Skip to main content

Full text of "Collegii Salmanticensis Fr. Discalceatorum B. Mariae de Monte Carmeli ... Cursus theologicus Summam Theologicam angelici doctoris D. Thomae complectens"

See other formats 


..^- 


<    U 


t-^;-"sS 

,^-C-^V^^^"^ 


-'■■'~"1.* 


^fc-  ^- 


^^  "  ii^ 


^  »4-«^' 


f^  \  i 


V  ..* 


C  C)  L  L  E  G  I  1 


SALMANTICENSIS 

CARMELITARUM 

DISCALCliA  lOK  IJM 


CURSUS    THEOLOGICUS 


ANMCII.    —    KX    TYPIS    MARCHKSSOU     KILIORUM. 


C  O  L  L  E  G   I   i 

SALMANTICENSIS 

FR.     DISGALG  E  ATO  R  U  M 

B.     M  A  R  1  ^     D  E     M  ()  N  T  E     C  A  R  M  E  L  1 

Primitivffi  Observantiae , 

CURSUS    THEOLOGICUS 

Juxta  mirarii  Divi  Thoma^  Prteceptoris  Angelici  doctrinam. 

TOMUS  DUODECIMUS 

COMPLECTENS    DUOS    TRACTATUS    :    PRIMUM    DE    CHARITATE, 
SECUNDUM  DE  STATU  RELIGIOSO  :  IN  ORDINE  XIX  &  XX. 

ILLUSTRISS.    ac    REVERENDISS.    IN    CHRISTO    PATRl    D.    D, 

(  AHOLO    Amabili     dk    la     1  O U K  -  d  A U  VERGNE  -  LA U H AG U AIS 

AllCHIEPISCOFO     BITURICENSI 

I)   I  C  A  T   II  S 

K     D     I     T     I     O        N    O     V     A   ,        C    O     R     R     K     C     (     A 


^^^''rr^ 


C^  .^  ^.y 


l.l  I,  I   A   l   I- 


h;  n  !•:  K  A 


P  AR  IS  I  I  S 

Apuu    VICTOREM    PALME 

h  e  c  t  o  r  e  .m   g  e  n  e  r  a  l  e  .m 

2  5,  via  Grenella,  2  5 


.  I  HK  A  K  I  .1       (,  A   I  IK  )l    1«    -1 

BRUXELLIS 
Apud    J.    ALBANEL 

SUCCURSALIS     RECTOREM 

29,  via  Parocliianorum,  2() 


G  E  N  E  V  yE 
Apud    GROSSET    &    TREMBLEY 

4,  via  vulgo  dicta  Corratoric,    -) 

.879 


IHE  INSTITUTE  OF  VmnVM  STUDIES 

10  ELMSLEY  PLACE 

TOr.ONTO  6,   CAKADA, 


lOV  6  -  iS31 


INDEX  TRACTATUDM' 

QUJgESTIONUM:,  JDISPUXA^TIONILTIVI         ET  IJUBIOIiUJM 

QU.E  IN  HOC  TOMO  XII  CURSUS  THEOL.  SALMANT.  CONTINENTUR. 


TRACTATUS  XIX 

DE    CHARITATE    THEOLOGICA. 

Prooemium. 

QU^STIO    XXIII. 

De  charitate  secundum  se,  in  octo  arti- 

culos  divisa. 

Art.  1.  Utrum  charitas  sit  amicitia.       2 
Art.  2.  Utrum  charitas  sit  aliquid  crea- 

tum  in  anima.  id. 

Art.  3.  Utrum  charitas  sit  virtus.  3 

Art.  4.  Utrum  charitas  sit  virtus  spe- 

cialis.  4 

Disputatio  I. 

De  possibilitate,  et  existentia  charitatis 
in  ratione  supernaturalis,  et  strictaa  ami- 
citiaj  hominis  ad  Deum.  id. 

Dub.  1.  Ulrum  sit  possibilis  supernatu- 
ralis,  ac  stricta  amicitia  inter  Deum  et  ho- 
mines?  id. 

§  I.  AmicitiaB  diflinitio,  illiusque  species 
explicantur.  id. 

§  2.  Catholica  sententia  elucidatur.       6 

§  3.  Communis  objectio,  et  recentiorum 
solutio.  7 

§  4.  Legitima  objectionis  solutio.  9 

§  5.  Diluuntur  fundamenta  contraria) 
sententiaj,  pra^ter  ultimum.  12 

§  G.  Ultimum  argumentum  pro  contraria 
sententia.  15 

Dub.  2.  Utrum  sit  de  facto  inter  Deum, 
et  homines  stricta,  ac  supernaturalis  ami- 
citia,  illaque  sit  charitas?  17 

§  I.  Duplici  assertione  difTicultas  expe- 
ditur.  id. 

Salmant.  Curs.  theolog.  tom,  XII. 


§  2.  Duplex  objectio  contra  primam  as- 

tionem.  19 

§  3.   Qua^  obstent  secundas  assertioni, 

diluuntur.  21 

Dub.  3.  Utrum  ratio  amicitiae  conveniat 

charitati  essentialiter,  et    adasquate ;    an 

vero  inadasquate,  et  accidentaliter?         23 

§  1.  Deciditur  prima  parsdubii.  id. 

§  2.  Absolvitur  posterior  difficultas.     27 

§  3.  Fit  satis  argumentiscontra  primam 

assertionem.  29 

Dub.   4.  Utrum   sit  possibilis   hominis 

ad  Deum    amicitia    naturalis ,  et  stricte 

33 
id. 
16 
37 


dicta? 
§  1.  DifTicultas  status. 
§2.  Legitima  resolutio  dubii. 
§  3.  Prfficluditur  triplex  evasio. 


§  4.  Contraria  sententia   cum  suis   ar- 


gumentis. 


39 


QU.*:STI0    XXIV. 


De  charitatis  subjecto. 

Art.  I.  Utrum  voluntas  sit  subjectum 
charitatis.  43 

Art.  2.  Utrum  charitas  causetur  in  nobis 
ox  infusione.  id. 

Art.  3.  Utrum  charitas  infundatur  secun- 
dum  capacitalem  naturalium.  44 

Art.  4.  Utrumcharitasaugeri  possit.  id. 

•-'''"(^['/.'ESTIO    xxv. 

Dc  charitatis  objecto. 
Art.  I.  Utrum  dilectio  charitatis  sislat  in 
Deo,  an  se extendat  etiam  ad  proximum.  45 

1* 


INDEX  QU.ESTIONUM,  ETC. 


Dispulalio  II. 

De  objoclo  chnritatis.  id. 

Dub.  l.rtruni  W-us  sit  objectuni  for- 
malo,  et  nd.-pquatum  charitatis.  id. 

§  1.  Vora  seirtentia.  •!<> 

S  -J.  Objecliones  in  contrarium  diluun- 
tur.  17 

Uub.  ?.  Qua^nam  sit  ratio  lormalis  sub 
qua  charilatis  theologicaj  ?  49 

§  l.  PraDniitluntur  qua?dani  ad  dubii  do- 
cisionem.  id, 

§  2.  Communis  senlonlia  duplici  ratione 
fulcitur.  52 

§  3.  Alia  ratio  pro  vera  sontentia.        55 

§  1.  Prior  opinio  noslrac  conclusioni  op- 
posita.  58 

§  5.  Roliquaj  opiniones  veraj  sententia? 
contrariaj.  G2 

Dub.  3.  Utrum  charitas  habeat  rationem 
amicitiaj  respectu  proximi.  65 

§  1.  Statuitur  prior  assertio.  6G 

§  2.  Secunda  assortio.  68 

§  3.  Opposita  senlentia  cum  suis  argu- 
mentis.  72 

Dub.  4.  Utrum  pra;ter  charitatem  thco- 
logicam  detur  de  facto,  aut  de  possibili  alia 
moralis,  et  infusa,  qua?  sit  per  se  amicitia 
erga  proximum?  74 

§  1.  Patrum  senlenlia  eligitur,  et  eluci- 
datur.  75 

§  2.  Alia  ratio  pro  vera  sententia.        78 

§  3.  Diluunlur  argumenta  contraria? 
sententia?,  prater  ultimum.  82 

§  Ultimus.  Ultimum  argumenfum  pro 
contraria  sententia.  87 

QU.ESTIO    XXVI. 

De  ordine  charitatis. 

Art.  1.  Utrum  in  charitate  sit  ordo.     90 

Disputatio  III. 

De  ordine  diligendorum  ex  charitate.  id. 

Dub.  unic.  Utrum  in  charitate  sit  ordo, 
et  unde  attendatur  ?  91 

§  1.  Deciditur  prima  parsdubii.  id. 

§  2.  Kxaminatur  posterior  difTicultas.  95 

§  3.  Consectaria  praocedentis  doctrinffi.  93 

§4.  Qua;  obstant  in  conArar',"™,  diluun- 
tur.  '"  101 

§  5.  Alia  ejusdem  doctrina?  corolla- 
ria.  105 


Dispuldlio  I  V. 

Oe  nctu  principali  charitatis,  qui  ost 
amor  Doi  super  oninia.  1 12 

Dub.  1.  Utrum  actus  charitatis  per  abso- 
lulam  Deipolontiani  procodoro  valeatimme- 
diato  ab  Spiritu  sancto,  sicut  a  principio 
activo?  id. 

i?  1.  Commuiiis,  ot  vora  sontonlia  sta- 
tuitur.  114 

§  2.  Triplex  advorsariorum  solutio  ex- 
ploditur.  115 

§  3.  Duplox  alia  ralio  pro  vora  senton- 
tia.  119 

§  4.  Diluuntur  argumonta  contrariaj 
sentenlia},  prastor  ultimum.  121 

§  5.  Ultimum  argumontum  pro  contraria 
sentenlia.  124 

Dub.  2.  lUrum  secundum  ordinariam 
Dei  providentiam,  et  pofontiam  actus  cha- 
ritatis  procedoro  possit  ab  auxilio  actuali, 
vol  polius  oriri  dobeat  a  gratia  sanctifican- 
te,  ct  ipsa  charitate  habituali?  126 

§  1.  Vera  sententia  ratione  fulcitur.  127 

§  2.  Alia  ratio  pro  assertione.  130 

§  3.  Refertur  sententia  contraria  cum 
suis  argumenlis,  131 

Dub.  3.  Ufrum  saltem  per  absolutam  Dei 
potenfiam  possit  actus  charitatis  oriri  effec- 
tive  a  solo  auxilio  acfuali.  141 

§  1.  Statuitur  assertio,  fundamentalique 
ratione  munitur.  id. 

§  2.  Prajcluditnr  duplex  evasio  recen- 
tiorum.  142 

§  3.  Exploditur  alia  evasio  ex  Caje- 
tano.  146 

§  4.  Refertur  opinio  contraria.  148 

Disputatio   F. 

De  augmento  charitafis.  152 

Dub.  1.  Utrum*  charitas  sit  capax  au- 

gmonti  ?  id. 

§  1.  Prima  pars  dubii  expeditur.  id.. 
§  2.  Dirimitur  secunda  difTicuItas.  154 
§  3.  Ultima  pars  dubii  absolvitur.  155 
8  4.  liefcruntur  opinionos  contrariaj.  156 
Dub.  2.  Utrum  charitas  augeatur  physice 

dispositive  nostris  actibus.  160 

§  1.  Prffilibantur  aliqua.  id. 

§  2.  Prajfertur  D.  Thomaj  sententia.  162 
§  3.  Rofertur  senlentia  contraria.  165 
Dub.  3.  Utrum  actus  charitatis  remissi 


INDEX  QU^STIONUM,   ETC. 


mereantur  de  condigno  charitatis  augmen- 
tum.  168 

§  1.  Observationes  nonnullaj.  169 

§  2.  Dufe  assertiones  stabiliuntur  pro  du- 
bii  resolutione.  173 

§  3.  Alia  conclusio  ad  magis  expedien- 
dam  difTicultatem.  179 

§  4.  Prajcipuae  dilTicultatis  resolutio.  181 

§  5.  Refertur  prima  sententia  contra- 
ria.  187 

§  6.  Secunda  sententia  contraria  cum 
suis  fundamentis.  189 

§  7.  Duo  pra^cedentis  doctrina^  consec- 
taria.  195 

§  8.  Aliud  antecedentis  doctrinas  corolla- 
rium.  200 

§  9.  Proponitur  ultimum  corollarium 
ejusdem  doctrina^.  205 

§  10.  Occurritur  objectionibus  adversus 
doctrinam  hactenus  traditam.  212 

§  11.  Quasstionis  incidentis  decisio.  217 

§  12.  Qua?  doctrina^  hucusque  tradita? 
possunt  opponi,  diluuntur.  232 

Dub.  4.  Quando  charitatis  augmentum, 
quod  actibus  ejus  remissis  correspondet, 
physice  consideratur.  248 

§  1.  Proponitur  prima  conclusio.        id. 

§  2.  Statuitur  secunda  conclusio.        253 

§  3.  Ultima  conclusio  dubium  directe 
resolvens.  259 

§  4.  Refertur  opinio  primae  assertioni 
contraria.  261 

§  5.  Diversorum  placita  referuntur  con- 
tra  secundam,  et  ultimam  assertionem.  266 

§  6.  Consectarium  prajcedentis  doctrina?, 
notatu  dignum.  270 

Disputatio  VI. 

De  diminulione,  seu  remissione  chari- 
tatis.  274 

Dub.  unic.  Utrum  charitas  diminuatur 
per  peccata  venialia.  275 

§  1.  Communis  sententia  probatur  ra- 
tione  a  priori.  id. 

§  2.  Probatur  eadem  assertio  ab  incon- 
venienti.  278 

§  3.  Motivis  contraria}  sententia^  occur- 
ritur.  281 

Dispufatio    VII. 

De  perfectiono  virtutischaritatis.       286 

Dub.  1.  An  charitas  sit  virtus,  et  utrum 
unica,  an  multiplex.  287 


§  1.  Resolutiodubii  quoad  priorem  par- 
tem.  id. 

^  2.  Posterior  dubii  pars  absolvitur.  290 

'.  3.  Refertur  opinio  secundas  assertioni 
coi;  raria.  292 

Dub.  2.  Utrum  charitas  sit  simpliciter 
perfectior,  quam  fides.  296 

§  1.  Pra^supponenda  in  hoc  dubio.      id. 

§  2.  Eligitur  communior  sententia,  et 
fulcitur  authoritate  D.  Thoma?.  299 

§  3.  Expenditur  ratio  fundamentalis  ex 
D,  Thoma  desumpta.  302 

§  4.  Refertur  opinio  contraria.  306 

Dub.  3.  An,  et  quomodo  charitas  sit  for- 
ma  ca^terarum  virtutum.  309 

§  1.  Statuitur  communis  Theologorum 
assertio.  310 

§  2.  Aliaconclusio  pro  perfecta  dubii  re- 
solutione.  313 

§  3.  Referuntur  sententiaB  contraris.  318 

Dub.  4.  Utrum  charitas  via3  possit  esse 
aequalis  charitati  patrias.  322 

§  unicus.  Resolutio  dubii  duabus  asser- 
tionibus  explicatur.  323 


TRACTATUS  XX. 

DE  STATU  REMGIOSO  IN  COMMUNI. 

Disputatio  I. 

De  essentia  status  religiosi  in  communi. 

326 

Dub.  1.  An  essentia  status  religiosi  con- 
sistat  in  tribus  votis,  obedientia;,  castitatis, 
et  paupertatis.  id. 

§  i.  Vera,  etcommunis  sententia  aliqui- 
bus  assertionibus  explicatur,  328 

§  2.  Aliquibus  objectionibus  contra  pra3- 
cedentes  assertiones  satisfit,  332 

Dub.  2.  Utrum  status  religiosus  sit  ex 
institutione  divina.  336 

§  Unicus.  Defenditur  vera,  etcommunis 
sententia.  337 

Dub.  3.  Utrum  ad  statum  religiosum  re- 
quiratur  approbatio  Ecclesia),  potestas  cla- 
vium,  certa  regula,  et  vivore  in  communi- 
tate.  3 10 

§  Unicus.  Resolutio  di(Ticultatum,quac  in 
titulo  proponuntur.  311 

'  Dub.  4.  An,etquomodo  difierat  professio 
per  vota  simplicia,  et  professio  per  vota 
solemnia.  346 


BQ 


IV 


INDEX  QU^STIONUM,  ETC. 


5j  I.  Vora  l).  Thoni.T'  siMitontia  defendi- 
tiir.  317 

g  2.  Incidentis  dubii  dosisio.  3"'3 

§  3.  Kofortur  opinio  contraria,  ojusquo 
molivaoliduntur.  '3'u 

Dub.  r>.  Quojuro  profossio  solomnis  dis- 
solval  niatriinonium  ratum  non  consum- 
niatuni.  301 

S  1.  Aliqua  pra^libantur.  id. 

§  2.  Vora  sententia  aliquibus  assortioni- 
buse.xplicalur.  308 

§3.  Hoforuntursontentiajcontraria).  371 

Dub.  0.  Quo  jure  solomnis  professio  di- 
rimat  sequons  malrimonium.  373 

§  I.  Vera  Divi  Tliomnc  sententia  defi- 
nitur  371 

§  2.  Salisfit  argumentis  opinionis  adver- 
sa».  377 

S  3.  Observatio  appondix  ad  tria  dubia 
prajcedenlia.  382 

Dub.  7.  An  Sumnnis  Ponlifox  possit  dis- 
pensare  cum  solemniter  professo,  ut  con- 
trahat  matrimonium.  387 

§  I.  Kligitur  nogativa  sententia,  et  au- 
thoritale  D.  Thoma}  firmatur.  id. 

§  2.  Kxpenditur  ratio  fundamentalis 
Doctoris  Angelici.  389 

§  3.  Duplex  aliud  motivum  pro  vera  D. 
Thomaj  sententia.  395 

§  4.  Refertur  opinio  contraria,  ejusque 
fundamenta  diruuntur.  400 

Disputatio   II. 

De  perfectione  status  religiosi  in  com- 
muni.  409 

Dubium  primum.  An  status  religionis 
sit  status  perfectus,  et  Ecclesia^  utilis.     id. 

§  unicus.  Defenditur  veritas  catholica. 

id. 

Dub.  2.  Utrum  status  religiosus  sit  aliis 
statibus  perfectior.  412 

§  1.  Statuitur  primaconclusio.  id. 

§  2.  Proponitur  alia  assertio.  416 

Dub.  3.  Qualiter  religiones  intersecom- 
parentur  in  perfectionis  excessu.  419 

§  I.  Supponenda  ad  diflicultatis  resolu- 
tionem.  id. 

§  2.  Proponitur  prima  conclusio.       423 

§  3.  Statuitur  alia  assertio.  423 

§  4.  Aliquibus  objectionibus  contra  se- 
cundam  assertionom  satisfit.  428 


Disputatio  III. 

Do  antiquitalo  status  roligiosi.  434 

Dub.   1.   Ulrum   in  Kcclosia  anto  legis 

Kvangelic;o  tempus  fuorint  aliqua  consilia 

ot  vota  ?  435 

S  1.  Necessaria  aliqua  pra^Iibantur.     id. 

§  2.  Kesolutio  dubii  duabus  asserlionibus 
oxplicatur.  442 

Dub.  2.  Utrum  aliqui  in  Kcclesia  anle 
logis  evangolica!  statum  fccerint  votura 
castitatis.  446 

S  1.  Proponuntur  tres  conclusiones  ad 
principalem  resolutionem  pra^ambula;,  id. 

^2.  Kesolutiopra}cipua;dilTicuUalis.  450 

§  3.  Kadem  rcsolutio  fundatur  in  Scrip- 
tura.  452 

§  4.  Eadem  assertio  firmatur  in  Essenis. 

455 

§  5.  Roboratur  eadem  assertio  gravium 
Doctorum  authoritate.  458 

S  6.  Kefertur  sententia  contraria,  et  ejus 
motiva  eliduntur.  460 

Dub.  3.  Utrum  in  Ecclesia  ante  statum 
legis  Evangelicffi  fuerit  paupertatis  votum. 

468 

§  1.  Affirmans  senlenlia  eligitur,  et 
multiplici  fundamento  firmatur.  469 

§  2.  Refertur  opinio  adversa.ejusque  mo- 
tivis  occurritur.  474 

Dub.  4.  Utrum  in  Ecclesia  ante  legis 
Evangelicaj  tempus  fuerit  votum  obe- 
dientia^.  479 

§  1.  Pracfertur  sententia  affirmativa,  et 
pluribus  suadetur.  id. 

§  2.  Refertur  opposita  sententia,  et  ejus 
fundamenta  convelluutur.  484 

Dub.5.  Utrum  in  veteri  lege  fuerit  aliqua 
personarum  traditio  ad  cultum  Dei.       488 

§  unicus.  Sententia  afiirmativa  defendi- 
tur.  id, 

Dub.  6.  An  in  Ecclesia  ante  legis  evange- 
licaj  tempus  potuerit  esse  status  religiosus. 

492 

§  1.  Pars  afiirmativa  eligitur,  et  proba- 
tur.  id. 

§  2.  Satisfit  motivis  opinionis  adversae. 

495 

Dub.  7.  Utrum  in  Ecclesia  anle  legis 
evangelica3  tempus  fuerit  status  religiosus. 

501 

§  1.  Prajfertur  sentcntia  afiirmans,  et  D. 
Th.  authoritate  fulcitur.  id. 


INDEX  QUiESTIONUM,  ETC. 


§  2.  Expenditur  pra^cipuum  assertionis 
fundamentum.  506 

§  3.  Eadem  assertio  alio  fundamento 
munitur.  508 

§  4.  PraBcedens  fundamentum  amplius 
roboratur.  510 

§  5.Urgentioraliapra^cedentis  argumenti 
confirmatio.  514 

§  6.  Refertur  opiniocontraria.  519 

Dub.  8.  Utrum  assertio  dubio  praecedenti 
stabilita  sit  evidenter  probabilis.  525 

§  1-  Affirmativasententia  demonstratur. 

526 

§  2.  Expenditur  grave  aliud  fundamen- 
tum  ejusdem  assertionis.  532 

§  3.  Roboratur  amplius  eadem  conclusio. 

534 

§  4.  Refertur  sententia  contraria.      538 

Dub.  9.  Utrumstatus  religiosus  in  veteri 
Testamento  inchoatus  perseveraverit  usque 


ad  legem  gratiae,  et  modo  continuetur  in 
Ecclesia.  540 

§   1.   Defenditur  affirmativa  sententia. 

541 

§  2.  Probatur  primo  ex  Summorum  Pon- 
tificum  bullis.  543 

§  3.  Probatur  secundo  ex  Officiis  Eccle- 
siasticis.  544 

§  4.  Probatur  tertio  ex  revelationibus 
probatissimis.  545 

§  5.  Probatur  quarto  ex  perpetuaOrdinis 
Carmelitani  traditione.  547 

§  6.  Probatur  quinto  ex  gravissimis  ex- 
ternorum  testimoniis.  548 

§  7.  Probatur  sexto  ex  falsarum  opinio- 
num  confutatione.  555 

§  8.  Confutatio  aliarum  opinionum.  561 

§  9.  Motiva  contraria  sententia^  referun- 
tur,  et  diluuntur.  564 


QWK  IN  IIOC    TOMO    DUODECIMO   CONTINENTUR 


U131    PRIOR    NOTA    ARITHMETICA    TAGINAM, 
rOSTKRlOH     MARGINALES       NUMiiROS       DESIGNANT. 


KX  \KTl-:iU  TKSTAMKNTO. 


Ex  Gknksi. 

3.  Crescite  c(  muUiplicamhu,  cl  rciiletc  (cr- 
ram,  p.  417,  n.  17. 

Ex  ExoDo. 

32.   Aut  dimi((e  illiii  hanc  noxam,  aut  dcle 
mc  de  libro  (uo,  p.  102,  n.  22. 

Ex  Lkvitico. 

7.  Animat,  quod  immolari  po(est  Domino, 
si  quis  voverit,  sanc(um  eri(,  c(  mu(ari 
non  po(cri(,  nec  melius  malo,  nec  pejus 
bono,  p.  390,  n.  94  et  p.488,  n  64. 

Ex  Dki.tkkonomio. 

7.  Son  eri(  apud  (e  s(erilis  tdriusque  sexus, 
p.  447,  n  27. 

17.  Si  difjicile,  e(  ambiguum  apud  (e  judi- 
cium  esse  perspexeris,  e(c,  p.  495,  n.  71. 

Ex  3  Rkgum. 

10.  Ecce   nubecula  parva  quasi  vesdgiiim 

hominis,  p.  467,  n.  41. 
19.  Qui  slatim  retictis  bobus  cucurrit  post 

Eliam,  p.  468,  n.  42. 

Ex  4  Rkgum. 

4.  Pone  ollam  grandem,  et  coque  piilmen- 
tum  fdiis  Prophetarum,   p.  171,   n.  45. 

Ex  Proverbiis. 

8.  Delicix  mese  esse  cum  filiis  hominum, 
p.  19,  n.  19. 


Ex    C.VNTICIS. 

7.   Ordinacit    in   me   charitalcm  ,    p.    91, 

n.  1. 
G.   ina  est  columba  mea,  p.  43G,  n.  3. 

Ex     S.VIMENTI.V. 

12.  Bonx  spei  fecisti  filios  (uos,  p.  437,  n.  5. 
16.  Dulcedinem  (uam,  quam  in  flios  habes. 
demonstrabas,  p.  437,  n.  5. 

Ex     ISAIA. 

56.  Non  dicat  eunuchus  :  ecce  ego  lignum, 
aridum,  p,  458,  n.  24. 

Ex  Jerkmia. 
35.  Pater  noster  Rechab  prwcepit  nobis  di- 
cens,  A'on  bibetis  vinum  vos,  et  filii  ves- 
tri,  p.473,  n.  47. 

Ex  Daniele. 

3.  Benedicite  omnes  religiosi  Domino  Deo 
deorum,  p.  491,  n.  66. 

Ex    LlB.    2    MACHAB.EORUM. 

3.    Virgines,  qusB  conclusse  erant,  prxcurre- 

bant  ad  Oniam,  p.  464,  n.  36. 
14,  Alcymus  autem  videns  charitatem  illo- 
rum,etc.,  p.  1,  col.  2, 


EX  NOVO  TESTAMENTO. 

Ex  Matth^o. 

Audisdi,  quia  dictum  est  antiquis  :  Di- 
liges  amicum  tuum,  p.  65,  n.  35. 


INDEX  LOCORUM  SACR^  SCRIPTUR^. 


16.  Tu  es  Fetrus,  et  super  hanc  petram  xdi- 
dipcaho  Ecclesiam  meam.  p.  497,  n.  75. 

19.  Si  vis perfectus  esse,  abi,  et  vende  omnia 
qux  habes,  p.  327,  n.  3 ,  et  p.  337, 
\l,et  p.  349,  n.  38. 

21.  Quod  ergo  Deus  conjunxit,  homo  non 
separet,  p.  368,  n.  67. 

22.  Diliges  proximum  tmm  sicut  te  ipsum, 
p.  100,  n.  20. 

Ex   Luc.v. 

1 .  Ipse  prxcedet  ante  illum  in  spiritu  et 
virtuteElisB,  p.  515,  n.  91. 

18.  Oportet  semper  orare ,  p.  443,  n.  12. 

15.  Gaudinm  erit  in  ccelo  super  unopeccatore 
poenitentiam  agenle,  etc,  p.  198,  n.  81. 

Ex   JOANNE. 

16.  Hoc  est  prsBceptum  meum,  ut  diligatis 
invicem,  sicut  dilexi   vos,  p.  74,  n.  54. 

Ex  AcTiBus  Apostolorum. 

2.  Erant  autem  in  Hierusalem  habitantes 
Judwi,  viri  religiosi,  p.  491,  n.  66. 

Ex  Paulo  ad  Romanos. 
5.  Charitas  Dei  diffusa  est  in  cordibus  nos- 


tris  per  Spiritum  sanctum,  p.  113,  n.  1. 

12.  Flenitudo  legis  estdilectio,  p.  327,  n.  2. 

EX   EpISTOLA     1    AD    CORINTHIOS. 

10.  Omnia  in  figura  contingebant  illis,  p. 
444,  n.  14. 

13.  Charitas  nunquam  excidit,  p.  291,  n.7. 

EX    EpISTOLA    2    AD    CORINTHIOS. 

4.  Habentes  eumdem  spiritum  fidei,  p.  436, 
n.  3. 

Ex    EpISTOLA    1    AD    TlMOTHEUM. 

4.  Exercitatin  corporalis  ad  modicum  uti- 
lis  est,  p.  232,  n.  140. 

Ex  Epist.   ad  Hebr^os. 
7.  Nihil  adperfectum  adduxit  lex,  p.  444, 
n.  14. 

EX    EpIST.     1    JOANNIS. 

3.  Qui  manet  in  charitate,  in  Deo  manet, 
et  Deus  in  eo,  p.  327,  n.  2. 

Ex   Apocalypsi. 
7.  Vidi  turbam  magnam,  quam  denume- 
rarenemopoterat,  p.  440,  n.  6. 


LAXJS      r>EO. 


TRAOTATUS  XIX 


DE     CHARITATE    THEOLOGICA 


A    QU.ESTIONE    23    SECUND.^    SEGUND.-E    ANGELICI    D.    D.     THOM.E. 


id  Co 
ith.l3 


Prosp 


Zeno. 
Ibcri. 

IgtlUS 


PROCEMIUM. 

Tractatus  iste  (si  materiam  atfenclas)  inter 
praecipuos  Theologiae  computari  debet ;  ha- 
bet  enim  pro  objecto  charitatem,  qua3  est 
virtutum  princeps  et  regina,  ut  constat  ex 
■Apostolo  1,  ad  Corinth.  13,  ubi  hanc  virtu- 
tem  miris  laudibus  effert  et  caeteris  ante- 
ponit.  Quem  imitati  sunt  omnes  Sancti 
Patres,  ex  quibus  D.  Prosper  in  lib.  de  vita 
conteniplativa,  his  verbis  charitatem  des- 
cribit  :  «  Charitas  (inquit)  est  recta  volun- 
«  tas.  ab  omnibus  terrenis,  prasentibus, 
«  ac  futuris  prorsus  adversa.  juncta  Deo 
«  inseparabiliter  et  unita,  igne  quodam 
«  Spiritus  sancfi,a  quo  est,  et  ad  quem  re- 
«  fertur,  incensa,  inquinamenti  omnis  ex- 
«  tranea,  corrumpi  nescia,  nulli  vitio  mu- 
«  tabilitatis  obnoxia ,  super  omnia  qua^ 
«  carnaliter  diliguntur,  excelsa,  affectio- 
«  num  omnium  potentissima,  divinao  con- 
«  templationis  avida,  in  omnibus  semper 
«  invicta,  summa  bonarum  actionum,  sa- 
«  lus  morum,  finis  calestium  praccepto- 
«  rum,  mors  criminum,  vita  virtutum, 
«  virtus  pugnanliiim  ,  palma  victorum  , 
«  sancfarum  menfium  armatura  ,  causa 
«  meritorum  bonorum,  pra;mium  perfec- 
«  torum,  sine  qua  nullus  Deo  placuit,  cum 
a  qua  aliquis  Deo  displicore  non  potuit,  ex 
«  qua  quidquid  ost  boni  operis,  vivit.  » 
Plura  alia  charitatis  encomia  alTorunt  D. 
Zeno  Veron.  serm..  de  fide,  spe  et  charitate, 
Albcrt.  Magn.  lih.  r,  Compcndii  Theolog. 
cap.  26,  August.  Gregor.  et  alii,  qua)  bre- 
vitatis  causa  omittimus, 

Disputant  autem  de  hac  materia  Scholas- 
tici  cum  Magistro  in  I ,  dist.  17,  et  in  .3,  dist. 
27,  et  deinceps  usque  ad  32. D.  Thom.  in  eis- 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


dem  locis  et  in  hac  2,  2,  a  qu-rst.  23  uscjue 
o(/ 46,  ubi  charitatis  naturam  a  causis,  ab 
effectibns.  a  peccatis  illi  oppositis,  ac  deni- 
que  a  dono  sapienti.Tp,  quod  illi  correspon- 
det,  explicare  inlendit.  Cujus  doctrinam 
elucidaro  curabimus  in  hoc  tractatu.  Idque 
ut  clarius  fiat,  animadvertendum  est,  prius- 
quam  ad  disputationes  accedamus,  charitatis 
nomen  derivari  a  voce  Graeca  charis,  qua? 
gratiam,  sive  gratuitum  amoreni  significat. 
Unde  charitas  (nominis  etymologia  spec- 
tata)  idem  est,  ac  gratuitus  et  liberalis 
amor,  ut  etiam  animadvertit  Cicero  lih.  I, 
de  natura  Dcorum. 

Quadrifariam  autem  usurpatur.  Primo 
pro  familiaritale  et  amicitia  naturali,  qua 
se  homines  prosequuntur,  ut  constat  ex  illo 
2,  Machab.  14  :  Alcymus  aufem  vide?is  cha~  ■ 
ritatem  illorum  ,  venit  ad  Demctrium.  Ibi 
enim  charitas  naturalem  amicitiam  signi- 
ficat. 

Secundo  accipitur  pro  amore  a^ferno  et 
increato  personali :  quo  pacto  solus  Spiritus 
sanctus  sub  charitatis  voce  infelligendus 
venit,  cui  et  hujus  virtiitis  effectus,  et  ipsin.s 
nomen  specialitor  altribuuntur,  ut  pafet 
ex  illo  Hymni  P^cclesiastici  :  Funs  rivus 
ignis,  charitas  et  spiritalis  unctio.  Vel  sumi- 
tur  pro  amore  increato  essentiali;  et  hac 
ratione  tota  Trinitas  charitas  appellatur, 
juxta  illud  1,  Joan.4  :  Deus  charitas  est,  ct 
qui  manet  in  charitate,  in  Dco  manet. 

Terlio  siimitur  charitas  pro  siiis  olTecfi- 
bus,  ut  pro  dulci  coIIoquio,pro  eleomo.^jynis, 
et  pra}sertim  pro  convivio  ex  dilocfionc 
instituto.  Nam  1,  adCorinlh.  \~),  ubi  toxtiis 
Latinus  habet,ja)n  7ion  est  dominicam  cd-num 
manducare,  Grajcus  loco  cii'nx  \c^'\l  charita- 
tem.  El  nostratum  rusticiores  convivia,  quac 

1 


:\Iacli. 

14. 


I  .lODll. 

4. 


I  !  Co- 
■iiill) 
11. 


l)K   (.HAKllATK. 


in  memoriam  defututorum.  vol  nlicujus 
Sancli  vfnorandi  c.uisa  pnu|ioribu.<.  olaliis 
uiidiiiuo  coiivonifiilibus  pri>|)Ouuiilur,  (7j<j- 
rititles  appollant.  Id  quod  rtiain  solomm» 
fuil  apud  aiiliquos  :  nam  lostc  Ovi  1.  •_>, 
Fasl.  el  Valor.  .Maxim.  lih.  2,n!i)  I,  coiivi- 
viiim  quod  cognati  iiistiluebanl  ad  colobran- 
das  o.xtHjui.is  pnronluin  defunlorum,  vol 
conciliandam  pacom,  (7i<jri7a.v.  seu  charistia 
voctilHitur. 


«»hiarlo,  ot  ultimo  accipitur  cbarilas  pro 
babitii  sup^rnaturali,  qui  inclinat  liomines 
ad  diligcndum  Douin  amicabiliter  el  super 
oinnia.  Kl  in  liac  accoptiono,  (]ua^  osl  pro- 
prii.-sima  illius,  sumitur  cbaritas  in  prac- 
sonti,  ot  est  matoria  liujus  Tractalus,  diili- 
niturquea  Magistro  in  'A,  (iist.  27,  in  bunc 
modum  :  <(  Cliaritas  esl  virlus,  qua  diiigi- 
w  tur  Heus  propter  se.el  proximus  propter 
«  Douni  et  in  Doo.  » 


QU^STIO   XXIII 

Dc  chnritale  .'^ccinidin/i  sc,  in  octo  articul<>s  clivisa. 

Consvquentcr  considcranihim  esl  de  charHate. 
i:t   primo  dc  ijim   charitate  :  secundo  de  dono  sapienlix  ei  correspondentt 


ARTICULUS  I. 
ilruiii  ( liorila.s  sil  ami 


itia. 


Ad  |>riniuni  sir  prorcditnr.  Videlnr  quod  rliarilas  noii  sit 
amirllia.  Niliil  ruiiii  esl  ila  proprium  aiiiiritia',  sinil  con- 
viverc  ainuo.  ul  dirit  Piiilosoplius  in  8  Elliir .  Scd  ciiaritas 
cst  liniuiiiis  ad  Dcum,  cl  ad  AiiRclos,  (|uoruiu  iion  cst  rum 
tiomiuibus  convcrsatio,  ut  dicitur  Dan.  2.  Ergo  rliariias  non 
esi  aiiiiciiia. 

Pra-icrca  :  Aniiciiia  non  esl  sinc  redamaiionc,  ui  diriiur 
JD  8  Ethir.,  sed  charilas  habclur  ctiani  ad  iniiiiicos,  secuii- 
dum  illud  Malth.  5  :  Diligiie  iuimicos  veslios.  Ergo  ciiari- 
Us  noD  cst  ainicitia. 

Pra-icrea  :  A  iiiciti^i'  ircs  suut  spcrics  sccundum  Philo- 
soph.  inSEIhic.  scilirct  aniicitia  delcriahiiis,  ulilis.  et 
honesii.  .Scd  charitas  noii  est  amirilia  ulilis,  aut  dciecia- 
bilis.  Diciteiiini  Hicrfui.  iii  cpistola  ad  P;iulinniii,  qiia'  po- 
niiur  iu  priiiripio  Uiblia',  illa  est  vcra  iicrA.ssiUuln,  et 
Christi  clutinoropulaia,  quani  non  utiliias  rei  ramillaris, 
noD  pncsciilij  laiituin  rorpornm,  non  subdola,  el  palpans 
adulalio,  scd  Dci  timor,  ct  divinaruiu  Srriplurarum  studia 
conciliaiil.Siniiliicrciiam  non  cst  amicilia  hoiicsti,  (|uia 
(^hariialcdiliKimus  ciiaiu  lercatorcsjaiiiiritia  veio  hoi.csli 
non  est  ni«i  ad  viriuosos,  ul  dicitur  in  8  Ethic.  Ergo  cliari- 
tas  iion  csi  ainicilia. 

.Scd  coiiira  esi,  (juod  Joan.  l-j  dicitur  :  Jam  non  dicam 
vossorvos.sed  ainicos  nicos.  Sed  hoc  noii  direbalur  cis 
iiisi  ratioiie  rliaiitatis.  Ergo  rharitas  esl  aiiiiriiia. 

Kcspijndeo  direiidum.  (|uod  sccnndum  Philosophum  in 
8  Klhic  non  quilibet  arror  habct  ralioncm  amicilia-,  scd 
aoior,  i|ui  cst  cum  bcnevolcntia,  quando  scilicct  sicama- 
nms  aliquem,  ut  ei  boniim  velimus.  Si  autcm  rebus  amalis 
non  boi.uiii  velinius,  s(.'d  ipsuiii  eorum  bonuin  nobis  vcli 
i'ius,  «irut  dirimur  amare  vinuni,  aul  equum,  aut  aliquid  hu- 
jusmodi.  nou  cst  aiiior  amiritia-,  scd  cujusdam  concupis- 
cculiar.  Ilidirulum  eniin  est  diccrc,  quod  aliquis  liabcal 
amiciiia  II  ad  viuuin,  vcl  ad  equuni.  Scd  itcc  bcncvolcniia 
i^Dnicit  ad  ralioncmaniicitia',  scd  requiritur  qua-dam  nmlua 
amatio,  quia  a;iiicus  cst  amico  amicus.  Talis  autem  muUia 
bencvolculia  fundalur  si.per  aliqua  communiralionc.  Cum 
crgo  sit  aliqua  conimunicatio  hominisad  Dcumi,  sccundum 
quod  nobis  bcatltudinem  roinmunirat,  sujicr  hanc  commu- 
nicationcm  oportct  aliquam  amiritiam  fundari.  Dc  qua 
quidcm  communicalione  diriiur  1  ad  Coriuih.  I :  Fidciis 


Deus,  pcr  qucm  vocaii  eslis  in  socictatem  Fiiii  cjus.  Anior 
aiilcm  supcrliaiic  coiiimunicjtionem  fundalus  cst  charitas. 
Uiide  niaiiilcslum  e.'t,  (jund  cliaritas  amicilia  quaidam  esl 
homliiis  ad  Deum. 

Ad  piiiiium  ergodirciKliim,  quodduplcx  cst  liominis  vita. 
Uiia  quidem  cxicrior.  serundum  naturam  scnsibiiem  ctcor- 
poralciii ,-  ct  sccunduni  lianc  vilam  non  cst  iiobis  commu- 
niiaiio,  vcl  coiiversalioruiii  Deo, ct  Angelis.  Alia  auiciii  est 
vila  hominis  spiritualis  sccundum  mcnleni ;  el  sccundugi 
hanc  viiamesl  noWs  coiiversalio  et  cum  Dco,  et  cuni  An- 
gelis,  in  pra'scnli  quidCMi  stalu  imperfcctc.  Unde  dicitur 
Philip.  3  :Nosira  convcrsalio  in  cobIo  cst.  .Scd  ista  conver- 
saiio  perllciclur  in  patrla,  quando  servi  cjus  servicnt  Deo, 
ct  vidcbunt  faciem  cjiis,  ut  dlcitiir  Aporal  ultim.  El  idco 
hic  cst  cliarilas  impcrlect.i,  sed  pernriclur  iii  patria. 

Ad  secundum  dicendum ,  quod  amicilia  sc  exteiidit  ad 
ali(|ucm  (lupliciier.  Uiio  iiiodo  respcctii  sui  ipslus,ct  sic 
amuiiia  nuiiquam  cst  nisi  ad  amlcum  ipsius.  A'io  modose 
exienditad  aliquem  rcspcciu  alteriuspcrsona!,sicutsi  ali- 
quis  liabet  amicitlam  ad  alii)uem  hominem,  rationc  ejus  di- 
ligllomncsad  illum  hominem  pcrtinenlcs.sive  filios,  sive 
servos.  slve  qualllcrrumque  ci  ailincntes :  el  lania  polest 
esse  dilertjo  amici.quod  propter  amicumamcntur  hi,  qui 
ad  ipsum  peitinenl,  ctiamsi  nos  ollcndant,  vel  odlant.  Et 
lioc  iiioiio  amicitia  rharitatissc  extcndlt  etiam  ad  iiiimicos, 
quos  diligiinus  ex  charitate  iii  ordlnc  ad  Dcum,  ad  quem 
priiiripalitcr  habclur  amiciiia  charitaiis 

Ad  tcriium  dicenduin,  quod  ainiciiia  honcsil  iion  habcinr, 
nisi  ad  viriuosum,  sicut  ad  prinripalcm  pcrsnnam.  Scd  cjus 
intuilu  dlllgunturad  cum  attiiicnles,  ctlamsi  non  slnt  vir- 
luosi  Ei  hoc  niodo  charitas,  qua;  inaximc  cst  amicitia  ho- 
ncsii,  sc  cxlcndil  ad  peccalores,  quosex  charitate  diligimus 
proplerDeum. 

Conclusio  :  Charitas  est  amicitia  quxdam 
hominisad  Deum. 


AKTICULUS  II. 

Ulrum  charilas  sil  a/iquil  irealum  iii  aiiima, 

Ad  seciindum  sic  prorcditur.  Vidctur  quod  charitas  non 
sit  aliquid  creatum  in  anima.  Dlcit  enim  August.  in  8de 
Trin.  Qui  proximum  diligit,  conscquens  cst,  ut  ipsam  dilec- 

tionem 


ARTICULUS  III. 


ionem  dilipat.  Deus  autem  dilectio  est :  conse(\ucns  est 
ergo  ut  pni'ci|iue  Deum  cKligat.  Kt  in  15  de  Trin.  dicit ;  Ita 
dictiim  esi,  Deus  cliarit..sest;  sicut  dictumesl,  Deusspi- 
ritns  est.  Ergo  cliaritas  non  est  aliquid  crcatum  in  anima, 
scd  est  ipse  Deus. 

Pra;terea  .-  Deus  est  spiritualitcrvita  aninia;,  sicut  anima 
vila  corporis,  sccundum  illud  Dcut.  30  :  Ipse  cst  vila  tua. 
Sed  anima  vivificat  corpusper  seipsani :  ergoDeus  vivificat 
animam  perscipsuiii.  Vivifical  autc:n  eain  pcr  charitatem, 
secundum  illud  1  Joan.3  :  Nos  scimus  quoniam  translati 
suaius  de  iiiorlc  ad  vitain,  quoniam  diligiuius  fratrcs.  Ergo 
Deus  est  ipsa  cliariias. 

Pr.^cterea  :  Nihil  crcatum  est  infinita!  virtutis,  sed  magis 
omnis  creatura  est  vanitas;  chariias  autem  non  esi  vanitas, 
scdmagis  vanilati  repugnal,  el  est  inlinitse  virlutis,  quia 
animam  homiiiisadbonum  infinituin  pcrducit.  Ergo  chari- 
las  non  cst  aliquid  crealum  inanima. 

Scd  contra  est,  quod  August.  dicil  in  3  de  Doctrina  Chris- 
tiana  :  Charitalcm  voco  molum  aniini  ad  fruendum  Dco 
proptcr  ipsum.  Scd  molus  animi  cst  aliquid  crcatnm  in 
anima.  Ergo  el  charilas  csi  ali(|iiid  crcaluin  iii  aiiiina. 

Respoiidco  dicenduiii,  quod  Magisler  pcrscrutatur  hanc 
quastioncin  in  IT  dist.  priiiii  lib.  Scni.  ct  ponil,  quod  cha- 
ritas  non  est  aliijuid  creatum  in  aniina,  scd  est  ipse  Spirilus 
sanctus  mente:n  inhabilans.  Ncc  cst  sua  inteniio,  quod  iste 
motus  dilectionis,  quo  Dcuin  diligiimis,  sit  ipse  Spiritus 
sanctus;  scd  quod  istc  motus  dilcctJonisesla  Spiritusanclo, 
nen  medianle  aliquo  liabilu.  sicut  a  Spirilu  sancto  sunl  alii 
actus  virtuosi  n.cdiaiUibushabil  bus  aliaruu  virlutum,  pula 
liabitu  lidei,  aut  spei,  aut  alicujns  altcrius  virinlis.  Et  hoc 
dicebat  proptcrexccllcniiam  charilatis.  Scd  si  qiiis  rcclc 
considercl,  Idc  inagis  rcdundal  in  cliaritatis  deirimenlum. 
Non  enim  nuilus  chariiaiis  ita  proccdit  a  Spiritu  sancto 
moventc  hunianain  nicnten),  quod  hu  i  ana  iiicns  sit  uiota 
tantuin,ct  nullo  modo  sit  principium  hujus  motus,  sicut 
cum  aliqiiod  corpus  movelur  ub  aliquo  exicriori  movcnie. 
Hoc  enim  csi  conlra  ralioncm  volunlarii.cnjusoportetprin- 
cipiuin  in  ipsoesse,  sicut  supra  diclum  esl.  Undc  scqnere- 
tur  quod  diligerc  non  cssel  voluiilariu  n  ,  (|uod  implicat 
tonlradictionem  ;  cum  amor  de  sui  rationc  iinporlci,  (|uod 
sit  actus  volunlalis.  Sii.iililcr  eliam  non  poiest  dici,  qiiod 
sic  movcat  Spiritus.sanclus  volunlaiein  ad  actum  diligciidi, 
sicut  movclur  insirumcnlum;  qnodetsisitprincipium  aclus, 
non  lamen  est  in  ipso  agcre,  vel  nmi  agere.  Sic  enim  eiiam 
lolleictur  ralio  voluntarii,  et  excludcrclur  ratio  merili; 
rum  taiiien  supra  habilum  sit,  quod  dilectiocharitaliscst 
radix  increndi.  Sed  oportei  quod  sic  voluntas  moveaiur  a 
Spiritu  sanclo  ad  diligcndum,  qnod  cliain  ipsa  sit  clliciens 
hunc  3clu:n.  Nullus  aulcm  actns  perfocte  producitur  ab  ali- 
(|ua  polcntia  activa,  nisi  sit  ei  connaturalis  pcr  ali(|nain 
formam,  (|ua'sit  principium  aclionis.  Unde  Deus  (|«i  oin- 
iiia  movet  ad  debilo?  flnes,  singulis  rcbus  indidit  fonnas, 
perquas  inclinalur  ad  fines  sibi  praMiiutos  a  Deo,  ci  se- 
fundum  hoc  disponit  omnia  suavilcr,  ul  dicitur  Sapient.  8  : 
Manifcslum  estaute:ii,  (luodaclusch.irilalisexcedilnaturam 
poienlia;  voluutalis.  Nisi  eri.'o  aliqiia  for  na  supcradderetur 
nalurali  potcnliie ,  pcr  quain,  iiiclinaiclur  ad  dilectio.:is 
actum,  csset  aclus  i<tc  i  npcrfcctior  aclibus  naturalibns,  ct 
actibusaliarum  virluluin.  noc  cssei  facilis,  cl  dclectabilis. 
(iuodpaletessefalsum.  quia  nulla  virlushab(:tlanlam  iiicli- 
nalionc.nad  sunm  acium  siciil  charitas,  necali(|ua  ita  de- 
lcclabiliter  opcratnr.  Undc  maximc  nccessc  csl,  (|uod  ad 
aciuin  charitatis  in  nobiscxisiat  aliqua  liabitnalis  forina  su- 
peradditapoientia;  nalurali ,  inciinans  ipsam  ad  charilalis 
acium,  et  faciens  eam  proinplc,  ct  delectabililcr  opcrari. 

Adprimum  ergo  dicendum,  quod  ipsa  es.sentia  divina 
chariiascst.sicntet  sapienlia  est,  et  bnnitas  cst.  Undc  si- 
cut  dicimur  boni  bonitale,  qux  est  Dens;ct  sapienlcs  sa- 
picnlia,  qu;n  est  Deus  ((jni  i  lj<inii;i^  (pia  rnrinalilcr  boiii 
sumus,  estparticipalioqu;iMl,iiiiiliviii,r  honiiaiis;  ci  .sapieii- 
lia,  qua  fonnalitersapicnics  mi;i,iis  cm  |i,iiiiiipaiioqmcdam 
divina-snpicnliic)  iM  eiiain  ciiaiil.is,  qiia  foiinalilcr  diligi- 
iniis  prdxiiiiiiiii,  '"-I  (|ii;cdam  participatio  divime  clnritalis, 
llifciiiin  [iiodiis  l(i(|iiciidi  consncius  cst  apud  IMatoiiico-;, 
(|Uoruiii  doclrini-iimhmus  fuit  Aug.  Quod  quidain  nini  ad- 
vcrlenies,  cx  verbis  ejus  .sumpscrunt  occcisionem  cr- 
randi. 

Acsccundum  dicendum.quod  Dcus  csl  vita  cncclivc,  ci 
ammsepercharitalcm.ctcorporis  pcr  animain  Scd  forma- 


lilcr  charitas  est  vita  anima>.  sicut  ct  aniina  corporis.  Unde 
per  hoc  polesi  concludi,  quod  sieut  anima  immediatc  uniiur 
corpori,  ita  charilas  anima;. 

Ad  tcrtium  dicendum,  quod  charilas  operalur  formaliier. 
Eflicacia  autem  formae  esl  secundum  virlutem  agentis, 
qui  inducit  formam.  Et  idco  palet,  quod  charilas  non  cst 
infinita,  sed  (juod  facitcnccluiii  infinituin,  dum  conjungit 
animam  Deo,  jusliflcando  ipsam  :  hoc  demonstrat  inflnita- 
te.n  viriutis  diviiuc,  quai  est  charitatis  author. 

Conclusio  est  affirmativa . 

Hancdifficultatem  late  discutiemus  disp. 
4,  dub.  1  cum  scquentibus. 


ARTICULUS  III. 
Utium  iharitas  ,iit  virtus. 

Ad  tcrtiuinsic  procedilur.  Videlur.  quod  charitas  non  sit 
virtus.  Charilaseniiii  amifiiia  cst  qu;i;dain.  Scd  amiciiiaa 
Philosophis  non  ponitnr  virtus,  ut  in  8  lib.  Etliic.  patet. 
Nequc  enim  conuumcraiur  inlcr  virtutcs  inorales,  neque 
etiain  inier  intclleclualcs.  Ergo  eiiam  nequc  chariias  est 
virius. 

Pra3ierea  :  Virtiis  est  ultimum  potcnti;c.  ut  dicilurin  lib. 
dc  loelo  ct  mundo.  Sed  charitas  non  cst  ullimum,  scd  inagis 
gaudium  ct  pax,  Ergo  videtur  quodchariias  non  sit  virlus, 
scd  magis  gaudium  et  pax. 

Pr;etcrca:  Omnis  virlus  cst  (|uidam  habiius  afcideniali.s: 
sed  charilas  non  csl  habitus  accidenlalis,cu.ii  sit  nobiiior 
ipsa  anima.  Nulluin  autcm  accidens  cst  nobilius  subjectiK 
Ergo  cliarilas  non  esl  virtus. 

Sedfontra  cst,  quod  Aug.  dicit  inlib.  de  morihus  Eccles. 
Charitas  est  virlus,  qua;  (cuiii  nostra  affeclio  est  rectissima) 
C0ii.iniigit  nos  Dco,  (lua  eum  diligimus. 

Kcs[iondeo  dicendum,  quod  humani  actus  bonitalcm  ha- 
bciit  scfundum  qnod  rcguiaiitur  dcbiia  regula  ei  mensura. 
Et  idco  hiimana  virius,  (iu;c  est  priiicipimn  Oiiiiiium  bono- 
ruin  acluiiin  hominis,  coiisisiil  inaltingendo  regnlaui  huina- 
noruiii  actuum.  Qua;  quidcm  est  duplex,  ut  supra  diclum 
cst,  scilicethumana  ratio,  ct  ipseDcus.  Unde  sicut  virtiis 
moralis  dillinitur  per  hoc  (|uod  est  sccundum  rcctam  ratic- 
nem,  ul  patet  in2  Eihic.  iia  etiam  atiingere  Deum  consti- 
tuilralioncm  virtulis,  sicutctiam  supra  diclum  esl  de  fldc 
etspc  Undc  cu:n  charilas  allingat  Dcun,  quia  coiijungil 
nos  Deo.  ut  patet  per  auihorilalem  Aug.  adductam,  conse- 
qucns  csl,  charititein  essc  virtuteni. 

Ad  primum  crgo  dicendum,  quod  Philosophus  in  8  Elliic. 
non  ncgat  amiciliam  esse  virtutciii;  sed  dicit,  (|Uod  esl 
virlus.  vel  cum  virlule.  Possel  eniin  dici,  quod  cst  virtus 
moralis  circa  opcrationes,  qua-  sunt  ad  alium,  sub  alia  ta- 
men  ratione,  quamjustiiia,  Nam  justitia  esl  circa  operatio- 
nes.  qu;u  sunt  ad  aliuin  snb  ratione  debili  legalis,  Aiiiicitia 
autcin  sub  ralionc  bciielicii  cujusdam  dcbiti  ainicalis  el 
nioiMlis;  vcl  inagis  sub  ratione  bencflcii  gratuiti,  ui  patct 
pcr  Philosophum  iii  8Ethic.  Poicst  taincii  dici,  (|uod  non 
csi  virtus  pcr  se  abaliis  distincla.  Non  eiiiin  habct  ralio- 
ncm  laudabiliset  honesli  nisi  cx  objccto,  sccuiidum  scili- 
ccl  quod  fuiidatur  supcr  honcstalcin  virlutn.n.Qnod  patet 
ex  hoc,  quod  uoii  qmclibcl  amicitia  liabet  ralionem  lauda- 
bilis,  cl  hoiiesli,  sicnt  palct  in  amicitia  dclectabilis,  et  uli- 
lis.  Unde  amicilia  virtuo<a  iiiagis  cst  aliquod  consci|ucns 
ad  virliiic;!!,  (iiiam  sit  virlns,  Ncccst  similc  dc  charilate, 
(|u;i'  iiiiii  riiiiil.iiiir  priiicipaliier  super  virtutem  humanam, 

Ad  >c'iiii(luin  difciiduiii,  quod  cjusdem  virtulis  estdili- 
gcrcalKiiicm.ct  gaudcre  dc  illo.  Nam  gaudium  amorem 
con<c(|uilur,  ut  supra  habitum  esl,  cum  dc  passionibus  age- 
rcliir  Et  ideo  magis  |ioiiilur  virlus  aiiior,  quani  gaudiiini, 
(|iio(l  csiamoris  clVcclus.  Ullimuin  auleui  quod  ponitur  in 
raiidiic  virliiiis,  iion  importal  ordinem  cllcclus,  scd  magis 
orilliiciii  cxfcssus  ciijusdam,  sicut  ccntum  libra-  exccdunl 
qnadiiiginta. 

A(l  tcrlium  dicendum  :  Omne  accidcns  secundii  i  suuni 
cssc  csi  infcrius  substaniia,  quia  subslanlia  esi  ci.-  pcr  sc, 
acciilciis  aiilcm  iii  alio.  Scd  secuiidum  ralioncm  .•ii;e  spc- 


DK  CIIAKITATK. 


ciei.  a.-«MliMi<  .lunl.-in.  i|iii>.l  r.»ii<,inir  o\  iiriiirii>iisvnbj.'iMi- 
f*l  iutlit!iiiu>  NUbjorlo.  sioiii  offfcins  raiis;t  Ai-.i.lciisaiiiciii 
quotl  rjuisjiur  i'v  i>ttrlicii>;ilii)iu' aliciyus  sii|'<'ri(iris  iniiirii', 
csl  (ligiiius  siil>ji'cio.  in  i|uaiilnin  csi  si  i  iliaulo  suKfiiTi" 
oiUirr.  sicul  lux  dia|ihoiifl.  P.l  hoc  inodo  rharilas  esl  di- 
gnioraiiinij.  iii  qujiiluin  csi  pdrlicip.iiio  (|ua>dam  Siiiritus 
saocii. 

(.'onclusio  cst  a//irmatirti. 


AKTICl'LrS  IV. 
llrum  charitas  s,l  rirtiis  spcciolis. 

Ad  (]Uir!um  sic  |iroccditiir.  Vidctur  (|iiod  charilas  non  sit 
virlus  s|H'cialis.  Dicii  cnini  Hieron.  (ut  breviier  omncin 
virlulis  dininiiioncm  co.nplcrtati :  Virins  cst  charilas.  qiia 
Uili^iiur  I>cuscl  proxiinus.  Kt  Augusiinus  dicit  In  lib.  dc 
raorib.isE(-clc-iiC,  (luodvirius  cst  or.lo  anioris.  Sed  nulla 
virM.-s^sj^crialis  poiiitur  iii  (liniiiilionc  virtntis  coinniunis. 
EriJ.irlijritas  non  cst  spccialis  \irtus. 

Pratcrcj  :  Id  (ju 'd  sc  cxiciulil  ad  opera  omninin  virlu- 
tuni,  i:rtii  poicst  cssc  s|i'cii.lis  virius.  Sed  cluritas  sc  ex- 
lcudil  ad  (.pcra  oinniuni  virluiu.n,  sccunduni  illud  priina>  ad 
Connili.  ia:Clwriias  paticiiscsi,  beniijna  cst,  clc.  Exien- 
dilclia  II  >cd(l  o.iiiiia  upera  liuiiiana,  sccunduiii  illud  1  ad 
Corinih.  ull. :  Omnia  opcra  vcsira  in  charilalc  sunt.  Ergo 
rliariias  non  csl  S|>i>rialis  virtus 

Prjicrea :  Pra>ccpta  lesis  rcspondcnt  aciibus  viruituin. 
.Scd  Au^u-t  iii  lib  (lc  pcrfeclione  liuniana.>  jusliliic,  dicit 
Huo.l  {jciicralis  jussio  est.  Diliges  :  el  generalis  proliibiiio, 
Xoni<i:uMii.isccs.  Er^o  charitas  esi  neneralis  vjrius. 

Scd  coiiira  :  Xulluin  ),'cneralecoa..uir.eralur  spei'iali.  Scd 
ckiiiUiscouuUineralnr  sptci  libus  viriutibus,  srilicel  spci 
ei  fldci,  sccundiim  lllnd  I  ad  Corinili.  Vi  -.  Xiiiic  autcm  ma- 
iieni  fides,  sjics,  charitas,  tria  ha>c.  Efgo  charltas  cslspe- 
cialis  virius. 

Hcspondco  diccndum,  quoJ  aclus  cl  habiUis  spccificaiiUif 
pcr  objecia,  ut  cx  siipra  diriis  paiei.  Proprium  aulem  objcc- 
luu  anioris  esl  bonum,  ul  supra  habitum  csl.  El  idco  ubi 
est  Sjicrialis  ratio  boni,  ibi  csl  spccijlis  r.ilio  aiiuiris.  Bo- 
iiumauicm  divi.iumiii  i|uaniuin  est  bcaiiludinis  objeclum, 
liabcl  spcrialem  ralionem  boni.  Et  idco  ainor  chan!:itis,  qni 
asiamor  hnjusboni,  csl  specialis  amor.  Uiule  ei  chariias 
csl  .speci.ili-ivirius. 

Ad  primu..!  crgo  dicendu.ii,  quod  cliaritas  p  nilur  in  dif- 
Gnilionc  omnis  virintis,  non  qnia  sit  essentialiter  oninis 
virtas,  sed  (juia  dopendent  ab  ca  a'i|ualilcr  omiies  viriuics, 
nt  iufra  dicctur.  Sicul  cliani  |.rudenlia  poiiiiur  in  dilliiii. 
lioiu-  viriuliiiii  moraliu  ii.  ut  patci  in  2  ct  C  Ethic.  co  quod 
viriuics  ii.oralcs  depcndcni  a  prudentia. 

Ad  si>cuiidum  dii-cndum,  qnoTl  virliis,  vcl  ars,  ai  quam 
pcrlinet  fli.is  uHimiis,  i  nperat  virUilibus  vcl  artibus,  ad 
(iujspcrtincnt  alii  fines  scrundiirii  :sirut  iiiililaris  impcrat 
cquesiri.  ul  diciUir  in  1  Eihir.  Kl  idco  qnia  charilas  habei 
pro  objerio  utii  i!U  n  fini-m  hnmana>  vit;c.  scilicct  beatiludi- 
i;C  n  a>tcriiani ;  ideo  cxteiidii  .sc  ad  actus  tolius  humaiui' 
vilj>  por  modum  iinpc  ii,  non  quasi  iminedialc  elicicns 
oaiiies  acias  viriulum. 

Adtertiu  II  diccnilu  II,  quf/d  prj^cepiuni  de  diligendo,  di- 
riiur  esse  ju-siogciieri.lis  ;  qnia  ad  hoc  rcdueuiilur  oninia 
alia  prj.-c-pia  sicut  ad  fincm,  sccundum  illud  1  ad  Timolli  1 : 
Fini- prj;ccpti  charilaK  csi. 

ConcIu.sioc*<  afprmatica. 

Doclrinam  quam  D.  Thom.  proponit  in 
his  duobus  articulis.  et  in  sequentibus  us- 
que  ad  finem  quaeslionis  inclusive.explican- 
dain  reservamus  in  disji.  7.  ubi  commodio- 
reni  sedem  habet  ju.\ta  ordinem  hujus 
Tractatus. 


DlSPrT.ATIO  I. 

Dc  possibi/ildli',  cl  c.vis'cn(ia  chari- 
lalis  in  ratione  suponiaturalis , 
ct  strictiV  ariiiciticV  hominis  ad 
Dcioi). 

Quamvis  absoluta  charitatis  existentia 
constet  liquido  ex  Apostolo   1  ad  Corintli.^V^^^ 
13,   Tridont.   sm.  6,  cap.  7,  D.  Thom.   et     n." 
ejus  Inlorpretibus  I,  2,  qu.vst.  62,  non  ta-  ^1?^-^. 
nion  ex  oisdem  locispra)cipue  habetur,  pos-"^-  Tho 
sibilom  esse  verain  amiciliam  inler  Deum 
et  homiiies,   illiusque  rationem  competere 
pr;odiclro  virtuti  charitatis  ;  sed  utrumque 
manet  dlTicultalibus  obnoxium,  quas  non 
facilc  snpcrabimus.  Quare  cum  alias  prima 
cujuslibet  sciontiae  disputatio  eo  tendere  et 
collineare  debeat,   ut  an  est  sui   subjecli 
formalis  examinet,  nisi  illud  aliunde  sup- 
poiiat  exploratum  ;  ideo  iii  hoc  Tractatu, 
in    quo   virtulem   charitatis  sub    ratione 
amicitiae   hominis  ad  Deum  per  se  primo 
respicimus,    hujus  dilectionis  possibilitati 
et  existenti;D  examinaiidis  primam  dispu- 
tationem  nierito  deJicainus. 


DIBIIM  I. 

Ulrum  sit  po.^sibilis  supernaturalis,  ac  stricta 
amicitia  intcr  Dcum  et  fiomines  ? 

Nequit  proposita  diflicultas  convenienter 
expodiri,  quin  prius  amicitia^  quidditatem, 
passiones,  et  species  agnoscamus .  Qua- 
propter  ex  pluribus,  quae  de  hac  matoria 
scribunt  Aristot,  8,  et  9  Ettiic.  D.  Thom.  ^^.^^^ 
ibidp.m,  TuIIius  in  LxUn,  et  alii  plures,  Tuliiu.s. 
nonnuUa  oportet  modo  prajlibare. 


Amicitix  difjinitio,  illiusque  species  expli- 
canfur. 

1.  Amicitia  crgo  (ut  communiter  difTini-  Amici- 
tur)  est  mutux  bencvolentix  amor  in  alicujus  nitio.* 
boni  communicatione  fundatus.  Quaj  difTini- 
tio  tria  exprimit  ad  veram  amicitiam  no- 
cessaria.  Primum  est  benevolenfia,  qucc  ex 
sua  formali  ratione  dicit  velle  bonum  alicui 
personac  propter  ipsam  ;  ad  irralionalia 
quippe  non  extendilur.  Secundum  est  dilec- 
tio,  qua?  supra  benevolentiarn  addit  unio- 

nem 


DISP.  I,  DUB.  I. 


nem  amantis  ad  amatum,  ita  ut  amans  re- 
putet  amatum  quasi  idem  sibi.  Tertium 
est,  quod  pra^dictus  benevolentia?  amor  sit 
mutuus,  manifestus,  et  super  alicujusboni 
communione  fundatus.  Ad  amicitiam 
quippe  necessaria  est  redamatio  non  latens; 
nam  amicus  dicitur  quasi  amans  amatus, 
sive  alteri  amicatus.  Mutuus  autem  bene- 
volentiae  araor  persistere  nequit,  nisi  fun- 
deturin  alicujusboni  communicatione,  vel 
societate.Unde  tria  ha^cquae  modo  exposui- 
mus,  requiruntur  et  sulTiciuntad  veram  et 
strictam  amicitiam. 
Hsjo  2.  Cujusmultiplexest  divisio;  namprimo 
'j^*;'"  dividitur  ex  parte  objecti,  sive  finis,  in 
amicitiam  honesti,  utilisetdelectabilis.  Cu- 
jus  partitionis  'sufficientiara  probat  Fhilo- 
sophus  8  Ethic.  led,  2,  ex  eo  quod  amicitia 
dicitur  per  respectum  adobjectum  amabile, 
seu  araicabile  :  amabile  autem  coincidit 
ist.  cum  bono  ;  ut  enim  ibi  tradit  Aristot. 
Amabilc  bonum,  unicuique  autem,  proprium: 
sed  bonum  dividitur  adaequate  in  utilo,  ho- 
nestura,  et  delectabile  :  ergo  araicitia  adae- 
quate  dividenda  estex  parte  objecti  in  uti- 
lem,  honestam,et  delectabilera. 

Amicitia  utilis  illa  dicitur,  qua^  vult  bo- 
num  amico,  non  quidemgratia  ipsius,  sed 
propfer  utilitatera  araantis,  quam  respicit 
ut  finem.  Ha^c  enira  araicitia  illiberalis  est, 
ct  quajsluaria,  ob  idque  frequenter  inveni- 
lur  inter  mercatores,  qui  solius  utilitatis 
gratia,  quam  unus  assequitur  ex  negotiatio- 
ne  alterius,  amicitiara  ineunt,  illiusqueob- 
sequia  sibi  impendunt.  Amicitia  vero  de- 
lectabi!isappellaturilla,inquaetiamamans 
non  diligit  amatura,  nisi  in  quantura  est 
sibi  delectabile,  et  propter  voluptatem, 
quam  ex  illius  coramunicatione  capit.  Unde 
hajc  amicitifflspecies  maxime  familiaris  est 
juvenibus  ;  hi  enim  cum  non  sequantur 
judicium  rationis,  sed  inclinationem  pas- 
sionum,  delectationcm  sensuum  prose- 
quuntur,  et  voluptates  corporeas  ardenter 
aucupantur.  Amicitia  autcra  honesti  illa 
cst,  qua2  fundatur  super  communicatione, 
et  similitudine  in  bono  virtutis,  et  pcr 
quam  amans  vult  bona  amico  gratia  ipsius, 
vel  propter  ipsum  sicut  finem. 

3.  Unde  quia  solum  bonum  honestum 
cst  bonura  simpliciter  natura}  intellectiva}, 
firmumque  de  se,  et  stabile  ;  idcirco  sola 
amicilia  honesti  est  amicitia  absolutc  et 
simpliciter,  alia^  vero  dua)  secundum  quid 
tantum,  et  per  analogiam  ad  illam,  quato- 
nus  scilicot  participant  aliquid  tura  decon- 


ceptu  benevolentiaj  quam  includit  amicitia 
virtutis,  tum  etiam  utilitatis  et  delectatio- 
nis,  quibus  pra^dicta  amicitia  abundat. 
Quamvis  enim  virtuosus  non  qua^rat  in 
amico  delectationem,  aut  utilitatem  pro- 
priam,illas  tamen  abunde  consequitur,quia 
nihil  utilius,  ac  delectabilius  est  veris  ami- 
cis,  ut  probant  Philosophi  loco  citato,  et  D.  d-  aus. 
August.  lib.  de  amicitia. 

Quae  dividitur  secundo  ratione  coramu-UHeri.or 
nicationis  quam  supponit,  in  naturalem, 
domesticam,  civilem,  et  divinam,  ad  quas 
reducuntur  plures  alias.  Naturalis  est  velut 
insita  consanguineis,  fundatur  enim  super 
communicatione  natura^,  qua3  per  genera- 
tionem  traducitur.  Doraestica  est  propria 
illorum,  qui  sub  unius  patrisfamilias  pro- 
videntia  in  eadem  domo  convivunt,  et  in 
domesticis  communicant  oniciis.  Civilis  seu 
politica  araplectitur  oppidanos,  seu  conci- 
ves;  nam  sicut  inter  milites  est  amicitia 
ratione  societalis,  et  communicationis  rai- 
litia^;  inter  eruditos  ratione  communica- 
tionis  in  doctrina  :ita  etiam  potest  esse  in- 
ter  illos,  qui  coraraunicant  in  unius  loci 
habitatione,  et  operibus  civilibus.  Divinaj 
vero  araicitiffi  nomineintelligitur  charitas, 
qua),  ut  intra  constabit,  est  vera  amicitia 
inter  Deura  et  homines,  fundata  in  com- 
municatione  donorum  supernaturalium. 
pra5sertim  gloria^,  ad  quam  per  gratiam 
coaptamur. 

4.  Denique  amicitia  alia  est  acqualitatis. 
qua3  idcirco  hoc  sibi  nomen  vendicat,  quia 
petit  ad  sui  consistentiam  ajquilitatem  cum 
personarum  ;  tum  etiam,  et  maxime  obsfe- 
quioram,  qua;  sibi  debent  rependerc  invi- 
cem  amici:  alia  vero  excellentia,  qualis  in- 
venitur  inter  patrem,  et  filios,  maritam  et 
uxorem,  Principem  et  subditos.  Kt  hujus- 
modi  amicitia  non  exposcit  aequalitatem 
personarum,  aut  obsequiorum,  scd  illorum 
durataxat  proportionem;  non  enim  eadem 
sibi  pr:cstare  dcbent  parentosct  filii,  sub- 
ditus  et  Princcps;  sed  acqualia  secundum 
proportioncm  ad  personas.  Unde  cum  Rex 
impendit  subditis  curam,  providentiam,  et 
alia  dona,  subditi  vero  retribuunt  ei  hono- 
ris,  gratitudinis,  et  obedientiaj  obsequium, 
salvari  potest  inter  illos  stricta  amicitia 
excellentiae.  Qua^  non  est  cadem  specifico 
inferioris  porsonae  ad  personara  superio- 
rem,  sive  excellentera.  et  hujus  ad  illam; 
sed  divcrsa,  utcx  Philosopho  advcrtit  0. 
Thom.  8  Ethic.  lecl.  7.  „    vim. 

Itrum  autem  amicitia  naturalis  simpli- 


6 


DE  CllAKlTATIi:. 


citerdicta,  qualis  est  amicitia  honcsli.  tam 
apqualitatis,  qiiam  oxc«>noiili;i\  sit  spoi-ialis 
virtus?  Non  ditVmivit  ['hilosophiis,   ot  ad- 
huc  sub  lito  ros  ost.  Dici  potcst  pro  niinc.  ot 
quidem  satis  prohabililor,  qiuHl  ost  s|iecialis 
virtus  moralis,  ot  pars  potostativa  justitic-o, 
qua3  rcddit  uiiicuiquo  amoroni.  Sicut  onim 
benofactori  ratioiio  boncficii  pra?stiti  dohita 
ost  i',\  dooontia  aliquagratiarum  rotribiilio; 
ita  qui  sapiontia,  virluto,  sanguino.  autsi- 
milibonooxcoUit.ot  nohiscumconimunicat, 
jus  habet,  ut  spociali  honevolontia  a  nohis 
diligatur  ;  quoniam  omnos  ill.o  dotos  dignaj 
sunt  spociali  amore.  Inde  sicut  ad  salisfa- 
ciendum  dohito  orto  ex  beneficiis  acceptis, 
ponitur   spocialis    virtus   mornlis,   scilicet 
gratitudo,  qu;e  est  potentialis  pars  justitiaD; 
ita  pro  solutione  juris  ad  specialem  hono- 
valentias  amorem  fundati  incommuni  hono 
doctrino,    virtutis,   consanguinitatis.    etc. 
constituenda  est  specialis  virtus  moralis, 
quam  dicimus  amicitiam.  Sed  de  hoc  infra 
fusius  agemus  disp.  7,  num.  4. 
itxvTo-     ^^^'^'^  proprietatesautemverajet  perfectaj 
pricta-  amicitia?,  uti  pra?cipue  ostilla,  quam  lauda- 
'•^*-     hilium   morum,   studiorumque   similitudo 
conglutinat,  late  diffunditur  calamusScrip- 
torum.  Omnes  tamon  possunt  ad  quatuor 
revocari.  Prima  est,  ut  amicus  amico  gau- 
denti  congaudeat,  dolenti  condoleat,  eiquo 
animi  consilia,  et  pecloris  secreta  confidat. 
Sccttn(h,at  amicus  familiaribus  amicicoUo- 
quiis  delectetur,pra).sentiam  suspiret;  illum 
tamen  ita  veneretur,  ut  in  illius  conspeclu 
nihil  indecens  agere,  aut  loqui  pra^sumat. 
Tertia,  ut  omnia  amicorum  bona  sint  com- 
munia,  sihique  in  necessilatihus,  si  forte 
occurrerint,  sponte  subveniant.  Qttarfa  de- 
nique.et  qua?  omnes  alias  complecti  videtur, 
ut  amans  haheat  se  in  omnibus  ad  amicum 
sicut  ad  seipsum;  quia  amicitia  est  virtus, 
qua)  eo  dilectionis,   ac  dulcedinis  foedere 
amicos  conjungit,  ut  ex  eis  cor  unum,  et 
animam  unam  efTiciat.  Sedde  his,  aliisque 
ad  hanc  materiam  spectantihus  videri  pos- 
sunt  Authores  supra  citati ;  nohis  cnim  satis 
fuerit    nonnulla   hreviter   prielihasse   pro 
decisione  pra?sentis  quajstionis,  quae  intel- 
ligenda  est  de  amicitia  excellentia? ;  nam 
aequalitatis  amicitia  extra  dubium  est,  quod 
non  possit  conipetere  Deo  erga  creaturas. 


Cathdlica  scnlciilia  clitcidatur. 

r>.  Dicendum  ergoest.possibilem  esse  in-    con- 
ter  Deum,  et  hominos  veram,  strictamque,  *^'"*'" 
ac    supernaturalom  amicitiam.    Ha)c    as- 
sertio  est  adeo  communis,  etcerta,  ut  non- 
nuUi  oam  conseant  de  fide.  Quam  docet  D. 
Thom.  1    p.  (juxsl.  20,  art.  2  ad  3,  et  in  3,  ^-  ^J 
dist.  23,  (iti.Tst.   1,  arl.  I  ad  2,  et  in  prxscnti  Uannc: 
art.  1,  uhi  Cajet  et  Hannez.Arauxo  c(mcl.  I  Yo^im.' 
et  2,Joan.aS.Thom.  disp.W,  dtib.  1,  Gonet.  i^JH^ 
disp.  \Q),art.  1,  Vqvtc  quxst.  I,   §  I,  Lahat  Fcm 
disp.  3,  dub.  1,  §  I,  N.  Philipp.  a  SS.  Trin.  n^^pi 
disp.   II,  dub.    1,   Lorca  disp.  2,  Valentia  Lorci 
disp.  3,  quvst.  I,  punct.  2,  Suarez  disp.  3,  Suare 
Scct.2,   Vasquez  /('6.    I,  de  adorat.  disp.  6,  J^l^^ 
cap.  2,  Granad.  c(mtrovers.3,de  charit.disp. 
3,  sect.  1,  et  alii  plures. 

Frobatur  primo  testimoniis  SacrajScrip-  ^'"|*^ 
tura;,  iii  quibus  perspicue  continetur.  Hu-  ab  ai 
jusmodi  sunt  illud  l'sal.  12:  Nimis  honorali  '{aTe 
sunt  amici  ttii  Deus.  VA  illud  Sapient.  7:  /n-^!f»'- 
(initus  tnesaurus  est  honunibus,  qao  qui  usi 
suiit.  participes  facti  sunt  amicitvv  Dei.  El^^"'- 
Cant.  2  :  Surfje,  propera  amica  mea.Et  cap.  joan 
o  :  Ipse  est  amicus  meus,  filix  Jerusalem.  Et^^  J^- 
Joan.  15  :  Vos  amici  mei  estis.  Et  Luc.  12  : 
Dico  autcm  vobis  ainicis  meis.  Et  alia  plura, 
quae  intelligenda  sunt  de  vera,  et  propria 
amicitia  :  tum  quia  verba  Sacrae  Scriptura? 
accipi  debent  iii  sensu  proprio,  et  rigoroso, 
quotiosex  hac  inteliigentia  nullum  sequitur 
inconveniens,  ut  tradit  D.  August.  ab  om- 
nibus  receptus  :  nullum  autem  apparet  iii- 
conveniensin  eo  quod  de  propria,  etstricta 
amicilia  intelligantur.  Tum  etiam,  quia  hoc 
pacto  ea  inlorpretanlur  communiterSS.  Pa- 
tres.  D.  Hilarius  m  Ps.  13.  D.August.  fract.  d.  B 
85,  in  Joan.  D.  Ambrosius  lib.  2  Epislolar.%  l^ 
epist.  7,  D.  Bernard.  inCant.  et  plurcs  alii,  D.  B( 
a  quorum  sensu  non  licet  abscedere. 

Deinde  suadetur  eadem  assertio  ratione;  Rati 
nam  amicitia  proprie  dicta,  ut  raodo  vidi- 
mus,  cst  mutuae  benevoientis  amor  in  pe- 
culiari  quadam  communione  fundatus  :  sed 
inter  Deum  et  homines  possibilis  estmutuaD 
benevolentia?  amor  fundatus  super  commu- 
nione  perfectissimi  boni,  scilicet  beatitudi- 
nis,  qua  Deus  est  in  seipso  summe  felix  : 
ergo  et  supernaturalis,  strictaque  amicitia. 
Alajor,  et  consequentia  constant.  Minor  au- 
tem  suadetur  primo,  quia  non  repugnat,  ut 
l'eus  et  homines  communicent  in  superna- 

turali 


DISF.  I,  DUB.  I. 


turali  bono  aeterna?  beatitudinis ;  nulla 
enim  apparet  hujuscommunicationisimpli- 
catio.quia,ut  ostendunt  ex  fide  Theologi  in 
materia  de  visione,  possibilis  est  visio  in- 
tellectiva,  qua  homines  intueantur  Deum 
prout  est  in  se,  et  in  formali  ejus  beatitu- 
dine  participative  communicent.  Omnis  au- 
tem  peculiaris  boni  communicatio  nata  est 
parere  mutuum  benevolentiajamoreminter 
eos,  qui  in  illo  communicant;  similitudo 
quippe  gignit  amicitiam,  ut  docet  Fhil.  8 
'*^'  lithic.  lect.  1,  et  constat  experientia ;  vir- 
tuosi  namque  facile  inter  se  amicantur,  quia 
communicant  in  bono  virtutis  :  milites  sunt 
inter  se  araici  propter  communionem  et  so- 
cietatem  in  militia,  et  sic  dealiis. 

Seciindo,    quia    homines    justi    possunt 
velle,  et  de  facto  volunt  Deo,  quia  Deus  est, 
et  propfer  ipsum  maxima  bona,  cum  intrin- 
seca,  ut  eum  esse,  qualis  est,  justum,  om- 
nipotentem,   etc.    in   hoc  enim  summam 
complacentiam  habent  -.  tum  extrinseca.  ut 
quod  ab  omnibus  adoretur  et  colatur.  Deus 
item  vult  ipsis  justis  supernaturalia  bona 
tam  gratiae,  quam  gloria^,   non  quidem  ex 
concupiscentia  ad  utilitatem,    vel  delecta- 
tionem,  quas  ex  illis  capiat,  utrumque  enim 
?umma}  Dei  felicitati  repugnat ;  sed  ex  be- 
nevolentia  ad  ipsos,  qua  diligentes  sedili- 
"**'■  git.utdicitur  Parabolar.  8.  Est  igitur  inter 
ipsum,  et  homines   mutua?   benevolentias 
amor,  qui  cum  fundetur   alias  in  commu- 
nione  perfectissirai,  et  supernaturalis  boni, 
scilicet  beatitudiiis,  quam  Deus  ut  author 
supernaturalis  iinpertitar  justis  in  via  per 
graliam,  in  patria  per  gloriam,  ut  modo 
vidimus,  non  potest  constituere  inter  ipsos 
perfectam,  et  supernaturalem  amicitiam. 
Muo'      Confirmatur  primo.Inter  Patrem,  etfilios 
irima    adoptivos  intercedit  propria,  et  perfecla  ex- 
cellentiae  amicitia,  oo  quod  adoptio  imitatur 
iiaturalem  filialionem,  quaj  prajdictam  di- 
lectionem  inducit  :  sed  possibile  est,  quod 
Deus  ut  author  supernaturalis  eligat  homi- 
nes  in  filios  adoptivos,  quia   et  de  facto 
plures  sic  elegit,  conferendo  eis  supernatu- 
ralem  gratiam  adoptionis,  qua  clamamus, 
Abha  I'atcr,   partici])umusque  ipsam  natu- 
ram  divinam,  et  acquirimus  jus  ad  gloria? 
hareditatem    :    ergo   possibilis    est    inter 
Dcum,  ot  homines  supernaluralis,  et  per- 
fecta  excellentiac  amicilia.  Major  et  conse- 
quentia  non  indigent  probalione  :   minor 
vero  quoad  primam  illius  partem  suadolur 
perspicue,  tum  ex  socunda,  quao  constat  ex 
oan.  i.illo  Joan  :  1  :  Dedit  eis  j)otestalem  filios  Dei 


(ieri.  Et  I    ad  Corinth.  I  :  Fidelis  Deus,  per  ad  Co- 
(juein  vocali  estis  in  societatem  filii  ejus.   Et"^""^'    " 
Rom.  8  :  Ipse  Spiritus  Sanctus  testimonium  ^^  g 
reddit  spiritui  nosfro  quod  sumus  filii  Dei  : 
et  aliis  hujuscemodi.Tum  etiam,  quia  nulla 
adduci  potest    implicationis   ratio    in    eo 
quod  Deus  eligat  homines  in  filios  adopti- 
vos,  eosque  proindead  suae  naturas  consor- 
tium  admittat,  cum  id  sit  opus  insignis  li- 
beralitatis,  quas  divinam  bonitatem  maxi- 
me  decet.  Videantur  quaj  diximus  tract.  14, 
disp   4,  dub.  2,  §  2. 

Confirmatur  secundo.  Inter  sponsos  adest    Aiia 
propria,et  strictissima  excellentiaj  amicitia,  matio. 
ut  qua3  fundatur   in  maxima  unione  :  sed 
anima3  rationales  possuntad  hanc  gratiam, 
et  societatem  elevari,   ut  Deo  sicut  sponso 
intime  copulentur  :  illarumigitur  ad  ipsum 
Deum  possibilis  est  propria,  et  stricta  excel- 
Ientia3  amicitia.   Minor,  qu33  sola  indiget 
probationo.suadetur.Tum  ex  non  repugnan- 
tia  pra!dict:i3  unionis.  Tum  etiam,  quia  ab 
actu  ad  potentiam  optima  est  consequentia  : 
constat  autem  ex  sacris  Litteris  Deura  uniri 
de  facto  animabus  justis  ut  sponsum  spon- 
sabus,  curaquibus  contrahit  mysticum,  et 
spirituale  matrimonium,    in   hac  quidem 
vita  inchoatum  per   fidem  et  charitatem, 
quasi  per  verba  de  futuro ;  in  patria  vero 
per  visionem,  et  praBsentiam  consumma- 
tum.  Id  enim  non  obscure  ostendunt  verba 
illa  Oseae  2  :  Sponsab  >  te  mihi  in  fide.Et  Apo-oseac  2. 
calyp.  19:  Gaudcamus,  et  exultemus.  quia  i'e- Apoc.l9. 
nerunt  nuptias  agni,  et  nxor  ejus  prxparavit 
se.  Et  alia  plura  hujusmodi,  necnon  et  om- 
nis  scena  dramatica  libri  Canticorum.quam 
deChristoet  fidelium  animabus,  quibus  ille 
ut  sponsabus  per  verum,  et  myslicum  ma- 
trimonium  conjungitur,intolligunt  commu- 
niter  SS.  Patres,  quibus  subscribunt  Tlieo- 
logi  videndi  super  hac  re  1,2,  q.  4. 

§  ni. 

Communis  objectio,  et  receniiorum  sohitio. 

e.Contra  hanctamen  assertionemostcom-  objrc- 
munis  objectio,  cui  oportet  satisfieri  ante-  '"*' 
quam  sentontiam  contrariam,  illiusque  fun- 
damenta  proponamus.  Objicies  ergo  :  nam 
Dei  ad  creaturas  non  potest  esse  benevolen- 
tiae  amor  :  ergo  ncc  amicitia).  Conscquentia 
liquet  etantecedens  probatur;quia  objectum 
molivum  amoris  bcncvolentiaj  debct  csse 
bonum,  quod  alteri  volumus,  sive  i^otius 
ipsapersona  amici,  cui  illud  voluraus;  nam 


DE  CHAKITATK. 


beninolontia,   iil  siipra  vuliimis,  dicit  e.x 
suafi>rniali  rationcvplloboniun  alicuiprop- 
ter  ipsum  ;  liinc  cnini  ab  anioro  concupis- 
cenli.e  dislinguilur.  qu.r  non  vult  bonuni 
umato  proptor  ipsum,  sod   proptor  aniaii- 
teni.  Constal  autoni,  quod  nullum  bonum 
creatum  potostcsse  objoctum  motivum  actus 
divini.  ct  increati  :  tum  quia  objectum  mo- 
tivumaclus  coincidit  cum  objocto  primario, 
el  specificativo,  quod  respectu  divina)  vo- 
luntatis.  el  actuum  illius  non  potcst   esso 
aliquid  creatum,  scd  solum  divina  bonilas, 
ut  docont  communilor  Thoologi  1  p.  </.  19, 
art.  I.  Tum  etiam,  quia  objccfum  motivum 
alicujus  actus  est  vera  illius  causa  finalis, 
utpote  cujus  proprium  cst  movore  :  impli- 
cat  aulem  quod  actus  divini,  et  increati  sit 
causa  finalis,  vel  alia  quaclibcf. 
wlmio'"     ^^"''^ objectioni  occurrunt  Lorca  in  pncsen- 
Lorca.  ti,  disp.  2,   uuni  9,   -Marcon  2   p.  tract.  3, 
J^l%_  Torres  in  hac  2,2,  dispulat.  m.  dub.  2,  Co- 
Coniiifii.  ninch  rf/s-/).  21,  dub.  8,  Hurtardo  f/is/).  1-21, 
I.  ssn«.  se^:t.  0,  subsect.  1,  Lessias  de  jiislitia  el  jurc 
cap.  30,  dub.  3,  et  alii,  conccssa  majori,  ne- 
gando  minorem.  .Ad  cujus  probationes  ros- 
pondcnf  non  esse  inconvoniens,  quod  ali- 
quisactus  liber  divina^  volunlatis  a  lajquate 
acceptus,  vel  saltem  inada^quacte  secundum 
aliquam  suiformaIitatem,desumat  speciem 
ab  objecto  creato,  illudque  respiciat  ut  pro- 
prium  motivum,  et  finem  primarium,  sive 
proximum,  siveefiam  ulfi,  mnm,  non  qui- 
dem  privativo,  sed  prj}cisive,  idest  in  quo, 
quantum  est  ex  suis  meritis  et  formali  ra- 
tione.  sistat. 
fifur'      Caeterum   h,xc  solutio  susfineri  nequit. 
Tum  quia  finis,sivo  proximus.sive  ultimus 
alicujus  acfus  est  vera  causaillius:  implicat 
autem,  quod  aliqua  entitas  creala  sit  vera 
causa  acfus  divini.vel  formalitafis  intrinse- 
cae  illius;quiacum  hujusmodi  actus  ada^quafe 
acceptus  sit  cns  a.^^e.repugnat  ei  omninode- 
pendcnfi3D  imperfcctio,  quae  essentialis  est 
omni  enti  habenti  causam.  in  quantum  hu- 
jusmodi.  Tumetiam.  quiaobjectum  prima- 
rium,  et  motivum  tribuit  speciem  actui,  ad 
quem  movet;  repugiiat  autem,  quod  acfus 
internus  divina)  voluntatis  mutuctur  ad- 
aequate,  vel  inada:quate  speciem  ab  objeclo 
realiter  a  se  distinclo,  quale  est  bonum  crea- 
lum  ob  dependenfiam,  quae  essentialiter  in 
hacspecificatione  includitur.lmplicat  enim, 
quod  acfus  desumat  spccicm  ab  objecto  rea- 
liter  a  se  distincto,  et  quod  non  depcndeat 
intrinsece  ab  illosicut  a  causa  formali  ex- 
trinseca;  quoniam  specificari  formaliter  ab 


alio,  nihil  aliud  ojI,  (luani  ab  illo  sicut  a 
forma  dopendoro.  eique  ut  causai  formanti, 
et  cxemplanfi  commensurari.  Tum  pra)- 
tcroa,  qui  ab  oo  quivis  acfus  dclibat  suam 
porfocfionom,  a  {[uo  spocioin  sortifur;  quo- 
niain  sicut  unitas,  ot  muUitudo,  iia  per- 
foclio,  et  imporfocfio  rci  speciem  conse- 
quuntur  :  sed  actus  divinus  non  polest  de- 
sumcre  suam  porfoclionem  sive  totaliter, 
sive  partialitor  ab  objecto  creato,  ul  cx  se 
liquct  :  orgo  ncc  spocicrn.  ut  male  astruil 
hajc  solutio.  Tum  donique,  quia  in  volun- 
talo  divina  nulla  inordinalio  polost  caderc; 
cadorot  autcm,  si  Dous  vellot  bonum  crca- 
tur;c  propfer  ipsam,  sicut  proptcr  finem  in 
quo  praccisivc  sistoret,  ut  astruunl  Lessius,  i^cssiu 
Torr.  et  Hurt.  quoniam  talis  actus  essetiium^ 
I  contrarius  recla)  rationi  ;  haec  enira  dictat, 
ut  Deus  omnia  velit  propfer  se  sicut  prop- 
ter  ullimum  fincm. 

.  Quaj  argumont  i  etiam  probant,  quod  bo- 
num  crcalum  ossc  non  potost  objectum  mo- 
tivum,  seu  primarium  amoris  Dei  erga 
homines  quantum  ad  ferminationemillius 
activam  (qua;  est  solulio  Arrubalis  1  /).  Arrub 
disp.  54,  cap.  4,  et  Marlinez  de  Ripalda,  iJ-^^^J/j 
in  prxsenti,  disp.  31,  sect.  1.)  Tum  quia 
forminatio  acfiva  actus  divini  non  distin- 
guitur  ab  intrinseca  entitate  illius  ;  quare 
sicut  hajc  non  potest  habere  pro  objecto 
motivo,  et  primario  aliquid  creatum,  ita 
neque  illa.  Tuni  etiam,  quia  objectum  spe- 
cificafivum,  sive  primarium,  et  motivum 
divina)  voluntatis  liberae,  tam  secundum 
cntitatem,  quam  secundum  extensionem, 
ct  terminationem  activam  ad  creaturas,  est 
immensa  bonitas  essenfias  Dei,  non  vero 
aliquid  creatum,  ut  exD.  Thom.  Ip.  qusest.n.  ih 
19,  art.  2,  et  in  I,  dist.  41,  art.  3,  ostendi- 
mus  tom.  1,  tract.  4,  disp.  3,  dub.  2,  ad 
quem  locum  remittimus  lectorcm. 

7.  Contra  tamen  instant  recentiores  ;  Repiica 
nam  plures  actus  Dci  habent  pro  objecto 
primario,  spccificativoque,  ac  motivo  ali- 
quid  creatum,  in  communiori  sententii 
Theologorum  :  ergo  non  recte  doctrinam 
ab  ipsis  modo  traditam  inficiamur.  Conse- 
quentia  liquet,  antecedens  vero  probant 
prinio  :  quia  in  Deo  est  complacentia  boni 
creati ;  complacentia  autcm  cum  supponat 
suum  objectum,  illudque  attingat  in  seipso, 
non  potest  non  ab  eo  speciem  mutuare. 
Secnndo,  quia  Deo  odio  sunt  iniquitas,  ct 
peccatum  :  constat  autem  iniquitatem  csse 
objectum  motivum ,  et  formale  odii  in 
quantum  odium  est.  Tertio,  quia  objectum 
specificativum 


DISP.  I.  DUB.  I. 


specificativum  omnipotentiae  divinae  non 
est  aliquid  increatum,  sed  ens  prodacibile 
in  communi.  Quarto,  et  ultimo,  quia  actus 
divinae  voluntatis  ex  natura  sua  est  infini- 
tus,  et  independens  a  creaturis  :  ergo  sive 
ab  illis  moveatur,  et  speciem  capiat,  sive 
non,  nullam  inde  imperfectionem  contra- 
het,  sed  permanebit  semper  cum  propria 
perfectione,  et  independentia  naturalibus. 
5oi-  Hasc  tamen  parum  urgent.  Respondetur 
enim  negando  antecedens  ;  nam  opposita 
sententia  comraunior  est  inter  Theologos, 
rho.quam  docentcum  D.  Thom.  ejus  discipuli 
1  part.  fjuxsf.  19,  art.  2.  Ad  primam  au- 
tem  instanliam  in  contrarium  dicendum, 
quod  sicut  cognitio,  qua  Deus  attingit  crea- 
turas  possibiles;  prassupponit  illas,  et  ta- 
men  non  desumit  ab  eis  speciem,  sed  a 
divina  essentia  :  ita  licet  actus  ;  quo  ipse 
Deus  coaiplacet  sibi  in  bono  creato,  praa- 
supponat  illud,  ob  id  tamen  non  debet  ab 
eo  speciem  capere,  sed  stat  optime,  quod 
eam  desumat  ab  essentia  divina.  Et  ratio 
est  eadem  utrobique,  quia  nimirum  actus 
non  debet  mutuari  speciem  ab  omni  ob- 
jecto,  quod  prassupponit,  etinseipso  attin- 
git ;  sed  a  primario  tantum  :  sola  autem 
essentia  Dei  potest  esse  objectura  prima- 
rium,  et  motivum  actus  divini  terminiti 
ad  creaturas,  ut  loco  supra  citato  ostendi- 
mus. 

Ad  secundam  respondetur,  Deum  mo- 
veri  a  propria  bonitate,  quam  impense  di- 
ligit,  ad  fugienda  et  detestanda  omnia 
mala  illi  contraria,  qualia  sunt  error,  et 
iniquitas  :  unde  malitia  peccati  solura  se 
habet  ut  objectura  secundariura,  et  pure 
terminativum  actus  divini  detestativi  illius, 
iitpote  in  quo  actu  denominatio  priraaria, 
et  essentialis  est  amoris  erga  divinam  es- 
sentiam  ;  secundaria  vero,  et  quasi  acci- 
dentalis,  displicentiae,  etodii  in  peccatum. 

Ad  lertiam  instantiam  negatur  antece  - 
dons  ;  nam  objectum  specificativum  omni- 
potentia?  est  essentiadivina,  quatonus  ratio 
oranis  producibilis  ;  creaturac  vero  possi- 
bilessoluraconi  parantur  ad  illam  utobjec- 
tura  connaturale  socundarium,  cum  quo 
omnipolentia  ita  connectitur,  ut  non  possit 
absque  illo  esse,  aut  intelligi,  ut  ostendi- 
mus  loco  citato,  disp.  7,  a  n.  02. 

Ad  ultiniam  probationem  nogatur  conse- 
qucntia,  quoniam  ex  antecedenti  potius 
sequitur  quod  actus  divinus  non  possit  ha- 
bere  pro  objecto  motivo,  aut  specificativo 
aliquid  creatum  :  quia  si  hoc  pacto  se  ha- 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


beret  ad  aliquam  creaturam,  eo  ipso  depen- 
deret  realiter  ;:b  illa,  et  non  dependeret : 
quae  contradictionem  implicant.  Non  de- 
penderet  quidem,  quia  est  divinus  ;  depen- 
deret  vero,  quia  non  stat  aliquid  prater 
divinam  bonitatera  esse  specificativura  vo- 
litionis  divina^,  quin  sit  vera  causa  forma- 
lis,  et  fmalis  illius,  influatque  in  eam  de- 
pendentiam.  Nam  supposito,  quod  aliquid 
sit  ratio  motiva,  vel  specificativa  alterius, 
non  aliunde  impediri  potest  vera  causali- 
tas,  et  dependentia,  nisi  ex  defectu  realis 
distinctionis  inter  ipsa,  ut  contingit  in  di- 
vinis  :  quam  distinctionem  perspicuum  est 
non  deficere,  sed  adesse  inter  Deum,  et 
creaturas. 


§  IV. 
Lcgitima  objectionis  solutio. 

8.  Quocirca  recentiorumsoIutionibusre-Pfa-niit- 
jectis,  ut  veram   et  legitimam  tradamus,  prpsoiu- 
animadvertendura  est  primo,  quod  in  actu  ''''"*'■ 
dilectionis  Dei  erga  rationales  creaturas 
distinguere  deberaus  ipsara  entitatem,  et 
terminationem  activam  actus  divini,  qua3 
infuiita  est,  et  increata  ;  et  ipsa  bona  crea- 
turaevolita,  qua^  finita  sunt,  et  temporalia. 

Secundo  nota,  quod  licet  rationalis  crea- 
tura  non  possit  esse  motivum,  sive  finis 
actus  divini;  bene  tamen  naturalis,  vel 
supernaturalis  boni,  quae  Deus  per  prasdic- 
tura  actum  illi  confert ;  nam  cum  hujus- 
modi  bona  sint  creata,  nihil  vetat  quomi- 
nus  ordinentur  ad  creaturam  rationalem 
sicut  ad  proximura  finera. 

Observa  denique  de  rationebenevolentiae 
non  esse,  quod  persona  araata  sit  finis 
actus,  quo  ei  bonura  appetimus ;  sufiicit 
enim,  quod  ex  vi  praedicti  actus  constitua- 
tur  in  esse  finis  boni  eidem  voliti.  Tura 
quia  ex  hoc  satis  salvatur,  quod  araans  vclit 
araatobonura  propter  ipsum,  in  quo  pro- 
pria  benevolentia)  ratio  consistit.  Tum 
etiam,  quia  proximus,  intrinsecus,  ct  iii- 
dispensabilis  finis  actus  amicili;c  est  recti- 
tudo  moralis,  quae  in  dilectione  liberali 
amici  invenitur,  ut  colligitur  ex  D.  Thom. 
in  2,  distinct.  23,  art.  2,  et  in  hac  2,  2,  </. 
113,  art.  7. 

Ex  his  facilis  est  solutio  ad  objeclionem  ;    Logi- 
negatur  enira  antecedens,  ad  cujus  proba- ",l",?|/io'i" 
tionem  sic  potest  in  forma  occurri  :  objec- 
tum  moiivum  amoris  bencvolcntix  dcbet  esse 
persona  amici,  distinguo  majorem  ;  ex  parte 

2 


10 


DK  CIIAKITATK. 


actus.  vol  boni  voliti,  conccdo  majorem  , 
quantinn  ad  ontilaloni,  vol  terminationem 
activam  actus  dolorminati'.  nogo  majorom. 
Sid  creatura  ratiunalis  iion  jmtcst  «wc  objcc- 
lum  moliruni,  sirc  finis  actus  dirini,  dislin- 
guo  minorem  :  quantum  adilliusentitatem, 
.,  vol  torminationom  activam,  concedo  mi- 
norem  ;  ox  parte  boni  voliti,  subdistinguo 
rainorom  :  loquendo  do  fino  ullimo,  con- 
cedo  minorom:  si  sermo  sil  do  fino  proxi- 
rao,  nogo  rainorom,  et  consoquontiam. 
Quia  ut  Dei  ad  croaturas  rationalos  sit 
stricta?  benevolentia)  amor,  suflicit  quod  cx 
vi  divina)  volitionis  constituantur  prc-cdictaj 
crealuraj  in  osse  motivi,  ct  finis  proximi 
boni  eis  communicati  per  illam  :  quoniam 
cx  hoc  prapciso  salvatur.  quod  Dous  vclit 
bona  hominibus  proplcr  ipsos  sicut  propter 
finem  ;  quod  dumtaxat  benevolentJ;c  amor 
D.  Tho. e\quirit.  Videatur  D.  Thom.  m2,  di^tinct. 

20,  artic.  I. 
Kepiica.  9.  Nec  refert,  si  contra  hanc  solutionem 
objicias  primo,  quod  juxta  illam  aclus,  quo 
Deus  vult  hominibus  aliqua  bona,  non  sis- 
titin  illis  adhuc  cx  pnrte  boni  voliti,  sed 
eos  ordinat  indispcnsabilitcr  ad  ipsum 
Deum  sicut  ad  ultimum  fincm  :  ergo  nec 
est,  nequeesse  potest  amor  amicitia.  Patet 
consequentia,  quia  hic  amor  salvari  nequit, 
nisi  saltem  ex  parte  boni  voliti  sislat  in 
amico.  Si  cnim  ordinet  illud  ad  amantem 
sicut  ad  ultimiorom  fincm,  jam  non  erit 
affectus  amicitiaj,  sed  concupiscentia>,  ut 
constat  tum  ex  se  :  tum  etiam  quia  ideo 
amicitia  utilis,  et  dclectabilis  deficiunt  a 
perfocta  ratione  amicitiaj,  quia  etsi  pcr  eas 
amans  velit  bona  amico ,  ipsa  tamen  refcrt 
ulterius  ad  seipsum,  propriamquc  utilila- 
Ari^ot.  tera,  ct  dclcctationem,  ut  docet  Aristot.  8, 
^■^^"'El/iic.  /ec(.4,  etcx  illo  D.  Thom.  ibi,  et  1, 

•2,  q.  16,  art.  4. 
Diinitur.  Non,  inquam,  hoc  refcrt.  Respondctur 
enim  concesso  antecedenti,  ncgando  conse- 
quentiam.  Ad  cujus  probationcm  dicimus, 
essecontrarationcm  amorisamiciticc  strictc 
dicta2,  quod  amans  rcferat  amatum,  ct  bo- 
na  ei  volita  ad  amantem,  qui  non  cst  ex  se 
ultimus  finis  amati ;  secus  autem  si  sit  ulli- 
mus  finis  illius,  uli  ?e  habet  Deus  ad  crea- 
turas,  quas  proiride  diligere  potest  amore 
perfectae  amicitia?  codem  actu,  quo  rcfert 
illas  uUimo  ad  seipsum.  Cujus  doctrinac 
ratio  est  manifesta,  quia  amicitia^  perfectaj 
obesse  nequit,  quod  amans  diligat  amatum 
eo  modo,  quo  ei  major  perfcctio  accrescit,  | 
ejusque  magis  interest;  siquidem  proprius 


scopiis  amiciti;p,  dum  vull  amicobona,  est 
utcibonosit  ;  constat  autcm,  quod  tunc 
croatura  diligilur  oo  modo,  quo  sua  magis 
intcrost ;  mnjorciue  perfcctio  oi  accrescit, 
cum  amatur  subordinato  ot  rclative  ad 
suum  ultimum  fincm,  qui  csl  Dcus  ;  quo- 
niam  hoc  i)acto  magis  unilur,  et  appropin- 
quatadsummum  bonum.  primamquc  sui 
causam  :  in  qua  unione  ct  approximatione 
cujuslibctcrcatura^pcrfcclio  sitacst.utcxse 
liquct.  Tum  ctiani,  quia  amicitiaj  virtuosa; 
ratio  solum  pctit,  ut  amatum  diligatur 
propter  se  conformitcr  ad  cjus  naturam,  ct 
rcgulas  honcstatis  :  est  autem  valde  con- 
forme  rcgulis  honcstatis  ct  natura;  crcata?, 
ul  ha'C  diligatur  cum  subordinatione  posi- 
tiva  ad  suum  ultimum  finem,  qui  cst  Deus. 
Pra^scrtim  cum  ab  ipso  ultimo  fine  diligi- 
tur,  (jucm  ita  dccct  omnia  sibi  subjicere, 
ut  oppositum  nequeat  honestari  :  ergoquod 
Dcus  diligat  crcaturas,referendo  illas  ad  se- 
ipsumsicutad  ultimum  finem,  non  obstat 
quominus  praidictus  amor  sit  stricta;  ami- 
ciliaj.  Imo  illum  in  csse  dilectionis  amica- 
bilis  perficit,  vcl  constituit. 

Pcr  quod  ad  probationem  consequentia) 
satis  patet;  proceditcnimdesubordinatione 
amati  ad  amantem,  qui  non  sit  ultimus 
finis  illius  :  quam  subordinationem  liben- 
ter  admittimus  inveniri  non  posse  in  actu 
pcrfectas  amicitia;. 

Quibus  adde  amicitiam  utilis,  etdelecta- 
bilis  ideo  dcficcre  a  pcrfccta  amicitia;  ra- 
tionc,  quia  intcndunt  principalitcr  utilita- 
tcm,  ct  delectationemamanlis,  etinmutua 
illarum  communicatione  fundantur.  Deus 
autem  non  subordinat  sibi  crcaturas,  quas 
diligit,  et  bona  cis  pra^stita,  ut  cx  cis  ali- 
quam  ulilitatcm,  aut  dclectalionem  capiat: 
sed  quia  ita  decet  ipsum  alia  a  se  diligere, 
ut  tradit  D.  Thom.  I  part.  q.  14,  art.  2. 
Unde  prajdicta  subordinatio  non  obest,  ' 
quominus  ipsius  Dei  ad  crcaturas  sit  amici- 
tia  honcsti,  quaa  cst  perfecta  amicitia. 

10.  Objicies  sccundo,  quod  nedum  per^,j 
dilectioncm  amicitia;,  scd  ctiam  pcr  actus  ptica. 
liberalitatis,  et  miscricordia;  potcst  quis 
velle  bonum  alteri  propter  ipsum  sicut 
proptcr  finem  ipsius  boni  voliti,  modo  nu- 
per  explicato  :  crgo  nisi  amor,  quo  Deus 
communicat  bona  hominibus,  rcspiciat  il- 
los  ut  objectum  sui  motivum,  ct  specificati- 
vum,  non  est  cur  sit  magis  amicitiaj,  quam 
alterius  virtutis  affcctiva?. 

Rcspondetur  concesso   antecedenti,  ne~  j^oda 
gando  consequcntiam,    quia    praDterquam    tur- 

quod 


I 


DISP.  I,  DUB.  I. 


11 


quod  liboralitatis,  et  misericordia3  actas 
non  fundantur  per  se  in  communicatione 
alicujus  boni,  nec  petunt  unionem  affec- 
tuum,  et  redamationem,  quaj  tamen  expos- 
cit  actus  amicitia^,  superest  aliuduniversale 
principium,  quo  pra^dicti  actus  distinguan- 
tur  in  Deo  veluti  specifice,  nempe  immensa 
boniias  divina^  essentia?.  qua?  ob  sui  emi- 
nentiam  est  ipsi  Deo  ratio  formalis  exer- 
cendi  erga  creaturas  actus  omnium  virtu- 
tum,  qu.E  ex  suo  essentiali  conceptu  imper- 
fectionem  non  includunt,  quales  sunt  libe- 
ralitas,  misericordia,  justitia,  fidelitas,  et 
amicitia.  Ut  enim  Deus  ex  hac  virtute 
communicet  creaturis  dona  gratia?,  vel  glo- 
riffi,  opus  non  est,  quod  ad  hanc  communi- 
cationera  ab  illarum  bonitate  moveatur, 
sed  sufTicit,  et  requiritur,  quod  tribuat  eis 
praidicta  bonaex  affectu  ad  propriamboni- 
tatem,  quatenus  est  formalis  ratio  assimi- 
landi  sibi  alia,  sive  trahendi  ad  consortium 
suaa  natura^.  Hinc  eiiim  pra^dictacommuni- 
catio  in  esse  actus  amicitiaj  divina?  consti- 
tuitur,  secerniturque  ab  actibus  liberalita- 
tis,  misericordia?,  etcujuslibet  alterius  vir- 
tutis  erga  creaturas. 

Procujussolutionis  perfecta  intelligentia 
recolendum  est  ex  dictis  tract.  4,  disp.  et 
dub.  7,  quod  cum  divina  essentia  contineat 
eminenter  omnem  perfectionem  physicam, 
et  honestatem  moralem,  tam  objectivam, 
quam  formalem,  repertas  in  creaturis,  sit- 
que  prima  illarum  regula  ,  potest  sumi 
dupliciter  :  uno  modo  absolute,  et  secun- 
dum  se  ,  ut  est  bona  per  essentiam  absque 
restrictione  ulla  ;  quo  pacto  est  proprium 
specificativum  divina^voluntatis,  prout  dis- 
tinctaa  virtualiter  a  suis  virtutibus  ;  alio 
modo  magis  limitate,  prout  nimirum  con- 
tinet  ,  et  regulat  determinate  specialem 
bonitatem  ,  quaj  relucet  in  objecto  ,  et  actu 
misoricordiaj  creataD ,  vel  alterius  virtutis, 
ox  modo  dictis  :ot  hocmodo  tribuit  speciem 
per  modum  objecti  quo  ,  et  quod  virtutibus 
divinis,  et  illarum  actibus,  et  exercitiis  ; 
misericordias  vidolicet ,  quatenus  continet 
honestatem  ,  qua)  apparet  in  sublevatione 
miseria)  aliena; ;  liberalitati  vcro,  quatenus 
e?t  prima  regula  bonitatis  ,  qua^  cxistit  in 
hilari ,  et  decenti  profusiono  bonorum  ; 
amicitia)  autem  proprio  dicta),  quatcnus  cst 
Dco  proxima,  ct  formalis  ratio  trahendi 
alia  ad  consortium  ,  et  similitudincm  sua) 
naturs  ,  sive  communicandi  iliis  bona  , 
quia  sibi  similia  in  illa  fly  quia  dicente  so- 
lum  conditioncm,  sive  ralionom  formalem 


passivam  tenentem  se  ex  parte  ipsarum 
creaturarum)  et  sicde  aliis  virtutibus  pro- 
portionabiliter. 

Undequia  bonitas  divina^essentiae  accep- 
ta  secundum  unum  ex  his  modis  est  dis- 
tinctavirtualiter  aseipsa  sumptasecundum 
alios ;  etsi  Deus  per  actus  misericordiffl, 
liberalitatis,  et  amicitiae  impertiatur  bona 
hominibus  propter  ipsos  sicut  propter  finem 
boni  voliti,  non  obest  quominus  pra^dicti 
actus  sint  distincta)  linea;,  cum  semper  ha- 
beant  diversum  objectum  specificativum, 
scilicet  essentiam  divinam  ,  a  qua  omnes 
actus  Dei  speciem  delibanf ,  et  quaj  atten- 
denda  est  ad  discernendum  ,  cujus  virtutis 
sint  elicitive.  Etenim  si  Deus  tribuat  bona 
creaturffl  rationali  ex  affectu  ad  infinitam 
bonitatem  sua?  essentia?  ,  prout  est  ratio 
sublevandi  alienam  miseriam,  erit  pra^- 
dictus  actus  miscricordia?  ;  si  autem  pra^s- 
tet  ex  amore  ad  illam  ,  ut  est  ratio  assimi- 
landi  sibi  alia,  erit  vera?  amicitia;. 

1 1.  Tertio  objicies  :  ad  veram  amicitiamAiia  re- 
requiritur,  ut  quis  velit  bonum  alteri  ex  af-  ^'"^*" 
fectu  ad  ipsum  :sed  juxta  solutionemsupra 
traditam,  Deus  non  potest  velle  bona  homi- 
nibus  ex  affectu  ad  illos  :  ergo  neque  illos 
diligere  amore  strictae  amicitia?  .  Major 
pra^terquam  quodest  communis  animi  con- 
ceptio  ,  desumitur  ex  D.  Thom.  in  3,  dist.j),  tiio. 
29,  qumst .  1,  artic.  6,  et  infra  qiixst.  114, 
art.  \  ad  \,  ubi  hac  rationeexcludit  a  vera 
amicitia  virtutem  affabilitatis,  quaquissi- 
ne  alfectu  ad  alterum  habet  se  ad  illum  in 
verbis,  et  factis  exterioribus,  sicut  se  habe- 
re  potest  ad  amicum.  Minor  est  vero  pers- 
picua  ;  nam  affici  ad  aliquam  personam 
importat  habitudinem  ad  ipsam  sicut  ad  ob- 
jectum  motivum  affectus  ,  sive  voluntatis  , 
qui  est  impossibilis  Deo  in  nostra  doctrina. 

Ut  huic  objectioni   clarius  occurramus,  ob^^cr- 
animadvertendum  cst  prius  ,  amorem  l)e- y,''}",^*. 
nevolentia^  csse  in  duplici  differeiitia :  alium  Jiimrc- 
affcctionis  ,  quo  voluntas  amantis  fertur  in  ''''*^"'"- 
rem  amatam  ,  ad  illamque  allicitur  voluti 
tracta,  et  mota  ob  amabilitatem,  quam  sup- 
ponit  inipsa  :  aUameffectionis.  quo  volun- 
tas  amantis  efficit  bona,  qu;E  diligit  in  ama  • 
to ,    hacquo  enectione  traliit  amatum   ad 
seipsum.  Uterquc  autem  ex  his  amoribus 
ligat  amantem  cum  amato,  et  ex  illis  unum 
quodammodo   constituit ,  diversimode   ta- 
mcn  ;  nam  in    amore     affeclivo   amatus 
trahit  ad  se  amantem,  perficitque,  ac  com- 
p!ot  illius  appetilum  ;  amans  vero  traliitur, 
recipit,  et  depcnlot  ab  amato,  nisi  di.-^tinc- 


14 


DK  CIIAUITATI-:. 


».S(*ii-  Respondftur  nogamlo  niajorom.  qu.T 
Vr!;iV-'  fi'*o  nitilur  fundanionto  :  cio  raliono  quippo 
"f '''«"»•  bcnevolontix>  non  est  volilio  boni,  quod 
de  novo  acquiri  possot  aniico,  vel  ab  eo 
auferri :  seJ  sulllcientor  salvalur  ojus  ratio 
in  complacontia  gratuita  boni  possessi  iii- 
separabilitor  ab  aniato,  ut  constat  tum  ox 
se,  tuni  oliam  quia  intor  divinas  personas 
est  Diutuus,  necossariusquo  porfocta,' bone- 
volenti.e  amor.  ox  eo  pnrcise,  quod  sibi 
velint  a^orna  bona,  quibus  privari  ne- 
queunt.  Data  vero  majori,  non  ob  id  ossel 
impossibilis  benevolontia  stricta  inter 
Deum,  el  liomines  ;  quia  licof  bona  Dei  in- 
Irinseca  sint  ipsi  inseparabililer  conjuncla; 
extrinseca  tamen.  ut  honor  ct  gloria  crea- 
ta,  possunt  ei  de  novo  accrescere,  et  ab  co 
auferri. 

soiviinr     Ad  confirmationem  dicendum  ex  Philo- 
^"i^Q^;  sopho  ot  D.  Thom.  8  Ethic.  IpcI.   11,  quod 

Arisioi.  licet  homo  non  possit  Deo  benefacere,  po- 
'"■testtamon  illum  ut  patrcm  indulgentissi- 
mum,  et  providentissiniuni  1'rincipcm  co- 
lereet  honorare  :quod  sufiicilad  amicitiam 
excellentiap;  haec  quippe  non  exposcit,  ut 
persona  inferior  bcnefaciat  amico  supercx- 
cellenti,  si  ly  benefacere  contra  reveren- 
tiaj  et  honoris  obsequium  accipiatur.  Sed 
amicus  supcrexcellens,  ut  patet,  vcl  Prin- 
ccps,  dcbct  subditis  per  libcralcm  cITusio- 
nem  mLincrura  benofacere  ;  subditi  autem 
debenl  rependere  Principi  gralias,  reve- 
renliam,  et  honorem,  qui  cst  propria  be- 
neficiorum  retributio ;  hoc  enim  pacto 
communicant  mutuo  in  propriis  bonis , 
conferdntqao  et  enutriunt  amicitiam. 
QuamvJs  inter  Dcum  et  homincs  pcrfcctior 
alia  bonorum  communicatio  sit  possibilis 
ratione  visionis  bealificae,  in  qua  beatus 
possidet  totum  Deum.  et  ab  illo  insimul 
possidetur. 

Tertinm      14.  Tertio  arguitur   :  quia  amicitia  est 

n^^fiua,.  niutua}  bcnevolentiiG  amor  super  alicujus 
boni  comraunione  fundatus,  ut  supra  diffi- 
nivimus  :  sed  amor  Dei  erga  creaturas 
gratia  exornatas  nequit  super  alicujus  boni 
communione  fundari  :  non  ergo  esse  po- 
test  amicitia.  Probatur  minor,  quia  amor 
fundalus  super  communione  alicujus  boni 
habet  se  ad  illam  sicut  ad  sui  causam  tota- 
lem  vel  partialem,  quod  repugnat  actibus 
divinis. 

Eespon-      Respondetur,   illara   difiinitionis  parti- 

*'"■    culam,     in    cominunione    fundatus,    po.sse 

usurpiri  dupliciter  :  uno  modo  stricte  pro 

causa,  sive  fundamento  proprio  et  rigo- 


roso,  (|U0  pacto  solum  comi)etit  amicitia:- 
croal;o,  ot  alToctiv;e,  ail  ciijus  oxiilic.ilionom 
instituta  vidotur  pr.odida  dilliiiitio  :  alio 
modo  paulo  lalius,  ita  ut  solum  significet 
essontialoni  connoxionom  inter  amorem 
amicabileni  et  mutuam  communionem 
boni  intor  amicos  ;  et  hac  rationc  compre- 
hondil  omncm  amicitiam  creatam,  et  in- 
crcalam,  anoctivam,  ol  ciloctivam,  qualis 
est  amicitia  Dei  crga  crcaturas  ;  ha;c  cnim 
essentialiter  conneclitur  cum  participa- 
tione  illarum  in  bonis  divina^  natura^,  non 
sicut  cum  causa  a  qua  dcpendeat,  sed  sicut 
cum  cITectu  quem  inducit. 

Sccundo  rcspondctur,   prajdiclam   dilTi-  Aiin 
nilionis   parliculam,    fundatus ,    oliara   in 
scnsu  proprio  acccptani  solum  significare, 
quod  mutua  amicorum   communicatio  in 
aliquo  bono  est  illis  causa,  conditio  sino 
qua  non,  vel  ratio  a  priori,  ut  invicem  ct 
firmiter  diiiganlur  :  conslat  aulcm  quod 
sicul  comraunicatio  in  bonis  natura}  divi 
nx,  prout   se   tcnct  cx   parle  Dei,  cst  illi 
ratio  a  priori,  ut  diligat  amieabiliter  crea- 
turas  ;  ita  pra)dicta  communicatio,  prout  se 
tenct  ex  parte  crcaturarura,  est  conditio    ' 
sinc  qua  non  ad  illas  cx  araicitia  diligen- 
das. 

Quod  si  instes,  pra^dictara  comraunica- 
tionem,  prout  se  tcnet  ex  parte  crcatura- 
rum,  dcbcrc  antcccdere  amorera  Dei  erga 
illasad  salvandara  propriclatem  illius  par- 
ticulae,  fundatus,  etiara  ut  induit  habitudi- 
nem  pura}  conditionis,  inficias  non  ibiraus. 
Quoniam  ut  observavimus  tract.  4,  disp.  3, 
dub.  1,  in  actu  amoris  Dei  erga  creaturas 
est  duplex  formalitas  nostro  modo  intelli- 
gendi  dislincta,  aiia  actuaiis  productionis 
gratioB,  alia  vero  simplicis  corn])lacenti,-D 
in  homino  ipsa  decorato  :  quae  formalitas 
non  intciiigitur  prfficedere  exislentiara 
gratiae  ct  coramunicationern  in  bonis  natu- 
Y3i  divinac,  sicut  prior,  sed  illara  ut  condi- 
tionem  supponit ;  rcspicit  cnira  essentiam 
Dei,  ut  est  ratio  coraplacendi  in  bonis  ab 
ipso  productis. 

l."),  Quarto  arguitur  :  nara  araori  DeiQuariu 
erga  homiiics  convonire  nequeunt  amici-memui 
tia^  strictc  dicta  proprictates  :  ergo  nec  es- 
sentia.  Consequcntia  liquct  :  antecedens 
vero  probatur,  quia  una  ex  proprietatibus 
perfecta}  amicitia3  est,  ut  araans  ccslasin 
passus,  transformetur  in  araalum,  ad  il- 
lumque  it;i  se  habeat  sicut  ad  seipsum ; 
qua;  non  possunt  Deo  erga  creaturas  com- 
petere,  utpote  imperfectionibusobnoxia,  et 

rectae 


DISP.  I,  DUB.  I. 


15 


rectae  rationi  contraria  :  esset  enim  pecca- 
tum  in  Deo,  si  diligeret  creaturas  ut  ulti- 
mum  linem,  quo  pacto  diligit  seipsum. 
joda-  Respondetur  negando  antecedens,  ad  cu- 
Tho.  jus  priorem  probationem  occurrit  D.Thom. 
in  3,  dist.  32,  qusest.  1,  art.  1  ad  3,  'his 
verbis  :  «  Amor  omnis  transfert  quodam- 
«  modo  amantem  in  amatum,  sed  diversi- 
«  mode  :  uno  modo  secundum  quod  amans 
.«  transfertur  ad  participandum  ea  qua^ 
«  sunt  amati  :  alio  modo  ut  communicet 
«  amato  ea  quaB  sunt  sua.  Primo  ergo  modo 
«  Deus  non  transfertur  in  amatum,  quod 
«  est  creatura,  sed  secundo  modo,  in  quan- 
«  tum  bonitatem  suam  ei  communicat.  » 
'^"'"•Qua^  doctrina  desumpta  est  ex  D.  Dionys. 
4,  de  divin.  nom.  ubi  docet,  quod  amor 
convertit  inferiora  in  superiora,  ut  ab  eis 
perficiantur ;  et  superiora  movet  ad  infe- 
riorum  provisionem,  et  beneficentiam.  In 
quibus  quia  divina  bonitasse  habet  ad  crea- 
turas  supra  quam  dici  potest,  indulgenter, 
subdit  ibidem  Sanctus  Doctor,  quod  ipse 
Deus,  qui  est  omnium  causa,  per  abundan- 
tiam  amatorix  bonitatis  extra  seipsum  fit 
perprovidentiam.  Quibus  etiam  addi  posset, 
ecstasin  et  transformationem  amantis  in 
amatum,  non  esse  proprietatem  amicitia? 
in  communi,  sed  solius  amoris  affectivi, 
qui  non  potest  competere  Deo  erga  crea- 
turas. 

Ad  secundam  probationem  dicendum, 
quod  amans  debet  se  habere  ad  amicum 
sicut  adseipsum,  quantum  recta  ratio,  qui; 
est  honestas  amicilia^  rogula ,  permittit ; 
alias  enim  teneretur  pater  lege  benevo- 
lentiaj  naturalis  impendere  honorem  filio, 
quem  petit  sibi  ab  illo  deferri ;  quod  est  ri- 
diculum.  Recta  autem  ratio  dictat,  quod 
Dous  diligat  so  ut  fiiiom  ultimum  ;  caetera 
vero  ad  seipsum  sicut  ad  finem.  Unde  quod 
in  hac  dilectione  non  se  habeat  ad  creatu- 
ras  sicut  ad  seipsum,  non  obest  quin  stric- 
tam  cum  eis  gcrat  amicitiam  ;  ad  hanc 
enim  sufiicit,  quod  ipse  Deus  volunlatem 
diligentium  se  faciat,  eisque  velit  summa 
bona,  quorum  sunt  capaces,  et  quas  ipse 
vult  sibi. 

Fnndamentum  autem  a  priori  hujus  doc- 
trin.c  sumitur  ex  dictis,  illudque  expendit 
rho.  1).  Th.  in  3,  dist.  39,  r/.  1,  art.  3.  Ktonim 
cum  amicitia  fundetur  in  aliquo  bono,  in 
quo  amici  reciproco  communicant,  illius 
naturaj  consentaneum  est,  ut  ille  magis  ab 
altero  diligatur,  qui  magis  in  prasdicto 
bono    communicat.    Unde    cum    amicitia 


stricta  supernaturalis  haberi  possibilis  in- 
ter  Deum  et  homines,  fundetur  in  commu- 
nicalione  divina^  natura^,  qua3  Deo  convenit 
per  essentiam,  creaturis  autem  participa- 
tive;  ffiquum  est,  et  hujusce  amicitiae  lege 
prasscriptum,  ut  Deus  plus  diligat  se,  quam 
creaturas;  e  contra  vero  creaturs  perfec- 
tius  diligant  Deum,  quam  seipsas. 


VI. 


Ultimum  argumentum  pro  contraria   sen- 
tentia. 

16.  Ultimum  argumentum  pro  contrariaQuinium 
sententia  est  hujusmodi;  nam  Deus  nonmemuin. 
potest  velle  supernaturalia  bona  gratia?, 
vel  gloriaa  hominibus  propter  ipsos,  sicut 
propter  finem  volitionis,  aut  boni  voliti  ; 
ergo  neque  eos  diligere  supernaturalis  be- 
nevolentiae  amore ,  proindeque  nec  vera 
amicitia.  Utraque  consequentia  liquet  ex 
dictis  in  hoc  dubio,  sicut  etiam  prima  pars 
antecedentis.  Secunda  vero  suadetur  pri- 
mo,  quia  secundum  rectam  rationem  id, 
quod  est  perfectius  alio,  nequit  ordinari  ad 
illud  sicut  ad  finem  :  constat  autem  gra- 
tiam,  et  beatitudinem  esse  perfectiores 
homine,  et  qualibet  alia  substantia  natu- 
rali.  Secundo,  quia  finisnonpotest  influere 
in  effectum  voluntatis,  nisi  pr^ievio  influxu 
in  illam  et  ejus  actum,  quo  dictum  efiec- 
tum  producit,  quoniam  propria  causalitas 
finis  est  amari  :  ergo  eo  ipso  quod  Iiomo 
non  possit  esse  finis  volitionis,  qua  diligi- 
tur  a  Deo,  impossibile  est,  quod  sit  finis 
boni  sibi  voliti  per  illam. 

Priusquam  hujus   argumenti  difilculta-  ug,or. 
tem  diluamus,  animadvertere  placuit  ip-  «inctiir. 
sam  ab  omnibus  dissolvendam  esse.  Tum 
quiacausa  finalis  dividitur  in  finem  rui,  ct 
cujus  gratia,  atque  ex    utriusque   rationo 
integratur,   ut  docent  N.  Complut.   lib.   3n.  Cora- 
Physic.  disp.  14,  q.  1;  constat  autem  homi-    ■''"'• 
nem  esse  finem  cui  Dous  vult  gratiam  et 
beafitudinera,  esto   non  sit   finis  illarum 
cujus  gratia.  Tum  etiam,  quiaquidquid  sit 
de  modo,  quo  divina  voluntas  se  habet  ad 
creaturas,   extra  dubium  est,   quod   unus 
homo  potest  velle  alteri  ex  amicitia  super- 
naturali,    adeoque    propter    ipsum    sicut 
propter  finom,  dona  gratiae  et  ajternae  bra- 
titudinis  ;  quia  ut  docet  D.  Thom.  infra  q.\).  Tho. 
25,  art.  2,  hajc  sunt  bona,  quaj  optamus 
omnibus,  quos  ex  charitate  diligimus.  Tum 
denique,  quia  per  charitatem,  qua  nosmol- 


16 


DK  CIIAHITATK. 


ipsos  comploctiiniir.  appotinuis  .rtoniani 
oponini  morcodoni ,  qu.T  ost  boatitiido  : 
mercos  aiitom  in  qiiantum  liiijusmodi  im- 
portat  aliquid  roforibilo  por  amorem  ad 
illum,  cui  morces  rodditur;  quia  merce- 
dom  quisquo  proptor  soipsum  amat,  ut  do- 

D.  Tl...  eol  I).  Tliom.  i;»  3,  ilisf.  -2^),  (ju.Tst.  1,  art. 
\.  Cum  orgo  in  liis  casibus  adsil  dinicult.is 
argumonti  propositi.  dissolvi  dobel  ab  ipsis 
advorsariis,  et  quam  ipsi  viam  stravcrint, 
eandom  et  nos  capossero  potorimus. 

Diss<ii\i-  Intorim  tamon  rospondotur  ad  argumen- 
tum  nogando  antocodons  qiianlum  ad  so- 
cundam  illius  parteni,  quam  non  evincunt 
probationos.  .\d  primam  enim  polost  dici, 
gratiam  et  boatitudinom  esse  porfectioros 
homine  solum  secundum  quid,  non  vero 
simplicitor,  proindoqueex  Iiac  parte  nihil 
obstaro  quominus  socundum  rectani  ratio- 
nom  ordinentur  ad  hominem  sicut  ad  fi- 

D.  Tho.  ncm.  Cui  doctrinic  favct  D.  Thom.  9.  27, 

Cajeian.' </t>  rerit.  ortic.    1   od  G,  el  in  I,  (listinct.  17, 

^fmi^'  9-  ''  "'■''^-  '^  ^  '^'  ^''  '"  -•  '^'■'''-  'G'  quxst. 
1,  artic.  1  ad  2,  illamque  amplectuntur 
Capreol.  in  3,  dist.  26,  (juxst.  unic.  ort.  3, 
Cajetan.  or/.  3,  ]ir.Tsenlis  qiixstionis,  Con- 
rad,  I,  2,7.  110,  ort.  2  ad  2,  Suarez  et 
alii. 

.Sed  quia  contrariam  doctrinam  statui- 
nius  tract.  11.  disp.  4,  dub.  7,  §2,  abstra- 
hendo  nunc  ab  utraque  opinione,  respon- 
delur  secundo,  et  nielius,  eflectum  forma- 
lem  formaj  accidentalis  esse  perfcctiorem 
illa  simpliciter,  et  proximum  finem  iliius; 
quia  accidentia  in  concreto  sunt  magis  en- 
tia,  subindeque  magis  bona  :  neque  inten- 
duntur  propter  se,  scd  propter  perfoctio- 
nem  sui  subjecti;  albedo  enim  propter 
album  accipit  existontiam,  et  sic  de  reli- 
quis.  Concretum  autcm,  sive  effectus  for- 
malis  gratia^  est  homojustus,  et  Deo  gra- 
tus,  et  idoo  optime  potcst  ordinari  ad  illum 
sicut  ad  fiiicm,  quia  licct  gratiasit  perfec- 
tior  homine  secundum  se  accepto,  non 
tamen  homine  juslo  :  sed  homo  justus  est 
simpliciter  pcrfcctior,  quam  gratia,  ct  finis 
illius,  sicut  et  cujuslibct  alterius  accidentis 
proprii,  prajserfim  ordinati  ad  essc,  sicut 
ordinatur  gratia,    ut  tradit    exprcsse   D, 

D.  Tho.Thom.  in  '.i,  dist.  28,  rj.  1,  art.  1,  his  ver- 
bis  :  ;<  .Xccidentia  non  habcnt  esse  et  boni- 
«  tatem  per  se,  sed  eorum  esse  cst  eis  in 
«  substantiis  :  undequod  volumus  virtutcs 
«  et  accidentia  esse,  hoc  ad  substantiam 
«  refertur,  quam  volumus  sub  illis  acci- 
'(  dentibus  esse,  et  benc  so  habere.  >> 


.\d  socundam  probationom  nogatur  anto- 
codons,  quia  oj^tinio  liori  potost,  ut  una 
croatura  sit  fiiiis  alterius  immodiate  pro- 
duct;p  a  voluntate,  quin  ipsam  in  volunta- 
tem  aliqua  rationo  innuat  :  oporalio  enim 
est  finis  natur.T,  ct  porfoclio  universi,  ot 
singularium  partium  illius  ;ettamcn  noquo 
oporatio,  noc  |)orfectio  creata  universi  sor- 
tiunlur  rationom  finis  rospectu  divinaj 
voluntatis,  a  qua  omnis  ontitas  creata  pro- 
ducitur.  Ratio  autem  hujus  doctrinao  est 
manifesta,  quia  ad  hoc  ut  una  creatura  de- 
pcndeat  in  suo  csse  ot  productionc  passiva 
ab  alia  sicut  a  fine,  solum  rcquiritur  quod 
nonsuscipiat  oxistentiam  nisi  dependentcr 
abilla  sicut  a  tcrmino  priusvolito.ad  queni 
ordinatur  ;  ha;c  enim  depcndentiaconstitui 
debct  in  aliquo  genere  causaj,  neque  potest 
in  alio,  quam  in  gonerc  causaj  finalis,  ut  ex 
se  patet.  Ad  lioc  autem  ut  una  crealura  non 
suscipiat  existcntiam,  ncc  cadat  sub  ordino 
productivo  divina)  voluntatis,  nisi  depen- 
denter  ab  alia  sicut  a  termino  prius  volito, 
opus  non  est,  quod  aliqua  illarum  infiuat 
in  divinam  voluntatem,  aut  actum  illius  ; 
sed  sufiicit  et  rcquiritur,  quod  unaex  prao- 
dictis  creaturis,  vel  natura  sua,  vel  dispo- 
sitiono  divina  ordinetur  ad  aliam  sicut  ad 
terminum  ;  quia  eo  ipso  non  potcrit  produ- 
ci  nisi  depcndentcr  a  productione  passiva 
pra^dicti  termini,'ad  quem  ordinatur,  ut  in 
exemplis  modo  adductis  videre  licet ;  natu- 
ra  enim  non  producitur  nisi  dependenter 
ab  oporationo  sicut  a  termino,  sive  fine, 
propler  quem  fit. 

Itaque  productio  alicujus  rei  cst  duplex  : 
alia  activa,  qua^  est  ipsa  actio  pcr  quam  esse 
consequitur  :  alia  passiva,  quaf  dicit  entit.i- 
tem  exislentem  rei  produclffi  cura  ordine 
actualis  dependentias  a  causa  a  qua  produ- 
citur.  Creatura  ergo  cum   non   influat  in       I 
divinam   voluntatem,  influere  non    potest      J 
pcr  modum  finis  in  productioncm  activam       < 
eflectus  ab  illa  immcdiate  causati,  bene  ta- 
men  in  productionem  passivam  ;  quia  licot 
non  sit  causa  divina)  volitionis  productiv;i; 
alicujus  ellectus,  cst  tamen  causa  ob  quam 
ipse  dicit  ordinem  actualis  dependentia^  ad 
eam,  ut  tradit  D.  Thom.  1 ,  contra  Gent.  cap.  d.  t 
87,  his  vorbis  :  «  Divina  voluntas  est   Deo 
«  causa  volendi  ca^tera  ;  aliorum  autem  vo- 
«  litorum  nullum  est  Deo  causa  volendi    ■ 
«  aliud,  sed  tantum  unum  estalteri  causa  , 
«  ut  ordinem  habeat  ad  divinam   volun- 
«  tatem.  » 

Nec  refert,  causalitatem  finisesse  amar^. 
Tum 


DISP.  I,  DUB.  II. 


iepiica  Tum  quia  haec  loquutio  solum  intelhgitur 
iluitur.  j      ^  ^  \    •    X     X-        II  . 

de  iine.  qui  movet  intentionaliter  poten- 

tiam  vitalem.  Tum  etiam,  quia  amor  est 

duplex  :  alius  elicitus,  qui  sequitur  cogni- 

tionem  objecti   amati  :  alius  innatus,  qui 

est  inclinatio  unius  rei  ad  aliam,  quo  pacto 

dicimus  lapidem  amare  centrum.  Causali- 

tas  ergo  finis  communiter  accepti  est  amari, 

secundum  quod   comprehendit  utrumque 

amorem  ;  ob  idque  non  repugnat,  quod  una 

creatura  exerceat  causalitatem  finalem  res- 

pectu  alterius  productaB  a  voluntate,  quin 

sitfinis  ipsius  voluntatis.  Quod  si  ha^c  fmis 

causalitas  non  videatur  rigorosa,  sed  im- 

perlecta,  haud  nobis  obstabit,  quia  ad  ra- 

tionem  benevolentiae  sulTicit,  ut  bonum  vo- 

litum  per  illam  ordinetur  ad  amicum  sicut 

ad  finem,  eo  modo,  quo  finis  inter  ipsas  res 

potest  salvari. 

Nonnulla  alia  argumenta,  qua?  hic  fieri 

solent,  utpote  quod  amicitia  debet  esse  ma- 

nifesta  erga  paucos,  mutuisque  colloquiis 

enutrita,  non  militant  directe  contra  nos- 

Iram   assertionem,  quia  citra  dubium  est, 

quod  de  possibili  omnes  iII<B  conditiones 

inveniri  possunt  in  amore  Dei  erga  creatu- 

ras.  Sed  si  quam  vim  habent,  militantcon- 

tra  praecipuam  assertionem  dub.  seq.  sta- 

luendam,  ubi  illa  congruentius  diluemus. 

DUBIUM  II. 

ffrum  sit  de  facto  inter  Deum,  et  homines 
stricta,  ac  supernaturatis  amicitia,  illaque 
sit  charilas  ? 

Circa  priorem  partem  hujus  dubii  fcujus 
ordo  ad  pra^cedentem  est  perspicuus)  pa- 
rum  immorabimur  :  tum  quia  illam  con- 
vincunt  textus  n.  4  et  .5,  adducti,  utstatim 
explicabimus  :  tum  etiam,  quia  ex  secunda 
illius  parte  a  fortiori  constabit  ;  nequit 
onim  ostendi  charitalem  essostrictam  ami- 
citiam  hominis  justi  ad  Deum,  quin  eo 
ipso  maneat  probatum,  esso  de  facto  inter 
Deum,  et  justos  strictam  ot  supernatura- 
lem  amicitiam,  ut  ex  se  li([uot. 

§  I. 
Duplici  w^sertione  difjicullas  cxpeditur. 

•ima       17.  Dicondum  ergo  est  primo,  existero 

"o."'  de  facto  inter  Deum  et  homines  justos  stric- 

tam,   et  supernaturalem  amicitiam.   Uxc 

assertio  estcommunis  omnium  Authorum. 


quos  nitm.  4,  dubii  prseced.  adduximus. 
Potestque  probari  faciliter;  nam  inter  pa-  Funda- 
tremet  filium,  sponsum  et  sponsam  inter-'"^'""™ 
cedit,  saltem  regulariter  loquendo,  vera  et 
stricta  amicitia  :  sed  justi  sunt  filii  Dei 
nati  ab  ipso  per  regenerationem  gratia^ ; 
cui  etiam  ut  sponso  intime  copulantur,  ut 
supra  vidimus  :  est  igitur  inter  illos  stricta 
supernaturalis  amicitia. 

Confirmatur  primo,  quia  domestici,  et  pa- 
terfamilias  uniuntur  inter  se  vinculo  stric- 
ta3  amicitiae  :  sed  justi  sunt  domestici  Dei, 
et  cives  Sanctorum,  ut  tradit  Apost.  arf  Fphes.  Ad 
2;  igitur  uniuntur  cum  illo  vinculo  amici-  '^  " 
tiffi  proprie  dicta?.  Qua3  cum  fundetur  alias 
in  communicatione  boni  supernaturalis, 
scilicet  gralia?,  non  potest  non  ad  eundem 
ordinem  pertinere. 

Confirmatur  secundo,  nam  justi  appel- 
lantur  amici  Dei  in  pluribus  locis  Scriptu- 
ra?,  quffi  intelligenda  sunt  de  vera  ac  stricta 
amicitia,  ut  dub  prwced.  vidimus. 

Nec  refertsi  incontrarium  objicias,  quod  ohjcc- 
etiam    iniqui,    et    peccatores    appellantur     '"'■ 
amici  Dei  in  sacris  Litteris,   ut  constat  ex 
illo  Matth.  22  :  «  Amice,  quomodo  huc  in-  Matth. 
«  trasti,  non  habens  vestem  nuptialem?    »     •"'"'■ 
Quem  hominem  non  esse  justum,  scd  Deo 
exosum,  ex  ipso   textu  liquet.   Et  ex  illo 
Thren.  1:  «  Vocavi  amicos  meos,  et  ipsi  de-Tlirenor. 
ceperunt  me.  »  Et  Matth.  26  :  «  Amice,  ad  j^g^,, 
quid  venisti  ?  »  Quod  dictum  est  a  Christo     26. 
Domino  Juda:"  proditori. 

Non,  inquam,  hoc  refert ;  quia  iniqui  etsoivitur. 
peccatores  vocantur  amici  Dei  in  sacris  Lit- 
teris  pcr  antiphrasin,  ut  liquet  ex  contextu  ; 
justi  aufem  appellantur  Doi  amici  in  sensu 
proprio,  ut  constat  tum  exserielittera!,  tum 
etiam-excommutii  interpretatione  Patrum. 
Quibus  accedit  Coiicil.  Trident.  sess.  G,  cap.  Tiiden- 
7,ubi  docet  hominom  per  susceptionem  gra- 
tia?  sanctificantis  fieri  justum  ex  injusto,  et 
exinimico  Dei  ejus  amicum. 

18.  Dicendumestsecundo,charitalemesse  Aija 
strictam,  et  supernaturalem  amicitiam  ho-  sio. 
minis  justi  ad  Deum.  Haoc  assortio  est;icquo 
certaet  Authoribus  fulcita  sicut  priBccden- 
tes.  Quam  ut  rationo  probemus,  animadver- 
tendum  est  prius,  ([uod  virtus  charitatis,  de 
qua  in  praesonti,  est  amor  supernaturalis 
creaturaj  ad  Deum,  consequens  gratiam  ut 
illius  passio.  Tum  etiam,  quod  non  possu- 
mus  per  ipsum  diligere  Deum,  quin  prius 
ip-c  diligat  nos,  eo  quod  tam  ipse,  (|Ui!in 
habitus  charitatis  cst  efTectus  amoris,  quo 


18 


DK  CHAlilTATE. 


Proba- 
larra- 
liouo. 


ipso  nos  diligil,  ut  constnt  ex  diclis  ».  li, 
D.  ikru.et  docot  D.  Dernard,  lib.  ilc  amwe  Dci,  cap.  i, 
his  verbis  :  «  Amas  itaquc  nos  »  (cuni  Deo 
loquilur)  «  in  quantiim  nos  ellicis  tui  ama- 
«  tores.  B  InJe  redamatio,  quam  connotat 
amicitia,  nunquam  potest  deessc  dileclioni 
charitatis  erga  Doum  ;  ipse  enim  suos  ama- 
rirab. s. tores  diligil,  ut  dicitur  farab.  8. 

I'.>.  His  suppositis  formatur  soqueiis  ratio 
pro  assertione.  Charitasest  supernaturalis 
benevolenti;e  amor  hominis  erga  Deum  su- 
per  alicujus  boni  communiono  fundatus  : 
sod  huicamoricorrespondet  infallibiliter  cx 
parte  ipsius  Dei  benevolenti;G  redamatio  : 
Charitas  igitur  est  supernaturalis,  et  stricla 
amicitia  hominis  ad  Deum.  Minor,  et  con- 
sequentia  constant  ex  supposilis  :  major 
vero  quoad  utramquo  partem  suadetur; 
nam  per  charitatem  diligimus  Deum  prop- 
terso.  non  utcumquo,  sed  tanquam  finera 
ultimum,  ad  quem  nos  ipsos,  et  orania  alia 
ordinamus  :  qui  affectus  perfectissimam 
benevolenfiam  exprimit. 

Quod  autem  hic  fundolur  super  aliqua 
communicatione  cum  ipso  Deo,  probatur. 
Tum  quia  charitas,  ut  modo  supponimus, 
est  passio  graliac,  per  quam  horainos  rege- 
nerantur  in  Deo,  et  comraunicant  cum  illo 
in  bonissuai  natura^.  Tura  otiam.  quia  cha- 
ritatisdiloctio,  quantum  estox  se,  nunquam 
deficit ;  quinimo  ut  Deo  inhasroat,  omnes 
labores  sustinet,  ot  nulli  resistontiae  codit, 
sed  omnes  difficultatos  suporat,  ut  constat 
Koman.  ex  illo  Pauli  ad  Rom.  8  :  «  Certus  sura, 
®-  «  quia  noquo  mors,  neque  vita,  neque  An- 
«  geli,  neque  principatus,  neque  virtutes, 
«  neque  instantia,  neque  futura,  neque 
«  fortifudo,  neque  altitudo,  nequo  profun- 
«  dum,  nequo  croatura  alia  poterit  nos  se- 
«  parare  a  charitate  Doi,  quffl  est  in  Christo 
«  Jesu  Domino  nostro.  »  Constat  autera, 
amorem  adeo  fervontera,fortem,et  indefec- 
tibilem  fundari  in  aliqua  intima  hominis 
unione,  et  coramunicatione  cum  Deo  ;  nam 
affectio,  qua^  super  aliqua  araantium  cora- 
municatione  non  fundatur,  cito  per  so  lo- 
quendo  deficit. 

Confirmatur.  Mutua?  benevolentia^  amor 
fundatus  in  communicatione  natura},  qua^ 
per  generationem  traducitur,  ost  stricta 
amicilia  excoUentiaj  filii  videlicet  ad  pa- 
trem  :  sed  charitas  est  rautuaB  benevolen- 
tia;  amor  erga  Deum,  fundatus  in  comrau- 
nicatione  divina  naturs,  quam  horaines 
assequuntur  per  spiritualem  regeneratio- 
nem  in  Spirilu  sancto,  et  adoptionem  filio- 


rum,  utconstat  ex  illo  l,.Ioan.  '^  :  «  Videte 
«  qualom  charitatem  dedit  nobisDous,  ul  fi- 
«  lii  Dei  nominemur  et  simus.  »  Charitas 
ergo  cst  supernaturalis  et  stricta  amicitia 
hominis  ad  Deum. 

Dices  forsan,  lianc  rafionera  esse  inclfi- 
cacem ;  quia  efsi  dilecfio  charitafis,  qua 
Deum  prosequimur  fundetur  in  communi- 
catione  divinjo  natura)  habitai  por  graliam 
adoptionis,  illique  ex  parfo  ipsius  Doi  cor- 
respondoat  benovolontia!  redamatio  ;  hac 
tamon  non  est  manifesta  nobis  ,  sed  occul- 
ta  :  quia  noscit  homo,  utrum  sit  dignus 
odio,  vol  amore.  Ad  amicifiam  autem  re- 
quiritur  benovolontia)  redamatio  non  la- 
tens,  utdocot  Pliil.  8  Ellnc.  c.ap.  3. 

Kespondetur  negando  majorem,  ad  cujus 
probationemoccurrit  D.Thom.tn  2,dist-  27, 
({uxsi.  2.  arf.  1  ad  IO,quod  araicitia  dicitur 
esse  non  lalons,  non  quia  per  omniraodara 
certitudinem  araicorura  dilectio  agnosci 
deboat,  sed  in  quantum  vel  hoc  modo,  vol 
per  oflectus  ot  signa  probabilia  manifesta- 
tur,  ut  liquel  ex  huraana  araicitia,  quaj  non 
potest  aliter  amicis  patefieri,  cum  nuUus 
alterius  cor  infueatur.  Per  effocfus  autem, 
et  signa  probabilia  optime  polest  quis 
agnoscere  se  Deum  diligere,  et  ab  illo  in- 
vicem  redaraari. 

Quibus  adde  ,  beatis  per  omniraodara 
cerlitudinora  constaro,  et  Deura  ex  porfecta 
charitate  diligere,  et  ab  ipso  rodamari. 
Quod  suificit  ad  voritatoni  nostra)  assertio- 
nis,  in  qua  solum  assoriraus,  charitatom 
esse  veram,  et  perfeclam  amicitiam  horni- 
nis  justi  ad  Doura,  absque  determinationo 
siatus. 

Deinde  suadetur  comraunis,  et  vera  sea- 
tentia  alia  ratione  ;  nam  dilectioni  charita- 
tis  orga  Deum  convoniunt  omnes  passiones 
verae  et  stricta)  araicitias :  ergo  et  illius 
essentia.  Consoquentia  patet  ;  antecedens 
vero  probatur  discurrendo  broviter  per  sin- 
gulas  perfecta}  amicitiffi  proprietates,  quas 
nuni.  3  hujus  disp.  TQcensuimtis.  Charitas 
enini  in  primis  in  Deo,  et  illius  bonis  ma- 
xime  delectatur  ot  gaudet,  ut  constat  ex^ 
illo  Psal  :  7(3.  Memor  fui  Dei,  et  delectatus 
sum.  Et  Psal.  118  :  /n  via  justificationum 
tuarum  delectatus  sum,  sicut  in  omnibus  di- 
vitiis.  Et  Isai.  Gl  :  Gaudens  gaudcbo  in  Do- 
mino,  et  exullabit  anima  mea  in  Deo  meo. 
Et  aliis  pluribus  Scriptura^  sacra}  testimo- 
niis.  Ex  quibus  etiam  habetur  eos,  qui 
Deura  ex  charitate  diligunt,  de  offensis  illi 
irrogatis   non   leviter    contristari,   qualia 

sunt 


1.  .loai 
3. 


Objec 
lio. 


Diluitu 
D.   Th 


Expeii 

(lilur 
alia  r 
ratin 


Psalm 
76. 

P.alni 

118. 

Isai.  6 

Psalm 
118. 


DISP.  I,    DUB.  II. 


1» 


sant  illud  Psal  118:  Vidi  prxvaricantes,  et 
tabdscebam,  quia  cloquia  tua  non  custodie- 
runt.  Et  illud  ejusdem  Psalmi  :  Tabescere 
me  fecit  zelus  meus,  quia  obliti  sunt  verba 
tua  iniinici  mei. 

Charitas  deinde  praesentiam  Dei  inlense 

appetit,  illaquo  etiam  non  clare  visa  ma- 

xime  delectatur,   ut  constat    tum  ex  illo 

«ic.i.  Canticor.  1  :  Osculetur  me  osculo  oris  sui,  et 

lotius  ferme  serie  scens  in  illo  libro  depic- 

ta3.  Tum  efiam,  quia  ut  legimus  in  pluribus 

historiis  Ecclesiasticis,  hi  quos  alte  pene- 

trat  affectus  charitatis,     Dei    conspectum 

adeo   intense  suspirant,  ut  illius  videndi 

desiderio  exciti  saspius  extra  seipsos  ra- 

piantur,  nec  nisi  singulari  Dei  eloquio  seu 

favore  valeant  ab  illo  charitatis  ajstu  tem- 

porari.  Qua  de  re  consulenda  est  pra?  aliis 

N.  s.  vita  M.  N.  S.  Theresia3,  ubi  ha^c  veritas 

[ia^'  abunde  probatur. 

Beneficientia  autem,  quac  ponitur  tertia 
proprietas  amicitiaj,  non  convenit  illi  nisi 
iaordinead  personas  capacossubsidii  et  in- 
digentiai.  L'nde  cum  Deus  bonis  nostris,  vel 
auxiliis  non  indigeat,  non  requiritur,  ut 
ipsum  perfectE  amicitiae  dilectione  prose- 
(|uamur,  quod  ei  bonefaciamus  ;  sed  sufTi- 
cit  tum  quod  illum  pro  viribus  honoremus, 
tum  etiam  ut  ita  simus  dispositi  et  affecti, 
quod  si  per  impossibile  Deus  egeret  bonis 
nostris,  ea  ipsi  libentissime  donaremus, 
quffi  affectio  insita  est  charitati.  Nam  ut  D . 
jIjo  Thom.  in  3,  dist.  39,  quxst.  I,  art.  3  ad  4, 
docet :  Si  esset  possibile,  quod  ex  nostris  ope- 
ribus  aliquid  Deo  accresceret,  habens  chari- 
tntem  mutto  plura  facerct  propler  beatiludi- 
nem  ei  conservandam,  quam  propter  eam  sibi 
cdipiscendam.  Quibus  adde  ,  charitatem 
large  beneficam  esse  erga  pauperes,  in  qui- 
bus  Deus  dicitur  indigoro,  juxta  illud  : 
Quod  uni  ex  minimis  rneis  fecistis,  mihi  fe- 
cislis,  elc. 

Circa  ullimam  doniquo,  et  pra^cipuam 
proprietatem  amicitia2,  excedit  cliaritas 
communes  illius  leges  ;  quia  per  hanc  vir- 
tutem  uon  solum  amamus  Deum  sicut  nos 
ipsos,  sed  multo  porfoctius  ;  quoniam  djli- 
gimus  ut  finem  ultimum,  quom  nobis  ipsis, 
et  omnibus  aliis  robus  longe  pra^ferimus. 
("haritas  igitur  est  vora,  et  stricta  amicitia 
hominis  ad  Deum,  cum  ei  convoniaiit  om- 
nes  proprietatos  porfoct;D  amicitia?,  etiam 
cum  peregrinatur  a  Domino,  noquo  illius 
cunspoctu  fruitur. 
Dr-  Confirmatur  ;  iiam  croatura;  oxistonti  in 
'■'   charitale   correspondonl    proportioiiabilia 


dilectionis  officia,  sive  proportionalis  attes- 
tatio  amicitiae  per  effectus  ex  parte  Dei  : 
ergo  charitati  nihil  deficit  ad  rationem 
vera?,  et  proprias  amicitia^  rationalis  crea- 
tuiae  ad  Deum.  Consequentia  liquet  ex  nu- 
per  praesuppositis  :  antecedens  vero  habetur 
perspicue  ox  sacris  Literis;  nam  ut  consfat 
ex  illo  1,  Petri  2  :  Magna  et  pretiosa  pro- l.Petr.2:. 
missa  donavit,  ut  per  hxc  efficiamur  divinx 
consortes  naturx.  Deus  large  bonoficus  est, 
et  liberalis  ergajustos,  utpote  quibus  donat 
gratiam.seque  ipsum  possidendum  tribuit; 
nam  ratione  hujus  donationis  omnia  Dei 
bona  fiunt  illis  quodammodo  communia. 
Neque  ipsis  colat  cordis  arcana,  sed  reve- 
lat,  utconslatex  illo  Genes.  18  :  Numquid  Genes. 
celare  potero  Abraham,  qux gesturus siim  .^joan!l5. 
Et  Joan.  15  :  Jam  non  dicam  vos  servos,  sed 
amicos,  quia  omnia  qux  audivi  a  Patre, 
nota  feci  vobis.  Tristatur  praeterea  Deus 
nostro  modo  intolligendi  in  damnis  justo- 
rum,  et  in  illorum  bonis  ac  conversatione 
affatim  delectatur,  ut  liquet  ox  illo  Pro-P''Og^'erb. 
verb.  8  :  Delicix  mex  esse  cum  fdiis  homi-  D.  Hier. 
num.  Docetque  D.  Hioron.  ad  illudZachar. 
Facies  coronas,  et  impones  capiti  ./esu  Jose- 
dech,  etc.  Et  quamvis  Deusnon  diligat  jus- 
tos  ut  seipsum,  quia  id  esset  contra  leges 
amicitia?  honestae ;  diligit  eos  tamen  ad 
seipsum,  quo  amore  ita  praedictos  justos 
perficit,  et  sibi  conjungit,  ut  quasi  dimi- 
dium  cordis  sui  reputet,  cum  eisque  idem 
habeat  velle  ot  nolle,  ut  satis  perspicue  os- 
tendunt  illud  Isai.  02  :  Non  vocaberis  u/^ra^*"'-  ®^ 
derelicta,  sed  vocaberis  voluntas  mea.  Et 
illud  Deuter.  32  :  Circumduxit  eum,  et  cZo-Deut.32. 
cuit,  et  custodivit  quasi  pupillam  oculi  sui. 
Et  alia  plura  hujusmodi,  tam  pefita  ex  sa- 
cra  Pagina,  quam  ox  aliis  historiis  eccle- 
siasticis,  qua)  ardentissimum  et  indulgen- 
tissimum  Dei  amorem  erga  justos  protes- 
tantur. 


§  n. 

Duplex  objectio  contra  primam  asscrtionem. 

20.  .\dversus  assertiones  modo  stabilitas  Prima 
nulla  militat  sentonlia,   qua)   Authoribus"''-'^'""'- 
(unico  excepto  Durando)   probetur.    SuntDurand. 
tamen  noniuilla}  objectiones  quas  diluere 
oportet.  Objicies  orgo  coutra  primam  :Aini- 
citia  socundum  D.   Ilioron.  Michcxl,  auto.  uier. 
invenit  pares,  aut  facit  :  sod  inter  Doum 
et  justos  non  est  parilas  :  ergo  nec  i^ropria 
amicitia. 


20 


l)K  CHARITATK. 


E\n(1. 
33. 


coniir-      ronfirmntiir  :  nam  ut  docol  riulosoph. 

Arisiot.  ^  Ethic.  cap.  7.  nihil  est  ita  i>ropriiim 
nmicitia?.  sicut  convivcre  ot  convcrsari  cum 
amico  :  sed  hominos  non  convivunl,  ncc 
convcrsantur  cum  Doo  in  hac  vita,  quin 
potius  ab  illo  porcgrinantur  :  orgo  non  pro  - 
iitontur  cum  ipso  stricfain  amicitiam. 

Diluiiur      Kcspoiidotur  0.    Hioronymum,   nomino 

^'''"■"'"""7>flri7<j/iA-  comilanfis  amiciiiam  intoUigere 
alTectuum  unionem.  quam  slrictam  adeo 
constituit  charitas  infor  Deum  et  homines, 
ut  ex  illis  unum  quodammodo  eiriciat,  ut 

I.  Cor.o.constat  cx  illo  l,ad  Corinlh.  (>  :  Qui  adh.rret 
Dco,  unu»  spiritus  cst.  Quia  tamon  ubi 
maxima  amoris  unio  intercedit,  quasi 
dcponitur  majcstas  et  obliviscitur  persona- 
rum  ina?qiialitas,  juxla  vulgafum  illud  : 

Xon  beneconvcniunl,  ncque  in  una  scdc 

morantur 
Majestas  et  amor, 

idcirco  Deus  tractatcum  homino  quasi  cum 
sibi  ajquali,  et  anima  qua?  ardentis  dilec- 
tionis  fervore  augetur,  eos  erumpit  in  au- 
sus,  ut  sua;  conditionis  immemor,  quasi 
cum  sponso  sibi  a;quali  cum  Deo  converse- 
tur,  ut  constat  ex  illo  Exod.  33  :  Loqnebatur 
Dominus  facie  ad  faciem,  sicul  solel  liomo 

Cani.  1.  loqui  ad  amicum  sunm.  Et  ex  illo  Cantic.  I  : 
Osculetur  me  osculo  oris  sui,  etc. 

g^,^.j,„^      Ad    confirmationem    dicendum    ex    D. 
conflr-  Thom.  in  hoc  artic.  l,duplicem  esse  homi- 

aVho.  nis  vitam  :  aliam  exteriorem  et  sensibilom, 
secundum  quam  non  ost  nobis  coavorsatio 
cum  Deo  ;  aliam  voro  spiritualem  ct  pro- 
priara  montis  ;  et  secundum  hanc  vifam  est 
nobis  inferior  conversatio  cum  Deo  ;  in  hoc 
quidem  saiculo,  in  quo  peregrinamur  a 
Domino.  imperfecte,  juxta  illud   Pauli  ad 

Ad  Phil  I'''il'P-  ~  '■  yostra  conversalio  in  ccclis  est  : 
'•■      m  patria  vero  ubi  videbimus  Deum  sicuti 
Ojt.  perfecta.et  inelfabilibus  plena  volupta- 
tibus. 

SecuiiJa     21.Deindeobjicies:amicorumomniabona 

objecii  .sunt  communia  :  sed  bona  Dei  nuUi  crea- 
■  tura;  sunt  communia,  sed  ipsi  singularis- 
sime  propria  :  inter  Deum  igitur  et  croatu- 
ras  non  cst  vera  et  stricta  amicitia. 

Confirmatur  primo  :  nam  vera  amicitia 
unit  amicos  non  quidem  superficialiter, 
uti    se    tangunt    corpora    contigua  ,    sed 

D.  Dion.  per  continualionem,  ut  docet  D.  Dionys. 

^-  'T'"'  4.  de  divin.  nomin.  et  probat  D.  Thom.  in  3, 
dist.  27,  qusEst.  1,  art.  3,  ex  eo  quod  amans 
penetrat  interiora  amati  et  in  illum  quo- 
dammodo  transformatur  :  sed  inter  Deum 


Confir- 
matur 
primo. 


ct  homines  non  invonitur  uiiio  continua- 
tiva ,  utpote  qua?  soluin  convenit  rebus 
cjusdem  rafionis,  neque  alia  ;Dque  jjerfecta  ; 
hominis  igilur  ad  Doum  non  est  slricla 
amicitia. 

Conrirmatur  sccundo,  quia  omnis  opo- 
ratio  elicita  proptor  aniicum  osl  amanli  de- 
lectabilis  eo  (]uod  amatum  habot  rationcm 
forma;  respoctu  amanlis,  etomnis  opcratio 
conveniens  forma)  cst  ojus  subjecfo  delecta- 
bilis  :sed  justi  in  operafionibus  virlutiim, 
quibus  propler  Deum  incumbunt,exi)eriun- 
tur  dilTicuUatom  et  dolorem  :  signum  ergo 
est,  quod  non  prosoquuiitur  illum  affectu 
proprinc,  ac  sfrictn  amicitia). 

Iluic  objectiorii  respondetur  primo.  jus- 
tos  in  pafria,  ubi  porfecta  ost  Dei  amicitia, 
possiderc  ipsum  Doumot  omniabona  illius, 
rafione  bealitudiiiis,  utqu;c  sita  est  in  vi- 
siono  Dei.  quatonus  exprimit  possessionem 
sunimi  boni  iiostri  ot  ultimi  finis. 

Secundo  respondotur,  illis  quibus  com- 
mune  est  idem  velle  et  nolle,  omnia  bona 
esse  communia,  quia  unusquisque  possidet 
sua  bona  per  actum  volunlatis  potentis  de 
illis  disponere.  Unde  cum  inter  Deum  et 
justos  sit  reciprocus  benevolentia)  amor, 
idemque  velle  et  nolle,  \x\.%  prxced.  vidi- 
mus,  necosse  esl  dicere.  quod  omnia  illoruin 
bona  sunt  eis  invicem  communia,  ad  eum 
modum,  quo  sua  bona  communia  sunt  aliis, 
qui  se  amicitirX!  excellentia!  affectu  prose- 
quuntur.  Semper  enim  attendcnda  sunt 
qualitas  personarum  et  regula  honestatis. 

Adde,  eum  qui  dominatur  alterius  vo- 
luntati,  possidero  ex  consoquenti  omnia 
illius  bona,  eo  quod  i^-torum  dominium 
penes  volunfatem  attendatur  :  hi  autem  qui 
se  mutuo  ex  benevolentia  prosequuntur  (ut 
prosequi  o.-itendimus  Deum  etjustosi,  sibi 
ipsis  reciproce  dominanlur,  quia  amatum 
per  sui  amorem  possidet  amantem.et  domi- 
natur  illius  volunt;iti,sicut  forraa  materia); 
nam  idcirco  dicitur,  quod  amor  captivat 
amantem  Unde  non  possunt  non  omnia  Dei 
bona  esse  coraraunia  justis  et  econtra. 

22.  .\d  piimam  confirmationem  neganda 
est  minor.quia  non  solumin  patria,  ubi  ho- 
rainesDeiforraeseiriciuntur;scdetiaminvia 
fanta  est  inter  aliquos  justos  et  Deum  amo- 
ris  conjunctio,  ut  uimra  quasi  per  conti- 
nuationem  indissolubilem  efiiciantur  ,  ul 
mirabiliter  explicat  coelestis  Mater  et  Ma- 
gistra  S.  Theresia  in  lib.  suarum  mans.  7, 
cap.  2,  ubi  matrimonii  spiritualis  unionem, 
quam  assequi  valetanima  in  hac  vita,com- 

paral 


Diiplfl 

ohjccli 

iiis  sol 

tio^ 


DISP.  I,  DUB.  II. 


21 


parat  unioni  continuatarum  aquarum,  his 
verbis  :  Digamos  que  sea  la  union  como  dos 
celas  de  cera  que  sejuntassen  tan  en  estremo, 
que  loda  la  luz  fuesse  una  :  mas  deipues  bien 
se  pueden  apartar  la  una  vela  de  la  otra,  y 
quedan  en  dos  velas.  Aca  (scilicet  in  matri- 
monio  spirituali)  es  como  si  cayendo  agua 
del  cielo  en  un  rio.  o  fuentc,  adonde  queda 
todoecho  aqua,  que  nopodran  ya  distinguir, 
qual  es  el  agua  del  rio,  u  la  que  cayo  del 
Cielo.  Vide,  si  Aristolelicffi  amicitia^  unio 
ad  hanc  usquam  pervenit?  Profecto  ex  ad- 
ductisverbisclare  Iiquet,strictissimamesse 
amicitiam  inter  Deum  et  aliquos  justos 
degentes  adhuc  in  hac  vita. 

Nec  refert,  Deum  et  homines  esse  di- 
versaB  naturas.  Tum  quia  ea  est  vis  amoris, 
ut  disparia  copulet,  tanquam  si  forent  simil- 
lima.  Tum  etiara,  quia  ha^c  unio  competit 
hominibus  ratione  gratia;,  quas  est  partici- 
patio  divinas  natura^  et  ejusdem  rationis 
eum  illa. 

Quibus  adde,  propriam  unionem  amoris 
esse  conjunctionem  per  modum  materia?  et 
forma?,  ut  supra  diximus,  quarum  unio 
porfectior  est  unione  continuativa. 
■^fii  Ultima  confirmatio  ad  summum  convin- 
>"*  cit  charitatem  viae  non  esse  perfectam  om- 
nino  amicitiam  hominis  ad  Deum.quod 
libenter  admittimus,  secus  autom  charita- 
tem  patriae;  cum  omnes  operationes,  quas 
ibi  exercent  justi  propter  Deum,  sint  illis 
delectabiles.Quinetiam  inhac  vita,ubi  caro 
insurgit  contra  spiritum,  nonnuUi  in  Dei 
amore  ita  fervent,  ut  pro  illo  immania  tor- 
menta  cum  gaudio  et  voluptate  suscipiant, 
sicque  ambuient  inter  flammas  sicut  inter 
flores,  nec  aliler  quam  ad  epulas  invitati 
ad  mortis  agonem  accedant,  ut  constat  ex 
pluribus  historiis  ecclesiasticis.  Quod  sufii- 
cit  ad  veritatom  nostra^  conclusionis,  quae 
indenuite  asserit  inter  Deum  et  justos  esse 
propriam  et  strictam  amicitiam, 

§  III. 
Qux  ohslent  serundx  assertioni,  diluunlur. 

ma  23.  Coatra  secundam  assertionem  obji- 
'^"''cies  etiam  jirimo,  charilalom  crcatam  esse 
participalionem  et  similifudinem  amoris 
iiicreati,  quo  sc  reciproce  diligunt  tres  di- 
vina}  porsona;  :  sed  hic  amor  non  est  vora 
amicitia  erga  personas  divinas  :  crgo  nec 
charitas.  Probatur  minor.  Tum  quia  amor 
ille  non  est  liber,  sed  necessarius  :  amor 


autem  amicitiae  debet  esse  liber,  ut  docet 
D.  Thom.  in  3,  dist.  27,  qunjst.  1,  artic.  l.D.  Tbo. 
Tum  etiam,  quia  ad  amicitiam  necessaria 
est  mutua  communicatio  bonorum  :  quam- 
vis  autem  Pater  aetcrnus  communicaverit 
Filio  ct  Spiritui  Sancto  sua  bona,  nihil  ta- 
men  ab  eis  accepit  :  non  ergo  ad  eos  haberi 
potest  stricta  amicitia. 

Respondetur  negando  minorem  cum  D.  Dissolvi- 
Thom.  m  1,  dist.  2,  quxst.  1,  artic.  4.  Ado.^^Tho. 
primam  autem  probationem  in  contrarium 
dicendum,  quod  dileclio  constitutiva  amici- 
tiae  debet  esse  spontanea,  liberaque  proinde 
a  coactione,  non  tamen  a  necessitate,  qua^ 
excludit  potentiam  suspendendi  amorem, 
ut  patet  in  dilectione  beatifica,  qua  est  vera 
amicitia  erga  Deum;  cum  tamen  non  sit 
actus  liber,  sed  necessarius  in  beatis.  Nec 
oppositum  colligitur  ex  D.  Thom.  quoniam 
loco  in  argumento  citato  solum  docct,  ami- 
citiam  non  esse  effectumsubitum  causatum 
ex  passione,  sed  diuturnum,  qualis  est  ha- 
bitus. 

Ad  secundam  probationem  dicendum, 
divinas  personas  communicarc  perfecte  in 
suis  bonis,  cum  nihil  sit  perfectionis  in 
una,  quod  non  insit  alteri  :  amicitia  autem 
solum  cxigit,  quod  amici  communicent  in 
omnibus  suis  bonis;  non  tamen  exposcit, 
quod  unusquisque  cx  illis  aliquid  ab  alio 
rccipiat,  nisi  facta  suppositione,  quod  hu- 
jusmodi  receptione  dcficientc,  non  possunt 
communicarc  perfecte  in  propriis  bonis. 
Unde  inter  fratres  est  consanguinitatis 
amicitia,  cum  tamen  nullus  ab  altero  ori- 
ginem  traxerit. 

Dices  :  Amicitia  includit  duplicem  amo-Rcplica. 
rem  :  at  divina^   pcrsonas  unico  se  amore 
complcctuntur  :  is  ergo  non  est  vera  ami- 
citia  inter  illas. 

Respondctur,  amorcm,  quo  divinaj  pcr-  *}[jp'r''g.'" 
sonae  uniuntur,  esse  unicum  cntitative  et  piica;. 
formalitcr,  virtualiter  tamen  multiplicem; 
quoniam  gerit  munus  triplicis  amoris,  eo 
quod  sc  tcnct  cx  parte  uniuscujusque  per- 
sona?  ut  objecti  dilecli,  insimul  et  subjecti 
diligentis  :  quod  sufiicit  ut  sit  vera  illarum 
amicitia;  h;DC  quippc  solum  cxposcit  amo- 
rem,  quo  amici  reciproce  diliganlur  et  di- 
ligant. 

24.  Sccundo  objicios,   solam   amiciliampf.f,„|,ij, 
honesti  esso  proprie  ct  simplicilor  amici-^'''jc<'''"- 
tiam  :  sed  charitas  non  conlinetur  sub  ami- 
citia  honesti  :  ergo  non  est  propria  amici- 
tia.  Probatur  minor,  quia  amicitia  honesti 
diligit  amicum  sinc  respectu  ad  mercedem 


22 


I)K  ('lIAIUrATK. 


Dirui- 
lur. 


Cajct. 


consequendam  ex  hoc  aniori',  ut  qiii"  amat 
illuni  puro  Ii!)oraIitcr  ot  proptor  ijisuin  : 
charitas  aulom  tliligit  iVum,  ot  ilii  sul)- 
scrvilcum  rospoctu  otinluitu  ad  morcodom 
hujus  obsoquii.  ul  conslat  ex  Apostolo  arf 

Hcbr.ii.//,.^r.  II.  ubi  doSS.  Palribus  obsequentibus 
Doo  charitato  dicit,  quod  aspiciobant  in 
remuneralionom. 

Hespondolur  nopaiido  minorom ,  nam 
charitas  cst  amicitia  Iionosti  conlinons  emi- 
nontor  porfoctionom  cujuscumquo  amicitiaj 
naturalis,  qualis  sunt  domcslica,  civilis  ctc. 
ob  idenimsignificantur  justi  insacra  Scrip- 
tura  nominibus  subjoctorum  ,  in  quibus 
praBdict;o  amicilia}  inveniunlur  et  exercon- 
tur,  ut  fiiiorum,  militum,  civium,  domes- 
ticorum  ot  sponsarum.  unius  Palris,  Ducis, 
Principis  ac  sponsi  Dei ;  quamvis,  ut  ani- 
madvortit  in  prxsenli  Cajet.  pra^cipua  ot 
gormana  magis  hujus  amicitii!  significatio 
sit  filiorum  ad  patrem  ,  eo  quod  in  hac 
specie  amicitiajexprimuntur  aptius  consor- 
tium  natura?,  revorentia,  ina^qualitas,  pro- 
portiojustitiJ3,amorisexceIlontia,ot  relatio 
ad  diligcndos,  qua)  includit  unica  amicitia 
charitatis. 
Ad  probationem  autem  in  contrarium 

D.  Tho.  potest  dici  primo  cum  D.  Thom.  in  3,  dist. 
29,  quxst.  1,  art.  4,  non  esse  contra  ratio- 
nem  amicitiaa,  utquisex  mercode  proposita 
amori  impellatur  ad  illius  elicientiam  , 
illamque  respiciat  ut  finem  pracdicti  actus  ; 
suflicienlcr  enim  salvatur  liberalitas  ami- 
citiae  per  hoc,  quod  amicus  non  ordinetur 
ad  mercedem  sicut  ad  finem,  sed e  contrario 
merces  ordinetur  ad  amicum,  quamvis  sit 
finis  amoris,  quo  ille  diligitur. 

Sed  respondetur  secundo,  quod  licet  soli 
charitati  et  operationibus  virtutuni,  quaj 
per  illam  informantur,  debita  sit  a3terna 
merces,  ipsa  tamen  charitas  non  respicit 
(saltem  per  se  primo)  mercedcm,  quia  non 
quaerit  quae  sua  sunt,  ut  ait  Apostolusar/ 

Corintii.  Conn/^.  L";  sed  tam  actus  aliarum  virtu- 
tum,  quae  tendunt  in  mercedem,  quam 
mercedem  ipsam,  refert  ultimo  et  subor- 
dinat  Deo  ut  amico,  quem  propter  seipsum 
diligit.  Unde  licet  illi  qui  operantur  per 
charitatem,  qualiter  Deo  serviebant  SS. 
Patres,  possint  oculum  defigere  in  merce- 
dora,  id  tamen  non  provenit  ex  influxu 
primariocharitatis.sed  spei,  quajcomitatur 
in  hac  vita  charitatem,  et  por  illam  in  suo 
actu  perficitur  et  formatur  ;  quia  ut  docet 

D.  Tho.  D_  Thom.  supra,  q.  18,  art.  8,  de  amicis 
maxime  speramus. 


2.").  Objicios  torlio  :  naui  charilas  cst 
amor  concupiscontia>  orga  Doum  :  orgo  non 
amicitia>.  ("onstniuonlia  palol ,  quia  ist;t! 
formalitalos  oi)ponunlur  intor  so  ;  nam  fi- 
nis  amoris  amiciti.T  est  ipse  amicus,  con- 
cupiscenlia}  autom  ipse  amans.  Antecedons 
aulom  probatur,  quia  illo  amor,  cujus  finis 
est  visio,  ot  possessio  amici,  non  est  vera 
amicilia,  sed  concupiscentia,  ut  Iradit  I). 
Thom.  in  '.^,  dist.  27,  quxst.  2,  art.  2;  et  ox 
00  liquot,  quia  pra^dictus  amor  respicit 
amicum  ut  ost  bonuin  |)roprium  ipsius 
amanlis  :  atqui  finis  cliaritafis  est  visio,  et 
possessio  Dei  :  charitas  igitur  non  est  vera 
amicitia,  sed  magis  concupiscenlia  respoctu 
illius.  Suadetur  minor  :  tum  quia,  ut  diffi- 
nit  August  in  soUloq.  Chnritas  cst  virtus, 
qua  Dcum  vidcve,  coque  pcrfrui  desidcra- 
mus.  Tum  etiam,  quia  habiludo  est  finis 
ullimus  charitatis,  et  cujiislibot  aclionis 
mcritoriK,  cum  sit  pra-mium  ad  quod  ulli- 
mo  ordinantur  :  constat  autem  beatitudi- 
nem  consistore  in  visione  ot  possossiono 
Dei,  ut  est  bonum  proprium  beati. 

Confirmalur,  quia  justi  in  patria  concu- 
piscunt  sibi  gioriam  corporis,  et  deloctan- 
tur  do  possessione  Dei  ut  objecti  beatifican- 
tis  :  quje  delectatio  est  actus  concupiscentia? 
erga  Deum,  cum  respiciat  illum  ut  bonum 
proprium  ipsiusbeati,  in  quo  concupiscen- 
tia?  ratio  formalis  sita  est  :  sed  utraque  ha3C 
operatio  eiicitur  a  charitale,  quia  in  patria, 
ubi  deficit  spos,  non  suppetit  alia  virtus,  a 
qua  possint  immcdialo  oriri,  ut  constat  ex 
(lictis  tract.  prxccd.  disp.  3,  num.  35;  cha- 
ritas  ergo,  qua  diligimus  Deum,  est  amor 
concupiscentias  ergo  illum. 

26.  Huic  objectioni  varia)  adhibentur 
solutiones,  quarum  nulla  placet.  Unde  illis 
omissis,  ut  legitimam  tradamus,  animad- 
vertendum  est  prius,  in  acta  perfecta?  ami- 
citiaB  duplicem  esse  respectum  ;  alium  ad 
personam,  cui  bonum  appetimus  ;  alium 
vero  ad  bonum,  quod  illi  concupiscimus  : 
ex  quibus  primus  est  formalior,  et  princi- 
palior  in  pracdicto  actu,  illique  proinde  tri- 
buit  absolute,  et  simpliciter  spcciem,  et 
denominationom  amicitia) ;  posterior  au- 
tem  est  minus  principalis,  et  eecundarius  ; 
qua  lamen  concupiscentiam  praesefert, 
sufficit  ad  hoc,  ut  idem  numero  actus  qui 
respectu  persona^,  quam  sui  gratia  diligi- 
mus,  adeoque  per  se  primo  est  amicitia, 
respectu  boni  ei  dosiderati  sit  concupiscen- 
tia,  ut  passim  tradit  in  hac  materia  D. 
Thomas. 

Secundo 


Torli» 
objccia 


D.  Aug 


Cniifir- 
matuqv 


DISP.  I.  DUB.  II. 


23 


)ia  2.  I^ecundo  nota,  quod  charitas  utroque  mo- 
do  Deum  attingit,  tam  scilicet  ut  amicum, 
quem  propter  scipsum  amamus,  quam  ut 
bonum,  quod  nobis  vel  proximo  concupisci- 
mus  :  atque  ideo  tam  aflectu  amicitiae 
quara  concupiscentia^.  Prima  pars  hujus 
observationis  non  indiget  probatione;  nam 
ex  ipsa  difTinitione  charitatis,  et  ex  hacte- 
nus  dictis  aperte  constat  ipsam  diligere 
Deum  amicabiliter ,  cum  Deum  diligat 
propter  se,  et  alia  propter  seipsum.  Poste- 
rior  etiam  liquet,  tum  ex  probationibus 
objectionis  modo  propositae,  et  prffisertim 
illa,  cui  vis  confirmationis  innititur  :  tum 
etiam  quia,  ut  infra  ostendemus,  per  cha- 
ritatem  possumus  diligere  nos  ipsos,  no- 
bisque  proinde  omnia  bona  nostra  concu- 
piscere  :  constat  autem  pra^cipuum  bonum 
nostrum  esse  Deum,  cum  sit  noster  ultimuo 
finis. 

Quamvis  autem  virtus  charitatis  attingat 
Deum  amore  concupiscentiae  et  amicitiae, 
aliter  tamen  et  aliter  :  nam  amor  amicitiae 
erga  Deum  est  actus  primarius,  et  princi- 
palis  charitatis,  penes  quem  eo  ipso  men- 
suranda  est  illius  quidditas.  Amor  vero 
concupiscentiae  est  actus  secundarius,  et 
minus  principalis  in  illa.  Ratio  est,  quia 
amor,  quo  nobis,  vel  proximo  Deum  con- 
cupiscimus,  est  actus  benevoIentiaR ,  per 
quem  nos  ipsos  ut  filios  Dei,  vel  ut  ejus  ef- 
fectus  diligemus  :  constat  autem  dilectio- 
nem  nostri,  vel  proximi  elicitam  a  chari- 
tale,  esse  actum  secundarium  hujus  virtu- 
lis  :  primarius  autem  est  dilectio  Dei,  ut 
est  bonus  sibi,  et  in  seipso. 

Quin  etiam  ipse  actus  secundarius  chari- 
tatis,  qui  est  amor  concupiscentiae  erga 
Deum,  includit  simul  et  semel  respectum 
amicitiaj  ad  ipsum,  quia  licet  hujusmodi 
actus  aftingat  Deum  expresse  et  formaliter 
ut  est  bonum  nostrum,  illumque  nobis 
concupiscat,  non  tamen  sistit  in  nobis,  sed 
ulterius  pcrgit,  nosque,  et  omnia  nostra 
bona  creata  subordinat  ipsi  Deo  ut  fini  om- 
nino  ultimo,  propter  quem  omnia  diligit ; 
amamus  enim  (ut  nuper  diximus)  nos  ipsos 
per  pr.i;dictum  actum  ut  filios  et  participa- 
tiones  Dei ;  amor  autem  creaturo)  ut  est 
aliquid  Dei,  non  sistit  in  illa,  sed  attingit 
ultimo  formalifor,  vel  virtualiter  ipsum 
Deum.  Undo  prasdicti  actus  secundarii 
charitafis  utramquc  rationom  subinduunt 
respoctu  Dei,  concupiscenfiao  scilicet,  et 
amicitiac.Concupiscontii!  quidom,  quatenus 
respiciunt  expresse  Deura  uf  bonum  nos- 


trum,  quod  nobis  concupiscimus  :  amicitiaj 
autem,  quatenus  non  sistunt  in  nobis,  sed 
nos  et  omnia  nostra  bona  ultimo  referunt 
in  Deum,  ut  est  bonus  in  seipso  :  de  quo 
infra  latius  sermo  redibit. 

Observa  denique,  finem  cujus  gratia  di-  Noia  3. 
vidi  sicut  in  partes  integrales  in  finem  qui, 
sive  objectivum,  et  finem  quo,  sive  forma- 
lem.  Finis  objectivus  appellatur  res  illa 
quam  conaraur  adipisci,  utputa  divitias, 
vel  sanitatem  :  finis  vero  formalis  est  ipsa 
adeptio  et  possessio  finis  objectivi.  Cum 
ergo  dicitur  visionem  Dei  esse  finem  ulfi- 
mum  charitatis,  vel  alterius  virtutis,  non 
est  sermo  de  fine  qui,  sive  objectivo,  sed 
de  fine  formali. 

27.  Ex  his  ad  objectionem  facilis  est  so-Ecspon- 
lutio;  potest  enim  responderi  primo  ne-QbjecUo- 
gando  consequentiam,   quia  stat  optime,    "em- 
charitatem  esse  per  se  primo,  et  absolufe 
amicitiam  Dei,  et  quod   illum  secundario 
amore     concupiscentiae    prosequatur ,    ut 
constat  tum   ex   modo  dictis  :  tum  etiam 
quia,  ut  tradit   D.    Thom   in  3,    dist.  27,  d.  Tho. 
quxst.  2,  art.  I,  omnis  honesta,  perfectaque 
amicitia   includit  concupiscentiam  araati, 
quatenus  illius   prassentiam  desiderat;  si 
enim  illius  conspectum  non  appeteret,  eo 
ipso  non  esset  amicitia. 

Casterum  quia  intentio  proposita^  objec- 
tionis  est,  charitatem  esse  per  se  prirao, 
absoluteque,  et  simplicifer  amorem  concu- 
piscentiae  erga  Deura  ;  idcirco  negatur  an- 
tecedens,  et  minor  subsumpti  syllogisrai, 
quoniara  finis  ultiraus  forraalis  charitatis 
non  est  beatitudo,  qua  Deo  fruimur,  sed 
beatitudo  increata  ipsius  Dei,  qua  est  in 
seipso  summe  felix,  et  omnia  bona  sua  pos- 
sidet.  Neque  obsfant  probationes  in  contra- 
rium  ;  ad  primam  enim  occurrit  D.  Th.  d.  tiio. 
looo  proxime  citato,  quod  licet  charitas,  et 
omnis  porfecta  araicifia  desideret  praesen- 
tiara  amici,  non  tamen  respicit  illam,  aut 
dilecfionem,  quam  inde  delibat  ut  ultimum 
finera  ;  sed  amicum  ipsum,  cujus  conspec- 
tura,  et  unionem  desiderat. 

Ad  secundara  respondetur,  beatitudinem 
hominis  ese  ultimam  merceJem  debilam 
charitali,  et  operafionibus  virtutis.  Cajfe- 
rum  raerces  etiara  ultima  non  est  finis  ulti- 
mus  acfionis  mcriforiaG,  sod  potost  esse  fi- 
nis  rainus  principalis  et  secundarius.  qui 
dicit  solet  finis  effectus,  ut  patet  in  gloria 
corporis,  quam  Christus  Dominus  sibi  pro- 
meruit ;  non  enim  pracdicta  gloria  fuit  finis 
ulfimus,  aut  principalis  actionum   illius. 


?4 


DE  CnAHlTATK, 


Quibus  addo,  niiTcodom  qualoiuis  lalom, 
non  osjo  fmom  actioiiis  virludsa^  absoluto 
acoepta?,  sod  solum  ut  fundal  jus  dobiti  ad 
aliquod  pra?mium.  ot  iiuntonus  stib  liac  ox- 
piossiono  coiicipitur.Qua>subordinalio  non 
potost  otlicoro  vor.r  amicitia\cum  rolinquat 
iiberam  substantiam  actionis,  et  jus  illius 
ontitalive  accopta,  ad  boc  ut  ordinari  pos- 
sint  ultimoin  bonum  amici  :  sicutcontin- 
git  do  factoin  charitalo,  qua;  ipsam  mcrce- 
dom  ;rtorn.e  boatiludinis,  ctsubjectum,  cui 
illam  volumus,  rofort  ultimo  in  Doum  sicut 
in  finom  supromum,  proptor  quom  omnia 
diligit. 
Diluiiur  Ad  confimiationom  dicondum,  convinci 
uiaiio'  ex  illa,  quod  charitas  potest  Deum  per 
amorem  concupiscentiaj  diligere  ;  non  ta- 
men  hoc  esse  ada?quatum,  et  principale 
munus  illius,  ex  quo  proinde  ojiis  essentia 
venaridobeat.  Sed  neque  concludit  prajdic- 
tum  amorem  conciipiscentia^,  qui  est  aclus 
secundarius  charilatis,  excludere  omnera 
ralionem  amicitia?  erga  Deum  :  nam  aclus 
concupiscenlia?  pura^erga  Deum,  qiiem  eli- 
cit  ex  se  virlus  spei,  habet  pro  fine  ultimo 
forniali,  visionem  bealificam,  qua  Deus  a 
nobis  possidctur  ;  et  in  hac  possessione 
quantum  est  ex  suis  merilis,  ullimo  quies- 
cit.  Amor  autem  concupiscentia:,  quo  cha- 
ritas  Deum  attingit,  non  sislit  ultimo  in 
pra;dicta  visione  sicut  in  fine  formali  sed 
in  beatitudine  increata  ipsius  Dei,  qua  a 
seipso  possidetur.  Producitur  quippe  praj- 
dictus  actus  concupiscentiae  in  virtute  actus 
primarii  charitalis,  qui  est  formalis  amici- 
tia  erga  Deum ;  ob  idque  non  potest  non 
attingere  illum  formaliter,  vel  virtualiter 
aliquo  amicitias  respectu.  Nam  quia  electio 
versatur  circa  media  in  virtute  fiiiis,  illum 
virtualiter,  et  mediale  saltem  altingit. 
Aiia  ob-  28.  Deindo  ad  eandem  objectionem  res- 
dutlio.^pondetur,  visionem  Dei,  inqua  nostra  bea- 
titudo  consistit,  posse  considerari  duplici- 
ler  :  primo  ut  est  possessio  nostri  summi 
boni,  quod  est  Deus  :  secundo  ut  est  forma, 
perquam  physice.  et  realiter  conjungimur 
ipsi  Deo,  et  causa  amoris,  quo  ab  ipso  pos- 
sidemur  ;  amatum  enim  per  sui  amorem 
possidet  amantem,  et  dominalur  illi  sicut 
forma  materia?.  Charitas  igitur  secundum 
suam  essentiara,  et  absolute  accepta  ordi- 
natur  in  visionem  beatificam  sicut  insuum 
formalem  ultimum  finem,  non  quidem  se- 
cundum  quod  prffidicta  visio  est  possessio 
nostri  sumrai  boni,  sed  quatenus  est  unio 
realis  creaturae  ad  Deum,  et  causa  conjunc- 


tionis  affectivie,  per  (]iiam  ab  illo  plcno 
possidetur  :  quod  suflicit  ad  hoc,  utcharit."s 
sit  perfectissima  amicilia  creatur;o  ad 
Deiim.  (^)uoniam  vi.-^io  beatilica  sub  hac 
postoriori  formalitalo  nun  est  adoptio  boni 
nostri,  sod  forma  perqiiam  copulamur  Deo 
ul  amico,  et  ipse  possidet  (saltem  radicali- 
ter  el  inad;rquato)  sua  pra>cipua  bona  ex- 
trinseca,  scilicet  crealuras  rationales.  Qua> 
possossio  est  ullimus  finis  perfectissima; 
amicitia?. 

•29.  1  Itimo  objicies  :  nam  per  charita- 
tem  non  diligimus  Deum  pliisquamnos  ip- 
sos  ;  charitas  igitur  non  est  amor  Dei  su- 
per  omnia,  qualem  supra  descripsimus. 
Consequentia  palel;  antecedens  aulem  pro- 
batur,  quia  ut  tradit  Philosopli.  9  7iV/iJc. 
cap.  4,  amicabilia  ad  alterum  veneruntex 
amicabilibus  ad  se  :  propler  quod  autem 
unumquodque  tale,  et  illud  magis. 

Confirmatur  :  nam  eadem  charitate  dili- 
gimus  Deum,  et  proximura  :  sed  charitas 
respectu  proximi  non  esl  vera  amicitia  : 
ergo  nec  respectu  Dei.  Probatur  minor, 
quia  amicitia  debet  esse  erga  paucos,  eos- 
que  virtute  pra^ditos,  ut  docet  Aristot.  8 
Elhic.  lcct.  6  ;  charitas  autem  coraplectitur 
omnes  homines,  tam  justos  ct  Deo  gratos, 
quam  vitiis  imbutos,  et  illi  exosos. 

Respondetur  negando  antecedens,  quod 
non  convincit  probatio.  Tura  quia  Aristot. 
loquitur  de  amoro  naturali,  non  vero  de 
amore  supernalurali  fundato  in  comrau- 
nicatione  divinao  natura^,  qualis  est  dilec- 
tio  charitatis.  Tum  etiara,  quia  adhuc 
amore  naturali  quffilibet  pars  diligit  magis 
bonum  totius  quara  seipsam.  Unde  cum 
Deus  sit  bonum  universale  et  commune 
natura?,  possumus,  deberausque  illum  na- 
turali  aflectu  plusquam  nos  ipsos  araare. 
liecolantur  qua^  diximus  iract.  \A,  disp.  2, 
dub.  4.  Neque  repugnat  Philosoph.  loco  ci- 
tato,  quia  in  eo  solura  vult,  amorem  boni 
proprii  pra^cedere  regulariter  ordine  go- 
nerationis  dilectionem  alterius,  quatenus 
similitudo  boni  proprii,  quod  in  nobis  di- 
ligimas,  est  per  se  loquendo  radix  dilec- 
tionis,  qua  prosequimur  alios,  ut  explicat 
D.  Thora.  in3,  dislinct.  29,  quxst.  I,  artic. 
3  a(/2;  id  autem  quod  prius  diligitur  or- 
dine  gonerationis,  non  ob  id  raagis  araatur, 
sed  jjolrus  quod  prius  diligitur  ordine  in- 
tensionis,  et  causaj  finalis  :  quo  pacto  Deus 
est  objectura  primo  dilectum  per  charita- 
tem. 

Confirmatio  autem  nullius  momenti  est, 

quia 


Qiiarta 
objectio^ 

Aristot.i 


Condr-» 
niatio. 


Occurri 
liir  ob4. 
j<;clio-|. 


DISP.  I,  DUB.  III. 


25 


quia  stat  optime  eundem  numero  actum 
esse  strictam  amicitiam  respectu  unius  ob- 
jecti,  et  concupiscentiam  respectu  alterius, 
Volitio  enim,  qua  pater  appetit  filiis  bona 
temporalia,  est  amicitia  respectu  filiorum, 
etconcupiscentia  comparative  ad  bona  illis 
volita.  Unde  quamvis  dilectio  charitatis 
non  esset  propria  amicitia,  sed  concupis- 
centia  erga  proximos,  posset  nihilominus 
illius  rationem  induere  respectu  Dei,quem 
super  omnia  diligit.  Utrum  autem  amor, 
quo  ex  charitate  diligimus  proxiraos,  tam 
existentes  in  gratia,  quam  in  peccato,  sit 
formalis  amicitia  respectu  illorum,  dispu- 
tatione  sequenti  examinabimus. 

DUBIUM  III. 

Utrum  ratio  amicitix  conveniat  charitnti 
essentialiter,  et  adxquaie  ;  an  vero  inadx- 
quate,  et  accidentaliter  ? 

Constat  ex  dictis  duh.  pr.xced.  charitatem 
esse  simpliciter,  et  absolute  strictam  ami- 
citiam  hominis  ad  Deum  :  superest  ut  vi- 
deamus,  qualiter  ha^c  amicitia^  ratio  illi 
conveniat,  anscilicet  essentialiter,  et  ada^- 
quate  ;  an  vero  inadajquate  tantum,  et  ac- 
cidentaliter?  Quas  difficultates  in  praesenti 
decidemus  animadvertendo  prius,  quod  ly 
essentialiler,  non  tam  sumitur  pro  conceptu 
quidditativo,  quam  pro  ratione  ab  intrin- 
seco,  et  dispensabiliter  conveniente  chari- 
tati,  sive  illa  sit  constitutiva  hujus  virtutis, 
sive  ad  instar  passionis  se  habeat. 

§  I- 

Deciditur  jirima  pars  diibii. 

rima       30.  Dicendum  ergo  est  primo,  rationem 

^q'"'  amicitia^  erga  Deum  convenire  essentiali- 

ter  ,   sive  indispensabililer  charitati.  Hasc 

Tho. assertio  coUigitur  ex  D.  Thom.  in  Imc  art. 

etin'i,dist.   27,   q.2,arl.    1,    ubi   asserit 

amicitiam  csse  genus  charitatis;genus  enim 

quiddativo  convenit  speciebus.  Idem  Iradit 

art.   A,  ejusdem  quxsiionis  ,   quxstiunc.    4. 

(juem  sequuntur  re  ipsa  omnes  Theulogi 

nncz.  antiqui,  et  plures  ex  Neothericis,  ut  Ban- 

'y^a""'  nez,  Aragon,  Suar.   Ferre  ,  et  alii.    Nam 

erre.  quamvishajcdilTlcultas  non  inveniatur  apud 

aliquos  expresso  discussa,  ex  ns  tamen  qua3 

hic  fradunt,  probantes  charitatem  esse  pro- 

prie,et  simpliciter  amicitiam  rationaliscrea- 

turae  ad  Deum.aperte  constat,  illos  nostram 

assertionem    quasi  indubitatam   tenuisse. 

Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


Quam  tamen  ut  liquido  convincamus  , 
animadvertendum  est  prius  aniicitiam,  ut 
ex  illius  dilTmitione  patet,  quaedam  impor- 
tare  in  recto,  qua^dam  verp  in  obliquo.  In- 
cludit  in  recto  facultatem  proxiraam  dili- 
gendi  amicum ,  vel  amorem  ipsius  amici  ; 
connotat  vero  in  obliquocomraunicationem 
boni,  in  qua  fundatur,  et  benevolentiae  re- 
damationem  in  praedicto  araico:  est  enim 
mutuae  benevolentias  amor  super  alicujus 
boni  coraraunicatione  fundatus. 

Secundo  nota,  esse  omnino  impossibile,  Nota2. 
ut  Deus  comraunicet  creatura;  rationali 
gratiara  sanctificantem,  et  quod  non  diligat 
illam  benevolentiaB  araore  :  tura  quia  ipsa 
productio,  et  conservatio  grati;e  in  creatura 
estdilectio  benevolentiae  divina?  erga  illara; 
quia,  ut  supra  vidimus,  amor  Dei  erga 
creaturas  non  est  affectivus,  sed  effectivus  ; 
illeque  censeri  debet  strictissimus,  et  ma- 
xime  liberalis,  quo  impertitur  illis  gratiam 
et  charitatem,  nam  ut  ait  D.  Eern.  inD.  Bem. 
soliloq.  et  D.  Tho.  in  3,  dist.  32,  quxst.  "•  '^'^°- 
1,  art.  1,  confirmat,  Deus  amat  nos  in  quan- 
tumnos  efficii  sui amatores. Tnm  etiam,  quia 
Deus  non  potest  non  complacere  sibi  in  sua 
essentia  ubicumque  eam  videat,  cum  araa- 
bile  sit  unicuique  propriura  bonum  ;  sed 
videt  illam  in  creatura  rationali  exornata 
gratia  sanctificante  :  ergo  non  potest  non 
complacere  sibi  in  pradicta  creatura.quate- 
nus  gratiaillustrata.Constat  autera  corapla- 
centiara  terrainatam  ad  creaturam  intellec- 
tivam  ratione  perfectionis  illi  intrinseca), 
esse  araorera  benevolentia^  ad  illara.  Quod 
fusius  ostendiraus  tr.  15,  (/.  2,  dub.  4,  §  4. 

Observa  denique ,  virtutem  charitatis  jjgo  3_ 
praesupponere  essentialiter  gratiam  sancti- 
ficantem  :  tum  quia  perfecta,  et  habitualis 
inclinatio  in  aliquem  finem  priEsupponit 
necessario  naturam  tali  fini  proportiotia- 
tam,  quara  in  illum  trahit  et  impellit,  ut 
videre  est  in  gravitate  lapidis,  el  aiiis  simi- 
libus  :  conslat  autein  charilatem  esse  per- 
fectara.  et  habitualem  inclinationera  in 
finem  ultimum  supernaturalem,  cui  pro- 
portionataest  pcr  modum  naturaB  ejusdem 
ordinis  gratia  sanctificans  :  ergo.  Tum 
etiam,  quia  potentia  vitalis  essentialiter 
feupponit  radicem  suaj  vitae,  neque  potest 
existere  absque  conjunctione  ad  illarn;  quo- 
niam  vita  tam  potentia^  quara  operatiotiis 
est  a  principio  intrinseco  corijunclo  :  sod 
charitas  est  potentia  vitalis,  cujus  vita)  ra- 
dix  est  gratia  :  charitas  igitur  essentialiter 
prajsupponit  gratiani.  Id  quod  ex  professo 

3 


2i) 


I)K  CllAKirATK 


D.  Tho.  ostondil  [).  1  liom  in3.  ilisi. '21 .  qursl. '2. 
arl.  4,  ifursliunc.  4,  ubi  probnt,  qnod  clia- 
rit:is  iion  potest  esse  inforniis.  idost  absque 
gratia.  l  ndo  itt  corp.  qu.Tsliinic.  Iiacc  habet: 
.V("»  ;k)^'.v/  f\sc  cfiarilas,  ttisi  sit  participatio 
diriti.r  luilitrr,  ifur  cit  pcr  (/ratiatn;  et  ideo 
charilas  siiw  (jralia  csso  non  polesl  Kecolan- 
tur  qua?  diximus  Iract.  cil.  disp.  '2,  duh.  6, 

jj^ijo  31.  Kx  liis  probatur  a*serlio  rationo  : 
condii-  cliarilas  dicit  essoiitialitor,  et  in  recto  lacul- 
tatum  proximam  ad  diligondum  Deum 
auiore  benevolentia}.  connotal  vero  indis- 
pensabiliter  el  in  obliquo  communionem 
divina;  naturie.  et  benevolenti.D  redama- 
tionem  ex  parte  ipsius  Dei  :  ergo  charitas 
est  essontialiter  amicitia  creaturac  ad  Deum. 
Consequentia  patet  ex  primo  notabili  :  an- 
tecedens  autemquoad  primam  illiuspartem 
non  eget  probatione,  quia  nomine  charita- 
tis  nihil  aliud  intelligimus,  quam  vim  pro- 
ximam  ad  diligendum  Deum  amore  bene- 
volenlia},  et  super  omnia.  Quoad  secundam 
suadetur ;  nam  charitas  pra?3upponit  essen- 
tialiter  gratiam  sanclificantem  :  ergo  con- 
notat,  et  praesupponit  quiddilative  commu- 
nicalionem  divina?  naturae,  et  benevolentia^ 
redamationem  in  Deo.  Prima  consequen- 
t'\si  pars  liquet  ex  ipsa  diflinitione  gratia^, 
qua^est  participatio  divinai  naturaj ;  poste- 
rior  vero  ex  secundo  notabili  modo  pra- 
misso  ;  antecedens  autem  ex  ultimo.  Po- 
testque  prajterea  suaderi,  quia  ita  se  habet 
charitas  ad  gratiara,  sicul  voluntas  ad  ani- 
mam  ;  nam  quemadmodum  voluntas  est 
passio  anima?,  ita  charitas  est  naturalis 
passio  gratis  :  sed  voluntas  pra^supponit 
essentialiter  animam  :  ergo  charitas  eodem 
modo  pra^supponit  gratiam  ,  sine  qua 
proinde  non  poterit  existere. 
j.^.^,!,,  32.  Huic  tamen  rationi  duplici  via  oc- 
eurrit  sapientissimus  Godoy  in  manuscrip- 
tis.  Frimo  enim  asserit,  charitatem  non 
praesupponere  indispensabiliter  gratiam, 
sed  posse  divinitus  absque  illa  infundi.  Ad 
probationes  autem  in  contrarium  respon- 
det,  quod  inclinatio  habitualis  in  aliquem 
finem,  et  potentia  vitalis,  omnino  conna- 
turales  suo  subjecto  (qualiter  se  habet  vo- 
luntas  ad  animam)  praesupponuntessentia- 
liter  in  illo  naturam,  per  quam  fiunt  ei 
connaturales  ;  secus  autem  inclinatio,  et 
potentia  vitalis,  quaj  non  sunt  connaturales 
suo  subjecto,  sed  illud  elevant  ad  superio- 
rem  gradum  ;  ista^  enim  non  connotant  es- 
sentialiter  in  illo  naturam  sui    ordinis, 


quam  regiilaritor,  et  jier  se  loquendo  comi- 
tantur.  l  nde  quia  charitas  non  est  incli-  \ 
natio,  et  potentia  vitalis  connaturalis  ani- 
mx,  sed  (>am  elevat  ad  supernaturalem  ] 
ordinem,  idcirco  non  pr.-csuiJi^onit  indis-  | 
pensabilitor  in  illa  naturam  projdicti  ordi-  j 
nis  supcMiiaturalis,  quae  est  gratia,  sed  po-  i 
test  absque  illa  existere.  ' 

C'a}teruni  haic  solutio  non  enervat  vim  Priccll 
nostric  rntionis,  sod  potest  facile  illius  ex-  '*'""'' 
pensione  rejici  ;  nam  polentia  vitalis,  quaj- 
cumque  illn  sit,  non  potest  existere  nisi         i 
actu  conjuncta  radiri  formali  suaj  vitaj ; 
quia  ut  modo  ex  1'hilosophia  supponimus,         j 
vita  potentiaB,  et  operationis  est  a  principio         j 
intrinseco  conjunclo  :  sed  radix  charitatis, 
quaj  est  potentia  vitalis  in  ordine  superna-         j 
turali,  non  est  aniraa,  sed  sola  gratia,  ut        | 
ex  se  liquet,  et  tradit  adducendus   infra 
D.  Tliom.  in  3,  di^^p.  27,  (j.  2,  art.  4,  quxs-D.  T^ 
tiunc.  3;  charitas  igilur  non  potestexistere,         j 
et  vivere  in   anima   rationali,  nisi  ibi  sit        '' 
conjunctagratia;.  Deinde,  omnis  inclinatio 
in  aliqucm  finem  pra^supponit  essentialiter 
in  suo  subjecto  formam,  cui  est  omnino 
connaturalis,  ut  admiltit  hasc  solutio  :  sed 
licet  inclinatio  in  finem  supernaturalem, 
qua3  est  charitas,  non  sit  connaturalis  ani- 
ma3,  est  tamen  connaturalis  gratia^,  etsub- 
jecto  rationali,  quatenus  formaliter  actuato 
per  illam  :  ergo  praosupponit  illam  com- 
municatam  subjecto,  inquo  praedicta  incli- 
natio  existit. 


Dices  ex  doctrina  pracdicti  Authoris,  cha- 


sio 


ritatem  (etidem  est  de  lumine  gIoria3)  non 
esse  proprietatem,  aut  inclinationem  om-  i 
nino  connaturalem  gratia^  sanctificanti ,  | 
sed  naturajdivinaB,  increata),  et  per  essen-  I 
tiamtali,  quam  praosupponit  in  Deo.  ] 

33.  Sed  contra,  quiacuilibet  naturaB  cor-  Eve 
respondere  debent  inclinationes  et  poten- 
tiaj  connaturales,  quibus  tendat  in  pro- 
prium  finem  :  sed  gratia  est  natura  divina 
creata,  sive  per  participatipnem  :  ergo  cor- 
respondere  ei  debent  propria;  potentiaj,  et 
inclinationes  creata^,  exeraplata}  a  perfec- 
tionibus  divinis,  quibus  tendat  in  finem 
sibi  connaturalem  :  sed  hujusmodi  poten- 
tia^  non  possunt  esse  alia?  quam  lumen  glo- 
ria3,  et  virtus  charitatis  :  ergo  charitas 
creata  est  proprietas  omnino  connaturalis 
gratia^  sanctificantis. 

Deinde,  charitas  increata  est  inclinatio 

in  summum  bonum,  omnino  connaturalis 

naturaj  divina^  per  essentiam  tali  :  ergo 

charitas  creata  debet  esse  inclinatio,  sive 

proprietas 


DISP.  I,  DUB.  111. 


27 


propricta?  omnino  connaturalis  natura^  di- 
vinaj  per  participationem,  quaa  est  gratia  ; 
patet  enim  consoquentia  a  paritate. 

Prffileroa,  licet  charitas  creata  respiciat 
per  se  primo  naturam  divinam  per  essen- 
liam  ut  principium  effectivum,  et  exem- 
|jlare  s;ii  esse  :  non  tamen  ut  radicem  a  qua 
immediale  formalur,  et  dimanat  -.  sed  hoc 
pacto  respicit  per  se  primo  gratiam  sancti- 
hcantem  :  ergo  charitas  creata  non  est  in- 
clinatio,  et  proprietas  omnino  connaturalis 
uatura:»  divina)  per  essentiam,  sed  potius 
gratisB  Consequenlia  liquet,  quia  connatu- 
ralitas  proprietatis,  et  inclinationis  desu- 
mitur  per  ordinem  ad-radicem  immedia- 
Tho.  tam  illarum.  Antecedens  vero  est  D.  Thom. 
qnmstiunc.  3,  proxinie  citata  ad  2,  his  ver- 
bis,  qua}  nostram  etiam  continent  assertio- 
nem  :  «  Similiter  essontia  animae  superior 
-  'j  est  voluntate,  in  quantum  ab  essentia  et 
«  voluntas,  et  omnes  vires  anima^  fluunt ; 
«  et  ideo  gratia,  qua^  est  perfectio  anima?, 
«  constitaens  ipsam  in  esse  speciali,  est 
«  forma  et  charitatis,  et  prudentia^.  Neque 
«  charitas  esset  virtus  sine  gratia.  «  Cons- 
tal  autem  quod  si  charitas  non  esset  virtus, 
eo  ipso  non  essct  charitas,  quia  ratio  virtu- 
tis  est  de  conceptu  charitatis,  ut  quae  est 
forma  omnium  virtutum  :  charitas  igitur 
essentialiler  pracsupponit  gratiam. 
liud  34.  Secundo  respondet  idem  Magister 
iJJU;  rationi  factac,  charitatem  non  esse  indis- 
pensabiliter  amicitiam  creaturaj  ad  Deum, 
quoniam  esto  sit  illi  essentialis  pracexisten- 
tia  gratiae  in  suo  subjecto,  non  tamen  con- 
notatio  amoris  amicabilis  ipsius  Dei  ad  il- 
lud  ;  quod  necessarium  erat,  ut  pra^dictae 
virtuti  charitatis  indispensabiliter  compe- 
teret  ratio  praGdict;»  amiciliae. 
nim-  Verum  ha)c  evasio  sufficienter  pra^clusa 
'""'"•  manet  ex  dictis  in  secundo  notabili.  Potest- 
que  impugnari  deinde,  quia  eo  ipso  quod 
quis  sit  in  gralia,  est  objectum  congruum 
divina^dilectionis  amicabilis  :  ergo  eo  ipso 
diligitur  a  Dco  amicabililer  :  igitur  si  semel 
diaritati  cstessentialis  prajoxistentiagratia) 
in  suo  subjecto,  non  polest  non  esse  ei  es- 
.-enlialis  connotatio  amicitia)  divin;e  ad  il- 
lud.  Antecedens,  et  ultima  consequentia 
non  indigenl  probatione.  Prima  vero  sua- 
delur,  quia  voluntas  divina  nequilmancre 
suspensa  circa  objecta  creata  existenlia  actu 
in  aliqua  differentia  tem[)oris,  sed  omnia 
iUa  indispensabililer  allingit  juxla  oorum 
merita.atque  idco  vel  aniaiido,  velodiendo. 
Quare  sicut  hac  ratione  non  potest  non  odio 


prosequi  et  detestari  peccatum,  quod  est 
objectum  congruum  divinae  abominationis; 
ita  non  potest  non  diligere  amicabiliter 
objecta  congrua  divinae  amicitia;,  qualia 
sunt  omnes  creatura?,  in  quibus  est  gratia 
sanctificans. 

Confirmatur  :  eo  ipso  quod  quis  sit  praj-  y-nfx 
ditus  gratia  et  charitate,  diligitur  a  Deo  'naim.' 
benevolentiaB  amore  :  ergo  et  amore  ami- 
citia3.  Consequentia  patet,  quia  ut  benevo- 
lentia?  amor  erga  aliquem  sit  formalis 
amicitia  ad  ipsum,  solum  exigit  communi- 
cationem  in  bono,  et  bencvolcntiai  reda- 
mationem  ex  parte  illius  :  quorum  utrum- 
que  inest  creaturae  exornatae  gratia  .  et 
charitate  respectu  Dei,ut  exseliquet.  Ante- 
cedens  vero  probatur,  quia  Deus  non  potcst 
noncomplaceresibi  in  propriis  filiis  adop- 
tivis,  quatenus  formaliter  talibus,  uti  sunt 
omnes  existentes  in  gratia  ;  quoniam  ia 
eissumptis  sub  hac  ratione,  nihil  mali  ap- 
paret,  sed  solum  relucet  bonitas  divinas 
essentia?,  quam  ipse  Deus  impense  amat. 
Constat  autem  complacentiam  divinas  vo- 
luntatis  tcrminatam  ad  creaturam  rationa-- 
lem  ob  perfectionem,  et  filiationem  Dei  illi 
intrinsecam,  esse  amorem  benevolenlia;  ad 
illam.  Tum  quia  non  est  concupiscentia 
erga  ipsum  Deum.  Tum  etiam,  quia  Deus 
pcr  ipsam  communicationera  gratije  et  fi- 
lialionis  vult  creatura?  maximum  bomim, 
non  utcumque,  sed  propter  ipsam  ex  pirte 
boni  voliti,  ut  superius  diximus  :  bencvo- 
lentia  autem  nihil  aliud  est  quam  veile 
bonum  alicui  propter  ipsum. 

§  "• 
Absoloitur  posterior  difficultas. 

.35.  Dicendum  est  secundo,  charita/cm  socmxia 
esse  adaequale  amicitiam  divinam.  Ifec  as-  <"'_;•."■'"■ 
sertio  deducitur  perspicue  ex  D.  Thom.  art.  d  tlo. 
1,  3,  etl,  hujus  qu.rstionis,  cui  subscribunt 
omnes  Authores,  qui  absolute  adslraunt, 
charilatcm    csse    {)ropriam  ,    ac    striclam 
amicitiam  creatura3  ad   Dcum,  quos  dcdi- 
mus  dub.  I. 

Probatur  autem  breviter  :  nam  illa  for-  j.^,,^ 
ma  est  perfecte,  ot  adajquate  amicitia  erga 
aliquam  personam,  qua)  dicit  in  recto  fi- 
cultalem  proximam  diligendi  illam  cx  bo- 
nevolcntia  ;  connolat  vero  in  obliquo  coni- 
municiilioncm  in  bono,  ct  bonevolenli.o 
rcdamalionem  :  scd  charit:is  dicit  in  rc-to 
facultalem  proximam  ad  diligcnduin  Dcjiix 


28 


DE  CIIAUrrATE. 


Conrir- 
matia 


Alia 

conlir- 

itin. 


cx  boncvolonlia.  connotat  voro  in  obliquo 
coniiniinicationeni  in  bonodivina)  natur;D, 
ct  bonevolonti.t'  rodaniationom  ox  parte  ip- 
sius  Doi  :  charitas  igitur  est  ada^quate  ot 
coniplote  divina  aniicitia.  l  traquc  \nx- 
missa  constat  ox  dictis  §  prTced.  conse- 
qucntia  ost  logitinia  :  orgo,  etc. 

ronfirniatur  primo  ;  nam  amicitia  adaj- 
quato,  ot  completo  accopla  est  rautua)  bone- 
volontia?  amor  super  alicujus  boni  conimu- 
niscommuniono  fundatus  :  sod  cbaritasest 
mulua?  bonevolentio)  divinae  amor  funda- 
tus  super  communicationo  a}terna3  bcatilu- 
dinis  :  charitas  igitur  est  complete,  et  adaj- 
quate  supernaturalis  amicitia  creatura3  ad 
Deum. 

Confirmatur  secundo,  quia  supcrnatura- 
lis  amicitia  creaturaj  ad  Deum  esl  virtus 

».  Tho.  proprie  ot  rigorose  dicta,  ut  ostendit  D. 
Tlioni.  art.  !>  ci  1,  hiijif^  (jttxsliunis  2'.iei  in 
3,  (/kv/jhc/.  27,  (jiixsi.  2,  art.  4.  Krgo  consis- 
til  ada»quate.  et  essentialiter  in  aliquo 
habitu.  vel  qualitale  simplici  :  sed  haRC 
qualitas  non  potost  osse  alia,  nisi  charitas, 
quae  est  facultas  proxima  ad  diligendum 
Deum  super  omnia.  Charitas  igitur  est 
complete,  et  adacquate  supernaturalis  ami- 
citia  crcaturaj  ad  Deuni.  Caetora  constant, 
et  prima  consequentia  probatur;  quia  virtus 
non  est  ens  per  accidens.  aut  aggregatum 
ex  diversis  rebus;  sed  quidam  simplex  hn~ 
biius,  qiti  bonum  facit  hnbentem,  ut  habe- 
tur  2    Eihic.  cap.  G,  vel  dispositio  perfecti 

Philos.  ad  optiiintm,  ut  difiinit  1'hilosoph.  3  Fhys. 

cap.  3. 
objec-  36.  Dices :  amicitiasupernaturalis  hominis 
""•  ad  Deum  includit  formam,  por  quam  ille 
fit  objoctum  congruum  divinaj  dilectionis 
amicabilis  :  sed  ha!c  forma  est  gratia  sanc- 
tificans  :  gratia  igitur  spectat  una  cum 
charitate  ad  constilutionem  pra;dicta?  ?mi- 
citia},  quam  proinde  male  asserimus  in  ipsa 
charitate  adsquate  salvari. 

Diiniiur.  Kcspondetur.  ad  constitutionem  amicitiae 
proprie  dictae  aliquid  spectare  formaliler  et 
in  recto,  aliquid  vero  prassuppositive,  et  in 
obliquo.  Spectat  in  reclo  et  formaliler  fa- 
cultas  proxima  diligendi  amicum  propter 
ipsum  ;  concurrit  aulem  prtesupposilive 
communiratio  in  bonis  amici.  Tum  quia 
araicitia  est  amor  su},er  alicujus  boni  com- 
municatione  fundatus,  ut  in  illius  diffini- 
tione  dicitur  :  constatautem  fundamentum 
praesuppositive  se  habere  ad  formam,  quam 
fundat.  Tum  etiam,  quia  prius  est  aliquem 
esse  amicabilera   alleri,  quam  esse  illius 


amicuni;  siquidom  idoo  oligitiir  ab  eo  in 
amicum,  quia  ost  sibi  amicabi-lis,  sive  ob- 
joctum  congruum  sua?  amiciti;c  :  fit  aulem 
quispiam  amicabilis  alteri  por  hoc  quod 
non  solum  ost  bonus  in  so,  sed  communi- 
cal  in  bonis  altorius,  ot  ost  ei  similis;  nam 
ut  docot  l'hilosoi)h.  8  Kthic.  loct.  5  :  Ami-  ■ 
cabile  bonum,  maxime  autem  unicuique  pro- 
priuni  :  et  ideo  forma,  qua  aliquis  consti- 
tuitur  objectum  congruum  dileclionis  alle- 
rius,  non  conslituit  formaliler  amicitiam, 
qua-habori  polestad  illum.sod  eani  fuiidat, 
ad  illamque  por  modum  fundamonti  essen- 
tialiter  praoroquirilur.  rndocum  homo  por 
graliam  sanctificantem  fiat  formaliter  ob- 
jectum  congruum  divinao  dilectionis  amica- 
bilis,  solum  sequitur,  quod  praidicta  gralia 
prajsupponatur  per  modum  fundamenti  ad 
amicitiam  supernaturalem  hominis  ad 
Doum,  ab  eaciue  in  obliquo  importetur;  non 
vero  quod  illam  formaliter,  sou  in  recto, 
adajquate,  vel  inadaquate  constituat ;  sed 
hujusmodi  constitutio  est  propria  charita- 
tis,  qu;e  importat  pra^dictam  gratiam  pra?- 
suppositive,  dicitque  pro  forinali  facuUa- 
tcm  proximam  ad  diligendum  Deum  ami- 
cabilitor.  Quia  tamen  ablato  fundamento, 
removetur  forma  qua;  illi  innititur,  et 
deficienteobliquo,deficit  rectumsub  ratione 
recli;  idcirco  si  per  possibile,  vel  impossi- 
bile  persisteret  in  homine  virtus  charitatis 
absque  gratia,  non  constitueret  illum  Dei 
amicum  ;  non  quidem  ob  defectum  formae, 
qua;  nata  est  pradictam  amiciliam  coristi- 
tuere,  sed  ob  defectum  et  absentiam  funda- 
menti  indispensabilis,  quod  importat  in 
obliquo. 

37.  Sed  urgebis  :  nam  per  eandem  for- 
mam  conslituitur  homo  Dei  amicus,qua  fit 
justus,  et  illius  filius,  ut  insinuat  Trident. 
sess.  6  de  justi/lc.  cap.  7,  ex  eoque  videtur 
perspicuum,  quia  non  stat  hominem  esse 
justum.et  Dei  filium,  quin  eo  ipso  diligatur 
ab  illo  amicabiliter  ;  dilectio  autem  amica- 
bilis  Dei  non  est  nisi  ad  amicum  :  sed  ho- 
mo  constituitur  formaliter  et  in  rcctojus- 
tus,  et  Dei  fUius  per  gratiam  sanctifican- 
tem  :  ergo  et  ejus  amicus,  sallem  inada?- 
quate,  et  partialilcr. 

Respondetur,  amicitiam  supernaturalem 
hominis  ad  Deum  sumi  dupliciter.  Uno 
modo  radicaliter,  quo  pacto  dicit  pro  for- 
mali  participationem  divina?  natura?,  qua 
homo  fit  justus,  Dei  filius,  et  objectum  con- 
gruum  terminandi  paternalem  illiusamici- 
tiam.  Alio  modo  forraaliter,  et  absolute ;  et 

hac 


Roplij 


ConA 
Trl 


DISP.  I,  DUB.  III. 


29 


hac  ratione  solum  importat  pro  formali 
amorem  habitualem,  vel  actaalem  Dei  su- 
per  omnia,  fundatum  in  communione  a^ter- 
na}  beatitudinis.  Homo  igitur  per  eandem 
qualitatem  gratia^  sanctificantis,  qua  cons- 
tituitur  formaliter  justus,  sanctus.  et  filius 
Dei,  fit  illius  amicus  radicaliter,  non  vero 
formaliter  ;  sed  pro  hujusraodi  amicitia 
formali  directe  constituenda  superaddenda 
est  gratia?  alia  forma  ab  ea  distincta,  scilicet 
virtus  charitatis.  Nam  etiam  apud  homines 
amicitia  excellentije,  qua  filius  diligit  pa- 
trem,  supponit  commuuicationem  in  illius 
natura,  et  entitatem,  per  quam  constituitur 
illiasfilius  fjrmaliter.  Unde  si  existente  in 
anima  gratia  habituali,  impediretur  resul- 
tantia  charitatis,  esset  quidem  justus,  et 
filius  Deiformaliler,  nontamenesseteodem 
modo  illius  amicus,  sed  tantum  radicaliter. 

Nec  oppositum  colligitur  ex  Tridentino 
loco  citato  ;  quoniam  ibi  solum  asserit,  ho- 
minem  in  justificatione  fieri  ex  inimico 
Dei  ejus  amicum  per  voluntariam  suscep- 
tionem  gratiae  et  donorum  :  inter  qua  dona 
numerat  virtutem  charitatis. 

Ad  secundam  probationem  dicendum, 
anoiemgratuitum  parentis  er^^afilium  non 
sortiri  denominationom  amicitia  formalis, 
nisi  ab  illo  ex  benevolentia  redametur  ; 
quia  amicitia  est  mutua^  benevolentia^ 
araor,  ut  in  illius  difTmitione  dicitur.  Hu- 
jusraodi  autera  redamatio  neque  in  actu 
secundo,  neque  in  actu  primo  proxirao  in- 
essot  justo,  qui  impedita  resuUantia  chari- 
talis  existeret  in  gratia.  Quare  etsi  is  dili- 
geretur  tunc  a  Deo  ut  filius,  non  tamen  ut 
amicus,  propter  defectum  redamationis. 
Kssct  quidem  prajdictus  itoi  amor  indul- 
gcnt^ssima}  benevolentia:  erga  justum,  ha- 
beretquequidquid  necessarium  estex  parte 
sui  ad  constitutionora  amicitia)  formalis  ; 
illim  t^imen  minirae  constitueret,  ob  praj- 
diolum  defoctum  redaraationis  in  araato, 
([uam  amicitia  importat  in  obliquo,  ut  plu- 
rifs  diximus. 


Fii   satii  arg  imentis  conlra  primam  asser- 
tionem. 

)inio  ''^-  Uorca  in  frxs.  3,  disput.  2,  Arauxo 
^j'jf»-  iluh.  1,  Godoy  et  alii  neotherici  opinantur 
jrca.  virtutem  charitatis  non  esse  essentialiter 
^Xy  ''i"t  indi.si)(.'nsabililer  amicitiara  creatura) 
ad  Deura,  scd  tanlum  accidentaliter,  ita  ut 


possit  existere  in  subjecto,  quin  denominetPrimttm 
illud  Dei  amicum.  Pro  qua  sententia  ar-mciuuK. 
guitur  primo  :  Datur  habitus  charitatis, 
quin  sit  amicitia  creaturs  ad  Deum  :  igitur 
charitati  non  est  essentialis  ratio  pra^dictae 
amicitia^.  Consequentia  patet,  antecedens 
vero  suadetur  :  tum  quia  in  Patribus  ve- 
teris  Legis  fuit  vera  charitas,  in  quibus 
tamen  non  existit  vera  araicitia,  ut  colli- 
gitur  ex  illo  ad  Rom.  8  :  Non  aecepistis^'^^'  * 
spiritum  servitutis  iterum  in  timore,  sed 
spiritiim  adoptionis.  Tum  etiam,  quia  ia 
pueris  baptizatis  datur  virtus  charitatis; 
quffi  taraen  non  potest  dici  pro  tunc  Dei 
araicitia,  cum  neque  ipsi  pueri  Deum  di- 
ligant,  neque  agnoscant  se  ab  eo  diligi  : 
sine  quibus  conditionibus  subsistere  non 
potest  inter  aliquos  propria,  et  formalis 
amicitia,  utpote  quae  est  mutuas  benevolen- 
tiae  araor  non  latens. 

Confirmatur  :  nam  actui  charitatis,  quo  Coner- 
Deum  super  omnia  diligimus,  non  convenit  '"*"*• 
inseparabiliter  ratio  amicitiaa  actualiserga 
illum  :  igitur  nec  virtuti  charitatis  com- 
petet  inseparabiliter  ratio  divina^  amicitiae 
habitualis.  Consequentia  non  indiget  pro- 
batione,  quia  id  ipsum  corapetit,  vel  dene- 
gatur  virtuti  habitualiter,  quod  illius  ope- 
rationi  actualiter.  Antecedens  vero  proba- 
tur  ;  nam  cum  peccator  justificatur  extra 
Sacraraentum,  disponitur  ad  susceptionem 
gratia?  per  actum  charitatis,  seu  dilectionis 
Dei,  qui  est  ejusdem  speciei  cum  omnibus 
actibus  elicitis  a  charitate  :  constat  autem 
prasdictura  actura  dilectionis  non  esse  ve- 
ram  amicitiara  actualem  hominis  ad 
Deum,  cura  pro  illo  priori  non  oriatur  a 
gratia  sanctificante,  saltera  ut  est  forraa 
justificans,  sed  illara  ordine  naturaj  pra?- 
cedat. 

Respondetur  negando  antecedens,  ad  cu-SoWUur 
jus  priraam  probationem  dicendum,  legem  mciuum. 
Movsis  non  contulisse  ex  se  gratiam  et  Dei 
amicitiara,  ut  confert  lex  nova  ;  nam  po- 
tius  servitutis  slatum  inferebat,  in  quo  illi 
contraponitur  a  Divo  Paulo  loco  adducto 
in  argumento.  Patres  tamen  veteris  Testa- 
menti  fuerunt  forraalilcr  Dei  amici,  et  in 
statu  veraj  amicitia},  quem  consequuti  sunt 
non  ex  lege  scripta,  sed  per  gratiam  Dei 
concossam  illis  ob  merita  Christi  Doraini, 
et  raodiante  fide  illius,  secundum  quam  ra- 
tionera  ipsi  Patres  antiqui  spectabant  ad 
novum  Tostamentuni,  utexpresse  docot  D. 
Thnm.  1,  ■>,  q.  10),  art.  1  ad  3,  D.    lliero- 


30 


DE  CHAKITATK. 


\\  ,^|!^  nyni.  a<l  (;„1<U.  1.  ot  I)     Aiigii?t.  </«■  (/(.(•/;•. 

i»    Auii  (Vjri.v/i(iH<i,  r.  '.>. 

Adseciindam  probationom  rosiiondctiir, 
infantos  baplizatos  osso  vorc  ot  proprio  Doi 
amicos  por  amicitiam  habitualom,  quo 
pncto  eliam  anto  usum  ralionis  Doum 
amant.  Et  licot  illi  non  agnoscant  so  Doum 
araaro,  Dous  tamon  optimoscit,  so  ;ib  ois 
diligi.  Quod  sullicit,  ut  virtus  charilatis  sit 
in  pnodiclis  pucris  amicitia  propria  orga 
Deum  ;  nam  boncvolontiaD  amor,  qui  amici- 
tiam  consliluit.  non  tam  petit  osso  notus 
araanti,  quam  amato,  ut  ex  illius  dinini- 
tiono  liquot. 

'wQtir-'^  '^'-^-  ••^d  confirmationem  potost  rosponderi 
B..iiio  pronunc,  admisso  antocodonti,  negando 
consoqucntiam  :  cujus  disparitas  ox  ipsa 
probatioiio  infcrlur;  nam  habitus  cliaritalis 
prajsupponit  essentialiter  gratiam  sanctifi- 
cantoni.  quam  non  sic  projsuppoiiit  omnis 
dilectio  1'oisuporomnia;  sed  illadumlaxat, 
quaj  ost  facilis,  et  connaturalis  suo  sub- 
jocto,  sive  effoclus  indisponsabilis  praidicti 
habitus  charilatis  ;  cui  diloctioni  cssontialis 
est  ratio  divina^  amiciliiTi  aclualis.  I'ro  cu- 
jussolutionis  intelligentia  nota,  quod  si  de 
aclibus  virtulis  infusae  philosophandum  est 
sicul  do  operationibus  virlutis  acquisitje  (id 
quod  inlendit,  aut  supponit  objoctio)  du- 
plex  admittenda  est  diiectio  Dci  super  om  - 
nia,  ut  cst  author  supernaturalis.  Alia  fa- 
cilis,  dcleclabilis,  et  quasi  connaturalis 
subjecto,  a  quo  elicitur  :  alia  vcro,  quaj 
nihil  horum  habet,  sed  est  ei  difTicilis,  et 
ardua.  Differunt  autem  inter  se  pra^dictae 
dilecliones,  tum  quia  prior  supponit  es.sen- 
tialitcr  in  subjeclo  gratiam  sanctificautom, 
et  ipsum  liabilum  charitatis;  nam  ratione 
hujus  supposilionis  est  suo  subjecto  facilis, 
et  deleclabilis,  utpolo  facla  ei  connaturalis 
ratione  formaj,  quam  in  eo  supponit.  Pos- 
terior  vero  non  prassupponit  grafiam  sanc- 
tificanlera,  neque  habitum  charitatis,  .sed 
antocedit  ilh.  produciturque  vi  auxilii 
transountis  supern  ituralis.  Tum  otiam  (et 
ex  pra?cedenti  .sequitur)  quod  licet  ha^c  pos- 
terior  dilectio  non  sit  actualis  amicilia  erga 
Deum,  bene  autera  prima,  cum  pracsuppo- 
nat  communicationem  indivina  natnra  per 
gratiam,  adcoque  benevolenliaj  redamatio- 
nem  in  Deo.  Quod  sufiicit  ut  charitas  sit 
habitualis  amicitia  creatura^  ad  illum;  nam 
habitui  debet  convenire  id  ipsum,  quod 
competit  actui  sua?  spocioi,  qui  est  delecta- 
bilis  et  connaturalis  subjecto  a  quo  elicitur; 
quoiiiara  hic  actus  durataxat  esl  effeclus 


omnino  por  so  ipsius  actus,  rogulaque  por 
quam  illius  ossontia  monsurari  dobet.  ' 

Alia  rosponsio  constabil  ox  dicondis  disp. 
■l,  tium.  IC). 

40.  t^ocundo  arguilur  :  quoniam  amicitia  sccun-^ 
supornaturalis  hominis  ad  Doum  ost  forma  Komcn' 
juslificans,  (|uia  non  slat  liominom  osse  Dci    '"'"• 
amicum,  quin  oo  ipso  sit  justus,  et  objcc- 
tum  congruuin  diviiKi;  dilectionis  amica- 
bilis  :  scd  charitas  non    cst  pcr  so  forraa 
justificans,   ut  docont  communiter  Thoo- 
logi  :  orgo  nec  Dei  amicilia, 

ivospondotur  nogando  majorom,  si  iniel- SoIuikk 
ligalur  do  amicilia  fonn.ili;  quoniam  licct 
rei)ugnet  aliqueni  esse  Doi  amicum,  quin 
sitjustus,  ot  sanclus;  hoc  tamon  non  ideo 
cst,  quia  praedicta  ainicitia  sit  form  i  jiisti- 
ficans;  sed  quia  prajsiipponit  por  se  et  esson- 
tialilor  gratiara,  qua  homo  fit  formaliler 
justus,  et  objectum  congruum  divin.e  dilec- 
tionis  araicabilis. 

4I.Terlio  arguitur:namcharitas  nonprai-Teriiura 
supponit  necessario  et  indispensabiliter  i a iijpj",^"', 
suo  subjeclo  deificam  naturam,  qu;e  est  gra- 
tia  :  ergo  non  est  csscntialiler,  sed  sopara- 
biliter  amicitia  Doi.  Consequentia  palct  : 
quia  amicilia  excellentiaj  filii  ad  patrcra, 
qualem  esse  diximus  charitatem,  prassup- 
ponit  coramunicationein  in  natura  paren- 
tis.  Antccedons  vero  probatur,  quia  si 
propter  aliquam  rationem  charitas  prajsup- 
poneret  indispensabiiiter  in  proprio  sub- 
jecto  graliam  sanctificantera,  maxime  quia 
est  inclinatio  habitualis  in  finera  ultiraara 
supernaturalcm  :  Iisc  autem  ratio  est  nulla, 
quia  etiam  spes  est  inclinatio  habituali.s  in 
pra^dictum  finem;  quo  tamen  non  obstante, 
existerc  potesl  absque  gratia. 

Respondetur  animadvertendo  prius,  quod  Nota^ 
perfoctio  infinita  divina)  essentia)  potest 
sumi  duplicitor  :  uno  modo  ut  est  bonuni 
ipsius  Dei  ab  illo  posscssura,  quo  paclo  im- 
portat  rationera  finis  omnino  ultimi  :  alio 
modo,  utost  bonum  nostrum  a  nobis  possi- 
dendum,  et  hac  rations  non  est  finis  sim- 
pliciter  ultimus,  sed  cum  addito,  scilicot  in 
ratione  objecti  concupiti. 

Secundo  nota,  hoc  interesse  discriminis 
inter  spem,  et  charitatem,  quod  spes  respi- 
cit  bonum  divinum  ut  est  bonum  creaturaj, 
in  qua  ipsa  existit;  nam  licet  finis  cnjus 
fjralia  pra;dicta5  virtutis  sit  Deus;  finis  ta-  | 

men   cui   est   ipse  sperans,   concupi.scens  | 

quippo,  et  sperans  sibi  ip?i  quod   amat,  ,-., 

sequo  constituens  finem  cni  roi  amata},  et 
concupita).  Charitas  vero  lospicit  pra^dic- 

tum 


DISP.  I,  DUB.   III. 


31 


furn  bonum  divinum,  quatenus  est  forma- 
liter  bonum  ipsius  Dei,  ad  quem  sicut  ad 
fmem  omnino  ultimum,  tam  cui,  quam 
cujusgratia,  refert  omnes  affectus  tendentes 
in  bonum  creaturae;  quia  charitas  non 
quaerit  quae  sua  sunt,  sed  quae  Dei. 
iDitnr  Hissuppositis  ad  objectionem  facilis  est 
intum.  solutio;  negatur  enim  antecedens.  Ad  pro- 
bationem  autem  in  contrarium  dicendum 
est,  quamlibet  inclinationem  supponere  in 
suo  subjecto  naturam,  cujus  bonum  per  se 
primo  intendit,  et  supra  quam  perficien- 
dam  ultimo  rellectitur,  eo  quod  in  hujus- 
modi  natura  radicatur  et  fundatur.  Unde 
cum  spes  non  sit  in  finem  simpliciter  ulti- 
mum  supernaturalem,  nec  respiciat  bonum 
divinum  ut  est  bonum  Dei  (qua^  sunt  pro- 
pria  munia  charitatis),  sed  quatenus  est  bo- 
num  proprium  sui  suppositi,  idcirco  non 
pra?suppoait  essentialiter  in  illo  naturam 
divinam,  qua^  est  gratia,  sed  solam  natu- 
ram  rationalem,  in  qua  fundatur.  Charitas 
vero  debet  supponere  indispensabiliter  in 
suo  subjecto  prasdictam  naturam  deificam, 
in  illaque  fundari  et  radicari;  siquidem 
quidquid  attingit,  respicit  sub  ratione  con- 
venientis  naturas  divina^,  ad  illiusque  bo- 
num  consequendum  ordinatum.  De  quo  vi- 
deri  possunt  qua^  diximus  tracf.  8,  disp.  4, 
dub.  3,  et  tract.  15,  disp.  2,  dab.  6,  §  5. 

Adde,  vim  potissimam  nostrae  rationis 
consistere  in  eo,  quod  virtus  charitatis  est 
per  se  essentialiter  vivens  vita  gratia?,  sive 
propria  natura?  divinae,  quam  proinde  ne- 
cesse  est  pra^supponat  indispensabiliter. 
Xam  sicut  generaliter  loquendo,  vivere  est 
a  se  moveri,  ita  vivere  vila  propria  naturae 
divinae,  est  moveri  ab  illa  in  proprium  ip- 
sius  bonum,  adeoque  ex  influxu  finis  sim- 
pliciter  ullimi  supernaturalis.  Qui  motus 
habitualiter  sumptu.^  est  ipsa  essentia  cha- 
ritatis,  neque  convenit  virtuti  spei  secun- 
dum  se  accepta^,  cum  hajc  possit  esse  infor- 
mis,  nec  ex  se  atlingat  finem  simpliciter 
ultimum  supernaturalem.  Cumquo  tameii 
coha?ret,  vitalitatem  spei  esse  reipsa  supe- 
rioris  ordinis.  Tum  quia  identificatur  cum 
spccio  actus  supernaturalis;  namsicut  ani- 
mal  identificatum  cum  rationalitate,  ost  re 
ipsa  intollectivum,  quamvis  ex  se  non  im- 
portet  intelIectionisgradum,sed  ab  eo  praes- 
cindat:  ita  vita  actus  supernaturalis  debet 
esse  hujus  ordinis,  quamvis  exsuis  prajdi- 
catisessentialibus  ad  id  non  pertingat.Tum 
etiam,  quia  licet  per  spem  non  moveamur 
a  bono  formaliler  natura;  divinaj.movemur 


tamen  ab  objecto  supernaturali,  quod  sufTi- 
cit  ad  hoc,  ut  illius  vitalitas  sit  supernatu- 
ralis  ordinis,  quamvis  non  propria  natura? 
divinaj,  prout  est  in  se  ipsa,  vel  ut  partici- 
patae  per  gratiam,  ut  diximus  locis  supra  ci- 
tatis. 

42.  Quarto,  et  ultimo  arguitur  :nam  estoQuartum 
virtuti  charitatis  sit  indispensabilis  prae-mentum. 
existentid  gratia}  in  suo  subjecto,  non  ta- 
men  connotatio  divini  amoris  amicabilis 
actu  ad  illud  terminati :  charitas  igitur  non 
est.indispensabiliter  amicitia  divina.  Con- 
sequentia  patet,  quia  vera  amicitia  includit 
redamationem  amicabilem.  Antecedens  vero 
suadetur,  quia  ut  Deus  prosequatur  homi- 
nem  amore  amicabili,  requiritur  quod  vclit 
ei  bonum.  non  utcumque,  sed  quia  bonum 
ejus,  idest  ex  complacentia  in  bonitate  il- 
lius  quasi  objecti  aliqua  ratione  motivi  di- 
vinaj  voluntatis:  stat  autem  Deum  veile 
justo  bonum  gratiae,  et  charitatis.  quin  ad 
conferenda  ei  hasccine  bona  ex  complacon- 
tia  in  bonitate  illius  aiiqua  ratione  movea- 
tur :  quia  potest  conferre  ei  pr;i3dicta  bon 
non  ex  amicitia,  sed  ex  misericordia  aut  li- 
beralitate ;  nulla  quippe  in  hoc  volitionis 
modoapparetimplicatio:  igitur  virtuti  clia- 
ritatis  non  est  indispensabilis  connotatio 
divini  amoris  amicabilis,  ut  actu  terminati 
adsuum  objectum,  etiam  supposita  in  illo 
gratia  sanctificante. 

Confirmatur,  quia  potest  Deus  conferre  Conflr- 
justo  beatitudinem.  et  non  ex  amicitia  :  '"*'"*■ 
ergo  etiam  gratiam  et  charitatem.  Conse- 
quentia  patet  a  fortiori :  antecedens  vero 
suadetur,  quia  stantejure  meritorum  ad 
gIoriam,potest  Deus  illam  conferre  homini, 
et  non  propter  merita  pra:existentia,sed  ex 
pura  liberalitate:  ergo  etiam  pra^supposita 
gratia  Jiabituali  in  subjecto,  poterit  Dous 
communicare  illi  boatitudinem,  et  non  ex 
amicitia,  sed  ex  alio  motivo,ut  conslat  a  pa- 
ritate. 

Ad  hoc  argumcntum.cui  non  parum  con-Occum- 
fulitGodoy  supra  laudatus,  respondetur  ne- menio"' 
gando  antecedens,  et  majorem  subsumpti 
syllogismi ;  quoniam  ut  siipra  vidimus,  be- 
nevolentia  Dei  erga  creaturas  non  rospicit 
illas  ut  objectum,  a  quo  primario,  vel  so- 
cundario,  ada^quate.vel  inadjcquate  movoa- 
tur;  sedsolum  ut  finem  proximum  boni  il- 
lis  pra^stiti  ex  complacentia  in  e.ssentia 
divina,sicut  in  objocto  formali.  Ktquainvis 
benevoleiitia  Dei  erga  creaturas  possit  esse 
actusdiversarum  virtutum,  ut  liberulilatis, 
misericordia3,etc.si  tamen  impertiatur  illis 


32 


l)K  CHAKITAri-:. 


grali.im  sanclificaiiloin.  ol  charitalom,  iioii 
potosl  non  esse  formalis  amicitia  orga  ij)- 
sas  :  tum  quia  eo  ipso  pr.udicta  dilectio  esl 
luutu.T  bonevolenti.T  amor  super  divin;D 
naturif  communicatione  fundatus,  aut  cum 
illa  connoxus;  qu.t  est  propria  ratioamici- 
tia?  Dei  erga  creaturas.  ut  conslat  ex  dictis 
(lub.  I.  Tum  etiam,  quia  cum  amicitia  Dei 
crga  creaturas  non  sil  aITecliva,sed  elToctiva, 
nuUi  actui  divinoD  voluntatis  polest  inti- 
raius  convonire  ralio  prajdicta;  amicitia?, 
ac  illi,  por  quom  communicat  ois  formam, 
qua  fiunt  illius  amici.easque  in  natura  pro- 
pria  sibi  assimilat,  qualis  cst  volitio  pro- 
ductiva  grati  r.  et  charitatis. 

Ad  hacc,  actus  quo  Deus  asciscit  hominom 
inconsortium  sucG  naturceumque  assumit 
quasi  idom  sibi,  non  potost  non  esse.suppo- 
sita  redomalione.  formalis  amicitia  orga  il- 
lum  ;  cum  ex  vi  projdicti  actus  habeatse  ad 
hominem  sicut  ad  seipsum  :  scdactusquo 
Dcus  infundit  gratiam  ct  charilalem  pccca- 
tori  est  hujusraodi,  ut  ex  se  liquet :  ergo 
non  pbtest  non  essc  vcra  amicitia  Dei  ad 
ilium,  eo  vol  maxime,  quia  alias  possetquis 
pr;ciitus  gratia  ct  charitate.  imo  ot  gloria, 
Deum  ardenfissimo  amore  diligoro,  quin 
ipsum  habcret  sibi  amicatum  :  quod  videtur 
absurdum. 
DiluiiDr  Ad  confirmationem  rospondcturnegando 
maiio.  anlecedens,  quia  amicilia  omnino  perfecta 
inter  Dcum  et  homines  fundatur  ia  com- 
municatione  actuali  a^torna?  bcatitudinis. 
Ad  probationcm  autcm  in  contrarium,  con- 
cesso  antccedenti,  neganda  est,  consequcn- 
tia ;  et  ratio  disparitatis  esl,  quod  Deus 
cum  sit  Dominus  supremus  omnium,  potest 
attcnto  hoc  supromo  dominio  disponere 
prout  sibi  libuerit  de  creatura  citra  illius 
injuriam,  atque  ideo  vel  ei  denegare  glo- 
riam  promeritam,  vel  illam  conferre  non 
propter  merita,  sed  ex  alio  motivo.Non  po- 
test  autem  facere  quod  actui.  per  quem  ho- 
mini  confert  beatitudinem,  non  conveniat 
propria  ratio  amicitiaj  erga  illum,  cum  sit 
mutua?  bcncvolcntiaj  amor  super  divinaj 
natura^communicatione  fundatus,  quaj  est 
ditTinitio  amicitiaj  divina). 
Eeplica.  '^•^-  t>ices  :  Voiitio  qua  Deus  confert  adul- 
lis  beatitudinem,  est  actus  justitis  commu- 
tativa;  crga  illos:  igitur  non  potest  esse 
actus  veraj  amicitiaj,  ut  quae  dicit  amorcm 
liberalem,  ctgratuitum. 
Bcspon-  lccspondetur,  admisso  anteccdenti  (de 
^^°-  quo  alias)  negando  consequentiam  ;  quia  li- 
cct  actus  juslitiaj  neque  sit  formaliter  ami- 


citia.iUHiuo  illamox  suis  meriti.s  idonlificot, 
potost  tamon  oadom  volilio  divina  utrius- 
que  formalitatem  includere  pro  eodcm,vel 
diversis  signis  rationis.ct  prioribus  naturaj : 
necossequeost,  ut  illas  forinaliter  includat, 
quolios  pra?mium,  quod  Dous  ut  justus  rc- 
tribiilor  impondit  crealura»,  cst  perfecta 
coinmunicatio  in  propriis  bonis,  qualis  est 
aiterna  beatitudo;  prsdicla  quippe  volilio 
etost  actus  justilia;,  socundum  quod  reddit 
gloriam  per  modum  coron;e  ;  et  cst  actus 
amicitia; :  tum  quatenus  ex  affectu  ad  crea- 
turam,  atque  ut  cam  sibi  intime  uniat.com- 
municat  illi  maximum  bonum  proptor  ip- 
sani;  merita  namquo  spectant  ad  bona 
intrinscca  merentis.supponunturquc  rcgu- 
lariter  in  amato  ad  honestjm  amicitiam, 
qua;  idcirco  afTinis  est  justitia;,  ut  docct 
Philosoph.  (S  lithic.  lect.  7.  Tumetiam,  otAristot. 
maxime,  quia  saltem  pro  posteriori  natura) 
ad  collationem  beafitudinis,non  potest  non 
pra?Iicta  volitio  esse  complacenfia  Dei  in 
homine  beato  ratione  acccpta^beatitudinis, 
ut  constat  ex  dictis  §  I.  Hujusmodi  autem 
complacentia  est  formalis  amicitia  Dei  erga 
creaturam,  si  ab  illa  rcdametur,  ut  in  pra^- 
senli  contingit. 

Quod  si  aclusjustitiaG  Dei  erga  creaturam 
non  posset  ideniificare  formaiitafem  ami- 
citia?  ad  illam,  eo  ipso  suppeteret  alia  solu- 
tio,  qua  posscmus  supra  adductaj  confir- 
mationi  occursum  ire,  videlicct  conccsso 
anfecedenti,  negando  consequentiam;  quia 
communicatio  ffiferniD  beatifudinis,  cum 
posset  esse  actus  justitia)  divin;B  erga  crea- 
turam,  non  esset  necessario  amicitia  ad  il- 
lam,  ob  incompossibilifatem  utriusque  for- 
malitatis  in  eadem  volitione.  Qua?  ratio 
non  liabet  locura  in  communicalionc  gra- 
tiaa  sanctificantis,  qua?  non  potest  conferri  a 
Deo  ex  ju^titia  erga  crcaturam,  sed  solum 
gratuifo  :  pcr  quod  pafot  ad  probationem. 

Quibasaddo,elbeaenota,ad  veritatem  nos- 
tra)  assertionis  necessarium  non  esse  quod 
eadom  volilio  productiva  gratia),  charitatis, 
et  boalitudinis,  sit  amicitia  crga  creaturas  ; 
sufTicit  cnim  si  hujusmodi  volitionem  in- 
fcrat  pro  alio  posteriori  natura^,  quam  in- 
dubium  est  ita  inferre  ;  quia  non  stat  ho- 
minem  osse  objectum  congruum  divina^  di- 
lectionis  amicabilis,  quin  eo  ipso  diligatur 
a  Deo  amore  amicitia^,  ob  ea  quaj  §  1  dixi- 
mus. 


DUD.  IV. 


DISP.  I,  DUB.  IV, 


33 


DUBIUM  IV. 

Utrum  sitpossibitis  hominis  ad  Deum  ami- 
citia  naturalis,  et  stricte  dicla  ? 

Ut  clarius  innotescat  perfectio  supernatu- 
ralis  amicitiaj.quae  est  de  intrinseco  conceptu 
charitatis,  disputant  in  prsesenti  Theologi, 
an  sit  possibilis  inter  Deum  et  homines 
amicitia  naturalis  proprie  et  stricte  dicta? 
In  cujus  difficultatis  decisione  ne  quasi  ins- 
cii  proprii  finis  longius,  quam  materia  pos- 
tulat,  excurramus,  opus  est  nonnulla  pr^c- 
mittere.quibus  certa,  aut  inaliistractatibus 
communiteradmissaabincertisseparemus, 
et  difficultatis  scopum  detegamus. 

§  I. 
Difficultaiis  status. 

44.  Quinque,  vel  plures  sunt  status,  in 
quibus  possumus  considerare  hominem,  et 
excitiitam  modo  qua3stionem  agitare ;  ni- 
mirum  statusiiatura^  nuda^,  sive  in  puris; 
naturffi  integrac  integritate  solius   ordinis 
naturalis;  status  originalisjustitia? ;  naturae 
lapsa};et  naturaipergratiam  reparata3,quos  • 
late  descripsimns  tract.  14,  disp.  1,  c.  2,§  1. 
Cum  enim  in  omnibus  his  statibus  diversas 
sint  vires  humana?  natura^.diversimodeque 
se  habeat  in  ordine  ad  ultimum  finem.gravi 
censura  plectendus  essot,    qui  propositam 
difficultatem  discuteret  per  respectum  ad 
hominem  consideratum  ot  constitutum  in 
omnibus  pra^diclis  statibus.  Ca^terum,  quia 
nostra  non  interest  examinare  quid  posset, 
vel  non  posset  homo  in  hoc,  vel  illo  statu  ; 
sed  solum  scire,.  an  inter  ipsum  et  Deum 
possibilis  intra  ordinem  nalurae  amicitia 
stricta  dicta,  distinclaque  a  charilate ;  id- 
circo  ad  statum  natura  integra;  pr.-csentem 
difficultatem  coarctamus.   Eo  vel  maxime. 
quia  ex  dicendis  circa   amicitiam  natura- 
lem  hominis  ad  Deum,  considerati  in  na- 
tura  integra,  facile  constare   poterit,  quid 
tenondum  sit  loquendo  de  illo  inspecto  in 
aliis  quatuor  stalibus. 

Porro,  status  natura)  intogra),  sive  vigo- 
ris  ralionis  est  ille,qui  contingeret,si  homo 
condoretur  a  Doo  porfoctus  intra  solum  or- 
dinem  natura),  et  respectu  solius  finis  na- 
turalis.  Quocasu  licet  non  haberet  donum 
aliquod  simpIicitersupernaturale,perdona 
tamon  et  pe/-fectionos  naturalis  ordinis  in- 
debita   ipsi  natura^  illuminaretur  perfecte 


intellectuscirca  objecta  naturalia,  et  volun- 

tas  rectificaretur  circa  bonum  honestum, 

insimul  et  appetitus  sensitivus  ita  subde- 

retur  rationi,  ut  ab  ejus  obedientia    nun- 

quam  recederet,  neque  eam  suis  indelibe- 

ratis  motibus  praveniret,  vel  in  eis  saltem 

facillime  compesceretur  ;  haud  enim  negari 

potest  possibilitas  hujusstatus.  Qui  idcirco 

dicitur  nalurx  infegrx,  ut  distinguatur  ab 

stata  naturx  nudx ;  qu.?Lmvis  enim  natura 

humana  in  puris  constituta  nec  esset  vul- 

nerata,  nec  mutila,  sed  haberet  omnia.qus 

sibiexsuis  principiis  essentialibus  conve- 

niunt;  esset  tamen  partita,    et  divisa  in 

portiones  dissidentes,  rationalem  scilicet  et 

sensitivam,  contrariosque  illarum  affectus; 

nam  voluntas  est  inclinatio  in  bonum  ho- 

nestum,  appetilus  verosensitivus  tendit  in 

bonum  seasibus  conforme  et  delectabile, 

qua?  sajpe  contrariantur.  Quam  divisionem 

non  haberet  natura  in  statu  vigoris  rationis 

modo  descripti,  sed  potius  pacem,  et  con- 

cordiam  utriusque  portionis  ;  et  ideo  pra^- 

dictusstatus  dicitar  naturm  integrse  secun- 

dum  quod  integrum  opponitur  diviso. 

45.  t^ecundo  nota,  possibilem  esse  amo-  Notaj 
rem  benevolentia)  Dei  super  omnia,  qui  sit 
entitave  naturalis,  huncque  habiturum  ho- 
minem  constitutum  in  statu  integritatis. 
Nam  quamvis  Vasq.  1,  2,disput.  193,  cop.  2  ^'^^q. 
et  3,  enixe  contendat,  amorem  Doi  natura- 
lem  solum  esse  posse  concupiscentis,  quo 
scilicet  amemus  illum,  quatenus  est  bonus 
nobis,  et  ex  complacentia  nostri ;  contraria 
tamen  sententia  (qua3  docet  possibilem  esse 
inlra  ordinem  naluras  amorem  benovolen- 
tiao,  quo  Doum  super  omnia  diligamus  ex 
complacenf ia  ipsius)  est  communis  omnium 
fere  Theologorum,  illamque  firmavimus 
tracf.  citato,  disp.  2,  dub.  4,  §  3. 

Et  sane  negari  nequit,  quod  hfficcommu- 
nis  sententia  sit  expressa  D.  Thora.  pIuri-D.  t  n 
bus  in  locis  ;  namque  illam  aperle  do  ct  I, 
2,  (luxst.  109,  art.  3,  his  verbis  :  «  tlomo  in 
«  statu  naturae  intogra  poterat  operari  vir- 
«  fute  suaB  natura^  bonum  quod  est  sibi  con- 
«  naturale,  absque  additione  gratuiti  doni  : 
«  diligere  autem  Deum  super  omnia,  est 
«  connaturale  homini,  et  etiam  cuilibet 
«  creaturae,  non  solum  rationali,  sed  irra- 
«  tionali,  ot  eliam  inanimata},  secundum 
«  modum  amoris,  qui  unicuique  compe- 
«  tero  potost.  Et  idco  dicendum  est  »  (con- 
cludit  in  fine  corporis)  «  quod  homo  in 
«  statu  naturae  integrae  non  indigebat  dono 
«  gratiaj  superaddilae  nafuralibus  bonis  ad 


34 


DK  CIIAUITATK. 


Vasq. 
D.  Th. 


Uaiio 
eju«. 
quod 


«  diligendiini  noiim  siipor  omnia.  »  Idoin 
tradit,  et  ox  profosso  probat  l  purt.  (ju.rs- 
tione  00,  artic.  .')(>/  quoJlihtt  1,  tju.Tst.  l.ar/. 
8,  el  in  3,  distincl.'20  qurst.  I.  artic.  3,  ubi 
sicconcUidit  :  «  Quia  orgo  bonum  noslrum 
«  in  Deo  pcrfoctum  ost,  sicut  in  c.iusa  uni- 
n  versali  prima  ot  porfocta  bonorum  ;  idoo 
«  bonum  in  ipso  osso  magis  naturalitor 
«  complaoot.  quam  in  nobis  ipsis  ;  et  ideo 
n  etiam  amoro  amioitia)  naluraliter  Deus 
n  ab  homine  plus  soipso  diligitur.  » 

Nec  dici  potost,  ut  rospondot  Vasq.  quod 
D.  Thom.  intorprolandus  sil  de  amorecon- 
cupiscentij; ;  siquidom  prxnnissa  dislinc- 
tioneamoris  in  concupiscentiam,  et  bene- 
volentiam,  oxpresseconcludit,  quod  «otiam 
»  amore  amiciti^e  naturaUtor  Deus  ab  lio- 
«  mine  pUis  seipso  diUgitur.  »  Tum  etiam, 
quia  paulo  post  verba  a  nobis  transcripta 
haec  subdit  :  «  Quidam  autem  dicunt,  quod 
«  aliquis  naturaUtor  amore  concupiscentiae 
«  Deum  plusseipso  diligit,  inquantum  di- 
«  vinum  bonum  est  sibi  doloctabiUus  ;  sed 
«  amore  amicitiaj  plus  seipsum  naturaliter 
«  quam  Deumdiligit,  dum  plusse  vult  esse, 
«  et  vivere.  el  habere  aliqua  bona,  quam 
«  Deum.  Sed  cliaritas  ad  hoc  naturam  ele- 
«  vat,  utetiam  per  amicitiam  aliquis  plus 
«  Deum  diligat,  quam  seipsum.  Sed  prima 
«  opinio » (contraria  scilicet,quam  statuerat 
in  corpore  articuli)  «  probabilior  est,  quia 
«  inclinatio  natura^  hominis,  in  quantum 
«  est  homo  ,  non  contradicit  inclinatioai 
«  virtutis,  sed  est  ei  conformis.  »  Quod 
etiam  tradit  locis  citatis  ex  I  part.  et  quod- 
lib.  1,  ubi  acrius  reprehendit,  et  falsitatis 
convincit  hanc  eandera  sententiam,  quam 
suscitavit  Vasquez. 

40.  Raf io  autem  praecipua  pro  adstruendo 
naturali  benevolentia)  amore  erga  Deum 


*°tur"''  ^'^'^'  finem  super  omnia  dilectura,  est  illa 
D-  Tho  quam  ubique  tradit  I).  Thom.  et  potest  sub 
hac  forma  proponi.  Qua^Iibet  pars  non  vi- 
tiatadiligit  naturaliter  bonum  totius,  cujus 
est  pars,  plusquam  seipsam,  et  suum  par- 
ticulare  bonum  ;  siquidem  cum  hujus  etiam 
posterioris  boni  dispendiopriorisconserva- 
tionem  procurat.  ut  apparet  in  manu,  qua^ 
exponitur  naturaliter  ictui,  et  abscissioni, 
ut  illaesum  conservet  caput,  ex  quo  pendet 
vita  totius. 

Nec  dici  potest,  quod  hic  amor  sit  con- 
cupiscentiaD  erga  totum  :  tum  quia  per 
amorem  concupiscentiae  non  possumusali- 
quid  aliud  plusquam  non  ipsos  simpliciter 
diligere  ;   quoniam   concupiscentia;   amor 


non  sistit  in  re  concupita,  sod  ronoctitur 
supra  concu|)isoontom,  illumquo  allingit  ut 
primum  voUtum,ot  rationom  volondi  alia  : 
primum  autom  in  unoquoquo  gonere  est 
monsura  ca?tororum,  cl  propter  quod  unuin- 
quodque  talc,  clc.  Tum  etiam,  quia  pars  non 
amat  naturaliterbonum  lotius  jjropterseip- 
sam,  sod  e  contra  seipsam  diligit  in  ordino 
ad  totum,  ot  propter  illius  bonum,  sicut 
propter  linom  ;  nam  idcirco  otiam  cum 
proprio  detrimonto  illius  conservationcm 
procurat  :quod  ost  proprium  amicitia).  Sed 
Deus  est  boiuim  commune  totius  universi, 
et  partium  illius  ;  quia  quidquid  est  quaeli- 
bet  creatura,  est  Dei  sicut  sui  ultimi  finis  : 
orgo  omnes  creaturac  hujus  universi  dili- 
gunl,  vel  salloni  diligoro  possunt  naturali 
benevolentia  Deum  plusquamscipsas  :  irra- 
tionalia  quidem  appetitu  innato;  creatura 
autem  rationalis,  qualis  est  homo,  etiam 
per  intelloctualem  amorem,  qu<D  dileclio 
dicitur  et  appetitus  elicitus  .  Jnclinatio 
enira  naturalis  iii  his  quao  carent  ratione, 
ostendit  incliiiationem  naturalom  intollec- 
tualis  naluras  ;  actus  aulem  in  quem  volun- 
tas  naturaliter  inclinatur,  naluralis  est,  et 
facilis  in  sui  exercitio,  ut  ex  se  liquet. 

Quae  ralio  non  solum  probat  esse  possi- 
bilem  amorem  benevolenti;E  naturalem, 
quo  Deus  diligatur  a  nobis  super  omnia  ; 
sed  etiam  sulTicere  ad  illius  productionom 
vires  proprias  natura?,  atque  adeo  hominem 
conslitutum  iii  statu  naturae  integras  posse 
prffidictum  aclum  elicere  ;  siquidem  exis- 
teret  in  illo  pro  tunc  inclinatio  congenita 
voluntati  ad  diligendum  Deum  sicut  ulti- 
mum  finem  totius  naturae.  Quae  inclinatio 
cum  naturalis  sit,  et  illa^sa  permaneat  in 
illo  statu,  ut  supponimus,  nec  frustrari 
potest,  nec  in  actum  propendero  natura? 
viribus  impossibilem.  Quam  rationem  fase 
expendimus  loco  citato. 

Et  confirmatur  :  quoniam  pra^ceptum 
naturale  non  obligot  nisi  ad  actumentita- 
tive  naturalem,  et  viribus  naturae  possibi- 
lem  :  sed  prasceptum  diligendi  Deum  super 
omniaexbenevolentiaexpressuminDecalo- 
go  est  naturale  :  ergo  possibilis  est  intra  or- 
dinemnatura),etilUus  viribusbenevolentia? 
amor,  quo  Deum  super  omnia  diligamus. 
Major  et  consequentia  constant :  minor  vero 
estexpressa  D.  Thom.  I,  2,  quxst.  109,  «r^D. 
I  et  6.  Suadeturque  prajteroa ;  nam  ratio 
naturalis  assequitnr  Deum  esse  suramum 
bonum.  principium,  et  fmem  ultimum  to- 
tius  ordinis  naturalis,  dignumque  proinde, 

ut 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


35. 


ut  propter  semetipsum,  et  super  omnia  di- 
ligatur  ;  nam  hic  est  amor  proportionatus 
etdebitus  dignitali  ultimi  fiais,  cum  is  sit 
ille  ,  qui  diligitur  propter  se  ,  et  omnia 
propter  ipsum  :  constat  autem  hujusmodi 
notitiam  esse  ipsum  dictamen  legis  natu- 
ralis,  quo  nos  adstringit  ad  prsdictum  Dei 
amorem  ;  siquidem  non  aliter  prsdicta  lex 
intimat  alia  pra^ceptaquam  ostendendo  vel 
honestatem  actus,  vel  turpitudinem  vitii. 
la  3.  Observa  denique,  quod  cum  homo  in 
statu  naturae  integrae  diligat  Deum  super 
omnici.  pluresque  perlectiones  gratuito  ab 
illo  accipiat,  ut  modo  vidimus,  haud  du- 
bium  est,  quod  posset  habere  cum  eo  in 
iUo  statu  imperfectam  saltem  amicitiam,  et 
qua)  diceretur  talis  secundum  quid  ;  ad  hu- 
jusenim  constitutionem  suiriciens  est  prae- 
dictus  benevolenti;ie  araor  .  Quare  solum 
vertiraus  in  dubium,  an  tunc  posset  inire 
cum  Deo  amicitiam  proprie,  et  stricte  dic- 
tam,  idest,quaj  licet  comparative  ad  amici- 
tiam  charitalis  sit  iniperfecta  et  diminuta, 
utpote  inferioris  ordinis  ;  univoce  tamen 
partieipet  rationem  amicitia},  quam  supra 
diiTinivimus.  Ad  eum  mo  lum  quo  animalia 
irrationalia,  et  iraperfecta  conveniunt  uni- 
voce,  et  simpliciter  ingenerali  ratione  ani- 
raalis  cura  homine  ;  a  quo  taraen  secundura 
differentiam  specificam  exceJuntur. 


Legitima  rcsolutio  dubii. 

ycr-  47.  Dicendum  ergo  est,  impossibilem  esse 
"■  intraordinomnaturajanucitiamsirapliciter 
et  stricte  dictam  creaturas  ad  Deum,  atque 
ideo  hoaiinem  constilutum  in  natura  inte- 
grahabere  non  posse  hujusmodi  amicitiam 
Tho.  cum  illo.HajcassertioestexpressaD.  Thom. 
in  3,  distincl.  27,  qxixst.  2  ad  4,  his  verbis  : 
«  Adquartum  dicendum,  quod  charitas,  ut 
«  ex  pra;dictis  patet,  amicitiam,  et  amorem, 
«  etdesiderium  incIudit.Dosideriumautem 
«  naturale  non  potest  esse  nisi  rei,  qua>  na- 
«  turaliter  haberi  potest,  unde  desid((rium 
«  naturale  summi  boni  inest  nobis  secun- 
«  dum  naturam,  inquantum  summum  bo- 
«  num  participabileest  a  nobis  per  effectus 
«  nalurales.  Simililer  ex  similitudine  cau- 
«  satur,undo  naluraliter  diligitur  summum 
«  bonum  supor  orania,  in  (luantum  liabe- 
«  mus  similitudiiieni  ad  ipsura  per  bona 
«naturalia.  Sed  quia  natura  non  |)otest 
«  pervenire  ad  operationes  ejus,  qua;  sunt 


«  vita  sua,  et  beatitudo,  scilicet  visio  divinae 
«  essentia^ ;  ideo  etiam  ad  amicitiara  non 
«  pertingit,  qua^  facit  amicos  convenire,  et 
«  in  omnibus  communicare ;  et  ideo  oportet 
«  superaddi  charitatera,  per  quam  amici- 
«  tiam  ad  Deum  habeamus,  et  desideremus 
«  assimilari  ei  per  participationem  spiri- 
«  tualium  bonorum,  ut  participabilem  per 
«  gloriam  ab  amicis  suis.  » 

Qua3  authoritas  adeo  perspicua  est  pro 
noslra  assertione,  ut  nulla  tergiversatione 
valeat  enervari,  cum  expresse  concedat  na- 
turae  amorem  Dei  super  omnia,  neget  au- 
tem  amicitiam  erga  illum.  Idem  colligitur 
ex  iis  quae  tradit  S.  Doct.  disp.  28,  qusest.  1, 
art.  3,  et  I,  2,  quxst.  109,  art.  I.  Quem 
sequuntur  Bannez  in  prxsenti ,  art .  1  . 
Arauxo  dub.  4,  Labat  dub.  I  ,§  2.  Suar.  disp. 
3,  sect.  5,  Granad.  controv.  3,  dc  Char.  sect. 
3,  ^gidius  Coninch.  disp.  22, dub.  3,et  alii. 

Rationes  autem  pro  hac  sententia  plu- 
res  adduci  solent,  quibus  Adversarii  facile 
occurrunt.  EfQcax  ac  legitima  est  illa,  qua) 
contineturin  verbismodoadductis  D.Thom. 
Pro  cujus  plena  intelligentia  animadver- 
tendura  est,  quod  oranis  amicitia  fundatur 
in  coraraunicatione  alicujus  vita^,  sive  modi 
vivendi,  utconstat  tum  inductive  in  omni- 
bus  speciebus  amicitia);  civilis  enim  fun- 
datur  in  communicatione  vitas  politicae  ; 
domestica  in  communicatione  modi  vivendi 
familiaris,  seu  oeconomici  ;  militaris  in 
communicatione  militias,  et  sic  de  aliis:  in 
omnibusenira  verum  est  amicitiam  iunda- 
ri  in  aliquo  modo  vivendi,  in  quo  qui  non 
communicant,  non  possunt  esse  amici ;  si- 
cut  non  possuntconjungi  araicitia  naturali, 
vel  civili,  qui  non  communicant  in  san- 
guine,  vel  modo  vivendi  polilico.  Tum 
etiam,  quia  amicitia  est  virtus,  qua^  facit 
aliquos  inter  se  dulciter  convivere  ;  quo- 
niam  ut  dicit  Philos.  9.  Ethic.  cap.  14  : 
«  Unusquisque  cum  suo  amico  conversatur 
«  in  illis,  qua;  raaxirae  diligit,  et  quK  suani 
«  vitam  reputat,  quasi  amico  convivere  vo- 
«  lens  :  unde  quidam  siraul  venantur,  qui- 
«  dara  siraul  potant,  quidam  simul  philoso- 
«  phantur,  etc.  »  Constal  autem  ex  termi- 
nis,  quod  convivere  non  ost  nisi  communi- 
cantium  in  aliquo  moJo  vitae  :  Ergo,  etc. 

Secundo  nota,  quod  omnis  amicitiahabe- 
ri  possibilis  inter  Deura  etoreaturara,  fun- 
dari  debet  in  modo  vivendi  proprio,  et 
connaturali  ipsius  Dei,  quora  creatunc  par- 
ticipative  communicef;  nam  amicitia  fun- 
datur  indispensabilitor  super  aliquo  modd 


D.  Tho. 
D.  Bann. 
Arauxo. 
Labat. 
Suar. 
Grana- 
dos. 
Coninc. 


Funda- 
nicntum. 


36 


DK  CHAKITATK. 


vivondi  communi  ipsis  aniicis  :  sed  amici- 
tia  croatiira?  ad  noiim  fiindari  non  dobet 
siipor  modo  vivonli  proprio  ot  oonnaturali 
ipsi  crcatiiro,  qiiotn  proinde  Dous  ab  illa 
participot  :  orgo  fundari  dobet  in  modo  vi- 
vondi  proprio  ipsius  Doi,  in  quo  creatura 
participalivo  comniunicot  ;  non  onini  supo- 
rest  terlius  vivondi  modus,  qui  itasit  com- 
munis  Doo  ol  croaluris,  ut  nuUius  ex  illis 
propriussit. 

(»bserva  doniquo,  quod  modus  vivendi 
propriusetconnaturalis  Doi  consistit  in  co- 
gnilione  intuitiva  sua?  essentiai  :  tum  quia 
modus  vivondi  proprius  Dei  est  ille,  per 
quem  ost  in  soipso  summe  felix,  et  boatus  : 
constal  aulem,  beatitudinom  Dei  consislore 
in  visiono  clara  sua?  ossentiaj,  et  amore  ad 
illam  subsequulo  :  tum  otiam.  quia  modus 
vivendi  proprius  beatorum  consistit  in  vi- 
sione  clara  divinaj  essenliaj  :  sed  bic  vi- 
vendi  modus  nihil  aliud  est,  quam  })artici- 
patio  qua?dam  modi  vivendi  connaturalis 
I»ei  :  liic  igitur  consistit  in  cognitiono  clara, 
et  intuitiva  divincic  essentia!.  Quocirca  ad 
hoc  ut  creatura  ineat  strictam  amicitiam 
cum  Deo,  participare  debet  prsdictam  co- 
gnitionem  in  se,  vel  in  sua  radice  ;  aliter 
quippe  non  poterit  habere  propriam  ami- 
citiam  cum  illo,  ob  defectum  communica- 
lionis  in  vila  illius. 
Cpns-  48.Exhi3expendilurratioDiviThomaapro 
'ratio'^  assertione;  nam  ut  creatura  haboat  amici- 
^  Tiio.  tiam  stricte  dictam  cum  Deo,  debet  commu- 
nicare  cum  illo  in  modo  vivondi  proprio 
illius ;  quia  cum  amicitia  fundetur  in  com- 
muni  modo  vivendi,  hac  communicatione 
seclusa.  non  poterit  habere  cum  Deo  stric- 
tam  amicitiam  :  sed  intra  ordinem  na- 
turas  non  est  possibilis  haberi  a  creatura 
communicatio  in  modo  vivendi  proprio,  et 
connaturali  Dei  :  ergo  ncc  amicitia  stricte 
dicta  erga  illum.  .Alajor,  et  consequentia 
constant  ex  pra;notatis,  rainor  vero  etiam 
est  perspicua;quia  modus  vivendi  proprius 
Dei  consistit  in  visione  clara  suac  essentia), 
qua)  visio  non  est  communicabilis  creaturo) 
intra  natura;  ordinem. 
Fulcitnr.  Confirmatur  primo,  et  explicatur  am- 
plius  lia;c  ratio;  nam  illi  qui  non  com- 
municant  in  operationibus  propriis  alicu- 
jus  vita),  non  possunt  habere  amicitia; 
societatem  consequutam  ad  illam;  sicut 
qui  non  communicant  in  ofliciis,  et  opera- 
tionibus  civilibus,  noqueunt  amicitia  poli- 
tica  inter  se  conjungi  :  sed  creatura  ra- 
tionalis    intra    ordinem    prajcise    natura 


Major ; 
conlir*i 
inatioJ 


consideralanon  potostcommunicaroin  ope- 
rationibuspropriisdivina)  vita?;quia  hujus- 
modi  oporalionos  sunt  anior,  ot  ci)gnitiodi- 
vina^essonli.o,  utost  iiiso.adquas  non  potost 
portingore  natura  :  orgo  noc  ad  habendani 
cum  Deo  propriam,  et  strictam  amicitiam. 

Confirmutur  socundo,  quia  omnis  amici- '^"'''"■* 
tia  lundatur  in  cominunicationo  inchoata,  piius. 
vol  perfocta  alicujus  folicitatis:  quia  felici- 
tas  est  finis  vitcO,  ot  socundum  illius  modos 
mulliplicatur  :  unde  alia  ost  felicitas  civi- 
lis,  alia  domostica,  etc.  Sed  creatura  intra 
ordinem  natura;  i)ervcnire  non  polest  ad 
felicitatem  propriam  Dei,  sivedivina;  vita; : 
ergo  nequo  ad  illius  amiciliam.  Minor, 
qua^  sola  indiget  prob.itione,  suadotur;  quia  , 

felicitas  propria  Dei  consislit  in  visione 
clara  sua;cssenliic,  qua;  visio  non  est  par- 
ticipabilis  a  croalura  per  aliquam  porfectio- 
nem  ordinis  naturalis. 

Confirmatur  tertio  :  quoniam  inter  ea, 
qua3  sunt  divorse  natura;,  quatenus  talia, 
non  polest  esse  amicilia  proprie,  et  stricle 
dicta  :  sed  Deus ,  et  creatura  con.-iiderata 
intra  naturalem  ordinom  sunt  divorsa;  na- 
tura;,  tam  specificie,  quam  generica}  :  ergo 
inter  ipsos  sic  sumptos  non  potest  esse 
amicitia  proprie.etsimpliciterdicta.r.Iinor, 
et  consequentia  constant.  Major  vero  sua- 
detur  :  fum  quia  ad  amicitiara  requiritur, 
quod  amici  communicent,  aut  saltom  com- 
raunicare  possint  suaviter,  et  deleclabiliter 
ineisdem  operalionibus;  nam  amicitia  est 
operatiouum  convictus  et  societas  :  opera- 
tiones  autem  uaius  natura}  non  possunt 
esse  delectabiles,  suppositis  alterius  ab  illa 
diversK,  quateaus  talibus;  cum  non  sint  illi 
connaturales,  sod  extranea;.  Tum  etiam, 
quia  hac  ratione  non  datur  amicitia  natu- 
ralis  infer  horaines  et  Angelos,  ut  docet 
D.  Tjiom.  in  3,  dislinct.  28,  guxstione  \,\ 
art.  3,  his  verbis  :  «  Amicitia  esse  non  po- 
«  lest  nisi  in  eos,  qui  eandem  vilam  parli- 
«  cipant  :  vita  aulem  hominis  et  Angoli  est 
«  duplox.  Una  qua;  compotil  eis  secundum 
«  naluram  suam;  et  sic  hominos,  et  Angeli 
«  non  communicant  in  eadem  vita,  sed 
«  horaines  ad  invicem,  et  Angeli  ad  invi- 
«  cem;  quia  convenit  eis  circa  easdem 
«  operationes  occupari.  Alia  vita  utriusque 
«  est  per  gratiam,  secundura  quara  fiunt 
«  parlicipes  divinaB  vit<33;  et  in  hac  vita 
«  communicant  ad  invicem,  et  cum  Deo  : 
«  et  idoo  secundum  hanc  vitam  potest  esse 
«  amicitia  eorura  ad  invicem,  et  ha;c  ami- 
«  citia  est  charitas.  » 

Secundo 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


37 


A|ia  49.Secundo  probatur  eadem  sententia  alia 
'^  Tho.  ratione  desumpta  ex  D.  ThOm.  nam  amor 
^"*'-  est  duplex  :  alius  secundum  quid,  et  gene- 
raliter  sumptus,  qui  coincidit  cum  benevo- 
lentia.  difTiniturque  ab  Aristot.  2  Rhetoric. 
quod  est  celle  bonum  alicui.  Alius  proprie, 
et  simpliciter  dictus,  qui  includit  benevo- 
lentiam,  et  addit  supra  illam  conjunctio- 
nem  affectivam  amantis  ad  amatum,  ita  ut 
amans  a^stimet  amatum  quasi  idem  sibi,  et 
sic  moveatur  in  illum,  ut  infra  probat 
■  ^*'*'-  D.  Thom.  qu.rst.  27,  art.  2.  Sed  Dei  ad  ho- 
minem  constitutum  in  natura  integra  non 
potest  esse  amor  proprie  et  simpliciter  dic- 
tus  :  ergo  neque  amicitia.  Major,  et  conse- 
quentia  constant,  quia  ad  amicitiam  sim- 
pliciter  dictam  necessarius  est  amor  sim- 
pliciter  dictus,  ut  n.  1,  hiijus  disp.  illius 
difTinitionem  exponentes  animadvertim.us. 
Minor  vero  suadetur  :  tum  quia  Deus 
non  potest  diligere  per  amorem  simpliciter 
dictum  creaturam,  qua?  non  sit  objectum 
congruum  talis  dilectionis  :  constat  autem 
creaturam  existentera  extra  gratiam  non 
esse  objectum  congruum  divinaj  dilectionis 
amicabilis,  seu  amoris  simpliciter  dicti ; 
quia  hujusmodi  condignitas  est  eilectus  pro- 
prius  gratias,  sine  qua  proinde  nequit  inve- 
niri.  Tum  etiam,  quia  amor  simpliciter 
dictus  est  unio  quasi  continuativa  ainan- 
tium,  ut  supra  vidimus;  dum  autem  homo 
non  est  in  gratia,  non  potest  esse  Dei  ad 
illum  amor  utriusque  continuativus,  quia 
unio  continuativa  est  iriter  eos  dumtaxat, 
qui  sunt  ejusdem  rationis  :  ergo,  etc. 
fatfo'  Confirmatur  :  nam  is,  cui  est  omnino 
impossibilis  visio  alterius,  non  potest  ha- 
bere  cum  illo  slrictam  amicitiam  :  sedcrea- 
tura)  intra  ordinem  natura?  consideratae 
impossibilis  est  visio  Dei  :  ergo  et  propria 
illius  amicitia.Minor,  et  consequentia  cons- 
tant.  Aiajor  vero  suadetur,  quia  de  ratione 
verae  amicitia^  est  desiderium  videndi  ami- 
cum;  quienimnon  appetit  vidcri  alterum, 
eo  ipso  convincitur,  quod  non  diligit  ipsum 
cx  amicitia  :  consfat  autem  eum,  cui  im- 
possibilis  est  visio  alterius,  non  posse  ha- 
bere  desiderium  videndi  illum,  adeoque 
ncc  amicitiam  ;  quia  desidcrium  non  est 
nisi  rei  haberi  possibilis  :  ergo,  elc. 


III. 


Prxcluditur  triplcx  evasio. 


mo  diccndo  falsum  esse,  quod  creatura  non 
possit  participare  intra  natura?  ordinem 
modum  vivendi  proprium  Dei,  neque  com- 
municare  in  operationibus  illius;  nam  An- 
gelus  relictus  sua?  naturs  diligit  Deum 
super  somnia  amore  absoluto  et  efHcaci, 
estque  in  perpetua  contemplatione  illiup, 
ratione  cujus  naturali  beatitudine  perfrui- 
tur,  idemque  haberet  homo  constitutus  iii 
natura  integra  :  constat  autem  hujusmodi 
operationes  esse  quasdam  participationes 
divina^  vita^,  sive  actuum,  in  quibus  illa 
consistit;  cum  ad  idem  objectum,  scilicet 
Dei  essentiam,  terminantur  :  ergo,etc. 

Non,  inquam,  hoc  refert;  quia  creaturai 
intra  naturffi  ordincm  non  potest  partici- 
pare  modum  vivendi  proprium  Dei  forma- 
liter,  ut  est  in  seipso;  id  enim  propriura 
est  entis  supernaluralis,  ut  ex  communi 
placito  nunc  supponimus.  Qua^  tamen  cora- 
municatio  omnino  necessaria  est  ad  haben- 
dam  cum  illo  p^opriam,  etstrictam  amici- 
tiam.  Tum  quia  ad  hujus  consequutionem 
requiritur,  ut  creatura  communicet  in  vita 
Dei,  secundum  quod  est  propria  illius,  ut 
nuper  vidimus  :  non  potest  autera  coramu- 
nicare  in  divina  vita,  secundum  quod  est 
propria  Dei,  nisi  parficipet  illara  forraali- 
ter,  ut  est  in  seipsa;  quoniam  hoc  dumtaxat 
modo  est  propria  illius.  Tum  eliam,  quia 
communicatio  vita;  ad  araicitiam  rcquisita 
debet  esse  talis,  ut  non  constituat  diver- 
sum  modum  vivendi  in  personis  qua;  illam 
participant;  nam  si  diversum  vivcndi  mo- 
dum  in  eis  constituat,  eo  ipso  rescindit,  vel 
impedit  amicitiam  ;  cum  non  sit  illis  com- 
munis  idem  vivendi  modus,scd  unaqua;que 
persona  vindicet  sibi  particularera  vilam, 
quod  cst  contra  rationcm  amicitiaj.  Mani- 
festum  est  autom,  quod  nisi  crcatura  com- 
municet  in  modo  vivendi  proprio  Dei  for- 
maliter,  ut  est  in  seipso,  conscquctur  ex  vi 
hujus  parlicipationis  novum  vivendi  mo- 
dum  diversum  ab  ipsa  vita  divina;  siqui- 
dcm  hac  ratione  diflerunt  ab  ca  vita  ange- 
lica  et  humana,  qua;  ipsam  aliter,  ac  cst  in 
se,  participant. 

Per  quod  patet  ad  illud  dc  con(cm])la- 
tioncctdileclione  Dci  autlioris  tiaturas,  quaj 
sunt  opcrationes  connaluralcs  Angelo,  et 
etiam  homini  constitulo  in  nalura  intcgra. 


•v« 


1)K  CHAKIT.\rK. 


Nam  licot  liiijiismodi  aclus  siiil  parlicipa- 
tioMCs  iiua?dam  diloclioni.-?  ot  visiouis  divi- 
na?  essonti.p,  in  quibus  IVi  vila  consistil ; 
ntntamcn  parlioipant  illas  formalitor,  ut 
sunt  in  soipsis,   sod  virtualilor,  ot  modo 
proprio  croatuno.  alias  ossonl  supornalu- 
ralos.  QiKT  participalio  non  suflicil  ad  fun- 
dandam  unilalom  amicili.Tsimplicilor  dic- 
ta?,  eo  quod  .\ngolus.  vol  homo  ox  vi  hujus 
participationis  non  communicant  cum  Deo 
in  modo  vivendi  proprio  illius,  sed  alium 
longo  divorsum  acquirunt. 
e«<\        '" '  •  ^*^"^  ("•iam  rofort,  si  secundooccurras, 
ot  dicas  modum  vivondi  proprium  Dei  duo 
includero,  nempe  et  ralionem  communem 
cognitionis  divina?  ossontia',  et  intuilionem 
illius,  qui  est  volut  conceplus   specificus. 
Quamvis  ergo  creatura  non  parlicipot  for- 
malitor   intra   nalur;T?   ordinem   visionem 
divina?  ossontia?.  ut  ost  inluitio  illius;  bene 
tamen  ut  dicit  communem  conceptum  co- 
gnitionis  ad  ipsam  terrainata?:  nam  ratio 
formalis  hujus  cognitionissalvatur  proprie 
in    beatitudine    naturali,    quam    liaberet 
homo  conditus  in  natura  integra  :  hoc  au- 
tem  sufliciens  csse  vidctur  ad  hoc,  ut  prae- 
dicta  creatura  communicet  cum    Deo   in 
modo  vivendi.  habeatque  cum  illo  intra 
naturaG  ordinem  amicitiam  proprie  dictam, 
quamvis  minus  perfcctam  quam  sit  chari- 
tatis  amicitia. 
CoDfu-       Contra  enim    est,   quod    ad   habendam 
amicitiam  proprie  dictam  cum  Deo,  non 
sufilcit  ut  crcatura  communicct  cuni  illo  in 
ratione  universali  cognitionis  divinco  essen- 
tiae;  sed  necossaria  est  communicatio  in 
conceptu  specifico  illius,  qui  dicit  praDdictae 
naturae  intuitionem.  Tum  quia  ad  hoc  ut 
creatura  ineatamicitiamsimpliciter  dictam 
cum  Deo.  communicarc  debet  in  modo  vi- 
vendi  proprio  illius,  ut  nupcr  vidimus  : 
modus  autem  vivendi   proprius  Dei  non 
consistit  in  aliis  vivendi  modis,  qui  possunt 
esse  proprii  creaturae.  Tum  deinde,  quia 
omnes  politici  conveniunt  in  ratione  com- 
muni  vita3  civilis,  quae  tamen  communica- 
tio  non  sufTicit  ad  hoc  ut  omncs  politici  in- 
terseconvivant.et  haboant  inter  se  civilem 
air.icitiam;  alias  omncs  homines,  qui  com- 
muiii  aliquo  et  humano  statuto  gubernan- 
tur.  unirentur  inter  se  amicitia  politica, 
quod  nemo  dicet  :  ergo  neque  etiam  com- 
municalio  in  ratione  communi  cognitionis 
divinae  essentiae  sufTicit  ad  hoc,   ut  inter 
Deum   et  creaturam   sit  stricta    amicitia. 
Tum    praeferea,    quia   magis   conveniunt 


homo,  ot  .\iigoliis  in  r.itiono  communi  vil,D 
intollocliva?,  quam  Dous  ot  croaliira  con- 
dita  in  naliira  inlogra,  in  cognitione  com- 
muni  divin;c  ossonti.r;  ciim  hic  solum  de-  I 

tur  coiivoiiioiiti;i    analogica,    illic    aiilom  j 

generica  :  et  lamon  prior  illa  comniuiiicatio  ; 

non  suilicit,  ut  inter  homines,  el  Angelos  sit  j 

amicitia  naluralis  proprie  dicta,  ut  supr;i  | 

vidimus  :  (!rgo  multo  minus  sufiiciot  haec 
posterior  ad  lioc,  ut  crentura  habeat  cum  . 

Deo  pra>dictam  aiiiicitiiim. 

Quod  si  ox  his  inferas,  iieque  inter  ipsos  Praoc 
Angelos  csse  amiciliam  stricte  dictam  in„'j|jc"'i"j 
ordine  natur;e,  eo  quod  sunt  diversaj  speci- 
fice  vifae  intellectivae;  imo  neque  sui)erna- 
turalem  inter  Deum,  el  jiislos,  cb  eandem, 
vel  potiorem  ralionem;  quia  gratia  sancli-         ' 
ficans  non  est   participatio    univoc;i,   sed  ' 

analoga  vite  divin;c,  neque  participat 
illam  sccundum  modum  indopeiidentiaD,  el  i 

infinitudinis,  quo  in  Deo  existil,  scd  alio  ; 

finito,  et  limifato.  I 

Hespondelur  nogando  sequelam  quoadsoiuiio, 
utramque  partem.  I^^t  ad  probationem  prio- 
risdicendum  est,  Angelos  uniri  inter  se 
amicitia  naturali,  el  stricte  dicta  :  tum 
quia  occupantur  circa.casdom  specie  opcra- 
tiones ;  omnes  enim  contemplantur  seipsos, 
et  authorem  naturae,  illumque  arcore  be- 
nevolentiae  prosequuntur,  quod  sufTiciens 
est  ad  unitatem  amicitiae  proprie  dictas, 
cum  ha^c  nihil  aliud  sit,  quam  operationum 
convictus  et  sociotas.  Tum  etiani,  quia  mo- 
dus  vivendi  in  Angelis  dividitur  sicut  et 
modus  cognoscendi.aut  cum  illo  coincidit  : 
sed  omncs  Angeli  conveniunt  in  eodem 
gradu  cognoscendi,  qui  est  sine  dependen- 
tia  a  materia,  et  ordine  ad  illam  :  igitur 
omnes  communicant  in  eodem  modo  vi- 
vendi  spccifico.  Nam  quamvis  sub  illo  dif-  \ 

ferant  pencs  diversos  gradusspiritualitatis,  i 

hajc  tamen  diversitas  de  materiali  se  habet  ^ 

respectu    modi  vivendi,  vel  cognoscendi,  ; 

sumpti  formaliter  in  esse  talis,  et  secun- 
dum  quod  distinguitur  a  modo  essendi,  ut 
docent  communiter  Theologi  1  par/.  agen- 
tes  de  cognitione  angelica. 

Ad  probalionem  secunda?  partis  dicta) 
sequete  respondetur,  gratiam  sanctifican- 
tem  esse  participationera  formalera  vitaj 
divinaj,  et  quasi  ejusdem  speciei  cum  illa, 
cum  sit  radix  amandi,  et  videndi  Deum 
prout  est  in  se,  quae  sunt  opcrationes  pra?- 
dictai  \Hx.  Cum  qua  tamen  analogice  con- 
venire  dicitur,  quia  non  participat  illam 
secundum  modos  infinitudinis,  indepen- 
dentiac 


DISP.  I,  DLB.  IV. 


39 


dentia?  adus  puri,  et  alios  incommunica- 
biles  creaturis,  sub  quibus  in  Deo  existit. 
Id  tamen  non  impedit  unitatem  amicitia?, 
quia  cum  pra^dicti  modi  sint  extra  concep- 
tum  formalem,  et  speciticum  vita)  divinae, 
utpote  transcendentes  per  omnia  attributa 
Dei,  non  requiritur  illorum  communicatio 
ad  hoc,  ut  creatura  inoat  cum  Deo  propriam 
amicitiam,  sed  sufTicit  et  exigitur,  quod 
participet  per  gratiam  formalitatem,  seu 
speciem  vitas  divina?  secundum  id,  quod 
exprimit  intra  propriam  lineam. 
effu^       53.    Denique    secundae    rationi ,    quam 
rtam.   §prxceJ.  pro  assertione  construximus,  oc- 
curri  potest   si  dicatur  falsum  esse,   quod 
Deus  non  diligeret  amore  simpliciter  dicto 
hominem  constitutum  in  natura  integra  ; 
nam  cum  homo  in   illo  statu  prosequatur 
Deum  amore  stricte  dicto,  utpote  quem  su- 
per  omnia  diligit,    non  apparet  ratio,  ob 
quam  nequeat  ab  illo  redamari  amore  con- 
simili;  praesertim  cum  eatenus  Deus  diligat 
homines,  in  quantum  efficit  illos  amatores 
sui,  ut  non  semel  in  hac  disputatione  dixi- 
mus. 
'pn-       Caeterum  haec  evasio  sufiicienter  prajclu- 
^^'  sa  manet  ex  nostra  ratione,  quoniam  ut  in 
ea  vidimus,  Dei  ad  creaturam  consistentem 
intra  ordinem  naturaj  non  potest  dari  unio 
affectiva,  quam  importat  amor  proprie  et 
simpliciter  dictus.  'i'um  etiam,  quia  hujus- 
modi  amor  est  ille,  perquem  amans  trans- 
fertur  in  amatum,  vel  ad  participandum 
ca,  qua3  sunt  propria  amati,  velad  commu- 
nicandum  amato  qua^  sunt  propria  sibi,  ut 
Tho.exD.   Thom.  in  3,  distinct.   32,   qu:jpst.   1, 
art.   1   ad  3,  vidimus  dub.   1.  Quare  cum 
Deus  homini  constifuto  in  natura  integra 
non  conferat  ea  bona,  qua^  sunt  propria 
sibi,  non  potest  eum  diligere  amore  simpli- 
citer  dicto. 

Ad  id  autem  quod  in  contrarium,  et  in 
favorem  evasionis  modo  proposita3  adduci- 
tur,  respondetur  concesso  antccedenti,  ne- 
gando  consequentiam.  Et  ratio  drsparitatis 
est,  quod  homo  conditus  in  natura  integra 
amarel  Deum  sicut  bonum  universale,  et 
suum  ultimum  finem  ;  qua)  dilectio  impor- 
tat  maximam  unionem  affectivam  amantis 
ad  amatum,  cum  ille  diligat  hunc  plusquam 
seipsum  :  Dous  autem  solum  amaret  homi- 
nem  in  praedicto  statu  ut  eifectum,  et  opus 
manuum  suarum  ;  qui  amor  neque  ex  suo 
genorali  conceptu  imporlat  unionem  alfec- 
tivam  amantis  ad  amatum,  sed  potest  esse 
absque  illa  (alias  omnescrealura!  amaren- 


tur  a  Deo  amore  simpliciter  dicto,  quod  ne- 
mo  admittet)  :  neque  illam  in  nostro  casu 
aliunde  includeret,  quia  dum  Deus  non 
communicat  homini  sua  pra^cipua  bona, 
neque  illum  ordinat  adconsorliura  sua^  vi- 
tas,  non  se  habet  ad  eum  quasi  ad  seipsum, 
aliter  nihilo  fere  magis  uniretur  eidem  ho- 
mini  per  communicatiouem  gratiaB,  quam 
per  productionem  natura^. 

llla  autem  maxima  D.  Bernardi,  AmasD.Betn. 
itaque  nos,  etc.  solum  probat  quod  amor 
Dei  erga  creaturas  nonest  formaliteraffec- 
tivus,  sed  effectivus  ;  et  ex  consequenti, 
quod  non  possumus  illum  diligere,  quin 
ipse  prior  dilexerit  nos  ;  quae  est  intentio 
Doctoris  Melliflui  :  minime  autem  convin- 
cit,  quod  si  creatura  diligit  Deum  per  af- 
fectum,  cui  conveniat  ratio  amoris  proprie 
dicti,  consimili  benevolentia  ab  ipso  reda- 
metur,  nisi  forsan  ratione  materia},  ut  con- 
tingit  in  amore  supernaturali  charitatis,  de 
quoloquebatur  D.  Bernard,  nosque  dum 
illius  authoritate  usi  sumus  num.  30. 

§IV. 

Contraria  sententia  cum  suis  argumentis. 

54.  Contrariam  nihilominus  sententiam,  Opinio 
quffi  asserit,  possibilem  esse  propriam,  et  '"ri"'.'^*' 
strictam  amicitiam  inter  Deum,  et  homi- 
nem  constitutum  in  statu  naturai  integra^, 
tuentur  Castillo,  disp.  2,  de  charit.  quxst.  2,  castilio. 
Ripalda  disp.  33,  sect.  unic.  Tannerus,  hic,  Eipaida. 
disp.  2,  Lorca  sect.  3,  disp.  2,  Joan.  a  S.  Lorca.' 
Thomac/JAp.  14,  art.  2,  Ferre  quxst.  2,  §4,s^°^Tiio" 
et  alii  graves  Theologi  in   manuscriptis.p^cw. 
Potestque  suaderi  primo  ex  D.  Thom.  locis  Aristnt.' 
adducius  S  I  hujus  dubii,  iu  quibus  expres-  ^    , 
se  asserit,    hominem  dihgere  naturalitermontum 
Deum  plusquam  seipsum  amore  amicitiae.jj/^lho 
Quod  etiam  tradit  Philosoph.  tum  8  Ethic'-'^  Aris- 

torctc 

lect.  12,  his  verbis  :  a  Est  autem  ad  paren- 
«  tesquidem  amicitia  filiis,  ethominibusad 
«  Deos,  ut  ad  bonum,  et  supercxcellens.  » 
Tum  cliarn  10  Ethic.  ubi  astruit  et  pro- 
bat,  quod  sapiens  est  amicissimus,  el  cha- 
rissimus  diis  immortalibus.  Etenim  cum 
Arislotelcs  non  cognoverit  amicitiam  su- 
pcrnaturalcm  hominis  ad  Deum,  necesse 
est  dicere  ipsum  loqui  de  amicitia  naturali, 
hancque  slatucre   inter  Dcum  ct  homiues. 

Kcspondctur,   quod  I).    Thom.    in   locisoiniiiur. 
superius  adductis  solum   intcndit  probarc 
hominem   constitutum   in  natura  iutcgra 
posse  diligere  Deum  supcr  omnia  ainorc 


40 


1)K  CIIAUITATH. 


benovolentiap,  et  nonsoluni  concupiscenliaR 
afTectii,  ut  ex  ipsa  lilera  aporto  liquot.  l  iide 
ibi  noniine  amoris  amioiti.o  laiitum  iiilol- 
ligil,  ot  significal  bonovolonti;o(iiloctionom, 
qiiaD  qiiia  est  propria  amicitia",  secundiim 
Af '*'<"•  1'hilosoph.  0  AV/jiV.  /«7.  .",  sa^pe,  nec  im- 
morilo  illius  nomon  sortilur. 

").  DilViciliora  sunl  loslimoniaadducla  cx 
Arislol.  at  non  ila  urgont,  quin  congruon- 
temsolulionom  admiltant..\d  primumonim 
respondolur.  Pliilosoplium  iii  eo  locosolum 
statuero  possibililalem  amiciti;t?  naturalis 
hominis  ad  Doum  ;  non  tamen  diirmit  qua- 
lis  sil,  an  scilicot  propria,  vol  impropria, 
secundum  quid,  vol  simplicilor  dicta.  Nam- 
que  licot  hominos  sint  valdo  obslricti  ad 
diligondum  Doum  amore  bonevolontia?,  ut 
ibi  probat  :  cum  hoc  tamcn  optime  coIkt}- 
ret,  prjpdictum  amorem  non  portingoread 
propriam  amiciliam  (sicut  porlingit  amor 
filiorum  erga  patres)ob  defoctum  commu- 
nicationis  cum  Doo  in  oadem  vila.  J.iem 
defeclum  impedire  de  facto  rigorosam  ami- 
citiam  inter  Doum  et  homines,  agnovit 
Arisioi.  idem  Aristotiles  lect.  8  ejusdem  libri, 
ubi  hac  ratione  docet,  tum  quod  lionio  non 
habet  amicitiam  cum  substantiis  separatis, 
scilicet  Angelis  :  tum  etiam,  quod  amicus 
non  diligit  amicis  suis  maxima  bona,  puta 
Deosesse  ;  quia  eo  ipso,  quod  homo  trans- 
ferretur  inDeitatem,  desineret  esso  amicus 
alterius  hominis  ob  distantiam,  et  diversi- 
tatem  vitaj;  nemo  autem  dosiderat  amicis 
suis  ea  bona,  per  quas  amittat  illorum  arai- 
citiam. 
Taciiac  ^ec  propterca  inconvenienter  usi  sumus 
SR^p^^li^Traedicto  lestimonio  Aristotelisad  affirman- 
riiur  dam  possibilitatem  supernaturalis  amicitia^ 
inter  Deum,  et  homines  ;  quia  non  addu- 
ximus  illud  ad  probationem  nostra?  asser- 
tionis,  sed  ad  repellendam  vim  cujusdam 
argumenti  intendentis  probare  impossibi- 
litalem  praDdicta}  amicitia}  ex  verbis  Aristo- 
telis,  alque  ex  distantia  infinita  Dei,  et  ho- 
minum.  Nam  ut  horum  vis  minuorelur, 
satis  fuit  opponere  pro  contraria  parte  alia 
ejusdem  Authoris  verba  ajque,  vel  magis 
perspicua,  et  qua)  forsan  apud  contrarios 
intentum  convincerent.  Pra^sertim  cum, 
supposita  communicatione  in  eadem  specie 
vitae,  infinita  distantia  in  modo  habendi 
illam  (qualiter  de  facto  communicant  in 
vita  divina  Deus  et  homo)  non  obstat  ami- 
citiae  proprie  et*simpliciter  dictaj,  ut  cons- 
tat  ex  iis,  qua^  ibi  diximus. 
Ad  secundam  authoritatem  dicendum  , 


menlem  Pliilo5ophi  solum  csse,  quod  facta         \ 

comparationo  hominum  inter  se,  sapions         | 

qui  bono  virlulis  studet,  plus  a  Deo  diligi-         ' 

lur,  quam  stultus.  qui  per  sensibilia  distra-         i 

hitup;  quoniam  ralionabilo  est,  ut  ii  ma-         ' 

xime  sint  Doo  accepti,  qui  optimi  sunt.  el         < 

ipsi   Deo   magis   consimiles,  uti  so  habont         < 

virtuosi  ot  sapionlos,  qui  boiuim  inlolleclus         ' 

aliis   bonis  oxtornis  prccforunt.  Cum   quo  | 

oplime  stat,  nullum  liominem,  sive  stultus,  [ 

sive  sapiens  sit,  habere  cum  Deo  strictam         1 

amicitiam  ob  defectum  communionis  in  ea-         , 

dem  vita.  Kt  sane  loquulionem  Aristotelis         | 

non  procedere  absoluto,  sed  comparalive         J 

(ad  eum  modum  quo   I'ilatus  «licitur  ab         | 

Auguslino   innocontissimus  comparatione        -: 

Judaiorum,  qui  occiderunt  Christum  Domi- 

num)  ex  eo  liquet,quia  alias  cum  superlati-  j 

vum  supponat  posilivum,  cum  sapiens  sit         1 

Deo  amicissimus,  stultus  erit  Dei  amicus  : 

quod  alienum  est  ab  Aristotele,  et  cujusque  ; 

notaB  1'hilosoplio  indignum.  ; 

ne.  Doindosuadetur  haicsententia  unico  Argu- 

fundamcnto  e  ratione  pelito,  quo  videtur'"^"'"'" 

manifeste  convinci.  Nam  amicitia  est  mu- 

tuffi  benevolentia)  amor  super  alicujus  boni 

comraunicationefundatus  :  sed  interDeura, 

et  horamem  constitutum  in  natura  integra 

totum  hoc  roporilur  :  ergo  et  propria  ami- 

citia.  Minor,  quaa  sola  indiget  probatioue, 

suadetur ;  quia  homo  in   illo  slatu  diligit 

Deum  amoro  benevolentiae  proprie,  et  sira- 

pliciter  dicta3,  ab  ipsoque  consiraili  reda- 

raatur  afTectu ;  nara  cum  benevolentia  Dei 

erga  creaturas  non  sit  afTectiva,  sed  eflecli- 

va,  illa  debet  censeri  proprie,  et  simpliciter 

talis,  per  quam  communicat  eis  bonura  sim- 

pliciter  dictura  :  constat  autem  ipsum  sta- 

tum  naturas  integra5,  quem  Deus  in  casu 

quaestionis  conferebat  homini,  esse  bonum 

simpliciter  intra  ordinem  natura;,  cum  af- 

ferat  secum  reclitudinera  potentiarum;  et 

beatitudinem,  sive  ultimam  felicitatem  il- 

lius  ordinis.  Noc  deficeret  boni  communi- 

catio    inter    Deum  ,    et    horainera  ;    quia 

coramunicarent  tum   in   ipsa   beatitudine 

naturali,  et  vila  intellecliva;  tum  etiam  in 

aliisofficiis  propriis  amicorum.  Deus  enim 

conferebat  liberaliter  homini  notitiam  spe- 

culativam  secretorura  natura^,  rectitudinera 

voluntatis  circa  bonum  honestum,  et  ali- 

qualera  corporis   incorruptionem.   Quibus 

beneficiis  responderet  ipse  homo  gratitudi- 

nis,   obedientia?,  et  religionis   obsequiis  ; 

tunc  enim    colerct  Deum    ut    supremum 

Dominura,  illumque  super  omnia,  et  in 

omnibus 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


41 


omnibas  diligeret ,  quia  cum  statu  naturaa 
integra^  nullum  peccatum,  sive  mortale, 
sive  veniale  est  compossibile  :  ergo,  etc. 
"'?'■-  Confirmatur  primo;  nam  amicitia  stricte 
ima.  dicta  est  mutua^  benevolentiaa  amor  funda- 
tus  super  alicujus  boni  similitudine,  quia 
similitudo  gignit  amicitiam  :  sed  Deus  di- 
ligeret  ex  benevolentia  hominem  conditum 
in  natura  integra,  in  quantum  opus  ma- 
nuum  suarum,  et  imaginem  suas  bonitatis, 
iho.qui  etiam,  ut  supra  vidimus  ex  D.  Thom. 
diligeret  ipsum  Deum  rationesimilitudinis 
habitffi  cum  illo  :  esset  igitur  inter  eos  pro- 
pria,  et  stricta  amicitia. 
Se-  Confirmatur  secundo  :  nam  communica- 
'"'*''■  tio  in  beatitudine  supernaturali  fundat 
amicitiam  supernaturalem  stricte  dictam 
inter  Deum  et  homines  :  ergo  communica- 
tio  in  beatitudine  naturali  fundabit  inter 
illos  amicitiam  simpliciter  dictam,  qua^  sit 
ordinis  natura?,  ut  a  paritate  convincitur  : 
sed  homo  constitutus  in  statu  integritatis 
communicaret  cum  Deo  in  beatitudine  na- 
turali,  quag  est  beatitudo  proprie  dicta  :  ha- 
beret  ergo  cum  illo  strictam  amicitiam. 
ertia.  Confirmatur  ultimo,  quia  communicatio 
in  modo  vivendi  politico  sufiicit  ad  amici- 
tiam  strictedictam,  quam  appellamus  civi- 
lem  :  sed  licet  homo  constitutus  in  statu 
integritatis  non  communicaret  cum  Deo  in 
modo  vivendi  naturali,  bene  tamen  in  mo- 
do  vivendi  politico  :  ergo  esset  inter  illos 
amicitia  stricte  dicta  ,  videlicet  politica. 
Suadetur  minor  ;  nam  homo  in  statu  natu- 
ra3  integrae  dirigeretur  a  Deo  per  legem 
naluralem,  singularique  providentia,  et 
cumularetur  insimul  ingentibus  beneficiis, 
quibus  ipse  responderet  pra^stando  Deo 
perfectam  obedientiam,  cultum,  et  amorem. 
Constat  autem  hanc  ofiiciorum  vicissitudi- 
nem  sufiicere  ad  communicandum  stricte 
in  eodern  modo  vivendi  politico,  conferen- 
damque  civilem  amicitiam  ;  quia  minor 
communicatio  intercedit  de  facto  inter  Re- 
gem  et  subditos,  inler  quos  tamen  possibi- 
lis  est  amicitia  proprie,  et  simpliciter  dicta, 
ut  supra  diximus  :  ergo,  etc. 
vitur  ^7.  Ad  hoc  argumentum  respondelur 
Im  negando  minorem,  quia  licet  ad  hominem 
"constitulum  in  natura  integra  sit  benevo- 
lentia  j)roprie  et  simpliciter  dicta  ;  secus 
vero  amor,  ob  ea  quaj  §  2  ef  3  adduximus  : 
sine  quo  amoro  consistere  nequit  inter  ali- 
quos  propria  et  stricta  amicitia,  utex  illius 
difiinitione  liquet. 

Vel  dicendum,  ad  amicitiam  simpliciler 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  Xll. 


dictam  non  sufilcere  quamlibet  communi- 
cationem  in  bono,  sed  necessariam  esse 
formalem  communicationem  in  eodem  spe- 
cifico  modo  vita^ ;  sic  enim  exponenda  est 
difiinitionis  particula,  sitper  alicujus  boui 
communicatione  fundatus ;  quia  ut  constat 
ex  dictis  pro  nostra  assertione,  deficienle 
communicatione  formali  in  eadem  vita, 
non  potest  natura  excellens  conjungi  cum 
inferiori,  amorestricte  dicto,  cum  non  res- 
piciat  illam  quasi  idem  sibi  ;  quod  tamen 
necessarium  est  ad  amicitiam.  Unde  cum 
homo  instatu  integritatis  non  communicet 
cum  Deo  formaliter  in  eodem  modo  vita?, 
non  potest  habere  cum  illo  strictam  amici- 
tiam,  quantumvis  alias  diligat  ipsum  Deum 
super  omnia,  et  cum  eo  communicetin  aliis 
officiis  ;  quia  deficit  unitas  vitae  ad  amici- 
tiam  simpliciter  dictam  requisita. 

Exquibus  patet  ad  primam  confirmatio-Q^^.|||,.. 
nem  ;   non   enim   quslibet   similitudo   in     tnr 
bono  sufficit    ad    inducendam    amicitiam  coijTir- 
simpliciter  dictam,  sed  necessaria  est  simi-  '"3'.'''- 
litudo,  seu  convenientia  formalis  in  eodem 
modo  vits,  qua^  non  esset  inter  Deum,  et 
hominem   conditum    in    natura    integra, 
adeoque  nec  stricta  amicitia,  sed  tamen  se- 
cundum  quid  :  quandoquidem  hujus  dum- 
taxat  rationis  potest  esse  amor,  quo  Deus 
prosequiturcreaturam  existentem  intra  li- 
mites  naturaj,  nec  ordinatam  ad  superio- 
rem  finem. 

58.  Ad  secundam  confirmationem,  con-jjj|yj(|||, 
cesso  antecedenti  negandaest  consequentia.  sccuiuia 
Et  ratio  disparitatis  est  perspicua  ;  quo- 
niam  ad  ineundam  cum  Deo  amicitiam 
simpliciter  dictam,  necessaria  est  propria, 
et  formalis  communicatio  in  beatitudine 
connaturali  illius  :  per  hoc  autem  quod 
homo  gaudeat  naturali  felicitate,  sive  haec 
sit  beatitudo  proprie  et  simpliciter,  sive 
tantum  secundum  quid,  non  communicat 
proprie  loquendo  cum  Deo  in  beatitudine 
connaturali  illius,  neque  est  felix  ut  Deus, 
sed  potius  ut  homo,  sicut  expresse  tradit 
Philosophus  1  Ethic.  lect.  16.  Quo  contra 
se  habet  per  possessionem  supornaturalis'' "'''°'' 
beatitudinis  ;  nam  eo  ipso,  quod  Jiomo  ea 
perfruatur  complete  vel  inchoate,  commu- 
nicat  proprie  cum  Deo  in  beatitudine  con- 
naturali  illius,  estque  felix  non  tam  ut  ho- 
mo,  quam  ut  Deus,  juxta  illud  I'salmi  :  lujo 
dixi  :  Dii  eslis.  U^ndo  licet  hajc  posterior 
communicatio  fundet  amicitiam  simpliciter 
dictam  inter  Deum  el  hominem  ;  socus  ve- 
ro  illa  prior  :  sed  erit  fundamenlum  ami- 

1 


i 


42 


DK  CHARITATK. 


citiae,  qua?sH  lalis  diiiiiiuito  laiiluni,  ol  so- 
cundum  qiiid. 

Noc  obost,  quod  ipsa  boatitudo  luitiiralis 
sit  boiuiin  simplicitor  sui  ordiiiis  ,  ot  quod 
volitio  diviiia   producliva  illius,  sit  crga 
hominom  amor  simplicitor  intra  oundein 
ordinom  nalur.p;quia  ly  inlra  onlincin  ua- 
turr  ost  conditio  diminuens  ,  et  romovens 
pnrdiclam  volilionem  a  conceplu  amoris 
simplicitor,  ot  absoluto  dicti.  Quia  sicut  in- 
tra  gonussigni  non  potosldari  sanilas,qua3 
sit   talis  simpliciter,    licet   siliva   dicatur 
simpliciter  san.i,cum   undique  significat 
porfoclam  sanitatem :  ita  iiitra  genus  bene- 
volontiic  diviiur;  terminata?  ad  creaturam 
consisleiitem  infia  natura}  limites  ,  nullo- 
que  modo  elovatam  ad  suporiorem  fiiiem  , 
non  polest  dari  amor.  qui  sit  simpliciter,  el 
absoluto  talis,  sed  solum  cum  additodimi- 
nuente.  nompe  inlra  ordinom  natura?  qua- 
tenusex  bonevolontiis,  quibus  bomo  potost 
amari  a  Deo  in  boc  ordino  ,  qua)dam   aliis 
pra?feruntur,  et  illa  judicatur  maxima,  per 
quam  accipit  ab  illo  supremum  bonum  na- 
turale,  qualis  est  beatitudo  ,  seu  intogritas 
naturaj. 
„.M,ivi.     -'^^-  Ad  ultimam  confirmationem  potest 
im-  iLT-  dici  primo.  quod  licet  communicatio  in  ofli- 
ciis  politicis  sufficiat  ad  amicitiam  stricte 
dictam  inter  I'rincipem  et  subditos,  cum 
sunt  ojusdem  naturae  ;  secus  autem  si  siut 
natura  diversi,  utise  liabent  Deus,  et  crea- 
tura  ;  quia  deficieiite  unitale  vita?  substan- 
tialis,  nequit  esse  inter  ipsos  mutuus  amor 
proprie  dictus  ,  qui  necessarius  est  ad  om- 
nem  voram  amicitiam.  Unde  ille  obedien- 
tia}  cultus  ,  quem  homo  conditus  in  natura 
integra  exhiberet  Deo,  procederet  a  virtute 
religionis,  non  autem  ab  amicitia. 

Secundo  respondetur,  amicitiam  politi- 
cam  Drincipis  ad  subditos  esso  in  duplici 
ditrerentia  :  aliam  vulgarem,  et  de  commu- 
ni  modo  dicendi,  qua^que  magis  respicit 
statum,  quam  personas  :  pro  qua  sufficit 
quod  Frinceps  impendat  subditis  providen- 
tiae  curam,  et  generalia  beneficia  ;  subditi 
vero  retribuant  illi  honoris  gratiludinis,  et 
obedientia;  obsequium.  Ca^terum  Jiasc  ami- 
citia  non  iiarticipat  simplicilor,  et  uuivoce 
communem  ralionem,  sed  analogice  tan- 
tum  et  secundum  quid  ;  quoniam  ex  vi 
illius  nec  Frinceps  reputat  subditos  quasi 
seipsum  ,  noc  illis  potiorabona,  aut  cordis 
secreta  confidit ,  neque  in  eorum  damnis 
tristatur  graviter,  aut  la^latur  cum  bona  ac- 


quinint;quod  tamon  necessarium  est  ad 

propriam  amicitiam  Aristotolicam  ,  ut  vi-  \ 

dimiis  (lul).    1.   Alia  est    amicitia   politica  i 

speciaiiter  dicta,  qua-i  nimirum  stricte  com- 

plectilur  porsonam,  ad  illainque  liabctur,  ] 

licot  ratione  communionis  politica?,  si  se-  ■ 

mel  ha?c  communio  fundare  potest  amici-  ; 

tiam  simplicilor  dictam  ;  et  ad  hujus  subs-  I 

tantiam  requirilur,  quod  Drinceps  speciali  j 

favore  prosequalur  subditos,  eisque  imjjcr-  | 

tiatur  desuis  priccipuis  bonis,  ctcum  ipsis  ' 

in  eadem  regiminis  cura,  ac  providentia  ' 

convivat .  Qui  dilectionis  modus  ad  paucos  I 

extenditur  ,  ob  idque  non  omnes  subditi 

llcgis,  sed  pauci  dicuntur  absolute,  et  sim-  | 

pliciter  illius  amici.  Unde  cum  Deus  non  \ 

impertiatur  liomini  constituto  in  natura  i 

integra  de  suis  praicipuis  bonis,  nec  eum  ■ 

reputet  quasi  seipsum,  sed  potius  ut  ex-  I 

traneum,  cum  quo  in  nulla  operatione  sibi  j 

propria  convivit,  nec  ei  denique  sua3  pul-  j 

chritiidinis  intuitura  offerat ,  idcirco   non  ' 

potest  habere  cum  illo  perfectam  amicitiam  j 

politicam  ,  scd  tantum  secundum  quid  ,  ob  ] 

dcfectum  convictus  inoisdem  operationibus, 

et  amoris  proprie  dicti,  qua}  sunt  decon-  ; 

ceptu  esscntiali  amicitiic  ut  sic. 

60.  Ex  dictis  in  hoc  dubio  constat,  homi-coroiia 

nem  constitutum  in  aliis  slatibus  supra  ""'"• 

recensitis ,   habere   non   posse   araicitiam 

simpliciter  dictam  cura  Deo,  ut  est  author  ! 

natura?  :  tum  quia  iii  nullo  ex  illis  statibus  j 

habet  aliquam  perfeclioncm  ordinis  nalu-  j 

ralis,  quam  non  haberet  in  natura  infegra,  \ 

in  qua  tamen  non  perlingeret  ad  praidictam  J 

araicitiam.  Tum  etiam  ,  quia  ex  vi  perfec-  j 

tionis  naturalis,  qua^cumque  illa  sit,  non  : 

potest  creatura  Deo  convivere,  illumque  -I 

proinde  sibi  adstringere  pcr  propriara  ami-  ! 

citiam;  sod  ad  id  necessaria  est  participalio 

divina}  naturaj,  ut  modo  vidiraus.  Si  aulcm  ', 

inquiras,  utrura  homoin  statugratiaDcliciat  \ 

acturaaraorisDei  superorania,  ut  cstauthor  : 

natura3?Hespondctur  affirmative  :  ad  cujus  , 

elicientiam  nullo  habitu  indiget,scd  sufficit  | 

ipsa  inclinatio  naturaj,  quajex  se  detcrmi-  j 

nata  est  ad  amorcra  boni  proprii,  sivc  par-  l 

licularis,  sive  etiara  aliis  comraunis,  quale 

cst  ultiraus  finis,  ut  docentCajet.  1,2,  qu.vst.  cajcian. 

G2,  art.   3,  et  in  hac  q.  23,  arl.  6,  Bannez';a|"iez. 
'  Valcntia 

quxst.  26,  sequentiart.3,  Valentia /n'c,  disp.    Scoi. 

3,  quxst.   \,punct.  1,  contra  Scotum  m   l^Medina 

dist.  17,  quxst.  2,  Gabrielem  in  3,  dist.  26, 

ct  alios,  quibus  subscribit  Medina   1,   2, 

7.26,  art.2. 

QU^ST.  XXIV. 


QUiESTlOjXXIV. 


43 


QU^STIO    XXIV 

De  Charitaiis  subjecto. 


ARTICULDS  I. 

Vtrum  voluntas  sit  subjedum  charitatis. 

Ad  primum  sic  proceditur.  Videtur  quod  voluntas  non 
sit  subjectum  charitatis.  Cliaritas  eiiim  amor  guidam  est : 
sed  amor  secuiuluni  Phiiosopli.  est  in  concupiscibili.  Ergo 
et  cliaritasest  in  concupiscibili,  et  nonin  voluntaie. 

Praitcrea  :  Charitas  est  principalissima  virtutum,  ut  su- 
pra  dictum  esl.  Sed  subjectum  virtutisest  ratio.Ergo  vide- 
turguod  cliaritas  sit  in  ratione,et  non  in  voluntaic. 

Praiierca  :  Charitas  sc  extendit  ad  omnes  actus  humanos, 
secundum  iliud  1  ad  Cor.  ult. :  Omnia  vestra  in  chari- 
tate  tiant.  Sed  principium  huiuanorura  actuum  cst  liberum 
arbitrium.  Ergo  videlur  quod  cliaritas  maxime  sit  in  libcro 
arbitrio  sicut  in  subjecto,  etnon  in  volunlate. 

Sed  conlra  est,  quod  objectum  cliaritatiscst  bonum,  quod 
etiam  csl  objcctum  voluntatis :  ergo  cliarilas  est  in  volun- 
tate  sicut  in  subjecto. 

Kespondco  diccndum,  quod  ciim  duplcx  sit  appetilus, 
sensitivus  scilicet,  et  inteliectivus,  qui  dicitur  voluntas,  ut 
in  priuio  habitum  est,  ulriusque  objcctum  est  bonum,  scd 
diversimode.  Nam  objecium  appctilus  scnsilivi  cst  bonum 
per  sensum  appreliensum.  Objcclum  vero  appetiius  intellec- 
tivi,  vel  volmuatis,  est  bonum  sub  communi  rationc  boni, 
proui  esl  apprehensibile  ab  intellcctu.  Charitatis  autem  ob- 
jectu;n  non  est  aliquod  bonuin  scnsibilc,  scd  bonum  divi- 
num,  quod  solo  iniellectu  cognoscilur.  Et  ideo  charilatis 
subjecium  non  esl  appetitus  sensitivus,  sed  appetitus  intel- 
lectivus,  id  est  voluntas. 

Ad  primum  ergo  diccndum,  quod  concupiscibilis  est  pars 
appctitus  scnsitivi,  non  autcm  appctitus  iniclleclivi,  ut  in 
priino  ostensum  est.  Undc  amor  qui  cst  in  concupiscibili, 
est  amor  sensitivi  boni.  Ad  bonum  autcin  divinum,  quod 
est  inteiligibile,  concupiscibilis  se  extendcrc  non  potest, 
sed  sola  volunlas.  Ei  idco  concupiscibiiis  subjcctum  chari- 
taiis  non  potest. 

Adsecuudum  diccndum,  quod  voluntas  etiam  sccundum 
Philosoph.  in  3  de  anima,  in  raiione  est,  et  ideo  per  lioc, 
quod  chariias  cst  in  voiuntatc,  non  esi  alicnaa  rationc.  Ta- 
men  ratio  non  estregula  charilatis,  sicut  huinanarun  virtu- 
tum  ;  sed  regulatura  Dei  sapientia,  eicxccdit  regulam  ra- 
tionis  humana!,  secundum  illud  Ephes.  3  :  Supereininentem 
scientia;  charitatem  Chrisli.Unde  non  cst  in  rationc  sicut 
in  subjecio,  sicut  prudentia ;  neque  slcut  in  regulantc,  si- 
cut  juslilia,  vel  tcmperanlia,scd  solum  pcr  quandam  allini- 
talem  volunlatis  ad  ralioncm. 

Ad  teriium  diccndu.n.  quod  liberum  arbitriuin  non  est 
alia  potentia  a  voluntatc,  ut  in  primo  dictum  cst ;  ct  tamen 
chariias  non  est  in  volunlale  secundum  rationem  liberi  ar- 
bitrii,  cujus  actus  est  eligcre ;  electio  enim  cst  coruin,  qua; 
sunl  ad  lincm  :  voluntas  autem  cst  ipsius  (inis,  ut  dicilur  in 
3  Ethic.  Undc  charitas,  cujus  nbjcctum  esi  finis  uliiinus, 
magis  debet  dici  cssc  in  voluntatc,  quain  in  libcro  arbltrio. 

Conclusio  est  afjirmalim . 

Veritas  hujus  conclusionis  satis  constat 
ex  dictis  tract.  14,  disp.  4,  dub.  5,  ubi  os- 
tendimus  distinctionem  inter  gratiam,  et 
charitatem,  ct  utriusque  habitus  subjectum. 


ARTICULUS  II. 

Vtrum  (haritas  causetur  in  nobis  ex  infusione. 

Ad  secundum  sic  proccditur.  Videlur,  quod  cliarilas  non 
causctur  in  nobis  ex  infusione.  Illud  enim  quod  cstcom- 
munc  omnibus  creaturis,  naturaliter  hominibus  inest :  scd 
slcul  Dion.  dicit  in  4  cap.  dc  divin.  nom.  Omnibus  diligi- 
bilc,  et  amabilc  est  bonum  divinum,  quod  est  objectum 
charitalis.  Ergo  charitas  incst  nobis  naturaliier,  ct  non  cx 
infusionc. 

PrKterea  :  Quanlo  aliquid  est  magis  diligibile,  tanto  fa- 
cilius  diligi  potest.  Sed  Dcus  est  maximc  diligibilis,  cum 
sitsumme  bonus.  Ergo  facilius  est  ipsum  diligcrc.quam 
alia.  Sed  ad  alia  diligenda  non  indigemus  aliquo  habitu  in- 
fuso.  Ergo  nec  eliamad  diligendum  Dcuni. 

Praiterea  :  Apostolus  dicit  1  ad  Tiinoth.  1  :  Finis  pra)- 
cepti  cstcharitas  de  cordc  puro,  ct  conscicntia  bona,  et 
fide  non  ficla.  Sed  Imc  tria  perlincnt  ad  actus  humanos. 
Ergo  cliaritas  causatur  in  nobis  ex  actibus  pra.'ccdentibus, 
et  non  ex  infusionc. 

Sed  contra  cst,  quod  Apost.  dicit  Rom.  5  :  Charitas  Dei 
dilTusa  est  in  cordibus  nostris  per  Spiritum  Sanctum,  qui 
daius  est  nobis. 

Rcspondco  dicendum,  quod  sicut  dictuin  est,  charitas  est 
amicilia  qu;cdain  hominis  ad  Dcum,  fundata  super  commu- 
nicatione  beaiiludinis  a;tcrna!.  Ha;c  autem  communicatio 
non  est  sccundum  bona  naturalia,  sed  secundum  dona  gra- 
luita;qnia  ul  dicitur  Rom.  6  :  Gratia  Dci ,  vila  xterna. 
Unde  et  ipsa  chariias  facultatera  nalura;  excedit.  Quod  au- 
tcin  excedit  nalura;  facullatem ,  non  potest  essc  nequc 
naturaic,  ncque  per  potentias  naturales  acquisitum.  quia 
eflecius  naturalis  non  transcendit  suam  causam.  Undc  clia- 
ritas  non  poicst  ncque  naturalitcr  nobis  inessc,  neque  pcr 
vircs  naturales  est  acquisita,  sed  per  infusioncm  Spiritus 
sancti,  qui  est  amor  Patris,  et  Filii,  cujus  participatio  in 
nobis  est  ipsa  charilas  causata,  sicut  supra  dictum  cst. 

Ad  primum  ergo  dicendum,  quod  Dion.  loquitur  de  di- 
lcctione  Dei,  qua;  fundatur  super  coramunicatlone  natura- 
lium  bonorum  ;  et  ideo  naturaliter  omnibus  incst.  Sed  cha- 
ritas  fundatursuperquadain  communicatione  supcrnaturali. 
Undc  non  est  similis  ralio. 

Ad  sccunduin  diccndum,  quod  sicut  Dcus  secundura  se 
est  maxime  co.i;noscibilis,  non  tanicn  a  nobis,  propter  de- 
fectum  nosira;  cognitionis,  qua;  dcpendct  a  rcbus  scnsibi- 
libus  :  ita  etiam  Dcus  in  sc  est  maxime  diligibilis,  in 
qiianluin  e-t  objcclum  bcatitudinis.  Sed  hoc  modo  non  est 
niaximc  diligibilis  a  nobis,  proplcr  inclinationcin  alTecius 
nostri  ad  visibilia  bona.  Undc  patet,  quod  ad  Dcum  ina- 
xime  hoc  modo  diligendum,  necessc  est  quod  nostris  cordi- 
bus  charilas  infundatur. 

Ad  tertium  dicendum,  quod  cum  chariias  dicilur  in  nobis 
proccdcrc  cx  corde  puro,  et  conscicnlia  bona,  ct  fidc  non 
ficla,  hoc  rcfcrcndum  cst  ad  actum  charitalif,  qui  cx  pra;- 
missis  cxcilalur.  Vcl  eliain  lioc  dicilur,  quia  liujusmodi 
acliis  disponunl  homincni  ad  recipiendam  charilatis  infu- 
sioiiein.  Kt  similiier  etiain  dicendum  esi  dc  eo  quod  August. 
dicit,  quod  tiinor  introducit  cliaritatem.  Et  de  hoc  quidem 
dicitur  in  gloss.  Matth.  1  quod  Hdcs  generat  spem,  ei  spcs 
charitatem. 

Conclusio  est  afjirmativa. 

De  hac  difTicultate  egimus  ex  profcsso  tr. 
14,  disp.  3.  per  totain,  et  magis  specialiter 
disp.  4,  dub.  1,  ad  quic  loca  romittimus 
lectorem,  ne  eadem  sa^pius  inculcemus. 


DE  CHARITATE. 


AKTICVLUS  III. 


Vtrum  rhar.las  inf\indalur  siruiidum  fnpociliUm 
ualunilium. 


Ad  lcrtium  sr  lirocotrnnr.  Viiioliir.  (iiiod  fliarilasiiifiin- 
dalur  sooundum  rapacilaiom  iiaiuialinin.  Picilur  onim 
Mallh.  2.'):  Quod  dodil  unicnit|uc  sicuiidiim  |iro|iii:iiM  vii- 
tulom  Sod  cluirilaifin  nulla  virlns  iir.ocodil  in  iKiiiiiiif  iu-.i 
nalunilis.  qnia  siiio  rliarilale  milla  osl  virlus,  ul  dicluin  osl. 
Ergo  sociintlum  (|nantilaieiu  virlulis  naluralis  inrniidiUir 
hoiiiini  clurilasa  Poo. 

Pralorea  :  Omniuin  ordinalornm  ad  inviccu  socunduni 
proiioriioiiatnr  prino,  sicut  videmusqund  in  rolms  iiainra- 
libuifona  proporlionatur  maioria',  et  in  doiiis  iiiauiilis 
gloria  pro|  orlionalnr  ftraiia'.  Si'd  charitas,  cnm  sil  iicrlVclio 
natura',  fomparalur  ad  capacitaicm  naturalcm,  siciil  sociui- 
dumadpriniiim.  Krso  videiur,  (|uod  clwrilas  infuutlaliir 
scf  nndu  n  naturaiinm  capac itaioin. 

1'r.oieroa  .-  Ho'iiinos,  el  Aiijjoli  socunduni  eandiMii  ratin- 
iicm  pariicipanl  beat  tudiiiem,  (iiiia  in  utrisque  cst  siiiiilis 
boatitudinis  ralio,  ul  habeiur  Matlh.  22  et  Luc  20.  Sed  iii 
Angelis  chariias,  oi  alia  dona  Rratuila  sunl  dala  secunduiii 
rapaciiaten  nainralium,  ut  Magisler  dicit  3  dist.  sccundi 
libri  Seireni.  Krjjo  idem  videlur  esse  in  lioiiiiiiibus. 

.«?od  cni;tra  e<t.  qnnd  dicilur  .loaii.  3 :  SpMiliis  ubi  vult 
spirat.  Ei  I  ad  Corinlh  12  :  }hvc  oninia  opcralur  uiius,  ct 
idom  spiriins,  divitlon*  siimnlis  proiit  vult:eri,'0  chariias 
dalur  non  seci.ii:diiiii  cj|iacilatein  naluralium,  scd  secunduin 
voluntatemspirilus-iua  duna  (lislribuenlis. 

Itcspondco  diccndn  n,  quod  uniuscujusquc  rei  quantitas 
depciidet  a  propria  causa  ivi,  quia  uuiversalior  causa  eirec- 
tum  majorem  produrit.  Charitas  aulcm,  cuiii  superexcodat 
proporiionocn  natura;  huinaiiie,  iit  dictum  esl,  noii  ilt^pciidct 
cx  aliqua  naturali  virlulc.scd  ex  sola  gratia  Spiiiius  ,-aiKii 
eam  infundenlis.  Et  ideo  quanlilas  charilatis  iiom  (lc|iciHlet 
ex  foiidiiionc  nalura-,  vcl  ex  capacilaie  naluralis  viriulis, 
scd  solum  cx  voluntaic  Spirilus  sancii  dislribiieiilis  sua 
doiiaproiit  vnli.  Unde  ci  Aposl.  dicit  ad  Eplies.  4:  Uiiiciii- 
qne  nosiruiii  data  est  gratia  sccundum  mensurain  donationis 
Christi! 

Ad  priinum  crgo  diccndum,  quod  illa  virtus  sceundum 
quain  sua  dona  Ucus  dat  unicuiquc,  cst  disposilio,  vel  pra;- 
paratio  pra-cedens,  sive  conatus  graliam  accipi(>iiiis.  .Scd 
iBncetiam  dispositioncm,  vcl  conatum  piievciiii  S|iiriius 
sanclus  n.ovcus  nienlem  hominis,  vcl  plus,  vel  iiiiuiis  secuii- 
duin  suam  vcluiilatem.  Undc  etApost.  dicit  ad  Cor.  1 : 
Qui  dignos  nos  fccit  iii  parlcm  sorlis  Sanctorum  in  luinine. 

Ad  secundum  diccnduin,  quod  forma  non  excedit  malc- 
ria-  propoiiionem.scd  sunicjusdcmgencris.  Similiteretiain 
gratia.  ct  gloria  ad  iileui  gcnus  rclerunlur,  quia  gralia  nihil 
est  aliuil,  (iiiani  (|uadam  inchoatio  gloria;  in  nobis.  Sed 
charitas  et  natura  non  pcrtiiicnt  ad  idein  genus.  Et  ideo 
non  esisimilis  ratio. 

Ad  tertium  diccndum,  quod  Angelus  est  intellcctuaiis  na- 
tur*,  ct  secundum  suam  coiiditionem  competil  ci ,  ut  lota- 
literferatur  in  omne  id.  iii  (|uod  lcrlur,  ul  iii  priiiio  habi- 
lum  est.  Et  ideo  in  superioribus  Angelis  luit  inajor  coiiaius, 
et  ad  bonum  iu  pcrsevcrantibus.  et  ad  inalum  iii  cadeutibus. 
Etidcosupciiorum  Angclorum  pcrsistcntes  facli  suiit  me- 
iiores,  ctcadenics  facti  suiit  pcjorcs  aliis.  Sed  homo  esl 
iiatura;  raiionalis,  cui  competii  esse  quandoquc  in  potentia, 
et  quandoque  in  actu  ;  et  idco  non  oportcl  quod  fcratur 
tolaliler  in  id,  in  quod  ferlur ;  scd  cjus,  qui  habet  nieliora 
naturalia,  poiest  csse  minor  conatus,  et  e  couvcrso.  Et  idco 
non  estsiniile. 


Conclusio  est  neyatioa. 

Recolanturquaediximus  tract.  14,  disput. 
3,  dub.  5,  ex  quibus  magis  constabit  hujus 
conclusionis  intelligentia. 


AKTICULUS  IV. 
1'lnim  iliaritns  awjcri  possil. 

Ad  quarlum  sic  procediiur.  Vidctur  quod  charilas  augeri 
non  possil.  Nihil  enim  augciur  nisi  quantum.  Duplex  aulcin 
ost  quanlilas,  srilicct  dimciisiva,  el  virlualis,  quarum  priiiia 
cliirilali  iinii  convoiiii,cumsil  qua'dainspirilualisperfoclio. 
Virliiiilisoiiam  (iiiaiiliias  atlonditur  sccundum  objccla,  se- 
cuiidiiiii  iiiui' cliariias  noii  crcscit ;  quia  niinima  charilas 
ilih^il  oiiiiiia,  i|iia'  suiit  cx  cliaiitatc  diligcnda.  Ergochari- 
las  11(111  iiiigfliir. 

rra'liMca  :  Id  quod  cst  in  tcnniiio,  nnn  recipit  aiignicn- 
tuiii.Scd  fharilas  osi  in  tcrniinn  quasi  maxiiiia  virtulum 
cxisloiis,  ct  suiimius  amor  oplimi  boiii.  Krgo  charilas  augcri 
non  potest. 

1'rioicrca  :  Augnicnlum  quidam  moius  est.  Ergo  quod 
iiiii^iiiu',  movelur.  Quod  crgo  augclur  csscntialiter,  movctur 
cssciiiiiilitcr.  Scd  nnii  movetur  esscnlialitcr,  iiisi  quod  cor- 
niiMiiiiiir,  vel  gciicralur.  Krgo  charitas  non  polest  augeri 
essCMlialilcr,  nisi  forte  de  iiovo  gcncrctur,  vcl  corruiiipatur ; 
i|ii(i(l  cst  incoiivciiiens. 

."^cd  coMtra  cst,  (|uod  Augiist.  dicitsupcr  Joan.  (piod  cha- 
rilas  iiicniMr  aiigiii,  iil  ;iM(i;i  Miorcaliir  cl  iiciiiii. 

Kcspdiidro  ilicci.ihni.,   i| I  ch.iriM- vi,r    |i(ilc>l  augcri  ; 

cx  hoceiiiiii  (liciiiiiii  C--C  \i,,iiiii>,  (|iiMii  III  iiciiiM  lendi- 
iiius,  qni  esl  iilliiMiis  lini-  ikkIi-.c  lic;ililiii!iiii-.  lii  hac  aulcm 
via  taiilo  iiiugis  proceiliiiius,  quaiilo  Dcus  niagisappropin- 
(|uanuis,  cui  iioii  appriipinqiialur  passibus  corporis,  sed  af- 
fcclibus  nicntis.  llanc  autcin  propiniiuitatein  facit  charitas, 
quia  per  ipsain  meiis  Dco  unitur.  Et  idco  de  ratione  charita- 
tis  vite  est,  ut  possit  augcri.  Si  eniin  non  posset  augcri,  jam 
ccssaret  via>  processus.  Ei  iden  Aposlol.  charitatein  viam 
noiiiinat,  dicciis  l  ad  Cor.  12  :  Adliuc  cxcellentiorcni  viam 
vobis  deiiioustro. 

Ad  priinum  ergo  dicendum,  quod  cliarilati  nnn  convenil 
quantitas  diinensiva,  sed  solum  quanlilas  virtualis,  qua;  non 
solum  attendilur  .secuiidum  numerum  obj^vlorum,  ut  scili- 
cot  plnra,  vcl  pauciora  diliganlur ;  scd  etiain  sccuMdum  in- 
tcMsioncni  actus,  ut  niagis  vcl  Uiiiius  aliquid  diiigalur,  et 
lioc  iiiodo  virtualisquantilascharilatisaugelur. 

Ad  secundum  diccndum,  qnod  charitas  cst  in  summoex 
parte  objccli,  inquaiitum  scilicetcjusobjectuniestsummum 
boiMim  ;  et  cx  lioc  sequilur,  quod  ipsa  sit  cxccllcntioraliis 
virlnlibus.  Scd  non  esi  ouiMis  cliarilas  in  suiiimo,  (luaMluin 
ad  iiitciisioiiCiM  actus. 

Ad  tcrlium  diccndum,  quod  quidam  dixcrunt,  cliaritatem 
noii  augeri  sccunduin  suain  cssciuiam,  scd  soluin  sccuMduin 
radicalioncm  in  subjeclo,  vel  secundum  fcrvorcm.  Sed  lii 
propiiain  vocem  ignoraverunl.  Cuiii  cnim  accidcns  sit,  cjus 
esse  cst  incsse.  Unde  niliil  cst  aliud  ipsain  sccundum  cs- 
senliam  augeri,  quain  cain  inagis  iiicsse  subjecto ,  quod  cst 
magiscam  radicari  in  subjecto.  Siniililcr  etiam  ipsa  cssen- 
tialilcr  esl  virlus  ordinaia  ad  acium.  Unde  idem  est  ipsam 
augcri  secundumcssciitiaiM,  et  ipsam  liabcrc  cllicaciam  ad 
produccnduni  fc;-ventioris  diledionis  actum.  Augelur  ergo 
cssentialilcr,  noii  quidem  ila  quod  csse  incipiat,  vcl  csse 
desinat  in  subjecto,  sicut  objectio  illa  proccdit ;  scd  ita 
quod  inagis,  ac  magis  in  subjecto  esse  incipiat. 

Conclusio  est  affirmativa. 

Doctrinam  quam  in  isto,  et  sequentibus 
hujus  qusstionis  arliculis  tradit  D.  Thom. 
late  explicamus  infra,  disput.  5,  6  et  7,  in 
qua^loca  illam  remittimus,  quia  congruen- 
tius  duximus  de  objocto,  et  actu  charitatis 
prius  disserere. 


QU.5:ST.  XIV. 


QUESTIO  XXV. 


45 


QU^STIO    XXV 


De  charitaiis  objecto. 


AETICULUS  I. 

Vlnim  d/lectio  charitalis  sistat  in  Deo,  aii  scextendat 
etiem  ad  proximum. 

Ad  primiim  sic  procedilur.  Videtur  quod  dilectio  chari- 
taiis  sistat  in  Deo,  et  non  sc  extendat  ad  proximiim.  Sicut 
cnimDeo  debemus  iimorem,  iia  eltimorem,secundumiliud 
Dculer.  20  :  El  nunc  Israi'],  (|uid  dominus  Deus  tuus  pctit 
a  te,  nisi  ut  timeas,  et  diligas  eum  ?  Sed  alius  est  timor, 
(|uo  tiiiielur  liomo,  (lui  dicitur  limor  humanus  ;  et  alius  ti- 
mor,  quo  tinictur  Deus,  qui  est  vel  servilis,  vel  (ilialis.  ut 
ex  supra  diclis  patct.  Ergo  etiam  alius  cst  amor  rharitaiis, 
quodiligiturDeus;Ct  alius  est  amor,  quo  diligilur  pro- 
ximus. 

Prscterca  .-Philosoph.  dicit  in  SElhic.  quod  amaricst  ho- 
norari.  Sed  alius  esl  honor,  qui  debeiur  Deo,  qui  est  honor 
latria;;et  alius  est  honor,  qui  debctur  creaiura;,  qui  est 
honor  duliae.  Ergo  etiain  alius  csi  aii:or,  ((uo  diligitur  Deus ; 
et  alius  quo  diligilur  proximus. 

Praiterca  :  Spcs  generat  charitatcm,  ut  habetur  in  Gloss. 
Matth.  1.  Sed  spes  ita  habctur  de  Dco,  qund  reprehendun- 
tur  sperantesin  hominc,  .sncundum  illud  Jercm.  17  :]Halc- 
diclus  honio,  qui  confidit  in  hoininc  Ergo  chariias  ila  dcbe- 
tur  Deo,  quod  ad  proximum  se  non  extcndal. 

Scd  conlra  est,  quod  dicilur  1  Joan.  4:  Hnc  niandalum 
habemus  a  Dco,  ut  qui  diligit  Deum,  diligat  ct  fralrem 
suuin. 

Kcspondeo  dicendum,  quod  sicut  snpra  dictum  cst,  habi- 
tus  non  diversificanlur  nisi  ex  hnc,  quod  variant  spociem 
acius.  Omnis  eniniacius  unius  spcciei  ad  eumdem  habiluui 
pcrlinet.  Cum  aulcm  species  actus  ex  nbjocto  suMiatur  se- 
cundum  formalem  rationcm  ipsius,  nccessc  cst  quod  idein 
spccie  sit  aclus,  qni  fertur  in  rationem  objecii,  et  qui  ler- 
tur  in  objecium  sub  lali  ratinne  ;  sicut  eadem  est  specie  vi- 
sio,  qua  videtur  lumen,  et  qua  videtur  color  secundum  lu- 
minis  rationcm.  Ratio  autem  diiigendi  proximum  Dcus 
cst;hoccni;n  dcbemus  in  proximo  diligere,ut  in  Deo  sit. 
Undc  nianifcslum  est,  quod  idem  specie  aclus  cst,  quo  dili- 
giturDeus,  et  quo  diligitur  proximu».  Et  propler  hoc  ha- 
biius  charitatis  non  solum  se  exieudit  ad  dileclionem  Dci, 
sed  ctiam  ad  dilcctionera  proximi . 

Ad  priniumcrgo  diceudum,  quod  proximus  timeri  polest 
dupliciier,  sicut  et  aniari.  Uno  inodo  propter  id  quod  est 
propriuin  sibi,  puta  cuin  aliiiuis  limet  tyrannum  propter 
ejus  crudeliiatcm,  vcl  cum  ainai  ipsum  propter  cupicJitatcm 
acquirendi  ali(|uid  ab  eo.  Ei  talis  tinior  humanus  dislingui- 
lur  a  ti.nore  Dci,  ct  similiter  amor.  Alio  inodo  timetur 
liomo,  ct  amatur  proptcr  id  quod  est  Dei  in  ipso,  sicul  cum 
sa;cularis  potestas  timctur  propter  ministerium  diviiium, 
(|uod  habct  ad  vindictam  malefactornm,  el  amatur  proplcr 
justitiam.  Et  talis  timor  hnminis  non  distinguilur  a  timorc 
Dei,  sicui  nec  amor. 

Ad  secunduin  dicendu.n,  quod  ainor  respicit  bonum  in 
communi ;  sed  honor  respicil  propriu  n  bonum  honorali. 
Dcfcrtur  eniin  alicui  in  tcslimonium  propria;  virtutis.  Et 
ideo  amor  non  diversilicalur  speeic,  proptcr  diversam  quan- 
titatcni  boiiilalisdiversorum,  dummolo  rcferantiir  a(l  ali- 
quod  unuiii  bonuin  commune.  Scd  lioiior  divcrsilicatur  se- 
cunduin  propria  boiia  sin.^ulorum.  Uiide  eodcm  aniore 
chantatis  diligimus  omncs  proxiinos  in  quanlum  rcfcrunliir 
ad  unum  boiiuin  comniuiie,  qiiod  cst  Deus.  Scd  diversos 
honorcs  divcrsis  defcrinius  secundum  proprlam  virtutcm 
singulorum.  Et  similiter  Deo  singularem  lionorcm  lalri;c 
cxhibcmus,  proplcr  c.iiis  siiigularein  virlutem. 

Ad  tcrlium  (licirciKliim,  (|iind  vitupcrantur  qui  spcraiit  in 
hoinine,  sicut  in  princlpali  authore  salulis  ;  non  aulcin  qui 
speranl  in  homine,  sicutadjuvanic  Miinisierialitcr  subDco. 


Et  similiter  reprehensibile  essct,  si  quis  proximum  dilige- 
rettanquam  principalcm  flnem,  non  autem  si  (|uis  proxi- 
muin  diligat  propter  Deum,  quod  pertinel  ad  charitalem. 

Conclusio  :  Idcm  habitus  cKaritatis  se  ex- 
tendit  ad  dilectionem  Dei,  et  proximi. 


DISPUTATIO  II, 

De  objecto  charitatis. 

Ostensa  semel  possibilitate,  et  existentia 
supernaturalis  amicitia^  hominis  aii  Deum, 
qua3  est  charitas  ,  superest  ut  illius  essen- 
tiam  disquiramus.  Essentia  autem  cujusli- 
bet  habitus  desumitur  ab  illius  objecto, 
utpote  quod  est  ipsius  regula  ,  et  mensura; 
Unde  rectus  procedendi  ordo  deposcit,  ut 
pro  examinandoprffidicta^  charitatis  objec- 
to  pra^sentem  disputationem  instituamus. 
Quam  ut  absque  aBquivocationis  periculo 
penetremus,  recolenda^  sunt,  et  habenda^ 
pra3  oculis  distinctiones  objecti  in  formale, 
et  materiale,  et  formalis  in  quod,  et  quo  ; 
et  rursus  objecti  formalis  quod  in  inadaa- 
quatum,  et  adaequatum,  quas  dedimus,  et 
explicuimus  tract.  de  fide,  disp.  I,  dub.  1. 

DUBIUAI  I. 

Utrum  Deus  sit  objectum  formale,  et 
adxquatum  charitatis. 

Procedit  difficultas  de  objecto  formali 
quod  ;  nam  ratio  formalis  sub  qua  virtutis 
charitatis  dubio  sequenti  examinabitur  ; 
quia  enim  circa  illam  plures  sunt  difTicuI- 
tates,  quas  non  patitur  objectum  formale 
quod,  idcirco  placuit  illud  disputationi  prius 
subjicere  ;  expedit  quippe  a  facilioribus  ini- 
tium  desumere,  levioribusque  devictis  ad 
difficiliora  applicaro  animum.  Quamvis  au- 
tem  praesentis  dubii  titulus  solum  compre- 
liendat  objectum  formale  charitatis,ob  con- 
nexionem  tamen  doctrina^  eliam  illius 
objectum  maleriale,  et  secundarium  desi- 
gnabimus. 


46 


DK  CHAHITATK. 


i;  I. 


Vera  scntcutia. 

Assortio      l.Dicondum  crpo  ost  primo,  objoctum 

prmia.  formalo  qiuhl.  primarium,  ot  adaequatum 

charitatis  ost  summum  bonum,  quod   ost 

D.  Tho.Doiis.  Ita  1).  Thom.  I,  2,  7.  (V2,  art.  1.  ct  3. 

et  in  hac  '2,  '2.  (j.  25,  art.  \,  in  3,  dist.  27,  </. 

2,  arl.  -1,  et  qu.rst.  unica  dc   charitato,  art. 

2,  -1,  et  5,  et  8.  et  10.  Quom  sequuntur  com- 

munitor  omnbs  Theologi,  ob  idque  super- 

fluum  duximus  aliquem  in  peculiari  re- 

censere. 

Funda-      Frobatur  ratione :  nam  illud  est  objoctum 

'"""""'•  formale  guod,   primarium   et  ada?quatum 

alicujus  virtutis,  quod  ipsa  respicit  por  se, 

et  ratione  sui,  ca?tera   vero  ratione  illius  : 

sed  cliaritas  est  virlus  quaj  respicit,  et  dili- 

git  Deum  propter  so,  ca?tera  vero  ratione 

illius,  ut  ex  ejus  difTinilione  superius  adduc- 

ta,  ct  ab  omnibus  rocopta  liquet  :  Deus  igi- 

tur  est  objectum  formale  quod  adaoquatum 

charitatis. 

Connr--     Confirmatur  primo,  quia  de  ratione  vir- 

ma:io  i  [^[[^  Theologalis  est,  quod  habeat  Deum 

pro  objecto  formali  ada^quato  ;  nam  sicut 

ars  denominatur  domificativa,  vel  argenta- 

ria,  a  maloria,  circa   quam  versatur  :  ita 

virtus  dicifur  theologalis,   quia   versatur 

circa  Deum,  ut  est  in  se,  sicut  circa  pro- 

priam  materiam,  vel  objectum  :  sed  chari- 

tas  est  virtus  theologalis,  ut  omnes  admit- 

tunt  :  ergo  illius  objectum  ada^quatum  est 

Deus. 

c.niir-      Confirmatur  secundo,  quia  Deus  ut  est  in 

uiauo  2.ggjpgQ  summum  bonum,  et  ultimus   finis 

excedens  proportionem  natura^  creata^,  po- 

test,  debetqueesse  objectum  adffiquatum,  et 

specificativum  alicujus  virtutis  afTectiva?  su- 

pernaturalis  ;  continet  enim  amabilitatem 

aptam  terminare  praedictam  attingentiam  : 

at  non  alterius,  nisi   charitatis,  quia  spes 

non  respicit  Deum,  ut  est  in  seipso  sum- 

mum  bonum,  et  ultimus  finis  simpliciter  ; 

sed  quatenusest  bonum  proprium  appeten- 

tis  :  nec  superest  alia  virtus,  a  qua  possit  eo 

modo  attingi  :  charitas  igitur  habet  pro  ob- 

jecto  formali  adaequato  summum  bonum, 

quod  est  Deus.  Videantur   dicenda   dubio 

sequenli,  ubi  ha^c  conclusio  amplius  illus- 

trabitur. 

Ofcurn-     2.  Nec  refert.siadversus  rationem  proba- 

„bjcc.  livam  illius  objicias.  quod  etiam  alia^  vir- 

"o"'-   tutes  naturales.ut  pietas,  observantia,  ami- 

citia,  diiigunt  creaturas  propter  Deum,  et 


in  ordine  nd  illum  ;  qucm  tamen  non  ob  id 
respiciunt  sicut  proprium  objoctum  forma- 
lo  ad;equatum.  Non,  inquam,  hoc  refert. 
Tum  quia  ut  docet  D.  Tliom.  quxstione  uni- 
ca  de  charitdle,  art.  5  ad  2,  charitas  in  di-n.  Tho 
lectione  creaturarum  habol  Doum,  ut  for- 
malem  rationom  objocti,  ot  non  solum  ut 
ultimum   fin(>m,   quia   forlur  in   illas,   in  j 

quaTitum  sunt  aliquid  Doi  ;  reliqu.TG  autom 
virtules  solum   possunt  amare  crealuras         j 
proi)terDeum  sicut  propter  ullimum  finem: 
cum  autem  in  dininilione  charilatis  dici- 
lur,  quod  diligit  croaluras  propter  Deum, 
jy  proplcr,  dcnolat  habitudincm  causaj  for-         j 
malis.  Tum  otiam,  quia  ipsemet  respeclus         j 
ad   Doum,  sicut  ad  finem  simpliciter  ulti- 
mum,    non  convenit   aliis   virlutibus    ex 
so,  sed  ex   participatione,   et    formatione         ^ 
charitatis.respectu  cujus  in  idem  coincidunt 
ratio    formalis  objectiva,    a  qua  speciem 
desumit,  et  ratio  ultimi  finis. 

3.  Dicendum  est  secundo,  objectum  mate-    Aiia 
riale,  et  secundarium  charitatis  esse  ens     sio. 
creatum  ordinabile  in  Deum,  ac  proinde        -; 
omnes  creaturas  secundum  totum  id,  quod 
exprimunt  entitatis,  et  perfectionis  perti- 
nere  ad  objectum  matoriale  hujus  virtutis. 
Ha>c  assertio  est  a^que  communis  ac  prajce- 
dens,  quam  docet  D.  Thom.  locis  pro  ea  ci-D.  tik 
tatis.  Ex  quibus  suadetur   brevitcr  :  nam  Funda 
objeclum  secundarium   virtutis  est  illud,  '"<^"'"" 
quod  ipsa  attingit  actu,  vel  potentia  propter 
suum  objectum  formale,  et  in  ordine  ad  il- 
lud  :  sed  quidquid  perfectionis,  et  cntitatis         | 
est  in  creaturis,  potest  attingi  a  charitale  in 
ordine  ad  suura  objectum  formale,  quod  cst 
Deus  :ergo  objectum  secundarium  charita- 
tis  complectitur  omnia  entia  creata,  secun- 
dum  id  quod  exprimunt  entitatis,  et  per- 
fectionis.  Major  et  consequentia   liquent. 
Minor  vero  etiam  est  perspicua,  quia  illud 
potest  atlingere  charitas  in  ordine  ad  Deum, 
quod  est  ordinabile  ad  ipsum  ;constat  autem 
omnem  entitatem,  et  perfectionem  creatam 
essc  ordinabilem  in  Deum  sicut  in  finem 
ultimum,  et   principium   tam  exemplare, 
quam  effectivum  :  ergo,  etc. 

Confirmatur  ;  nam  cum  charitassit  ami-Fuicitui 
citia  stricle  dicta  crga  Deum,  ad  omnia  illa  . 

diligenda  potest  secundario  se  extendere,  1 

qua3  habent  aliquam  conjunctionem  cum  ; 

ipso  Dco,  ad  illumque  aliqua  ratione  pcrti-  '. 

nent  ;  quippehumana  amicitia,  qua;  habe-  ; 

tur  per  se  primo  ad  aliquam  pcrsonam,         *j 
cxtcnditur  secundario  ad  diligenda  alia,  ^ 

qua^  attinent  ad  illam,  ut  filios,  servos,  etc.  •• 

Sed  ' 


DISP.  II,  DUB.  I. 


47 


Sed  omnes  creaturse  pertinent  ad  Deum,  ut 
elTectius  illius,  et  sub  hac  ratione  cum  illo 
conjunguntur  :  ergo   omnes   iUaj   possunt 
diligi  a  cliaritate  propter  Deum,  adeoque 
sicut  objectum  materiale,  et  secundarium. 
aobora-      Confirmatur  secundo,  quia  illud  est  ob- 
piius'.  jectum  materiale  charitatis,  in  quo  inveni- 
tur  participative,  et  independenter  a  Deo 
ratio  illius  sab  qua  ;  hinc  enim  desumitur 
mensura  extensionis  illius  :  sed  ratio  for- 
malis  sub  qua  charitatis  invenitur  partici- 
pative  in  omni  creatura  :  igitur  omnis  en- 
titas  creata  continetur  sub  objecto  materiali 
hujus  virtutis.  Suadetur  minor,  quia  ratio 
formalis  sub  qna  charitatis  est  divina  boni- 
tas,  quam  manifestum  est  inveniri  partici- 
palive,  et  independenter  a  Deo  in  omni 
creatura.  Sed  hasc  etiam  majorem  lucem 
accipient  ex  dicendis  dubiis  sequentibus. 
Noia.       In  prajsenti  solum  venit  observandum, 
quod  licet  hac    conclusio   sit   indubitata, 
communiter  tamen  non  numerantur,  nisi 
quatuor  diligenda  ex  charitate,  nempe  Deus, 
proximus,  nos  ipsi,  et  proprium  corpus. 
.  Tho.  Cujus  rationem  tradit  D.  Thom.   infra , 
qnxst.  27,  art.  12,  et  in  eo  consistit,  quod 
licet  charitas  sub  generali  ratione  amoris 
extendat  se  ad  omnes  creaturas,  ut  tamen 
est  amicitia  fundata  super  communicatione 
sterna^  beatitudinis,  ea  solum  respicit,  et 
attingit,  quaj  in  hoc  bono  communicant, 
aut  communicare   possunt,  qus  sunt  pras- 
dicta  quatuor.  Deus  quidem,  ut  pra^dicta^ 
beatitudinis   causa ,    et    principium ,    qui 
proinde  primo  loco,  et  super  omnia  amari 
debet ;  nos  vero  ut  ejusdem  beatitudinis  di- 
recte  participes  ;  corpus  autem  ut  partici- 
pans  illam   per   redundantiam  ex  gloria 
anima> ;  proximi   denique   tanquam  socii 
nobiscum  praedicta;  beatitudinis.  Proximi 
vero  dicuntur  tam  homines  quam  Angeli, 
tam  inimici,  quam  amici  ;  tara  justi,  quam 
peccatores,  quatenus  isti  converti  possunt  : 
solumque  excluduntur   da^mones,  et  dam- 
nati  ;  quia  jam  non  sunt  capaces  beatitudi- 
nis,  et  supernaturalium  donorum,  de  quo 
in  hac  disputatione  sormo  ex  professo  re- 
dibit. 

§  n- 

Objectiones  in  contrarium  diluuntur. 

cctio      4.  Contra  primam  conclusionem  polcst 

mam  objici,  idom  esse  objectum  formale  habilus, 

"<='»•  ac  actuum  illius  :  sed  aliqui  actus  charitatis 

'  habent  pro  objecto  formali  creaturam  ;  di- 


lectio  enim  proximi  respicit  illum  sicut  ob- 
jectum  formale  quod,  cum  ei  concupiscat 
propter  ipsum  :  ergo  et  ipse  habitus  cliari- 
tatis. 

Respondetur  idem  esse  objectum  forraale 
quod  alicujus  habitus,  ac  actus  primarii  il- 
lius,  nou  vero  secundarii  ejusdera  ;  dilectio 
autem  proximi  non  est  actus  primarius, 
sed  secundarius  in  charitate.  Undo  esto 
respiciat  ut  objectum  formale  qund  ipsum 
proximum,  quod  infra  examinabitur,  non 
debet  id  corapetere  habitui  charitatis,  sed 
poterit  Deura  sicut  objectum  formale  adas- 
quatura  habere  :  quemadmodura  non  obs- 
tante,  quod  objectura  formale  electionis 
sint  media,  objectum  tamen  formale  quod 
ada:;quatura  voluntatis  est  bonura  coinci- 
dens  cura  fine. 

5.  Contra  secundam  vero  conclusionera  Priiiia 
(omisso  communi  argumento  desurapto  ex^^mur'" 
paritate  honoris  latria)  Deo  debiti,  qui  non  sc-iiu- 
se  extendit  ad  creaturas,  sed  sistit  in  ipso 
Deo,eo  quod  ha?c  difTicuItas  versanda  sit  ex 
professo  dub.  4),  objicies  primo,  quod   de 
charitate  quantum  ad  illius  extensionem 
eodem  modo  philosophari  debemus,  ac  do 
spe  f  nam  spes  generat  charitatem,  ut  dicit 
Glossa  Matth.    I  ;   atqui  spes   ita  attingitMaiiii.  i. 
Deum,  quod  non  cxtenditur  ad  creaturas; 
qui   enim  confidunt  in  croaturis,    repre- 
henduntur  Jerem.   17,  illis  verbis  :  Male-  Jercn. 
dictus  homo,  qui  confidit  in  homine  :  ergo       '' 
charitas  ita  diligit  Deum,  quod  non  exten- 
dit  se  adcreaturas. 

Huic  objectioni  occurrit  D.  Thom.  infra,  Rcsii.m- 
quxst.  25.  artic.  I  ad  3,  his  verbis  :  «  Ad  d.^^tiio 
«  tertium  dicendura,quod  vituperantur  qui 
«  sperant  in  horaino,  sicut  in  principali  au- 
«  thore  salutis,  non  autera  qui  spcrant  in 
«  homine  sicut  in  adjuvanteministerialiter 
«  sub  Deo.  Et  similiter  reprehensibilecssot, 
«  si  quis  proximum  diligeret,  sicut  princi- 
«  palem  finera,  non  autem  si  quis  proxi- 
«  muni  diligat  propter  Dcum,  quod  pertinet 
«  ad  charitatem.  » 

Sccundo  objicies  :  nara  amor  charitatissocmuia 
fundatur  in  communiono  a;ternai  beatitu-"'''''^'^""' 
dinis  :  ergo  ad  illa  pra^cise  extcndi  valet, 
qua)  possunt  nobiscum  comraunicaro  in  il- 
lius  bono;  nara  quia  amicitia  naturalis  fun- 
datur  in  communicatione  sanguinis,  ad 
illos  praicise  extenditur,  qui  sanguinis  noxu 
conjunguntur  :  scd  accidentia,  ct  crcatura) 
irrationales  non  possunt  communicare  no- 
biscum  in  a^terna  beatitudine  :  ergo  ncc  ex 
charitate  amari. 


48 


DK  CHARITATK. 


Piiaitnr.  Rospondelur  ox  D.  Thoni.  (ju.rsl.  2.",  srpe 
^^citata,  art.  3  ,  quod  pcr  charitafom  .  ot 
quanilibot  amicitiani  potost  aliquid  amari 
duplicitor  :  uno  modo  sicut  amicus,  sivo 
objtMrtum  cui  bonum  api^olimus  :  alio  modo 
ut  bonum,  sou  ol>joctum,  quod  amico  con- 
cupiscimus.  Id  orgo ,  quod  priori  modo 
anialur  por  charilalom,  debot  communi- 
caro  cum  amanle  in  bona  a^torn.t)  boalitu- 
dinis,  quia  cliarilas  rospeclu  pra^dicli  ob- 
jecti  n/i  ost  amor  amicitia?,  qua;  fundatur 
in  communionevila5.  ot  petil  rodamationem 
in  amato.  Quod  vero  socundo  modo  ab  ea 
attingilur,  opus  non  cst,  quod  nalum  non 
sit  participare  pra?dictam  beatitudinem, 
sed  suflicil  quod  habeat  aliquam  conjunc- 
tionem  cum  Deo,  possitque  ordinari  ad  ejus 
gloriam,  ul  possunt  creatura)  irralionales, 
et  omnia  accidenlia,  de  quibus  proinde 
ambigendum  non  est,  quod  valoant  ex  cha- 
ritalo  diligi  ;  quamvis  charitas  respectu  il 
lorum  non  habeat  rationem  amicilia},  sed 
concupisconlia?. 

ob^ccUo  ^*  lertio  objicies  :  quia  peccatores,  praj- 
serlim  obstinali  in  malo,  quales  sunt  da3- 
mones,  ot  homines  ad  tartara  detrusi,  di- 
ligendi  non  sunt  ex  cliaritate  :  sed  pecca- 
tores  ctiam  obstinaf i  in  malo  sunt  creatura? 
Dei  :  igitur  charitas  non  extcnditur  ad 
amandas  omnes  crealuras.  Suadetur  major, 
quia  peccafores  obsfinati  in  malo  sunt  ini- 
mici  I)ci  :  co  ipso  autem,  quod  charitas  di- 
ligal  Deum.  non  debet  amare  illius  inimi- 
cos .   sed   illos    polius    aversari ,   et  odio 

i'>aioi.  prosequi,  juxla  illud  Davidis  Psalm.  118: 
Iniqms  odio  habui. 

1  i-oivi-  Respondelur  ex  Doctore  Angelico  ^ua^s- 
"""■  tiunc.  pr.rfata,  art.  6  et  11,  quod  in  pecca  • 
toribus  duo  possumus  considerare,  scilicet 
naturam  rafionalem,  secundum  quam  sunt 
effecfus  Dei,  capacesquc  a^ferna?  beatitudi- 
nis,  super  cujus  communicatione  fundatur 
charilas  ;  el  culpam,  qua  Deo  contrarian- 
tur,  et  a  consequutione  beatitudinis  impe- 
diunfur.  Peccalores  igitur  primo  modo 
considerari  possunt,  debentque  ex  charitato 
diligi,  vel  ut  amici,  vel  saltem  ut  bonum, 
quod  porsisfere  cupimus  ad  Dei  gioriam,  et 
lionorem,  quo  pacfo  se  habet  charitas  erga 
damnatos.  I'osferiori  vero  modo  sumpti, 
ncrape  secundum  culpam,  non  debcnt  ex 
charitafe  amari,  sed  dctestari  pofius,  et 
odio  prosequi  quicumque  pcccaforcs,  etiam 
pater,  et  mafer,  et  propinqui,  ut  habetur 

Luc.  14.  Lucx  11.  quia  pcccatores  dcbemus  odio  ha- 
bere,  quod  peccatore.5  sint;  et  amare,  quod 


sint  on^octus  Dei  :  hoc  enim  ost  illos  verc 
ox  charitalo  diligoro  propter  Doum.  Ncc 
opposifum  colligilur  ox  faclo  Davidis,  quia 
Prophota  (in^iuif  I).  'Ihom.)  iniquos  odion.  tIk 
habuit  in  quantum  iniqui  sunt,  habcns  odio 
iniquifafcm  ipsorum  ,  quod  cst  ipsorum 
malum,  ct  hoc  e.^t  pcrfectum  odium,  de  quo 
ipse  dicit  :  Perfevto  odio  oderam  illos.  Ejus- 
dcm  aulem  rationis  est  habcre  odio  malum 
alicujus,  et  diligcre  bonum  ojus.  Unde 
etiam  illud  odium  ad  charitatem  pertinet. 

Quod  si  ex  his  infcras,  objectum  secun- 
darium  charitatis  non  solum  comprehen- 
dcre  quidquid  perfcctionis  est  increaturis, 
ut  in  assertiono  diximus  ;  sed  etiam  illa- 
rum  dofectus,  ct  peccata,  qua3  dctcstatur,  et 
odio  habet  ?  Respondetur,  quod  in  asser- 
tione  loquuti  sumus  de  charitafc,  ut  dicit 
formaliter  vim  afiectivam  ;  non  vcro  se- 
cundum  quod  dicere  potest  cx  consequenti 
actus  odii,  et  fugoj  circa  malum. 

Vel  dicendum,  objectum  sccundarium 
charitatis  esse  in  duplici  difTerentia.  Aliud 
per  se,  in  quo  nimirum  invenitur,  etsplen- 
det  ratio  sub  qua  illius,  quac  est  divina  bo- 
nitas.  Aliud  vero  por  accidcns,  in  quo  non 
apparct  praodicta  ralio  subqna,  ncquc  est 
aliquid  objccti  formalis  quod,  scilicet  Dci, 
sed  illi  potius  confrariatur;  cujusmodi  est 
peccatum,  eterror.  Objectum  igitur  secun- 
darium,  et  per  se  charifatis  solum  complec- 
titur  quidquid  perfectionis  est  in  creaturis, 
ut  autcm  pra?scindit  ab  objeclo  secundario, 
tam  per  se,  quam  pcr  accidcns,  ctiam  in- 
cludit  peccatum,  quod  aversatur,  et  des- 
truere  inlendit  ipsa  charitas.  Assertio  au- 
tem  a  nobis  statuta  proccdit  de  objecto 
secundario,  et  per  se  hujus  virtutis. 

7.  Quarto  objicies  :  nam  habilus  princi-  Quari 
piorum  non  attingit  conclusiones  in  seip-°'^J'^^'' 
sis,  sed  ad  id  opus  est  alia  virtule  inlellec- 
tuali,  qua^  cst  scientia  :  sed  amor  proximi 
comparatur  ad  amorcm  Dei,  sicut  conclu- 
sio  ad  sua  principia  :  ergo  virtus  charita- 
tis,  per  quam  diligimus  Deum,  non  attingit 
creaturas,  sed  ad  illarum  dilectionem  ne- 
cessaria  est  alia  virtus  cifTectiva. 

Respondetur,  quod  in  nobis,  in  quibus Encrvi 
lumen  intellcctus  cst  valdo  limitatum,  et  ""■• 
imperfcctum,  habitus  principiorum  non 
identificat  sibi  rationem  scientia?,  sed  ab 
illa  distinguifur  :  c-Tctcrum  in  Dco,  et  An- 
gelis,  in  quibus  lux  infellecfualis  magis 
perfecta  est,  el  illimitata,  idem  habitus  est 
eminentcr  formaliter  scientia  ,  et  intelli- 
gentia.Unde  cum  charitas  sit  virtus  ordinis 
superioris, 


DISP.  II,  DUB.  II, 


49 


superioris,  et  valde  eminens,poterit  optime 
elicere  amorem  Dei,  et  proximi,  esto  hu- 
jusmodi  affectus  distinguantur  specifice,  et 
comparentur  inter  se  sicut  conclusio  et 
principium  :  de  quo  infra  agendum  erit. 
Plures  aliac  objectiones  adduci  possent  con- 
tra  hanc  conclusionem,  quas  tamen  con- 
sulto  omittimus.  Tum  quia  omnes  illas 
.  Tho.  proponit  et  dissolvit  D.  Thom.  quwst.  2r>per 
duodecim  articulos.  Tum  etiam,  quia  ex  di- 
cendis  dub.  3  eM  hujus  disputationis  ,  so- 
lutionis  lucem  accipient. 

DUBIUM  II. 

Quxnam  sit  ratio  formalis  sub  qua 
charitatis  theologicx  ? 

Cum  ratio  formalis  sub  qua  cujuscumque 
habitus  pluribus  obnoxia  sit  difiicultatibus, 
CoDip.ut  animadvertunt  N.  Complut.  in  Logica, 
disp.  19.  dub.  4,  id  potissimum  contingit  in 
statuenda  ratione  formali  sub  qua  virtutis 
charitatis  ;  quamlibet  enim  quis  viam  ar- 
ripiat  ex  pluribus,  qua?  sese  ofTerunt ,  tot 
contra  illum  consurguntargumenta,  ut  mi- 
rum  fuerit,  si  omnibus  illis  perfecte  satis- 
facial,  scrvatis  servandis  tam  ex  principiis 
Metaphysica?,  quam  ex  doctrina  SS.  Pa- 
trum.  Caterum  quia  nosfri  muneris  est 
eis  rebus,  qua^  obscuriores  sunt ,  lucem  ac- 
cersere,  in  eoque  pra3cipue  operara  navare, 
idcirco  non  subit  animum  diflicultatem 
pra^dictam,  quasi  oneri  succumbentes,  re- 
fugere,  sed  illam  potius  majori  cum  studio 
pertractare.  Ut  autem  clarior  sit  j)rocessus 
opus  est  priusquam  ad  decisionem  quajstio- 
nis  acccdamus,  nonnulla  pra^mittere,  quas 
dicendis  viam  expediant,  et  unde  orta  sit 
hujus  difTicultas,  patefaciant. 


§  I. 


Prxmitluntur  quxdam  ad  dubii  decisionem. 

esiin-  8.  Circa  materiam  igitur  pr.iGsentis  qua^s- 
"hoc  tio'^i^  convenit  unanimiter  inler  Authores, 
ibio.  rationem  formalem  aw6  r^?/a  charitatis  esse 
bonitatem  divinam.  Nam  cum  objectum 
voluntatis,  et  cujuslibet  virtutis  afrecliva) 
sit  bonum  sub  ratione  boni,  ut  docent  uni- 
versi  Metapliysici  ;  cliaritas  aulem  virtus 
sit  virtiis  afTectiva  erga  Deum  ,  sicut  circa 
proprium  oljjectum  formale  adaoquatum  , 
necesse  est  ,  quod  illius  ratio  formalis  siib 
qua  sit  bonitas,  non  qualiscumque,  sed  di- 


vina.  Caeterum  quia  divina  bonitas  mul- 
tifariam  considerari  polest,  inde  oritur 
difTicultas  determinandi  ultimo  rationem 
formalem  sub  qua  specificativam  praGdictae 
virtutis. 

Pro  quo  sciendum  est,  quod  bonitas  di- 
vina  potest  sumi  dupliciter  :  primo  pro  bo- 
nitate  divina  sic,  secundum  quod  alistrahit 
analogice  a  bonitate  qua^  est  divina  per  es- 
sentiam,  et  per  participationem,  qualis  est 
gratia  sanctificans.  Secundo  determinate 
pro  bonitate  increata,  sive  per  essentiam 
divina.  Qua^  iterum  potest  usurpari,  vel 
prout  est  nobis  conveniens,  et  constitutiva 
Dei  in  esse  boni  nostri  a  nobis  possessibilis; 
vel  prout  est  conveniens  ipsi  Deo,  illumque 
infinite  bonum  sibi,  et  in  seipso  consti- 
tuens. 

Cajterum  bonitas,  qua  Deus  est  infinite 
bonus  in  seipso,  adhuc  potest  considerari 
quadrupliciter.  Primo  pro  bonitate  divina, 
secundum  quod  est  communis  essentia;,  et 
atlributis,  et  perillorum  differentiastrans- 
cendens.  Secundo  pro  bonitate  divinae  es- 
sentias,  quatenus  virtualiter  distinctffi  ab 
attributis.  Tertio  pro  bonitate  speciali 
unius  attributi,  secundum  quod  ab  aliis,  et 
essentia  divina  condistinguitur.  Quarto  et 
ultimo  pro  bonitate,  qua^  ex  divina  essentia 
et  attributis  coalescit,  omnesque  illorum 
perfectiones  quasi  partes  integranles  inclu- 
dit.  Secundum  hos  igitur  diversos  modos, 
quibus  considerari  potest  divina  bonitas, 
sunt  diversffi  opiniones  circa  constitutio- 
nem  rationis  .su6  ^Jxacharitatis  ;  inter  quas, 
ut  quas  voritatem  et  mentem  Ang.  Doctoris 
continent,  adstruamus. 

9.  Supponendum  cst  prius,  quod  ratio  Notai. 
formalis  sidj  qua  cliaritatis  non  potest  esse 
bonitas  divina  communis  analogice  creata^, 
et  increatae,  sive  illis  in  quantum  una  est 
divina  esscntialiter,  etaltera  participative, 
Tum  quia  ut  dubio  praoccdonli  vidimus,ob- 
jectum  formaIer/MO(/  ada^quatum  charitatis 
est  Deus,  cujus  oppositum  dicoiidum  forot, 
si  V aiio  [oxvaiiVissubqud  illiusesset  bonitas 
divina  analogice  communis  creataj,  etin- 
crcata}.  Nam  quia  ratio  formalis  sub  qua 
Melaphysicac  est  conceptus  entis  analogice 
communis  Deo,  et  creaturis,idcirco  non  so- 
lum  ipse  Deus;  sed  etiam  creatur.n  spcc- 
tant  ad  objectum  formale  f/^/of/  illius.  Tum 
ctiam,  quia  virtus  charitatis  cst  participa- 
tio  formalis  dilectionis,  qua  Deus  seipsum 
diligit :  scd  ratio  formalis  sub  qua  luijus  di- 
leclionis  non  cst  bonitas  divina  ut  sic,  sed 


ro 


DK  CHAKITATK. 


illa  qua?  ost  por  ossonliani  divina  :  orgonoc 
charitatis.  Patot  consoquontia  ;  nam  impos- 
sibilo  ost.  u<  ratio  fornialis  ,s»6(/"" '"'i'^''"^' 
vel  actus  forniati.  ot  idoati  ox  alio  sit  niagis 
univoriiilis,  ot  illiiniliita.  quam  ratio  sub 
qua  illius.  a  quo  oxoniplaliir ;  alias  oxcodo- 
rot  quoad  moduni  soiun  prolol\piMn.  quod 
csl  impossibile.  l  ndo  cum  ralio  formalis 
sub  tjud  charitatis  incroat.o  non  sit  bonitas 
divina,  socundum  quod  pnrscindit  analo- 
gico  a  Uoo  et  creaturis,  .omnino  ropugnat, 
quod  idom  habcat  rospectu  cliaritatiscrealie 
existontis  in  justis.  (Juic  autom  opituhari 
vidonlur  huic  senlonli;e.  infra  illius  Au- 
thuros  roferentes  adducemus. 

Kota  2.  10.  Secundo  etiam  supponendiim  est, 
quod  ralio  formalis  sub  qua  charitatis  non 
ost  bonitas  divina,  quatcnus  constitutiva 
Dei  in  esse  boni  proprii  creaturaj  ab  illa 
consequibilis.  sed  quatenus  conveniens  ipsi 
Deo.  etporfectiva  illius  in  seipso,  licetcon- 
notel  communicationem  passivam  sui  in 
croalura.  Fundamentum  est,  quia  charitas 
est  pcr  se  primo,  et  essentialiter  amicitia 
creaiuriE  ad  Deum.  Amicitia  autem  non 
fertur  in  amatum,  quia  bonus  et  utilis 
amanti,sedquia  bonus  et  amabilisin.<!e/p.!?o, 
ly  quia  diccnle  rationem  formalem  sub  qua 
motivam  amoris;  alias  nihilo  diflerret  ami- 
citia  ab  amore  concupiscentia),  qua^  diiigil 
amatum.  non  propler  ipsum,  sed  quia  cst 
utiiis,  vel  delectabilis  amanti,  ut  siipra 
diximus. 

Accelit  quod  amor,  qui  per  se  supponi- 
tur  ad  spem,  tendit  in  Deumqualenus  bo- 
num  nostrum,  ob  idquo  non  est  amicitiaj, 
sedconcupiscentia} :  ergocum  charitas  dili- 
gat  Deum  ex  amicitia,  non  terminabilur  ad 
illum  sub  ratione  boni  proprii  creaturaj, 
sed  quia  est  bonus  absolute  in  seipso. 

D.  Bcrn.  Qua3  est  doctrina  D.  Bernard  epist.  11, 
his  verbis :  «  Est  qui  confitetur  Domino, 
«  quoniam  prodest ;  et  est  qui  confitetur, 
«  quoniam  sibi  bonusest;  et  itemquicon- 
«  fitetur,  quoniam  simpliciter  bonum^  est. 
«  Primus  servus  est,et  timet  sibi :  secundus 
«  mercenarius  est,  et  cupit  sibi :  tertius  fi- 
«  lius  est,  et  defert  Palri :  sola  quaj  in  filio 
«  est  charitas,  non  qua^rit  quas  sua  sunt.  » 

D.  Ang.  Idem  tradit  D.  August.  in  Psalm.  11,  el  cap. 
3,  in  cpist.  ad  Galat.  et  alibi  saepe. 

Nec  refert  si  in  contrarium  objicias  Con- 
cilium  Trident.  sess.  6,  cap.  6,  inler  aclus, 
quibus  homo  disponitur  ad  justificationem, 
numerare  actum  charitatis,  quo  incipimus 
diligere  Deum,  ul  fontem  nostrae  justitiae, 


Ocfurri 
tur  ob- 
jcctioni 
Trident. 


quiacliis -ntlingil  iHnim  sub  rationo  boni 
proprii  crcatur;o. 

Kospondoturonim  ciim  lU-llarmino  lih.2,  •i^;[J;;rif 
ile  Pivnitentia,  rap.  11,  Voga  lib.G,  in  Trid.  v;;,;, 
vap.  -28,  Vasquez  I,  2,  f//.v;).  20:5,  cap.  2,  et 
aliis  pluribus,  pra^dictum  aclum  dilectionis 
non  es?e  charitalis,  sod  allerius  principii. 
Nam  priusquam  homo  spercl  a  Deo  peccalo- 
rum  vcniam.  qui  est  aclus  proprius  hujus 
virtutis,  incipit  eum  diligere  per  amorem 
concupiscentia},  ut  bonum  sibi  conveniens, 
juxta  ea  qua?  diximus  tract.  prxced.  disp.  I, 
n.  40.  Et  de  hoc  amoro  loquitur  Concilium, 
ut  satis  aperle  colligitur  ox  textu. 

Quibus  addo,  quod  charitas,ut  (/«6.2  pra3- 
cedontis  disputationis  vidimus,  potest  se- 
cundario  ferri  in  Deum  perconcupiscentia) 
amorem.  Unde  licet  ratio  formalis  sub  qua 
illius  sit  bonitas  divina  absolute  accepta, 
poterit  aliquis  ejus  actus  secundarius  spe- 
ciem  capere  a  pra^dicta  bonitate,  quatenus 
propria  creatura!,  sicut  non  obstanle  quod 
ratio  formalis  sub  qua  specificativa  volun- 
tatis  sit  bonilas  finis,  aliquis  illius  actiis  se- 
cundarius,  videlicet  electio,  capit  imme- 
diate  speciem  a  bonitate  utili,  quas  non  est 
propria  finis,  sed  mediorum,  ut  diximus  in 
tract.  deultimo  fne,  disp.  l,  ditb.  4. 

Necetiam  refert  si  secundo  objicias,quod^^.iicr.i 
D.  Thom.  pluribus  in  locis  expresse  asserit     ni 
objectum    formale  charitatis  esse  Deum,  i)*"^!,' 
quatenus  est  causa  ,   et  objectum  aeterna) 
beatitudinis,  quo  pacto  exprimit  rationem 
boni  nostri. 

Respondetur  enim  mentem  Angel.  Pra)- 
ceptoris  non  essc,  quod  charitas  fcralur  in 
Deum,  quatenus  est  causa  noslra}  beotitudi- 
nis,  ly  quatenus  dicenle  rationem  formalem 
sub  qua  motivam  hujus  dilectionis,  ut  om- 
nes  Interpretes  contra  Scotum,  et  Gabrie- 
lem  in  eo  sensu  usurpantes  D.Thomam  ex- 
ponunt,  et  constat  ex  ipso  Ang.  Magistro 
pluribus  in  locis,  prssertim  quxst.  unica 
de  charitatc,  art.  2,  in  corpore,  ubi  post- 
quam  docuit  objectum  charitatis,  per  quam 
efTicimur  cives  Sanctorum,  esse  Deum  prout  j 
est  causa,  et  terminus  ailernffi  beatitudinis,  \ 
haecsubdit:  «  Amare  autem  bonum  alicu-D.  Th 
« jus  civitatis  contingit  dupliciter.  Uno 
«  modo,ut  habeatur.  Aliomodo,  utconser- 
«  vetur.  Amaro  autem  bonum  alicujus  ci- 
<<  vitatis  ut  habeatur,  et  possideatur,  non 
((  facit  bonum  politicum,  quia  sic  etiam 
((  aliquis  tyrannus  amat  bonum  alicujus 
'(  civitatis,  uteidominetur,  quod  esl  amare 
«  seipsum    magis  quam    civitatem,    sibi 

enim 


DISP.  II,  DUB.  II. 


51 


«  enim  ipsi  bonum  concupiscit  :  sed  amare 
«  bonum  civitatis  ut  conservetur,  et  defen- 
«  datur,  hoc  est  vere  amare  civitatem, 
«  quod  bonum  politicum  facit.  Sic  igitur 
a  amarebonum,  quod  a  beatis  participatur, 
«  ut  habeatur,  et  possideatur,  non  facitho- 
«  minem  bene  se  habentem  ad  beatitudi- 
«  nem,  quia  etiam  mali  illud  bonum  con- 
«  cupiscunt;  sed  amare  illud  bonum  se- 
«  cundum  se,  ut  permaneat,  etdifiundatur, 
«  et  ut  nihil  contra  ipsum  agatur,  hoc  fa- 
«  cit  hominem  bene  se  habentem  ad  illam 
«  societatem  beatorum,  et  ha^c  estcharitas, 
«  quae  Deum  propter  se  diligit,  etc.  « 

Idem  docet  in  hac  qus,st.  23,  art.  6,  ubi 
ex  eo  distinguit  spem  a  charitate,  quod  por 
spem  amamus  Deum  nobis,  per  charitatera 
vero  diligimus  illum  propter  seipsum  ;  sic 
enim  habet  :  «  F^idcs  autem,  et  spes  attin- 
«  guntquidem  Deum  secundum  quod  ex 
«  ipso  provenit  nobis  vel  cognitio  veri, 
«  vel  adeptio  boni  :  sed  charitas  attingit 
«  ipsum  Deum  ut  in  illo  sistat,  non  ut  ex 
«  eo  aliquid  nobis  proveniat.  »  Ex  quo 
etiam  principio  dislinguit  has  virtutes 
supra  quxst.  17,  art.  6  ei  8.  Cum  ergo  pro- 
prium  charitatis  sit  diligere  Deum  propter 
se,  non  vero  ut  possidendum  ;  idque  pra^- 
cipue  curet,  ut  illius  bonitas  difiundatur, 
et  nihil  contra  illam  fiat,  ut  locis  modo  ad- 
ductis  tradit  D.  Thomas  ;  manifestum  est, 
quod  dum  in  eis,  aut  alibi  asserit  objectum 
formale  charitatis  esse  Deum,  prout  est 
objectum,  et  causa  beatitudinis,  ly  prout 
non  reduplicat  in  ejus  sententia  rationem 
formalem  sub  qua  prffidictae  virtutis,   ut 

5.  male  interpretatur  Scotus.  Alias  enim  jam 
charitas  amaret  bonum  divinum  ut  haben- 
dum,  et  possidendum,  qualiter  illud  amant 
peccatores,  non  vero  secundum  se,  ut  locis 
modo  citatis  tradit  S.  Doctor. 

3.  11.  Tertioetiam  supponendum  est,  quod 
ratio  f(5rmalis  sub  qua  specificativa  chari- 
tatis  nequit  esse  bonitasincreata  Dei  secun- 
dum  omnes,  et  singulos  illos  quatuor  mo- 
dos,  quibus  ut  n.  8  diximus  in  seipsa 
considerari  potest,  et  ad  quos  devolvitur 
prajsens  difiicultas,  sed  secundum  unum 
tantum  ex  illis.  Nam  cum  inter  illos  bo- 
nitatis  divina?  modos  detur  distinctio  vir- 
tualis,  haecque  sufiiciat  in  ratione  formali 
suh  qua,  ad  distinguendos  specie  reali  habi- 
tus,  et  virtutes;  non  posset  charitas  esse 
una  in  specie  atoma,  si  terminaretur  ad 
Deum  secundum  omnes,  et  singulos  illos 
quatuor  bonitatis  modos.  (Jndecum  chari- 


tas  sit  unica  virtus  specifice,  ut  docet  D. 
Thom.  art.  5  hujus  qxixstionis,  necesse  est  D.  Tho. 
quod  ratio  formalis  sub  qua  illius  sTt  boni- 
tas  divina  sumpta  pr;T3cise  secundum  unum 
ex  quatuor  prasdictis  modis,  quem  utdeter- 
minemus. 

12.  Supponendum  est  ultimo  ex  D-^°%fo 
Thom.  qu!Bst.2\,  de  veritate,  art.  1  el  2,Aristot. 
quod  ratio  formalis  boni  consistit  in  enti- 

tate  perfectiva  alterius  per  modum  finis. 
Nam  bonum  est,  quod  omnia  appetunt  si- 
cut  finem,  ob  idque  dicit  Philosophus  I 
Ethic.  quod  omnes  recte  dofinientes  bonum, 
ponunt  finem  in  definitione  illius.  Res 
autem  assequuntur  rationem  finis  per 
suum  esseexistentia3,  quia  ut  liquet  ex  se, 
et  docet  Boetius  3,  de  consolatione,  esse  estBoetius. 
quod  omnia  appetunt,  cum  non  habent,  et 
in  quo  habito,  et  possesso  quiescunt  :  sicut 
materia  prima,qua3  habet  esse  per  formam, 
hanc  dicit  habitudinem,  ut  quando  non 
habetipsam,  tendat  in  eam  ;  et  quando 
habet,  quiescat  in  ea  ut  tradit  D.  Thom.D.  Tiio. 
1  part.  qusest.  19,  art.  1,  qua3  sunt  propria 
officia  finium.  Unde  bonitas  cujuslibet  rei 
attenditur  principaliter  ex  ejus  cxistentia; 
qua3  enim  ab  illa  omnino  praBscindunt,  etsi 
possint  dici  entia,  non  tamen  bona,  ut  pa- 
tet  in  dimensionibus  malhemalicis,  ot  crea- 
turis  possibilibus. 

13.  CaBterum  cumesse  sit  duplex,  aliud 
substantiale,  aliud  vero  accidentale,  ad 
hoc  ut  aliqua  res  sit  absolute,  et  simpliciter 
bona,  utrumque  habere  debet.  P^t  ratio  est 
perspicua  ;  nam  bonum  coincidit  reipsa 
cum  perfecto  :  non  enim  aliter  posset  esse 
perfectivum  alterius,  aut  appefibile  per 
modum  finis,  in  quo  consistit  ratio  boni ; 
quia  unumquodque  est  appetibile  secundum 
quod  est  perfectum,  cum  omnina  appetant 
suam  perfeclionem.  Constat  aulem  perfec- 
tum  importare  quandam  integrilalem  om- 
nium,  qua3  sunt  debita  subjecto,  sive  subs- 
tantialia  sint,  sive  accidentalia.  Perfectum 
enim  est,  cui  nihil  deficit ;  quippe  si  ali- 
quod  ox  debitis  ei  deficiat,  eo  ipso  non  erit 
perfcctum,  ot  integrum,  sed  mutilum  po- 
tius,  et  imperfectum.  Unde  ad  hoc  ut  aliqua 
res  sit  simpliciter,  et  absoluto  bona,  inclu- 
dcre,  ct  habero  debet  omnem  formam,  ot 
oxistentiam  sibi  debitam,  sive  accidentalis 
sit,  sive  subtsantialis,  quia  bonum,  ut  dici- 
tur.j  Melaph.  cap.  10,  est  extra  quod  ni-Mciapli. 
hil  est  accipere,  in  quo  consistit  ratio  per- 
fecti. 

Atque  liinc  fit  maximum  esse  discrimen 


CllAKlTATK. 


inter  iMis,  et  boiiiim.  Nam  iit  aliqiia  ros 
dicatur  simpliciler  eiis,  sullicit  qiiod  habeat 
esso  siibstantialo;  ad  hoc  vero  ut  sit  sim- 
plicitor  boiia,  nocessoost  qiiod  ulteriiis  in- 
cliidat  osse  accidontale.  ot  iiiliil  ox  nalurali- 
tordebitis  ei  doficiat,  ut  o.xprosso  tradit 
D.  Thom.  1  ;).  (juxsl.  .'>,  art.  1  ad  2.  his 
vorbis  :  «  Cum  ens  dicat  aliquid  proprio 
0  esse  in  actu,  actus  aufem  ordinom  lin- 
«  beat  ad  polentiam,  secundum  hoc  simpli- 
«  citer  aliquid  diciturens,  .«^ecundum  quod 
«  primo  discernitur  ab  eo,  quod  est  in  po- 
«  tontia  tantum  :  hoc  autcm  est  osso  subs- 
«  tantialo  rei  uniuscujusquo.  Tnde  per 
«  suum  esse  substantialc  dicitur  unum- 
«  quodque  ons  simplicitor.  Per  actus  autem 
«  superadditos  dicitur  aliquid  esse  secun- 
«  duni  quid  :  sicut  esse  album  significat 
«  esse  secundum  quid,  non  enim  album 
«  aufert  esse  in  potentia  simplicitcr,  cum 
«  advoniat  rei  jam  pr.Toxistenti  in  actu. 
«  Sed  bonum  dicit  rationem  porfecli,  quod 
«  est  appetibile,  et  per  consoquens  dicit 
«  rationem  ultimi.  Unde  id,  quod  est  ulti- 
«  mo  porfectum.  dicitur  bonum  simplici- 
«  ter  ;  quod  autem  non  habot  ultimam 
«  perfeclionem,  quam  dobelhabero,  quam- 
«  vis  liabeat  aliquam  i)crfeclionem,  in 
«  quantnm  est  actu,  non  tamen  dicitur 
«  perfectum,  aut  bonum  simpliciter,  sod 
«  secundum  quid.  Sic  ergo  secundum  pri- 
«  miim  esse  quod  est  substantiale,  dicitur 
«  aliquod  ens  simpliciter,  et  bonum  secun- 
«  dumquid.SecundumverouIlimum  actum 
«  dicilur  aliquid  ens  sccundum  quid,  et 
«  bonum  simpliciter.  r,  Idem  tradit  qu.vsf. 
21,  (le  vcritate,  arl.  o.cxquoct  aliis  nuper 
pra^suppositis  non  erit  ita  difTicile  verita- 
tem  hujus  qua^slionis  defcrmuiare.  Unde 
sit 


11. 


Communis  sententia  duplici  rationr  fulcitur, 

conriu-  14.  Dicendum  ergo  est,  rntionem  for- 
^'"-  malem  sub  qua  mofivam,  et  spcciricativam 
charifatis  esse  bonitatcm  divinam.  quae  ex 
Dei  essentia,  et  attributis  coalescit,  omnes- 
que  et  singulas  illorum  formalifafcs  inclu- 
dit.  Ha}c  assertio  cst  germana,  et  legitima 

D.  Tho.  m6"s  D.  Thomae,  tum  in /nic  2,  2,  fju.xst. 
2.3,  art.  5.  et  quxst.  2.",  sequenti,  art.  \,  et 
quxst.  unica  dc  charifafe,  arlic.  S  ad  l. 
Tum  etiam  in  omnibus  illis  locis,  in  qui- 
bus  asserit  charifatem  ferri  in  Deum,  qua- 


tenus  ost  objectum  aMorna>  beatifudinis, 
quac  infra  adducemus.  Ang.  Doctorem  se- 
quunfurCajot.  l^annez,  IMaldcrus  otArauxo 
inliac2,  2,  quxst.  27^,  art.  4,  Joannes  a  S. 
Thoma  (//,«/).  14,  art.  3,  Sunvcz  disp.  l,de 
charifati',  serf,  2,  Lorca  sect.  6,  disp.  n, 
(«aspar  Hurtado  disp.  3,  difficulf.  1.  Idem 
etiam  docenf  D.  Honaventura  in  3,  quxsf. 
2,  art.  2,  Richardus  ihidem,  art.  6,  quxst. 
l,Scotusin  3,  distincf.  27,  qiixst.  unica, 
§2,  Gabriel,  et  Almainus  ibidem,  dub.  3, 
et  alii. 

Probatur  autom  hacc  sententia  funda- 
mcnfo  D.  Thomo}  ;  nam  ratio  formalis  sub 
qua  motiva,  ct  specificativa  charitatis  est 
summa  bonitas  :  crgo  et  bonitas  divina, 
quse  ex  Dei  essentia,  et  attribufis  coalescit, 
seu  resultaf.  Antecedons  est  omnino  indu- 
bitalum.  Tum  quiaest  expressum  D.  Tho- 
mas  quxst.  unica  de  charifafe,  art.  r>  ad  4, 
etart.  8,  in  cnrpore,  et  arf.  10,  et  art.  12, 
ad  16,  etpluribus  aliis  in  locis,  in  quibus 
asserit  summum  bonum  esse  objcctum  for- 
male  charitafis.  Consfat  namquc  summum 
bonum  constitui  in  esse  talis  per  summam 
bonitafem.  Tum  etiam,  quiautsspe  tradit 
idem  Angel.  Docfor.  ohjectum  formale 
charitafis  est  Deus  sub  ratione  ulfimi  finis  : 
quao  ratio  importat  pro  formali  summam 
bonitalem,  quia  cum  bonum  coincidatcum 
fine,  et  aliasflnissit  melior  iis,  qnx  sunt 
ad  illum,  necesse  est  ut  fmis  ultimus  sit 
summum  bonum  omnium  excogitabilium. 
Tumdenique,  quia  virtus  omnium  perfec- 
tissima,  et  univcrsalissima  in  imperando 
effective  aliis,  qualis  est  charitas,  habere 
debet  pro  ratione  formali  sub  qua  bonita- 
tcm  omnium  univcrsalissimam  in  movendo 
finaliter,  et  allicitive  ;  quia  finis,  et  efficiens 
mutuo  sibi  correspondent  :  a  suoque  ob- 
jeclo  habet  aliqua  virtus,  quod  sit  magis, 
vel  minus  universalis  in  imperando  aliis  : 
sed  ratioomnium  universalissima  in  alli- 
ciendo,  et  finalizando  est  summa  bonitas, 
quia  bonum  quo  majus,  eo  potest  plura  ad 
seattrahcre,  et  movere  :hacc  igiturest  ratio 
formalis  sub  qua  charitatis.  Consequcntia 
vero  suadetur,  quia  summa  bonitasest  illa, 
qua  non  potest  excogitari  alia  innjor  : 
constat  autem  solam  bonitafem  divinam, 
qua3  integratur  ex  essentia  fJei,  ct  illius 
attributis,  esse  ita  excellentem,  ut  non  pos- 
sit  excogitari  alia  major;  nam  bonitas 
essenliae  divinae  prout  pra^cisa?,  et  distinc- 
ta3  ab  attributis,  vel  attributorum,  quatenus 
distinguuntur   ab  essentia,   non  adacquat 

illam 


Cajet. 
ItaniiC) 
Mulcl 
Alaiixa 
Joan. 

Saiicli 


Miar 
Lorc!, 
Ilurlai 
I).  Uo 
Uirhai 
Srol 
Gabri. 
ci  A 
niavni 


Funf 
nicnlu 


DISP.  II,  DUB.  II. 


53 


illam  bonitatem,  quae  includit  quidquid 
perfectionis  invenitur  tam  in  essentia, 
quam  in  attributis;  sed  est  inferior  illa, 
ut  de  se  videtur  perspicuum. 

sio.  15.  Huic  rationi  responderi  potest  ex 
doctrina  cujusdam  recentioris,  concesso  an- 
tecedenti,  negando  consequentiam  ;  quia  in 
essentia  divina  quatenus  virtualiter  dis- 
tincta  ab  attributis,  etiam  invenitur  summa 
bonitas,  quoniam  prasdicta  essentia  conti- 
net  formaliter  perfectionem  quidditativam 
Dei,  et  virtualiter,  sive  per  modum  radicis, 
quidquid  excellentiae,  et  bonitatis  est  in 
attributis;  quod  sufficit  ad  constitutionem 
summaj  bonitatis,  et  consequenter  ad  hoc, 
ut  divina  essentia,  quatenus  prajcisa  ab 
attributis,  possit  esse  ratio  formalis  sub 
qua  charitatis  Theologicae. 

'<=•«•  Sed  hffic  evasio  nuUius  momenti  est,  po- 
testque  facile  impugnari.  Primo,  quia  non 
intellectis  in  Deo  attributis,  non  intelligi- 
mus  illum  summe  perfectum  :  ergo  nec 
summe  bonum  :  igitur  bonitas  essentia; 
divinffl  solitarie  accepta^  ab  attributis,  non 
est  summa  omnium  possibilium,  sed  infra 
summam.  IJtraque  consequentia  est  perspi- 
cua,  quia  bonum  coincidit  cum  perfecto, 
ut  §  praecedenti  vidimus.  Antecedens  vero 
suadetur,  quia  ex  eo  pra^cise,  quod  Deus 
non  esset  formaliter  misericors,  sapiens, 
omnipotens,  etc.  non  esset  summe  perfec- 
tus,  quippe  eo  ipso  deficeret  ei  multiplex 
perfectio,  quam  natus  est  habere,  scilicet 
attributorum  :  ergo  non  intellectis  in  Deo 
prajdictis  atlributis,  nequit  intelligi  summe 
perfectus,  quia  non  concipitur  in  ipso  om- 
nis  perfectio  possibilis. 

Deinde  impugnatur  eadem  solutio  ;  nam 
bonitas  summa  est  illa,  qua  non  potest  ex- 
cogitari  alia  major  :  sed  bonitas,  qua?  ex 
perfectione  essentiali ,  et  attributali  coales- 
cit,  est  major  illa,  quam  dicit  essentia  pra3- 
cisa  ab  attributis  ;  continet  enim  quidquid 
bonitatis  est  in  praedicta  essentia,  et  insu- 
per  attributa,  quae  etiam  ex  suo  conceptu 
formali  dicunt  perfectionem,  ut  supponi- 
mus  :  ergo  essentia  Dei,  quatenus  prajcisa 
ab  attributis,  non  intelligitur  esse  summa 
bonitas,  sed  infra  summam. 

Praiterea,  bonitas  summa  est  illa,  cui 
nulla  potest  fieri  perfectionis,  sive  boni- 
tatis  additio  :  sed  essentiae  divina^  sumpt;c 
metaphysice,  et  solitarie  ab  attributis,  lit 
per  ipsa  attributa  perfectionis,  et  bonitatis 
additio,  illius  scilicet,  quam  ex  suo  formali 
conceptu  dicunt  attributa  :  ergo  essentia 


Dei,  quatenus  pra^cisa  ab  attributis,  non 
est  summa  bonitas,  sed  prout  conjuncta,  et 
identificata  cum  illis. 

>   16.  Dices  :  per  attributa  fieri  virtualem    Effu- 
additionem  divina^  essentiaB  in  ratione  en-   ^'"'"- 
tis,  non  vero   in   ratione   perfectionis,  et 
bonitatis,  quia  perfectio  attributorum  con- 
tinetur  eminenter   in  essentia  ,    ut    jam 
diximus. 

Sed  contra,  quia  attributa  ex  suo  formali  Confuta- 
conceptu  dicunt  perfectionem  virtualiter  ^"'■- 
distinctam  ab  essentia,  alias  esset  qua^stio 
de  re  non  supponente,  eodemque  modo  phi- 
losophandum  esset  de  illis,  ac  de  relationi- 
bus  :  ergo  addunt  essentiae  divinae  non  so- 
lum  in  ratione  entis,  sed  etiam  in  esse 
perfectionis  ,  et  bonitatis .  Patet  conse- 
quentia,  tum  ex  antecedenti,  tum  etiam, 
quia  ideo  attributa  formaliter  sumpta  ad- 
duntessentiaj  divinaj  in  ratione  entis,  quia 
ex  suo  proprio,  et  differentiali  conceptu 
dicunt  entitatem  :  sed  etiam  ex  eodem  for- 
mali  conceptu  dicunt  perfectionem,  et  boni- 
tatem,  ut  supponimus  :  ergo  sicut  addunt 
essentiae  divina^  in  ratione  entis,  ita  in  ra- 
tione  bonitatis. 

Confirmatur  primo,  et  simul  exploditur  jjajor 

fundamentum   utriusque   evasionis ;    namconfuta- 

,     .  .  tio. 

relationes  continentur  eminenter  in  essen- 

tia  communi  tribus  personis,  non  minus 

quam  attributa,  et  tamen  si  ex  suo  differen- 

tiali  conceptu  dicerent  perfectionem,  adde- 

rent  illi  aliquid  bonitatis  :  ergo  virtualis 

continentia  attributorum  in  pncdicta  es- 

sentia  non  obest,  quominus  addant  illi  per- 

fectionem,  et  bonitatem,  quam  important 

ex  suo  conceptu  formali.  Probatur  minor 

tum  a  paritate  ;  nam  quia  relationes  ex  suo 

formali,  et  differentiali  conceptu  important 

entitatem,  addunt  essentiae  divina^  in  ra- 

tione  entis  :  ergo  si  ex  eodem  conceptu  di- 

cunt  perfeclionem,  adderent  illi  in  ratione 

perfectionis.  Neque  enim  minus  conlinetur 

in  pra^dicta  essentia  relationum  entitas, 

quam   includeretur  bonitas   et   perfeclio . 

Tum  etiam,  quia  si  divina^  relationes  dice- 

rentex  suo  formali  conceptu  perfectionem, 

aliquid  bonitatis  esset  realiter  in  una  per- 

sona,  quod  non  esset  in  alia;  ideoque  inter 

alias   rationes,  quibus    utuntur   Thomist;c 

ad  probandum  divinas  relationes  non  dicero 

perfectionem.hanc  etiamassumunt,  quao  ab 

inconvenienti  procedit  :  sed  hacc  ratio,  et 

illatio  nulla  esset,  nisi  per  bonitatem,  quam 

ex  suo  formali  conceptu  dicerent  relatio- 

nes,  fieret  aliqualis  bonitatis  additio  divinae 


I 


54 


DK  CHARITATK. 


cssontiaj  siimpl.o  inolapliNsico  ;  quia  alias 
cum   li.oo  sil   coniinuiiis  tribus  porsonis, 
quidquid   bonitatis   essot    in  una,  habcrcl 
alia.  nulluniquo  discrinicn  vcrsarclur  intcr 
illas  in  raliono  pcrfoclionis,  cl  bonitatis  : 
ergo,  clc. 
Alia  iiii-     Confirniatur  sccundo  cadem  impugnatio  ; 
Tio.**   nam  propriclalcs  naturiC  humani!  conti- 
ncntur  in  illa  virtualitcr,  ct  lamcn  addunl 
ei  pcrfoclioncm,  ot   bonilatcm   rcaliter   : 
ergo  licct  atlributa  divina  indudantur  vir- 
tualitcr  in  csscnlia  Dci,  polorunt  nihilomi- 
nus  addorc  illi  sccundum  nostrum  modum 
intclligcndi.  pcrfcctioncm,  et   bonilatcm. 
Patct  consoqucnlia  :  tum  a  paritalc  :  tum 
eliam,  quia  bonum  dicit  rationem  ullimi  ; 
ultimum  autcm  cujuslibet  rci  sumilur  ab 
ejus  proprictatibus,  ct  opcrationibus,  non 
quidem  proul  includuntur  in  essentia,  sed 
secundum  formale  esse  ipsarum,  qualcnus 
ab  esscntia  condislinguitur.    Undc  quan- 
tumvis  aliasdictae  propriclales  includantur 
in  pr;cdicla  cssentia,  sempcr  addent  ei  bo- 
nitalcm,  et  pcrfeclionem. 
niruiinr     Ex  quibus  constat  ad  fundamentum,  cui 
™°\JQ^j^'innitunlur  adducta)  evasiones;  quanlumvis 
nm-    enim  Dei  csscntia  metaphysice  sumpta  con- 
tineat  eminenter  attributa,  si  tamen  non 
intelligalur   identificata  cum  illis,  sed  ab 
eis  omnino  pra^scindat  :  non  polcst  intel- 
ligi  summe  bona,  atque  porfecta,  ut  constat 
tum  ex  modo  diclis  :  tum  etiam,  quia  me- 
lius  est  Deo  habere  attributa  formaliter,  et 
virtualiter  simul,  quam  solum  eminenter, 
sive  per  modum  radicis  ;  alias  cum  quac- 
libet  natura  abl.orrcat  supcrflua,  non  debe- 
rent  admitti  in  Deo  attributa  distincta  vir- 
tualiter  ab  illius  esscntia. 
Emn-      17.  Sccundo  probatur  nostra  .sententia 
ai1a'"ra-  ^lia  ratione  desumpta  etiam  ex  D.  Thom. 
Nam  ratio   formalis  sub  qua  charitatis  est 
bonilas  prima  absolute  dicta,  si  ve  quaj  Dcum 
constituit  bonum  absoluto,  el  simpliciler  : 
ergo  non  est  bonitas  essentia?  prout  dis- 
tinctai  ab  atlributis,  ncc  attributorum,qua- 
tenus  prajscindunt  ab  essentia  ;  sed  qua? 
essentiam,  et  attributa  complectitur.  Ante- 
cedens  est  omnino  certum  :  consequentia 
vero  suadctur,  qua  nisi  in  Deo  concipiamus 
essentiam,  et  attributa,  non  possumus  in- 
telligere  illum  bonum  absolute,  et  simpli- 
citer  :  tum  quia  hujusmodi  bonum  impor- 
tat   intcgritatem  omnium,  qu»  nata  sunt 
convenire  formaliter  subjecto  ;  Deo  autem 
nata  sunt  convenire  formaliter  essentia,  et 
attributa .  Tum  etiam,  quia  si  per  impossi- 


D.  Tho. 


bilo  aufcrrcnlur  a  Dco  atlributa,  manento 
esscnlia,  aut  o  conlrariocssenlia  pcrsiston- 
tibus  altributis  ;  non  mancret  in  se  simpli- 
citcr  pcrfcctus,  quia  pcrfeclum  est,  cui 
nihil  deficit ;  deficeret  autcm  Deo  maxima 
pcrfcclio  pcr  cujuslibct  dcfeclum  attribuli  : 
crgo  non  intcllcctis  in  Dco  essentia,  ct  al- 
tributis,  non  potcst  intclligi  simplicitcr,  et 
absolulc  pcrfcctus  :  scd  bonum  coincidit 
cum  pcrfccto  :  crgo,  etc.  Tum  dcnique,  quia 
non  conceptis  in  Deocssenlia  et  altributis, 
non  intelligitur  bonitas,  cui  repugnet  per- 
fcctionis  additio,  ut  ratione  prajccdcnti  vi- 
dimus  :  crgo  non  concipitur  bonitas  prima. 
Patet  consequentia,  quia  ut  tradit  Divus 
Thomas  quxstione  21,  de  veritate,  artic.  4d.  T 
ad  9,  bonitas  prima  ex  hoc  ipso  individua- 
tur,  et  ab  aliis  dividitur,  quod  non  recipit 
aliquam  additionem. 

Ncc  refert  si  contra  hanc  rationem  obji-  objc 
cias,  scqui  ex  illa,  Dcum  non  esse  simpli-    ""' 
citer,  et  absolute  bonum  per  essentiam,  sed 
tantum  secundum  quid,  cum  attribula  per- 
tineant  ad  constitutionem  prajdicta}  boni- 
tatis  infinita3.Cujus  oppositumest  commu- 
nis  doctrina  SS.  Patrum,  prassertim  Rofitii,    koc 
et  Augustini.  ^"^^ 

Respondetur  enim  negando  sequelam,  Rcspi 
quoniam  ad  hoc  ut  Deus  dicatur  infinite,  et  '^"' 
summe  bonus  per  cssentiam,  suflicit  quod 
non  habeat  bonitatem  emcndicatam  ab 
alio,  sicut  a  causa  finali,  et  elficienti  (quo 
pacto  illam  sortiuntur  creatura3,  quae  id- 
circo  dicuntur  bona3  per  participationem), 
sed  a  sc  ;  quandoquidem  ex  vi  hujus  inde- 
pendentia!  etiam  dicitur  sapiens,  et  miseri- 
cors  per  essentiam.  Tum  etiam,  et  maxime, 
quod  illius  essentia  identificet  realiter  for- 
maliter  attributa;  nam  hac  identificatione 
supposita,  quidquid  perfectionis,  et  boni- 
tatis  exprimunt  ipsa  attributa,  convenit 
Deo,  realiter  loquendo,  ut  loquuntur  SS.  Pa- 
tres,  per  csscntiam.  Qua^  est  expressa  doc- 
trina  D.  Thom.  I  part.  (jureslione  6,  artic.  d.  ' 
3,  incorpore,  ubi  poslquam  distinxit  tripli- 
cem  rei  perfectionem  ;  aliam  desumptam 
ab  actu  substanliali  ;  aliam  ab  accidenti- 
bus,  et  operationibus ;  tertiam  a  conse- 
quutione  finis,  ad  quem  res  ordinatur,  sic 
ait  :  «  IIa}c  autem  triplex  perfectio  nulli 
«  creato  competit  secundum  suam  essen- 
«  tiam,  sed  soli  Deo,  cujus  solius  essentia 
(c  est  suum  esse,  et  cui  non  adveniunt  ali- 
»  qua  accidentia,  sed  quae  de  aliis  dicuntur 
«  accidentaliter,  sibi  conveniunt  essentia- 
«  liter,  ut  esse  sapientem,  potentem,  et  hu- 
jusmodi. 


DISP.  II,  DUB.  II. 


55 


«  jusmodi.  Ipse  etiam  ad  nihil  aliud  ordi- 
«  natur  sicut  ad  fmem,  sed  est  ultimus  fmis 
«  omnium  rerum.  Unde  manifestum  est, 
«  quod  solus  Deus  habet  omnimod-im  per- 
«  fectionem  secundum  suam  essentiam,  et 
«  ideo  ipse  solus  est  bonus  per  essentiam.  » 
Constat  autem  D.  Thomam  non  accipere  in 
hoc  processu  essentiam  Dei  secundum  quod 
per  nostros  conceptus  prasscindit,  et  distin- 
guiturab  attribuutis,  sed  quatenus  identi- 
ficatur  realiter  formaliter  cum  illis,  cum 
asserat  attributa  onmipolentia^,  et  sapientiaj 
convenire  ipsi  Deo  essentialiter. 

§  in. 

Alia  ratio  pro  vera  sententia. 

•iia       18.  Tertia,  et  ultima  ratio  pro  nostra  as- 

[i'i''  sertione  desumitur  ex  D.   Thom.  l,  part. 

i,^-^  quxst.  62,  artic,  2  ad  l,  et  l  2,  quxst.  65, 
' artic.  o  ad  \,et  quxst.  103,  art.  3  ad  1,  et 
qnxst.  109,  art.  'd  ad  \,  et  inhacquxst.  23, 
art.  4,  et  quxstione  unica  de  charitate,  art.  2 
etl.  Procujus  faciliori  intelligentia  ani- 
madvertendum  est  prius,  esse  de  conceptu 
essentiali  supernaturalis  beatitudinis,  ul 
atttingat  quidquid  bonitatis,  et  perfectionis 
est  in  Deo  formaliter,  ob  idque  si  per  pos- 
sibile,  vel  impossibile  videretur  essentia 
Dei,  non  visis  attributis,  talis  visio  non 
esset  beatitudo ;  quia  hujus  essentia  sita  est 
in  visione  omnis  boni,  juxta  illud  Exod. 

[.S3.33:  Ego  oslendatn  tibi  omne  bonuni ;  in  dicta 
vero  hypothesi  non  videretur  Deus,  ut  est 
omne  bonum;  quia  non  videretur  infinita 
perfectio  conveniens  illi  in  ratione  attribu- 
torum  :  qua  non  visa,  quaecumque  alia 
videatur,  non  videtur  Deus  utsummum,  et 
omno  bonum,  ut  constat  ex  dictis  g  pra^ce- 
denti ,  el  observavimus  1,  2,quxst.  3, 
artic.  8. 

Hoc  suppposito  formatur  sequens  ratio 
pro  asserlione  :  nam  illa  bonilas  est  ratio 
formalis  sub  qua  motiva,  et  specificativa 
charitatis,  quicest  terminus  per  se  fflterna} 
beatitudinis,  et  per  modum  objecli  reddit 
homines,  et  Angelos  simpliciter  beatos  : 
sed  ha)c  est  bonitas  divina,  qua)  inciudit 
essentiam  Dei,  et  attributa  :  haiccine  igitur 
bonitas  est  ratio  formalis  sub  qua  motiva 
charitatis.  iMinor,  et  consetiuenlia  liquent 
ex  observaliono  modo   pracmissa .   Major 

ho.veroest  cxpressa  D.  Thomac  locis  proxime 
citatis,  et  in  aliis  pluribus,  in  quibus  asseril   j 
charitatem  lendere  in  Deum    secundum 


quod  est  objectum  beatificans  ;  non  enim  est 
illius  mens,charitatem  respicereDeum  sub 
ratione  veri,  quo  pacto  speciem  tribuit  vi- 
sioni  beatifica^ ;  nec  quatenus  est  bonum 
proprium  creatura^  ab  illa  possidendum, 
uli  attingitur  per  spem  ;  sed  omnem  illam 
bonitatem,  per  quam  Deus  constituitur  in 
esse  objecti  beatifici,  seu  quae  necessario 
videri  debet  a  beatis,  ut  sint  tales  simpli- 
citer,  esse  rationem  formalem  sub  qua  mo- 
tivam,  et  specificativam  charitatis;  nec  hu- 
jusmodi  virtutem  posse  ab  alia  minori 
perfectione  moveri,  aut  speciem  desumere. 
Hoc  enim  est  proprie  et  formaliter  tendere 
in  Deum  secundum  quod  est  objectum  bea- 
tificans  ;  quoniam  Deus  in  esse  objecti  bea- 
tificantis  constituitur  peromnem  illam  bo- 
nitatem,  cujus  visio ,  et  possessio  reddit 
homiues  simpliciter  beatos,  quam  constat 
esse  bonitatem,  seu  pulchritudinem,  qua^ 
ex  Dei  essentia,  et  attributorum  varietate 
consurgit. 

Confirmaturprimo  :  nam  eadem  est  ratio  co„p,r. 
formalis  sub  qua  motivacharitatis,  ac  amo-  inatio. 
ris  beatifici  :  sed  ratio  formalis  sub  qua  ''"'"^" 
moliva  liujus  amoris  est  bonitas,  qua^  com- 
plectitur  essentiam  Dei,  et  atlributa  :  ergo 
et  praedicta^  virtutis.  Majorem  nullus  infi- 
ciabitur  cum  in  illo  actu  eluceat  perfectis-. 
sime  essentia  charitatis.  Minor  vero  sua- 
detur,  quia  ab  omni  illa  bonitate  movetur 
beatus  ad  diligendum  Deum,  quam  in  illo 
videt ;  namque  si  aliquam  bonitatis  ratio- 
nom  in  illo  conspiceret,  a  qua  non  move- 
retur  ad  pracdictum  amorem,  esset  beati 
voluntas  obsistens  bono,  ac  proinde  defec- 
tuosa,  quod  non  est  dicendum  :  sed  beatus 
videt  quidquid  bonitatis,  et  perfeclionis  est 
in  Deo  formaliter  :  ergo  ab  omni  hac  boni- 
tate  movetur  ad  diligendum  Deum.  Igitur 
ralio  formalis  sub  qua  amoris  beatifici  non 
est  essentia  Dei,  quatenus  prasscindit  ab 
altributi5,  nec  attributa  secundum  quod 
virtualiler  distinguuntur  ab  essenlia  ;  sed 
illa  simplex  pulchritudo  seu  formalitas, 
quae  esscntiam  et  attributa  comprehendit. 

Confirmatur  urgentius  :  nam  ratio  for-  g^^ 
malis  sub  ([ua  motiva  charitatis  est  bonitas  da!"' 
divina,  prout  in  se,  lioc  enim  pacto  est  ob- 
jectum  boatitudinis  ;  sod  bonitas  divina, 
prout  cst  in  so,  dicit  essenti;c,  et  altribulo- 
rum  perfectionera  :  haoc  igitur  perfectio  est 
ratio  formalis  sub  qua  pra^dictaj  virtutis. 
Major,  et  consequentia  constant;  minor 
vero  eliam  est  perspicua,  quia  bonitas  di- 
vina,  prout  est  in  se,  non  dicit  essentiam 


56 


DH  CIIAUrrATE. 


Alvcrsa 
norum 
1  -<pon- 


I  npu- 
giialur. 


tantuni,  aiit  allributj,  ntc  ab  aliquoox  illis 
prcTscindit  ;  cuni  ha-c  prajcisio,  et  limitatio 
sil  opus  inloUoclus;  seil  esl  formalissinie 
essenlia,  et  altributa.  ul  optime  animad- 
vertit  C.ijot.  I  /x/r/.  (/n.r^^  :W,  el  obsorva- 
vimus  loc.  cit.  i'.v  I.  '2  ct  tnict.G,  disp.  .">, 
dub.  3.  n.  71. 

•  \9.  Hnjus  rationis.  qualonus  nititur  au- 
Ihorilate  I>.  'l'liomi\  multiplex  est  evasio. 
Trimo  enim  occurri  potest  dicendo  men- 
lem  Angelici  Docloris  loris  citdtis,  non  csse 
quod  bonitas  divina,  proul  est  in  se,  et  se- 
cundum  omnem  porfoclionom,  quam  impor- 
tat  in  ratione  objecli  boatilici,  sil  molivum 
charitalis;  sod  sohim  hujusmodi  virtutem 
amaro,  ot  attingoro  tanquam  tcrminum 
primarium.el  secjndarium  sui  actus,  quid- 
quid  perfcclionis,  el  bonitalis  est  in  Ueo, 
quippo  idipsum  intuetur.  Unde  cum  sola 
bonitas  motiva  charitalis  sit  ralio  formalis 
sub  qua  specificativa  illius,  idcirco  ex  ad- 
ductis  tcstimoniis  non  habetiir,  quod  hujus- 
modi  ratiosit  bonitas  divina,  qua}  Dei  es- 
senliam.  ot  attributa  complcctilur. 

Cajlerum  Iia?cevasio  iacili  ncgolio  refel- 
litur;  nam  D.  Thom.  utitur  illa  reduplica- 
tiva,  /h  qiinntum  objcctum  beatituilinis,  ad 
exponendam,  et  manifostandam  rationem, 
quaj  constituit  objectum  formalissimum 
charilatis,  huicque  virfuti  ex  parte  ipsius 
objccti  spcciem  tribuit,  et  ab  aliis  alTectibus 
condistinguit,  praesertim  ab  amore  natu- 
rali,  qui  circa  Dcum  habcri  potest  :  sed  ra- 
tio  constitutiva  objecti  formalissimi  chari- 
tatis,  et  qua3  huic  virluli  ex  parle  ipsius 
objecti  unitatem,  et  distinctionem  specifi- 
cam  impertitur,  non  est  alia,nisi  ratio  for- 
malis  sub  qua  illius,  sive  bonitas,  a  qua 
per  se  primo,  et  directe  movetur,  ut  con- 
cedit  evasio  modo  pra^missa  :  de  hac  igitur 
bonitate,  sive  ratione  formali  sub  qua  lo- 
quitur  D.  Thom.  I&cis  a  nobis  adductis. 
Minor,  et  consequentia  constant.  Major 
vero  est  expressa  ex  ipsa  littera.  Nam,  ut 
omittamus  alia,  in  loco  citato  ex  secunda 
secunda)  sic  habet :  «  Respondeo  dicendum, 
«  quod  actus,  et  habitus  specificantur  per 
«objectum;  proprium  autem  objectum 
«  amoris  esl  bonum,  ut  supra  habitum  est: 
ff  et  ideo  ubi  est  specialis  ratio  boni,  ibi  est 
«  specialis  ralio  amoris  :  bonum  autem  di- 
«  vinum,  in  quantum  est  boatitudinis  ob- 
«  jectum,  habet  specialem  rationem  boni ; 
«  et  ideo  amor  charitatis,  qui  est  amor  hu- 
«  jus  boni,  est  specialis  amor.  Lnde  et  cha- 
«  ritas  est  specialis  virtus.  »  Ultimo  autem 


locoex  1,  ',2,  ita  loquimur  :  «  Ad  primum 
i<  dicendum,  quod  charitas  diligit  Deum  su- 
«  per  omnia  eminontius,  quam  natura; 
«  nalura  onim  diligit  Deum  super  omnia, 
«  prout  est  principium,  el  finis  naturalis 
«  boni ;  charilas  autom  secundum  quod  est 
«  objocluin  bo.ilitudiiiis.  »  Con^tat  autem 
quod  illa  particula  secundum,  in  his  locis 
importat  bonilatcm,  quaj  constituit  Deum 
in  esse  objocli  specificalivi  charitatis. 

Ncc  minus  porpicua  suiil  verba,  qua)  ad- 
ducit  in  reliquis  locis  allogatis  ;  in  omnibus 
onim  loquilur  dc  ratione  formali,  a  qua 
virlus  charitatis  dcsumil  unitalem,  ac  dis- 
tinclioncm  specificam,  qax  non  potcst  csse 
alia,  nisi  bonitas,  propler  quam  Deum 
attingit,  ut  conslat  cx  dictis,  et  latius  ex- 
pendimus  toin.  3,  tract.  9,  disp.  G,  dub.  2, 
iibi  ostendimus  ex  eo  amorem  naturalem 
Dei  diffcrre  ab  amorecharitatis,  quia  hujus 
ratio  sub  (jua  est  bonitas  divina  sccunduin 
modum  essendi,  ([uem  habet  in  seipsa  abs- 
que  limitationo  ulla  ;  illius  vero  divina  bo- 
nitas  sccundum  illam  perfcctioncm  tan- 
tum,  quffi  resplendet  in  creaturis  ordinis 
naturalis,  et  ex  illis  potest  cognosci  ;  qua3 
bonitas  non  est  ila  illimitata  sicut  prior. 

20.  Ex  quibusprfficlusa  etiam  manet  alio-Cnnftii, 
rum  soIutio,qui  rcspondent  mentemD.Tho-  e"asin 
ma)  esse  quod  Deus  sit  objectum  charitatis  ,  ^»-  'i'' 
ut  cognilus  per  notitiam  supcrnaturalem  , 
qualiscstbeatitudo,  aut  ctiam  fides  infusa, 
qua3  est  participatio  illius.  Nam  ut  modo 
vidimiis,  D.  Thomas  utitur  illa  reduplica- 
tiva,  in  quantum  objectum  beatitudinis,  ad 
exprimendam  rationem  formalem  sub  qua 
motivam,  et  specificalivam  charitatis  :  ha}c 
autem  non  cst  cognitio,  qua  Deus  amandus 
proponitur,  sed  illius  immensa  bonitas  ; 
quia  virtus  affectiva,  qualis  est   charitas, 
non  movetur  a  cognitione,  sed  a  bono  per 
illam  repra;sentato.  Unde  sola  diversitas 
cognitionis  absquc  ulla  diversitate  ex  parte       'i 
bonitatis,  ad  quam  voluntas  afficitur,  non       I 
sufficit  ad  inducendas  diversas  specie  dilec- 
tiones  ,  ut  docent  N.  Complutenses /j6.  Sn.codi 
Physicor.  disp.  14,  quxst.  4. 

Deinde  Deus  ut  cognitus  per  lumen  su- 
pernaturale  non  dicit  objectum  formale 
unius  specialissima^  virtutis,  etiam  admisso 
gratis  objectum  variari  in  esse  objecti  per 
prajcisum  respcctum  ad  diversam  cognitio- 
ncm  ;  quoniam  adhuc  prout  cognitus,  et 
propositus  per  notitiam  supernaturalem, 
est  indifferens  ad  terminandum  amorem 
charitatis,  spei,  et  religionis  infusaj ;  quip- 

pe 


DISP.  II,  DUB.  II. 


57 


pe  omnes  hujusmodi  virtutes  petunt,  quod 
Deus  proponatur  voluntati  per  cognitionem 

rho.  superioris  ordinis  :  sed  D.  Thom.  utitur 
illa  reduplicativa,  in  quantum  beatificans, 
ut  manifestet  rationem  constitutivam  Dei 
in  esse  objecti  formalis  unius  specialissimffi 
virtutis,  videlicet  charitatis,  ut  ex  textu 
liquet :  ergo  praedicta  particula,  t/i  quati- 
tum,  non  reduplicat  ex  illius  mente  cogni- 
tionem  regulativam  charitatis,  sed  bonita- 
tem  divinam,  qua3  est  ratio  formalis  sub 
qua  hujus  virtutis. 

idef-     21.  Tertio,   et  melius   respondent   alii 

""■  verum  esse,  quod  D.  Thom.  locis  citatis 
manifestare  intendit  rationem  formalem, 
qua  Deus  ultimo  constituitur  in  esse  objecti 
specificativi  charitatis  ;  ha^c  tamen  ratio 
non  est  divina  bonitas  absolute  sumpta, 
prout  est  in  se,  sed  quatenus  communicans 
nobiscum  in  bono  ffiternae  beatitudinis . 
Nam  cum  virtus  charitatis  sit  amicitia 
creaturaj  ad  Deum  fundata  in  communica- 
tione  supernaturalis  beatitudinis,  ut  supra 
vidimus,  nequit  ipse  Deus  intelligi  ultimo 
constitutus  in  esse  objecti  illius,  nisi  intel- 
ligatur  communicare,  et  re  ipsacommuni- 
cet  cum  creatura  in  praBdicta  beatitudine. 
Quod  etiam  constare  potest  paritate  de- 
sumpta  ex  aliis  amicitiis.  Unde  pra^dicta 
communicatio  est,  quas  ultimo  constituit 
summum  bonum  in  esse  objecti  specifica- 
tivi  charitatis.  Quod  ut  explicaret  Divus 

Tho.Thom.  usus  est  illa  particula  ,  in  quantum 
objectum  beatiludinis,  qua3  non  reduplicat 
juxta  illius  mentem  divinam  bonitatem 
beatificativam  hominum,  et  Angelorum ; 
sed  conditionem  communicationis  modo 
explicitai,  qua3  per  modum  fundamenti  ad 
amicitiam  charitatis  pra^requiritur. 

ciu-      Sed  neque  hsc  solutio  vim  nostra;  ratio- 

'"■•  nis  cvacuat.  Nam  esto  illa  particula,  in 
quanfum  objectum  beatitudinis,   reduplicet 

Tho.ex  mente  D.  Thom.  mutuam  communica- 
tioncm  Dei,  et  creaturic  in  bono  illius  ;  ne- 
gari  tamen  neqait,  quod  proprie  ,  et  potis- 
sirae  reduplicet  summam  illam  bonitatem, 
qua)  per  modum  ol)jecti  homines  bealificat. 
P^t  ratio  est  porspicua,  quoniam  etsi  Deus 
communicet  nobiscum  in  beatitudine  su- 
pernalurali,  hajcque  communicatio  requi- 
ratur  per  modum  conditionis  ad  fundan- 
dam,  et  consorvandam  charitatis  amici- 
tiam  ;  non  tamen  id  habet,  quatenus  for- 
malitor  terminus,^et  objoctum  nostra^  bea- 
titudinis  ,  siquidem  non  ex  eo  Deus  est 
beatus,  nobiscumque  in  a^terna  felicilate 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


communicat,  quia  exercet  munus  objecti 
respectu  visionis  beatificffi,  sed  quia  seip- 
sum  jugiter  intuetur  :  atqui  D.  Thom.  locis 
supra  citatis  asserit ,  objectum  specificati- 
vum  charitatis  esse  Deum,  secundum  quod 
est  terminus,  et  objectum  asternae  beatitu- 
dinis  :  ergo  illa  particula,  in  quantum,  non 
reduplicat  ex  illius  mente  communicatio- 
nem  in  praadicta  beatitudine,  sed  summam 
illam  bonitatem,  quae  Angelos  et  homines 
efficit  beatos. 

Confirmatur,  nam  Deus  communicat  no- 
biscum  in  ffiterna  beatitudine,  quatenus  est 
formaliter  beatus  per  essentiam  :  sed  sub 
formali  et  pra^cisa  ratione  objecti  ,  vel 
causaj  pra^dictae  beatitudinis  non  est  beatus 
per  essentiam,  ut  ex  se  liquet :  ergo  cum 
D.  Thom.  asserat  ipsum  Deum  tribuere 
speciem  charitati,  secundumquod  est  ohjec- 
tum  beatitudinis,  manifestum  est.  quod  illa 
particula,  in  quanlum,  non  tam  reduplicat 
ex  illius  mente  mutuam  communicatio- 
nem  Dei,  et  creaturae  in  bono  supernatu- 
ralis  beatitudinis  ,  quam  summam  illam 
bonitatis  pulchritudinem,  qu,3e  ex  Dei  es- 
sentia  et  attributis  consurgit ,  ipsumque 
Deum,  et  creaturam  objective  beatificat.  Ut 
enim  explicaret  S.  Doctor,  non  quamlibet 
bonitatem,  sed  praedictam  dumtaxat  pul- 
chritudinem  esse  rationem  formalem  sub 
cjua  motivam  charitatis,  idcirco  quoties  as- 
seruit,  bonum  divinum  esse  objectum  for- 
malehujus  virtutis,  addidit  illam  rcdupli- 
cativam,  in  quantum  objectum  beatifudinis  ; 
hac  enim  phrasi  perspicue  nobis  suam 
mentem  aperuit  :  nam  ut  supra  prasmisi- 
mus,  bonitas  divina  ,  quajex  parte  objecli 
beatificat  simpliciter  homines,  et  Angelos, 
non  est  bonitas  divinas  essentiaj  prout  dis- 
tinctae  ab  attributis,  sed  qua^  ex  Dei  essen- 
tia,  et  attributorum  varietate  consurgit. 

Per  quod  patet  ad  id,  quod  in  favorem 
modo  impugnat;i!  evasionis  adducitur.  Nam 
bonitas  divina,  prout  est  in  se,  constituit  ul- 
timo  Deum  in  esse  objecti  spocificativi  cha- 
ritatis,  prout  est  specialis  benevolontia 
circa  finem  ultimum.  Et  licet  non  consti- 
tuat  ipsum  ultimo  in  esse  objecti  specifica- 
tivi  praedictao  virtutis,  quatenus  importat 
amorcm  amicitia)  erga  Deum,  nisi  suppo- 
sita,  et  connotata  communicatione  cum 
creatura  ina^lorna  beatitudine  ;  ([uia  lamen 
ha}c  communicatio  non  est  ratio  formalis 
sub  fjua  motiva  charitatis,  sed  solum  quas- 
dam  conditio  requisita  ad  esse  illius,  quam 
jam  manifestaverat  D.  Th.  art.   1,  r/.  i3, 


Major 
impu- 
gnatio. 


Motiviim 
cvasio- 


58 


DE  CHARITATK. 


Objcc- 


D.    Thr. 
Rcplica. 


idco  locis  n  nobis  adductis,  in  qiubiis  agil 
de  objeclo  forniali  pr;i>dicl;r  virtutis,  solum 
curavit  assignaro  niotivum  illius.  Quod  ul 
ostonderct  csso  bonitalom  divinam  prout 
est  in  se,  usus  est  illa  reduplicativa,  tn 
quanlum  ohjeclum  bealiluiUnix  :  nam  boni- 
tasconstitutiva  Dci  in  osso  boatificativi  cst 
bonitas  divina.prout  cst  in  so.utin  sccunda 
confirmationo  vidimus. 

2-J.  Non  rcfcrt,  si  contra  illam  objicias, 
convinccre  (si  aliquid  probet),  quod  etiam 
relationes  divinaj  spectant  ad  rationem 
formaloni  sub  tjua  motivam  cbaritatis ; 
quia  Dcus  prout  ost  in  sc,  quo  pacto  asse- 
rimus  diligi  ab  bac  virtute,  est  lormalissi- 
me  totum  lioc,  essentia,  attributa,  et  rela- 
tiones. 

Rcspondetur  enim  ncgando  sequclam, 
si  rclationesdiNina?  accipiantur  secundum 
illam  formalitatcm  prfficise,  quam  noslro 
modointelligendi  essentia^divinacsuperad- 
dunt  ;  nam  cum  pra-^dicta  formalitas  non 
dicat  ex  se  perfcctionem,  et  bonilatem,  ne- 
quit  ingredi  conslitutionem  ralionis  for- 
nialis  sub  qua  motiva}  charitatis,  qua?  tota 
est  de  linea  boni.  Nec  obest  probatio  in 
contrarium  ;  nam  licet  esse  Dei  prout  est 
in  se,  dicat  in  se  esse  entis  essentiara,  at- 
tributa,  et  rclaliones  ;  sub  expresso  tamen 
conceptu  boni  solura  complectitur  essen- 
tiam.  et  attributa,  ob  rationem,  quam 
modo  teligimus. 

Diximus  :  Si  divinx  relationes accipianlur 
prxcise  secundum  illam  formalitatem,  quam 
essenliv  adjiciunt,  nam  si  de  illis  absolute 
acceptis  sermo  procedat,  concedenda  est 
sequela  ;  quia  cum  in  divina  natura  sit 
magna  perfectio  coramunicare  tribus  perso- 
nis,  istaque  sint  re  ipsa  infinite  bona}  per 
essentiam,  movere  possunt  ad  diligendum 
Deum  per  amicitiara  charitatis. 

Ex  quo  habes  verara  esse,  si  sane  intelli- 
gatur,  opinionem  Valentiae  disput.  2,  de 
charit.  quxst.  1,  punct.  4,  et  quorundam 
recentiorum  asserentiura,  objectum  for- 
male  charitatisesse  Deum,  secundum  quod 
est  tnnus,  et  unus  ;  solum  enim  intendunt, 
cbaritatera  ferri  in  divinam  bonitatera, 
prout  esf  in  se,  quo  paclo  dicit  essentiam, 
atfributa,  et  ipsas  divinas  personas,  ut  do- 
cet  D.  Thom.  inhac  2,  2,  quxst.  2,  art.  8 
of/3. 

Dices  :  ad  amorem  charitatis  necessaria 
non  est  Trinitafiscognitio;  alias  rudes  ex 
plebe,  quibus  ante  legem  Evangelicara  oc- 
caltum  erat  hoc  myslerium,  non  possent 


Doum  cx  charitato  diligere,  quod  est  absur- 
dum  :  orgo  ratio  motiva  charitatis  non  est 
bonifas  divma,  prout  communis  tribus 
pcrsonis,  quo  pacto  subsistit  in  seipsa. 

Rcspondctur  ad  amorem  charitatis  ne- ^'"jl'-^'"'' 
ccssariam  non  esse  notitiam  explicitam 
Trinitatis,  bcne  tamcn  implicifam,  qua) 
habctur  ab  omni  crodente,  quod  Deus  est ; 
nam  cx  vi  hujus  assensus  quilibet  fidelis  so 
remiflit  ad  ovidcnliam,  quam  Deus  habct 
de  se  ipso  ;  tantumque  proinde  ac  talem 
illum  esse  credit,  quantus,  ac  qualis  a 
seipso  cognoscitur.  Unde  cura  prajdicfus 
assensus  regulet  araorem  charitafis  erga 
Deum,  fit  indo,  aclum  hujus  virtulis  ferri 
iramcdiato  in  divinam  bonitatcra,  socun- 
dura  raodura  essendi,  quem  habetin  seipsa, 
qui  est  modus  subsistendi  in  tribus  per- 
sonis. 


§  IV. 
Prior  opinio  7wsirx  conclusioni  opposita. 


23.  Contra  nosfram  asserlionem  raulti- 
plex  est  opinio.  I^rima  asserit,  rationera 
forraalem  sub  qua  per  se  primo  motivam 
charitatis  esse  bonitatera  peculiarera  divi- 
naj  essentia)  quatenus  distinctao  et  pra}- 
cisa3  ab  altributis.  Hanc  ut  propriam  raen- 
tera  Scoli  defendunt  Pitigian.  in  3,  dist. 
27,  quXit.  1,  art.  2,  Castillo  disp.  1,  de 
Charit.  quxsl.  2,  concl.  2,  et  alii.  Quibus 
ex  Thoraistis  suflragantur  Godoy  in  manus- 
cripiis,  Gonet  artic.  3,  concl.  2,  et  Ferre 
quxst.  3,  §  9, 7ium.  49,  Pro  qua  sententia 
sic  argumentatur  Castillo  ex  principiis 
Scoti  :  nam  illud  cst  objectum  motivum 
charitalis,  in  quo  sicut  in  centro  super  ora- 
nia  amabili  quiescit  voluntas  :  sed  volun- 
tas  non  quiescit  nisi  in  Deo  ut  bono  boni- 
tate  propria  divinas  essentiae  quatenus 
distinctaj  ab  attributis  :  ha3c  igitur  bonitas 
est  objectum  quo  motivum  charitatis. 

Respondetur  concessa  majori,  negando 
rainorera  ;  quia  voluntatis  appetitus  non 
quiescit  nisi  in  visione,  et  possessione  sum- 
mi  boni,  a  quo  perfecte  satiatur  :  Deus 
autem  in  ratione  summi  boni  appetitus 
satiativi  non  solum  dicit,  et  includit  essen- 
tiam,  sed  etiam  attributa,  secundum  illam 
perfectionem,  quam  illi  superaddunt;  et 
ideo  qui  videret  essentiam  praecise,  adhuc 
desideraret  videre  attributa,  nec  quiesceret 
illius  appetitus,  donec  illa  videret,  ut  sunt 
in  se ;  praesertim  in  sententia  Scoti,  quae 
agnoscit 


Prinia 
opinio 
cnntra- 


ritigian 
Caslillo 

Godny. 

Goiici. 

Fcrrc 

Primum 

argu- 

nicntun 


Rcspo 
sio. 


DISP.  II,  DUB.    II. 


59 


lutio. 


agnoscit  distinctionem   realem  formalem 
inter  essentiam  Dei,  et  attributa. 

^um"'      ^'^'  ^^cundo  arguitur;  nam  ratio  forma- 
argu-   lis  sub  qua  motiva  supernaturalis  beatitudi- 

memum.  jjjg  gg^  ygpjf^^g  peculiaris  divina^  essentia^, 
quatenus  virtualiter  distinctffi  ab  attribu- 
tis  :  ergo  ratio  formalis  sub  qua  charitatis 
est  bonitas  peculiaris  divinae  essentiae  eo- 
dem  modo  accepta^.  Antecedens  est  commu- 
nior  sententia  Thomistarum.  Consequentia 
vero  probatur,  quia  idipsum  debet  esse 
objectum  motivum  charitatis  sub  ratione 
boni,  quod  est  objectum  motivum  beatitu- 
dinis  sub  ratione  veri  .•  tum  quia  utraque 
fertur  in  Deum  prout  est  in  se  :  tum  etiam, 

D.  Tho.quia  haec  videtur  esse  mens  D.  Thom.  in 
omnibus  locis,  in  quibus  asserit,  charita- 
tem  tendere  in  Deum  secundum  quod  est 
objectum  beatitudinis. 

Prior^so-  Hujus  argumenti  duplex  est  solutio ; 
primo  enim  respondetur  admisso  antece- 
denti,  negando  consequentiam.  Et  causa 
disparitatis  est  etiam  duplex.  Prima,  quod 
veritas  peculiaris  divinaj  essentiae  est  talis 
simpliciter,  secus  autem  bonitas,  ut  constat 
ex  dictis  num.  17  ;  ratio  autem  sub  qua  mo- 
tiva  charitatis  debet  esse  bonitas  summa, 
etinfinita  absolute  et  simpliciter.Secunr/a, 
quia  idem  debet  esse  objectum  motivum 
beatitudinis  creata^,  ac  increata),  cujus  est 
participatio  :  objectum  autem  motivum 
beatitudinis  increatae  debet  esse  ejusdem 
omnino  immaterialitatis  cum  illa,  ut  cons- 
tat  ex  dictis  <rac<.  3,  disp.  3.  Unde  quia 
sola  essentia  Dei  est  ejusdem  prorsus  im- 
matorialitatis  cum  beatitudine,  seu  intel- 
lectione  primaria  illius,  idcirco  non  attri- 
buta,  sed  sola  essentia  proutabeis  distincta 
est  objectum  motivum  pra:dicta3  beatitudi- 
nis.  Qua}  ratio  non  militat  in  charitate 
creata,  vel  increata;  et  ideo  utriusque  ob- 
jectum  motivum  est  bonitas  divina,  qua^ 
ex  Dei  essentia  metaphysice  sumpta,  et  at- 
tributis  coalescit. 

Ad  probationem  in  contrarium  dicen- 
dum  est,  quod  licet  tam  visio,  quam  diloc- 
tio  beatifica  attingant  divinam  osscntiam 
secundum  modum  essendi,  quem  habet  in 
se  ipsa,  non  tamen  eodem  modo.  Nam 
prajdictus  modus  essendi  adacquate  accoptus 
non  est  objectum  motivum  visionis  beati- 
ficii,  ob  rationcm  nuper  assignatam,sed  ter- 
minalivum,  tantum  quocontrasehnbetres- 
peclu  dilectionis,  quia  charitas  movetur  ad 
diligendum  Deum,  quia  summebonus  inse 
ipso  absolute,  etsimpliciter.  l£x  quo  discri- 


mine  non  leviter  roboratur  nostra  conclusio; 
nam  quia  essentia  divina,  prout  est  in  se, 
terminat  visionem  beatificam,  nulla  forma- 
litas  est  in  Deo,  quaj  per  illam  non  videatur  : 
ergo  quia  bonitas  divina  prout  est  in  se, 
movet  ad  dilectionem  charitatis,  non  po- 
test  esse  in  Deo  aliqua  perfectio,  seu 
bonitatis  ratio,  quaj  non  pertineat  ad  objec- 
tum  prffidictaj  virtutis. 

Diximus,  adxquate  accepfiis;  nam  cum  Noia. 
essentia  divina  uniatur  immediate  per 
seipsam  mentibus  beatorum  in  ratione  spe- 
ciei  intelligibilis,  negari  nequit,  quod  mo- 
dus  essendi,  quera  habet  in  se  ipsa,  saltem 
inada^quatesumptus,  sitobjectum  motivum 
quo  visionis  beatificaB.  Qua^  autem  sit  mens 
D.  Thom.  quoties  asserit,  charitatem  ten- 
dere  in  Deum,  secundum  quod  est  objectum 
beatitudinis,  constat  ex  dictis  §  pra^cedenti. 

Secundo  respondetur  ad  idem  argumen-Aiia  ar- 
tum  ex  his,  quac!  diximus  1,  2,  quxsf.  3,  loYJftfo! 
arf.  8,  quod  beatitudo  supernaturalis  potest 
considerari  dupliciter.  Uno  modo  ut  est 
pra^cise  visio  intuitiva,  qua  ratione  solum 
respicit  ut  objectum  omnino  primarium 
divinam  essentiam,  quatenus  ab  attributis 
et  relationibus  praDscindit.  Alio  modo  sub 
formali,  et  expresso  conceptu  beatitudinis, 
et  hoc  pacto  objectum  illius  primarium  non 
est  Deus  utcumque,  sed  ut  summum  bonum 
satiativum  appetitus  :  qua  ratione  includit 
formaliter  essentiam,  attributa,  et  perso- 
nas,  aut  saltem  communicabilitatem  ad 
illas,  ut  constat  exdictis.  Quare  si  id  ipsum 
debet  esse  objectum  motivum  charitatis, 
quod  est  objectum  beatitudinis,  ut  beatitudo 
est;  potius  hinc  habetur  major  confirmatio 
nostrai  conclusionis,  quia  objectum  beatitu- 
dinis  est  summum  bonum.  Videantur 
eiidim  C[aa3  diximas  tract.  2)rxced.  disp.  I, 
a  n.  10. 

25.  Tertio  arguitur  :  nam  bonitas  pecu-  Toniun 
liaris  divinao  essentia^,  quatenus  distincta^nicnuim. 
ab  attributis,  constituit  sufficienter  Doum 
in  esse  objecti  motivi  ut  quod  charitatis  : 
ergo  praodicta  bonitas  est  ratio  formalis  sub 
qua  hujus  virtutis.  Consequentia  patet,  an- 
tecedens  vero  suadetur  :  tum  quia  illa  boni- 
tas  constituit  Deum  inesseobjecti  primarii, 
seu  motivi  charitatis,  quas  constituit  illum 
in  csse  ultimi  finis  :  ha^c  autem  est  bonitas 
divinac  naturaj  prout  distincta}  ab  atlribu- 
tis,  quia  rationo  illius  omnia  rcferuntur 
ultimo  in  Deum  formali  vol  virtuali  rela- 
tione  ;  cum  tamen  pra:idicta  bonitas  neutro 
ex  his  modis  ad  aliquid  aliud  ordinetur. 


00 


DE  CIIARITATK. 


Tum  doindo,  qiiia  sola  participalio  forma- 
lis  naluro)  divina»,  ul   naUira  ost,  qualis 
habctur  per  trraliam,  consliluit  hominem 
objectumcongruum  divina^diloclionis  ami- 
cabilis  :  ergo  solum  nalura  divina,  ut  na- 
tura  est,  constjluil   Doum   objeclum  con- 
gruum.  el  motivum  amoris  oliciti  a  cliari- 
tale,  tam  croata,  quam  incroala;  nononim 
esse  polost  minoris  porfoclionis  forma  par- 
ticipata.  quam  sit  olTeclus,  qui  illam  parli- 
cipat.  Tum  denique,  quia  si  per  impossibilo 
maneret  essentia  divina  absque  atlribulis, 
adhucmanoret  objoclum  j^rimarium  cliari- 
tatis.  quoniam  in  eo  eventu  porsistorot  ve- 
rus  Ueus  :  existcnte  aulem  Dco  oxislit  ob- 
jectum  por  se  primo  amabile  per  charita- 
tem ;   quoniam   hajc  virtus  diligit  Doum, 
quia  Deus  est  :  ergo  cssenlia  ut  omnino 
praDcisa  ab  altributis,  sufricienter  constituit 
Deum  in  esse  objecti  motivi  ot  specificativi 
charitatis. 
Rctor-      Hoc  argumentum,  quod  cst  pra^cipuum 
qDciur.  contraria?  scnlontia},    potest  contra  illam 
relorqucri;  nam  admirabilis  illa  pulchri- 
tudo,   quae  ex   Dei  essentia,  et  attributis 
constituitur,  includit  formaliter  quidquid 
perfectionisest  in  lineaspeciali  essentia?,  ct 
attribulorum  :  quare  si  natura  divina  so- 
cundum  ca  pra?cise.   qua}  importat   intra 
suam  Jincam,  conslituit  sufllcientcr  Deum 
in  esse  objecti  motivi  charitatis,  id  a  for- 
tiori  pracstabit  dicta  pulchritudo,  cui  pro- 
inde  meliori  jureadscribetur  rafio  formalis 
suh  qua  hujus  virtutis. 
Diss^ni-      Sed  ut  magis  appareat  pracdicti  argu- 
\itur.   ffienti  inefficacia,  respondetiir  ad  illud  ne- 
gando  anleccdens;   ct   ad  priorom   illius 
probationem  negatur  minor,  quia  ut  docet 
Cajetai).  Cajet.  in  hacq.  *23,  art.  4,  Deusconstituitur 
in  esse  ultimi  finis,   et  objecti   primarii 
charitatis  pcr  bonitatem  formaliler  infini- 
tam,  non  quidem  in  hac,  aut  illa  linea,  sive 
ratione   parliculari,   v.   g.    misoricordia?, 
justiti.-e,  etc.  sed  in   omni   linea  simplicis 
perfeclionis,  et  actualifatis.  Quoniam  ha;c 
dumtaxat  bonitas  est  summa,   et  infinita 
absolute  et  simpliciter  ;  sicut  illud  dum- 
taxat  ens  cst   infinitum  simpliciter,  quod 
habet  infinitatcm   in   omni   genere  entis. 
Essenlia  autcm  divina  prout  distincta,  et 
prajcisa  ab  attributis,  non  cst  bona  lorma- 
liter  in  omni  linea  boni,  sed  in  unica  tan- 
tum  ;  ob  idque  nequit  Deum  constituerc  in 
esse  summi  boni  et  ultimi  finis,  sed  id  pro 
prium  est  bonitatis  divina),  quae  Dei  essen-   1 
tiam,  et  attributa  complectitur. 


20.  Ncc  rcforl,  quod  allributa  sint  vir- 
tiialilcr  rcforibilia  ad  Dei  essentiam  :  tum 
quia  hincsolum  habetur  lincam  essentiae 
esse  perfecliorem  ex  sua  formali  rationo 
lineis  attribulorum,  ac  subindc  quod  si 
per  impossibile  distingucrentur  realiter 
csscntia,  etaltribula,  intor  ipsaqueconsti- 
tuonda  forctsubordinatio  in  gcncre  causae 
finalis,  tunc  non  deberet  amari  csscntia 
proi)lor  atlributa,  scd  econtra  attribula 
propter  cssentiam,  quod  libenter  admitti- 
mus  ;  inde  quippc  nihil  deduci  potcst  con- 
tra  nostram  assorlionom.  Tum  etiam,  quia 
tamessentia,  quain  atlributascorsim  sump- 
ta,  sunt  virlualitcr  referibilia  ad  summam 
Dei  bonitatom,  prout  est  in  se  ;  comparan- 
tur  enim  ad  illam  sicut  partes  ad  totum  : 
omnis  aulcm  pars  est  propter  suum  tolum 
sicut  propter  flnem.  IJnde  ratio  finis  solum 
polest  competcre  Deo,  prout  est  summum 
bonum. 

Ncc  etiam  rofert  si  urgeas,.  illam  bonita-  Rcpiica. 
tem  constitucre  Deum  in  esse  ultimi  finis, 
qua}  constituit  ipsum  in  esse  rationis  finalis 
rcspectu  actuum,  quos  libere  elicit  circa 
crcaturas  :  quac  bonitas  non  complcctitur 
atlributa,  scd  solam  essentiam  divinam  se- 
cundura  quod  nostro  modo  intelligcndi  ab 
eis  distinguilur,  ut  insinuarc  vidctur  D. 
Thom.  in  hac  quxst.  art.  5  ad  2.  Tumj,  rpi,„ 
ctiam,  quia  alias  non  possct  esse  ratio  a 
priori  finalis  respcctu  prffidictorum  acluum. 

Kcspondetur  enim  ncgando  minorem,pj|„j|„^ 
quia  ratio  finalis  divina?  volunlafis,  in  om- 
nibus  quao  agit,  est  bonitas  sua,  prout  est 
in  scipsa,  quo  pacto  includit  formaliter 
quidquid  pcrfectionis  est  in  ipso  Deo,  eliam 
ipsam  voluntalemlibereoperantem,  ut  Ira- 
dit  D.  Thom.  1  part.  qusest.  19,  art.  1  aiiD.  Tho. 
3,  his  verbis  :  Objectum  divinx  volunfatis 
est  bonilas  sua,  quse  est  ejus  essentia  :  unde 
curn  volutitas  Dei  sit  ejus  essentia :  non  mo- 
vetur  ab  alio  a  se,  sed  a  se  tantum.  Quam 
etiam  doctrinam  insinuavimus  tract.  4, 
disp.  3,  d^ib.  2,  n.  36. 

Pro  cujus  majori  intelligentia  nota,  quodExpiica-, 
cssentia  divina  potest  considerari  duplici-  pons?o' 
ter.  Lno  modo  physice,  et  prout  est  in  se  ; 
quo  pacto  est  una  simplex  formalitas,  clau- 
dens  absque  uUa  distinctione  reali  princi- 
pium  radicalc  intelligendietamandi,  intel- 
lectum  ct  voluntatem,  etutriusquepotentia} 
virtutes.  Si  cnim  Dei  natura  non  identifi- 
caret  sccum  praDdictas  potentias,  et  illarum 
liabitus,  non  esset  infinita  simpliciter,  nec 
divina.  Alio    modo  metaphysice,   secun- 

dum 


DISP.  II,  DUB.  II. 


61 


dum  quod  per  nostros  conceptus  ipsam 
simplicissimam,  et  eminentissimam  Dei 
naturam  in  diversas  lineas,  et  formalitates 
partimur,  ex  quibusprimam  asserimusesse 
essentialem,  et  constitutivam  Dei,  reliquas 
vero  veluti  passiones  illius.  Cum  ergo  D. 
Thom.  vel  aliqui  graves  Authores  asserunt, 
motivum  charitatis  creata^,  vel  increata^ 
esse  bonitatem  divinam,  qua^  est  Dei  essen- 
tia,  loquuntur  de  essentia  divina  physice 
accepta,  non  vero  metaphysice,  ut  ex  con- 
textu  liquet. 

Nec  oppositum  convincit  minoris  proba- 
tioeratione  petita  ;  quia  licet  bonitas  di- 
vina  includat  formaliter  attributa,  potest 
tamen  esse  ratio  a  priori  finalis  nedum 
respectu  actus  liberi,  sed  etiam  ipsorum 
attributorum  :  tum  quia  includit  lineam 
essentia?,  qua^  est  prior  attributis  :  tum 
etiam,  quiabonitas  divina,  quae  complecti- 
tur  essentiam,  et  attributa,  est  major  boni- 
tate  pra^cise  attributali,  ob  idque  potest 
esse  ratio  finalis  respectu  illius;  quiaboni- 
tas  quo  major,  eo  plus  habet  de  ratione 
finis.  Tum  denique,  quia  minor  distinctio 
invenitur  inter  intellectionem  constituti- 
vam  Dei,  et  ejus  objectum  primarium, 
quam  inter  actus  liberos,  et  bonitatem  di- 
vinam,  prout  est  in  se  ;  quo  tamen  non 
obstante  intelligimus  objectum  primarium 
intellectionis  constitutiva^  Dei  esse  ratio- 
nem  a  priori  respectu  illius.  Videantur 
quffi  diximus  tract.  2,  disput.  7,  dub.  3, 
num.  28. 
iiroba-  ^"^"  ^^  secundam  probationem  principa- 
tionibus  lis  argumenti,  concessoantecedenti  negatur 
satisfit.  consequentia  ;  quia  creatura  non  diligitur 
per  charitalcm  ut  suramum  bonum,  et  ul- 
timus  fmis,  quo  pacto  pra^dicta  virtus  ten- 
dit  in  Deum  ;  sed  tamen  ut  effectus  et  dif- 
fusio  illius.  Unde  licet  sola  participatio 
divina^  natura^  ,  sumpta)  metaphysice  ut 
natura  est,  constituat  hominem,  objectum 
congruum  divinae  dilectionis  amicabilis, 
non  sequitur  quod  id  possit  conferro  Deo 
natura  divina  sub  illa  pra^cisiono  accepta  ; 
cum  prout  sic  non  constituat  sulFicienter  et 
adajquate  ipsum  Deum  in  esse  summi  boni, 
et  ultimi  finis". 

Ad  ultimam  probationem  diccndum, 
quod  si  attributa  per  sui  repugnantiam  de- 
ficerent  a  Deo,  non  manerct  Dcus  in  eo 
eventu  amabilis  per  se  primo  por  virtu- 
tem  charitatis,  qua)  modoest,  sed  per  aliam 
diversffi  rationis  ;  quoniam  sicut  in  illo  casu 
non  esset  Deus,  et  ultimus  fmis,  qui  modo 


Aliis 


est,  nec  haberet  perfectionem  summam, 
quam  modo  habet  :  ita  neque  charitas,  quae 
consistit  in  amore  Dei,  prout  est  in  se,  ha- 
beret  eandem  essentiam,  quam  modo  ha- 
bet,  sed  aliam  longe  diversam,  uti  de  bea- 
titudine  dici  solet.  Unde  quod  ad  charita- 
tem  in  illa  hypothesi  possibilem  suITiceret, 
modo  non  sulFicit  ;  quia  charitas,  qua?  de 
facto  datur  erga  Deum,  sicat  est  alterius 
essentiaj,  sic  postulat  longe  perfectius  for- 
male  objectum. 

Si  autem  fmgamus,  quod  deficientibus  Quacsiio 
attributis  alias  possibilibus,  persislit  idem  ^"„3, 
numero  Deus  quantum  ad  ea  praecise  quaj 
dicit  intra  lineam  essentiae  metaphysice 
sumpta^,  nec  tunc  remanet  in  esse  objecti 
per  se  primo  amabilis  per  charitatem.  Tum 
quia  objectum  formale  primarium  hujus 
virtutis  est  summum  bonum  ;  Deus  autem 
non  potest  esse,  aut  intelligi  summum  bo- 
num,  nisi  sit  ipsum  esse  illimitatum  in 
omni  linea  perfectionis,  et  actualitatis  ;  at- 
que  ideo,  nisi  reipsa  sit  sua  sapientia,  sua 
justitia,  etc.  Tum  etiam,  quia  charitas  dili- 
git  Deum  ex  motione  deitatis,  proutest  in 
se ;  vera  autem  deitas  nequit  esse  in  se  sub 
reali  privatione  attributorum,  sed  illa 
necessario,  et  inseparabiliter  identificat. 
Quare  eo  ipso,  quod  in  re,  vel  per  intellec- 
tum  praBscindat  omnino  ab  attributis,  non 
remanet  iri  esse  objecti  motivi  charitatis, 
sive  qu;c  modo  est,  sive  alterius,  qua^  da- 
retur  in  priori  hypothesi ;  quia  in  hac  pos- 
teriori  nonremanet  Deus  in  re,vel  in  intel- 
lectu  summum  bonum,  et  ultimus  finis, 
quod  est  objectum  motivum  charitatis. 

28.  Quarto  arguitur  pro  hac  sententia  ;Qiiartuin 
nam  ut  probat  D.  Thom.  in  hac  quxst.  23,  mcinuin. 
art.4,  ratio  sub  qua  particularis  virtutis  d.  Tho. 
aflectivaj,  qualis  est  charitas,   debet  esse 
specialis  ratio  boni :  sed  divina  pulchritudo, 
quae  Dei  essentiam,  et  attributa  complecti- 
tur,  nonest  specialis  ratioboni,  sed  potius 
multiplex;  secus  autem  bonitas  divinao  es- 
sentia),  quatenus  distinctaj  ab  attributis: 
ergo  non  illa  prior  bonitas,  sed  hasc  poste- 
rior  est  ratio  formalis  sub  qua  motiva  cha- 
ritatis. 

Respondetur  ex  Cajetano  loco  citalo,  quod  ^o}»l''o- 
Deus,  prout  est  in  se  summe  perfectus, 
dicit  specialom  rationem  boni,  cum  in  esso 
roi,  non  quidem  prout  una  particularis 
ralio  bonilatis  dislinguitur  contra  aliam 
particularom,  v.  g.  sapientia  contra  justi- 
tiam  ;  sed  prout  bonitas  absolute  dicta  dis- 
linguitur  contra  bonitatem  secundum  quid ; 


Cujelan. 


DE  CHARITATE. 


nam  nlia?  rationos  divini  boni  distinguun- 
tur  a  sunima  bonitato,  qua^  ost  ralio  suh 
qua  oliaritatis,  ut  bonitatos  secundum  ([uid 
a  bonitato  simplioitor,  ct  ut  particularos  ab 
universali  in  causando.  ot  movondo  :  tum 
otiani  in  osso  objocti.  quod  suilicit  ad  uni- 
talem  spocificam  cliaritatis  ;  hajc  enini  res- 
picit  Doum  sub  rationo  sumnii  boni.Qua^ 
ratio  licel  materialitor  integrotur  ox  pluri- 
bus  lineis,  sivo  conceptibus  ohjectivis,  for- 
maliter  tamen  sumpta  est  omnino  simplex, 
et  indivisibilis ;  quia  sive  addas,  sivo  de- 
mas.  jam  non  orit  summa  bonitas,  atque 
adeo  noc  virtualiter  multiplicalur  in  Deo, 
sed  est  omnino  impartibilis,  sicut  ralio  ul- 
timi  finis. 

§  V. 

HelifjiL-B  opiniofies  verx  scntentix 
contrarix. 

Aiia  29.  Secunda  sententia  noslrie  conclu- 
liaoppo-^'^"'  opposila  asserit  rationem  formalem 
sita.  5u6  ry»a  motivam  charitatis  esse  bonitatem 
peculiarem  divina?  essentiao,  quatenus  vir- 
tualiter  distinctaG  ab  attributis,  et  cujuslibet 
attribuli  prout  ab  aliis  et  essentia  condis- 
tincti ,  necnon  bonitatem  divinam,  quae 
essentiam,  et  attributa  complectitur.  Ita 
Kip.il(li.  Jo^nnes  deRipalda  dispntat.  35,  sectione  1, 
Huriado.  cQj  aninisest  opinio  Hurtadi  dispiitat.  1?8, 
sectione  1,  et  aliorum  asserentium  bonita- 
tem  divinam,  qua?  nostro  modointelligendi 
abstrahit  a  bonitale  peculiari  essentia?  et 
altributorum,  illisque  communis  est  per 
transcendentiam  logicam,  esse  objectum 
motivum  charitalis  ;  isti  enim  Authores 
admitfunt  charitatem  posse  diligere  Peum 
ob  illam  bcnitatem  pra?cise,  quam  impor- 
tat  formaliter  quodlibet  attributum  intra 
suam  lineam.  quamvis  nonobid  destruant 
unitatem  pracdicta^  virtutis,  quam  salvare 
nequit  Ripalda,  pro  cujus  sentenlia  sic  ar- 
guitur. 
y^ripi-  Bonitas  infinita  sufficienter  constituit 
mcnian Deum  in  esse  objecti  motivi  charitatis:  sed 
bonitas  peculiaris  cujuslibet  attributi  ab 
aliis  condistincti  est  infinita  in  sua  linea, 
ut  supponimus  :  ergo  sufficienter  constituit 
Deum  in  esse  objecti  mofivi  charitatis.  Ma- 
jor,  quaG  sola  indiget  probatione,  suadetur  ; 
quia  bonitas  infinita  constituit  Deum  prop- 
tcr  seipsum,  et  super  omnia  amabilem  ;  si- 
quidem  nulla  creatura  potest  gaudere  in- 
finita  bonitate :  Deus  autem  ut  amabilis 


supor  omnia,  ost  objectum  charitalis,  quo- 
niam  eo  ipso,  quod  .>^uper  omnia  amctur, 
diligitur  ul  ultimus  finis,  quod  est  propria 
ralio  moliva  praedicla)  virtutis. 

Confirmatur,  quia  negari  non  debet ,  Confir- 
quod  Deus  ut  infinito  bonus  bonitale  pecu- 
liari  misericordia;,  omnipotentia;,  aut  jus- 
titia)  possit  amari  a  nobis  per  actum  alicu- 
jusvirtutis:  at  nonalleriusquam  charitatis: 
crgo,  elc.  Suadetur  minor  :  tum  quia  pra;- 
dictus  aclus  speclare  debet  ad  aliquam  vir- 
tulem  thoologicam  ,  cum  altingat  Deura 
immediale  in  seipso:  scd  sic  est,  quod  non 
pertinet  ad  spem,  quia  non  tendit  in  Deum 
qua  nobisconvenientem,  sed  qua  in  seipso 
bonum  :  ergo  pertinet  ad  charitatem,  quia 
omnis  alTectus  virtutis  theologica^,  qui  non 
est  spoi,  esse  debet  charitatis.  Tum  etiam, 
quia  pra^dictus  amor  est  effectus  benevo- 
lentiaeet  amicitia)  erga  Deum,  quia  fertur 
in  illum  propter  se,  et  gratia  ipsius  :  cons- 
tat  autem  omnem  affeclum  amicitia;  erga 
Deum  elici  a  charitate.  Tum  pra3terea,  quia 
actus,  quo  quis  diligit  Deum  ex  toto  corde, 
etsuper  omnia  propter  ejus  sumraam  mi- 
sericordiam  praecise,  aut  liberalitatem, 
sufikiens  est  ad  justificationem  irapii,  cum 
ipsum  Deum  omnibus  creaturis  anteponat : 
sed  oranis  Dei  araor  sufficiens  ad  justifi- 
cationera  est  elicitus  a  charitate  :  ergo, 
etc. 

Respondetur,  non  quaralibet  bonitatem  Occurri- 
infinitam  constituere  Deum  in  esse  objecti  mento"* 
primarii  charitatis,  sed  illam  durataxat, 
quas  est  infinita  in  ipsa  forraali,  et  univer- 
sali  ratione  boni;  quoniam  objectura  speci- 
ficativura  charitatis  est  bonum  infinitum 
simpliciter,  utpote  suraraura,  et  ultimus  fi- 
nis;  sola  autera  ha^c  posferior  bonitas  est 
infiiiita  sirapliciter,  quai  enim  gaudet  infi- 
nifate  in  aliqua  tantum  ratione  particulari, 
utputa  misericordia),  justitia^,  etc.  solum 
potest  dici  infinita  secundum  quid  :  quo 
pacto  esset  bona  albedo,  si  extra  omne  sub- 
jectura  per  se  subsisteret.  IJnde  cum  boni- 
tas  unius  attributi  quatenus  distincti  ab 
aliis,  non  sit  infinita,  nisi  in  aliqua  parti- 
culari  linea  boni,  non  potest  constituere 
Deum  in  esse  objecti  specificativi  chari- 
tatis. 

30.  Ad  probationera  autera  in  contra- 
riura  respondent  aliqui,  quod  licet  bonitas 
infinita  intra  unara  durataxat  lineam  boni 
constituat  Deum  amabilem  super  omnia 
formaliter  referibilia  ad  finem,  qualia  sunt 
entia  creata;  non  tamensuper  orania  tam 
formaliter 


DISP.  II,  DUB.  II. 


63 


formaliter,  quam  virtualiter  ordinabilia 
ad  iilum,  sed  id  proprium  est  bonitatis  in- 
fmitae  simpliciter,  ad  quam  sicut  ad  fmem 
omnes  peculiares  rationes  divini  boni  vir- 
tualiter  ordinantur.  Deus  autem  in  ratione 
ultimi  finis,  et  objecti  specificativi  charita- 
tis  est  amabilis  super  omnia,  tam  formali- 
ter,  quam  virtualiter  referibilia  ad  illum  ; 
et  ideo  nequit  constitui  in  esse  talis  per  bo- 
nitatem  peculiarem  essentia?  divina^  quate- 
nus  distinctae  ab  attributis,  aut  unius  attri- 
buti  ut  prajcisi  ab  aliis. Quae  solutio  est  satis 
probabilis. 
iaso-  Sed  respondetur  secundo  et  melius,  bo- 
'""■  nitatem  peculiarem  unius  attributi,  ut  dis- 
tincti  ab  aliis,  reddere  Deum  amabilem 
super  omnia  creata,  negative,  secus  autem 
positive ;  quoniam  eo  ipso  quod  Deus  sit 
infinile  bonus  in  aliqua  particulari  ratione 
boni,  nequit  honeste  amari  propter  aliquam 
creaturam;  inde  tamen  non  habet,  quod 
omnia  entia  creata  possint  amari  propter 
illum  sicut  propter  terminum,  et  centrum 
sua3  felicitatis;  quia  hominis  felicitas,  sive 
beatitudo  tantum  potest  consistere  in  pos- 
sessione  summi  boni,  quale  non  est  unum 
attributum  ut  ab  aliis  pra^cisum.Undequia 
de  ratione  finis  ultimi,  et  objecti  primarii 
charitatis  est,  quod  sit  amabile  super  om- 
nia,  nedum  negative,  sed  etiam,  et  maxime 
positive,  cum  sit  bonum  appetitus  satiati- 
vum,  ut  modo  supponimus  ex  dictis  in 
tract.  de  ult.  fine,  idcirco  nequit  Deus  cons- 
titui  in  esse  illius  per  bonitatem  peculia- 
rem  uniusattributi  ut  condistincti  ab  aliis ; 
sed  ad  id  necessaria  est  bonitas  simplici- 
ter,  et  omnibus  raodis  infinita,  qualis  est 
illa  tantum,  qua3  essentiam,  et  attributa 
complectitur. 

Explicatur  amplius  haecsolutio;  nam  id, 
quod  amatur  super  omnia  positive,  sive  ut 
finis  simpliciter  ultimus,  amatur  ut  bonum 
satiativum  appetitus,  et  expletivum  capa- 
citatis  illius  ;  quia  in  hoc  dumtaxat  bono 
potest  voluntatis  affectus  conquiescere. 
Deus  autem  ut  omnipotens  pra3cise,  aut 
misericors ,  non  exprimit  rationem  boni 
satiativi  appetitus,  et  expletivi  capacitatis 
illius  :  tum  quia  non  dicit  rationem  summi 
boni,  in  cujus  dumtaxat  possessionc  exple- 
ri,  et  quietari  potest  rationalis  creatura  : 
tum  etiam,  quia  alias  visio  unius  dumtaxat 
attributi  redderet  vidcntem  simpliciter 
beatum,quod  modo  supponimus  csse  fal- 
sum.  Quocirca  Deus  ut  bonus  bonitale  unius 
dumtaxat  attributi,  quatenus  distincti  ab 


aliis,  non  amatur  super  omnia  positive, 
sive  ut  finis  ultimus  absolute,  etsimplici- 
ter  ;  sed  ut  pars  prasdicti  finis,  qua^  de  sui 
ratione  petit  diligi  propter  illum. 

31.  Ad  confirmationem  respondetur,  bi-Diriiiini 
fariam  posse  intelligi  ,  quod  bonitas  pecu-  m^lxo. 
liaris  unius  attributi,  v.  g.  misericordia^, 
moveat  ad  dilectionem  Dei :  uno  secundum 
quod  prajdicta  bonitas  est  in  se  :  alio  modo, 

non  prout  est  in  se,  sed  quatenus  resplen- 
det  in  creaturis,  et  cum  eis  connectitur.  Si 
quis  ergo  diligat  Deum  propter  bonitatem 
misericordia^  priorimodo  sumptas,  talis  ac- 
tus  erit  charitatis  theologicae,  sufficiensque 
ad  justificationem  impii ,  quia  bonitas  di- 
vinaa  misericordia^,  prout  est  in  se,  inclu- 
dit  formaliter  omnem  perfectionem  divi- 
nam;  et  ideo  qui  ex  motione  illius  sic  accep- 
ta3  Deum  amat,  fertur  in  illum  subpropria 
ratione  formali  charitatis,  qua^  est  summa 
bonitas.  Solum  potest  esse  discriminis, 
quod  bonitas  summa  nullam  Dei  perfectio- 
nem  in  particulari  exprimit,  sed  omnes 
formaliter  includit,  et  veluti  totum  suas 
partes  confundit :  misericordia  vero,  justi- 
tia,  etc.  exprimit  quamdam  rationem  par- 
ticularem  boni  divini ,  reliquas  vero  con- 
fundit.  Qua3  diversitas  non  variat  subs- 
tantialiter  actus  charitatis,  sed  solum  ac- 
cidentaliter  penes  magis  et  minus  ;  ille 
enim  pro  statu  prassentis  vita^  perfectior est, 
qui  tendit  in  Deum  propositum  sub  ratione 
summi  boni,  sine  expressione,  aut  descensu 
cognitionis  ad  specialem  alicujus  attributi 
perfectionem. 

Si  vero  quis  diligat  Deum  propter  boni- 
tatem  misericordia?,  non  prout  est  in  se, 
sed  quatenus  conne&titur  cum  creaturis,  et 
in  illis  resplendet  hujusmodi  actus,nec  erit 
charitatis  Theologica^,  neque  supernatura- 
lis,  aut  per  sejustificationem  inducens,  sed 
naturalis  ;  nonsecus  ac  dilectio,  qua  possu- 
mus  Deum  ut  authorem  naturae  super  om- 
nia  ex  benevolentia  diligcre  :  qua^  dilectio 
non  est  amicitia  perfecta  erga  Deum,  ne- 
que  actus  alicujus  spocialis  virtutis,  sed  eli- 
citur  immediate  a  voluntate,  ut  num.  uH. 
pr,vcedentis  disput.  animadverlimus. 

32.  Sed    urgebis   :    bonitas    peculiaris  Rcpiica. 
quam  exprimit   misericordia   intra  suam 
lineam,  nonquidem  ut  connexa  cum  crea 

turis,  sed  secundum  sc,  cognita  tamen,  et 
proposita  .  per  fidcm,  sufiicionter  consti- 
tuit  Dcum  in  esse  objecli  amabilis  pcr  be- 
nevolentiam  supernaturalem  :  sed  amor 
benevolentias  supernaturalis  erga  Deum  est 


61 


DE  CHARITATE. 


proprius  charitatis  :  Iiudc  igitur  virlus  po- 
tcsl  tiMidoro  in  ipsuni   nouni  'ox  niolione 
misoricordi;o,  ut  pr;ocis;r,  ol  dislinclac  ab 
nliis  altributis. 
soixiior.     Ko.«pondotur,  quod  si  honilas  niisoricor- 
dia^  divina?  niovoat  ad  anianduni  Doum  ut 
proposita  ol  a|iplicata   por  lidom,  oo  ipso 
intluot  in  |)ra>diclum  amorem  sumpta  prout 
csl  in  so:  quia  ut  ap|)!icata  por  fidom  movet 
socundum  ilhnn  ossondi  modum,  quem  i\- 
dos  credit  liabore,  qui  non  est  alius,  nisi 
illo.  quo  in  soipsa  existit.  Eo  vel  maxime, 
quia  si  propositionom  fidoi  non  sequatur 
ox  parte  bonilalis  crodita)  modus  inlluendi 
divorsus  ab  co,  quom  habot  cognita  per  ra- 
tioneni  naluralom,  non  erit  amor  Dei  enti- 
talivo  supornaluralis,  nec  a  nalurali  speci- 
lice  distinctus;  cum  cognitio  non  sit  ratio 
specificativa  amoris,nec  variet  illius  species, 
nisi  per  modum  applicantis  diversam  boni- 
tatem   motivam.  rotest  etiam   dici   (quod 
magis    probamus)    bonilatem    peculiarem 
unius  altributi  ut  pra^cisi  ab  aliis,  cogniti- 
que,  et  propositi   per   fidem,   constituere 
Deum  in  esse  objecti  amabilis  per  ac.tus  se- 
cundarios  charitatis,  qua;  licet  per  se  primo 
respiciat  Deum  quatenus  summum  bonum, 
indcque  speciem  delibet ;  secundario  tamen 
potest  ferri  in  illum  sub  prfficisa  bonitate 
unius,  vel  alterius  atlributi.  Cui  solutioni 
faverc  videtur,  tum  quod  Deus,  ut  bonus 
bonitale  prajcisa  unius  attributi,  non  est 
summum  bonum  appetitus  satiativum,  sed 
veluti  pars  illius  :  virtus  autem  quae  tendit 
per  se  primo  in  aliquodtotum,  sive  bonum 
perfectum,  potest  secundario  ferri  in  illius 
partes  :  eo  quod  pars  ut  pars  ametur  prop- 
ter  totum,  sive  in  ordine  ad  illum  sicut  ad 
objectura  prius  amatum.  Tum  etiam,  quia 
ita  significat  D.  Thom.  in  hac  quxst.  23,  art. 
5  ad  2,  his  verbis  :  «  Ad  secundum  dicen- 
«  dum,  quod  charitate  diligitur  Deus  prop- 
«  ter  seipsum.  Unde  una  sola  ratio  dili- 
((  gendi  attenditur  principaliter  a  charitate, 
«  scilicet  divina  bonitas,  quajestejus  subs- 
«  tantia,  seoundum  illud  I'sal.  105  :  Confi- 
K  temini   Domino   quoniam    bonus.   AIia3 
«  autem  rationes  ad  diligendum  inducen- 
«tes,   vel  debitum   dilectionis  facientes, 
«  sunt  secundaria?  et  consequentes  ex  pri- 
«  ma.   »  Videatur  etiam  infra  qwest.  106, 
art.  ryet  1,  2,  (/uxst.  1,  art.  6. 
Aiiaopi-     3.3.  T'Itima  sententia  nostra^  conclusioni 
"irar?a°'  opposita  docet,  rationem  formalem  sub  qua 
motivam  charitatis  esse  bonitatem  divinam 
ut  sic,  quatenus  abstrahit  a  creata,  et  in- 


croata,  illisquo  communis  cst  por  analo- 
giam.  1'ro  hac  opinione  referri  solont  Ka-iinphacl 
phaol  do  la  Torre  iufia,  quwsl.  81,  art.  4,  .]'',',.,.J1. 
(lisp.  unic,  Tannerus/tic,  ilisputat.  2,  dtib.  4,'i'"""i'''- 
et  alii,  quibus  favere  videtur  D.  Thom.  mD    iiio^ 
3,  dislinct.  27,  q.  2,  arl.    1,   quTsliunc.  2, 
ubi   asserit,   objectum   formalo  charitatisrrobiiiur 
esso  bonum  divinum  commune  secundum  i)."i,o. 
rom  1)00,    et    objoctis  aliarum  virtutum, 
sive  creaturis  :  constat  namque  bonum  di- 
vinum  hoc  pacto  communo,  non  esse  bonum 
divinum  per  essenliam  tale,  sed  illud  quod 
a  creato,  et  increalo  abstrahit  :  ergo,  etc. 

Doindo  suadetur  eadem  opinio  ralione  ;  Argu- 
nam  bonit;is  divina  ut  sic,  secundum  quod "''''""™' 
abstrahit  a  creata,  et  incroata,  spocificare 
potest  alicujus  virlutis  habitum  :  at  non 
alterius,  quam  charitatis  :  ergo,  etc.  Major 
videtur  persi)icua,  quia  praedicta  bonitas 
specificare  valet  actum  unius  spociei  ato- 
mae,  adeoque  et  habitum  illi  corresponden- 
tem  ;  quippe  negari  ncquit  quod  voluntas 
amaro  possit  Deum,  quia  bonus  bonitate 
divina  in  communi,  idque  per  actum  unius 
speciei  atoraas;  quandoquidera  licet  praj- 
dicta  bonitas  sit  universalis,  et  communis 
in  csse  rei,  est  tamen  specialis  in  esse  ob- 
jecti,  ut  loco  proxime  citato  tradit  D.Thom. 
quod  sufficit  ad  unitafem  rationis  sub  qua 
unius  speciei  actus.  Minor  voro  cx  eo  li- 
quet,  quia  non  apparet  alius  habitus  praoter 
charitatem,  ad  qucm  spectare  queat  pra3- 
dictus  actus. 

Verum  ha^c  levia  sunt;  ad  authoritatemAuihori 
enim  D.  Thoraas  respondetur,  quod  dumj)  '?p|,„ 
S.  Doctor  asserit  bonum  divinum,  quodestexplica- 
objectum  formale  charitatis,  esse  commune 
Deo  et  creaturis,  non  loquitur  de  comrau- 
nitate  rationis,  sive  per  pra^dicationem ;  sed 
de  communitate  per  sui  diffusionem.  parti- 
cipationem,  et  causalitatem,  quaj  est  com- 
munitas  secundum  rem,  et  propria  summi 
boni;  nam  ut  ibi  ad  3,  et  quxst.  unic.  de 
charitate,  art.  11,  et  alibi  sajpe  docet  ipse 
Ang.  Magister,  objecta  formalia  aliarum 
virtutum  participant  a  summo  bono  boni- 
tatem,  et  finalizandi  virtutem.  Unde  ex  vi 
adductaj  authoritatis  potius  habetur,  sum- 
mum  bonum,  quatenus  tale,  esse  objcctum 
formalis  charitatis, 

34.  Ad  fundamentum  rationis  responde-occurri 
tur,  bonitatem  divinam  illam  in  pra3senti   arpu- 
dici,  qua>  non  potest  esse  connaturalis  ali-  "cnio 
cui  creaturai,  neque  ab  illa  alio,  quam  su- 
pernaturali  lumine  fidei,  vel  beatitudinis 
agnosci.  Unde  quia  bonitas  divina  propo- 

sita, 


DISP.  II,  DUB.  III. 


65 


sita,  et  applicata  per  fidem,  non  movet  ad 
Dei  amorem,  prout  abstrahit  a  modo  es- 
sendi,  quem  habet  in  seipsa,  sed  prout  est 
in  se,  quo  pacto  includit  omnem  perfectio- 
nem  divini  esse  ;  idcirco  omnis  amor  ortus 
ex  motione  praedlcta?  bonitatis  spectat  di- 
recteadcharitatem,  utpote  innilcns  summa^ 
bonitati,  quffi  est  ratio  sub  qua  hujus  vir- 
tutis. 

Quod  si  demus,  bonitatem  divinam  se- 
cundum  illam  rationem  pra^cise,  quam  ex- 
primit,  quatenus  nostro  modo  intelligendi 
abstrahit  a  creata  et  increata,  induere  in 
Dei  amorem,  hujusmodi  amor  erit  actus 
secundarius  charitatis,  vel  alterius  virtu- 
tis  infusae  :  tum  quia  bonum  divinum  sub 
illa  pra^cisione  sumptum  est  veluti  pars 
summi  boni,  in  cujus  proinde  virtute 
amari  potest  per  actum  secundarium  cha- 
ritatis,  juxtadicta  num.  32.  Tum  etiam, 
quia  praedictus  amor  nequit  esse  actus  pri- 
mariuscharitatis,aut  alteriusvirtutistheo- 
logica) :  non  quidem  charitatis,  quoniam 
actus  primarius  hujus  virtufis  diligit  Deum 
super  omnia,  atque  ut  ultimum  finem, 
cujus  virtute  subordinat  sibi  omnes  alias 
virtutes  ;  Deus  autem  ut  pra^cise  bonus  bo- 
nitate  divina  abstrahente  a  creata,  et  in- 
creata,  non  habet  rationem  objecti  amabi- 
lissuper  omnia,  et  ultimi  finis,  cum  hujus 
ratio  importet  summam  bonitatem  :  unde 
ex  vi  talis  motivi  nequit  super  omnia  di- 
ligi,  sive  per  se  primo  ex  charitate  amari. 

Sed  neque  praedictus  amor  potest  esse 
actus  primarius  alterius  virtutis.Theolo- 
gica) :  tum  quia  virtus  Theologica  dividitur 
ada^quate  in  fidem,  spcm,  et  charitatem,  ad 
quarum  nullam  spectaro  potest,  si  semel 
non  reducitur  ad  posteriorem  ;  quia  fides 
tendit  in  verum,  spes  autem  attingit  Deum 
sub  ratione  boni  proprii.  Tum  etiam,  quia 
objectum  formale  virtutis  Theologicaj  , 
proindeque  et  actus  primarii  illius,  est  so- 
lus  Deus  ;  objectum  autem  formale  pra^dicti 
amoris  otiam  includit  creaturas,  utpote  in 
quibus  etiam  invenitur  ratio  boni  divini 
pra)scindentis  a  creato  et  increato,  quod 
ponitur  illius  objoctura  formale  quo. 

DUBIUM  III. 

Ulrum  c/iarilas  habeat  rationem  amicitiso 

re.spectu  proximi. 
35.  Kgimus  hactenus  de  charitate  per 
ordinem  ad  illius  objectum  primarium  , 
quod  est  Deus  sub  ratione  sumrai  boni :  su- 


perest  ut  de  illa  per  comparationem  ad 
suum  objectum  secundarium  disseramus  ; 
est  enim  hajc  consideratio  propria  hujus 
loci,  in  quo  de  objecto  tam  formali,  quam 
materiali  praidictai  virtutis  sermonem  ins- 
lituimus.  Circa  charitatem  autem  compa- 
rative  ad  ejus  objectum  secundariura,  quod 
primo  examinandum  accedit,  est  an  habeat 
rationom  amicitioD  respectu  proximi  ?  PrOj^^^liT^ 
cujus  difiicultatis  decisione  prasmitten-dicaiur. 
dum  est,  magnam  fuisse  apud  Juda^os  dis- 
sensionem,  qui  venirent  intelligendi  no- 
mine  proximi,  quem  charitatis  prfficepto 
indicto  Levitici  19,  amare  tenebantur  ;  Levit. 
nani  quia  vox  Hebrasa  Rcang,  tam  proxi-  ^^- 
mum,  quam  amicum,  socium,  conjunctum 
significat,  in  varias  circa  dicti  praecepti 
intelligentiam  opiniones  abierunt.  Quidam 
enim  asserebant,  benefactores  tantum  ,  et 
eos  qui  nobis  aliquo  specialis  amicitia^  vin- 
culo  sunt  conjuncti,  eo  nomine  denotari, 
ac  proinde  horum  dumtaxat  dilectionem 
pra^cipi;  secus  autem  inimicorum,quinirao 
illorura  odium  ex  indirecto  juberi,  ut  cons- 
tat  ex  illo  Matth.  5  :  Audistis ,  quia  rftc^MmMalth.5. 
est  antiquis  :  DiHges  ainicum  tuum ,  et  odio 
habebis  inimicum  tuum?  Quidam  vero  afiir- 
mabant,  solum  esse  proximum  illum,  qui 
ejusdem  gentis,  et  religionis  erat  ;  atque 
ideo  infideles,  et  alienigenas  non  esse  ut 
proxiraos  diligendos,  sed  potius  quasi  ini- 
micos  aversandos.  Alii  autemopinabantur, 
solos  justos  proximi  nomine  censeri. 

Verum  hanc  litem,  in  qua  Judaei  a  veri- 
tate  aberrabant,  optirae  direrait  Christus 
DorainusZwc.  10,  ex  cujus  doctrina),  etSS,  i-uc,  lo, 
Patrum  expositione  constat  liquido,  proxi- 
mura  charitatis  praccepto  diligendum  esse 
omnora  creaturam  rationalem,  cui  possibi- 
lis  est  absolute,  et  simpliciter  assequutio 
supernaturalis  beatitudinis,  quales  sunt  ho- 
mines  et  Angeli,  beati  et  viatores.Qui  enim 
aeternas  poenas  luunt,  sunt  extra  rationera 
proxirai,  quia  jam  non  possunt  cornrauni- 
care  nobiscum  in  acterna  beatitudine  ;  nam 
ratio  forraalis  constitutiva  creatura)  intel- 
lectualis  in  osse  proxirai,  quom  per  se  ros- 
picit  charitas,  est  praodicta  possibililas,  seu 
capacitas  ad  consequutionem  supornatura- 
lis  beatitudinis.  Tum  quia  illa  est  ratio  for- 
malis  constitutiva  alicujus  efTectus ,  qua 
posita,  ponitur,  ct  ablata,  aufertur  :  sed 
posita  in  creatura  intellectuali  pra^dicta 
possibilitate  ad  consoquendam  beatitudi- 
nem,  est  proximus  per  charilatera  diligen- 
dus,  ot  ea  ablata,  desinit  esse  proximus,  ut 


66 


DE  CHARITATE. 


constat  in  us.  qui  aptornis  paMiis  sunl  ad- 
dicti  :  orgo,  etc.  Tum  otiam  .  quia  oo  ipso. 
quod  aliqua  croatura  sit  in  statu  conse- 
quondi  boatitudinem.conjungitur  nobis  per 
communicationem  boneliciorum  sjiectan- 
tium  ad  vitam  ajtemam,  quatenus  vel  illa 
nobis  conforre  potost,  vel  a  nobis  recipere  : 
Sed  ratio  proxiini   attonditur   pones  hanc 

p.  Anu.communicationem,  ut   docont  D.  August. 

^-  '^"''"/16.  1  dc  lioclrina  Chrisliaiia,  cap.'AO,  et  D. 
Thom.  inhac  2,   2,  qiLTst.  iTi,  arlic    10,  et 

staius  quxstione  unica,  de  Charitate,  ortic.  7  ad 
uis.  ultiin.  Lrgo  pra?dicta  capacitas,  seu  possi- 
bilitas  ad  consequutionem  pra^diclaB  beati- 
tudinis,  est  ratio  constitutiva  creaturaj  ra- 
tionalis  in  esse  proximi  nostri  diligendi 
pr;Ecepto  cliaritatis.  Qusc  ut  ex  eodem  pra;- 
cepto  liquet,  potesl  diligere  proximos  prop- 
ter  Deum,  pracceptum  quippe  non  est  de  re 
impossibili.  Cffiterum  cum  in  charitate  du- 
plicis  amoris  ratio  considerari  queat,  con- 
cupiscentiai  scilicet ,  et  amicitia^,  merito 
dubitamus,  quonam  ex  his  modis  se  ha- 
beat  ad  proximos  ?  Inter  quos  aliqui  sunt 
in  gratia  et  Deo  conjuncti  per  amorem,  ali- 
qui  vero  in  peccato  et  a  Deo  aversi  ;  et  id- 
circo  ut  clarior  et  universalior  sit  doctrina, 
de  singulis  seorsim  agendum  erit. 


Statuitur  frior  assertio. 

36.  Dicendum  ergo  est  primo,  charita- 
tem  esse  veram,  et  propriam  amicitiam 
respectu  proximi  existentis  in  gratia.  Ha3C 
assertio  est  D.  Thom.  infra,  qusBst.  25,  art. 

1.  Quam  docent  ibidem  Cajet.  Aragon, 
Ferre  qiutst.  8,  §  7,  et  communiter  Tho- 
mista^,  Suarez  lib.  3,  de  relig.  cap.  5,  num. 
12,  Granad.  controvers.  3,  tractat.  l,disput. 
3,  sect.  4,  Valent.  tom.  3,  disput.  3,  q.  1,  p. 

2,  Lorca  disp.  24,  sect.  3,  Azor.  tom.  I,  lib. 
9,  cap.  3,  quxst.  0,  et  alii. 

Probatur  hffic  assertio  ratione  ;  nam  af- 
fectus  quo  charitas  diligit  proximum  exis- 
tentem  in  gratia,  est  vera^  beoevolentia} 
amor  respectu  illius:  ergo  et  amicitia?. 
Consequentia  admittitur  ab  omnibus,  et  me- 
rito,  quia  praidictus  amor  fundatur  alias  in 
communicatione  gratiae,  et  supernatura- 
lium  donorum  inter  amantes,  inter  quos 
etiam  est  redamatio,  omnes  quippe  justi 
diligunt  seipsos  ex  charitate,  quantumvis 
loco,  et  exteriori  communicatione  distent; 
nam  ut  bene  Ambrosius  sermone  87  :  Est 


D.   Tho 

Cajet. 
Araiion. 

Ferre. 

Suar. 
Granad. 

Valent. 

Lorca. 

Azor. 


Funda- 
menlum 


saiicte  viventibus  qu.rdam  inter  sc  cognatio,  D.  Amb. 
alque  societas.  Neijur  interest,  ulrum  in  cwlis 
maneant,  an  in  lerris;  charitas  enim  ronnec- 
tit  quos  separat  eleinenlum.  Amicitia  autem 
nihil  aiiud  est,  quam  mutuaj  benevolentiaj 
amor  super  alicujus  boni  communione  fun- 
datus,  ut  conslat  ex  tota  disputalione  pras- 
cedenti. 

Anlecedens  vero,  in  quo  est  difTicuItas, 
suadetur:  tum  quia  per  charitatem  volu- 
mus  augmentum  gratiao,  et  ajternam  beati- 
tudinem  justis  propter  ipsos,  sicut  propter 
finem  proximum  boni  voliti ;  quia  omne 
accidcns  ordinatur  ad  beneesse  suisubjecti, 
et  propter  illud  quajritur,  et  appetitur  :  ad 
benevolentiam  autem  sulTicit,  ut  quis  velit 
bona  alteri  propler  ipsum,  sicut  propter  fi- 
nem  proximum  boni  voliti.  Tum  etiam, 
quia  amor  charitatis  increata^,  quo  Deus 
diligit  justos,  habet  rationem  benevolentiaj 
respectu  illorum ;  attingit  enim  illos  pro 
eorum  meritis.  Justi  autem  eo  ipso  quod 
tales,  sunt  objectum  congruum  divina?  di- 
lectionis  amicabilis:  ergo  idem  dicendum 
erit  de  illo,  quem  erga  justos  elicit  charitas 
creata.  Patet  consequentia ;  nam  charitas 
creata  est  participatio  quajdam  charitatis 
divinaj,  et  sub  eadem  ratione  formali  ac 
illa  attingit  creaturas. 

Confirmatur  :  nam  amor,  quo  fratresdi-  Robora 
ligunt  se  reciproce,  eo  quod  sunt  ejusdem  '"'^" 
patris,  ab  eademque  stirpe  progeniti,  est 
affectus  benevolentiaa,  et  amicitia^  consan- 
guinitatis  respectu  illorum  :  sed  justi  dili- 
gunt  se  reciproce,  quia  filii  ejusdem  Patris, 
scilicet  Dei,  et  in  illius  natura  mutuo  com- 
municant  :  ergo  pra^dictus  amor  est  affec- 
tus  benevolentia^,  et  amicitia?  respectu  illo- 
rum  :  non  alterius  nisi  charitatis,  qua  per 
se  primo  Deum  amant  :  ergo,  etc. 

37.  Huic  rationi  occurrunt  Adversarii  Effu- 
infra  referendi  negando  antecedens.  Et  ad  ^'"'"- 
priorem  illius  probationem  respondent,  ad 
amorem  benevolentiaj  non  sufficere  ut  quis 
velit  bona  alteri  propter  ipsum  ex  parte 
boni  voliti,  sed  necessarium  esse,  quod  res- 
piciatillum  ut  specificativum,  et  molivum 
positive,  vel  saltem  pra^cisive  ultimum  sui 
affectus,  quod  non  potest  competere  chari- 
tati  respectu  proximi. 

Ad  secundam  dicunt,  quod  licet  Deus  pro- 
sequatur  ex  benevolentia  justos,  non  tamen 
per  charitatem,  qua  diligit  seipsum  ut  fi- 
nem  ultimum,  et  quam  imitatur  charitas 
nostra  theologica ;  sed  per  alias  virtutes 
morales,  quae  speciem  capiunt  a  creaturis, 

et 


DISP.  II,  DUB.  III. 


67 


et  ab  intrinseca  illarum  bonitate  per  se 
primo  moventur,  quarumque  etiam  for- 
malis  participatio  existit  injustis,  nonqui- 
dem  media  charitate,  sed  ex  vi  aliarum 
virtutum  moralium  supernaturalium,  qua^ 
per  se  primo  tendunt  in  proximos,  et  ab 
eis  speciem  participant. 
lu-      Verum  hasc  evasio  praGclusa,  et  impu- 
"■•   gnata  manet  ex  dictis  dub.  I,  disp.  pnBced. 
nam  ut  ibi  ostendimus,  ad  amorem  bene- 
■  volentiffi  proprie  dicta?  erga  aliquam  per- 
sonam  sufBcit  velleilli  bona  propter  ipsam, 
sicut  propter  finem  proximum  bonum  vo- 
liti.  Nec  destruit  hujus  amoris  rationem, 
sed  potius  perficit ,  quod   tam  personam 
amatara,  quam  bona  illi  concupita  ordinet 
ad  ultimum  eorum  finem,  nempe  Deum. 
Quocirca  optime  potest  Deus  ipse  amare  ex 
benevolentia  justos  per  affectum  charitatis, 
quo  diligit  seipsum  ut  summum  bonum,  et 
ultimum  finem.  Eo  vel  maxime,  quia  alias 
nullius  virtutis  actus  posset  illos  ex  bene- 
volentia  diligere ;  cum  nequeat  respicere 
creaturas,  ut  objectum  motivum,  et  speci- 
ficativum  alicujus  actus  sibi  intrinseci,  ob 
imperfectionem  qua^  in  hoc  respectu  inclu- 
ditur,  ut  ibidem  ostendimus. 
on-     38.  Secundo  probatur  nostra  sententia, 
o'^et  simul  evertitur  fundamentum  contra- 
riorum;  quoniam  si  propter  aliquam  ra- 
tionem  charitas  non  esset  amor  benevolen- 
tiai  amicabilis  erga  proximum  existentem 
in  gratia,  maxime  quia  non  potest  attin- 
gere  illum  ut  objectum  formale  motivum 
alicujus  actus  a  se  eliciti  :  sed  hoc  est  fal- 
sum  :  ergo.  Frobatur  minor;  nam  amor, 
quo  appetimus  justis  augmentum  charitatis, 
et  ajtcrnam  beatitudinem,  in  eisque  com- 
placemus,  quiasancli  sunt,  et  filii  Dei,  est 
actus  elicitus  a  charitate  theologica  :  sed 
objectum  formale  motivum,  et  specificati- 
vum  praDdicti  actus,  est  bonum  creatum  in- 
trinsecum  ipsis  justis,  scilicet  gratia  sanc- 
tificans,  qua  constituuntur  in  esse  filii  Dei  : 
ergo,  etc.  Major,  qua;  sola  indigct  proba- 
tione,  suadctur.  Tum  quia  amicitia,  qua3 
habetur  per  se  primo  ad  aliquam  perso- 
nam,  extendidebet  secundario  ad  amorem 
aliarum,   qux  sunt  idem  cum  illa;  alias 
neque  ipsam  diligeret,  ut  ex  terminis   li- 
quet  :  sed  filii  Dei,  quatenus  tales,  repu- 
tantur  idem  cum  illo;  quia  ut  dicitur  1,  ad 
e.Coriiith.  G  :  Qui  adhxret  Deo,  unus  .'^piritus 
esl  :  ergo  charitas,  qua)  est  amicitia  per  se 
primo  respeclu  Dei,  diligore  debet  secunda-   , 
rio  justos,   quatenus  sunt  illius  filii,  et 


amici.  Tum  etiam,  quia  velle  malum  justis, 
eo  quod  sunt  filii,  et  amici  Dei,  est  actus 
odii  oppositi  directe  charitati  theologica^  : 
ergo  dilectio  justorum,  quatenus  sunt  filii, 
et  amici  Dei,  est  actus  elicitus  ab  hac  vir- 
tute;  siquidem  ratione  hujus  dilectionis 
gerit  directam  contrarietatem  cum  prajdicto 
odio.  Tum  denique,  quia  dilectio  aliquo- 
rum,  quatenus  communicant  in  sanguine, 
spectat  ad  consanguinitatis  amicitiam;  et 
amor  aliquorum  ortus  ex  convenientia  in 
bono  virtutis,  pertinet  ad  amicitiam'  ho- 
nesti  :  ergo  amor,  quo  diligimus  justos,  eo 
quod  sunt  filii  Dei  communicantes  cum  illo 
in  propria  ipsius  natura,  non  potest  non 
esse  actus  amicitiaG  supernaturalis  fundataB 
in  communione  divina^  naturaj,  et  termi- 
nataj  per  se  primo  ad  Deum,  qualis  est 
charitas.  Patet  consequentia  primo  a  pa- 
ritate.  Deinde  quia  non  est  assignabilis 
alius  habitus,  aquo  praedictus  amor  elicia- 
tur. 

39.  Nec  refert  si  contra  hanc  rationem  objec- 
objicias,  quod  idem  debet  esse  objectum  ''"• 
formale  virtutis,  ac  actus  illius  :  sed  ob- 
jectum  formale  motivum  charitatis  theo- 
logica?  non  est  aliud  nisi  summum  bonum  : 
igitur  hoc  dumtaxat,  non  vero  aliqua  per- 
fectio  creata  potest  esse  objectum  actuura, 
quos  ipsa  elicitive  producit. 

Respondetur  enim,  actus  charitatis  esseEespon- 
in  duplici  differentia  :  alios  primarios,  qui  *'°" 
attingunt  immediate  Deum,  ut  est  in  seipso 
summe  bonus  :  alios  vero  secundarios,  qua- 
les  sunt  illi,  quibus  diligimus  formaliter 
proximum  propter  Deum.  Quamvis  ergo 
idem  esse  debeat  objectum  formale,  et 
proxime  motivum  priorum  actuum  chari- 
tatis,  ac  ipsius  virtutis,  secus  autem  poste- 
riorum;  quia  actus  secundarius  alicujus 
habitus,  eo  ipso  quod  talis,  potit  habere  pro 
objecto  formali,  et  proxime  specificativo 
sui  id  ipsum,  quod  respectu  pradicti  habi- 
tus  est  secundarium,  et  materiale,  ut  ex 
professo  declaravimus  tract.  8,  disp.  1, 
dub.  4,  §  4.  Unde  cum  dilectio  proximi  sit 
actus  secundarius  charitatis,  potest,  et  ha- 
bere  debet  pro  objecto  formali,  et  specifica- 
tivo  ipsum  proximum,  qui  respectu  habitus 
charitatis  est  objectum  praecise  materiale  ; 
proindcque  ab  intrinseca  illius  bonitate 
formaliter  et  immediato  movori,  non  qui- 
dem  indopendenler  a  summa  bonitate  Dei, 
quai  est  ralio  formalis  suh  qua  spocificativa 
charitatis;  sed  cum  dependentia  ab  illa  sicut 
a  ratione   motiva  mediata,  et  participata 


68 


m  CHAKITATK. 


virlualitor  in  ipso  proximo,  ut  dubio  se- 
quonti  latius  oxplicabimiis. 

Roniira.      Soil  urpobis  :  actus  dilectionis  Doi,   ol 

^  """proxinii  sunl  ojusdom  spociei,  ut  docot  I). 
Thom.  in  hur  qurst.  '2'^,  art.  1.  Krgo  idom 
ost  objoctum  motivum  formalo  proximum 
utriusquo;  nam  idonlitas,  et  diversitas  spe- 
cifica  actuum  dosumilur  ab  illorum  objecto 
formali  proximo. 

Soluiio.  Kespoiidolur.  diloctionem  formalom  Dei, 
ot  proximi  osso  ojusdoin  spocioi  in  genore 
moris,  secus  autom  pliYsice  ;  nam  sicut  ad 
priorom  idontitalem  sufTicit  quod  dilectio 
proximi  altingat  illum,  quia  ost  aliquid 
Doi,  utputa  filius,  vel  simililudo  :  ita  ad 
posterioreni  distinctionem  satis  est,  quod 
habeat  pro  objecto  formali  proximo  ali- 
quod  bonum  creatum,  ut  constat  a  paritate 
in  electione,  et  intentione,  qux  cum  sint 
ojusdem  specici  in  esse  morali,  distinguun- 
tur  spocifice  in  genere  physico.  Videantur 
qua^  diximus  loco  proxime  citato  §  5,  ubi 
duplici  alia  via  huic  objectioni  occurrimus, 
quas  nunc  brevitatis  causa  omittimus. 
Aiia        40.  Nec  etiam  refert,  si  secundo  objicias, 

"  ^""°Tequiri  ad  amicitiam,  ut  amicus  diligatur 
indopondentor  ab  alio  objocto  prius  amato, 
quia  non  potost  aliler  amari  ratione  sui, 
quod  tamen  essentiale  est  amicitia)  :  sed 
justus,  qua  filius  Dei,  non  diligitur  nisi 
dependenter  ab  alio  objecto  prius  amato, 
scilicet  Deo  :  ergo  licet  praedictus  amor  sit 
proprius  charitatisj  quod  negari  nequit, 
non  tarnen  habebit  rationem  amicitiaj  res- 
pectu  illius. 

Diiuitur.  Kespondetur  negando  majorem  :  tum 
quia  slat  optime  aliquod  objectum  amari 
simul  ratione  sui,  et  propter  aliud  prius 
amatum,  ut  contingit  in-finibus  interme- 
diis,  de  quorum  ratione  est,  ut  ita  diligan- 
tur  propter  se,quod  appetantur  siraul  prop- 
ter  aliud  magis  amatum  :  tum  etiam,  quia 
alias  solum  posset  dari  amicitia  stricte 
dicta  circa  finera  ultimum,  cum  ipse  dum- 
taxat  araetur  independenter  ab  alio  objecto 
prius  amato;  reliqua  enim  non  diliguntur 
nisi  dependenter  ab  ipso  fine  ultirao  com- 
muni,  vel  particulari  :  tum  denique,  quia 
esto  raajor  hujus  objectionis  esset  vera  lo- 
quendo  de  amicitia  comparative  ad  illius 
objeclum  principale;  secus  vero  respectu 
objecti  minus  principalis,  quo  pacto  se  ha- 
bet  proximus  ad  amicitiara  charitatis. 

Eeplica.  ^'^^^  '■  ^^^^  medii,  quatenus  talis,  non 
est  amicitiae,  sed  concupiscentiaj  :  sed  jus- 
tus,  qua  filius  Dei,  amatur  ut  medium  ad 


illiushonorem  conducons;  quianonamatur 
ut  ost  absoliilo  boiuis  in  soipso.sod  relalivo 
ad  ralrom  :  ergo  pnudiclus  amor  non  est 
amicitia3  rospoclu  jusli,  sod  concupiscentia). 

Itespondolur  nogando  minorom,  quaniDii 
non  evincit  probatio;  quia  licet  bonitas  filii 
sit  relativa  ad  Patrem,  amor  tamcn,  quo 
proscquimur  justum  utfilium  Dci,  non  mo- 
velur  ab  aliqua  ulilitato,  seu  commoditate, 
quaD  ex  illius  vita  Deo  obveniat;  sed  ex  ipsa 
bonitate  Dei,  et  conjunclionejusti  ad  illum, 
quod  suflicit  ut  praedictus  araor  non  sit  con- 
cupiscentia)  rospectu  justi,  sed  araicitiaD ; 
alias  nullus  parens  posset  diligere  proprios 
filios  per  consanguinitatis  amicitiam,  quod 
non  debet  admitti. 


II. 


Secunda  assertio. 

41.  Dicendum  est  secundo,  charitatem 
esse  etiam  proprio,  et  formaliter  amicitiam 
respectu  proximi  existentis  in  peccato  mor- 
tali.  Ha)c  assertio  est  D.  Thom.  in  hac  2,  2, 
quxst.  25,  art.  G,  et  quxst.  unic.  de  charit. 
art.  4  ad  1 1  et  clarius  in  3,  distinct.  27, 
(juxst.  2,  art.  1  ad8,ad\l  et  12  et  dist.  28, 
quxst.  I,  art.  4  quem  sequuntur  omnes 
Authores  in  favorem  prajcedentis  adducti. 

frobatur  ratione,aniraadvertendo  prius, 
quod  amicifia  inita  per  se  prirao  cura  ali- 
qua  persona,  extendi  potest  secundario  ad 
dilectionem  aliarura,  quaj  ad  illam  spec- 
tant;  qui  enira  diligit  intense  Petrum  ob 
natura)  indolem,  vel  sanctitatis  splendo- 
rem,  eo  ipso  prosequitur  amore  personas, 
qua^illurasanguinisconjunctioneattingunt, 
quales  sunt  filii,  fratres,  vel  parentes  : 
unde  cum  araor  charitatis  sit  amicitia  per- 
fecta  circa  Deura  sicut  circa  objectum  pri- 
rnariura,  extendi  potest  ralione  illius, 
adeoque  secundario  ad  diligendas  omnes 
creaturas  rationales  existentes  in  hac  vita, 
quantumvis  alias  sint  infectaj  peccatis;quia 
orancs  illao  pertinent  ad  ipsum  Deum  ut 
illius  efTectus,  imagines,  et  parlicipationes. 

Secundo  nota,  aclum  quo  peccatoribus 
concupiscimus  a^ternam  beatitudi-nera,  quia 
sunt  imagines,  et  participationes  Dei  ad 
illius  possessionem  ordinata?,  esse  araorem 
benevolentiac  erga  illos  elicitum  a  chari- 
tate  :  tum  quia  finis  proxiraus,  et  ulilitatis, 
tam  praedicli  actus,  quara  boni  volili  pcr 
illum,  sunt  ipsi  peccatores.  Tum  quia  per 
pra^dictum  afiectum  satisfacimus  prfficepto 
charitatis 


Aliac 
clusi 


Nola 


NOU 


DISP.  II,  DUB.  III. 


69 


charitatis  de  diligendis  proximis  sicut  nos 
iih.  ipsos,  imposito  Matth.  22.  Non  satisfieret 
'•  autem  a  nobis  prajdicto  praecepto,  nisi  di- 
ligeremus  peccatores  ex  benevolentia,  quo- 
niam  hoc  pacto  diligit  unusquisque  ex  cha- 
ritateseipsum.  Tum  denique,  quia  uttradit 
rho.D.  Thom.  in  hac  2,  2,  q.  25,  art.  2  ad^iet 
quxst.  26,  art.  2,  et  quxst.  31,  art.  I  etin3, 
clist.  27,  q.  2,  art.  1,  hoc  interest  discrimi- 
nis  inter  amorem  charitatis,  quo  diligimus 
damnatos,  et  peccatores  existentes  in  hac 
.  vita,  quod  ille  est  concupiscentiaj,  hic  vero 
benevolentias  respectu  sui  objecti  imme- 
diati,  scilicet  peccatoris. 
•  3.  Observa  donique,  communicationem  in 
bono,  et  benevolentis  redamationem,  quae 
ponunfur  in  diffinitione  amicitiae,  solum 
exigi  ab  illa  (saltem  per  se  loquendo)  prout 
tendit  in  suum  objectum  primarium,  non 
vero  quatenus  ad  secundarium  extenditur. 
Tum  quia  virtutis  diffinitio  explicanda  est 
per  ordinem  ad  objectum  specificativum 
illius,  quod  est  solum  objectum  primarium. 
Tum  deinde,  quia  redamatioet  mutua  com- 
municatio  in  aliquo  bono  solum  est  neces- 
saria  ad  amicitiam  comparative  ad  iliius 
objectum  primarium,  quatenus  hasc  ex  suo 
quidditativo  conceptu  includit  permanen- 
tiam.  Ut  autera  amicitia,  qua  prosequimur 
aliquas  personas  ratione  alterius  per  se 
primo  dilectae,  sit  perpetua,  necesse  non 
est,  quod  cum  illis  in  bonis  fundantibus 
prajdictam  amicitiam  communicemus,  aut 
ab  ipsis  ex  benevolentia  redamemur,  sed 
sufficit  et  requiritur,  quod  prasdictam  com- 
municationem  habeamus  cum  persona  per 
se  primo  dilecta  ;  nam  quamdiu  perstiterit 
amicitia  circa  illam,  tandiu  durabit  circa 
alias  ad  ipsam  pertinentes,  quamvis  neque 
ab  illis  redamemur,  nec  alia  amoris  officia 
recipiamus. 
-as-  42.  Ex  his  formatur  sequens  ratiopro  as- 
'°'  sertione  .'\mor  quo  concupiscimuspeccato- 
ribus  a^ternam  beatifudinem,  quia  sunt  Dei 
imagines  ad  illius  possessionem  ordinata;, 
est  actus  elicitus  a  charitate :  sed  hujusmodi 
actus  est  proprie,  et  formaliter  amicitia  ac- 
tualis  respectu  illorum  :  charitas  igiturest 
vera,  et  formalis  amicilia  habitualis  com- 
parative  ad  proximum  infoctum  peccato. 
Major  et  conso([uentia  constant,  quia  velle 
ajternam  beatitudinem  poccaloribus,  eo 
quod  sunt  Dei  imaginos,  est  diligero  illos 
propter  Deum,  et  in  Deo,  qui  ost  actus  pro- 
prius  charitatis.  Minor  vero  suadetur,quia 
prajdictus  amor  est  formalis  benevolontia 


erga  peccatores :  ergo  et  amicitia.  Antece- 
dens  liquet  ex  primo  notabili.Consequentia 
vero  ex  ultimo,  quia  benevolentiae  amor 
solum  potest  excludi  a  ratione  amicitia?, 
defectu  communicationis  in  eodem  bono, 
et  redamationis;  quae  conditiones  non  re- 
quiruntur  respectu  personaj,  quam  diligi- 
mus  propter  aliam,  qualiter  amamus  pro- 
ximum  ex  charitate.  Prasterquam  quod 
peccatores  existentes  in  statu  vias  commu- 
nicant  actu  cum  justis  in  auxiliis  superna- 
turalibus,  necnon  in  potentia  obedientiali, 
et  ordinatione  passiva  in  aeternam  beatitu- 
dinem. 

Confirmatur  primo  ;   nam  eodem  modoEoborii- 
diligimus  peccatores  per  charitatem,  sicut    '"''• 
Christus  dilexit  nos,  ut  constat  ex  his  qua^ 
habentur /oan.  15.  Sed  Christus  Dominusjoan.15. 
diligit  nos  ex  vera  amicitia,  non  enim  alias 
tanto  opere  commendaret  nobis  suam  cha- 
ritatem  :  ergo,  etc. 

Confirmatur  secundo,  quia  beneficentia, 
et  fraterna  correctio  sunt  actus  amicitiaj 
erga  personam,  circa  quam  exercentur,  ut 
probat  D.  Thom.  infra,  quxst.  31  et  33,  ex^.  Tho. 
eoque  pra^terea  suadetur,  quia  propria  mu- 
nia  amicilia^  sunt  excludere  nocumentum 
ab  amico,  eique  ex  affectu  ad  ipsum  bona 
conferre,  qua  est  essentia  pra^dictorum  ac- 
tum  :  sed  charitasexercet  beneficentiam,  et 
correctionem  fraternam  erga  peccatores,ut 
oslendit  Angel.  Doctor  quxst.  modo  citatis  : 
ergo  est  veraamicitia  respectu  illorum. 

43.  Contra  hanc    tamen   conclusionem  Prima 
plura  sese  ofTerunt,  ex  quorum  solutione°^''""°' 
amplius  illustrabitur.  Objicies  ergo  primo, 
quod  amicitia  solum  pofest  esse  erga  pau- 
cos,  eosque  virtute  prasditos,  ut  tradit  Phi- 
losoph.  8  Ethic.  lect.  6.  Sed  peccatores  suntAristot. 
quamplurimi,verisque  virtutibus  destituti: 
charitas  igitur  respectu  illorum  habere  ne- 
quit  rationem  amicitiae. 

Secundo,  quia  amicorum  idem  est  velle,  Secun- 
et  nolle,  ut  superius  diximus  :  sed  justi  non    '^^' 
habent  idem  velle,  et  nolle  cum  peccatori- 
bus,  sed  ab  eis  potius  in  volito  dissident : 
ergo  non  possunt  illos  ex  amicitia  charifa- 
tis  prosequi. 

Tertio  :  nam  amici  appclunt  simul  con-  Tcrtia. 
vivere,  ot  convcrsari,  ob  diIeclionom,quam 
exi^eriuntur  in  hac  communicatione :  sed 
justi  non  appetunt  convivore,  et  conversari 
cum  peccatoribus,  sed  potius  illorum  con- 
victum  fugiunt,  et  declinant  quasi  sibi  exo- 
sum  :  ergo  idem  quod  prias. 

Quarto  :  nam  amicitia  solum  polost  ha-  Quarta. 


DE  CFIAUITATE. 


Qainia. 
U.   Tho 


beri  ad  similos,  quia  siniililudo  cst  causa 
aniicili;o,  sicut  dissimililudo  causa  odii  : 
atqui  poccatoros  non  sunt  similos  juslis, 
sed  dissimilos:  intor  utrosquo  igitur  cssc 
non  potost  amicitia  virtutis,  qualis  est  clia- 
ritas. 

Quinto :  nam  ut  docel  D.  Thom.  hac  2, 
2,  qurst  23.  art.  1,  amicitia  charitatis  fun- 
datur  in  communicatione  vita?  divinaD.quao 
habotur  por  gratiam  :  sed  proximi  oxisten- 
tes  in  peccato  mortali,  non  communicant 
in  hac  vita  deifica  :  ergo  non  possunt  amari 
ex  amicitia  cliaritalis.  Pra^sertim  cum  non 
detur  in  ipsis  redaraatio,  qua?  est  conditio 
necossario  roquisita  ad  amicitiam. 

sciui.  ^exto :  nam  oodem  modo  se  liabct  chari- 
tasnostra  rospectu  hominum  pcccatorum, 
ac  cfiaritas  divina,  et  increata,  cujus  est 
participatio  :  sed  cliaritas  increata  non  ha- 
bet  rationem  amicitia^  respectu  iniquorum, 
cum  Deus  non  sit  amicus  hominis  infecti 
peccato,  sed  potius  inimicus:  ergo  neccha- 
ritas  nostrd. 

scpiima.  Scptimo:  quoniam  amicitia  non  est  ad 
inimicos,  scd  ad  amicos  tanlum,  utpote  ad 
quos  relative  dicitur:  sed  ex  peccaloribus 
saepe  aliqui  sunt  nobis  offensi,  et  inimici : 
charitas  igitur  non  potest  habere  rationem 
amicitiaj  respectu  illorum. 

Octava.  Octavo,  et  ultimo  :  quia  charitas  non  est 
amicitia  respectu  illius,  cujus  aeterna  re- 
probatio  constat  nobis  revelatione  divina, 
qualis  est  Antichristus ;  quis  enim  dicet, 
Christianos  esse  amicos  Antichristi,  quem 
sciunt  esse  filium  perditionis?  Sed  Anti- 
christus  quandiu  vivit  in  hac  vita.  est  pro- 
ximus  :  charitas  igitur  non  est  amicitia  res- 
pectu  omnis  proximi. 

44.  Hffic  tamen  facile  expediuntur;  ad 
primam  enim  objectionem  respondetur  cum 
D.  Thom.  in  3  dist.  quxst.  2,  art.  1  ad  12, 
el  quxsl.  unic.  de  Charit.  art.  4  ad  \\,  et  in 
hac  2,  2,  quxst.  23,  art.  1  ad  3,  Aristote- 
lem  loqui  de  amicitia  per  respectum  ad  il- 
lius  objectum  primarium,  non  vero  com- 
parative  ad  secundarium,  uti  se  habet 
proximus  ad  charitatem.  Quia  etsi  difficile 
sit  plures  ratione  sui  arridere  amanti,  et 
cum  eo  moribus,  et  vita  convenire;  facile 
tamen  est,  ut  ei  placeant  ratione  alterius 
Euppositi  per  se  primo  dilecti.  Unde  amici- 
tia  honesti,  quaj  habetur  ad  Petrum,  Cx-' 
tendi  potest  ad  illius  filios,  quantumvis 
plures  sint,  et  moribus  depravati. 

Eatisfit      Ad  secundam  respondetur,  etiam  illam 

"dse°   conditionem  competere  amicitias  per  ordi- 


Diluitar 
prima 
obieciio. 
D.   Tho 


ncm  ad  ohjoctum  primarium,  a  quo  spo- 
ciom  dosumit;  cum  amico  cnim,  quom 
ratione  altorius  diligimus,  sufiicit  quod 
appctamus  liabcre  conformitatem  volun- 
tatis. 

Acccdit,  amicorum  idem  esse  vello  et 
noUe,  quantum  adea,  quaj  licite  amant;  si 
enim  conlingat  aliquom  ex  amicis  ad  inho- 
nesta  donocterc,  non  debet  aller  confiri:iari 
cum  illius  voluntate,  vol  illius  amicitiam 
statim  rcscindcrc;  sod  speciali  cura  stu- 
dero,  ut  ad  pristinam  affectus  unionom,  ot 
virtutis  scmitam  rcgrediatur;  tandiuque 
tenetur  in  eo  studio,  etamicitia  persistere, 
quandiu  fuerit  spes  sanandi  amicum,  ut 
docet  Philosoph.  9  Ethic.  cap.  3,  et  ex  illoAristf 
D,  Thom.  2,  2,  quwst.  25,  art.  G  ad  2,  ct  in^'  ^ 
3,  distinct.  28,  quxst.  1,  art.  4.  Undo  cum 
justi  diligant  hoc  modo  peccatores  per  cha- 
ritatem  (appctunt  enim  eos  velle  qua^  ipsi 
volunt,  et  gaudere  de  iis,  de  quibus  ipsi 
gaudent,  eo  quod  in  hac  conformitate  af- 
fectus  peccatorum  felicitas  consistit),  pra^- 
dictus  amor  habet  rationem  amicitia^  res- 
pectuipsorum. 

45.  Ad  tertiam  objectionem  occurrit  D.  occur 
Thom.  in  hac  quxst.  25,  art.  6  ad  5,    his    tja.. 
verbis:  «  Quod  convivere  cum  peccatori-D-  i 
«  bus  est  quidem  vitandum  infirmis,  prop- 
«  ter  periculum  quod  eis  imminet,  ne  ab 
«  illis  subvertantur;  perfectis  autem,  de 
«  quorum  corruptione  non  timetur,  lauda- 
«  bile  est  quod  cum  peccatoribus  conver- 
«  sentur,  ut  eos  convertant ;  sic  enim  Do- 
«  minus  cum    peccatoribus  manducabat, 
«  et  bibebat,  ut  dicitur  Matth.  9.  » 

Quibus  adde,  omnes  justos  appetere  con- 
vivere  cum  peccatoribus,  non  in  actibus 
peccati,  sed  in  operibus  gratia^,  et  ffiterna 
beatitudine ;  quod  sufficit,  ut  illos  ex  amici- 
tia  charitatis  prosequantur.  Prassertim  cum 
illa  conditio  conveniat  amicitia)  respectu 
personaj,  ad  quam  principaliter  habetur; 
non  vero  comparative  ad  alias,  qua)  dili- 
guntur  inquantum  pertinent  ad  principa- 
lem  amicum,  ut  docet  D.  Thom.  in  3,  dis-T).  i 
tinct.  27,  quxst.  2,  artic.  1  ad  \l. 

Ad  quartam  respondet  S.  Doct.  in  3,  rfw-Dissr 
tinct.  28,  quxst.  1,  art.  4  ad  2,  quod  pecca- '"''/a| 
tores  suntsimilesjustis  in  natura  rationali,  d.  i 
et  possibilitate  consequendi  ajternam  bea- 
titudinem.  Quae  similitudo  sufiiciens  est  ut 
ab  eis  diligantur  ex  amicitia  charitatis,  ut 
socii  in  futura  felicitate,  quam  pra^stolan- 
tur.   Dissimilitudo  aulem  proveniens  ex 
malitia  in  causa  est,  ut  peccatores  odio  ha- 
beantur 


DISP.  II,  DUB.  III. 


71 


beantur  in  quantum  mali, quod  etiam  spec- 

tat  ad  amicitiam  charitatis,  per  quam  a 

justis  diliguntur,  utsuperius  diximus. 

[P°J).'      46.  Ad   quintam   occurrit  idem   Angel. 

nisc.  l\Iagister  art.  proxime  citato  ad  \,  \n   hac 

'  forma  :  Dicendum,  quod  charitas  non  exigit 

communicationem  in  vita  divina  in  actu  (in- 

tellige  respectu  proximi),  sed  sufficit  quod 

sit  in  potentia ;  quia  quod  est  in  poientia, 

quodammodo  est.  Quo  etiam  pacto  respon- 

det  ad  illud,  quod  in  hac  objectione  tangi- 

turde  redamatione;  sic  enim  habet  in  so- 

lutione  ad  4.   «  Dicendum  quod  quamvis 

«  peccatores  actu  non  redament,  possunt 

«  tamen  redamare,  et  praecipue  in  futura 

«  vita,  cujus  conjunctionem  praecipue  at- 

«  tendit  charitas.  Unde  bene  potest  esse 

«  etiam  inter  eos,  qui  se  in  hac  vita  non 

«  cognoscunt.  »  Videatur  etiam  in3,dist. 

27,  q.  2,  art.  1  ad  8. 

s'ob"'     ^^  ^^^  doctrina  dissoluta  manet  quaedam 

ictio-  alia  objectio,  quae  ex  supra  dictis  fieri  pos- 

(lutio.  set   contra   nostram   assertionem,  nempe 

quod  si  objectum  amatum  secundario  ex 

amicitia,    non    debet   communicare    cum 

amante  in  eodem  modo  vitae,  nec  illum  re- 

damare,  poterit  charitas  habere  rationem 

amicitioD   respectu    creaturae   irrationalis, 

quam  propter  Deum  amat. 

Ha?c,  inquam,  objectio  praeclusa,  et  dis- 
soluta  manet  ex  verbis  modo  adductis  D. 
Thoma,  quia  licet  objectum  secundarium 
charitatis,  ut  est  supernaturalis  amicitia, 
non  debeat  communicare  actu  in  vita  gra- 
tiae  cum  amante,  neque  illum  redamare, 
bene  tamen  in  potentia,  per  quod  exclu- 
duntur  creaturaj  irrationales.  Ratio  vero 
hujus  doctrina?  est,  tum  quia  primum  bo- 
num,  quod  appetimus  creaturis,  ad  quas 
per  charitatis  amicitiam  alTicimur,  est  ut 
charitatem,  et  ffiternam  beatitudinem  con- 
ajetan.  sequantur,  ut  ex  D.  Thom.  probat  Cajet.  in 
hac  quxst.  25,  artic.  1.  Quaj  volitio  suppo- 
nit  in  eis  potentiam  assequendi  praedicta 
dona,  cujus  potentia^  expertia  sunt  irra- 
tionalia,  et  damnati.  Tum  etiam,  quia  om- 
nis  amicitia  includit  benevolentia?  amorem 
respectu  amici ;  qui  amor  non  potest  ha- 
beri,  nisi  ad  creaturas  rationales,  a  quibus 
possumus  redamari.  Unde  hajc  potentia 
per  se  exigitur  in  omni  objecto,  cui  uni- 
mur  per  charitatem,  ut  induit  rationem 
amicitia^. 
Jatisiu  47.  Ad  sextamobjectionem  respondetur, 
^eciio-quod  licet  charitas  increata  non  habeat  ra- 
tionem  amicitiaj  respectu  peccatoris  pro 


tempore,  quo  existit  in  peccato,  bene  tamen 

charitas  creata.  Et  ratio  disparitatis  est, 

quod  justus  vult  peccatori  charitatem,  et 

gratiam,  quas  tamen  Deus  illi  non  vult  ef- 

ficaciter  pro  duratione,   in  qua  existit  in 

peccato,  etiam  divisive  accepta;  alias  non 

esset  in  peccato,  sed  in  gratia.  Ad  hoc  au- 

tem  ut  quis  diligat  aliquam  personam  ex 

amicitia  propria  charitatis,  requiritur  quod 

ei  velit  absolute,  et  attentis  omnibus  ipsam 

charitatem ;  quia  ut  modo  dicebamus  ex 

utroque  Thoma,  charitas  est  primum  bo- 

num  quod  optare  tenemur  omnibus,  ad 

quos  illius  amicitiam  habemus. 

Neque  obest,  charitatem    creatam  esseOccurri- 

..   .      ..  r  ,         .  ,  turcui- 

participationem  formalem  increatae;  quo-dam  re- 

niam  sicut  hasc  participationon  obstatquo-  P''*^*" 

minus  charitas  nostra  sit   amor  affectivus 

erga  creaturas.   quod   non  habet  charitas 

divina ;  ita  nec  obstat,  ut  sortiatur  rationem 

amicitia^ergapeccatores,  quffi  non  competit 

charitati  increatae.  Et  ratio  est  perspicua 

ex  dictis,  quoniam  ad  hoc,  quod  charitas 

nostra  participet   rationem   amicitia^  erga 

peccatores,  sufficit  quod  mutuetur  ab  illa 

inclinationem  affectivam  erga  omnem  pro- 

ximum,  eamque  reducat  ad  actum  secun- 

dum,  concupiscendo  illi  gratiam  et  glo- 

riam,  quas   charitas  divina  ipsi  conferre 

potest ;  nam  eo  ipso  sortietur  rationem 

amicitia^   respectu   cujuscumque   proximi, 

tam  existentis  in  peccato,  quam  in  gratia. 

Qua^  denominatio   non  competit  charitati 

increata?  ob  rationem  nuper  assignatam. 

Ad  septimam  objectionem  respondet  D.  DiluUur 

Thom.  supra  qusest.  23,  art.    I    ad  2,  hisobjeciio. 

verbis  :  «  Ad  secundum   dicendum,   quod"^-  ^^°- 

«  amicitia  se  extendit  ad  aliquem  duplici- 

«  ter.  Uno  modo  ratione  sui  ipsius,  et  sic 

«  amicitia  nunquam  est  nisi  ad  amicum. 

«  Alio  modo  se  extendit  ad   aliquem  res- 

«  pectu  alterius  persona?,  sicut  si   aliquis 

«  habet  amicitiam  ad  aliquem  hominem, 

«  ratione  cujus  diligit  liomines  ad  illum 

«  hominem  pertinentes,  sive  servos,  sive 

«  filios.Et  tanta  potestesse  dilectio  amici, 

«  ut  propter  amicum  amontur  ii,  qui   ad 

«  ipsum  petinent,  etiamsi  nos  offendant  et 

('  odiant;ethoc  modo  amicitia  cliaritatis 

«  se  extendit  ad  inimicos,  quos  diligimus 

«  ex  charilale  in  ordine  ad  Deum,  ad  quem 

«  principaliter    habetur    amicitia    chari- 

«  tatis.  » 

48.  Ad  ultimam  objectionem  responde-|Ji'{"i"r|,a"'^ 

deturcum  Lorca  1,2,  q.  25,  art.   11,  Sua-  /iorca. 

rez  disp.  1,  decharitate,  sect.  2,  Castillo  UJCasiiilo. 


DE  CHARITAKK. 


Annio.hoc  Iract.  lUsp.  1,  (/.    1,  in  /!iu\   Araiixo  i;j 
fiac  '2,  '2.  (].  t?."».  arl.  (>.   nogaiulo  majorom. 
Tum  qiiia  co  modo  possumus  .\nlichristum 
amaro.  quo  ipso  tonotur  so  diligore  :  Anti- 
chrislus  autom  tonotur  diligoro  se  ex  bene- 
voletjtiacharitatis,  alias  non  peccarel  in 
oniissione  hojusamoris.quod  nondobot  ad 
mitti.  Tum  otiani.  quia.dum  quis  non  Iiabot 
iniputentiam  absolulam  consoquondi  boati- 
tudinoni.  ost  proximus  per  amicitiam  cba- 
ritatis  diligondus  :  Antichristas  auteni,  et 
alii  reprobi,  dum  sunt   in  hac  vila,  non 
habentinipotontiamabsolutamconsequondi 
beatitudinom,  sod  possunt  illam  simplici- 
ter  ot  absolulo  assequi   :  debent  igiturex 
charitatis  aniiotia  diligi.   Ko  vel  niaxime, 
quia  alias  is.  de  cujus   roprobatione  corti 
essemus,  non  posset  ex  amicilia  cliaritalis 
a  nobis  prosequi,  eliamsi  in  culmine  sanc- 
titatis  oxisteret,  Quod  tamen  apparet  evi- 
denter  falsum,  cum  pro  tunc  sit  Dei  ami- 
cus,  et  illi  gratus.  Ad  probationem  autem 
dicendum,   nomen  Anlicliristi  magis  esse 
malitia,',  quam  nalura;.  Unde  ad  Antichris- 
tum  non  debemus  habero  amicitiam  chari- 
tatis,  benetamen  ad  personam,  qua^  dicitur 
Anlichristus.   prout  est  capax   assequendi 
aeternam  beatitudinem. 
Eeplica.      Dices  :  Antichristo  non  possumus  velle 
aeternam  beatiludinem  :  ergo  neque.illum 
diligere  ex  amicifia  charitatis.  Conscquen- 
tia  patet,  quia  hujusmodi  amicitia  fundatur 
in  communicalione  beatitudinis  superna- 
turalis.  AntcccdeJissuadetur,  quia  non  pos- 
sumus  licite  Deum  orare,  ut  conferat  An- 
tichristo  beatitudinem,  eo  quod  liffic  oratio 
frustranea  essct,  ct   pracjudicans  immuta- 
bili  deci'eto  divin®  voluntatis  :  id  autem 
quod  non  potest  a  Deo  exorari,  nequit  li- 
cite  appeti,  ct  desidcrari  ,  quia  oratio  cst 
petitio  deccntium  a  Dco. 
Soimio.      Respondetur,  quod  esto  non   possimus 
appetere  Antichristo  beatitudinem  affectu 
efTicaci,  et  voluntate  conscquenti,  sed  inefTi- 
caci  tantum,  et  voluntate  antecedenfi  ;  va- 
lemus  tamen  illi  absolute  appetere,  quod 
gratiam  assequatur,  etdiuin  illa  persistat, 
et  ne  sit  acque  malus,  ac   potcst  :  qua;  vo- 
luntas  suflicit  ad  amicitiam  propriam  cha- 
ritatis,  supposita  potentia  absoluta  conse- 
quendi  beatitudincm,  quam  habet   oranis 
rcprobus  dum   est  in  via.  Vidcantur  D. 
D.  Tho.Thomas  1  p.  qwcst.    11.3,  art.  4  aJ  3,  et 
""^^"  Arauxo  loco  citato,  ubi  alitcr  occurrit  huic 
replicae. 


Opposita  .'^cnlcntia  cuni  suis  arnunirnlis. 

49.  Contra  utranKiuo  assertionem  a  nobis  oiiim 
statutam  scntiunt  Vasque/. /t6.  \,dc  adoral.  '"'^"3" 
di.^ip.  G,  cap.  2.  et  lib.  3,  disp.    I,  cap.  3, 
Hurtador/Kv/).  130,  scct.  2,  Lessius ///>.  2,  (/f  „y,".^',| 
juslitia  ct  jurc,  cap.   36,  dub.  3,  nuni,  \H,  !;'"■;■'.", 
Ripalda  inprxscnli,  disp.  32,  sect.  1,  Tur-Turria 
rianus,  et  alii  reccntiores,  qui  opinanlur 
araorem  charitalis,  quo  diligimus  proxi-  awi- 
mum,  non  esso  amicitiacformaliter,  et  pro- [,'[,'[1,',',"" 
prie  dicta)  respeclu  illius,  sed  concupiscen- 
tiaD  tanlum.  I'ro  qua  sontentia   arguilur 
primo  rationo  a  priori  ;  nam  ad  amicitiam 
proprio,  et  striclo  dictam  requirilur,  quod 
amicus  diligalnjr   propter   seipsum,   sicut 
propter  objoctum  formale  amoris  ;  quia  ut 
inquit  Philosoph.  8    Ethic.  cap.  9,  amiciAri,stoi 
volunt  bona  iis,  quosamant,  illorum  tamen 
gralia  :  sed  charitas  non  diligit  proximum 
propfer  seipsum,  sicut   propfer  objectum 
formalo  hujus  amoris,  quia  objectum  for- 
male  charilafis  cst  solus  Deus,  ut  dubio   2 
hujus  disputationis  vidimus  :  ergo  non  est 
amicitia  propne,  et  formalitcr  dicta  respcc- 
tu  proxirai. 

Confirmatur  :  nara  dilectio  amicabilis  conflr- 
debet  essc  proprie,  et  formalitcr  betievolcn-  ""'"''; 
tia  orga  amicum  :  sed  amor  quo  proximus 
diligitur  propter  Deum,  non  est  benevolcn- 
fia  erga  illura,  sed  concupiscentia  :  ergo 
cura  hac  rationo  araetur  proxiraus  per  cha- 
ritatera,  non  poterit  haic  virtus  haberc  ra- 
tionera  araicitiaj  respectu  illius.  Suadctur 
minor,  quia  ut  docent  comrauniter  Thoolo- 
gi  cum  D.  Thom.  1,  contra  getit.  cap.  91,  el^-  Ti 
1,  2,  quxsl.  26,  arl.  4,  amor  benevolentiae 
cst  ille,  qui  fertur  in  objcctura  propter  ip- 
sura  ;  concupisccntiac  vero,  qui  afTicitur  in 
amatum  propter  aliud  ;  unde  cum  unico 
actu  pluraobjecta  prosequimur,  idem  nu- 
mero  amor  cst  benevolentia  respectu  sup- 
posili  quod  diligitur  proptcr  se,  et  concu-" 
pii^contia  rcspccfu  aliorum,  quao  tanquara 
objecfa  secundariaaraantur  propter  itlud  : 
constat  autcra  amorera,  quo  diligiraus 
proximum  propter  Deum,  non  afTici  in 
proximum  propfer  seipsum,  sed  rafione 
divinas  bonitatis,  quam  per  se  primo  ama- 
mue  :  ergo,  etc. 

Huic  argumonlo  respondetur  primo,  ma-  soiuji 
jorera  solum  esse  veram  loquendo  de  amico,  menS' 
qui  diligitur  uf  objccfum  priraarium  arai- 
citiaj,  non  vero  de  illo,  qui  amatur  ut  ob- 

jectum 


t 


DISP.  II,  DUB  III. 


73 


jectum  illius  secundarium  (qualiter  proxi- 

mus  se  habet  ad  charitatem);  is  enim  non 

petit  diligi  utobjectum  formale  amoris,  sed 

sufTicitquod  ei  velimus  bonum,  utestillius 

sicut  finis  proximi,   ut  constat  in  amore 

amicitico  Dei  ad  homines  justos,  quos  non 

respicit  ut  objectum  formale,  et  specificati- 

vumsui,  sed  solum  ut  finem  pr^ximum 

donorum  supernaturalium,  qua3  illis  im- 

pertitur. 

Uia        50.  Secundo  respondelur,  admissa  ma- 

sw"  ■  Jori  negando  minorem  ;  quoniam  licet  vir- 

tus  charitatis  non  respiciat  proximum  ut 

objectum  formale,  sed  solum  ut  materiale, 

et  secundarium ;  dilectio  tamen  proximi, 

qua3  est  actussecundariusprasdictaBvirtutis, 

respicit  illum  ut  objectum  formale  sui,  ut 

constat  ex  dictis  §  1.  Quod  sulTicit  ad  hoc 

ut  charitas,  quatenus  inclinat,  et  explica- 

tur  in  praedictum  actum  secundarium,  sit 

vera  et  formalis  amicitia  respectu  proxirai, 

quem  propter  Deum  amat. 

uitur      Ad  confirmationem  respondetur  negando 

Jtio'  minorem,  ad  cujus  probationem  dicendum, 

^''°'  quod  ut  tradit  D.  Thom.  locis  in  argumento 

citatis,  ratio  benevolenti,3e  salvatur  indem- 

nis  ex  eo  praecise,  quod  quis  velit  bonum 

alicui  persona},  ut  cst  bonum  illius,  quam- 

vis  personam  ipsam  ordinet   ulterius  ad 

suum  ultimum  finem.  Ad  concupiscentiam 

vero  requiritur,  ut  quis  afficiatur   in   ali- 

quod  objectum  in  quantum  pracise   cedit 

in  bonum  alterius,  ad  illudque  ordinatur ; 

quo  pacto  appetimus  conservationem  vini, 

ut  illud  bibamus.  Undecum  charitas  velit 

proximo  aeternam  beatitudinem  ut  est  bo- 

num  illius,  sive  ut  illi  bene  sit,  non  potest 

non  induere   rationem  benevolentias  res- 

pectu  dicti  proximi,  sicut  et  concupiscentia^ 

respectu  beatitudinis,   quam  ei  desiderat, 

tamelsi    respiciat  proximum  ut  objectum 

secundarium,  quod  diligit  propter  Deum. 

Bun-      51.  Secundo  arguitur  :    nam  si   propter 

nen^  aliquam  rationem  charitas  esset  amicitia 

"n-    erga  proximos,  maxime  quia  versaturcirca 

illos  ut  filios,  et  amicos  Dei  :  sed  hic  amor 

non  est  amicitia  propria,  et  formalis  res- 

pectu  proximi,  sed  tantum  respectu  Dei  : 

ergo.  Probalur   minor  :  tum   quia  actus, 

quo  filii  I'elri  diliguntur  a  nobis,  vel  ab 

ipso  Petro,  quia   fiiii  ejus  sunt,   non  est 

amicitia  propria  et  formalis  respectu  illo- 

rum,  sed  concupiscentia  :  ergo  idem  pro- 

portionabililer  dicendum  est  de  amore,  qui 

fertur  in  proximos  qua   filios  Dei.  Tum 

etiam,  quia  elargitio  eleemosynaj  propter 

Salmant.  Curs.  theolug.  tom.  XII. 


Deum  non  est  actus  misericordici!  proprie, 
et  formaliter,  sed  materialiler  tantum; 
formaliter  quippe  est  actus  charitatis,  ut- 
pote  exercitus  ex  motivo  illius  :  sed  amor 
qui  tenditin  proximos  qua  filios  Dei  exer- 
cetur  etiam  ex  motione  bonitatis  increatae, 
et  proprias  ipsius  Dei.  Ergo  non  est  amici- 
tia  formalis  respectu  proximi,  sed  solum 
respectu  Dei. 

Confirmatur  primo  :  nam  amor  quo  ConDr- 
diligimus  proximos  ob  intrinsecam,  et  ab-  p°fi^'a. 
solutam  illorum  bonitatem,  diversus  est  ab 
eo,  qui  fertur  in  illos  ut  filios  Dei  :  sed 
prior  il!e  amor  est  amicitia  proprie,  etfor- 
maliter  dicta  respectu  proximi  :  secus  ergo 
hic  posterior. 

Confirmatur  secundo  :  nam  charitas  eo-  secun- 
dem  modo  fertur  in  proximos,  ac  in  dam-  ''^- 
natos,  et  creaturas  irrationales ;  omnia 
quippe  diligit  propter  divinam  bonitatem, 
ad  illiusque  gloriam,  et  manifestationem  : 
sed  respectu  damnatorum,  et  irrationa- 
lium  non  est  amicitia  :  ergo  nec  respectu 
proximi,  nisi  forsan  materialiter,  et  im- 
proprie,  quatenus  scilicet  illa  obsequia  ei 
impendit,  quae  sufficerent  ad  strictam  ami- 
citiam,  si  ex  benevolentiffi  motivo  tribue- 
rentur. 

Confirmatur  tertio,  quia  per  charitatem  Tertia. 
amamus  proximos  sicut  nos  ipsos  ;  at  cha- 
ritas  respectu  nostri  non  est  amicitia,  cum 
hujus  ratio  ad  alterum  tendat  :  ergo   nec 
erga  proximos. 

Respondetur  huic  argumento  negandoOcrurri- 
minorem,  et  antecedens  prioris  probatio-",',j(?,[t|"' 
nis;  nam  amor  qui  fertur  in  filios  Petri, 
quia  filii  illius  sunt,  est  vera  amicitia  res- 
pectu  illorum,  saltem  sicut  objecti  minus 
principalis,  et  secundarii;  ad  id  namque 
sufficit,  ut  ratio  motiva  prajdicti  amoris  sit 
bonitas  Petri  insumul  cum  unione  naturali 
filiorum  ad  ipsum.  Alias  tollenda  erit  de 
medioamicitiaconsanguinitatis,  cum  illius 
affectus  vel  sit  filii  ad  patrom  ut  patrem, 
vel  patris  ad  filium  qua  filium,  vel  fratris 
ad  fratres  qua  consanguineos  ;  in  omnibus 
enim  his  affectibus  militat  eadem  ratio, 
quoniam  sicut  filius  amatur  relativo  ad 
patrem,  itapaterdiligitur  relativeadfilium, 
et  frater  respeclive  ad  utrumque,  ut  ex  se 
liquet. 

Ad  secundam  probalionem  rospondelur 
negando  majorem  ;  nam  elargitio  eleemo- 
synae  facta  propter  Deum,  est  actus  elicitus 
a  misericordia,  ct  imperalus  a  charitato; 
quia  licet  motivum  ultimum,etinfluens  ex 


I)K  CHAKITATK. 


itilonlioiio  exprossa  oporantis  in  pra)diclum 

acUnn  sil  Dous,   proxiniuni   tanion,   ol  ex 

natiira  roi  ab  illo  iin>poctuni  est  sublevatio 

aliona?  niisoria'.    Indo  pnrdicta  olargitio 

eleomosvna'  osl  in  specie  formali  utriusque 

virtutis,  mi:;oricordi:oscilicot,ot  cliaritatis, 

licot  divorso  modo. 

Diiuiiur      •"'-•  -^^^  primani  confirmationom  respon- 

wniir-  detur  nosando  majorom.  si   bonilas  abso- 

priuia.  luta,  proptor  quam  proximus  diligilur,  sit 

illa,  quam  habot  oxgratia,  ot  donis  super- 

naluralibus;    nam    amor    terminatus  ad 

proximum  oh   hujusmodi  bonitatom,   tam 

absoluto,  quam   respeclive  sumptam,   est 

ejusdom    spocioi ,    propriusque    charitatis 

theologica?,  ut  dubio  scquenli  conslabit.  Si 

vero  proximus  diligatur  propter  alias  per- 

foctiones   naturalos,   qualcs  sunt   claritas 

sanguinis,  splendor  doctrinaD,  et  similes, 

erunt    quidem   prajdicli   aiTectus  amicitiye 

stricte  dictae  erga  ilhim,  divorsiquo  speci- 

fice  ab  amore,  quo  diligilur  ut  fllius   Dei, 

quia  illi  portinent  ad  amicitiam  naturalem, 

ista3  vero  ad  supernatiiralem,  et  propriam 

charitalis.  Non  enim  inconvenit,  ut  ean- 

dem    numero    personam    pluribus  specie 

amicitiis  diligamus,  et  ideo  concessa  utra- 

que  praemissa,  negatur  consequenlia. 

g^d^jji      Ad  secundam  confirmationem  responde- 

secuii-  turex  D.  Thom.  et  Cajetano  in  hac  2,  2, 

D.  Tlio.  9"^»''-  ■-">.  (^rf-  1  ct  2,  quod    proximus  po- 

^^j*^'-    test  amari  dupliciter  per  charitatem  :  uno 

modo  ut  res  Dei,  quam   ad  illius  gloriam 

persistere  cupimus  ;  et  hic  amor  non  est 

amicitia;  respectu  proximi,  sed  concupis- 

centia^,  quia  versatur  circa  illum  eo  dum- 

taxat  modo,  quo  circa  irrationalia,  ad  qua 

non  habetur  amicitia.  Alio  modo  diligitur 

proximus  per  cliaritatem  ut  filius  Dei,  par- 

ticeps  nobiscum  in  futura  beatitudine,  sive 

ut  objectum,  cuivolumusipsam  charitatem, 

et  beatitudinis  consortium.   Et  hic  affeetus 

ost  amicitia  proprie,   et  slricte  dicta  erga 

proximum,  nec  exlenditur  ad  irrationalia, 

utpote  quibus  concupiscere  non  possumus 

charitatem,  qua^  est  bonum  primo,  et  ne- 

cessario  volendum  creaturaj,  quam  ex  ami- 

citia  charitatis  diligimus,  ut  loco  citato  pro- 

bat  S.  Doctor. 

.53.  Ad  tertiam  confirmationem  duplici- 

sb^adter  occurrit  D.  Thom.  nam  m  3,  dist.  28,  c/. 

D.^Tho".  '•  ^'"'-  '^'  respondet  quod  licet  nomen  ami- 

citix  imponatur  proprie  ad  significandum 

amorem,  qui  ad  alios  diffunditur  ,  nihilo- 

rainus  tamen  etiam  amor,  quem  quis  ha- 

bet  ad  seipsum,  amicitia,  et  charitas  dici 


potost,  in  quontuni  afToctus,  qui  habelur 
ad  altorum,  procodil  a  similitudineamoris, 
quem  quis  habet  ad  seipsum.  luiimvero 
cum  prajcipuum,  qiiod  amicitia  significat, 
sit  unio  alToctiva  inlor  amantos,  hojcque 
perfeclius  habealur  ad  seipsum,  quam  ad 
alterum  ;  idcirco  amor,  quo  unusquisque 
diligit  soipsum,  dici  jjotostquasi  per  excel- 
lenliam  aniicitia. 

Secundo   respondot  in  hac   (juxfit.    25,    Aiia 
artic. '\,  qaod  licet   non   posslmus  liabere '"'iji^"" 
amicitiam  ad  nos  ipsos  sicut  ad   objectum''-  Tiu 
primarium  illius;  bene  autem  sicut  ad  ob- 
jeclum  sccundarium,   quod    propter  aliud 
magis  diloclum  amamus.  L'nde  cum  chari- 
tas  sit  amicitia  crga  Doum  principalitor,  ot 
ex  consoquenti  ad  creaturas  ratiouales,  in- 
ter  quas  est  ejus  subjectum,  potest  inducero 
ralionem  amicitiaj  respectu  illius. 

Adde,  quod  licct  charitas  non  esset  ami- 
citia  respeclu  nostri,  bone  tamen  rcspoctu 
aliorum,  oo  quod  iiiveniatur  iri  illis  alte- 
ritas  supposilorum,  ob  cujus  defoctum  non 
induit  raiionem  amicitia)  respectu  nostri. 
Cujus  roi  esl  manifosta  instanfia  in  amici- 
tia  naturali,  qua  non  diligimus  nos  ipsos 
ut  amicos,  sed  alios  ,  qui  nobiscum_  in  eis- 
dem  bonis  communicant;  quippe  respectu 
nostri  solum  ost  amor  striclissirae  dictus, 
quiestforma,  et  mensura  amicitia?,  qua^ 
habelur  ad  aUos.  Cui  doclrinaB  robur  adji- 
cient  diconda  dubio  sequenti,  ubi  veritas 
in  hoc  dubio  statuta  amplius  illustrabitur. 

DUBIUM  IV. 

Ulrum  prxter  charitatem  theologicam  detur 
de  facto,  aut  de  possibili  alia  nioralis,  et 
injusa,  quse  sit  per  se  amicitia  erga  proxi- 
mum  ? 

54.  Nullus  Catholicorum  negaro  potest, 
esse  de  facto  aliquam  virtutem  supernatu- 
ralera,  quaj  sit  amicitia  proprie  dicta  orga 
proxiraos,  gratia  pra^sertini,  et  divinis 
charisraatibus  exornatos.  Tura  quia  ex 
divino  pracepto  tenemur  amare  proximos 
eo  modo,  quo  Christoas  Dominus  dilexit  nos, 
tradens  aniraara  suam  pro  nobis;  dicitur 
enim  Joan.  16:  Uoc  est  prxceptum  meum,  ut 
diligatis  invicem  sicut  dilexi  vos.  Quod  praj-b.  Aug. 
ceptum  essecharitatis,  docetAugust.  '''«c^- {^ctfrls 
83,  inJoan.  et  8,  de  Trinit.  cap.  8,  Gregor. 
homil.  27,  in  Evang.  Chrysost.  homil.  76, 
in  Joan.  et  alii  Patres.  Constat  autem 
Christum  Dominum  dilexisse  nos  amore 


DISP.   II,  DUB.  IV. 


75 


amicitiao  supernaturalis  proprie  et  stricte 
dictae.  Tum  etiam,  quia  proximus  potest 
amari  affectu  supernaturali,  propter  virtu- 
tes,  et  perfectiones  hujus  ordinis  absolute 
acceptas.  Quem  amorem  manifestum  est 
esse  araicitia^  stricte  dictae  erga  proximum, 
cum  alTiciafur  ad  illum  ob  intrinsecam  bo- 
nitatem  supernaturalem,  quiis  in  eo  relucet ; 
si  enim  amor  proximi  propter  dotes  illius 
naturales  elicitus,  constituitur  inter  affec- 
tus  amicitiaa  naturalis  stricte  dicta3,  amor 
illius  ob  perfectionessupernaturales  neces- 
sario  constituendus  est  inter  affectus  ami- 
citia?  supernaturalis  proprie  dicta^.  Unde 
liujus  doctrinae  veritate  supposita  (quam 
probat  liquido  Ripalda  in  prxs.  disp.  32, 
^siaius'  '^'■ct-  2).  Autliores  qui  cum  illo  negant,  cha- 
ijuicstio-  ritatem  theologicam  induere  formalem  ra- 
tionem  amicitia^  erga  proximum,  conse- 
quenter  affirraant,  de  facto  existere  aliam 
charitatem  infusam,  et  raoralem,  qua^  res- 
picit  per  se  primo  proximos  ut  amicos. 
Qui  vero  agnoscunt  in  charitate  theologica 
rationem  amicitia^  erga  proximos,  negant 
existentiara,  et  possibilitatera  cujuscumque 
alterius  charitatis  infusa;.  Cujus  litis  subs- 
tantia  modo  examinanda  est,  videndumque 
utra  ex  dictis  partibus  nostrura  suffragium 
mereatur. 


Palrum  senientia  cligitur,  et  elucidalur. 

55.  Dicendum  ergo  est,  pra?ter  charita- 
tem  theologicam,  neque  de  facto,  neque  de 
possibili  existero  aliam  moralem  per  se  in- 
fusam,  quae  sit  stricta,  et  directa  amicitia 
erga  proximura.  H.xcconclusio  est  comrau- 
nis  sententia  SS.  Patrum,  prassertira  Au- 
gust.  lib.  8,  de  Trinif.  cap.  G,  7,  et  8, 
D.  Thom.  fjuxst.  unic.  de  charit.  art.  5,  et 
in  hac  2,  2,  quxst.  23,  art.  4,  et  quwst.  25, 
arl.  2,  et  pluribus  aliis  in  locis ;  ubique 
enim  loquitur  de  charitate  quaj  est  supor- 
naturalis  araicilia  Dei,  et  proxirai,  sicut  de 
unica,  ac  indivisibili  virtule  omnium  per- 
fectissima.  Qui  etiam  loquondi  raodus  fa- 
miliaris  est  Scripturaj  sacra^,  utconstatex 
illo  1,  ad  Corinth.l3  :  Nunc  autein  manent 
fides,  spes,  charitas,  Iria  hxc,  major  autem 
horum  est  charitas.  Et  ex  illo,  1,  Joan.  4  : 
Si  diligimus  inviccm,  Dcus  in  nobis  manct, 
et  charitas  ejus  in  nobis  perfecla  est.  Unde 
hancsententiam  quasi  gerrnanam  Scriptu- 
rro,ct  SS.  Patrum  tuontur  omnesThomis- 


D  Aii;; 
D.  Tho 


l.Ccr. 

i;5. 
l.Jouii. 


fa5,  Cajet.Bannez,  Aragon,  Arauxo,Joan.  a  cajet. 
S.  Thora.  locis  modo  citatis  ex2,  2.  Quibus^^""^^,- 
accedunt  Suarez  in  prxsenti,  disp.  1 ,  sect.  Araujo. 
3,  Azor.  tom.  \,lib.  9,  cap.  3,  guxst.  5,  '^"s"'^ 
sect.  4,  Tannerus  disp.  2,  quxst.  2,  dist.  2,  '^^^^- 
Valentia  (/(t,rji.  \,punct.  1,  et  plures  alii.     Azor! 

Probatur  primo  :  nam  sacri  Scriptores^^vaient'. 
et  PP.  non  meminere  alterius  charitatis  runda- 
infusa?,  nisi  theologicaj.  qua  Deus  diligitur '"*'"'"'"" 
propter  so,  etproximus  propter  Deura  :  er- 
go  pra?ter  hujusmodi  cliaritatem  non  debet 
adraitti  alia  supernaluralis,  qua?  sit  stricta 
araicitiaerga  proxiraum.  Consequentia  vi- 
detur  perspicua,  quiaperfectiones  superna- 
turales  non  debent  introduci  absque  sufTi- 
cienti  fundamento  in  Scriptura,  et  Patribus. 
Antecedens    autem  est  manifestum,    quia 
nequeScripturasacra,neque  illius  Interpre- 
tes,  quos    Ecclesia    ut  magistros  venera- 
tur,  quales  sunt  Ambrosius,  Hieronymus,  ^•^^y"'^- 
Augustinus,  Chrysost.  Gregorius,  Cyrillus,  ciTrys. 
et  D.   Thom.   alicubi  mentionem  faciunt  cyffii". 
prffidicta?  virtutis  ;  quin  potius  de  charitate,  ^-  "^^^- 
quatenus  est  amicitia  Dei,  et  proximi,  sicut 
de  unica  virtute    loquuntur,  ut  constabit 
lustranti   illorura   opera,    pra^sertim  -qua! 
ediderunt  in  cap.  13,  I,  ad  Cor.  et  in  Epis- 
tolas  D.  Joannis. 

Confirmatur:  nam  Scriptura  sacra  illamFuicitur. 
dumtaxat  proximi  dilectionem  agnoscit,  et 
coramendat,  quac  per  se  vivificat  aniraam 
vita  gratia)  :  sed  hujusmodi  dilectio  est  pro- 
pria  charitatistheologica? :  lia^c  igitur  dum- 
taxat  nota  est  Scriptura?.  et  Patribus,  proin- 
deque  a  nobis  admittenda.  Minor,  et  utra- 
que  consequentia  non  indigent  probatione. 
INIajor  etiara  constat  ex  illo  1,  Joan.3  :  A^osi- Joan 
scimus  quoniam  translati  sumus  de  morf.e  ac/ joan.  4 
vitam,  quoniam  diligimus  fratres.  Et  ex  illo 
cap.  4   ejusdem  epistola?  :  Charissimi,  dili- 
gamus   nos   invicem,  quia   charitas  ex   Deo 
cst,  et  omnis  qui  diligif,  cx   Deo  natus  est. 
Et  aliis  pluribus  hujuscemodi. 

50.  Huic  argumento  occurrit  Kipalda  in   eitu- 
pra^senti,  disp.  32,  sect.A,  /m;». 42,  concosso ,>''",''}.■ 
antecedenfi  negando  consequenfiam  :  pri-   '''"'"*' 
mo  quia  sacri  Scriptores,  et  Patres  solum 
intendunt    hortari   fideles    ad  charitatem 
perfectissimam  proximo,  qua?  non  est  mo- 
ralis,  sed  Iheologica.  Socundo,  quia  solum 
disserunt  de  charitate   proxirai,  qua?  certe 
justos,  et  peccatores  complectitur,  qualis  est 
sola  theologica;    nam   utrum  moralis  ad 
peccatores  oxtendatur,  sub  dubitalione  esl. 
Qua  de  causa  videntur  non  meminisse  il- 
lius. 


DE  CIIAKITATE. 


rr;Miu-  Ca>torLim,  utraque  Iktc  solutionon  pro- 
''""''■  bat  nogandam  esse  consequentiam  ;  quia 
solum  aildit  viresantecodenti,  idque  reipsa 
adraittit,  quo  potissime  noslra  sentenlia 
fulcitur,  et  opposita  convincitur  falsilatis  : 
nam  in  re,  qu;e  viribus  natura?  cognosci 
neijuit.  sed  sola  lide,  aut  lunune  ex  illa 
derivalo,  id  dumtaxat  tenendum  est,  quod 
sacri  Scriptores,  et  Tatres  nobis  tradunt ; 
essetque  temeritatis  nota  inurendus,  qui 
sine  ullo  fundamento  ex  illis  depromplo 
aliquid  statueret  :  sed  sacri  Scriptores  et 
Patres  nullibi  meminerunt  charitalis  infu- 
sa3  moralis,  sed  thoologicam  dumlaxat 
agnoscunt,  et  fidelibus  conimendant,  ut 
admittit  Kipalda  :  ergo  prajdicta  charitas 
infusa  moralis  non  potest  admilli,  nisi 
contravenire  velimus  SS.  Patribus  :  quod 
alienum  esse  debet  ab  Authore  Catholico. 
Major  Deinde  :  nam  ex  eo  hic  Auctor  astruit 
Kiiaiiio.  exisfenliam  charitatis  infusa^  moralis,  quia 
negari  nequit  esse  in  nobis  amiciliam  su- 
pernaturalem,et  stricte  diclam  erga  proxi- 
mos,  cujus  ralio  nonpolest  in  illius  opinio- 
ne  compelere  charitati  iheologica}  :  sed  hu- 
jusmodicharilastheologicaestperfectissima 
amicitia  erga  proximos,  Ut  suiniet  oblitus 
admiltere  videtur  ipse  Kipalda  in  prima 
solutione  :  non  ergo  admitti  debet  alia 
charitas  moralis  infusa,  utpote  absque  ne- 
cessitate  inlroducta. 

Praeterea  sacri  Scriptores,  et  Patres  il- 
lam  dumtaxat  charitatem  agnoscunt,  qua 
citra  dubium  complectitur  omnes  proxi- 
mos,  sivejusli  sint  siveiniqui,  ut  constat 
ex  ipsasacraScriptura  qua;  sinedisci'imine 
inter  proximos  amicabilem  illorum  diiec- 
tionem  pra^cipit :  sed  sola  charitas  theolo- 
giea  complectitur  sine  dubio  omnes  proxi- 
mos,  ut  fatetur  ipse  Kipalda  in  secunda 
solutione  :  igilur  hajc  dumtaxat  charilas 
nota  est  Scriptura^,  et  Patribus,  proindeque 
nulla  alia  introduci  polest  cum  fundamento 
ex  illis  desumpto,  imo  quin  ipsis  obviam 
eamus, 
.  57.  Secundo  probatur  nostra  sentcntia 
condu-  alia  ratione,  narii  amicitia  supernaluralis, 
"'""'^-  qua  diligimus  justos  ob  intrinsccam  per- 
fectionem  gratia^,  et  donorum,  qua^  illam 
consequuntur,necessario  coincidit  cum  cha- 
ritate  theologica,  per  quam  Deum  amicabi- 
liter  diligimus  :  ergo  nec  est,  ncc  esse  po- 
test  alia  virtus  specifice  ab  illa  distincta. 
Consequentia  patet  :  antecedens  vero  sua- 
detur,  quia  araicitia  honosti  solum  potest 
multipUcari  in  eodem  subjecto  ex  diversi- 


tale  boni,  sive  modi  vivendi,  in  quo  funda- 
tur,  ulconstat  ex  diclis  J/.s/).  }))\rved.  etidoo 
impossibile  esl,  quod  imniulliplicato  modo 
vivendi,mulliplicetur  specie  amicitia  ad  il- 
lum  consequuta  :  sed  amicilia  qua  diligi- 
mus  justos  ob  dotessupenialuralis  justitioD, 
fundalur  incommunicatione  ejasdem  boni, 
sive  modi  vivendi,  in  quo  fundatur  chari- 
tas  theologica  ;  nam  utraquo  fundatur  in 
communicalionegratia)  etdonorum  super- 
naturalium  :  ergo  nequit  specifice  ab  ea 
dislinjjUi,  sed  necessario  cum  illa  coincidit. 

Dices,  charilatem  theologicam  fundariinEvasio. 
vita  gratia),  qualenus  Deo  nobisque  com- 
muni  ;  amiciliam  vero  charitatis  moralis 
fundari  in  communicalione,  quam  habe- 
mus  cum  proximo  in  prajdicla  gratia,  et 
donis  illam  comilantibus.  Qua3  diversitas 
suificere  videlur  ad  distinguendas  specie 
praidictas  amicitias. 

Sed  contra  est ,  quia  non  muItiplicatoConfuta 
subslantiaiiler  eodem  modo  vivendi,  im-  '"""" 
pobsibile  est  quod  muitiplicetur  specifice 
amicilia  in  iilo  fundata,  quamvis  commu- 
nicatio  pr;T3dicta2  vila^  pluribus  cum  perso- 
nis,  et  inaDqualiter  contrahatur  :  ergo  su- 
per  communione  ejusdem  gratiae  sanctifi- 
cantis  habita  cum  Deo,  etcrealuris  fundari 
nequeunt  plures  amicitiaB  specie  distinctaj. 
Consequentia  patet :  anlecedens  vero  suade- 
tur,tum  ex  ipsanaturaamicitiiE  ;  ha^c  enim 
sequilur  unitatem  et  distinctionemspecifi- 
cam  vilaj,  inqua  fundatur  ;  quare  illasubs- 
tanlialiter  immultipiicata,  implicat  ipsam 
amicitiamspecificeineodemsubjectovariari. 
Tum  etiam,quia  soia  mulliplicitas  persona- 
rum  communicantium  secundum  magis,  et 
minus  in  aiiquo  bono,non  potest  distinguere 
specifice  amicitiam  in  illo  fundatam,  sed 
solum  ponit  ordinem  in  usu  illius,ut  cons- 
tat  ad  hominem  in  ipsa  charitate  moraii, 
quam  introducere  conantur  Adversarii  ; 
nam  licet  jusli  plurcs  sint,  et  ina;quaies 
in  pcrroclionibussupcrnaturalibus ;  quiata- 
men  omnes  communicant  in  eodem  speci- 
fico  bono  gratia;  sanctificantis,  idcirco  pra- 
dicta  amicitia  moraiis  fundata  in  hoc  bono, 
non  est  multiplex  specie,  sed  unica,  quam- 
vis  ad  plurcs  pcrsonas  exlendatur,  illas- 
que  inajqualilcr  attingat,  ut  ipsi  adstruunt 
Advcrsarii.  Id  quod  ctiam  probari  potest  a 
paritate  deducta  ex  aliis  amiciliis,  scilicct 
civili,  naturaii,  domestica,  etc.  Cum  ergo 
amicitia  supernatui"alis,-qua  diligimus  jus- 
tos  quia  justi  sunt,  fundetur  in  commu- 
nione  ejusdem  boni,  in  quo  fundatur  cha- 

ritas 


DISP.  II,  DUB.  IV. 


77 


Kefelli- 
tur  ani' 
plius. 


Alia 

evasio. 


PrjecUi- 
ditur 


rilas  theologica,  scilicet  naturaD  divina^ 
qua3  ipsi  Deo  competit  per  essentiam, 
justis  autem  participative  ;  non  poterit 
distingui  specifice  a  prajdicta  virtutecliarita- 
tis  theologica?,  sed  erit  idem  cum  illa,  ha- 
bens  debitum  ordinem  ad  sua  objecta,  ra- 
tione  cujus  Deum  super  omnia  diligimus, 
justos  vero  infra  Deum. 

Confirmatur  .-  nam  eadem  est  amicitia 
politica,  quae  fundatur  in  bono  politico, 
quatenus  subdilis,  Principique  communi, 
et  quatenus  communi  ipsis  subditis  inter 
se  :  ergo  eadem  est  amicitifi  supernatura- 
lis,  quae  fundatur  inbono  gratiae,  quatenus 
justis,  Deoque  communi,  et  prout  est  com- 
mune  ipsis  justis  inter  se.  Antecedens  est 
perspicuum,  quia  eadem  amicitia  politica 
Principem,  et  subditos,  sive  Rectoremcivi- 
tatis,  concivesque  diligimus.  Consequentia 
vero  suadetur  a  paritate  ;  nam  ideo  prae- 
dicta  amicitia  est  eadem  specie  in  eodem 
subjecto,  prout  exfenditur  ad  Principem, 
et  siibditos,  sive  Rectorem  civitatis  et  con- 
cives,  quia  bonum  politicum,  inquo  funda- 
tur,  est  idem  substantialiter  in  subditis,  et 
in  Principe  :  ergo  cum  idem  sit  bonum 
natura^  divinaj,  in  quo  fundatur  amicitia 
supernaturalis,  qua  diligimus  Deum,  et 
justos,  non  potest  esse  ha^c  virtus  multi- 
plex  specifice,  quatenus  Deum  et  justos  at- 
tingit,  sed  necessario  debet  esse  unica  in 
specie  infima. 

58.  Respondebis  forsan  ex  doctrina  con- 
trariorum,  ideo  amicitiam  politicam  esse 
eandem  speeifice  erga  Principem,  et  subdi- 
tos,  quia  solum  Principem  respicit  per  se 
et  ratione  sui,  subditos  autem  ratione  il- 
lius;  amicitia  autem  supernaturalis,  qua 
diligimus  justos  ob  intrinsecam  perfectio- 
nem  et  sanctitatom  gratia^,  respicit  illos 
per  se,  et  ratione  sai,  ob  idque  non  potest 
nondistingui  specifice  a  charitate  theolo- 
gica,  qua  Deum  amicabilitor,  et  super 
omnia  diligimus. 

Sed  haic  solutio  nuUius  momenti  est, 
potestque  refelli  primo,  quia  in  sententia 
contrariorum  id  quod  amatur  ratione  alte- 
rius,  non  diligitur  araicabiliter,  sed  ex  con- 
cupiscentia  mora  :  ergo  amicitia  politica, 
qua  prosequimur  concivcs,  debet  attingere 
illos  per  se,  et  ratione  sui,  non  secus  ac 
Rectorem  ipsum  civitatis,  quamvis  admit- 
tat  inacqualitatom  in  gradu  intonsivo  hujus 
amoris,  eo  quod  bonum  commune  politi- 
cum  rpropter  cujus  perfectionem  tam  Rec- 
torem  civitatis,  quam   ipsos  cives  diligit) 


principalius,  et  perfectius   inveniatur    in 

illo,  quam  in  istis  ;   alias  juxta  doctrinam 

contrariorum  nulla  dabitur  amicitia  politi- 

ca  ergaconcives  ;  quod  non  potest  admitti, 

utpote  communi  placito,  rectffique  rationi 

dissonum. 

Secundo  impugnatur  eadem  soIutio,quia  Majpr 

•     ^  j-1-  •     L  •      •     .•  evasio- 

sicut  possumus  diligero  justos,  quia  justiniscpn- 

sunt ;  ita  etiam  possumus  amare  concives,  ^"'*"°- 

quia  cives  sunt,  et  non  solum  propter  civi- 

tatis  Rectorem,  sive  Principem.  Imo  licet 

amicitia  politica  plus   diligat  Principem, 

quam  subditos,  non  tamen  afiicitur  ad  illos 

gratia  Principis,  sed  propter  ipsos  :  et  ta- 

men  hujusmodi  amicitia  politica  esteadem 

specifice,  quatenus  Principem,  subditosque 

complectitur ;  non  alia  ratione,   nisi  quia 

idem  est  bonum  politicum,  in  quo  funda- 

tur,  Princepsque,  et  illius  subditi  commu- 

nicant :  ergo  etiam  erit  unica  specifice  cha- 

ritas  supernaturalis,  qua  Deum  in  seipso, 

et  justos,  utjustisunt  diligimus;  siquidem 

idem  est  bcnum  natur®  divina?,   in  quo 

fundatur,  etjusti  cum  Deo  communicant. 

59.  Dices  :  Amicitia  xquaUtatis  non  po-  Objec- 
test  esseeadem  specifice  cum  amicitia  cxcel- 
lentise :  sed  amicitia  supernaturalis,  qua 
diligimus  justos  ob  intrinsecam  illorum 
sanctitatem  absolute  acceptam,  est  xquali- 
latis ;  quippe  tendens  in  personas  ejusdem 
ordinis  cum  amante  :  ergo  non  potest  esse 
eadem  specifice  cum  charitate  theologica, 
qua3  cst  amicitiaexcei/en^ja?  rationalis  crea- 
turae  ad  Deum. 

Respondetur,  quod  sicut  scientia  supe-  Solutio. 
rior,  qualis  est  Theologia,  est  formaliter 
practica,  et  speculativa,  cum  tamen  hujus- 
modi  rationes  multiplicent  specifice  scien- 
tiam  inferiorem  ;  ita  charitas  theologica, 
sivc  amicitia  supernaturalis,  qua  Deura,  et 
proximos  diligimus,  est  formaliter  emi- 
nQniCYexcellenti:j;,eixqualitatis,o\)s\i\  celsi- 
tudinem,  et  dignitatem  :  excellentix  quidem 
respectu  Dei;  xqualitatis  autem  respectu 
proximi.  Qua3  solutio  eo  verosimilior  est, 
quo  minus  constat  divisionem  amicitiae 
penes  a^qualitatem,  et  excellentiam  esse 
essentialem,  et  generis  in  species  ;  satis 
quippe  probabile  est,  illam  esse  accidenta- 
lem,  ut  perspicuum  fiet.  Vel  dicendum, 
quod  licet  eadem  amicitia  nequeat  esso  per 
se  primo  excellentix,  et  xqualitatis;  minimo 
tamen  repugnat,  quod  unam  ex  his  ratio- 
nibus  per  se  primo  sortiatur,  aliam  vero 
sccundario  :  amicitia  autem  sujjernaturalis, 
qua  diligimus  justos,  est  per  se  primo  ex- 


78 


L)K  CllAKlTATK. 


celltntiT ;  qiiia  spcciom  capit  a  bono  divinaD 
nalunr,  ut  cst  in  seipso,  (iuoil  oxcellens  ost 
respcctu  cujiislibel  crealur.c.  C;cterum  quia 
pradicta  aniicitia  cxtenditur  secundarioad 
amorem  justorum.  idcirco  sortitur  ex  con- 
scqucnti  denominalionoin  xiiuulitalis  per 
ordinem  ad  illos. 

ji  II. 

Alia  latio  {iro  crra  sententia. 

Aiiud  00.  ritimo  suadcfur  communis  assortio 
'iijTmlv  alia  rationc.  quam  ut  bre\  ius,  et  clarius 
tivum.  proponamus,  animadvcrtendum  est  prius, 
quod  cum  gralia  sanctificans  constituat  ho- 
minem  justum,  ct  perfectum  in  ordine  su- 
pernaturali.  simulquo  Dei  filium,  et  ami- 
cum,  dupliciter  amari  potest  i|)so  bomoob 
supernaturalem  pulchritudinem  pra^dictro 
gralicD.  Uno  modo  quatenus  Dei  filius,  et 
amicus,  vel  ratione  alterius  tituli,  in  quo 
exprimatur  similis  habitudo  ad  Deum.  Alio 
modo  absolute  quia  justus  et  perfeclus  in 
ordinesupernaturali,  adeoque  sine  expres- 
sione  pra^cedentis  habitudinis  ex  parle  mo- 
livi  immediati,  propter  quod  amalur.  Inter 
utrumque  autem  actum  illud  interest  dis- 
criminis,  quod  prior  in  omnium  sentontia 
est  proprius  charitatis  theologicaD  ;  dubita- 
tur  vero,  an  sit  amicitia?  proprie  dictaj  erga 
justos  ?  in  quo  aflirmativam  partem  tutali 
sumus  dub.  pr.Tced.  Posterior  vero  sufficit 
in  omnium  sententia  ad  ineundam  amici- 
tiam  stricte  dictam  cum  prajdictis  juslis  ; 
dubitationi  vero  obnoxium  est,  utrum  cha- 
ritas  theologica  valeat  illum  elicere  ?  Kte- 
nim  si  prajdicta  virlus  hnjusmodi  actum 
elicere  queat,  erit  absque  dubio  amicitia 
proprie  dicla  erga  justos,  nec  poterit  ad- 
mitti  alia  moralis,  et  infusa.  Quare  ad 
revincendos  Adversarios  ,  litemquc  praj- 
sentis  quasstionis  terrainandam  ,  solum 
restat  ostendere  pra^dictum  actum  esse  pro- 
prium  charitatis  theologica>,sicut  principii, 
a  quo  immediate  elicitur;  nam  quia  oppo- 
situm  arbitrantur  Recentiores,  ideo  a  no- 
bis,  communiquesententia  recedunt. 

Quo  supposito  sic  formatur  sequens  ratio 
pro  assertione.  Actus  quo  diligimus  justos 
ob  intrinsecam,  et  supernaturalem  eorum 
sanctitatem  absolute  acceptam,  sive  quia 
justi  sunt,  est  proprius  charitatis  theolo- 
gicae,  sicut  principii  elicitivi  :  ergo  charitas 
theologica  est  amicitia  proprie,  et  stricte 
dicta  erga  justos,  ita  quod  neque  sit,  neque 


osse  jiossit  alia  moralis  infusa  erga  illos. 

Oonsequentia  quoad  ulramquo  partem  ad- 

miltilur  ab  Adversariis.  ;\ntccodens   vero 

suadetur  ;  lumquia  dilcctio  aniicabilis  fun- 

dala  iu  commuiiicationo  divin;o  nalur;cest 

propriacharitalistIieoIogica;,sicut  principii 

a  (|uo  immediale  clicitur,  non  secus  ac  di- 

lectio  amicabilis  fundala  in  communiono 

sanguinis  est  proj^ria  naturalis  amicitia),  ut 

S  prxred.  vidimus  :  conslat  autem  dilectio- 

nem  amicabilem,  qua  proscquimur  justos, 

quiajusli  sunl,  fundari  in  communicatione 

divina)  natura^,  quani  nobiscum  sortiuntur. 

Tum  etiam,  quia  diligero  juslum  ob  inlrln- 

sccam  perfectionom  supcrnatuqalis  juslitia? 

idcm  est,acamare  illum  utsocium  in  par- 

ticipationo   natur.-E  divinaj,  sive  a;terna3 

boalitudinis  ;  quoniam  justitia  supcrnatu- 

ralis  nihil  aliud  est,  quam  participatio  quas- 

dam  natura}  divina^,  per  quam  efficimur 

parlicipes  pra3dict;c  felicitatis,  et  elevamur 

ad  societatcm  filii  Dei  :  hujusmodi  aulem 

actus  est  proprius  charitatis  theologica^,  ut 

quae  fertur  ad  Deum  ut  est  summum  bonum 

beatificans;  ad  proximos  vero  sicut  ad  so- 

cios  in  participatione  asterna^  beatitudinis, 

ut  docet  D.  Th.  quxd.  unic.de  charit.  arl.  7,  ^'  '^^'^ 

et  aliis  in  locis  :  ergo,  etc. 

Confirmatur  primo,  et  illustratur  am-  •onfir- 
,.      ,  ,.     *  .        . ,  ,    ,.,■     inaUO. 

plius  liasc  ratio  :  nam  reipsa  idem  est  dili- 

gere  justos,  quia  justi  sunt,  ac  quia  Deus 

est  in  illis  ;  quandoquidem  ratione  praj- 

dicta;  justitia3  iu  Deo  manent,  et  Deus  in 

illis,  ut  habetur   1,  Joan.  4.  Sed  diligero'- ■']'»"■ 

proximos,  quia  in  illis  Deus  cst,  vel  ut  in 

illis  Deus  sit,  est  actus  proprius  charitatis 

theologicae,  utconstat  ex  di\Q.\,\s  dub.  prxced. 

et  expresse  tradit  D.  Thom.  quxst.  proxime^  Tho. 

citata  de  charit.  ari.  4  in  jine  corp.  Ergo  ct 

prior,  quo  diligitur  justus  objntrinsecam 

perfeclionem  supernaturalis  justitiaj  abso- 

lute  sumpta). 

Confirmatur  secundo,  quia  diligere  justos  coniir- 

qua  justos   idem   cst,  ac  amare  illos  qna<;g^u|.,',^_.j 

filios,  et  amicos  Doi :  sed  hic  posterior  actus 

elicitur  a  charitate  Iheologica,  neque  potest 

elici  ab  alia  virtute,  ut  admittunt  Adver- 

sarii  :  ergo  et  prior.  Suadetur  raajor,  quo 

niam  diligere  justos  eo  quod  justi  sunt,  ni- 

hil  aliud  est,  quam  amaro  illos  ob  formalem 

conceptum  forma;  justificantis,  scilicet  gra- 

tia} :  scd  ratio  formalis  gratiac  sanctificantis 

includit  formalem  conceptum  amicitia^  ra- 

dicalis,  et  formalis  filiationis  crcaturaj  ad 

Deum    :  ergo  diligere  justos,  qua  justos, 

idem  est  ac  amare  illos  ut  filios  et  araicos 

Dei, 


DISP.  II,  DUB.  IV. 


79 


Dei,  quamvis  hoc  posterius  non  aeque  per 
utrumque  actum  exprimatur, 
^uni.       ^'-   Respondebis  pro  Adversariis,  quod 
licet   eadem    sit    forma,    quaj    constituit 
hominem  justum,  et  filium  Dei ;  hi  tamen 
effectus  distinguuntur  inter  se  virtualiter, 
imo  ab  invicem  separari  possunt,  ut  videre 
est  in  CJiristo  Domino,  qui  licet  ut  homo 
sit  justus,  et  objectum  congruum  divina^ 
dilectionis  amicabilis  ;  non  tamen  est  filius 
Dei  adoptivus,  ut  ostendunt  Theologi  3  part. 
Hffic  autem  distinctio  virtualis  effectuum 
formalium  gratiaj  sufficere  videtur  ad  hoc, 
ut  actus  amoris  supernaturalis  tendens  in 
justos  qua  justos,  et  eHectus  terminatus  ad 
illos,  qua  filios  et  amicos  Dei,  distinguantur 
inter  se  specifice,  petantque  proinde  vir- 
tutes  eodem  modo  distinctas,  a  quibus  im- 
mediate   eliciantur.   Prsesertim  cum   sola 
distinctio   virtualis  ex  parte  rationis  sub 
c/ua,  sive  objecti  formalis  sufficiat  ad  dis- 
tinguendos  specie  actus,  et  habitus,  a  qui- 
bus  per  se  respicitur. 
onfuta-     Caeterum  licet  ha3c  solutio  probabilitatis 
speciem  praBseferat,  non  tamen  vim  adductae 
rationis  evacuat.  sed  potest  ex  illius  prin- 
cipiis  faciliter  impugnari.   Nam   (quidquid 
sit  de  filiatione  adoptiva)saltem  de  ratione 
formali  gratiaB  justificantis,  quatenus  cons- 
tituit    hominem    absolute    justum  ,    pul- 
chrumque  ac  perfectum  in  ordine  superna- 
turali,  est  eificere  illum  consortem  divina^ 
naturae,  et   Dei   habitaculum  ;   hujusmodi 
namque  effectu  praBciso,  nequit  homo  intel  • 
ligi  absolute  sanctus,  et  perfectus  in  ordine 
supernaturali  ;  cum  ex  eo  formaliter  sit 
absolute  justus,  et  perfeclus  in  prasdicto  or- 
dine,  quia  consors,  et  particeps  est  divina^ 
naturae,  et  Trinitatis  habitaculum.    Unde 
cum  diligere  justos  quatonus  consortes  di- 
vina^  naturae.Deumque  habentes  in  seipsis, 
sit  actus  proprius  charitatis  theologica^,  ut 
admittunt  Adversarii ;  idem  consequenter 
dicendum  est  de  amore,  quo   diliguntur 
absolute,  quia  justi,  et  perfecti  in  ordine 
supernaturali,  quidquidsit  de  distinctione, 
quajesse  potest  inter  pra^dictos  actus. 

Confirmatur  :  nam  diligere  justos  qua 
justos,  absolute  est  formalissime  diligere 
illos  propter  rationem  formalem,  et  speci- 
ficam  grati<'e  sanctificantis  :  sed  ratio  for- 
malis  quidditativa  gratia)  sanctificantis  con- 
sistitineo,  quod  efiiciat  hominem  consor- 
tem,  et  participem  divina;  nalura?,  Deoque 
amabilem,  et  gratum,  utpote  qua)  est  essen- 
tialiter,  et  per  se  primo  formalis  partici- 


patio  naturas  divinas  :  ergo  diligere  justos 
qua  absolute  justos,  est  formalissime  amare 
illos,  qua  consortes  et  participes  divina? 
natura?  :  cum  ergo  is  posterior  actus  sit 
proprius  charitatis  theologica^,  ut  Adver- 
sarii  admittunt,  idem  quoque  habere  debet 
et  prior. 

62.  Secundo  impugnatur  eadem  solutio  :  Major 
nam  esto  effectus  formales  gratiae  sanctifi-  'sfP""" 
cantis,  utputa  iustificationis,  amicitia^,  filia-  ''"pu- 
tionis  adoptivae,  et  similes  distinguantur 
inter  se  virtualiter,  possintque  ab  invicem 
separari  ,  omnes  tamen  procedunt  cum  or- 
dine  primarii,  et  secundarii  ab  eadem  sim- 
plici  forma,  scilicet  gratia,  quae  sumpta 
absolute  secundum  suam  entitatem,  omnes 
illos  includit  per  modum  principii  formalis 
quo,  et  in  esse  rei  :  ergo  actus,  qiio  diligi  ■ 
mus  justos  ob  perfectionem  juslitiae  super- 
naturalis  absolute  snmptaj,  movetur  for- 
maliter  ex  perfectione  oranium  effectuum 
formalium  gratiae  sanctificantis,  cum  hujus 
entitas  absoluto  acceptanihilaliud  sit,qaam 
perfectio  collectiva  omnium  effectuum 
formalium  ,  quos  subjecto  communicat  : 
actus  autera,  quo  diligimus  ob  perfectionem 
omnium  effectuum  formalium  gratiaS;  ne- 
quit  non  esse  proprius  charitatis  theologicffi, 
sicut  principii  elicitivi,  quia  eo  ipso  move- 
tur  formaliter  ex  filiatione  adoptiva,  et 
amicitia  justi  ad  Deum.  Quas  motio  corres- 
pondet  directe  pra^Jicta^  virtuli,  neque  po- 
test  spectare  ad  aliam,  ut  concedunt  Adver- 
sarii. 

Confirmatur ,  et  explicatur  simul  vis  impu- 
hujus  impugnattonis  :  nam  quia  per  beatt-  magis, 
tudinem  supernaturalem  absoIufesumptam^^Yifr"^'' 
communicamus  cum  Deo  sicut  cum  sponso, 
Principe,  ac  indulgentissimo  patre;  idcirco 
charitas  theologica,  qua)  fundatur  in  com- 
munione  pracdictaB  beatitudinis,  est  neces- 
sario,  et  formaliter  amicitia  filialis,  politica, 
et  conjugalis  creatura^  ad  Deum,  qua)  in 
rebus  inferioribus  distinguuntur  specie  : 
ergo  cum  gratia  sanctificans  absolute  ac- 
cepta  sit  filiatio  adoptiva,  et  amicitia  crea- 
turae  ad  Deum,  hujusmodiquc  effectus  im- 
pertiatur  justis,  virtus  tcndens  in  illos  ob 
perfectionem  pra^dicta)  gratiaj  absolute 
sumptas,  debet  re  ipsa  coincidere  cum  vir- 
tute,  qua  diligimus  praedictos  justos  ut  fi- 
lios,  et  amicos  Dei  ;  at  ha)c  posterior  virtus 
est  charitas  theologica  :  ergo  et  illa. 

Ad  liaDC  :  cntifas  absoluta  grali;c  juslifi- 
cantis  non  minus  ost  rcspecliva  Dci,  quam 
ratio  filiationis  adoptiva),  licet  sub  nomino 


80 


DE  CHAKITATE. 


justili^rnon  ilaporspicuoprapdicta  Imbiludo 
oxprimatur  :  orpo  sicut  aclus  amoris  len- 
dens  in  juslos  qu;i  filios  Doi,  ost  proprius 
charitalis  theologicoD,  ila  ille  quo  diliguntur 
a  nobis,  qua  jusli  sunt.  Conscquontia  nogari 
nequit  ab  .\dversariis,  cum  c.\  eo  asserant 
actum  amoris  tendentem  in  justos  qua 
filios  Dei,  elici  a  charitate  theologica,  quia 
ratio  filiationis  est  relativa  ad  Doum.  An- 
tocedens  vero  suadetur,  quia  entitas  abso- 
luta  gratia;  lantum  potest  explicari  vel  per 
hoc,  quod  sit  participatio  formalis  naturae 
divina?.  vol  per  hoc  quod  rcddat  hominem 
objoctum  congruum  divinao  dilectionis  ami- 
cabilis,  sive  Deo  gratum,  pulchrum,  et  ac- 
coptum  :  conslat  autom  utramque  hanc  ra- 
tionem  importare  habitudinem  ad  Dcum, 
neque  amari  posse  creaturam  ratione  illa- 
rum,  quin  eo  ipso  ametur  in  ordine  ad 
Deum.  Nam  si  quis  diligat  hominem,  quia 
ost  Deo  gratus,  pulcher,  et  acceptabilis,  jam 
diligit  illum  propter  Deum.  Si  voro  dili- 
gatur.  quia  habet  in  se  participationem 
formalem  naturjo  divinac,  jam  non  amatur 
ut  homo,  sed  ut  Deus,  adeoque  propter 
illum  :  unde  sicut  actus  quo  diligimus 
Deum,  quia  Deus  est,  pertinet  ad  charita- 
tem  theologicam  ;  ita  otiam  pertinere  debet 
ille,  quo  amatur  justus  quia  justus,cum  hoc 
idem  sit  ac  diligere  illum,  quia  participa- 
tive  Deus  est. 
aioiivum  C3.  Neque  obest  id  quod  nam.prxced.  ad- 
r^ju^'"'.  duximus  in  favorcm  evasionis  ibi  propo- 
niiiur.  sitae.  Tum  quia  ratio  formalis  sub  qua  actus, 
quo  diligimus  justos  qua  absolute  juslos,  et 
actus  quo  prosequimur  illos  ut  filios  et  ami- 
cos  Dei,  non  cst  diversa  virtualiter,  sed 
eadem  omnino  ,  distinctis  licet  expressa 
conceptibus.  Quoniam  esto  gralia  sanctifi- 
cans,  ut  constituit  hominem  absolutejus- 
tum,  distinguatur  virtualitor  a  seipsa  prout 
elTicit  illum  Deifilium,  etamicum  ;  hujus- 
niodi  tamen  elTcctus  formalcs  includunt  se 
ad  invicem  quantum  ad  realitatem,  et  per- 
fectiouem,  utpote  comparati  inter  se  sicut 
primarius,  et  secundarius.  Et  ideo  qui  dili- 
git  justos  qua  filios  Dci,  diligit  illos  qua 
justos  ;  et  e  converso  qui  afficitur  ad  justos 
qua  justos,  re  ipsa  diligit  illos  ut  filios  Dei, 
et  divina)  consortes  natura}.  Quod  sufficit 
ut  ratio  formalis  sub  qua  pracdictorum  ac- 
tuum  sit  eadem  omnino,  ut  constat  etiam  ex 
iis,quaD  diximus  c?«6.  2  hujusdisp.  circara- 
tionem  formalem  suft^ua  actuumcharitatis 
tendentium  in  Deum,  vel  quia  summe  bo- 
nusjvelquiasummemisericorsestinseipso. 


'fum  eliam,  el  maximc;  quia  licet  ratio 
formalis  suh  qua  proxima,  et  immediata 
praidictorum  acluum  sit  virlualiter  dis- 
tincta,  ob  idque  ipsi  distinguantur  inter  se 
specifice,  secus  autem  ralio  sub  qua  illorum 
radicalis,  et  mediala  ;  hacc  enim  oadem  est 
omnino,  scilicot  summa  Dei  bonitas  :  nani 
cum  omnis  formalitas  propria  graliac  sanc- 
tificantis  sit  respectiva  Dei,  sicut  principii 
excmplaris,  quidquid  diligilur  ratione  gra- 
tiaesicut  motivi  immediati,  amatur  re  ipsa 
propter  Deum  sicut  propter  moiivum  me- 
diatum,  ct  rationem  formalem  suh  qua  ra- 
dicalem.  Moc  aulcm  salis  cst  ad  hoc,  ut  pra3- 
dicti  actus  spectent  ad  eaiKlem  virtutem 
charitatis  theologicaj,  quae  ferlur  per  se 
primo  in  Dcutn  quia  summo  bonus,  quam- 
visdistinguantur  inler  sespecifice  ob  diver- 
sitatem  ratiouum  formalium,  a  quibus  im- 
mediatc  movenlur,  et  specificationem  ca- 
piunt,  ut  constat  ex  dictis  dub.  prseced. 

Dotestque  amplius  confirmarietexplicari 
exemplo  clectionis  mediorum,  et  intentio- 
nis  finis.  Etenim  quia  ratio  formalis  sub 
qua  proxima  intontionis  est  bonitas  finis, 
electionis  vero  bonitas  iutrinseca  medio- 
rum ;  ideo  actus  electionis,  et  inteutionis 
distinguuntur  inter  se  specifice  in  genere 
naluraG.  CaDterum  quia  bouitas  mediorum 
est  esseulialiler  rcspectiva  finis,  amabilis- 
que  propter  illum  sicut  propter  rationem 
sub  qua  mcdiatam;  idcirco  cadem  potcntia, 
quffi  teudit  per  se  primo  in  finem,  ab  illo- 
que  specicm  delibat,  fertur  secundario  in 
electiouem  mediorum,  ut  late  explicuimus 
tom.  3,  tract.  1,  disp.  I,  dub.  3.  Cum  crgo 
nullus  amctur  proptergratiam,qui  nondili- 
gatur  proptcr  Dcum  sicut  propter  raliouem 
sub  qua,  saltem  radicalem,  ideo  etsi  actus, 
quoJustusdiligiturquiajustus,  distiuguatur 
specie  ab  actu,  quo  amatur  ut  filius  Dei,  et 
quo  ipsc  Deus  diligitur  in  seipso  ;  spectare 
tamen  debet  ad  eandem  virtutcm,  quas  fer- 
tur  per  se  primo  iu  Deum,  prout  est  in  se, 
qualis  est  cliaritas  theologica ;  pracmissa 
enim  distinctio  actuum  competit  illissump- 
tis  malerialiter,  et  in  esse  rei,  non  vero  in 
esse  termiui  hujus  virtutis. 

64.  Sed  objicies  :  nam  ratio  formalis 
sub  qua  charitatis  theologica3  est  summa 
Dei  bonitas  :  sed  ratio  formalis  sub  qua 
actus,  quodiligimus  justos,  non  est  surama 
Dei  bonitas,  sed  perfectio  creata  gratiaj  : 
hic  igitur  actus  non  est  proprius  charitatis 
theologics,  sed  alterius  virtutis  moralis 
infusac. 

Respondetur 


Traditi 
(loclrin 
lirmatu 
excm- 
plo. 


Objcc- 
tio. 


i 


DISP.  II,   DUB.  IV. 


Bespon-      Respondetur  primo,  quod  sicut  in  sen- 

i-  '  tentia  contrariorum  ratio  formalis  sub  qua 
diligimus  justos  ut  filios  Dei,  est  summa 
ejus  bonitas  ;  ita  ratio  formalis  suh  qua 
amamus  illos,  prout  justi  sunt  :  quoniam 
diligere  justos  quatenus  tales  nihil  aliud 
est,  quam  amare  illos  ut  socios,  et  amicos 
in  natura  divina,  sive  quia  Deus  est  in  il- 
lis ;  cujus  amoris  ratio  formalis  est  ipse 
D.  Tho.  Deus,  ut  tradit  D.  Thom.  in  hac  qusest.  25, 

Iart.  1. 
Respondetur  secundo,  non  esse  inconve- 
niens,  ut  ratio  formalis  suh  qua  proxima 
actus  secundarii  alicujus  virtutis,  sit  dis- 
-  tincta  a  ratione  formali  suh  qua  proxima 
illius  ;  sufficit  enim  quod  prasdictus  actus 
habeat  pro  ratione  formali  suh  qua  radicali 
illam,  quffi  est  proxima  respectu  virtutis,  a 
qua  elicitur,  ut  a  simili  videre  est  in  exem- 
plo  adducto  actus  electivi.  Quamvis  autem 
ratio  formalis  suh  qua  proxima  actus,  quo 
diligiraus  justos  ut  justos,  sit  gratia  ;  ratio 
tamen  sub  qua  radicalis  illius  est  ipsa  sum- 
ma  Dei  bonitas,  a  qua  virtus  charitatis  spe- 
ciem  desumit  :  quod  sufficiens  est  ad  hoc, 
ut  prajdictus  actus  sit  proprius  hujus  vir- 
tutis,  sicut  secundarius  in  ordine  actuum 
illius. 
leplica.  Sed  urgebis  :  ratio  formalis  sub  qua  ra- 
dicalis  actus,  quo  observamus  asqualitatem 
justitifficonstitutam  interhominesquacives 
Sanctorum,  et  domesticos  Dei,  asternajque 
beatitudinis  capaces,  est  objectum  formale 
charitatis  theologicaB,  sive  fmis  ultimus  su- 
pernaturalis,  qui  est  Deus;  et  tamen  prae- 
dictus  actus  neque  secundario  spectat  ad 
charitatem  theologicam,  sed  est  proprius 
justitia?  infusa^  :  ergo  ex  eo,  quod  ratio  for- 
mali3  5u6  qua  radicalis  actus,quo  diligimus 
justos,  sit  bonitas  summa,  qnx  est  ratio  suh 
qua  proxima  charitatis  theologica?,  minus 
bene  inferimus  pra^dictum  actum  esse  pro- 
prium  hujus  virtutis  adhuc  ut  secunda- 
rium.  Suadetur  major  (minor  enim,  et 
consequentia  constant)  ;  nam  objecta  virtu- 
tum  moralium  infusarum  comparantur  ad 
objectum  charitatis  sicut  media  ad  finem  : 
finis  autem  est  ratio  formalis  suh  qua  me- 
diata,  et  radicalis  electionis  mediorum,  ut 
nuper  vidimus. 
Obser-  65.  Respondetur  animadvertendo,  ratio- 
rosoiu^nem  sub  qua  radicalem  alicujus  actus  esse 
'""'^'  in  duplici  differentia.  Aliam  veluli  diversa 
linea;  a  ratione  suh  qua  proxima  illius,  et 
cui  hajc  proinde  addit  novam  difiicultatem, 
et  honestatem  ;  quo  pacto  se  habent  objccta 


virtutum  moralium  infusarum  ad  finem 
supernaturalem  :  nam  ex  eo,  quod  aliquis 
sit  rectificatus  circa  finem  ultimum,  non 
ideo  rectificatus  est  circa  ea,  qua^  sunt  ad 
illum,  sed  in  hac  rectitudine  consequenda 
imminet  nova  difiicultas  objectiva,  pro  cu- 
jus  victoria  opus  est  alia  speciali  virtute. 
Alia  vero  est  ratio  formalis  suh  qua  radica- 
lis  alicujus  actus,  cum  qua  ita  connectitur 
illius  ratio  suh  qua  proxima,  ut  non  addat 
supra  illam  honestatem  diversa?  lineae,  at- 
que  ideo  nec  novam  difficuitatem,  sed  om- 
nis  difiicultas  illius  materia}  devincitur  per 
attingentiam  prGedictae  rationis  suh  qua  ra- 
dicalis,  et  hoc  modo  se  habet  summa  Dei 
bonitas  ad  amorem  supernaturalem  pro- 
ximi ;  qui  enim  diligit  Deum  ex  charitate, 
eo  ipso  inclinatur,  et  facilis  est  ad  diligen- 
dos  proximos.  Unde  quia  virtus  solum  po- 
nitur  ubi  est  nova  difiicultas,  specialisque 
honestas  :  idcirco  ad  amorem  supernatura- 
lem  proximi  necessaria  non  est  alia  virtus 
a  charitate. 

Hinc  ad  objectionem  respondetur  distin-  Diiuii! 
guendo  majorem,  et  si  quidem  intelligatur  '"'^P'"^ 
de  priori  genere  rationis  formalis  suh  qua 
radicalis,  concedatur  ;  si  vero  de  posteriori, 
negetur.  Et  deinde  concessa  minori,  nege- 
tur  consequentia  ;  quoniam  in  dilectione 
justorum,  qua  justi  sunt,  non  adest  hones- 
tas  diversaa  linea^,  proindeque  nec  diificul- 
tas  distincta  ab  illa,qua3  reperitur  in  amore 
Dei ;  quia  diligere  justos  qua  justos,  idem 
est  ac  amare  illos  ut  amicos  divinos  ;  quod 
propriurcestcharitatis  theologica3,necponit 
in  numero  cum  ratione  sub  qua  illius,  sed 
ad  illam  reducitur.  Ad  probationem  autem 
in  contrarium  respondetur  exdictis  iom.  6, 
tract.  12,  disp.  3,  dub.  1,  iium.  15,  ob- 
jecta  virtutum  moralium  supernaturalium 
non  comparari  ad  objectum  charitatis,  ut 
media  proprie  et  stricte  dicta,  sed  ut  fines 
intermedios  ad  ultimum,  in  quibus  prffiter 
bonitatem,  qua?  est  per  actualem  relatio- 
nem  ad  ipsum  ultimum  finem,  datur  pro- 
pria  honestas  ex  conforraatione  materiaj 
cum  regula  rationis,  a  qua  honestate  actus 
et  habitus  versantes  circa  pra^dicta  objecta 
sumuntsuam  primariam  speciem,  distinc- 
tam  ab  ea,  quam  recipiunt  ex  influxu  cha- 
ritatis. 


DK  CIIARITATE. 


Opinio 

«onira- 

ria. 


Vas... 
Conincb 


Torres. 
Less 

Becan. 
Hurtad. 
Granad. 
RipaUla 


PriiDum 
argu- 


Diluunlitr  arguincnla   coiitrarix    scntcnlix, 
prxtcr  ultinuiin. 

66,  Conlrariam  niliilomiiius  fonlontiam, 
qua}  assoril  pra?tor  cliaritatom  thoologicam 
osse  possibilem,  of  do  facto  existere  aliam 
moralem  et  infusam  ,  qua;  sit  amicitia 
stricto  dicta  erga  pro.ximos,  fuentur  Vasq. 
3  part.  disp.  44,  n.  6,  et  lib.  1  de  adorat. 
disp.  6,  cap.  2,  -Egidius  Coninch.  2,  2, 
disp.  24,  dub.  1,  Torres  disp.  GG,  dub.  3,  et 
disp.  77,  dub.  2,  Le&siasde  justilia  el  jure, 
cap.  36,  Becanus  de  cliarit.  cap.  19,  Hurta- 
do  disp.  131,  sect.  3,  Granad.  controccrs.  3, 
tract.  I.  disput.  3,  srct.  5,  etJoannes  de  Ki- 
paIda/<<V,  disput.  32,  sect.  2,  ubi  refert  pro 
hac  sententia  Bonaventuram,  Almainum, 
Kichardum,  Gabrielem,  et  Lorcam,  qui  ta- 
raen  si  concolores  sunt  Lorcas,  perperam 
pro  hac  opinione  adducuntur.  Nam  M. 
Lorca  liic,  disp.  24,  pra?missis  illius  fun- 
damentis  ,  sic  habet  num.  2  :  «  Verum 
«  enimvero  concorssentenliaTheoIogorum 
«  est,  et  fuit  semper,  unam  esse  charita- 
«  tem,  non  solum  genere,  sed  specie  infi- 
«  ma,  quae  diligit  Deum,  et  proximum  ; 
«  neque  aliquis  unquam  duas  charitates 
«  distinxit.  »  Haic  Lorca.  Ex  quibus  appa- 
ret,  quam  immerito  relatus  sit  pro  contra- 
ria  parte  nostra^  assertionis.  Eidem  vero 
.subscribit  ex  Thomi.stis  Ferre  quxst.  8,  §  9, 
cum  seq.  et  prajcipue  num.  65. 

Suadetur  primo  hajc  opinio  :  namamor, 
quo  diligimus  justos  propter  se,  quia  justi 
sunt,  est  amicitia3  supernaturalis,  etstricta^ 
erga  illos  ;  sed  hic  actus  non  est  proprius 
charitatis  theologica?  :  ergo  alterius  amici- 
liae  moralis  infusa3,cujus  existentia  proinde 
negari  nequit.  Major,  et  consequentia 
constant.  Minor  vero  suadetur.  Tum  quia 
objectum  primarium  actus  eliciti  ab  aliqua 
virtute  theologica  debet  esse  Deus,  aliter 
non  erit  theologicus:  constat  autem  objec- 
tum  primarium  praedicti  amoris,  quo  dili- 
gimus  justos,  qua  justi  sunt ,  non  esse 
Deum,  sed  ipsos  justos.  Tum  etiam,  quia 
amor,  quo  nobis  sicut  fini  cui  Deum  appe- 
timus,  non  est  a  charitate  theologica,  sed 
est  proprius  spei  :  orgo  neque  actus,  quo 
amamus  justos  propter  se  concupiscendo 
illis  ipsum  Deum.  Patet  consequentia,  quia 
hic  actus  non  est  amicitio;  erga  Deum,  sed 
ergo  justus  :  quilibet  autem  actus  charitatis 
theologicae  est  amicitia  erga  Deum. 


confirmatur  i^rnno  :  nam  habitus,  et  ^oniir- 
virtutos  sumunt  suam  unitatom,  ot  distinc-  prima. 
tionom  specificam  ab  objectis  :  sod  Deus,  el 
proximus  sUnt  objocla  specic  diversa,  quia 
licet  proximus  pergratiam  sanctincantem, 
et  alia  supernaluralia  dona  participet  boni- 
tatem  divinam  secundum  modum  essendi, 
quem  habot  iii  scipsa  ;  non  tamen  in  eo- 
dem  gradu  specio,  aut  gonero,  sed  secun- 
dum  similitudinem  dumtaxat  analogicam  : 
ergo  amicitia  supernaturalis,  qua  diligimus 
proximos  propter  se,  diversa  est  a  chari- 
tate  thoologica,  qua  Dcum  in  seipso  ama- 
mus. 

Confirmatur  secundo  :  nam  amor  ami-  CmjJiJ" 
citiae  naturalis  cum  proximo,  et  amor  ami-secunds 
citi^c  naturalis  cum  Deo  pertinent  ad  di- 
versos  habitus,  quia  possumus  diligere 
proximum  propter  se  tanquam  amicum, 
quin  simus  Dei  amici  :  ergo  simililer  ami- 
citia  supernaturalis  cum  proximo  pertinc- 
bit  ad  habitum  diversum  a  virtute,  qu:t! 
est  amicitia  supernafuralis  erga  Deum,  ut 
constare  videtur  tum  a  parilate.  Tum 
etiam,  quia  h;3sc  diversitas  amicitiae  natu- 
ralis  sumitur  ex  objecto  formali  cui,  quod 
aeque  distinguere  sufficit  habitus  naturales, 
ac  supernaturales. 

67.  Respondetur  huic  argumento  negan-'''^'vU'^i 
do  minorem  :  et  ad  priraam  illius  proba- menuin 
tionem  dicendum,  necessarium  non  esse, 
ut  actus  secundarius  virtutis  Theologica?, 
qualis  est  amor  amicitiaj  supernaturalis 
erga  proxiraum,  habeat  Deura  pro  objecto 
quod  formali,  et  immediato ;  nam  actus,quo 
crediraus  Abraham  habuisse  duos  filios, 
est  actus  secundarius  fidei  theologicaj ;  et 
taraen  objectum  illius  formale  qiiod  non 
est  Deus,  sed  ens  creatum.  Id  quod  etiam 
contingit  in  pluribus  actibus  nostrae  thco- 
Iogia3  ;  non  enim  assensus,  quo  concludi- 
mus  Angelos  esse  incorporeos,  et  incorrup- 
tibiles,  habet  pro  objecto  formali  irame- 
diato  Deum,  sed  ipsos  Angelos  ;  qui  tamen 
spectat  ad  theologiam,  quia  versatur  circa 
Angelos  per  ordinera  ad  ipsum  Deum.  Ad 
secundam  probationem  respondetur,actum 
quojustis  concupisciraus  Deura,  esse  ami- 
citiara  erga  illum,  saltem  virtualiter,  eo 
raodo  quo  araor  raedibrura  est  virtualis  di- 
lectio  finis  :  quod  sufficit  ad  hoc,  ut  pras- 
dictusactus  spectet  secundario  ad  charita- 
tem  theologicam  ;  siquidem  ob  hanc  ratio- 
nem  potest  esse  proprius  hujus  virtutis 
amor,  quo  nobis  ipsura  Deura  concupisci- 
mus,  beatique  appetunt  gloriam  sui  corpo- 

ris, 


DISP.  II,  DUB.  IV. 


83 


ris,  ut  constatex  dictis  dub.2,  disp.prxced. 
uitui-  Ad  priraam  confirmationem  dicas.Deum, 
■{j]!^.  et  proximum  esse  diversa  objecta  mate- 
atio.  rialiter,  et  in  esse  rei  ;  quod,  et  niliil 
amplius,  convincit  probatio  ibi  adducta  : 
iion  vero  formaliter,  et  in  esse  objecti. 
Tum  quiacharitas  theologica  non  ferturin 
proximos  omnino  propter  se,  sed  propter 
Deum  ;  id  autem  quod  attingitur  ratione 
alterius,  non  est  diversum  ab  illo  in  esse 
objecti,  etratione  formali  attingibilis.  Tum 
eliam,  quia  per  charitateni  diligimus  pro- 
ximos  ut  comraunicantos  nobiscum,  et 
cum  Deo  in  natura  divina  :  ea  vero,  quai 
communicant  a^qualiter,  vel  ina^qualiter 
inuna  natura,  non  sunt  plura  inesse  ob- 
jecti  formalis  amicitiffi  fundatffi  in  tali 
communicatione,  sed  unum  ;  et  ad  distin- 
guendos  specie  habitus  necessaria  est  diver- 
sitas  objectorum  in  esse  objecti,  et  qaa^vis 
alia  est  insufliciens. 
:urri-  68.  Ad  secundam  confirmationera,  con- 
idx.  cesso  antecedenli  (cujus  suppositura  obno- 
xiumest  falsitati,  ut  constat  ex  dictis  dub. 
ult.  disp.  prxccd.)  negalur  consequentia. 
lCt  ratio  disparitatis  est,  quod  per  amici- 
tiam  supernaturalem  soium  possumus  di- 
ligere  proximos  ut  amicos  divinos,  idest 
communicantes  nobiscum,  et  cum  Deo  in 
natura  divina.  Qua3  araicitia  nequit  distin- 
gui  specifice  a  charitale  theologica,  qua  ip- 
sum  Deum  amicabiliter  diligimus  ;  quippe 
quae  fundatur  in  eadem  communicatione, 
ut  liquet  ex  secunda  ratione,  quam  pro 
nostra  assertione  construximus.  Per  ami- 
citiara  autem  ordinis  naluralis  diligiraus 
proximum  qua  civem,  domesticum,  aut 
consanguineura.  UndecLim  Deus  non  cora- 
municet  nobiscum  in  his  bonis,  nequit  su- 
per  illorum  coramunione  fundari  aliqua 
amicilia  erga  ipsum.  Sed  liujusmodi  ami- 
citia^  sistunt  ex  sua  ratione  in  ipsis  proxi- 
mis,  ob  idque  distingui  debent  ab  amicitia 
naturali,  si  qua)  admittitur  inter  Deum,  et 
creaturas.  Per  quod  patet  ad  priniam  pro- 
bationera. 

Ad  posteriorem  negatur  antececiens,  quia 
non  ex  oo  praecise  amicitia  naturalis,  qua^ 
habetur  ad  homines,  est  alia  specifico  ab 
araicitia  naturali  ,  qua;  tendit  in  Deum  , 
quia  respiciunt  diversos  fines  cui;  siqui- 
dem  respectu  ejusdera  suppositi,  sive  finis 
cui  frequenter  contingit  esse  plures  amici- 
tias,  ut  civilera,  dornesticara  ,  et  consan- 
guinilatis;  sed  ex  eo  prffidicta}  amicitiaj 
sunt  specie  distinctaj,  quia  fundantur  in 


comniunicatione  diversi  boni,  sive  modi 
vivendi,  nullaque  proinde  inter  illarum 
fines  quibus  attenditur  unitas,  aut  subor-  • 
dinatio  in  esse  objectivo  :  cujus  oppositum 
contingit  in  amicitia  supernaturali ,  qua 
Deum,  et  proximos  diligimus.  Et  ideo  si 
intra  naturae  ordinera  sit  aliquis  vivendi 
modus  ita  coraraunis  Deo,  et  horainibus, 
ut  sufficiat  ad  fundandara  propriam,  et 
strictam  araicitiam  inter  illos  ,  haec  non 
sortietur  divisionem  per  ordinera  ad  Deum, 
et  creaturas,  sed  unica  existens  creaturas, 
et  ipsura  Deura  attinget,  ad  eum  raodum, 
quo  charitas  terminatur  ad  illa.  Videantur 
qua;  diximus  dub.  ult.  disp.  prwcedenti,  ex 
illis  enim  perspicua  est  alia  solutio,  quae 
adhiberi  potest  huic  confirmationi. 

69.  Secundo  arguitur  :  nam  si  propter  Secun- 
aliquam  rationem  amicilia  supernaturalis, 'gJJJjenl: 
qua)  habetur  ad  proximum,  non  esset  alia  '""'• 
a  charitate  theologica,  maximo  quia  Deus 
amatur  ratione  sui,  et  proximus  propter 
Deura,  quod  est.  propriura  charitatis  theo- 
logica} :  sed  haac  ratio  est  nulla  :  ergo.  Pro- 
baturminor;  nam  sicut  proximus  diligi- 
tur  amicabiliter  propter  Deum.  sic  conclu- 
siones  cognoscuntur  propter  principia  :  sed 
hoc  non  obstante,  diversi  sunt  habitus, 
quibus  cognoscuntur  principia,  et  conclu- 
siones ;  nam  cognitio  conclusionum  perti- 
net  ad  scientiara  ;  cognitio  autera  princi- 
piorum  ad  intellectum,  vel  synderesin  : 
ergo  etiam  amicitia  supernaturalis,  qua 
diligimus  proximos,  debet  esse  alia  a  cha- 
ritate  theologica ,  qua3  est  amicitia  erga 
Deum. 

Confirmatur  :  nam  scientia  beata,  et  in-  Confir- 
fusa  sunt  habitus  specifice  distincli,  eo 
quod  prior  movetur  immediale  a  veritate 
increata,  posterior  voro  a  veritate  creata  : 
sed  dilectio  supernaturalis,  qua  diligimus 
Deum,  movetur  immediate  a  divina  boni- 
tate,  ut  est  in  seipsa  ;  diloctio  vero  super- 
naturalis,  qua  prosequimur  amicabililer 
justos,  movetur  imraediate  a  bonitate 
creata  gratiae,  et  supernaturalium  dono- 
rum  :  ergo  perlinere  debent  ad  habitus 
amicitiaj  specie  distinctos,  cum  aoque  dis- 
tantia,  ac  diversa  sint  iilorum  motiva,  ac 
scienlia)  beata;,  et  infusa). 

Respondetur  negando  minorem,  ad  cu- occurri- 
jus  probationora  dicendura,  quod  si  sermo '"icDto"' 
sit  de  habilu  intelligentiac  ordinis  inferio- 
ris,  qualis  est  noster,  paritas  non  ten(;t  in 
omnibus;  nam  intelligentia  in  nobis  norv 
ponetrat  comprehensivc   prima  princip;  t 


I 


84 


DE  CIIAKITATE. 


oblimitationom  sui  Iiiminis,  ob  idqiie  ne- 
quit  evidenter  attiii<^ere  concliisionos  in 
seipsis  ;  sed  in  asscquenda  notilia  illarum 
imminet  nova  dillicultas.  diversa  ab  illa, 
qua?  adest  in  attinpentia  primorum  princi- 
piorum  :  pro  qua  diilicullate  superanda 
opus  est  lumine  novi  habitus  discursivi, 
qualis  est  scienlia.  C.cterum  proximus  ita 
diligitur  propler  Deum.  quod  circa  illius 
amorem  non  imminet  nova  dillicultas  di- 
viTsa  ab  illa,  qua?  reperitur  in  dilectione 
I)ei;quoniam  eo  ipso,  quod  quis  diligat 
Deum  super  omnia,  facilis  ost  ad  diligen- 
dum  quemlibet  proximum  propter  Deum, 
alias  non  amaret  illum  super  omnia.  Lnde 
amor  proximi  non  petit  oriri  ab  aliqua 
virtule  diversa  a  charitate  theologica,  sed 
est  actus  secundarius  illius, 

Diximus  :  Sl  sernio  sif  de  hahitu  intelli- 
(jentix  onlinis  inferioris,  qualis  invenitur 
in  nobis;  nam  habitus  primorum  princi- 
piorum  superioris  ordinis,  qualis  est  an- 
golicus  vel  divinus,  non  distinguitur  reali- 
ter.  nec  virtualiter  ab  habitu  conclusionum, 
scilicet  scientia  ;  sed  idem  pro  sua  eminen- 
tia,  et  abundanlia  luminis  esl  formaliter 
eminenter  scientia,  et  intelligentia,  ut  cum 
D.  Thom.  diximus  tract.  7,  disp.  3,  dub.  2, 
a  num.  44.  Unde  cum  charitas  theologica 
sit  virtus  ordinissuperioris,  eadem  extendi 
debet  ad  amorem  supernaturalem  Dei,  et 
proximi,  nec  pro  hujus  ultimi  elicientia 
admittenda  est  alia  virtus  ab  ea  dislincta, 
ut  ex  ipsa  paritale  ab  Adversariis  adducta 
concluditur. 

Quibus  accedit  amorem  supernaturalis 
amicitiae  erga  Deum.  et  proximum  fun- 
dari  in  communione  ejusdem  naturaj  : 
quamobrem  spectare  debent  ad  eandem 
virtutem  amicitia?,  quoniam  ha}c  virtus 
nequit  admittere  divisionem  specificam, 
immulliplicato  bono.  super  cujus  commu- 
nione  fundatur,  ut  supra  vidimus. 
Soiviiur  70.  Ad  confirmationem  respondetur, 
^3,^o'  scientiam  beatam,  el  per  se  infusam  dis- 
tingui  inter  se  specifice,  non  quia  prior  mo- 
veatur  immediate  a  veritate  increata,poste- 
riof  vero  a  veritate  creata ;  quoniam,  ut  tra- 
D.Tho.  dil  D.Th.Opart.  c/uxst.  \l,art.  2.  Christus 
Dominus  per  scientiam  infusam  cognovit 
omnia  illa,  quaj  per  revelationem  divinam 
hominibus  innotescunt,  sive  pertineant  ad 
donum  propheti»,  sive  ad  donum  sapien- 
tiaj :  quod  perspicuum  est  ferri  per  se  primo 
in  causam  altissimam  et  veritates  increa- 
tas.  Sed  ex  eo  prajdictae  scientiae  sunt  spe- 


ciediversa?,  quia  tendunt  ex  natura  rei  in 
sua  objecla  per  diversa  media,  diversique 
ordinis  species ;  nam  medium,  et  species 
scientin:?  beatic  est  ipsa  essentia  divina,  ob 
idque  hujusmodi  scientia  imllum  objectura 
attingere  polestextra  verbum  :  species  au- 
tem  scientiipinfusno  sunt  ordinis  inferioris, 
neque  iilius  medium  est  essentia  divina  in 
seipsa.  Qux  diversitas  suiTicicns  est  ad  dis- 
tinguendas  specifice  scientias,  ut  tradit  D. 
Thom.  .'5  part.  qii.rst.  9,  articulo  4.  Sed  non 
militat  in  pra^senti ;  nam  licet  motivum 
immediatum  amoris  proximi  valde  distet 
in  esse  rei  a  motivo  proximo,  ratione  cujus 
diligimus  Deum,  secus  autem  in  esse  ob- 
jecti;  sed  potius  in  hoc  ordine  cum  illo 
coincidit,  ob  rationes  traditas  numero  07. 

71.  Tertio  arguitur  :  quia  virtules  mo- 
rales  per  se  infusa?  tot  debont  admilli,  quol 
sunt  acquisita)  :  sed  inter  virtutes  ac(]uisi- 
tas  una  est  amicitia  honesti,  quadiligimus 
homines  propter  bonum  virtutis  :  ergo  ad- 
mittenda  estamicitiamoralis  per  se  infusa, 
qua  diligamus  illos  ob  perfectionem  super- 
naturalis  justitia;,  seu  virtutis.  IMinor,  ct 
consequentia  constant.  Major  vero  suade- 
tur,  quia  virtus  raoralis  per  se  infusa  dis- 
tinguitur  sccundum  habitudinem  natura), 
quam  attingit  ex  directione  prudentia3  in- 
fusa5  :  sed  in  omnia  materia,  ubi  ratio  na- 
turalis  potest  invenire  honestalem,  etcons- 
tituere  medium  atlingibile  a  virtute  acqui- 
sila  in  ordine  ad  naturalem  fincm,  polest 
similiter  prudentia  infusa  in  ordine  ad  su- 
pernaturalem  :  ergo  possibilis  est,  et  de 
facto  daturcum  gratia  virtus  infusa  mora- 
lis  circa  onmem  materiam,  in  qua  vorsatur 
acquisita  :quodato  necessariumest  illarum 
numerum  esseajqualem. 

Confirmatur  :  nam  licet  homo  ratione 
sua?  humanitatis  sit  aliquid  Dei,  capaxque 
ajterna)  beatitudinis;  tamen  diligere  homi- 
nem  qua  hominem,  non  est  actus  charitatis 
theologica?,  sed  alterius  amicitia;  moralis  : 
ergo  licet  ratione  gratiaj  sit  aliquid  Dei, 
utputa  filius,  amicus,  etc.  tamen  diligere 
illum  qua  absolute  justum,  non  erit  actus 
charitatis  theologicas,  sed  alterius  amicitia) 
moralis  per  se  infusae ;  quamvis  ad  virtutem 
theologalem  spectet  diligere  hominem,  in 
quantum  est  aliquid  Dei. 

72.  Huic  argumento  posset  responderi 
primo  negando  minorem;  quia  licet  pro- 
babile  sit,  amicitiam  acquisitam  esse  spe- 
cialera  virtutem,  partemque  potestativam 
justitiaj,  ut  dubio    I  hujus  Tractatus  sufTi- 

cienter 


rcrti 
iirg 
ir.eiil 


Prir 
arg 

mer 
solul 


DISP.  II,  DUB.  IV. 


85 


lio  cienter  ostendimus;  inviatamenD.  Thom. 
probabilius  est  oppositum,  ut  constabit  le- 
genli  qua3  tradit  quxst.  23,  artic.  3  ad  1,  et 
in  3,  dist.  27,  art.  2  ad  1,  ubi  sic  habet  : 
«  Ad  primum  dicendum,  quod  amicitia  de 
«  qua  Philosoph.  tractat,  causatur  vel  ex 
«  inclinatione  naturae,  quantum  ad  amici- 
«  tiam  delectabilis  et  utilis,  vel  ex  inclina- 
«  tione  habitus  virtuosi  prassupposita  in- 
«  clinationenatura3,quantumadamicitiam 
«  honesti,  in  quantum  omne,  quod  facit 
«  similitudinem  cum  aliquo,  inclinat  ad 
«  amorem  illius ;  et  ideo  non  ponitur  ali- 
«  qua  virtus,  sed  quiddam  consequens"ad 
«  virtutes,  etc.  »  Quod  magis  constabit  ex 
dicendis  disp.  7,  num.  3. 

res-     CaBterum,  quia  adhuc  juxta  mentem  D. 

*'^'  Th.  probabile  est ,  naturalem  amicitiam 
honesti  esse  specialem  virtutem  moralem, 
quam  probabilitatem  loco  citato  admisi- 
mus,  neque  illam  concedere  possumus  opi- 
nioni  asserenti  praeter  cluiritatem  theolo- 
gicam,  esse  aliam  moralem  per  se  infusam 
erga  proximos  ;  idcirco  respondetur  abso- 
lute  negando  majorem.  Tum  quia  amicitia 
supernaturalis  fundari  debet  in  commu- 
nione  vitaj  divinae,  quac  habetur  per  gra- 
tiam,  ut  concedunt  ipsi  Adversarii.  Super 
communione  autem  vita^  deificaB,  ad  quam 
per  gratiam  evehimur,  nequit  fundari  vir- 
tus  amicitia?  diversa  a  charitate  theologica, 
qua?  sit  proinde  moralis  infusa,  ut  constat 
ex  dictis  §  I.  Tum  etiam,  quia  in  sententia 
contrariorum  honesta  amicitia  consangui- 
nitatis  est  specialis  virtus  naturalis  ;  cui 
tamen  non  correspondet  alia  per  se  infusa 
moralis,  eo  quod  ad  amicitiam  supernatu- 
ralem  necessaria  sit  communicatio  in  bono 
supernaturali  cam  fundanto,  quale  non  est 
bonum  sanguinis.  Id  quod  etiam  dicendum 
est  do  amicitia  domestica,  et  politica  :  et 
ratio  est  manifesta,  quoniam  vel  diligimus 
homines  qua  domcsticos,  et  concives  hujus 
habitationis  terrena?,  quac  est  mundus  ;  vel 
ut  cives  Dei,  et  domesticos  patria)  coclestis? 
Primus  amor  non  potestosse  supornatura- 
lis  entitative,  sed  est  proprius  amicitia^  ac- 
quisiti!,  sive  naturalis;  cum  hujus  ordinis 
sint  tam  bonum,  in  quo  fundatur,  quam 
illius  motivum.  Posterior  quidem  affectus 
est  supernaturalis,  sed  proprius  charitatis 

rho,  Iheologicaj ,  ut  luculonter  probat  D.  Th. 
(juc-est.  de  charit.  art.  2,  et  constat  ex  dictis 
n.  62,  ubi  ostendimus  hanc  virtutem  esse 
amicitiam  politicam,  domesticam,  et  filia- 
lem,  eo  quod  pcr  gratiam  sanctificantem, 


in  qua  fundatur,  communicat  homo  cum 
Deo,  sicut  cum  indulgentissimo  patre,  et 
cum  beatis  sicut  cum  domesticis,  et  conci- 
vibus  supernae  patria;  :  ergo  nuUus  relin- 
quitur  locus  amicitias  supernaturali  per  se 
infusffi.  Sed  si  quis  diligat  proximos,  quia 
consanguineos,  et  domesticos,  ordinando 
hunc  amorem  ad  ultimum  fmem  superna- 
turalem,  talis  actus  erit  imperative  chari- 
tatis  theologicffl,  elicitive  autem  amicitia? 
naturalis;  non  vero  alterius  moralis  infu- 
sffi,  ut  insinuat  D.  Thom.  qmcst.  cilata  de  d.  Tho. 
charit.  art.  4,  et  7,  in  fine  corp.  et  in  hac  2, 
2,  qusBst.  23,  art.  5,  ubi  videri  debet. 

73.  Ad  probationem  autem  in  contra- 
rium,  admissa  majori,  neganda  est  minor; 
quia  dilectio  amiciliaB  naturalis  erga  proxi- 
mum,  est  materia  directe  regulabilis  per 
prudentiam  ;  secus  autem  affectus  amicitia^ 
supernaturalis  erga  ipsum,  quia  per  hujus- 
modi  affectum  solum  possumus  diligere 
proximos,  quia  in  Deo  sunt,  vel  ut  in  Deo 
sint  :  qua3  dilectio  cadit  immediate  sub 
praecepto,  et  regulatione  charitatis,  neque 
potest  directe  subjici  prudentia^  infusa^ ;  si- 
quidem  in  hoc,  quod  est  amare  proximum 
in  ordine  ad  Deum,  et  propter  ipsum,  non 
potest  esse  excessus,  quamvis  debeat  esse 
ordo  pra^stitutus  ab  ipsa  charitate,  ut  vide- 
bimus  disp.  seq. 

Nisi  mavis,  actum  secundarium  virtutis 
theologica^,  qualis  est  amor  proximi,  posse 
cadere  aliqualiter  sub  directione  prudentia? 
infusa^ ;  nam  cum  prajdictus  actus  deficiat 
a  rigore  theologico,  poterit  ex  hoc  subjici 
regulationi  prudentia^  infusa?.  Hinc  tamen 
non  infertur,  posse  dari  virtutem  per  se 
infusam,  qua3  pra^dictum  actum  eliciat;  sed 
virtutem  theologicam  ob  sui  eminentiam 
extendi  secundario  ad  aliquos  actus  non 
perfecte  theologicos,  sed  moralibus  alTines. 

Nec  refert,  si  contra  hanc  solutionem  Kepiica. 
objicias  primo,  quod  charitas  non  imperat 
actus  virtutis  acquisita^,  nisi  medio  actu 
virtutis  infusa?,  quae  convenit  in  materia 
cum  illa  :  ergo  non  imperat  affectum  ami- 
citiaj  naturalis,  quo  diligimus  consangui- 
neos,  nisi  medio  actu  alicujus  amicitia^ 
consanguinitalis  per  se  infusao  :  oxistit  ergo 
in  justo  hujusmodi  virtus. 

Kespondotur  enim  majorem  solum  esse  Sdintio. 
veram,  supponendo  quod  circa  materiam 
virtutis  acquisita}  sit  in  justo  alia  virtus 
moralis  infusa  :  quae  suppositio  non  est 
universaliter  vera,  sed  deficit  in  casu  ami- 
citiae.  Et  ratio  est,  quia  actus  virtutis  natu- 


DK  CHAKITATK 


Alia  rt'- 
))lirj  ili' 
liiilur. 


•ccurri- 
:nr  coii- 
•Irmalio- 


Major 
praecc- 
dentis 

argu- 
menti 
enerva- 

Ito. 


ralis  siiiriciciilom  hoii05latt>m  habot  iiilra 
suam  linoam.  ul  tiuoal  immotiiato  accoptari 
a  charilato;  ot  iiioo  nuUa  pott^st  osso  iiuii- 
gonlia  virtuiis  moralis  iniiisaD  ail  hoc,  iit  a 
praedicta  charitalo  imporotur.  Seti  si  ab  ca 
impcraUir  motlia  virtuto  infusa  morali,  ex 
ooest,  (juia  hujusmodi  virtute  supposita, 
consonum  c^t  charitati  ad  infima  per  in- 
tormodia  dosccndcrc. 

Noc  otiam  rofcrt,  si  secundo  objicias, 
opposilum  htijus  solulionis  esse  expressam 
doctrinam  a  nobis  tradilam  tom.  0,  tract. 
1  "i,  disput.  8,  nitm.  \S. 

Respondctur  enim  ncgando  antecedens, 
quia  (lum  loco  cilafo  asseruimus,  tot  esse 
distinguendas  virtutcs  per  se  infusas  mo- 
rales,  quot  sunt  acquisitic,  loquebamur  de 
virtutibus  acquisilis,  qua?  in  nostra,  et 
communi  sontontia  sunt  vere  virtutes  ab 
aliiscondistinctcO,  cujusmodi  non  est  ami- 
citia  naturalis,  ut  coustat  ex  iis,  qua^  tra- 
dimus  in  arbore  virtuium,  §  10,  n.  87. 

74.  Ad  confirmationem  respondelur , 
concesso  antecedenti,  negando  consequen- 
liam.  Kt  ratio  disparitatis  est,  quod  homo 
ratione  humanitatis  absoluto  accepta^,  non 
communicatcum  Deo  in  natura  illius,  ne- 
que  intelligitur  habere  potentiam  expedi- 
tam  ad  hujusmodi  communicationem,  ut 
constat  in  damnatis;  sed  communicat  cum 
aliis  hominibus  in  vita  exteriori.  Unde 
amor  terminatus  ad  hominem  qua  homi- 
nem  pra?cise,  non  potest  esse  supernatura- 
lis  amicitia  erga  illum,  cnm  non  fundelur 
in  communicatione  boni  supernaturalis. 
Cajterum  justus  per  gratiam  communicat 
cumDeoinbono  a^ternajbeatitudinis,  inquo 
fundatur  amicitia  charitatis  theologica?, 
consideraturque  quasi  unum  cum  Deo  ;  et 
ideo  dilectio  amicabilis,  qua  amatur  justus 
ut  justus,  est  propria  pra^dicta)  charitatis 
Iheologica^,  nec  pertinere  potest  ad  aliam 
amicitiarn,  cum  per  praedictum  affectum 
diligatur  justus,  quia  habet  in  se  Deum, 
sive  quia  est  Deus  participafive  :  oui  dilec- 
tionis  modus  est  proprius  charitatis  theo- 
logicaj. 

75.  Adde  pro  majori  enodatione  princi- 
palis  argumenfi,  quod  gratis  admisso,  et 
non  concesso,  existere  in  justis  amicitiam 
supernaturalem  per  se  infusam,  hajc  tamen 
non  debet  tendere  in  justos  qua  justos,  ut 
volunt  adversarii,  sed  ut  consanguineos, 
domesticos,  aut  cives,  secundum  regulas 
prudentiae  infusaj,  et  exigentiam  finis  su- 
pernafuralis.  Nam  quemadmodum  sumptio 


cibi  consliluta  por  prudonliain  iiifusam,  et 
taxata  sccuiidum  proporlionem  convonien- 
lom  vit;e  spiriliiali.  osl  objocfum  tempo- 
ranlia^  infusa)  :  ila  homo  conjunclus  nobis 
sanguino,  autnaturali  virtule,  ut  amandus 
secuiulum  rogulas  prudentia)  infusaj,  et 
exigonliam  spiritualis  vifa;,  afque  finis  ul- 
timi  siipcrnaturalis,  deberet  esse  objectum 
amicitia}  per  se  infusa},  si  qua3  forct  abso- 
lute  possibilis,  nulloque  ex  capile  rcpugna- 
ref.  Cieterum  ratione  gratia;  sanctificantis 
nequil  diligi  justus  amicabiliter  alia  vir- 
tute,  qiiam  charitate  theologica  ;  cum  prout 
sicametur  ul  amicus  divinus,  sive  ut  com- 
municans  nobiscum  in  bono  ejusdem  cha- 
ritatis.  ^'ideatur  Cajef.  in  prajscnti  qux^'t.  Caj 
2o,  articulo.  I. 

Dices  :  communicatio  in  bono  virtutis  ^l?. 
naturalis,  v.  g.  temperanti»,  fundat  intor 
homines  castos  amicitiam  naturalem  :  ergo 
communicatio  in  bono  temperantia)  in- 
fusa)  fundare  debet  amicitiam  supernatu- 
ralem,  qua  justi  diligant  se  mutuo,  quia 
casti  ,  praescindendo  a  communicatione 
vita?  divinaj  habita^  pcr  gratiam  :  constat 
autem  hujusmodi  amicitiam  non  esse  theo- 
logicam,  sed  moralem  :  ergo,  otc. 

Respondetur  negando  consequentiaur^^jV 
qua3  licet  admitteretur,  non  ofTicerct  nos- 
tras  conclusioni,  quippe  cum  sempor  habea- 
mus  non  iufundi  cum  gratia  amicitiam 
moralem  ad  diligeudos  justos,  proutjusti 
sunt,  et  sancli,  cujus  oppositum  est  scopus 
senteutia?  contraria).  Ratio  discriminis 
est,  quod  teraperautia  et  reliquao  virtutes 
infusaj  morales,  non  sunt  perfectiones  ho- 
minis  ut  homiuis,  sed  ut  filii  Dei,  nec  illa- 
rum  communicatio  censetur  alia  a  com- 
municatione  iu  uatura  divina  habita  per 
gratiam,  sed  est  complemeutum  iliius ;  non 
secus  ac  communicatio  in  proprietatibus 
humanae  naturaj  complet  coramunicatio- 
nem  in  subsfantia  illius;  sunt  euim  pra;- 
dicta3  virtulcs  iufusa^,  proprietates  gratia;, 
ordiuaules  liominem  ad  eaudera  societatem 
pafria^ccelesiis,  ad  quam  ordiuatur  per  ip- 
sam  gratiam.  Uude  ad  eandera  virtutera 
araicitia^  theologic;D,  qua  diligimus  justos 
ut  filios  Dei,  et  socios  futurae  beatitudinis. 
spectat  amare  illos  ut  castos,  et  aliis  super- 
naturalibus  virfutibus  indutos.  Qua3  rafio 
non  militat  in  naturalibus  ;  nam  in  hoc  or- 
dine  potest  esse  multiplicis,  et  diversi  boni 
commuuicatio,  per  ordinem  ad  quam  mul- 
tiplicari  debet  amicitia  naturalis.  Qua)  est 
doctrina  D.  Thom.  in  hac  2,  2,  qussst.  23,  d. 

art.  5, 


DISP.  II,  DUB.  IV. 


art.  5,  ubi  ex  eo  probat,  charitatem,  sive 
amicitiam  supernaturalem  noii  posse  mul- 
liplicari  specifice,  quia  una  est  communi- 
catio  beatitudinis  a^ternaB.  super  quam  hasc 
amicitia  fundatur.  Unde  cum  in  tertio  ar- 
gumento  sic  proposuisset  :  «  Sub  charitate 
«  includitur  amicitia  ad  proximum  :  sed 
«  Philosoph.  in  8  Ethic.  ponit  diversas 
«  species  amicitiaB  :  ergo  cliaritas  non  est 
«  una  virtus,  sed  multiplicatur  in  diversas 
«  species  ;  »  ita  respondet :  Dicendum  quod 
«  amicitia^humanaj,  de  qua  Philosoph.  lo- 
«  quitur,  est  diversus  finis,  et  diversa  com- 
«  municatio.  Quod  in  charilate  locum  non 
;  «  habet,  ut  dictum  est;  et  ideo  non  estsimi- 
«  lis  ratio.  »  Ubi,  ut  vides,  admittit  multi- 
plicationem  amicitia^  naturalis,  qus  habe- 
tur  ad  proximos,  penes  civilem,  domesti- 
cam ,  etc.  quam  multiplicitatem  negat 
amicitise  supernaturali,  eo  quod  in  hoc  or- 
dine  non  sit  diversitas  communicationum, 
sine  quibus  non  potest  amicitia  honesti 
multiplicari. 

§  ULTIMUS. 

iltimum  argumentum  pro  contraria 
sententia. 

7G.  Ultimum  argumentum  pro  contraria 

lar-  sententia  proponitur  a  D.  Thom.  in  hac.  2, 

"m""  -2,  q.  25,  art.  1,  his  fere  verbis  :  «  Amari 

''''"'■«  est  quoddam  honorari,  ut  docet  Philo- 

^     «  soph.  8  Ethic.  cap.  8  ;  sed  pra^ter  virtu- 

"  tem  religionis,  qua  colimus   Deum    ut 

■'  summum  rerum  principium,  est  alia  or- 

"  dinata  per  se  primo  ad  tribuendum  ho- 

«  norem  justis,  scilicet  dulia  :  ergo  pra?ter 

«  virtutem  charitatis  theologicao,  qua  dili- 

«  gimusDeum  ut  summum  bonum,  admit- 

«  tenda  est  alia  supornaturalis,  qua^sit  per 

"  se  primo  amicitia  erga  ipsos  justos.  » 

jQr-      Confirmatur,  quia  si  juslus  consideretur 

»i'o-  in  quantum  imago  excellontiffi,  seu  bonita- 

tis  divinaj,  quam  repra^sentat,  potest  coli 

per  religioncm,  sicut  coluntur  aliquaj  crea- 

tura?  irrationales,  ut  crux,et  imagoChristi 

Domini  ;  quamvis  non  consueverimus  jus- 

tos  Iatri;c  cultu  venerari,  ne  adoratio,  quam 

terminare  possunt,  in  quantum  sunt  Dei 

imaginos,  et  habitaculum,  videatur  oflerri 

illis  secundumse.et  absoIutesumptis.(^uod 

inconveniens  quia  non  mililat  in  rebus  in- 

sensibilibus,  quales  sunt  crux,  imago,  etc. 

sine  scrupulo  eis  deferimus  latria^  cultum. 

Sed  pra^ter  religionem,  qua  colimus  Deum 


I   in  seipso,  et  justos  in  quantum  imagines, 

I   et  templa  illius,  datur  alia  virtus,  scilicet 

I   duliae,  ad  honorandum  ipsos  justos  secun- 

I   dum  se  sumptos  ratione  sanctitatis,  et  ex- 

j    cellentiaj  illis  intrinsecaB :  ergo  praater  cha- 

ritatem  theologicam,  qua  diligimus  Deum 

amicabiliter  in  seipso,  et  justos  in  quan- 

tum  filios  et  imagine?  Dei,  debet  poni  alia 

amicitiasupernaturalis,  qua  diligamusillos 

absolute  sumptos,  ratione  gratia^,  et  sanc- 

titatis  eis  intrinsecaB.  Patet  consequentia,  Aristot. 

quia  de  amore  eodem  modo  philosophan- 

dum  est,  ac  de  cultu  et  veneratione,  eo  quod 

amari  sit  quoddam  honorari,  ut  docet  Phi- 

losophus. 

Ad  hoc  argumentum  respondetur,  con-  saiisat 
cessa  majori  et  minori,  negando  consequen-  memo. 
tiam.  Et  ratio  disparitatis  est,  quod  adora- 
tiosoIumattenditexceIIentiam,etdignitatem 
persona},  cui  impenditur.abillaque  distinc- 
tionem,  et  unitatem  specificam  delibat :  unde 
eo  ipso  quod  personarum  excellentia}  sint  di- 
versi  ordinis,  possunt,  debentque  cultus,  sivo 
observantiae  species  per  ordinem  ad  illas 
mulliplicari.  Amicitia  autem  sumit  unita- 
tem  ac  distinctionem  specificam  ex  specie 
boni,  super  cujus  communione  fundatur ; 
ob  idque  illo  immuUipIicato,  nequit  specie 
variari.  Unde  cum  idem  sit  bonum,  super 
cujus  communione  fundatur  dilectio  ami- 
cabilis  Dei,  et  amor  supernaturalis,  quo 
prosequimur  justos  ratione  gratia?  absolute 
sumpta),  scilicet  aeterna  beatitudo,  non  pos- 
sunt  pracdicta}  dilectiones  fundare  diversas 
species  amicitia?  supernaturalis,  sed  neces- 
sario  spectant  ad  eandem. 

77.  Cui  solutioni  alTinis  est  triplex  alia,  Aiia  res- 
quas  huic  argumento  tradit  D.  Thom.  et  p""^''^^ 
modo  libet  in  illius  gratiam  exponere,  at-Thoma. 
que  ab  impugnationibus,  quibus  ab  aliis 
impetuntur  et  refutantur,  defensare.  Loco 
igitur  nuper  citato,  sic  proposito  argumento 
occurrit  :  «  Ad  secundum  dicendum,  quod 
«  amor  respicit  bonum  in  communi  :  sed 
«  honor  respicit  proprium  bonum  hono- 
«  rati;  defertur  enim  alicui  in  testimo- 
«  nium  propriae  virtutis,  et  ideo  amor 
«  non  diversificatur  specie  propter  di- 
«  versam  bonitatis  quantilatem  diver- 
«  sorum,  dummodo  reforantur  ad  unum 
«  bonum  commune  :  scd  honor  diversifi- 
«  catur  secundum  propria  bona  singulo- 
«  rum.  Unde  eodem  amore  charitatis  dili- 
«  gimus  omnes  proximos,  in  ([uantum  re- 
«  ferunlur  ad  unum  bonum  commune, 
«  quod  est  Deus;  sed  diversos  honorcs  di- 


88 


DE  CIIARITATE. 


«  viTsis  dofeiimus,  sccumhun  propriam 
«  virlulem  singulorum.  Kl  similiter  Ueo 
«  singularem  lalrix^  lionorem  exhibemus 
..  propler  ejus  singularem  excellentiam.  » 
Ihoc  tamen  solulio  videtur  insulliciens. 
Va>.i.  Tum  quia  ralsum  est  ^ait  Nasq.)  objeclum 
charitatis  esse  bonum  in  communi;  constat 
quippe  illius  objeclum  esse  summum  bo- 
num,  quod  commune  non  est,  sed  maxime 
speciale.  Tum  etiam.  quia  sicut  amor  in 
communi  fertur  in  bonum  in  communi, 
ita  honor  in  communi  lendit  ad  exceUen- 
tiam  in  communi  :  el  sicut  talis  honor,  sci- 
licot  divinus,  respicit  delerminatam  excel- 
lenliam,  nempe  divinam,  et  increalam ;  ita 
talis  amor,  nempe  Dei  dilecti  super  omnia, 
respicit  determinatam  bonitatem,  videlicet 
divinam,  et  increalam  :  nulla  ergo  est  dis- 
paritas  inter  amorem,  et  honorem.  Eo  vel 
maxime,  quia  alias  tot  erunl  specics  duliaj, 
quot  fuerint  diversi  sanclilalis  gradus  in 
hominibus,  quod  ncmo  admiltet. 
secanda  ^ecunda  solulio  Angelici  Doctoris  habetur 
%oliiiio  infra  qu<-est.  81,  arl.  4  ad  3,  his  verbis  : 
Tbcm.  «  Ad  tertium  dicendum,  quod  objectum 
«  amoris  est  bonum ;  objectum  autem  ho- 
«  noris,  et  rcvercntia>  est  aliquid  excel- 
«  lens  :  bonitas  aulem  Dci  communicatur 
«  creaturs,  non  autem  excellentia  bonita- 
«  tis  ejus:  et  ideo  charitas,  qua  diligitur 
«  Deus,  non  est  virtus  distincta  a  charitate, 
«  qua  diligitur  proximus  :  religio  autem, 
«  qua  honoratur  Deus,  distinguitur  a  vir- 
.(  tutibus,  quibus  honoratur  proximus.  » 

Contra  hanc  tamen  solulionem  potest 
objici,  quod  vcl  in  ea  est  sermo  de  commu- 
catione  pcrfecta,  sive  pcr  essentiam  ;  vel  de 
communicalione  imperfecta,  quae  habetur 
per  participationem.  Si  de  priori,  a;que  in- 
communicabilis  est  bonitas  divina,  ac  di- 
vina  excellentia.  Si  vero  de  po&leriori,  non 
solum  divina  bonitas,  scd  etiam  excellentia 
communicalur  creaturis  ;  constat  enim 
quamlibct  excellcntiam  creatam  esse  parti- 
cipationcm  incrcataj :  nulla  igitur.est  ratio 
discriminis  adducta  a  D.  Thom. 

78.  Tertiam  denique  solutioncm  propo- 
nit  S.  Doctor  infra  quxst.  103,  art.  3  ad  2, 
his  verbis  :  «  Ad  secundum  dicendum,  quod 
«  ratio  diligcndi  proximum  cst  Deus,  non 
«  enim  per  charitatem  diligimus  in  pro- 
«  ximo  nisi  Dcum  ;  et  ideo  cadem  charitas 
«  est,  qua  diligitur  Deus  ct  proximus.  Sunt 
«  tamen  aliaj  amicitia^  differentes  a  chari- 
«  tate  secundum  alias  rationes,  quibus  ho- 
«  mines  amantur.  Et  similiter  cum  sit  alia 


M  ratio  serviendi  Deo,  ot  homini,  seu  liono- 
«  randi  utrumquo,  non  esl  eadera  virtus 
«  latri.c  el  dulicO.  » 

C;clerum  ha>c  solutio  (inquiunt  Adversa- 
sarii)  non  enorvat  viros  argumonli,  sed  ad- 
jicit;quoniam  proximus  polost  diligi  amore 
supernalurali  dupliciter:  uno  modo  prop- 
tcr  Deum  sicut  proptor  rationcm  formalcm 
immedialam  qux,  et  suh  qua,  ac  proinde 
ita  ut  objcclum  formale,  quod  in  eo  diligi  - 
tur,  sit  Dous  ;  proximus  vero  se  habcat  ut 
objeclum  i)urc  materiale,  eo  modo  (juo  habi- 
lus  principiorum  attingit  principia  relu- 
centia  in  conclusionibus;  et  religio  colif 
Christum  Dominum  in  illius  imaginibus. 
Undo  si  charitas  in  proximo  nihil  aliud 
diligit  nisi  Dcum,  ad  amandum  ipsum  pro- 
ximum  formalitcr  propler  perfoctiones  su- 
pernaturalos  gralia?,  et  virtulum,  necessa- 
ria  erit  alia  virtus  amicitia)  distincta  a  cha- 
ritate  theologica,  eo  modo  quo  dulia  a  reli- 
gione  distinguitur. 

79.  Ca^terum  neque  ista  objectio,  neque  obsc 
quam  advcrsus  duas  priores  solutiones  An-  ''^^f^^ 
gelici  Pra^ceptoris  proposuimus,  illas  inefii-dendu 
cacia?,  aut  alicujus  falsitatis  convincunt  ;  siom 
sed  omnes  ejus  responsioncs  satisfaciunt  -^^l^ 
argumento,  illiusquc  vires  ex  eodem  prin- 
cipio  infringunt.  Quod  ut  clarius  eluccscat, 
animadvertendum  est  primo,  hoc  interesse 
discriminis  inter  bonum,  et  excellcntiam 
formaliter  sumpta,  quod  bonum  ex  sua  for- 
mali  ralione  cst  diffusivum  sui  in  genere 
causa^  fuialis,  atquc  idco  trahcndo  alia  ad 
se,  et  assirailando  sibi,  et  quasi  unum  se- 
cum  constituendo.  Unde  cum  objectum  cha- 
ritatis  theologica)  sit  summum  bonum,  ne- 
cesse  est  quod  sit  maxime  diffusivum  sui, 
pluribusque  commune,  non  quidem  in  pra?- 
dicando,  sod  secundum  communicationera, 
et  causalitatera,  qua  illa  perficiat,  et  sibi 
uniat  sicut  fini.  Excellentia  voro  unius  per- 
sonae,  quatenus  talis,  est  incommunicabilis 
alteri  ut  subjecto,  licet  possit  eicommuni- 
cariextrinsece  sicut  imagini,  et  reprffisen- 
tationi.  Ratioest,  quia  exccUentia,  quatcnus 
talis,  est  id,  ratione  cujus  una  persona  emi- 
net  alteri,  et  ab  ea  distinguitur,  sicut  supe- 
rior  ab  inferiori  :  id  autem,  per  quod  una 
persona  distinguitur  ab  alia,  et  elevatur 
super  illara,  nequit  ei  communicari ;  quia 
si  communicarelur,  eo  ipso  amitteret  ra- 
tionem  formalcra  excellentias,  quae  non  est 
absoluta,  sed  comparativa  unius  personae 
ad  aliam  ;  et  ideo  excellentia  divina,  circa 
quam  versatur  religio,  non  est  communica- 

bilis 


DISP.  ir,  DUB.  IV, 


bilis  creaturis,  sed  illis  incommunicabilis 
sicut  ratio  entis  a  se,  creatoris,  et  alia9  si- 
miles. 

Secundo  nota  ex  D.  Thom.  quccst.  de  cha- 
ritate,  art.  7,  quod  ad  dignoscendum  ob- 
jecta,  quas  subjiciuntur  secundario  alicui 
habitui,  attendendum  est,  an  communicent 
in  ratione  formali  siib  qua  talis  habitus,  et 
cum  illius  objecto  primario  uniantur, 
necne?  Quaecumque  enim  participaverint 
rationem  formalem  sub  qua  specificativam 
habitus,  habuerintque  aliquam  unitatem 
cumilliusobjectoprimario,  poterunt  secun- 
dario  ab  eo  attingi  ;  secus  autem  si  prae- 
dictam  rationem  formalem  nullo  modo 
participent,  neque  cum  illius  objecto  pri- 
mario  uniantur :  tum  quia  latitudo,  et 
sphaera  potentiffi  habitus  metienda  est  ex 
illius  ratione  formali  sub  qua,  ita  ut  ad  ea 
omnia,  et  pra^cise  extendatur,  ad  quae  illa 
protenditur  :  tum  etiam,  quia  qua?  habent 
inter  se  unitatem,  non  censentur  plura,  sed 
unum,  ob  idque  possunt  absolute  ab  eodem 
habitu  attingi,  praBsertim  affectivo ;  quia 
cum  amor  sit  vis  unitiva  fundata  in  simili- 
tudine,  et  convenientia,  consonum  est  illi 
attingere  omnia,  quo^sunt  inter  se  similia. 

Observa  denique,  Deum  esse  in  anima 
justi,  tura  quatenus  is  participat  formaliter 
naturam  divinam,  et  modum  vivendi  pro- 
prium  Dei  :  tum  etiam,  quia  ipse  Deus 
communicatur  homini  justo  per  modum 
doni,  juxta  illud  Joan.  14  :  Si  quis  diliqit 
me,  sermonem  meum  servabit,  et  ad  eum  ve- 
niemus,  et  mansioncm  apud  eum  faciemus. 
Unde  qui  diligit  justum  ratione  gratiae,  eo 
ipso  diligit  Deum  in  illo. 

80.  Ex  his  apparet,  omnes  solutiones 
quibus  D.  Thom.  occurrit  argumento  pro- 
posito,  sufTicienter  illius  vires  enervare.  Et 
quidem  prima,  et  secunda  constant  ex 
primo  et  secundo  notabili;  nam  cum  virtus 
quaclibet  ad  illa  omnia  absolute  se  extendat, 
quae  participant  illius  rationem  formalem 
sub  qua,  suntque  unum  cum  illius  objecto 
primario;  justi  autem  ratione  gratia?  par- 
ticipent  intrinsece  summamDei  bonitatem, 
habeantque  proinde  uriionem  cum  illo ;  non 
vero  participont  intrinsece  illius  excellen- 
tiam,  sei  solum  extrinsece,  ut  illius  ima- 
gines;fit  inde,  ut  charitas,  qua^  respicit 
per  se  primo  sumrnum  bonum,  possit,  de- 
beatque  diligore  secundario  justos  qua  jus- 
tos  :  religio  vero,  (iu;e  versatur  per  se 
primo  circa  excoUentiam  divinam,  nequcat 
vcnerari  illos  cultu  debito  inlrinsocc  illo- 
Salmant.  Curs.  theolog.  tum.  XII. 


rum  dignitali;  sed  si  quando  eos  coluerit, 
erit  ut  imagines  Dei,  eo  sane  modo,  quo 
impendit  honorem  cruci. 

Nec  referunt  qua?  contra  utramque  solu- Q^pQgj[| 
tionem  num.  11,  adduximus  :  quia  D.  Th.  ainmn- 
non  dixit,  objectum  charitatis  esse  bonumD.  Tho. 
in  communi,  sed  amorem  respicereex  na- 
tura  sua  bonum  in  communi,  id  est  sub 
ipsa  formali  ratione  boni,  quas  sui  diffusiva 
est,  et  aliis  communis  per  participationem  ; 
non  vero  sub  munere  excellentis  in  aliqua 
persona,  quo  pacto  incommunicabilis  est 
aliis  inferioribus;  id  enim  proprium  est 
honoris.  Ex  quo  discrimine  optime  intulit 
speciem  amicitia?  non  variari  penes  diver- 
sam  quantitatem  ejusdem  boni,  cultum 
vero  accipere  diversitatem  specificam  per 
ordinem  ad  diversam  excellentiam  perso- 
narum  ;  nam  cum  bonum  sit  diffusivum 
sui,  salvatur  ejus  unitas,  et  similitudo  in 
diversa  quantitate  boni :  ea  autem,  quae 
habent  intcr  se  similitudinem,  et  unitatem, 
terminarepossunteandem  amoris  speciem, 
ut  qua?  fundatur  in  similitudine,  et  uni- 
tate.  Excellentia  vero  unius  persona;,  qua- 
tenus  talis,  est  omnino  incommunicabilis 
aliis,  ob  idque  nequit  esse  ratio  formalis 
honorandi  illas  cultu  debito  intrinseca?  il- 
larum  dignitati  ;  sed  eo  ipso,  quod  in  di- 
versis  personis  sint  diversae  excellentiae, 
necesse  est  ponere  pro  eis  colendis  diversas 
virtutes  observantiaj.  Porro  hajc  excellentia^ 
diversitas  non  debet  esse  metaphysica,  aut 
qualiscumque,  ut  est  illa,  qua  inter  se  justi 
discriminantur;  sed  necessaria  est  diversi- 
tas  moralis  sufficiens  ad  constituendum  di- 
versum  statum,  aut  ordinem  dignitatis,  uti 
se  habet  dignitaspropria  B.  Virginis  Mariae 
adexcellentiamcompetentem  justis  ratione 
gratia? ;  autexcellentia  regiaad  communem 
hominum  dignitatcm.  De  quo  videri  debet 
ipse  D.  Thom.  infra,  q.  103,  art.  3.  d.    nm. 

Ad  id  autem,  quod  adducitur  ad  proban- 
dum  excellentiam  divinamesse  a^quc  com- 
municabilem,  et  participabilem,  ac  illius 
bonitatem.  llespondclur,  quod  licet  exccl- 
Icntia  propria  justorum  sit  creata,  non  est 
tamen  parlicipatio  formalis  excellontia) 
divina},  ut  excellentia  cst,  sed  ut  bonitas 
est.  Tum  quiaexcellentia,  ut  talis,  non  est 
diifusiva  sui,  sed  scgregativa  potius  ab  infe- 
rioribus.  Tum  etiam,  quia  cxcellontia  di- 
vina,  ratione  cujus  rcligio  Deum  colit, 
fundatur  supra  potonliam  crcandi,  quam 
constat  esrio  incominiinicabilcm  creaturis. 
Tum  dcnique,  quia  communicalio  perfectio- 

7 


w 


DK  CMAHITATE. 


nis  fit  |ior  dilTiisioncm  illiiis,  ot  nssimila- 
tionom  participantis  ad  participatum  ;  quod 
est  proprium  bonitatis.  Indo  oxcollentia 
convonions  justis  rationo  gratia;  potorit 
amari  por  charitatom  thoologicam,  ut  bo- 
num  ordinis  divini ;  non  voro  coli  per 
religionom  ut  oxcoUontia  ost,  quia  prout  sic 
non  tam  comparatur  ad  Deum,  cujus 
excoUontiam  colit  roligio,  quam  ad  inferio- 
ra.  quibus  ipsi  justi  eminent.  Videatur  Ra- 
i{.ii'li  (icphaol  de  la  Torre  tom.  1,  de  relujione, 
^^^^"^'  qiLTst   81,  art.  4,  dkp    unic,  ubi  iate  ver- 

sat  hujus  argumenti  dinicultatem. 
1'osiorkv  v^i  \i>ritas  ctiam  tertiac  solutionis  ex  eo 
poiisio.  liquot,  quia  cum  D.  Thom.  ait  charitatem 
"su«!'c't  "0"  diligere  in  proximo  nisi  Doum,  noluit 
«lofcu-  asserere  objectum  formale  quod  pra?dicti 
D."  Tho.  amoris  esse  necessario  ipsum  Deura,  prout 


rolucot  in  proximo,  eo  modo  quo  prima 
principia  attinguntur  in  conclusionibus  ab 
liabitu  intolIigenli;c  ;  quoniam  .  hic  actus 
neque  est  proprie  amor  proximi,  nequo 
sccundarius  charitatis,  sed  reducitur  ad 
illius  actus  primarios.  Sed  propterea  dixit 
Angelicus  Doctor,  charitatem  non  diligero 
in  proximo  nisi  Deum,  quia  cum  justus  ra- 
tione  gratiae  habeat  in  seipso  divinam  bo- 
nitatem,  sitquo  Deus  participative;  qui 
diligit  justum,  qua  justum,  diligit  reipsa 
ipsum  Doum,  non  socus  ac  qui  diligit  me- 
dia  quatenus  talia,  diligit  in  illis  fmem. 

Ex  quibus  patot  ad  confirmalioncm;  con- 
cessa  enim  majori  et  minori,  neganda  est 
consequentia,  cujus  disparitas  constat  ex 
dictis. 


QU.BSTIO    XXVI 

De  ordine  charilatis. 


ARTICULUS  I. 
Vtntm  in  (harilalc  sil  ordo. 

Ad  primum  sic  proceditur.  Videiur,  quod  in  charilatc  non 
sitaliquisordo.  CliariiaseiiiDi  cst  quajdam  virtus.  Sed  in 
aliis  virtuiibus  non  assiijnatur  aliquis  ordo.  Erijo  neque  iu 
charitate  aliquis  ordo  assignari  debet. 

Pra;icrca  :  Sir.ut  Qdei  objectum  est  prima  veritas,  ita  cha- 
ritaiis  objcctum  est  summa  boniias.  Sed  in  fidc  non  ponitur 
aliquisordo,  sed  omnia  a;qualiter  crcduntur.  Ergo  nec  in 
charitale  debel  ponialiquisordo. 

Pra;lerea  :  Charitas  in  voluntale  est.  Ordinarc  auicin  non 
esl  voluntatis,  sed  ralionis.  Ergo  ordo  non  dcbei  allribui 
charitati. 

Sed  coQlra  est  quod  dicilur  Cant.  2  :  Introduxit  me  Kex 
in  a'llain  viuariain,  ordinavil  in  uie  charilatem. 

Eespondeo  dicenduin,  quod  sicut  Philosophus  dicit  in 
quiuto  Mclaph.  prius  et  posierius  dicilur  secundum  relatio- 
nemadaliquod  priiicipiuin.  Ordoautein  includit  inseaii- 
qjeui  niodum  prioris,  et  postcrioris.  Undc  oportet ,  quod 
ubicumque  estaliqubd  principium,  sit  eliam  aliquis  ordo. 
Dicium  auiem  est  supra,  quod  dileclio  charilatis  tendit  in 
Dcum  sicut  in  principium  beatitudlnis,  in  ciijus  communi- 
calione  amicilia  cliaritatis  fundatur ;  et  ideo  oporlct,  quod 
ia  his,  qua;  cx  charitatc  diliguntur,  allcndalur  ali(|uis  ordo 
secundumrelationemadprimuin  principium  hujus  dilectio- 
nis,  ijuod  est  Deus. 

Ad  primum  ergo  dicendum,  quod  charitas  tendit  in  ulti- 
inum  finem  sub  ratione  finis  ultiiiii,  quod  nna  convcnit  ali- 
cui  alii  virluti,  ut  supra  diclum  est.  Finis  autem  habet 
ralioncm  priiicipii  in  appciibilibus,  el  in  agendis,  ut  ex 
supradiciispalet.  Ei  ideo  charitas  maxime  importat  coin- 
parationem  ad  primum  prineipium.  Et  ideo  in  ea  maxiiiie 
consideratur  ordo  secundum  relationem  ad  primum  princi- 
piam. 

Ad  secundum  diccndum ,  quod  fldes  pertinet  ad  vim 
co"noscitivam,  cujus  opcralio  esi  secundum  quod  rescogni- 
lai^sonl  in  cognoscente.  Charilas  aulem  est  in  vi  allectiva. 


cujusopcratioconsistit  in  hoc,  quod  aninia  lcudit  in  ipsas 
rcs.  Ordoaulem  principaliusinvcnilur  in  ipsis  rcbus,et  ex 
eis  dcrivaturad  cognitionem  nostram.  El  ideo  ordo  inagis 
appropriaiur  charitali,  quam  fidci,  licet  etiam  in  fidc  sit 
aliquis  ordo,  secundum  i|uod  esl  principaliler  dc  Dco,  se- 
cundario  aulem  dc  aliis.  qua;  icferuntur  ad  Dcum. 

Ad  tcrtium  diccndum,  quod  ordo  pcrtinei  ad  rationcm, 
sicutad  ordiiiaiitein  ;  sedad  viin  appetiiivam  periiiietsicut 
ad  ordinaiam.  Et  hoc  modo  ordo  iii  cliarilaic  ponitur. 

Conclusio  cst  afjirmativa. 


DISPUTATIOIII. 

De   ordine   diligendorum  ex 
charilate^ 

Explicatis  objectis,  ad  qua^  extendi  po- 
testairectio  charitatis,  superest  exploremus, 
qualiter  verselur  circa  illa,  an  scilicet 
a^quali  amore,  vel  potius  ina^quali ;  ita  ut 
qua^  perfectiora  sunt,  magis  diligat;  qua3 
vero  minus  perfecta,  inferiori  amore  pro- 
sequatur  ;  hoc  enim  intelligimus  in  pras- 
senli  nomine  ordinis,  quippe  qui  priori- 
tatem  inler  aliqua  ex  sua  ratione  formali 
includit. 


DUD.  UNIC. 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


91 


Prima 
«nclu- 


Theod. 

Jregor. 

Uagn. 

Glossa. 

D.  Tho. 

ilyssen. 

Bern. 

aieron. 

i.ugust. 

i.mbros 

Origen. 


Katlo 
conclu- 
sionis. 
D.  Tho. 


DUBIU^I  UNICUM. 

Ltrum  in  charitate  sit  ordo,  et  unde 
attendatur  ? 

Primaparshujus  dubii  facilisestnegotii. 
Posterior  vero  non  nihil  difRcultatis  ha- 
bet,  ex  cujus  decisione  pervium  eritdiluere 
omnes  qua^stiones,  quaj  excitari  possent 
circa  materiam  praesentis  disputationis, 
quam  proinde  unico  dubio  complectimur. 

§  I. 
Deciditur  primajmrs  dubii. 

I.  Dicendum  ergo  est  primo,  charitatem 
non  diligere  aequaliter  omnia  sua  objecta, 
sed  inaequaliter,  atque  ideo  observare  ordi- 
nem  in  dilectione  illorum.  Ha^c  assertio 
est  communis  SS.  Patrum,  etTheologorum, 
videturque  expressa  in  illo  Cantic.  2:  In- 
troduxit  me  rex  in  cellam  vinariam,  ordi- 
navit  in  me  charitatem;  nam  perinde  est, 
ac  si  diceret,  quod  sponsus  rectum,  et  de- 
bitum  charitatis  ordinem  in  illa  constituit ; 
sic  enim  exponunt  prasdictum  locum 
SS.  Patres,  Theodoret.Gregor.Magn.Gloss. 
et  D.  Thom.  ibi,  Nyssen.  homil.  4,  in  Can- 
tic.  Bernard.  serm.  49,  et  50,  in  eundem  li- 
brum,  Hieronym.m  cap.AA,  Ezech.Augu.st. 
lib.  15,  de  Civit.  cap.  22,  Ambros.  in  Lu- 
cam,  cap.  6,  et  Origenes  homil.  2,  in  Can- 
tic.  ubi  sic  habet  :  «  Dominus  noster  in 
«  Evangelio  praecepta  de  charitate  consti- 
«  tuens,  ad  uniuscujusquedilectionem  pro- 
«  prium  aliquid  apposuit,  et  dedit  intelli- 
«  gentiam  ordinis,  cum  dixit :  Diliges  Do- 
«  minum  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuo,  et 
«  proximum  tuum  sicut  te  ipsum.  Si  haec 
«  intellexeris,  et  intellecta  compleveris, 
«  fecisti  quod  in  isto  sermone  praecipitur  : 
«  Ordinate  in  me  charitatem.  » 

Deinde  suadetur  eadem  assertio  ratione 
desiimpta  ex  D.  Thom.  quwst.  unic.  dc  cha- 
rit.  art.  7,  nam  quaslibet  virtus  eodem  mo- 
do  attingit  sua  objecta,  quo  illa  se  habent 
ad  iilius  rationem  formalem  sub  qua,  ut 
patct  a  simili  in  potentia  visiva,  qua^  ita  se 
habet  ad  visibilia,  sicut  ipsa  ad  rationem 
visibilis  :  sed  objecta  charitatis  non  se  ha- 
bent  ajqualiter,  sed  ina^qualiter  ad  illius 
rationem  formalem  sub  qua,  scilicet  sum- 
mam  bonitatem  bealificantem  ;  nam  Deus 
est  summum  bonum  beatificans  peresscn- 
tiam  suam,  creatura;  vero  solum  participa- 


tive  communicant  in  pra?dicta  bonitate,  et 
beatitudine  :  charitas  igitur  non  fertur 
aequali  amore  in  sua  objecta,  sed  insquali, 
ac  proinde  cum  ordine  prioris,  et  posterio- 
rissecundum  dignitatem. 

Confirmatur  :  nam  amicitia  illud  objec-  Fulci- 
tum,  caeteris  paribus;  prius  et  magis  diligit,  "'' 
quod  perfectius  communicat  in  bono,  in 
quo  ipsa  fundatur  ;  ideo  enim  amicitia  po- 
litica  respicit  principalius  Principem,  a 
quo  totum  bonum  reipublicae  pendet,  quam 
illius  subditos  :  sed  objecta  charitatis  com- 
municant  secundum  magis,  et  minus  in 
bono  aBternae  beatitudinis,  super  cujus 
communione  ipsa  fundatur,  ut  nemini  est 
dubium  :  charitas  igitur  tendit  in  sua  ob- 
jecta  cum  ordine  praecedentiae.et  dignitatis. 

2.  Ultimo  probatur  ha^csententia  rationeAiia  as-; 
adducta  a  D.Thom.m  hac  qupest.  26,  art.  1 ; ^*^ratio!'' 
nam  ubicumque  comparantur  aliqua  sicut^- '^''^o- 
principium,et  principiata,  ibi  est  ordo  prio- 

ris  et  posterioris ;  quia  principium  est  prius 
principiatis,  et  ha^c  posteriora  illo  :  sed 
charitas  tendit  in  Deum  sicut  in  princi- 
pium  beatitudinis,  super  cujus  communi- 
catione  ipsa  fundatur,  quia  respicit  illum 
sub  conceptu  finis  ultimi,  qui  habet  ralio- 
nem  principii  in  agendis,  et  appetibilibus  ; 
ad  creaturas  vero  e.x.tenditur  ut  ordinatas 
ad  pra^dictum  finem  :  ergo  charitas  in 
amore  eorum,  ad  quae  afficitur,  observat 
ordinem  prioris  et  posterioris  taxatum  se- 
cundum  relationem  ad  primum  princi- 
pium  hujus  dilectionis,  quod  est  Deus. 

Confirmatur  primo:  nam  amicitia  ajqui-  condr 
paratur  justitiaB  estque  illi  aiTinis.  ut  supra  """'^' 
diximus  :  sed  justitia  observat  ordinem 
circa  sua  objecta,  reddendo  unicuique  debi- 
tum  pro  jure  suo,  nempe  cui  decem,  de- 
cem  ;  cui  vero  quinque,  quinque  :  ergo  cum 
charitas  sit  amicitia,debet  servare  ordinem 
inamore  illorum,  quae  diligit,ita  ut  unicui- 
que  reddat  amorem  commensurate  ad  il- 
lius  merita,  et  jus. 

Confirmatur  secundo  :  charitas  diligit 
Deum  prqpler  se,  et  sicut  objocfum  prima- 
rium  ;  creaturas  vero  ut  objecta  secunda- 
ria,  ct  rationo  ipsius  Dei  :  ergo  magis 
diligit  Dcum,  quam  creaturas,  quia  propfer 
quod  unumquodque  tale,  et  illud  magis. 
Servat  igitur  ordinem  in  suo  amore. 

3.  Nec  refert  si  objicias  :  quia  ubi  est 
una     ralio    dilccfionis,    non    debet    esse    ""• 
inajqualis  dilcctio,  ut  constat  ex  so,  et  do- 

cet    D.  August.  lib.  1,  de   doct.  Christ.  crt/).p.  ah;; 
28  ;  sed  una  cst  ratio  diligcndi  Deum,  et 


Alia 
foiifir- 
inatio. 


ibjcc- 


I)K  CllAKlTATK. 


proxinuim  por  cliarilatom.  scilicot  Doiis 
ipso.  qui  noii  ost  niajor  in  seipso,  quam  in 
proximo.  noquo  in  uno  proximo,  quam  in 
nlio  :  ergo  cliaritas  non  sorvat  ordinem 
int*>r  sua  objecta,  sod  omnia  aoqualiter  dili- 
git. 
ii' t'i'"  Hespondetur  onim  ex  D.  Thom.  in  hac 
■  quTst.  -20.  art.  0  aii  2,  et  (]u,Tst.  Je  charit. 
art.9  fl(/l,quod  licet  Deus  non  sit  major 
in  seipso,  quam  in  proximo,  aut  in  uno 
proximo.  quam  in  alio.  sed  idom  in  omni- 
bus  ;  in  soipso  tanion  ost  priiicipium  bca- 
tiludinis.  ct  summum  bonum  :  quam  boni- 
tatem  iion  communical  infinito,  ol  a?quali- 
ter  crcaturis  ;  sed  fiaite,  et  secundum 
magis  et  minus.  Unde  cum  Deus  sit  princi- 
pium  boatitudinis,  non  vero  proximi  ;  et 
ex  ipsis  proximis  aliqui  sint  Deo  magis 
propinqui  propter  majorcm  bonitatem, 
quam  a  Deo  participanl  ;  idcirco  non  dobet 
cliaritas  omnia  sua  objecta  aquali  amore 
diligere,  sed  polius  tenetur  servare  ordincm 
prioris,  et  posterioris  in  amore  illorum. 
Sefpnda  Nec  etiam  refert  si  urgeas,  quod  ut  docet 
°iia'  Philosoph.  2,  Ethic.  cap.  9,  amicitia  est 
Arijtot.  qua^dam  ajqualitas  :  sed  a^qualitas  est  uni- 
formis.  divcrsitatem  non  paticns,  sicut  nec 
unitas  divisionem  :  ergo  amicitia  charitatis 
non  observat  ordinem  in  suo  amore,  sed 
omnibus  est  aqualis. 
confir-  Et  confirmatur  primo,  quia  ha^c  videtur 
D^Aug.  expressa  sententia  D.  August.  lib.  1,  de 
doct.  Christ.  cap.  28,  ubi  sic  habet  :  «  Om- 
«  nes  homines  aque  diligendi  sunt ;  sed 
«  cum  omnibus  prodesse  non  possis,  iis 
«  potissimum  consulendum  est,  qui  pro  lo- 
«  corum,  et  temporum,  vel  quarumlibet 
«  rerum  opportunitatibus  constrictius  tibi 
«  quasi  quadam  sorte  junguntur.  »  Ubi, 
ut  vides,  ex  co  diffcrt  secundum  August. 
dilectio  charitatis  a  beneficentia,  quod  illa 
debet  esse  ajqualis  erga  omnes,  secus  vero 
ista. 
ConCr-  Confirmatur  secundo,  quia  non  polest 
matio.  esse  consonus  charitali  dilectionis  modus, 
ox  quo  natus  est  sequi  defectus  pacis,  et 
unionis  ;  cum  charitas  sit  radix  concor- 
dia?,  et  unitatis  :  scd  ex  dilectione  ina^quali 
proximi  natus  estsequi  prffidictus  defectus  ; 
nam  qui  agnoscunt  se  aliis  in  dilcctione 
postponi,  conquoruntur,  et  tam  magis  di- 
lectos,  quam  ipsum  diligentem  fastidiunt. 
aversantur,  et  circa  eorum  amorem  obri- 
gent  :  charitas  igitur  non  amat  ina^qualitcr 
proximos,  sed  acqualiter,  proindcque  sine 
ordine. 


•I.  Non,  inquam,  Iktc  roforunt  ;  nd  re- 
plicam  enim  rospondet  I).  Thom.  in  3,  dis- 
tinct.  29,  quTst.  1,  art.  1  ad  2,  his  verbis  : 
«  Ad  secundum  diccndum,  quod  amicitia 
«  non  consislit  in  ncqualitatc  a^quiparan- 
«  tiaj,  quia  potcst  ossead  supcrioros,  infe- 
«  riorcs,  otaDqualos;  sodconsistil  in  ajqua- 
«  litate  proportionis,  quajquidomacqualitas 
«  non  rofugit  diversitatom  quantitatis,  si- 
«  cut  eadomproportio,scilicetsex,quialtera, 
«  est  trium  ad  duo,  et  sex  ad  quatuor, 
«  quamvis  ina^qualis  sit  quantitatis  exces- 

«  SUS.    )) 

Ad  primam  confirmationem  dicendum 
ex  eodem  .'\ngelico  Draicepfore  in  hac.  q. 
26,  «r/.G  flrf,2,  quod  dilectio  dupliciter  po- 
test  esse  inajqualis  crga  aliquos.  Uno  modo 
ex  eo,  quod  aliquos  diligat  seu  altingat, 
aliquos  vero  non  ;  et  ha;c  inaequalitas  est 
aliena  a  charitate,  secus  autem  a  benefi- 
centia ;  quia  cum  bcneficentia  iion  valeat 
omnibus  prodesse,  quibusdam  dumtaxat 
consulere  et  opitulan  debet,  scilicet  desi- 
gnatis  ab  August.  Charitas  autem  quan- 
tumvis  minima,  extendi  potest  ad  omnia 
diligibilia.Et  ideo  exislcns  in  charitate  est 
omnibus  benevolus,  secus  autem  beneficus. 
Alia  vero  est  inacqualitas  dilectionis  ex  eo, 
quod  quidam  plus  aliis  diliguntur  ;  et  hffic 
ina^qualitas  est  propria  charitas,  nec  illam 
intcndit  excludere  D.  Aug.  sed  primam 
dumtaxat,  ut  constat  ex  littera. 

Adde  D.Augustinum  nonloquideaequali- 
tate  acquiparantia?,  dum  ait,  omnes  aeque 
diligondososse  ;  sed  de  aDqualitate  propor- 
tionis,  qua  ad  omnes  homines  extenditur 
charitas. 

Ad  sccundam  confirmationem  respon- 
detur  negando  minorem,  quam  non  evincit 
probatio  ;  quia  illae  quercla)  pcrturbantes 
pacem,  et  concordiam  fratrum,  non  im- 
probant  ordinem  dilectionis,  quem  dixi- 
mus  observare  charitatem  circa  sua  ob- 
jecta  ;  quia  non  oriuntur  ex  illo,  cum  pra;- 
dictus  ordo  sit  rocta)  rationi  consentaneus, 
non  minus  quam  ordo  justitiae  distribuen- 
tis  militibusslipondiapromeritis,  quoniam 
ut  ait  I^hilosoph.  8  Ethic.  lect.  12  :  «  Qua3- 
«  rere  quomodo  vivendum  est  amico  cum 
«  amico  ?  nihil  aliud  est  quam  quasrere, 
«  quomodo  justum  est  ;  non  enira  idem 
«  justum  videtur  amico  ad  amicum,  nec  ad 
«  alienum  et  sodalcm,  ac  condiscipulum 
«  esse.  »  Sed  pradictas  querela^  indices 
sunt  eos,  a  quibus  proferuntur,  superbia) 
spiritu  agitari,  eoque  ipso  indignos   esse, 

ut 


Soliitio 
objcctio 

nis  cx 
D.  Tho 


Respon- 
sioad 
pri- 
mam. 
coiifir- 
matio- 
nem. 

D.  Tho 


D.  Aug 


Diluitur 
secunda 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


93 


D.  Aug. 
Philos. 

Divcrsi- 
Us  intcr 
jmorcin 
carna- 
len),  ct 
spiritua- 
lem. 


ut  aequali  cum  aliis  araore  diligantur.  Si 
namque  homo  (ut  par  erat)  humiliter  de 
se,  et  abjecte  sentiret,  non  causaretur  alios 
sibi  in  amore  praeferri,  sed  potius  seip- 
sum  omni  amore  indignum  publicaret,  ut 
ex  se  liquet.  Cajterum  quia  amari  est  quod- 
dam  honorari  ;  homines  autem  appetunt 
generaliter  honorem,e.t  gloriam,  ii  prae- 
sertim  qui  abjecta?  sunt  conditionis  et  ani- 
mi  (nam  quasi  ad  levia  et  vilia  nati,  non 
verum  honorem,  qui  ex  virtutibus  procedit, 
sed  inanem  humani  favoris  auram,  nulla 
suorum  meritorum  habita  ratione,  aucu- 
pantur) ;  hinc  provenit  quod  vocera  effe- 
rant,  et  querelas,  si  quando  deprehendunt 
se  aliis  in  amore  postponi.  Unde  prasdictaa 
obmurmurationes  non  debent  impedire 
ordinem  charitatis,  sed  ut  latentis  super- 
biaeslatus  refrenari. 

5.  Quae  doctrina  desumitur  ex  D.  Thora. 
opusc.  4,  §  7,  ubi  docet  ad  amicitiara  pro- 
ximi  maxime  juvare  patientiam,  et  humi- 
litatera,  quae  ipsara  patientiam  gignit  ; 
quoniara  cum  superbia,  et  iracundia  vix 
potest  amicitia?  dulcedo  conservari  :  quia 
utdicitur  Proverb.  13  :  Inler  superbos  sem- 
per  jurQia  sunt.  Qua3  etiara  suscitat  iracun- 
dia,  juxta  illud  cap.  25  ejusdem  libri  : 
Vir  iracundus  suscitat  rixas.  Ob  idque  pru- 
dentissiraus  Saloraon  consulit  declinandam 
esse  familiaritatem  hominis  iracundi  ;  sic 
enim  habet  Proverb.  22  :  Noli  esse  ainicus 
homini  iracundo,  neque  ambules  cum  viro 
furioso  :  ne  forte  discas  semitas  ejus,  et  su- 
mas  scandalum  animx  tux.  Quam  etiam 
doctrinam  inculcant  August.  lib.  de  amici- 
citia,  et  Philosoph.  1  Ethic. 

Et  sane  qui  a^gre  sustinet  honestam  pro- 
ximi  dilectionem,  aporte  convincitur,  pa- 
rum,  vel  nihil  charitatis  habore  erga  illum  ; 
quoniam  sicut  qui  diligit  Deura,  eo  ipso 
vult  illura  ab  oranibus  araari,  et  honorari ; 
ila  qui  diligit  proximum  ex  charitate,  ap- 
petit  illum  ab  aliis,  et  pra^sertim  a  Deo 
araari,  el  in  honore  hal)eri  ;  quippo  ia  hoc 
discrirainantur  amor  carnalis,  et  spiritua- 
lis  procedens  ex  charitate,  quod  ille  soli 
amanti  vult  amatura,  iste  vero  appetitip- 
sum  ab  aliis  amari,  ut  egregie  docet 
D.  Thom.  I,  2,  quxst.  28,  art.A,  his  verbis  : 
V  Intensus  amor  quffirit  excluderoomne  id, 
«  quod  sibi  repugnat  ;  alitcr  taraen  hoc 
'<  contingit  in  amore  concupiscontia!,  et 
«  aliter  in  amore  amicitiac;  nam  in  amore 
(c  concupiscentiao,  qui  intense  aliquid  con- 
«  cupiscit,  raovetur  contraomneillud,  quod 


«  repugnat  consequutioni,  vel  fruitioni 
«  ejus,  quod  amat  ;  et  hoc  raodo  qui  qua^- 
«  runt  excellentiaai,  raoventur  contra  eos, 
«  qui  excellere  videntur,  quasi  irapedientes 
«  excellentiam  eorum  ;  et  iste  est  zelus 
«  invidia?,  de  quo  dicitur  Psalm.  36  :  Noli 
«  aBmulari  in  malignantibus,  neque  zelave- 
«  ris  facientes  iniquitatera.  Amor  autem 
«  amicitia^  quarit  bonura  amici.  Unde 
«  quandoest  intensus,  facit  hominera  mo- 
«  veri  contra  orane  illud,  quod  repugnat 
«  bono  araici ;  et  secundura  hoc  aliquis  di- 
«  citur  zelare  pro  araico,  quando  si  qua3 
«  dicuntur,  vel  fiunt  contra  bonura  araici, 
«  homo  repellere  studet.  Et  per  hunc 
«  etiam  modura  aliquis  dicitur  zelare  pro 
«  Deo,  quando  ea  quae  sunt  contra  hono* 
«  rem  Dei,  repellere  secundum  posse  cona- 
«  tur,  secundum  illud  3.  Reg.  Zelatus  sum 
«  pro  Domino  exercituura,  etc.  «  Ex  qua 
doctrina  manifeste  habetur,  quara  distet  a 
charitate  aliorum  dilectionem  invidere, 
vel  ex  inaequalitate  illius  perturbari. 

6.  Petes  prirao,  an  ordo  cliaritatis  sit  rncideii-_ 
attendendus  secundura  affectura,  vel  effec- jecislo," 
tura? 

Respondetur  cum  D.  Thora.in  3,  t/wf.29,  ^-  '"'*"'• 
quxst.  I,  art.  2,  ordinem  charitatis  creatae 
attendendum  esse  per  se  primo  secundum 
aifectum.  Tura  quia  objectura  charitati.^, 
ut  dicit  vira  affectivara,  est  bonum ;  unde 
cum  illius  ordo  attendatur  secundura  di~ 
versitatera  bonorura,  ad  qua;  afiicitur,  ne- 
cesse  est  illura  attendi  per  se  primo  ex 
affectu.  Tum  etiam,  quia  affectus  exterior 
non  peitinet  ad  charitatem,  nisi  in  quan- 
tum  procedit  ex  aiToctu,  in  quo  primo  est 
charitalis  actus;  si  quis  eaim  maxima 
bona  aliis  conferat  sine  affectu  ad  ipsos, 
esto  exerceat  actus  liberalitatis,  aut  justi- 
tiae,  non  taraen  charitatis.  Unde  cura  haec 
virtus  perhibeatur  ordinata,  oportet  illius 
ordiaera  attendi  directe,  et  per  se  primo 
ex  affectu. 

Dixiraus  per  sc  primo,  quia  sccundario 
etiam  altendi  polest  ordo  charitatis  ex  ef- 
fectu,  non  quia  persona3,  quara  plus  affcc- 
tive  diligimus,  magis  ia  ellectu  impenda- 
mus  ;  sed  quia  magis  parati  sumus  ei  ia 
elfectu  impendere,  si  necesse  fuerit.  Ete- 
nira  cum  frequenter  ii,  quos  raagis  diligi- 
mus,  nostris  auxiliis  noa  indigeaiit,  aon 
debomus  eis  illa  impeadoro,  sed  habere 
aaimura  paratum  ad  illa  cis  prius,  quam 
aliis  coaferenda,  si(|uaado  ipsis  iadigeant. 

7.  Pefes    secuado,   aa  ordo    charitalis 


94 


HK  CHAKITArK. 


AUeriu< 
qua'stio- 
iii»  n>so- 
lulio. 


Divisio 
amoris 
iD  appre 

tiali- 
vom,  ei 
intcnsi- 
vam  (ic- 
fenditur. 


dobe;it  attondi  socinidiim  nlToctiim  ajipro- 
tiiilivum,  vel  intensivutn  ? 

Kospondetur  ordinom  cliarilatis  attoiuli, 
por  se  lcqtiendo.  secnndnm  anoclum  ap- 
preti;itivum.  I'ro  cujus  intolligontia  nota, 
qiiod  alToctus  ost  major  alio  ol)joctivo,  qno 
vulumu.-?  amico  majii.'^  boiuim  :  qua  ratioiu^ 
aliectus.  quo  appotimus  Petro  rogiuim 
coMeslo,  est  major  illo,  quo  ei  concupisci- 
nius  bona  temporalia  ;  excedit  enim  illum 
e\  parte  boni  voliti. 

Aflectus  vero  major  intonsivc  ille  dici- 
tur,  qui  exccdit  in  conatu,et  elTicacia  agon- 
tis.  sivoin  gradu  radiciitionis  majoris  in 
subjocto  :  sicut  si  majori  impetu  ot  conatu 
conciipiscamus  Potro  bona  temporalia. 
quamcoelostia,an"oclustcniporaliumeritma- 
jor  intensive  amorecoflestiuni,  minor  voro 
objective.  quia  ut  docet  D.  Thom.  loco  pro- 
xime  rilato  ad  ,3,  intensio  aclus  liberi  non 
niensurattir  ex  quanlitate  objecti  tantum, 
sei  magis  ex  elTicacia  agcntis,  et  conatu  in 
agendo.  Tnde  sicut  non  videt  melius,  qui 
majorcm  rem  intuetur.  sed  qui  clarius  ,  ita 
non  oportet,  quod  aoquali  intensione  afTicia- 
tur  quis  ad  personam,  cui  majus  bonum 
desiderat. 

Affectus  denique  appretiativus  ille  dici- 
tur,  quo  aliquam  personam  plurimi  aesti- 
mamus,  et  aliis  pra^ferimus  ;  quo  pacto 
araor  cbaritatis  erga  Deum  est  major  ex 
specie  sua  quolibet  alio  amore  quanturavis 
intenso  ;  nam  qui  habet  charitatera,  in  ea 
est  dispositione,  ut  si  opus  fuerit  desercre 
propler  Deuni  personas  intimo  sibi  amoris 
nexu  conjunctas,  quales  sunt  parentes,  filii, 
uxor.  etc.  eas  derelinquet  propter  illura  ; 
quia  ex  vi  charitatis  raajori  pretio  habet 
Deum,  quam  parentes,  etc.  et  ideo  mallet 
illos,  quara  Deum  araittere. 

Ex  quo  patet,  distinctionem  anioris  in 
.apprctiativura  et  intensivum,  non  esse  fic- 
titiam,  ut  aliqui  asserunt,  sed  urgenti  fun- 
daraenlo  inductam.  Quod  vel  ex  eo  liquet, 
quia  sa?pe  contingit,  raatrem  diligcntem 
intensissime  filios  amore  naturali,  susci- 
pere  charitatera  in  gradu  remisso  ;  nulla 
quippe  probabilitatis  specie  dici  potest , 
gratiara  esse  raagis  intensara  in  oranibus 
jur-tis  quavis  alia  honesta  amicitia  ;  ct  ta- 
men  eo  ipso,  quodexistat  in  gratia,  majori 
pretio  habet  Deum,  quam  proprios  filios, 
illumque  magisdiligit  amore  appretiativo; 
est  enim  hic  amor  proprius  charitatis,  ut 
optime  vidit  D.  Thom.  I,  2,  qu.Tst.  16,  art. 
?>   ubi  sic  corpus  articuli  concludit  :  «  Cha- 


«  rilas  auloni  addit  supra  aniorem  perfec- 
«  liononi  qtiandani  amoris,  in  quantura  id, 
«  quod  amatur,  magni  pretii  a^stimatur, 
((  iit  ipsuni  noraen  dcsignat.  » 

(^^uibus  addo,  sa^pe  parentes  diligeredul- 
cius,  ot  intensius  filios  infantilis  actatis, 
quain  majoros  ;  cum  tamen  aniore  appre- 
tialivo  illos  ut  in  plurimura  primogcnitis 
postponant.acgrius  enim  patcrcntur  horum 
jacturam,  quara  illorura  defectura.  Krgo 
distinctio  araoris  in  appretialivura  et  in- 
tensivum,  etiam  intra  ordinera  araoris  na- 
turalis  dcbet  adraitli. 

Ex  his  ergo  ad  dubitationem  nuper  exci- 
tatam  respondotur,  ordinem  charitalis  at- 
tendi  penes  aniorera  appretiativum.  Tum 
quia  hic  est  potior  aliis.  Tum  etiara,  quia 
in  charitale  excessus  araoris  appretiativi 
trahit  secum  (saltera  per  se  loquendo)  cx- 
ccfsura  aliorura  ;  persona  cnim,  quae  se- 
cundum  ordincm  charilatis  majori  prctio 
liaberi  debet,  jus  liabot  ut  potiori  alfectu 
intensivo,  et  objectivo  diligatur. 

8.  Petes  tertio,  an  ordo  charitalis  cadatincidcm 

1  .     .,  aliucl(3u 

sub  pra^cepto  .■'  biumde 

Respondetur  affirmative,  quia  sub  quo ''''''""'• 
pra3cepto  cadit  actus  alicujus  virtutis,  cadit 
ex  consequcnti  modus,  per  quem  completur 
ralio  talis  actus  :  sed  ordo  per  quera  unura- 
quodque  diligitur  juxla  suam  dignitatom, 
est  modus  pertinens  ai  rationem,  ct  subs- 
tantiam  dilectionis  charitativffl  :  ergo  sicut 
diligere  Deum,  proximum,  et  nosipsos,  ca- 
dit  sub  pra3cepto  charitatis,  ita  et  ordo,  quo 
debemus  ha^c  ipsa  diligerc.  Quamvis  cnim 
liberura  sit  extra  tempus  obligationis  pra- 
cepti  clicere  aclura  dilectionis  Dei  et  pro- 
ximi,  hujusque  proximi ,  vel  illius ;  ex 
suppositione  tamen,  quod  quis  afficitur  ad 
aliquod  objectum  charitatis,  tenetur  dili- 
gcre  illud  pro  sua  dignitate,idcst  observato 
ordine  ab  hac  virtute  pra^scripto  ;  non  secus 
acqui  libere  orationi  incumbit,  tonetur  at- 
tentionem,  ct  devotionem  inter  orandum 
observare,  quia  istae  sunt  conditiones  pro- 
pria3  actus  orationis. 

Quod  si  petas  ullimo,  an  ordo,  de  quouesoiu- 
hactenus,  sit  proprius  charitatis  ?  i-ius^dmi 

Respondetur  esse  proprmm  illius  quasi  cuitatis. 
per  excellentiam  ;  quia  licet  aliao  virtutes 
sint  principaliler  dc  uno  objecto,  et  secun- 
dario  de  aliis,  observentque  proinde  ordi- 
nem  in  attingentia  illorum ;  hoc  taraen 
maxirae  est  charitati?,  quia  tendit  per  se 
in  ultimum  finem  sub  ratione  finis  ultimi, 
qui  habet  rationera  primi  principii  in  ap- 
petibilibus  : 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


95 


petibilibus  :  ordo  autem  sumitur  per  habi- 
tudinem  ad  principium,  ut  dictum  est.  Et 
quia  primum  in  unoquoque  genere  est  cau- 
sa  ca^terorura,  ideoomnis  ordo  in  aliis  vir- 
tutibus  repertus  descendit  quodammodo  a 
charitate.  Ob  quam  rationem  dixit  D.  Au- 
gustinus,  eam  esse  ordinem  amoris,  quia 
cujuscumque  virtutis  ordo  ex  ordinatione 
charitatis  derivatur. 


II. 


Examinatur  posterior  difficultas. 

Dia  I.  9-^t  secundam  difficultatem^expediamus, 
animadvertendum  est  prius,  pluribus  ex 
capitibus  attendi  posse  amoris  ordinem, 
sive  inasqualitatem.  Nam  primo  potest 
unus  amor  excedere  alium  ex  parte  boni- 
tatis  amata? ;  cum  enim  amor  fendat  perse 
in  bonum,  quo  aliquid  est  melius,  eo  per 
se  loquendo  est  amabilius.  Secundo  ex 
parte  conjunctionis  objecti  amati  cum 
amante  ;  cum  enim  araicabilia  ad  alterum 
veniant  ex  amicabilibus  ad  se,  propterea 
quo  aliquid  est  conjunctius  amanti,  eo  est 
respectu  illius  magis  amabile.  Tertio  ex 
similitudine,  et  convenientia  objecti  amati 
cum  amante  ;  sirailitudo  quippe  amorem 
per  se  loquendogenerat,  et  ideo  quo  aliquid 
est  similius  araanti,  eo  est  respectu  illius 
amabilius,  c^eteris  paribus.  Unde  cum  om- 
Tiia  ha3C  concurrant  ia  amore  charitatis, 
dubium  est,  ex  quo  prajcipue  capite  atten- 
di,  et  desumi  debeat  illius  ordo,  sive  ina^- 
qualitas. 

(la  2.  Secundo  nota,  amorem  esse  quendam 
motum  amantis  in  amatum  :  omnis  aulem 
ra.otus  proportionatur  termino,  et  mobili ; 
accipit  enim  speciem  a  lermino,  intensio- 
nem  vero  a  mobili,  et  virtute  motiva  :  nam 
ut  experientia  constat,  quo  aliquod  mobile 
est  magis  dispositum  ad  motum  ratione 
figura),  vel  levitalis,  eo  velocius  movetur, 
etiam  minori  impulsu  percitum.  Unde  cum 
amorsitmotus  amantis  in  rem  amatam, 
debet  accipere  ab  illaspociem,  etquantita- 
tem  objectivam  ;  a  subjecto  vero  et  princi- 
pio  movente  intensionem,  sive  inaiqualita- 
tem  intensivam. 

)ta3.  Observa  denique,  quod  charilas  potost 
considerari  vel  in  palria,  ubi  erit  omnino 
pcrfecta ;  vel  in  via,  ubi  nondum  assequuta 
est  complcmentum  sua>  porfectionis.  Cum 
igitur  in  pra^senti  inquirimus  radicem,  seu 
principium,  ex  quo  mensurari  debet  ordo 


dilectionis  charitativaj,  loquimur  de  prae- 
dicta  virtute  considerata  in  statu  viae, 
quamvis  ob  connexionem  doctrinaj  etiam 
explicandus  sit  ordo,  quem  observavit  in 
patria. 

His    suppositis  dicendum   est  secundo,  Proponi- 
ordinem  dilectionis  charitativffi  attenden-  cuncia' 
dum  esse  per  habitudinem  ad  Deum,  et  ip-  '^g"*'' 
sum  diligentem,  sicut  ad  propriam  mensu- 
ram.    Ha^c   assertio  est  D.   Thom.  in  /iac^- Tho. 
qussst.  26,  artic.  4  ad  \,  et  art.  7,  in  corp. 
et  quxst.  unic.  de  charit.  art.  9,  quem  se- 
quuntur  omnes  Theologi.  Probatur  autem  funda- 
ratione  ;  nam  ut  §  prxcedenti  vidimus,  om- 
nis  ordo  prioris,  et  posterioris  attendi,  et 
mensurari  debet  per   liabitudinem  ad  ali- 
quod  principium,  quod  in  omni  genere  est 
potius  principiatis,  sicut  et  inter  ipsa  prin- 
cipiata  illud  magis  eminet,  quod  intimius 
conjungitur  suo  principio.    Sed  principia 
dilectionis  charitativa^  sunt  duo,  Deus  scili- 
cet,  et  ipse  diligens  ;  nam  Deus  est  princi- 
pium  finale,  et  formale  specificativum  pra3- 
dicti   actus ;    diligens   vero  materiale,    et 
efficiens  :  ergo  ordo  dilectionis  charitativaj 
attendi  debet  per  habitudinem  ad  illa,  sicut 
ad  propriam  mensuram. 

Confirmatur  :  nam  araor  charitatis  est 
motus  quidam  anims  in  Deum,  sicut  in 
terminum,  et  finera  :  sed  ina^qualitas  mo- 
tuum  attenditur  ex  parte  mobilis,  et  ter- 
mini  :  ergo  ordo,  et  inaequalitas  amoris 
eliciti  a  charitate,  attendenda,  et  mensu- 
randa  sunt  per  habitudinem  ad  Deum,  et 
personara  quae  illum  diligit.  Cfflterum  quia 
hffic  inaequalitas  potest  esse  vel  objectiva, 
vel  intensiva,  idcirco. 

10.  Dicendura  est  tertio,  inajqualitatem  g^^'^j.|'*. 
intensivam    dilectionis  charitativao    sumi    sio. 
per  ordinem  ad   ipsum  diligentem  ;  inae- 
qualitatem    vero    objectivam    per    habi- 
tudinem  ad   Deum,  ita  ut   personaj,  qua> 
fuerint   Deo  magis   conjunctae,  diligantur 
majori  amore  objectivo  ;  qua?  vero  magis 
ipsi   diligenti,    amentur  strictiori    amore 
intensivo.  Haec  conclusio  est  a^quo  commu- 
nis   ac  pra^cedens ,   quam   docet  Angolus 
Prajceptor  artic.  7,  hnjus  quxstionis  2G,  et  ^* ''''"'■ 
sequitur  manifeste  ex  dictis,  quia  intensio 
motus  sumitur  ox  parte  mobilis  ;  specios 
vero,  etquantitas  objoctiva  illius  ex  parte  Raiio. 
termini,  aut  finis  :  sed  anior  charitatis  est 
quidara  raotus,  cujus    mobile  est  persona 
diligens;torminus  vero,  et  finis  ipse  Deus  : 
ergo  iniequalitas  illius  intensiva  desumi,  cl 
mensurari  debot  por  habitudinom  ad  per- 


96 


DE  CHAIUTATK 


sonam  diligonlem,  ol)joctiva  voro  por  or- 

dincm  ad  Deiim. 

jDerisio      isi  aulom  petas,  quapnnni  ox  liis  ililoctio- 

'iiis'.u"'  nibus  sit  simpliciter.  ot  absolute  loquondo 

•"'■     major,   objoctiva,  an  intonsiva  y  Rospon- 

detur  intonsivam   osso  absoluto  pcrfoctio- 

rem  objoctiva.  Tum  quia  rosiioclu  actus  a 

charitato  oliciti  coincidit  cum  approtiativa, 

qua3  diloclio  longe  cminot  aliis,  ut  supra 

vidimus.  Tum  oliam,  quia  intonsior  aflec- 

tus  charitatis.  quom  habomus  ad  aliquam 

personam  nobis  intimeconjunctara,  exton- 

di  potost  ad  concupiscendum  illi  idom  aug- 

mcntum  gratia\  et  boatiludinis,  quod  desi- 

deramus  porsonae  Deo  magis  conjuncta^; 

u.  Tlio.  imo  et  majus,  utdocet  D.  Thom.  art.  proxi- 

me  citato,  atque  statim  e.xplicabimus,  infe- 

rentes  hujus  doctrinaj  coroUaria,  aquibus 

ipsa  perfoctam  lucem  accipiei. 


III. 


Cunsectaria  'prxcedcntis  doctrinx. 

Coroiia-  H  •  Ex  dictis  in  hoc  dubio  infertur  pri- 
r'""'  mo,  Deum  esse  diliffondum  ex  charitate  su- 
per  omnia,  tam  mlensivc,  quam  approtia- 
tive,  et  objeclive.  Tum  quia  Deus  est  prin- 
cipium  formale,  elTiciens,  et  finale  charita- 
tis  ;  principium  autem  eminet  in  quolibet 
genere  principiatis,  eisque  proinde  ante- 
poni  debet.  Tum  etiam,  quia  unaquaeque 
amicitia  respicit  principalitor  id,  ih  quo 
invenitur  potissime  illud  bonum  ,  super 
cujus  communione  fundatur,  ut  videre  est 
in  amicitia  politica,  quaj  principalius  res- 
picit  1'rincipem,  quam  cives,  eo  quod  bo- 
num  civitatis  potissime  ab  illo  dependet. 
Sed  bonum  a^terna}  beatitudinis,  supercu- 
jus  communicatione  fundatur  amicitiacha- 
ritatis,  invenitur  in  Deo  principaliter,  et 
sicut  in  primo  principio,  a  quo  derivatur 
in  omnes  beatitudinis  capaces  :  Dcus  igitur 
diligendus  est  ex  charitate  super  omnia,  et 
omnibus  modis,  idest,  tam  intensive,  quam 
objectivc,  ct  appretiative. 

Confirmatur  :  nam  quaelibet  pars  diligit 
bonum  totius  plusquam  seipsam,  et  omnia 

1».  Tho.  3^i'^'  ^^  probat  D.  Thom.  art.  3  hujus  quxs- 
tionis  :  sod  Deus  est  bonura  commune  om- 
nium  cxistentium  in  charitate,  quia  in  eo 
invenitur  beatitudo  sicut  in  communi,  et 
fontali  principio  omnium,  qui  illam  par- 
ticiparc  possunt  :  crgo  quilibet  existens  in 
charitate  debet  diligcre  Deum  plusquam 
seipsum,  et  omnia  alia,  ac  proinde  supcr 


omnia  fam  intonsivo,  (luam  approtiative ; 
quippe  hac  ratione  diligitur  hnis,  et  bonum 
communo  respoctu  bonorum  particula- 
rium,  et  oorum  (luas  sunt  ad  fuiom. 

(^)u;o  doctrina  sumilur  ox  illo  -Matth.  10  :  Mattli, 
Quiuniat  patrctn,  aut  niatrcm  pluscjnam  me, 
non  est  mediynus.  Kt  ex  illo  cap.  22  :  Diliges 
Dcum  tuum  ex  tuto  corde  tuo,  et  in  tota  ani- 
ma  tua,  el  in  tota  mente  tua  :  hoc  est  maxi- 
mum,  ct  prinium  mandatum  in  lege.  Nam 
diligore  Doura  ex  tolo  corde  ctc.  est  dili- 
gere  eum  supor  omnia,  cl  omnibus  mo- 
dis,  ut  cxplicaiit  :>.S.  1'atres,  et  indicat  ipso 
Christus  Domiiuis,  dura  ait,  hocesse  maxi- 
mum,  et  primuni  lcc/is  mandatum. 

12.  Nec  rcfert  si   objicias  prirao,  quod  objec 
intcnsio  actus  charitatis  attendi  debet  por  ^i^nes 
ordinem  ad  pcrsonam  diligentem  sicut  ad 
propriam  mensuram,  ut  diximus  num.  10;  Prima 
crgo,   cum  mensura  sit  potior   mensura- 

tis,  majori  amore  intcnsivo  dcbet  unus- 
quisque  diligere  seipsum,  quara  Doura,  imo 
appretiativo;  quia  ut  ibi  asseruimus,  m 
actu  charitatis  excessus  intensivus  coincidit 
cum  appretiativo. 

Deintie  :  unumquodque  diligitur  in  Secun 
quantum  est  proprium  bonum  :  sed  id  ^*'*' 
quod  est  ratio  diligendi,  magis  diligitur 
quam  id,  quod  propter  hanc  rationem 
amatur;  sicut  principia,  quae  sunt  ratio 
cognosccndi  conclusiones  magis  cognoscun- 
tur  :  orgo  homo  perfectius  diligit  seipsum, 
et  proprium  bonum  ex  charitate,  quara 
Dcura,  et  quodlibct  aliud  objectura. 

Et  confirmatur,  quia  ut  docct  Philosoph.  Teriiij 
9  Ethic.  cap.  8,  amicabilia  qua^  sunt  ad  ^^^^^- 
alterum,  venerunt  ex  amicabilibus  ad  se  : 
scd  causa  potior  est  suo  effectu  :  crgo  ma- 
jor  cst  araicitia  hominis  ad  seipsum,  quam 
ad  aliam  quamcunque  personam,  etiarasi 
inter  illas  computetur  Deus. 

Pra^terea  :  amor  fundatur  in  unitate,  ct  q^jj,,, 
conjunctione  amantis  cura  re  amata,  ut  § 
prascedcnti  statuimus  :  sed  nihil  est  homi- 
ni  magis  conjunclum,  quam  ipse  :  ergo 
nuUura  objcctum  potcst,  aut  debet  plus 
quam  seipsum  diligere. 

Deniquc  :  similitudo  est  causa  ditectio-  Quinia. 
nis,  secundum  illud  Eccles.  1.3  :  Omne  ani-  ^f^^' 
mal  dili(jit  simile  sibi:  sed  major  est  simi- 
litudo  hominis  ad  proximum  suum,  quam 
ad  Deum  :  homo  igitur  magis  diligit  ex 
charitatc  proximum,  quara  Deura  ;  proin- 
dequc  falsura  est,  quod  debet  illum  diligere 
super  omnia,  ct  omnibus  modis. 

13.  Non,  inquam,  hajc  referunt ;  ad  pri- 

mam 


DISP.  III,  DUB.   UNICUM. 


97 


uiiur  mam  enim  objectionem  respondetur,  quod 

™^'  intensio  actus  charitatis,  quo  diliguntur 
creatura3  participantos  beatitudinem,  res- 
picit  ut  mensuram  personam,  a  qua  elici- 
tur ;  secus  autem  actus  charitatis,  quo  ama- 
tur  Deus  in  seipso ;  hujus  enim  intentio 
mensurari  debetex  summa  illius  bonitate. 
Nam  cum  bonum  universale  sit  magis  dili- 
gibile  intensive,  et  appretiative,  quam 
bona  particularia  ordinata  ad  illud  sicut 
ad  finem  ;  Deus  autem  sit  universale  bo- 
num  beatificans,  et  finis  ultimus  omnis 
creatura^  rationalis ;  ex  ipsa  propensione 
charitatis  inclinatur  quilibet  ad  diligendum 
intensive,  et  cum  majori  appretiatione 
Deum,  quam  seipsum. 

iorri-      Ad  secundam   objectionem  occurrit  D. 

J/l'  Th.  art.  3,  hiijus  quxstionis,  ad  2,  his  ver- 

Tiio-  bis  :  «  Ad  secundum  dicendum,  quod  bo- 
«  num  totius  diligit  quidem  pars,  secun- 
«  dum  quod  est  sibi  conveniens ;  non  au- 
«  tem  ita  quod  bonum  totius  ad  se  referat, 
«  sed  potius  iia  quod  seipsam  refert  in  bo- 
«  num  totius.  ■>  Quod  perinde  est  ac  si  di- 
ceret,  quamlibet  creaturam  diligere  Deum, 
in  quantum  est  proprium  bonum,  non  qui- 
dem  privatum,  sed  commune,  habensque 
ralionem  finis  ultimi,  in  quod  naturaliter 
propendet  magis  quaelibet  pars,  quam  in 
seipsam,  ut  explicat  ibi  Cajetan.  his  verbis  : 
«  In  responsione  ad  secundum  nota  ele- 
«  gantem  glossam,  et  inlellectum  illius 
«  propositionis  :  amabile  quidem  bonum, 
«  unicuique  autem  proprium.  Quod  quia 
«  esse  proprium,  multis  modis  contingit, 
«  unumquodque  bonum  alicujus,  eo  modo 
«  quo  est  proprium,  est  amandum.  Et  sic 
«  cum  in  proposito  dupliciter  contingit, 
«  aliquid  esse  bonum  altorius,  aut  scilicet 
«  quia  est  propter  ipsum,  aut  econtra  bo- 
«  num  totius  est  bonum  parlis,  non  ita 
«  quod  sit  propter  partem,  sed  econtra, 
«  quod  scilicet  pars  est  proptcr  totum.  Et 
«  propterea  pars  amat  bonum  totius  tan- 
«  quara  proprium,  non  ita  quod  referat 
«  bonum  totius  iii  seipsam,  scd  econtra, 
«  quod  refcrat  seipsam  in  bonum  totius. 
«  Ilabes  quoque  ex  hoc  loco,  quam  bene 
«  dictum  sit  superius  contra  Durandi 
«  phantasiam,  quod  Deus  secundum  seip- 
«  sum  est  proprium  bonum  cujuscumque 
«  creaturao,  et  spccialiter  intellectualis.  » 

isflt      Qua  etiam  solutione  occurrit  D.  Thom. 

j.|^;  confirmalioni  hujus  objcctionis,  sic  cnim 
habcl  loco  citato  ad  i  :  «  Dicendum  quod 
"  Philosophus    loquitur  de  amicabilibus. 


«  qua3  sunt  ad  alterum,  in  quo  bonum, 
«  quod  est  objectum  amicitiaj,  invenitur 
«  secundum  aliquem  particularcm  mo- 
«  dum ;  non  autem  de  amicabilibus,  quae 
«  sunt  ad  alterum,  in  quo  bonum  pra3dic- 
«  tum  invenitur  secundum  rationem  to- 
«  tius.  » 

14,  Ad  tertiam  objectionem  respondetur,  Eespou- 
quod  major  conjunctio  naturalis  est  cansa  afjas^ob- 
majoris  amoris,  caBteris  paribus  :  in  pras-  •1^'^''°* 
senti  autem  non  sunt  ca^tera   paria ,  nam 

cum  Deus  sit  summum  bonum  bealificans, 
et  objectum  primarium  charitatis,  inclina- 
mur  ab  hac  virtute  ad  diligendum  illum 
plusquam  nos  ipsos,  et  omnia  alia,  quae 
amamus  ut  bona  privata,  et  objecta  secun- 
daria  praidictffl  charitatis.  Quae  est  solutio 
D.  Thom.  q.  \,  de  charit.  art.  9  adl,  ubiD.  Tha. 
sic  ait  :  «  Ad  septimum  dicendum,  quod 
«  unitate  nalura^  nil  est  magis  unum, 
«  quam  nos ;  sed  unitate  affectus,  cujus 
«  objectum  est  bonum,  summum  bonum 
«  debet  esse  nobis  magis  unum  quam  nos. » 
Quibus  adde,  Deum  esse  nobis  intime 
conjunctum,  causamque  unitatis,  quam 
habemus  ad  nos  ipsos,juxta  illud  ApostoH  : 
In  ipso  vivimus,  movenmr,  et  surnus.  Quas  Apost. 
ratio  sufiiciens  est,  ut  etiam  titulo  conjunc- 
tionis  naturalis  debeamus  diligere  Deum 
plusquam  nosipsos  ;quia  licethaBC  posterior 
conjunctio  sit  major,  prior  tamen  nobiliori 
vinculo  inexistit.  Etenim  hanc  ob  causam 
docct  D.  Thom.  arlic.  2  hujus  qu;rstionis,D_  1:1^0.^ 
quod  titulo  similitudinis  magis  debemus 
diligere  Deum  quam  proximum,  etiamsi 
hic  nobis  sit  similior  ;  ita  enim  habet  : 
«  Adsecundumdicendum,quodsimiIitudo, 
«  quam  habemus  ad  Deum,  est  prior,  et 
«  causa  similitudinis,  quam  liabemus  ad 
«  proximum;  ex  hoc  enim,  quod  participa- 
«  mus  a  Deo  id,  quod  ab  ipso  etiam  proxi- 
«  mus  habet,  similesproximo  efiicimur;  et 
«  ideo  ratione  similitudinis  magis  debe- 
«  mus  Deum  diligere,  quam  proximum.  » 
Ex  quibus  patet  ad  ultimam  objectionem, 
constatquc  manifeste,  quod  ex  inclinationo 
charitatis  dcbomus  diligcre  Deum  super 
omnia,  et  omnibus  modis. 

15.  Dubitant  tamen  i:i  pracsenti  Autho-nubium 
res,  an  possit  dari  aliqua  dilectio  creaturac    dens. 
proveniens  a  charitate,   quac  sit  intensior 
dilectione  actuali  Dei  ?  Et  ratio  dubitandi 

est,  quia  intontio  actus  non  solum  provc- 
nit  ab  inclinatione  habitus,  scd  cliam  a 
conatu  polcnUaD,  qu;e  illo  ulitur.  Uiidc  cum 
hic  usus  sit  liber  voluntati,  vidctur  possc 


93 


DE  ciiaritatp:. 


Prima 
opiiiio. 


-recuiula 
s«ntoii- 

lia 
BaniKz. 
Aragon. 


Legili- 

ma  (lu- 

bii  re.so- 

iutio. 


Prima 
resolu- 
lionis 
f>ars. 


accidoro.  qiiod  dilij;amus  actu  aliquam 
rreaturam  ox  charilalo  iiiloiisius,  quam 
Deum,  licot  incliiialio  cliarilatis  propoii- 
dcat  iii  contrariiim. 

In  qua  ditVicullato  aHlrmalivam  partom 
tuetur  .\rauxo  art.  '2,  hnjiis  <jn.Tslitmis,  iluh. 
•2,  concl.  3,  tum  ob  ralionom  dubitandi 
modo  propositam  :  tum  otiam,  quia  diloc- 
tio  charilativa  proximi  commondatur  in 
sacra  Scriptura  absquo  aliqua  detormina- 
tione,  vol  monsura  :  ergo  non  rcquirilur, 
quod  illius  inlonsio  sit  detorminata,  sed  in 
quocumquo  gradu  orit  adimpletiva  prx- 
copti  :  tum  deniquo,  quia  amor  proxime 
intensior  amore  Doi,  cst  actus  boiuis,  et 
honestus  :  ergo  provenire  potest  ab  inlluxu 
charitatis. 

Oppositum  vero  defendunt  Bannez  loco 
proxime  citafo  ex  hac  2,  2,  c-o?ic/.  4,  et  Ara- 
gon  cotul.  2.  00  ducti  fundamento,  quod 
ratio  formalis  diligondi  proximum  ox  cha- 
ritate.ost  Dous:sed  proptorquodunumquod- 
que  tale,  et  illud  magis  :  ergo  impossibile 
est,  quod  diligamus  intensius  creaturam, 
quam  Deum  per  actum  provenicntem  a 
charitate. 

Sed  proexplicationeverilatisnolaprimo, 
quod  amor  proveniens  a  charitate,  alius  est 
elicitus,  quem  scilicet  ipsa  immediate  pro- 
ducit ;  alius  vero  imperalus,  quem  exerit 
mediis  aliis  virtutibus,  vel  inclinationibus  : 
nam  ut  docet  D.  Thom.  art.  7  hujus  quxs- 
tionis,  omnis  dilectio  naturalis,  et  honesta 
potest  imperari  a  cliaritate. 

Secundo  nota,  quod  dupliciter  possumus 
Deum  diligere  per  actum  elicitum  achari- 
tate :  uno  modo  formaliter,  et  explicite, 
illum  immediate  in  seipso  amando  :  alio 
modo  virtualiter,  quo  pacto  eum  diligimus 
per  amorem  formalem  proximi ;  is  enim 
est  virtualis  dilectio  Dei  eo  modo,  quo 
amor  cxplicitus  mediorum  est  virtualis 
dilectio  finis. 

16.  Ilis  suppositis,  ad  quaestionem  pro- 
positam  rcspondetur,  quod  per  actum  im- 
peratum  a  charitate  possumus  optime  dili- 
gere  creaturam  intensius,  quam  Deum  ; 
per  actum  vero  elicitum  a  praedicta  virtute, 
impossibile  est,  quod  diligamus  aliquam 
creaturam  intensius  quam  Deum,  loquendo 
de  amore  Dei  in  communi,  sive  quatenus 
praascindit  ab  amore  formali,  et  virtuali ; 
nam  si  sermo  sit  de  amore  formali,  et  ex- 
plicito  tantum,  non  repugnat,  ut  remissius 
diligamus  Deum,  quam  proximum.  Prima 
pars  hujus  resolutionis  constat  ex  iis,  quaj 


superius  vidimus;  nam  fieri  polest,  ut  ma- 
tor  liaboat  magis  intonsam  amicitiam  orga 
lilios,  quam  habifum  cliarilatis  :  ergo  in  eo 
ovontu  actus  amicilia}  naturalis,  quo  prose- 
quitur  filios,  oritsaltem  regulariter  intcn- 
sior  physico  actu  dilcctionis  elicito  a  cha- 
ritato,  quo  amal  Dcum  :  sod  pra>dictus 
amor  filiorum  imporatur  a  charitale,  quia 
in  habonto  gratiam  omnes  actus  alias  ho- 
nesti  procodunt  imperative  a  projdicta  vir- 
tute,  ut  infra  vidc])imus.  Igitur  per  amo- 
rem  imperatum  a  charitate  possumus  dili- 
gere  creaturas  intensius,  quam  Deum. 

Secunda  vero  pars  convincitur  funda-  Aitc 
mcntis  Rannczot  Aragon  ;  nam  cum  Deus^^^e^ 
sit   ratio  formalis  diligcndi  creaturas  cx    '^^^ 
cliaritate,  impossibilccst,  utintcnsius  dili- 
gamus  praDdictas   creaturas,  quam  Deum, 
absolutc   loqucndo  ;  quia   idemmet  actus, 
qui  fcrtur  formaliter  et  explicilc  in  crcatu- 
ras,   tendit  saltem   virtualiter    in    ipsum 
Doum.  l'ndesicut  ob  hanc  rationem  impli- 
cat,  utquis  amet  intcnsius  media,   quam 
finem,    loquondo    de    intensione    amoris 
praescindcntis  a  formali,  et  virtuali :  ita  re- 
pugnat  ut  majori  intensionc  prosequatur 
crcaturas,  quam  Deum,  sumpto  amorc  Dei 
in  eadem  abstractione,  et  communitate. 

Nec  obslant  in  contrarium  argumonla,  Moii 
quibus  innititur  Arauxo,  quoniam  licet  r'\"l 
usus  inexistentis  charitatis  subjaceat,  abso-  '^""' 
lute  loquendo,  voluntati,  possimusque  pro- 
inde  elicere  actum  prajdiclffi  virtutis  remis- 
sum,  vel  intensum;  quia  tamen  non  pos- 
sumusnon  habere  Deum  pro  ratione  for- 
mali  actus,  quo  prosequiiuur  croaturas, 
illumque  in  istis  virtualiter  saltcm  amarc, 
idcirco  repugnat  ut  majori  conatu,  et  inten- 
sionc  diligamus  pra>dictas  creaturas  forma- 
liter  per  actum  clicitum  a  charitate,  quam 
Deum  formaliter,  vel  virtualiter.  p]tquam- 
vis  dilectio  charitativa  proximi  in  quocum- 
que  gradu  cxercita  esset  honcsta,  et  adim- 
pletiva  praecepti  de  amore  illius;  Iiinc  ta- 
raen  non  probatur  pra^dictam  dilectionem 
esse  possibilem  in  gradu  magis  intenso, 
quam  sit  dilectio  Dci;  sed  quod  admissa 
per  hypothosin  illius  possibilitate,  essct 
adimpletiva  pracdicti  praccepti :  quod  nemo 
negat,  sed  solum  es.se  possibilem  pra^dic- 
tam  dilectionem. 

17.   Ultima  deniqueejusdemresolutionis  p^^t 
pars  videtur  manifestaex  ratione  dubitandi  rior! 
num.  lo,  proposita.  Nam  cum  Deo  liberumnispa 
sit  movere  intense,  vel  rcmisse  nostram 
voluntatem,  haecque  utatur  pro  libito  suis 
habitibus. 


DISP.  IIT,  DUB.  UNICUM. 


99 


habitibus,  nulla  apparet  repugnantia  in  eo, 
quod  eliciat  actum  charitatis  erga  Deum 
intensum  ut  duo,  et  deinde  exerat  erga 
proximum  amorem  ejusdem  virtutis  in- 
tensum  ut  quatuor;  nam  licet  personam, 
quam  juxta  inclinationem  charitatis,  adeo- 
que  habitualiter  intensius  amamus,  debea- 
mus  majori  appretiatione  diligere,  atque 
hoc  pacto  coincidat  in  hac  virtute  uterque 
amor ;  non  tamen  opus  est  ut  idem  objec- 
lum,  quod  pro  libito  voluntatis  intensius 
prosequimur  uno,  vel  altero  affectu  for- 
mali  elicito  a  charitate,  majori  pretio  ha- 
beamus  ;  sed  potest  optime  oppositum  con- 
tingere,  ut  constat  tum  ex  dictis.  Tum 
eliam,  quia  dum  unico  et  indivisibili  actu 
charitatis  Deum,  proximumque  complecti- 
mur,  aequali  intensione  physica  utruraque 
diligimus:  et  tamen  Deum  creaturae  praefe- 
rimus,  et  charius  amamus. 
■ri-  Dices  :  quia  pra^missa^  sunt  ratio  forma- 
Jnj'  lis  assentiendi  conclusioni,  nequit  intellec- 
tus  assentiri  firmius.  et  intensius  conclu- 
sionibus,  quam  prasmissis  :  ergo  cum  Deus 
sit  ratio  formalis  diligendi  proximura  ex 
charitate,  non  poterit  hic  diligi  intensius 
quara  Deus  per  actura  elicitum  ab  hac 
virtute. 

Respondetur  primo,  admisso  antece- 
denti,  negando  consequentiam  ;  et  ratio 
disparitatisest,  quod  tam  cognitio  princi- 
piorum,  quam  conclusionum  est  in  seipsa 
necessarir. ;  sccus  autem  dilectio  charitatis, 
qua  prosequimur  Deum  et  creaturas. 

Secundo  respondetur  negando  antece- 
dens,  quia  cum  habitus  principiorum  et 
conclusionum  dependeant  quoad  usum  a 
potestate  liberi  arbitrii  movente  intellec- 
tum,  non  apparet  repugnantia  in  eo  quod 
prajdictus  intellectus  foratur  aliquando  in- 
tensius  in  conclusionem,  quam  in  pra^mis- 
sas;  potest  quippe  esse  inaaqualis  atteatio 
utrobique. 
ra  18.  Ex  quibus  solutio  ad  aliam  qua^stio- 
ins.nem,  quam  versant  in  praisenti  Theologi, 
an  scilicot  teneamur  ex  pra^cepto  rigoroso 
charitatis  diligere  Deura  super  orania,  ne- 
dura  objective,  et  appretiative(de  quo  non 
est  arabigendi  locus)  verum  etiam  inten- 
sive  ?  Dicendura  est  quippe,  non  teneri, 
sed  qualibot  intensione  diligaraus  Deum 
super  orania  appreliative,  satisfieri  pra3- 
[u- cepto  charitatis  de  araore  illius.  Nara  ut 
modo  vidiraus,  per  actura  imporatum  ab 
hac  virtute,  possumusamare  intensiuscrea- 
turam  quam  Deum.  Ergoex  prajcepto  cha- 


ritatis  non  constringimur  ad  amorem  in- 
tensivum  illius  super  omnia,  quia  alias 
amor  creaturac  intensior  physice  araoreDei 
nec  posset  iraperari  a  charitate,  neque  cum 
illa  coexistere,  sed  esset  peccatum  lethale 
illam  a  subjecto  excludens. 

Et  confirmatur  primo,  quia  ut  docet  D.  Bol^ora- 
Thom.  in  4,  distinct.  17,  quxst.  2,  artic.  3,  D.  Tlm. 
quxstiunc.  I,  contritio  quae  sufficicit  ad  jus- 
tificationera  impii,  non  oportet  quod  sit 
dolor  omnium  maximus  intensive,  sed  so- 
lum  appretiative;  duramodo  enim  deteste- 
tur  peccatum  propter  Deum  super  omne 
detestabile,  est  vera,  et  legitima  contritio, 
quanturavis  in  graduali,  et  physica  inten- 
sione  reraisaa  sit,  et  ab  aliis  doloribus  su- 
peretur  ;  sed  eadem  ratio  esse  debet  de 
dilectione  Dei,  ac  de  contritione,  et  detes- 
tatione  peccati;  quia  quantura  bonura  ali- 
quod  placet,  tantum  ejus  contrarium  dis- 
plicet  :  ergo  primum  charitatis  pra^ceptum 
solum  obligat  ad  diligendum  Deum  super 
omnia  objective,  et  appretialive,  non  vero 
intensive  ;  sed  quilibet  amor  supernatura- 
lis  appretians  Deum  super  omnia  erit  eli- 
citus  a  charitate,  adirapletivusque  pradicti 
praBcepti,  quantumvis  alias  in  gradu  inten- 
sionis  physica^  remissus  sit,  et  ab  aliis 
affectibus  excedatur. 

Confirraatur  secundo,  quia  prajcepta  Dei  Majpi' 
debent  esse  talis  conditionis,  ut  facile  sit  matio*. 
homini  cognoscere  probabiliter  se  illa 
adimplere,  vel  transgredi,  alias  seraper 
esset  animus  anxius,  innuraerisque  scrupu- 
lis  obnoxius;  quod  raaxime  derogat  suavi- 
tati  divinac  providentiae,  et  animarum  sa- 
luti  :  sed  si  pra^ceptum  charitatis  obligaret 
ad  diligendum  Deum  super  omnia  inten- 
sive,  vix  posset  homo  formare  assensum 
probabilem  de  adimpletione,  vel  transgres- 
sione  illius  ;  quia  quantitas  intensiva  nos- 
trorum  acluum  difTicillime  a  nobis  perci- 
pitur,  et  pra^cipue  ada^quata  possibilitati 
virium,  ut  etiam  advertit  D.  Thom.  (/u.-cs- d.  Tho. 
tiunc.  citafa,  ad  4.  Ergo  praoceptura  chari- 
tatis  non  obligat  ad  diligcndura  Deum  su- 
pcr  omnia  intensivo,  sed  illi  satisfit  per 
dilectionom  approtiativam  Dei  suporom- 
nia,  cujuscumque  intensionis  sit.  Qua;  est 
coraraunis  sentontia  Theologorura,  ut  vi- 
deri  potest  apud  Arauxo  ar/.  2  hujus  quxs-  Aiauxo. 
tionis,  dub.  2. 

19.  Nec  obstdt,  si  objiciascum  Scot.  in'i,  oi)jcc- 
dislinct.  27,  quxst.  unic.  ct  Durand.  ibidera  ^^^^^f 
dist.  29,  quxst.  2,  quod  ex  prijcopto  cliari-niiraiui. 
tatis  tenemur    diligero  tota   mente,    toto 


100 


DE  CHAKITATl':. 


corde,  cl  lolis  viribiis,  ut  liiiucl  cx  fonna 

ncuier.  illiiis  prajscripla  Diuicr.  0  <7  Matlh.  20. 

Ma^iih.  ^pd  hoc  cst  diligcre  Deum  super  umnia  iion 

^-      so!um  apprctiative,  scd  cliam  intensive; 

quia  intcnsio  actus  sumitur  cx  conatu  vi- 

riuni,  qui  sub  omni  perfectione  nobis  pos- 

sibili  in  adJucto  prajccpto  exprimitur,  et 

impcratur  :  crgo,  etc. 

Dcinde,  charitas  inclinat  ad  diligcndum 
Deum  intensius  quam  creaturas,  ut  nupcr 
vidimus  :  scd  pra:ccptum  charitatis  coinci- 
dit  cum  inclinatione  illius  :  crgo  ex  vi  pra^- 
dicti  prascepti  tenemur  diligcre  intensius 
Dcum,  quam  creaturas  :  quod  si  sccus  fe- 
cerimus.  peccati  mortalis  rei  erimus. 
Diluiiar  Respondctur  verba  illa,  Diliyes  Dominum 
prima.  jy^^^^^^  imim  ex  toio  corile  tuo,  etc.  parlim 
esse  prascepti,  partim  vero  consilii.  Sunt 
quidem  praDcepti,  quatenus  continent,  et 
jubent  dilectionem  appretiativam  Dei  super 
orania,  ad  lianc  quippe  cuncli  obligamur  : 
sunt  vcro  consilii.  quatenus  indicant  ita 
devovendas  esse  Deo  vires  anima^,  ut  illum 
intensive  prai  omnibus  amemus,  et  majori 
conalu  nobis  possibili  ,  induciarumque 
ignaro  prosequamur  Nam  ad  hujusmodi 
charitatis  perfectionom  nullus  tenotur  in 
hac  vita,  sed  magis  est  propria  patria?,  ut 
D.  Tho.  docelD.Thom.  quxst.decfiarit.  art.  10  ad], 
his  verbis  :  «  Dicendum  quod  hoc  quod 
<(  dicitur,  Diliges  Dominum  Deum  tuum  ex 
«  toto  corde  tuo,  intelligitur  esse  pra^cep- 
«  tum  secundum  quod  totalitas  excludit 
«  omne  illud,  quod  impedit  perfectam  Dei 
«  inha^sionem;  et  hoc  non  est  praceptum, 
«  sed  finis  pra^cepli;  indicatur  enim  nobis 
«  per  hoc  non  quid  faciendum  sit,  sed  po- 
«  tius  quo  tendendum  sit,  ut  dicit  Augusti- 
«  nus.  » 
lecan-'  Ad  secundam  objectionem  dicendum  si- 
da-.  militer,  inclinationem  charitatis  non  so- 
lum  continere  illius  pra^cepta,  sod  eliam 
consilia,  et  ordinem,  quera  debito  majoris 
perfectionis  observari  oportet.  Unde  que- 
madmodura  potest  quis  citra  peccatum 
uxorem  ducere,  existente  in  oppositum 
consilio  de  perpetua  castitate ;  ita  potest 
absque  vitii  labe  araare  intensius  proxi- 
mum,  quam  Deum,  licet  charitas  inclinet 
in  contrarium.  Eo  vel  maxime,  quia  rai- 
nimus  gradus  amoris  appretiativi  Dei  su- 
per  omnia  plus  firmat  animam  in  unione 
illius,  quam  infmiti  gradus  araoris  inten- 
sivi  illam  uniant  creaturae;  siquidem  ex  vi 
prajdicti  araoris  appretiativi  ita  est  dispo- 
sita  anima,  ut  si  necesse  foret  derelinquere 


proptcr  Deum  croatiiram  infense  amatam, 
eam  relinquoret;  nam  amor  appretiativua 
Dei  super  omnia  ex  specie  sua  excludit 
quidquid  impcdit  Dei  inhassionem. 

20.  Secundo  infertur  ex  supra  dictis, ^','jj'|!' 
quod  homo  sccuiulum  naturam  spiritua-ruiui 
lem  magis  debet  a^slimare,  et  diligere  seip-  '^[■'jui 
sum,  quam  proximura.  Ita  communitor 
Doctoros,  deduciturque  perspicue  tum  ex 
illo  iMatlh.  22  :  Dilifjes  proximum  tuum  sicut  jial 
seipsum  :  ubi  dilectio  hominis  ad  seipsum  ^: 
proponitur  ut  exemplar  amoris  habiti  ad 
alterum  :  constat  autem  exemplar  esse  po- 
tius,  quam  exemplata.  Tum  etiam  ex  dic- 
tis  §  pra>cedenti;  nam  ut  ibi  diximus,  in- 
tensio  amoris  charitativi,  qui  habetur  ad 
proximum,  sumitur  ex  parte  personas  dili- 
gentis  sicut  ex  propria  mensura  :  sed  men- 
sura  cst  potior  mensuratis  :  ergo  secundum 
ordinem  charitatis  debet  unusquisque  dili- 
gere  intensius  seipsum  quain  proximura  : 
scd  persona  qua^  secundum  inclinationem 
charitatis  amatur  intensius,  debet  etiam 
raajori  pretio  haberi,  quia  in  hoc  sensu 
ubique  verum  est  amorem  inlensivum  cha- 
ritatis  connecti  cum  appretiativo,  ut  in  tota 
hac  qua^stione  supponit  D.  Thom.  igitur 
homo  secundum  naturam  spiritualem  aGsti- 
mare  debet,  et  diligere  seipsum  ex  chari- 
tate  plusquam  proxiraos. 

Et  confirmatur  primo  veritas  hujusco-Rob 
rollarii  ratione,  qua  utitur  D.  Thom.  mo. " 
prxsenti  articulo  4;  nam  homo  per  chari- 
tatem  diligit  seipsum  secundura  naturam 
spiritualem,  ut  direcle  participem  a^ternae 
beatitudinis,  proximum  vero  ut  sociura  in 
hac  communicatione  :  sed  directa  partici- 
patio  beatitudinis  est  potior  ratio  diligendi, 
quam  consociatio  in  illa;  quia  societas  se 
habet  ad  participationera  beatitudinis,  sicut 
unio  ad  unitatem,  ex  quibus  unitas  eminet 
super  unionem  :  ergo  homosecundura  or- 
dinem  charitatis  debot  seipsum  pluris  fa- 
cere,  quam  proximura. 

Confirmatur  amplius  ex  eodem  S.  Doc-fu1( 
tore  art.  ult.  hujus  quxstionis;  nam  chari-^"''' 
tas  ordinatur  per  se  primo  ad  perfectionem 
sui  subjecti;  confertur  enim  illi  ad  hoc,  ut 
tendat  in  finem  ultimum,  illumque  asse- 
quatur  :  sed  spiritualis  perfectio  hominis 
consistit  in  eo,  quod  uniatur  Deo  per  arao- 
rera  charitatis  :  igitur  homo  secundum  or- 
dinem  hujus  virtutis  debet  prirao  loco  in- 
tendere,  et  procurare  unionera  sui  ad 
Deum,  et  deinde  unionera  aliorura  :  sed 
dum  homo  quasrit,  et  amat  unionera  sui  ad 

Deum 


DISP,  III,  DUB.  UNICUM. 


101 


Deum,  diligit  maxime  seipsum  :  igitur  se- 
cundum  ordinem  charitatis  debet  diligere 
seipsum  magis,  quam  proximum.  Cujus 
illud  est  evidens  signum,  quod  nullus  debet 
subire  damnum  peccati  gravis,  vel  levis 
propter  bonum  spirituale  proximi,  quan- 
tumvis  maximum. 
nm  Tertio  infertur,  quod  homo  debet  diligere 
}J|"'magis  proximum  secundum  animam,  quam 
"B-  proprium  corpus.  Ita  D.  August.  /i!6.  1,  de 
"■  doctr.  Christiana,  cap.  27,  et  D.  Thom.  in 
hac  quxst.  art.  5,  ubi  hanc  resolutionem 
probat  sequenti  ratione.  Illud  est  magis  ex 
charitate  diligendum,  quod  habet  plenio- 
rem  rationem  diligibilis  ex  charitate;  con- 
sociatio  autem  in  participatione  plena  bea- 
titudinis,  quae  est  ratio  diligendi  proxi- 
mum,  est  major  ratio  diligendi  quam 
participatiobeatitudinisperredundantiam, 
quae  est  ratio  diligendi  proprium  corpus  ; 
et  ideo  magis  debemus  diligere  proximum 
quantum  ad  salutem  anima^,  quam  pro- 
prium  corpus. 

§  IV. 

Qux  obstant  in  contrarium,  diluuntur. 

ma  21 .  Sed  contra  hasc  duo  posteriora  corol- 
'""'  laria  sunt  nonnulte  objectiones,  quibus 
opus  est  occursum  ire  prius  quam  ad  alia 
inferenda  descendamus.  Objicies  ergo  pri- 
mo,  falsum  esse,  quoddebeathomo  diligere 
seipsum  plusquam  proximum ;  quia  cum 
homo  diligat  creaturas  ex  charitate  propter 
Deum,  illam  debet  magis  amare,  quae  fue- 
rit  magis  conjuncta  Deo  :  sed  quandoque 
proximus  est  magis  Deo  conjunctus,  quam 
homo  ipse  diligens  :  ergo  in  eo  eventu  plus 
debet  diligere  proximum,  quam  seipsum. 
litur.  Ad  hanc  objectionem  occurrit  D.  Thom. 
■^o-  art.  4,  hujus  quxstionis,  in  solut.  ad  1,  his 
verbis  :  «  Dicendum,  quod  dilectio  chari- 
«  tatis  non  solum  habet  quantitatem  ex 
«  parte  oijjecti,  quod  est  Deus,  sed  ex  parte 
«  diligentis,  quod  ost  ipse  homo  charita- 
«  tem  habens;  sicut  et  quantitas  cujuslibet 
«  aclionis  depondet  quodammodo  ex  ipso 
«  subjecto.  Et  ideo  licet  proximus  melior 
«  sit  Deo  propinquior,  quia  tamen  non  est 
M  ita  propinquus  charitatem  habenti,  sicut 
«  ipse  sibi,  propterea  non  sequilur,  quod 
«  deboat  proximum  plusquam  seipsum  di- 
«  ligere.  » 
unda  Secundo  objicies :  nam  amare  seipsum 
^•^''"•secundum  animam,  est  velle  sibi  bonaspi- 


ritualia  :  sed  potest  quis  licite  postponere 
bonum  spirituale  proprium  bono  spiri- 
tuali,  imo  et  temporali  proximi  :  ergo  po- 
test  licite  diligere  proximum  amore  appre- 
tiativo  plusquam  seipsum  :  non  igitur 
tenetur  homo  prasferre  seipsum  in  hoc 
amoreproximis.  Castera  patent.  Minor  vero 
probatur  :  tum  quia  filius  potest  licite 
omittere  opera  majoris  perfectionis,  v.  g. 
ingressum  Religionis,  ut  consulat  bono 
temporali,  aut  spirituali  parentum  :  cons- 
tat  autem  professionem  vita?  monasticffi 
esse  bonum  spirituale,  quo  maxime  dispo- 
nitur  anima  ad  perfectionem  charitatis,  et 
consequutionem  beatitudinis.  Tum  etiam, 
quiagratiae  gratis  datae  sunt  bona  spiritua- 
lia,  nec  infimae  classis;  et  tamen  potest  quis 
licite  velle  carere  illis,  si  ita  expediat  ad 
salutem  spiritualem  proximi,  ad  quam  ex 
genere  suo  ordinantur;  hunc  enim  affectum 
expressisse  videtur  Michasas  Propheta  in  ^^•^^ 
illis  verbis,  qua^  habentur  c.  2,  sua^  prophe-  2. 
tia3  :  Utinam  non  essem  vir  habens  spiritum, 
et  mendaciura  potius  loquerer  :  ergo,  etc. 

Respondetur  bona  spiritualia  esse  in  du-solvitur. 
plici  differentia.  Alia  scilicet  unientia  ani- 
mam  immediate  cum  Deo,  necessariaque 
simpliciter  ad  illius  salutem,  qualia  sunt 
fides,  gratia,  et  charitas.  Alia  vero,  quae 
non  uniunt  animam  immediate  cum  Deo, 
neque  sunt  necessaria  simpliciter  ad  illius 
salutem,  sed  tantum  utilia,  uti  se  habent 
gratia?  gratis  data?,  status  Religionis,  et  alia 
hujusmodi,  qua?  disponunt  ex  se  ad  aug- 
mentum  charitatis.Homo  igitur  potestlicite, 
et  aliquando  tenetur  postponere  bona  pro- 
priaspiritualiaposteriorisgenerissalulispi- 
rituali,  vel  temporali  proximi,  ut  convincit 
ha3c  objectio;  secus  vero  bona  spiritualia 
prioris  generis,  in  his  enim  tenetur  pracferre 
seipsum  cuilibet  proximo.  Id  quod  sufficiens 
est  ad  hoc,  ut  simpliciter  loquendo,  debeat 
homo  diligere  seipsum  plusquam  alios. 
Tum  quia  bonum  spirituale  simpliciter  dic- 
tum  stat  pro  bonis  prioris  genoris.  Tum 
etiam,  quia  si  homo  propter  bonum  pro- 
ximi  subeat  detrimcntum  vitaj  monasticac, 
vel  contemplationis  quieta^,  non  tamen  ex 
eo  patitur  jacturam  charitatis  fervidaj,  ad 
quam  status  ille  disponit ;  sed  potest  illam 
assequi  ex  vi  amoris,  et  studii,  quibus  se 
proximorum  saluti   procurandas  devovet. 

22.Sed  contra  objicies  tertio  :eliam  inbo-  objcciio 
nis  quibus  anima  immediatecopulalur  Deo,  ^^'^^^'•^- 
potest  hom  licitc  postponereseipsum  proxi- 
mis  :  ergo  non  tenelur  ex  lege  charitatis 


102 


DE  CHAKITATE. 


Ad 
Rom.  9. 


Kcspon- 
sio  Ca- 
prcoli. 


Displi' 

cet. 
Marc.  8 
Lac.  9. 


diligore  scipsum  phifquam  pro.ximum. 
Consoquentia  patot,  antocodons  vero  sua- 
dotur  tum  ex  illo  Moysis  F.xod.  32  :  ,1»/ 
ilitnittf  illis  hiiiic  noxam,  atit  dclf  me  dc  libro 
tuo,  qucm  scripsisti,  scilicet  libro  vitaD.  Tum 
eliam  ox  illo  Pauli  ad  Roman,  9  :  Opta- 
liam  cgo  ipsc  anathcina  cssc  a  Christo  pro 
fratrilnts  mcis.  Conslat  namque,  quod  de- 
leri  de  libro  vita?,  et  anatliema  esse  a 
Christo  pro  fratribus,  nihil  aliud  est,  quam 
amiltore  charitatem,  et  beatitudinem  ob 
bonum  spiritualo  illorum. 

Huic  objectioni  respondet  Capreol.  in  3, 
disp.  27,  qu:cst.  unic.  quod  homo  non  potest 
licite  postponere  seipsum  in  bonis  gratiaj, 
et  gloria^  alteri  privatae  personae  ;  beno  ta- 
men  toti  populo,  vel  communitati  :  hujus 
enim  salutem  (inquit  ille)  licite  potest  quis 
pra}ferre  propriae,  ut  constat  tum  ex  objec- 
tione  proposita  :  tum  etiam,  quia  qua^libet 
pars,  sive  politica,  sive  naturalis,  magis 
amat  bonum  commune  tolius,  quam  bo- 
num  privatnm;  quod  pariformiter  intelli- 
gendum  est  tam  in  bonis  spiritualibus, 
quam  corporalibus,  ut  docere  videtur  D. 
Thom.  art.  4,  hiijus  quxslionis.  in  solut.  ad 
4  his  verbis  :  Dicendum  quod  sicut  Augusi. 
dicit  in  rcgula,  cum  dicitur,  charitas  non 
quxrit  qux  siia  sunt,  sic  intelligitur,  quod 
communia  propriis  anteponit.  Loquiturque 
de  bonis  spiritualibus,  ut  patet  ex  titulo 
articuli,  et  intentione  argumenti,  cui  satis- 
iacit. 

Cffiterum  haec  solutio  sustineri  nequit. 
Tum  quia  opponividetur  illis  verbisMarc. 
8,  et  Luc.  9  :  ()uid  prodest  homini,  si  uni- 
versum  mundum  lucrelur,  animx  vero  sux 
detrimentum  patiatur?  In  quibus  admone- 
mur  praiferre  salutem  spiritualem  animae 
nostra^  saluti  totius  mundi.  Tum  etiam, 
quia  impossibiie  est,  quod  charitas  exer- 
ceat  actum  contrarium  suo  fini  :  sed  finis 
charitatis  est  conjungere  hominem  cum 
Deo  in  hac  vita  per  gratiam,  et  in  patria 
per  visionem  beatificam  :  ergo  impossibile 
est,  quod  ab  ea  profluat  actus,  quo  appeta- 
mus  carere  gratia,  et  beatitudine  ob  pro- 
ximisalutem.velaliumquemcumquefinem. 
Tum  denique,  quia  omnino  repugnat,  ut 
actualis,  et  voluntaria  aversio  a  Deo  sit 
aflectus,  sive  actus  charitatis;  quia  cum 
haec  virtus  consistat  in  habituali  affectiva 
unione  ad  Deum,  necesse  est,  ut  quilibet 
actus,  vel  alTectus  ab  ea  elicitus  sit  conver- 
sio  ad  Denm  :  sed  volitio  amittendi  gra- 
tiam,  vel  beatitudinem,  est  aversio  volun- 


taria  a  Deo  :  ergo  omnino  repugnat,  quod 
a  charitalo  uUo  modo  procedat. 

Confirmatur  urimo  :  nam  ideo  charitasiicfcli 
non   potest  uilluere  m  peccatum  veniale,  tipiic 
quia  per  illum  avertitur  dispositive  anima    '^'■^- 
a  Deo  ;  sed  per  carentiam  ciiaritatis  averli- 
tur  a  Deo  formaliter,  et  simpliciter  :  ergo 
impossibile  est  ul  alTectus  pra;dicta2  caren- 
tiae  sit  consonus  charitati. 

Confirmatur  secundo,  quia  voluntaria 
anima)  aversio  a  Dco  est  ab  intrinseco  ma- 
la,  nulloque  fine  honestari  potest  :  ergo 
cum  volitio  carendi  beatitudine  in  perpe- 
tuum,  aut  etiam  gratia  temporaliter,  sit 
aversio  voluntaria  a  Deo,  nullo  fnie  hones- 
tari  poterit,  sed  erit  peccatum  lethale  in- 
compossibile  cum  charitate. 

Coufirmatur  tertio,  quoniam  unusquisquo 
tenetur  diligere  Deum  super  omnia  amoro 
charitatis  :  ergo  tenetur  vellesibi  gratiam, 
ita  ut  nunquam  liceat  velle  carere  illa. 
Patet  consequentia ,  quia  seclusa  gratia, 
non  potest  Deus  diligi  super  omnia  amore 
charitatis,  proindeque  neque  illius  prascep- 
tum  adimpleri. 

23.  Unde  hac  solutione  rejecta,  respon-  ^  -^^ 
detur  ad  objectionem  negando  antecedens,  ,ma  oi 
quod  non  evincunt  probationes,  sive  a  no-^^soiu?! 
bis  adducta^,  sive  a   Capreolo  adjectaB.  Ad 
primam  enim  desumptam  ex  Exod.  32,  di-g^^j^,, 
cendum  cum  D,  Hieronymo  epislola  ad  Al-v».  \\» 
gasiam.  et  commcntar.  in  Jonam,  D.  Gre-  ^'    ^' 
gorio   lib.    10   lUoral.  cap.  7,  Eucherio   i«Euche 
quxslionibus   novi   Tjistamenti,  Euthym.  mEutliy: 
Psalm.  67,  Cajetano  et  aliis,  librum  de  quo   ^'■'^^ 
Moyses  deleri  voluit  propter  populum,  non 
esse  librum  vitae  asternas,  et  prasdestinatio- iiuerpi 
nis  ;  sed  librum  principatus,  et  vita3  tem-gp|i|"|| 
poralis,  inquoAloyses  erat  scriptus  a  Deora,  qu 
dux  populi  Judaici  :  dispositio  namque  re-  "bjic 
rum  temporalium  divina  sapientia  consti-    ""'• 
tuta,  etiam   appellatur  in  Scriptura   liber 
Dei,  de  quo  dumtaxat  deleri  voluit  Moyses, 
cum  dixit  :  Aut  dimitte   illis  hanc  noxani, 
aut  si  non  facis,  dele  me  de  libro  iuo ,  quem 
scripsisti.  Nam  perinde  fuit,  ac  si  diceret  : 
Aut  indulge  populo  veniam   peccati ;  aut 
depone  me  a  principatu,  et  vita  temporali, 
quibus  fungor,  et  alium   ducem  mei  loco 
substitue.  In  quo  nihil  commisit  contra  or- 
dinem  charitatis  a  nobis  statutum;  quia 
etsi  licitum  non  sit  amare  magis  salutem 
aliorum  quam  propriam  ;  licitum  tamen 
est  prajferre  bonum  commune  populi  pro- 
pria2  vita3,ut  principatui,temporaIibus,hasc- 
que  pro  spiritali  illius  salute  contemnere. 
Secundo 


DISP.  III.  DUB.  UNICUM. 


103 


secun-  Secundo,  et  melius  respondetur  cum  Di- 
melipr  ^'^  Augustino  quxst.  147  in  Exod.  Hugone 
iposiMode  S.  Victore,  Lyra,  Carthusiano,  et  Abu- 
liigo.de  lensi  in  cap.  citatum  Exodi,  Moysem  loquu- 
j;J^3"^'-tum  fuisse  de  libro  vit»  a3terna3,  de  quo 
;artiius.  tamen  neque  sub  statu  conditionato  deleri 
"^"^' voluit,  dum  dixit  :  Aut  dimitte  populo  hanc 
noxam,  aut  si  non  facis,  dele  me  de  libro  tuo, 
quem  scripsisti.  Sed  significavit  dumtaxat 
ardentem  affectura  erga  populum,  cui  ut 
secure  veniam  conciliaret,  interposuit  co- 
ram  Deo  strictam,  quam  cum  eo  habebat, 
amicitiam  sub  figurato  et-hyperbolico  lo- 
quendi  modo,  qui  plus  exprimit,  quam  ex 
loquentis  mente  significet.  Exprimit  enim 
voluntatem  recedendi  a  divina  araicitia  sub 
conditione,  quod  Deus  veniara  populo  de- 
precatam  non  indulgeat ;  significat  vero 
ardentem  affectum  erga  populura,  etsecu- 
ritatem  impetrandi  a  Deo  veniam  titulo 
amicilia^  coram  illo  interpositae,  ut  probari 
potest  communi  experientia.  Etenim  cum 
apud  nos  quispiam  petit  ab  alio  sibi  ami- 
cissimo  aliquam  rem,  quam  vehementer 
assequi  desiderat ,  utitur  frequenter  hac 
phrasi  :  0  me  aveis  de  conceder  esto,  o  no 
emos  de  fer  amigos  :  aut  ista  :  0  borrad  mi 
nombre  del  numero  de  vuestros  amigos,  o  ve- 
nid  en  lo  que  os  pido.  Qui  loquendi  modus 
non  solet  significare  voluntatem  recedendi 
ab  amicitia,  sed  securitatem  assequendi 
postulata  sub  illius  titulo.  Unde  cum  hanc 
loquendi  formam  usurpaverit  Moyses  ver- 
bis  superius  adductis,  plane  constat,  tum 
qualis  fuerit  illorum  sensus,  tum  etiam  ni- 
hil  ex  iUis  contra  nostram  resolutionem 
posseconcludi. 
ixpiica-  24.  Ad  secundara  probationem  duplici 
loitlo-^' ^^^  occurrit  D.  Thom.  infra,  art.  8  ad  1, 
cus.  his  verbis  :  «  Dicendum  quod  secundum 
«  unam  glossaj  expositionem  hoc  Aposto- 
«  lus  tunc  non  optabat,  quando  erat  in 
«  statu  gratiaj,  ut  scilicet  separaretur  a 
«  Christo  pro  fratribus  suis  ;  sed  hoc  opta- 
«  verat,  quando  erat  in  statu  infidelitatis, 
«  unde  in  hoc  non  est  imitandus.  Vel  po- 
«  test  dici,  sicut  dicit  Chrysost.  lib.  de 
«  compunct.  quod  per  hoc  non  ostenditur, 
«  quod  Apostolus  plus  diligoret  proxiraum, 
«  quam  Deum  ,  sed  quod  plus  diligeret 
«  Deum,  quam  seipsum  ;  volebat  enira  ad 
«  tempus  privari  fruitione  divina  »  (quod 
pertinet  ad  dUectionera  sui),  «  ad  hoc  , 
«  quod  honor  Dei  procuraretur  in  proxi- 
«  mis,  quod  pertinet  ad  dilectionem  Dei.  » 
Plures  alias  hujus  loci  expositiones  ad- 


ducunt  Lypoman.  Exod.  32,  Sixtus  Senens.  Lyra. 
lib.  2  Biblioth.  litera  V,  et  Pereyra  super^^^^H^ 
ad  Rom.  9,  ubi  videri  possunt.  In  pra^sentiPereyra. 
namque  satis  sit  animadvertere,  quod  pri- 
vatio  divina^  fruitionis  potest  esse  duplex. 
Alia  fruitionis,  qua^  habetur  in  patria  per 
beatitudinera  ;  alia  vero  fruitionis,  qua^ 
habetur  in  via  per  contemplationem  :  et 
utraque  temporalis  privatio  potest  et  cha- 
ritate  eligi,  et  desiderari  propter  salutem 
spiritualem  proxirai.  Priraum  constat  ex 
Apostolo  ad  Philip.  I,  dicente  :  «  CoarctorPhilip.i. 
«  autem  a  duobus,  desiderium  habens  dis- 
«  solvi,  et  esse  cum  Christo  multo  magis, 
«  melius  autem  in  carnenecessarium  prop- 
«  ter  vos,  etc.  »  Secundura  autem  expres- 
sit  idem  Apostolus  capite  sa^pius  citato  ad 
Romanos,  ut  interpretatur  D.  Thora.  quxsl.  d.  Tho. 
de  charit.  art.  II  ad  Q,  ubi  post  alia  sic 
ait  :  «  Quidam  vero  ad  tantum  culmen 
«  charitatis  ascendunt,  quod  etiam  divi- 
«  nam  contemplationem,  licet  in  ea  ma- 
«  xime  delectentur,  praGtermittunt,  ut  Deo 
«  serviant  in  salute  proximorum.  Et  haec 
«  perfectio  in  Paulo  apparet,  qui  dicebat 
«  Rom.  9  :  Optabam  ego  ipse  anathema 
«  esse  a  Christo  pro  fratribus  meis.  Et  haec 
«  perfectio  est  propria  Praelatorum,  et 
«  Praedicatorum,  et  quorumcunque  alio- 
«  rum,  qui  procurandas  saluti  aliorum  in- 
«  sistunt.   » 

25.  Ad  tertiam  probationem,  quam  ur-  uiiima 
get  Capreolus,  respondetur  bonum  com-  ^[jjji^^,? 
mune  gratia?,  et  charitatis  existentium  in 
aliqua  particulari  persona  non  essesalutem 
spiritualem  totius  mundi,  sed  Deum.  Tum 
quia  bonum  comraune  partis  est  illud,  ad 
quod  ipsa  sicut  ad  fuiem  ordinatur  ;  nam 
pars  est  propter  totum  :  constat  autem 
Deum  esse  finem,  ad  quem  ordinatur  cha- 
ritas  cujuslibet  creaturae.  Tum  etiam,  quia 
haec  est  expressa  sententia  D.  Thom.  artic. 
3,  hujus  quxstionis,  et  aliis  in  locis,  qua3 
dedimus  supra,  disput.  I,  dub.  4.  Unde  ex 
eo,  quod  unaqua^que  pars  pra?ferat  bonum 
communo  totius  bono  particulari  proprio, 
non  concluditur,  quod  debeamus  sustinerc 
jacturam  gratia^,  et  charitatis  proplor  salu- 
tem  spiritualem  totius  mundi,  sod  quod  de- 
bemus  araare  Deum  plus  quam  nos  ipsos,  et 
propriam  beatitudinera.  Qua)  est  mens  D. 
Thom.  insolut.  ad  3,  artic.  4,  hujus  quxs- 
tionis  :  nam  dum  ibi  adstruit  charitatem 
anteponere  bona  comraunia  propriis,  intel- 
ligi  debet  perdistributionemaccomraodam, 
ac  proinde  quod  sicut  in  rebus  corporis 


104 


DE  CHARITATK. 


unaquapquo  pars  niagis  aniat  l)onum  com- 
muno  lotius,  quam  bonuni  particularo  j)ro- 
prium  ;  ita  in  ordine  spirituali  gratia^ 
magis  diligamus  Doum  ,  qui  ost  bonum 
communo  illius  onlinis,  quam  nos  ipsos, 
utpoto  illius  quasi  partos  ;  nam  cuilibet 
parti  magisamabilo  ost  bonum  commune, 
quam  proprium,  ut  ibi  docetS.  Doctor. 

B<;piic.i.  Dices  :  orgo  saltom  propter  Deum,  ot  il- 
lius  bonum  potoril  quis  licite  incurrero  vo- 
iuntariam  privalionem  gratioD,  et  cbarita- 
tis  ;  ac  proindo  cum  salus  totius  populi  sit 
niajus  bonum  divinum,  quam  salus  parti- 
cularis,  et  propria,  potorit  quis.  iIla?socha- 
ritatis  ordine,  hanc  illi  postponere  ;  et  si 
non  ut  est  bonum  proximi,  bene  tamen 
quatenus  est  bonum  Dei  agens  illius  glo- 
riam. 

soiuiio.  Respondetur  negando  consequentiam  : 
tum  quia  privatio  gratiaj  nequit  ex  se  con- 
ducere  ad  Dei  gloriam  :  tum  etiam,  quia  in 
hoc  statu  non  possumus  incurrore  volunta- 
riam  gratia?  privationem,  nisi  pra^ferendo 
creaturam  Deo  ;  qui  actus  cum  contrarius 
sit  amori  super  omnia,  quem  ei  debemus, 
non  potest  provenire  a  charitate,  imo  neque 
cum  illacooxistere.  Tum  denique,  quia  per 
carontiam  gratias,  et  charitatis  desistimus 
amare  Deum  super  omnia,  et  amittimus 
illius  amicitiam  :  sed  ex  praecepto  charita- 
tis  tenemur  diligere  Deum  super  omnia,  et 
illius  amicitiam  conservare  :  ergo  impossi- 
bile  est,  quod  pro^eniat  a  charitate  actus, 
quo  appetamus  absolute  privationem  gra- 
tia^  propter  Deum,  et  illius  gloriam.  Hajc 
enim  procurari  a  nobis  debet  secundum 
modum  divinaj  ordinationis ;  nam  qui 
illius  augmento  studeret,  inconsulta  divina 
voluntale,  non  Dei  amator,  sed  stultus  cen- 
seretur  :  divina?  autem  voluntatis  dispositio 
est,  ut  unaquaeque  persona  procuret  primo 
loco  bonum  divinum  in  seipsa,  et  deinde 
in  aliis. 

Quaru      26.  Contra  doctrinam  tertii    CoroIIarii 

objectio.objicies,  illam  creaturam  debere  a  nobis 
amari  magis  secundum  charitatem,  quae  est 
nobis  magis  conjuncta  ;  sed  corpus  nos- 
trum  est  nobis  magis  conjunctum,  quam 
proximorum  anima  :  ergo  non  dobemus  ex 
charilate  plus  diligere  proximum  secun- 
dum  animam,  quam  proprium  corpus,  sed 
potius  e  contrario. 

jj^^j^jj.      Respondetur  majorem  esse*absoIute  ve- 

^">.     ram,    supposita  identitate  rationis  forma- 

lis  proxima)  amandi  creaturas ;  secus  autem 

illa  non  supposita,  sed  diversificata,  ut  in 


pr.Tsonli  coulingit  ;  nam  proximos  diligi- 
mus  ut  socios  in  communicaliono  ;otorna) 
boatitudinis  ;  corpus  autem  ut  participans 
illam  por  rodundantiam,  qua;  ost  multo 
minor  ratio  diligondi,  qiiam  praocedons. 
Quibus  addo  bona  spiritualia  gralia?,  et 
charitatis  esse  longe  nobiliora  bonis  corpo- 
ralibus  ;  et  ideo  licot  corpus  nostrum  sit 
nobis  magis  conjunctum,  quam  anima  pro- 
ximi,  debomustamen  illum  magis  diligero 
secundum  animam,  cui  appetimus  gratiam, 
quam  proprium  corpus,  cui  volumus  bona 
inferiora. 

27.  Petos  autem,  an  tenoamur  ex  pra)- Quajstio 
cepto  charitatis  subvonire  proximo  in  gravi   ({gj^jj' 
spiritus  necessitate  constituto,  cum  dispen- 
dio  vita?  propria)  ?  Pro  solutione  nota  pri- 
mo,  necessitatem  spiritualem  esse  illam, 
in  quaimminet  periculum  a^terna)  damna- 
tionis,  aut  peccati  mortalis,  et  est  triplex  : 
aliaextrema,  a  qua  videlicet  vix,  aut  nullo 
modo    potest  proximus    expediri    absque 
alieno  auxilio,  cujusmodi  est  illa  quam  ha- 
bet  Sacramenti  Baptismi  parvulus  existens 
in  mortis  articulo  ;  et  etiam  censetur  ea, 
quam  patitur  Sacramenti  Fffinitentia)  pec-  obser- 
cator  constitutus  in  eodem  termino  vitao.nrorcso- 
Alia  vero  est  nccessitasgravis,  quam  sciIi-'""°"*'- 
cet  evadere  potest  proximus  absque  alterius 
auxiliis,  licet  cum  difiicultate.  Tertia  de- 
nique  necessitas  spiritualis,  est  communis 
indigentia,  quam  patitur  omnis,  qui  pec- 
care  vult,  et  qui  communes  peccandi  occa- 
siones  incurrit. 

Secundo  nota,  quod  in  praesenti  aliqua 
ut  certa  supponimus,  et  aliud  in  dubium 
vocamus.  Supponimus  enim  primo,  quod 
habita  probabili  spe  fructus,  quilibet  homo 
tenetur  subvenire  proximo  spiritualiter 
indigenti  qualibet  ex  prasdictis  necessitati- 
bus,  si  id  pra^stare  potest  sine  aliquodetri- 
mento  proprio  spirituali,  vol  corporali  ; 
hffic  enim  est  obligatio  charitatis,  ad  quam 
adstringimur  independenter  ab  ordine,  qui 
debet  esse  inter  bona  corporea,  et  spiritua- 
lia  ;  quia  uLi  nullum  est  detrimentum  cor- 
porale,  non  pracferlur  amor  proximi  dilec- 
tioni  corporis  nostri.  El  ideo  ex  obligationo 
generali  diligendi  proximum,  tenemur  illi 
auxilium  ferre  in  pra^dicto  casu  ;  qui  enim 
proximo  indigenti  non  subvenit  cum  facile 
possit,  convincitur  illum  non  amare  ;  quia 
probatio  amoris  exhibilio  est  operis. 

Secundo  etiam  supponimus,  licitum  esso, 

et  honestum  pati  corporalis  vitas  jacturam, 

ut  proximo  constiluto  in  necessitate  gravi 

spiritus 


DISP.  III,  DUB.   UNICUM. 


10' 


spiritus  subveniamus  ;  nam  hoc  est  opus 
proprium  charitatis  perfectae,  cujus  lauda- 
bile  exemplum  nobis  prasbuere  quamplures 
Martyres  ;  opera  autem  perfecta^  charitatis 
sunt  maxime  honesta,  et  rationiconformia. 
Quare  difTicuItas  solum  procedit  de  obliga- 
tione,  an  scilicet  ad  liujusmodi  opus  ads- 
tringamur  sub  peccato  mortali.  Cui  diffi- 
cultati  ut  satisfaciamus, 

isestio-     28.  Dicendum   est ,   quod  si   proximus 

lio^"' existit  in  extrema  necessitate  spirituali,  te- 
netur  quilibet  sub  peccato  mortali  ei  sub- 
venire  etiam  cum  dispendio  proprias  vitae. 
Ita  communiter  Doctores  in  praBsenti,  et 
merito  ;  quia  ut  nuper  vidimus,  vita  spiri- 
tualis  proximi  anteponitur  secundum  ordi- 
nem  charitatis  vitae  corporali  naturaj:  sed 
ordo  charitatis  est  in  praicepto,  ut  docet  D. 

.  Tho  Thom.  infra,  quxst.  44,  artic.  8;  ergo  non 
potest  non  obligare  in  isto  casu,  qui  est  om- 
nium  urgentissimus.  Tum  etiam,  quia  ut 

oan.  3.  dicitur  Joan.  3,  sicut  Christus  Dominus  po- 
suit  animam  suam  pro  nobis,  ita  et  nos  de- 
bemus  pro  fratribus  animam  ponere.  Quod 
ad  minus  intelligendum  est  de  fratribus 
constitutis  in  extrema  necessitate  spirituali ; 
ab  hac  enim  eripuif  nos  Christus  Dominus 
proprio  cruore. 

xtendi-     Si  vero  proximus  existat  in  nece.ssitate 

'"■'■  spirituali  gravi,  non  tamen  extrema,  non 
tenemur  cum  vitae  discrimine  illi  opem 
ferre,  nisi  alias  ex  injuncto  Pastoris  officio 
ad  illius  curam,  et  providentiam  adstrin- 
gamur;  obligamur  tamen  illi  opitulari 
cum  aliquotemporali  detrimento  inferioris 
notae.  Sic  communitor  Doctores.  Quorum 
ratio  quantum  ad  primam  partem  ea*est, 
quia  extra  casum  extremae  necessitatis  spi- 
ritualis  non  est  maxima  necessitas  in  pro- 
ximo:  ergo  non  obligamur  ad  perdendum 
summum  bonum  corporale,  quale  cst  vita, 
ut  illi  suppelias  eamus,  nisi  alias  incum- 
bat  nobis  ex  justitia  providentia  illius, 
qualis  incumbit  Parochis,  etPraelatis;  hi 
enim  tenentur  cum  vita?  detrimento  subve- 
nire  subditis  constitutis  in  gravi  necessitate 
spiritus,  quia  hoc  est  proprium  onus  officii, 
quo  funguntur;  ob  idque  dcbct  Parochus, 
nisi  velit  iiicurrere  peccatum  mortale,  mi- 
nistrare  infirmis  Sacramenta  Unctionis  et 
Eucharistias,  quamvis  inde  subeat  evidens 
vitaj  periculum,  nisi  alius  hujus  oneris  im- 
munis  illud  pro  charitate  suscipiat. 

Uagis       Quoad  secundam  vcro  partem  suadetur  ; 

*^j.*'*"  nam  gravis  nccessitas  in  rebus  spirituali- 
bus  est  gravis  momenti ;  ergo  prajferenda 
Salmant.  Curs.  thcolog.  tom.  Xll. 


est  secundum  ordinem  charitatis  damno 
temporali  gravi  proprio  ;  cujus  tamen 
quantitas  non  potest  in  universali  diffiniri, 
sed  in  particulari  determinanda  est,servata 
rerum  proportione. 

Denique  ?i  proximus  laboret  necessitate 
communi  spirituali,  non  tenemur  ei  sub- 
venire,  vel  cum  vitae  discrimine,  vel  cum 
alio  gravi  damno  temporali ;  quia  commu- 
nes  necessitates  semper  sunt  in  potestate 
patientis,  piuribusque  modis  ab  eo  excuti 
possunt,  ob  idque  non  apparet  ratio,  ob 
quam  teneamur  cum  gravi  detrimento  sub- 
venire  proximo  in  illis  constituto.  Si  au- 
tem  detrimentum  valde  leve  esset,  incum- 
beret  nobis  prasdicta  obligatio,  quia  parum 
pro  nullo  reputatur.  NuIIo  autem  immi- 
nente  nobis  detrimento,  tenemur  ex  pra^- 
cepto  charitatis  proximis  spiritualiter  in- 
digentibus  opem  ferre,  supposita  tamen 
probabili  spe  fructus ;  nam  hac  seclusa, 
cessabit  hujusmodi  charitatis  pra3ceptum. 

§  V. 

Alia  ejusdem  doctrinse  coroUaria. 

29.  Quarto  infertur  ex  eadom  doctrina,  Qiwrtum 
quod  debemus,  per  se  loquendo,  ajstimare*''!,™!!,^" 
et  diligere  magis  ex  charitate  proprium 
corpus,  quam  corpus  alterius.  Tum  quia  in 
modo  se  habendi  ad  beatitudinem  aequalia 
Eunt  omniacorpora;  unde  cum  alias  pro- 
prium  corpussit  nobis  magis  conjunctum, 
quam  alienum,  debetilludsecundum  ordi- 
nem  charitatis  huic  anteponi,  et  in  ordine 
dilectionis  charitativa?  prffiferri.Tumetiam, 
quia  affectus,  quem  habet  homo  erga  seip- 
sum,  debetesse  exemplar  amoris,  quo  pro- 
sequitur  proximos:  ergo  sicut  ob  lianc  ra- 
tionemdiligimusmagis  animam  propriam, 
quam  alienam  ;  ita  etiam  debemus  amaro 
magis  proprium  corpus ,  quam  corpora 
aliorum. 

Contra  hoc  tamen  est  difficilis  quaodam  objcc- 
objectio;  nam  licitum  est,  et  laudabilc  ex-    ^'°- 
ponero  proprium  corpus  evidenti  mortis 
periculo,    ut   vita   corporalis   proximi,  et 
pra3sertim  amici,  iltesa  manoat :  ergo  non 
tenemur  ex  charitate  diligero  nos  ipsos  se- 
cundum  corpus  plusquam  proximum.  Con- 
scquenlia  est  evidens,  antccedcns  voro  sua- 
detur,  tum  ex  Phil.  9    Elhic.  cap.  8,  ubi  Arist 
asserit  esse  opus  maxima)  honestatis  mor- 
tem  subire,  et  oppetere  pro  amicis.  Quod 
etiam  docent  D.  Ambros.  lib.  3  ofjic.  caj).  d.  Amb. 

8 


100 


DK  CHAKlTATlv 


P.Au|i.  1-2,  I).  Aiigust.  lih.  1  Conf.  cap.  0,  D. 
i^iii;  Hioroiiym.  in  Mivh.ram  cap.  7,  ct  l.actan- 
tiiis /i7(.  o,  instifut.  cap.  18.  Tiim  doinde, 
qiiia  ciincti  fore  ex  citatis  Datribus  laudaut 
Pyladem  ot  Orostoin.  quorum  (luilibot  ap- 
potiit  pro  altoro  morlom  subiro,  juxta  illud 
Nasonis  : 

Ire  jttbet  PilaJes  charum  moriturus  Oresten  : 

Hic  negat,  hincque  viceni  pugnat  uterque 

[mori. 

iNecnon  Damonem,et  Pythiam  PylliagoraG 
discipulos,  inter  quos  tantus  fuit  amicitiaG 
nexus.ut  cum  Dionysius  Tyrannus  alterum 
eorum  morti  udjudicasset ,  et  is  tempus  ab 
eo  impelrassot,  ut  priusquam  perirot,  pro- 
fectus  domum  res  domosticas  ordinaret ; 
alter  vadem  pro  allero  se  tyranno  dedit, 
spoudens  se  mortem  subiturum,  si  amicus 
tempore  condicto  nou  rediret,  qui  eadem 
hora,  eodomque  momeuto  per  Dionysium 
constitutis  supervenit;  unde  factum  est,  ut 
rairatus  tyraunus  amborum  animum,  sup- 
plicium  remiserit,  eorumque  fidei  se  cou- 
jungi  desideraus,  eos  ut  ipsum  in  societa- 
tem  suae  amicitiae  reciperent,  rogaverit,  ut 
vaier.  refert  Valer.  Max.  lilj.  4,  cap.  71.  Coustat 
Max.  autem  SS.  Patres  noii  laudare  nisi  opus 
virtutis  :  est  ergo  operatio  virtuosa  mor- 
lem  subire  pro  tueuda  vita  proximi. 

Tum  praeterea.quia  licitum  est  expouere 
propriam  vitam  mortis  periculo  pro  defen- 
sione  bouorum  temporalium  ,  ut  omues 
Doctores  couceduut :  sed  intcr  boua  tempo- 
ralia  potissimum  est  amicus,  ut  tradunt 
Aristot.  .\ristot.  9  Ethic.  cap.  9,  et  Cicer.  lib.  de 
Cicero.  amicitia,  ubi  ait  :  Solcm  e  mundo  tollere  vi- 
dentur,  qui  amicitiam  e  vita  tollunt,  quia  ni- 
hil  melius  a  diis  immortalihus  habemus.  Er- 
go  licitum  est  ponere  vitam  pro  amico. 
Tum  denique,  quia  licitum  est  filio  prae- 
bere  alimenta  patri  extreme  iudigeuti, 
etiamsi  iude  propria^  vitaj  jacturam  iucur- 
rat ;  hanc  enim  actiouem  vitio  adscribere 
feritas  esset,  et  barbaries;  cum  {wopcnsio, 
et  pietatis  ratio  iuclinent  ad  oppositum: 
ergo  etiam  licebit  mortem  oppetere  pro 
uxore,  filio,  et  amico,  quorum  conjuuctio 
aemulatur  uuionem,  quam  habemus  ad  pa- 
rentes. 

Et  coufirmatur,  quia  non  solum  est  lici- 
tum,  sed  valde  meritorium  opem  ferre  ho- 
mini,  qui  pestilenti  morbo  laborat,  etiam 
cum  evideuti  periculo  morlis  subeuudae,  ut 
patet  ex  communi  scnsu  fideliifm  :  ergo 
etiam  est  licitum,  et  valde  laudabile  mor- 


tom  subire,  ut  vilani  amici  exlrome  indi- 
gonlis  illaDsam  tueamur. 

30.    lluic  objoctioui   respoudent   aliqui  Aiiquo 
ncgando  antecodons,  quia  licot  honestum  et  ponsio' 
laudabilesit  morlom  aggredi  pro  bouo  com- 
muui  KeipublicE,  aut  etiam  illustris  per- 
sona;  ,  ex  qua  pendet    bouum  communo 
populi,  qualis  est  porsona  regis  ;  illicitum 
tamen  est  morlem  subire  pro  conservauda 
vita  amici,   aut  alterius  privataj  personac 
nobis  apqualis.  Ita  Duraud.  in  4,  dist.   17,Arisiot 
qux^it.  0,  Palud.  eademdisp.  quxst.  \,art.  6,  paUui. 
Kichard.  m4,  (f/i/).  15,  artic.2,  quxst.  2,J!i;';?^' 
Gabriel  (/i.vp.  \Q),  quxst.Z,art.  1,  Bellarm.  Hciiarii 
/i6.  3,  de  bonis  oper.  cap.  8,  Tolet.  lib.  ult. 
Summx,   cap.  32,  et  alii  Neolherici,   qui 
suadere  couantur  suam  opiuionem. 

Primo  ex  doctrina  Corollarii  a  nobisKespor 
modo  statuti  ;  quia  ut  in  eo  vidimus,  cor-  iJ^/o^iva 
pus  proprium  praoferri  debet  secundum 
ordinem  charitatis  corpori  alterius  perso- 
nao  privatae  :  sed  ordo  charitatis  non  po- 
test  pervcrti  absque  peccato  :  ergo  pouere 
vitam  pro  amico  uequit  esse  operatio  lau- 
dabilis,  sed  est  peccamiuosa  graviter. 

'Secuudo  ex  D.  August.  lib:  de  mendacio,  d.  au 
cap.  6,  ubi  haDC  habet :  «  Si  quis  vitam  cor- 
«  poralem  pro  vita  corporali  amici  perdat, 
«  non  diligit  proximum  sicutseipsura,  sed 
«  plusquara  seipsum,  quod  doctriuae  regu- 
«  lam  excedit. 

Tertio  ex  D.  Thom.  infra,  quxst.  32,  art.  d,  tik 
G,  ubi  docet  illicitum  esse  erogare  elee- 
mosynara  pauperi  extrerae  indigenti  de  iis, 
quaj  sunt  uobis  sirapliciter  necessaria  ad 
sustentatiouem  vitae  ;  sic  enim  ait  :  «  Di- 
«  cenduraquod  uecessarium  dupliciter  di- 
«  citur.  Uuo  modo,  siue  quo  aliquid  esse 
«  uon  potest;  et  de  tali  necessario  omuino 
«  eleemosynam  dare  nou  debet,  puta  si 
«  aliquis  in  articulo necessitatis  constitutus, 
«  haberet  solura  unde possct  sustentari  ipse, 
«  ct  filii  sui,  et  alii  ad  eum  pertineutes  : 
«  de  hcc  enira  necessario  eleemosyuam 
«  dare,  est  sibi,  et  suis  vitara  subtraherc.  » 

Quarto,  quia  non  licet  pra^fcrre  vitara 
amici  vitae  parentis  :  ergo  noque  vitae  pro- 
pria^,  quippequara  magis  diligimus,  quam 
vitam  patris.  Consequeutia  patet  ex  ratione 
modo  subsumpta.  Anlecedens  vero  suade- 
tur  ;  nam  casu,  quo  raihi  suppeteret  unicus 
panis,  qui  non  sufficeret  parenti,  et  amico 
extrerae  iudigentibus  alendis,  deberera  il- 
lum  patri  porrigere  ;  ncque  licere^,  ipso 
spreto,  amico  coucedere,  ut  coramuniter 
doceut  Theologi  :  ergo,  etc. 

Quinto, 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


107 


Quinto,  et  ultimo,  quia  imminente  nau- 
fragio,  non  potest  quis  arreptam  tabulam 
iicite  dimittere,  et  amico  tradere,  ut  com- 
mune,  urgensquemortis  periculum  evadat: 
ergo  neque  propriam  vitam  pro  eo  negli- 
gere,  sive  illius  vita^  postponere.   Conse- 
qaentia  patet,  antecedens  vero  probatur  ; 
quia  dimittere  tabulam  in  casu  posito,  es- 
set  occidere  seipsum  ;  cum  illa  dimissa, 
non    remaneat  spes   probabilis   evadendi 
mortem,  quara    saeviens   procella   urget  : 
constat  autem  nemini  esse  licitum  occidere 
scipsum  :  ergo,  etc. 
lata       31.  Cacterum  licet  ha3c  solutio  congruere 
Im"'  videatur  doctrinajquarti  corollarii  in  hoc  § 
°^^'  a  nobis  statuti,  sustineri  tamen  nequit,  eo 
quod  debilibus  nitatur   fundamentis,  nec 
satisfaciat  adductis  in  favorem  partis  con- 
trariae,  quaj  majoris  sunt  momenti,  et  pro 
qaibus  stat  tum  communior  opinio  Docto- 
rura,  ut  statira  videbiraus  ;  tum  etiam  ser- 
mo  ille  Christi  Domini  :  Majorem  charita- 
tem  nemo  habet,  ut  animam  suam  jionat  quis 
pro  amicis  suis  :  ubi  tanquam  opus  egregiae 
charitatis   commendat,    quod  quis  vitara 
suam  morti  exponat  pro  araicis  etiara  tem- 
poraliter  indigentibus,   ut  liquet  ex  con- 
textu  littera?.  Tum  etiara  vox  populi,  quae 
Dto.    reputatur  vox  Dei ;  nara  ut  expendit  Soto 
Ub.    5  dejuslitia  et  jure,   quwst.  1,  art.  6, 
nulla  est  in  orbe  natio,  in  qua  non  egregiae 
laudi  detur,  quod  horao  mortis  periculo  se 
permittat,  ut  periclitantera  amici  vitam  il- 
laGsam.  tueatur. 
raob-     32.  Quare  hac  solutione  omissa,  respon- 
:tioniS(ietur  ad  objectionen,  concesso  antecedenti 
quantum  ad  corpus  amici,  vel  alterius  per- 
.sona?  nobis  conjunctaj,  negando  consequen- 
tiam  ;  quia  cx  eo,  quod  licitum  sit,  et  lau- 
dabile    ex  genere  suo   mortem    oppetere 
pro  araico,  minime  sequitur,  quod  non  di- 
iigamus,  aut  diligero  debearaus  magis  pro- 
prium  corpus,  quara  alienura,  ut  charitas 
praDcipit.  Sed  ha^c  duo  optime  intcr  se  co- 
iisrcnt.  Tum  quia  ad  hoc  ut  aliquis  magis 
amet  ex  charitate   proprium  corpus  quam 
alienum,  suflicit  quod  velit  illud  ad  majo- 
rem  gloriam  ajtcrnam,  hancque  pluris  a;s- 
tinet  quam  vitam,  et  beatitudinem  corporis 
alieni  ;  qui  amor  compossibilis  ostcum  to- 
lerationc  mortis  voluntaria;  susccptao   pro 
salvanda  vita  tcmporali   amici,  quoniam 
otiara  dum   quis  morti  cxponitur  pro  ami- 
co,  pofcst  appclere  corpori  proprio  majo- 
rera  fclicitatera  a^tcrnam,  quam  desideret 
corpori   araici,    illamqiic   huic  postcriori 


beatitudini  praeferre.  Tura  etiara,  et  ma- 
xirae  ;  nam  eo  ipso  quod  mortem  subire 
pro  amico  extreme  indigenti  sit  ex  natura 
sua  actus  honestus,  et  virtuosus,  ut  inten- 
dit  objectio  ;  neutiquam  ordinem  natura?, 
aut  charitatis  a  nobis  statutum  pervertit 
ille,  qui  mortis  periculo  se  permittit,  ut 
amici  vitara  illa^sara  tueatur;  quia  in  eo 
eventu  non  postponit  propriura  corpus 
corpori  alieno  solitarie  sumpto,  sed  etiam 
bono  virtutis,  quod  in  ipso  actu  oppetcndi 
mortem  elucet.  Pro  quo  bono  consonum 
est  tam  rationi  naturali,  quam  ordini  cha- 
ritatis  quaBlibet  temporalia  bona  neglige- 
re,  eo  quod  omnibus  illis  longe  excellen- 
tius  sit.  Et  ex  consequenti  raagis  diligit 
seipsura  horao,  qui  illi  studet,  quamcorpus 
araici,  pro  quo  raortem  sustinet,  ut  ani- 
madvertit  D.  Thom.  art.Ahujus  quxstio-  "D.no. 
nis  ad   2- 

Porro  ut  hujus  solutionis  veritas  clarius  Nota  i. 
elucescat,  simulque  prajcludatur  locus  iis, 
quaj  contra  illara  objici  posscnt,  aniraad- 
vertcndum  est  primo,  quod  solutio  debiti 
orti  ex  quacuraquc  virtute,  est  actus  ex  ge- 
nere  suo  honestus,  et  laudabilis,  sive  illud 
sit  dcbitura  rigorosura,  quale  est  dcbitura 
pietatis,  etjustitiffi  coramutativffi;  sive  mi- 
nus  rigorosura,  et  solius  dccentiaj,  et  ho- 
nestatis. 

Secundo  nota,  quod  licet  debitum  ortum  Noia2. 
ex  virtuosa  araicitia  non  sit  strictura,  et 
rigorosum,  sed  solura  decentiffi  et  honesta- 
tis,  comprehcndit  tamen,  et  extenditur  ad 
omnia  teraporalia  bona,  ita  ut  qui  pro 
araico  divitias,  honorem,  et  vitam  neglexe- 
rit ,  non  censeatur  pr^etergredi  rationis 
modura,  honesta:que  araicitia}  debitura.scd 
illi  satisfacere,  ut  constat  tura  ex  coramuni 
sensu  nationura,  Philosophorura,  ac  SS. 
Patrura,  quos  adduxiraus  num.  20.  Tum 
etiam,  quia  amicus  fidelis  majus  bonum 
est,  quam  propria  vita,  cum  in  illo  habea- 
mus  non  solura  bona  fortuna;,  sed  ctiam 
aniraa^,  utconsiliura,  solatium,  doctrinam, 
etc.  quffi  sunt  superioris  rationis,  juxta  il- 
lud  Ecclesiast.  6  :  Amico  pdeli  nulla  est  Fcdcs. 
comparatio,  et  non  est  digna  ponderalio  auri, 
et  argenti  conlra  honitafem  jidci  illius.  Pro 
bono  autem  raajori  debitura  ost  ex  doccn- 
tia,  ct  honcstatc  minus  negligere,  et  in 
casu  aniicitia;  adstruitur  Proverl).  12,  hisProvcrb. 
xeThis-.Qui  damnum  contemnit  pro  amico, 

justtis  cst.  Firma- 

Ex  his  apparct  ratio  a  priori,  ob  quaraiurnos- 
licet  nogligere  vitam    pro  amico,  consan-^^^iuVio^" 


108 


DE  CHARITATE. 


l).  Itona. 

Doniiii. 

Soto. 
Vicloria. 
Cordub. 
Arauxo. 
liaimcz. 
AraRon. 

Lorca 

D.  Tho. 


Moiiva 
opfosiia 
convel- 
liiiiiur. 
Dur^ud. 


guineo,  aut  bonofactore,  absque  pracjudicio 
ordinis  staluti  a  charitalc.  Nam  ille  qui 
mortem  oppetil  pro  amico.  non  postponit 
corpus  proprium  vitaj  amici  nude  sumpla?, 
quod  proliibet  ordo  cliaritalis ;  sed  unitaj 
cum  solutionedebili  orti  ex  honesta  amici- 
tia:  quo  paclo  considerata  vita  amici  exce- 
dit  omnia  bona  corporea,  ob  idque  licite 
potest  quisque  illam  corpori  suo  prajferre; 
quoniam  ex  vi  liujus  pra;lationis  non  amat 
magis  amicum,  quam  seipsum,  sed  polius 
e  contrario  ;  quia  qua^rit  sibi  bonum  vir- 
tutis,  quod  excollentius  est  bono  corporeo. 

Qua^  est  communior  resohUio  Doctorum, 
prassertim  D.  Konavcntura)  in  1,  disl.  16, 
ert.  2,  q.  l,  Dominici  dc  iio^o  ubi  supra, 
Vicloria)  in  rclcct.  dc  homiciiiio,  Cordubae 
/j6.  I,  (juxst.  38,  Arauxo,  Hannez,  Aragon, 
I.orca),  et  aliorum  in  hac  qua;stione  subscri- 
bentium  D.  Thom.  in  '3,  iUst.  29,  quxst.  1, 
art.  5  ad  3,  ubi  sic  habet :  «  Dicendum 
«  quod  tradere  se  ipsum  morti  propter 
«  amicum,  est  perfectissimus  actus  virtu- 
«  tis,  Lnde  hunc  actum  magis  appetit  vir- 
«  tuosus  quam  vilam  propnam  corpora- 
«  lem.Undequandoaliquisvitampropriam 
«  corporalem  propter  amicum  ponit,  non 
«  contingit  ex  hoc,  quod  aliquis  plus  ami- 
«  cum,  quam  seipsum  diligat,  sed  quod  in 
«  se  plus  diligit  quis  bonum  virtutis,quam 
«  bonum  corporale.  ^> 

33.  Ncque  obslant  in  contrarium,  qua 
adduximus  ex  Durando  et  aliis.  Ad  primum 
enim  respondetur,  ordinem  charitalis  non 
perverti  absque  peccato.  Ca^terum  ille,  qui 
mortis  i)ericulo  exponitur  pro  tuenda  vita 
amici,  parentis,  aut  benelactoris  egregii, 
non  pervertit  ordinem  charilatis,  sed  obser- 
vatjquiain  eo  actu  non  solum  intendit 
conservalionem  vita^  aliena),  sed  etiam  so- 
lutionem  debiti  orti  ex  virtule  :  quod  majus 
bonum  est,  et  magis  diligendum  ex  chari- 
tate,  quam  vila  lemporalis  propria. 

Ad  secundam  dicendum,  D.  Augustinum 
mutasse  sententiam  tum  loco  citato  nuju. 
29,  tum  etiam  in  lib.  Confcss.  ubi  docet  li- 
citum  esse  vitam  temporalem  pro  amico 
perdere. 

Misi  mavis,  Auguslinum  loqui  de  vita 
amici,  qui  nomine  tenus  pra^cise  talis  sit, 
pro  quo  illicitum  est  mortem  oppetere; 
quia  deficit  ibi  solutio  debiti  orii  ex  virtu- 
le,  qua;  in  causa  est,  ut  pro  vero  amico  vi- 
tam  honeste  contemnamus. 

Ad  tertiam  probationem  dicendum,  quod 
D.  Thom.  in  illo  articulo  non  loquitur  de 


eleemosyna,  quai  confortur  parentibus,  vel 
amicis  extreme  indigenlibus,  sed  quae  ero- 
gatur  pauporibus  extraneis,  et  communi 
necessilate  laborantibus,  quibus  illicitum 
est  impertiri  eleemosynamdo  iis,  qux  sunt 
necessaria  simpliciter  ad  vita)  sustentatio- 
nem,  vel  ad  conservationem  decentem  pro- 
prii  staius.  Pra;sertim  si  ha;c  eleemosyna 
non  fiat  ab  aliqua  privala  persona,  cui  non 
incumbit  aliarum  providonlia,  sed  a  pa- 
trefamilias,  qui  nalurali  jure  tenctur  uxo- 
ri,  et  filiis  alimenta  pra^bcrc,  in  quo  casu 
loquitur  D.  Thom.  ut  liquel  ex  contextu. 

34.  Ad  quarfam  probationcm  rcsponde-  Linnta- 
tur,  concesso  antecedenti  negando  conse-}[^"gsJ 
quenliam.  Et  ratio  disparitatis  est,  quia  ln'>oniS' 
etsi  liomini  insit  a  natura  jus  pra^fcrendi 
propriam  vitam  alicna;,  potcst  tamen  re- 
nuntiare  huic  juri  ob  honcslum  fmem, 
qualis  est  defensio  amici,  aut  benefactoris, 
ob  idquo  licite  pro  illis  mortem  subire. 
Juri  autem,  quod  pater  habet  adversus  fi- 
lium  ;  ut  ei  alimenta  pra^beat,  nequit  filius 
renuntiare,  cum  non  sit  in  cjus  poteslate  : 
unde  quia  pra^dictum  jus  est  majus  jure 
amicitia^,  praDscrtim  quoad  alimenta,  pec- 
caret  graviter  filius,  si  patre  exireme  in- 
digenlo  ueglecto,  victum  amico  ministra- 
ret ;  quia  illa  ministratio  fieret  cum  pra;- 
judicio  tortii,  scilicet  parentis.  Qua  ratione 
etiam  illicitum  est  mortem  suslinere  pro 
amico,  si  ex  illa  sequatur  grave  detrimen- 
tum  uxori,  filiis,  aut  aliis  personis,  quibus 
providere  tenetur  ille  qui  docedit. 

Ad  ultimam  probationcm  respondetur 
negando  antecedcns,  et  majorem  sequcntis 
syllogismi;  quia  non  magis  videtur  occi- 
dere  seipsum,  qui  saDvienti  mari  arreptam 
tabulam  cedit  amico,  quam  qui  possessum 
panem,  quo  extrcme  indiget,  illi  elargitur, 
qui  tamou  non  occidit  seipsum  (alias  non 
liceret  pra^dictum  panem  Kegi  offerre,  quia 
propria  occisio  ob  imllum  fiuem  cst  licita); 
sed  minus  curat  de  propria  vita  conser- 
vanda,  quam  posset.  Quae  uegligentia  sa^pe 
est  laiidabilis,  ut  constat  tum  ex  dictis  : 
tum  cliam,  quia  persona  privata  non  tene- 
tur  uti  mcdiis  peregrinis,  aut  acerbissimis 
ad  propria)  vita;  conscrvationem,  sed  suffi- 
cit  si  adliibeat  communia.  Qaarationeads- 
truunt  communiter  Authores,  non  fencri 
hominera  pati  vehementem  dolorem,  qui 
ex  abscissiono  alicujus  membri  consurgit, 
ut  vitam  tueatur;  scd  posse  licite  hoc  me- 
dium  respuere,  mortique  immincnli  lo- 
cum  cedere.  Quod  si  in  cessionc  tabula)  in- 
terveniret 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


109 


terveniret  propria  occisio,  non  posset  licite 
etiam  pro  boni  totius  reipublicae  illam  di- 
mittere;  non  quia  illicitum  sit  ex  se  mor- 
tem  oppetere  pro  amico,  sed  quia  in  casu 
posito  intervenit  ex  modo  illam  oppetendi 
propria  occisio ,  qua^  semper  est  illicita, 
nisi  divina  authoritate  fiat. 
eplica.  35.  Dices  :  sequi  ex  his,  non  esse  licitum 
exponere  se  evidenti  periculo  mortis  pro 
quolibet  proximo  extreme  indigenti;  cujus 
contrarium  probari  videtur  ex  laudabili 
praxi  Fidelium  subservientium  infirmis 
peste  laborantibus,  cujuscumque  qualitatis, 
et  conditionis  sunt. 

Respondetur  concedendo  sequelam,  cui 
non  opponitur  laudabilis  Fidelium  praxis. 
Tum  quia  servientes  infirmis  pestilenfi 
morbo  laborantibus,  non  exponuntur,  sal- 
tem  communiter,  evidenti  mortis  periculo, 
sed  solum  probabili ;  quod  licite  incurritur 
pro  quacumque  persona  extreme  indigenti. 
T um  etiam,  quia  personas  providentes  ex 
officio  infirmorum  saluti  tenentur  ex  de- 
bito  officii  illorum  sanitati  consulere , 
etiam  cum  certo  moraliter  mortis  periculo, 
praisertim  cum  non  unius  tantum  vitam 
procurant,  sed  plurium,  quibus  laudabile 
est  propriam  vitam  postponere.  Tum  deni- 
que,  quia  Calholici  non  devoventur  curan- 
dis  proximis  peste  laborantibus,  ut  tempo- 
ralepra?cise  raisericordia^opusexequantur, 
sed  ut  consulaiit  etiam  illorum  saluti  spi- 
rituali,  quaj  frequenter  pessum  iret,  si  in- 
firmi  una  cum  morbi  contagio,  christianae 
pietatis  jacturam  incurrerent. 
linfum  36.  Ex  qua  doctrina  infertur  quinto, 
riuDh'  ^^^'^  attento  charitatis  ordine,  debemus 
a:'Stimare,  ac  diligere  magis  proximos  nobis 
conjunctos  sanguine ,  beneficentia  ,  aut 
nmicitia,  quam  extraneos,  cum  quibus  na- 
turajtantum,  et  gratiaj  conjunctionem  ha- 
bemus.  Tum  quia,  ut  modo  diximus,  possu- 
mus  pro  illis  licite  vitam  ponere,  secus 
autem  pro  istis.  Quod  signum  est  majoris 
dilectionis  erga  primos.  Tum  etiam,  quia 
intensio,  et  appretiatio  amoris  charitativi, 
qui  determinatur  ad  proximos  in  hac  vita, 
sumitur,  et  regulatur  ex  parte  persona)  di- 
ligentis,  ut  superius  statuimus  :  quocirca 
necesse  ost,  ut  magis  debeamus  diligere  se- 
cundum  ordinem  charitatis  personas  nobis 
sanguine.  aut  alia  ratione  coujunctas.quam 
illas,  cum  quibus  nulla  nobis  specialis  ne- 
cessitudo  intercedit.  Kt  ea  propter  inter 
personas  nobis  sanguine  conjunctas,  quao 
sunt  in  primo  gradu,  ut  parentes,  et  filii. 


praDferri  debent  iis,  quas  in  aliis  gradibus 
attingimus. 

Est  tamen  circa  hoc  triplex  difficultas.  inciden- 
Prima,  an  doctrina  hujus  corollarii  vera  ifoiies.^" 
sit,  supposito  adhuc,  quod  persona^  extra- 
nea^  sint  Deo  maxime  conjunctas?  Et  ratio 
dubitandi  sumitur  primo  ex  eo,  quod  cha- 
ritas  nostra  est  participatio  qua^dam  cha- 
ritatis  divinae,  qua?  magis  diligit  meliores. 
Secundo,  quia  charitas  via?  eadem  est,  ac 
charitas  patriae,  ob  idque  servare  debet 
utrobique  eundem  ordinem  :  in  patria  au- 
tem  magis  amabimus  extraneos  Deo  intime 
conjunctos,  quam  nostros  consanguineos 
minus  illi  unitos,  ut  docet  Divus  Thomas 
art.  ultim.  hujus  guxstionis. 

Secunda  difficultas  est,  an  persona^  nobis 
conjunctae  in  primo  consanguinitatis  gra- 
du,  debeant  amari  magis,  quam  insignes 
amici,  aut  benefactores? 

Tertia,  quis  ordo  observari  debeat  inter 
personas ,  quas  primo  consanguinitatis 
gradu  attingimus  :  an  scilicet  Pater  prae- 
ferri  debeat  in  amore  filiis,  et  uxori,  vel 
potius  postponi?  Quibus  diffiicultatibus,  ut 
suo  ordine  fiat  satis. 

37.  Respondetur  ad  primam  affiirmative,  ^j;,^"'"" 
quia  cum  excessus  amoris  appretiativi  su-niKques- 
matur  ex  parte  persona?  diligentis,  et  per  ''"""'■ 
conjunctionem  ad  illam  reguletur,  majori 
pretio  habere  debemus  personas  conjunctas 
nobis  sanguine  aut  simili  nexu,  quam  ex- 
traneas,  etiamsi  ilte  sanctilate  prascellant, 
et  divinam  bonitatem  abundantius  partici- 
pent.   Pra5sertim   cum    ad  satisfactionem 
hujus  debiti  sufficiat  diligere  pra;dictas  per- 
sonas  majori  amore  objectivo,  quam  pro- 
sequamur  nobis  conjunctas,  et  propinquas, 
ut  late  ostendit  D.   Thom.  arlic.   6  hujus^-  Tiw. 
quxsfionis. 

Necobstantin  contrarium  rationes  du-{^Jj™[^ir. 
bitandi ;  ad   primam    enim    occurrit    D.  vis  opijo- 
Thom.  art.  proxime  citato,   ad  2,  his  ver-Df'Tho. 
bis  :  «  Dicendum  quod  charitas  facit  ho- 
«  minem  conformari  Deo  secundum  pro- 
«  portionem,  ut  scilicet  ita  so  habeat  homo 
«  ad  id,  quod  suum  est,  sicut  Deus  ad  id, 
«  quodsuumest.  Quasdam  enim  possumus 
«  cx  charitate  velle,  quia  sunt  nobis  con- 
«  venientia,  quaj  tamen  Deus  nonvult; 
«  quia  non  convenit  ei,  ut  ea  velit,  sicut 
«  supra  habitum  est,  cum  de  bonitate  vo- 
«  luntatis  agoretur.  » 

Ad  secundam  dicondum,  quod  licet  ca- 
dem  sit  charitas  viao  ac  patrirr!,  non  tamen 
oporlct.  quod  observetur  utrobique   idem 


110 


DE  CIIAKITATE. 


ordo  diloclioiiis,  eo  quod  iii  patria  doli- 
cinnl  providonlia,  ct  alia  nioliva,  ob  qux' 
debonius  diligero  in  via  personas  nobis 
conjunctas  niagis,  quam  exlraneas,  eliamsi 
prcpferantur  iliis  in  sanctitate.  Qux  est 
'^  "'**'•  doctrina  I).  Thonia' h/7.  ull .  fmJHs  quasliu- 
nis,  ubi  in  niedio  corporis  sic  liabet  :  «  Tota 
"  vila  beata  consislil  in  ordinationo  men- 
«  tis  ad  Deum.  Lnde  totusordo  dilectionis 
«  beatorum  observabilur  per  comparalio- 
«  nem  ad  Deum,  ut  scilicet  ille  magis  di- 
w  ligatur,  et  propinquior  sibi  habeatur  ab 
«  unoquoque,  qui  est  Deo  propinquior  ; 
«  cessabit  enim  tunc  provisio,  qua^  est  in 
«  pra-senti  vila  necessaria,  qua  necesse 
«  est,  ut  unusquisque  magis  sibi  conjunclo 
«  secundum  quamcunque  necessitudinem 
«  provideat  magis,  quam  alieno,  ratione 
«  cujus  in  hac  vita  ex  ipsa  inclinatione 
«  charitatis  homo  plus  diligit  magis  sibi 
u  conjunctum,  cui  magis  debet  impendere 
«  charitatis  elTectum.  Contingit  tamen  in 
«  patria,  quod  aliquis  sibi  conjunctum 
«  pluribus  modis  diligit;  non  enim  cessa- 
«  bunt  ab  animo  beati  honesta}  dilectionis 
«  causa3  :  tamen  omnibus  istis  rationibus 
«  praefertur  incomparabiliter  ratio  dilec- 
«  tionis,  quffl  sumitur  ex  propinquitate  ad 
«  Deum.  » 
ob-y?r-  38.  Ut  secunda  difficulfas  clarius  expe- 
prodeci-diatur,  animadvertendum  est  primo,  quod 
*Mmi«  ""°°^^"^  amici,  et  benefactoris  egregii  illum 
1ir«°''  iiitelligimus,  qui  vel  nos  a  servitute  rede- 
mit,  vel  prodiga  manu  temporalia  bona 
impertivit,  in  eaque  est  dispositione,  ut 
non  dubitet  evidenti  mortis  periculo  expo- 
ni,  ut  nobis  adferat  vila;  subsidium. 

Secundo  nota,  convenire  inler  Authores, 
quod  ex  proximis  conjunctis  nobis  amici- 
tia3  nexu  debet  unusquisque  amari  magis 
per  se  loqucndo  in  ordine  ad  illud  bonum, 
super  cujus  communione  f undatur  amicitia, 
quam  cum  iilo  gerimus.  Unde  quia  amici- 
tia  consanguinitatis  fundatur  in  conjunc- 
tione  naturalis  originis,  araicitia  aulem 
civilis  in  communione  politica,  et  sic  de 
aliis  ;  idcirco  in  iis,  quae  perlinent  ad  na- 
turam,  et  vitiE  conservationem,  debent 
consanguinei  per  se  loquendo  prasferri 
aliis  personis  ;  in  iis  vero,  qua^  spectant  ad 
bonum  politicum,  anteponi  dobent  cives 
consanguineis.  Quaetiam  ratione  prscferre 
debet  monachus  in  rebus  monasticis  ejus- 
dem  vitaj  professorem  personis  secularibus, 
quibus  alias  sanguinis  communione  obs- 
tringitur. 


In  ordine  vero  ad  aiternam  bealitudi- 
nom.  super  cujus  communione  fundatur 
amicilia  cliarilaiis,  debemus  magis  diligere 
parentes,  filios,  et  uxores,  quam  concives, 
aul  benefactores  communes ;  quia  ut  sac- 
pius  diximus,  inlensio  dilectionis  charita- 
tiv;e  erga  proximos  tanto  debet  esse  major, 
quanto  fuerit  perfectior,  et  strictior  con- 
junctio  naluralis,  quam  habemus  cum 
illis.  Conjunctio  autem  sanguinis  exccdit 
alias  :  tum  quia  est  prior,  et  immobilior 
illis  :  tum  eliam,  quia  pertinel  ad  substan- 
tiam,  alia)  vero  fundantur  supra  commu- 
nicationem  accidentium  ;  et  ideo  attenlo 
charitatis  ordine,  parentes,  uxores,  et  fiiii 
debent  amari  magis  in  ordiue  ad  beatitu- 
dinem,  et  bona  supernaturalia,  quam  alii 
amici,  aut  benefactores  communes. 

Unde  solum  remanet  diflicultas  circa  be- 
nefactorem  egregium,  qui  adaequare  vide- 
tur  parentis  beneficia  ;  utrum  scilicetde- 
beamus  amare  ilium  in  ordine  ad  vitam 
temporalem  potius,  quam  parentem  ;  ita  ul  f;en- 
utroquein  oxtrema  necessitate  constituto,  |fi'|'a 
teneamur  benefactori  prius  quam  patri  Bui-id. 
subvenire?  In  qua  dilTicultate  afiirmativam 
partem  suslinet  quidam  Gerardus  relatus  a 
Buridano  9  Ethic.  quiest.  3,  eo  ductus  fun- 
damenlo,  quod  pluribus  titulis  debeamus 
vitam  araico  rcdemptori,  quam  patri  ; 
quia  patcr  nullum  passus  est  periculum, 
nec  bonorum  jacturara  pro  nobis;  qua^  ta- 
men  passus  est  benefactor,  qui  redemit,  et 
propriam  vitam,  ut  nostrae  consuleret, 
mortis  periculo  exposuit. 

39.  8ed   contraria  sententia  vera    est,  Kcfeiii 
quara  non  obscure  docet  D.  Thom.  infra,  j^,'"^,^^ 
quxst.  31,  art.  3,  et  art.  8,  prwscntis  ^uss- Bunncz 
tionis,  ubi  illam  defendunt  Bannez,  Aragon,  Arauxoi 
Arauxo,  Lorca,  et  plures  alii.  Et  ratio  vi-  i^oica. 
detur  perspicua,  quia  plus  est  dedisse  vi- 
tam,  quara  illam  postea  in  uno,  vel  altero 
casu  conservaro  :  sed  pater  dedit  vitara, 
benefactor  autem  solura  conservavit :  ergo 
plus  debet  amari  pater,  quam  benefactor. 

Et  confirmatur,  quia  conjunctio  fundata 
supra  receptionem  temporalis  beneficii 
adasquare  nequit  conjunctionem  naturalis 
originis,  qua^  nos  parentibus  obstringit  : 
sed  amoris  intensio  proportionari  debet 
huic  conjunctioni  :  ergo  benefactor  non 
debet  prasferri  in  amore  parentibus,  sed 
postponi. 

Ad  argumentum  vero  Gerardi  responde-Motivun 
tur,  quod  etiam  boni  parentes  multa  pa-iiumdi- 
tiuntur  propter  filios  educandos,  atque  ad  '"'""'• 
debitum 


DISP.  III,  DUB.  UNICUM. 


111 


debitum  statum  promovendos,  et  prasterea 
parati  sunt  exponere  vitam  mortis  periculo 
pro  illis ;  est  enim  vehemens  amor  paren- 
tum  erga  filios.  Et  licet  naturalis  originis 
conjunctio  non  contrahatur  propria  elec- 
tione,  sicut  contrahitur  unitas  socialis  ami- 
citiffi  ;  quia  tamen  prima  illa  unitas  subs- 
tantialior  est,  et  stabilior,  praevalere  de- 
bet  in  iis,  quae  ad  vitam  spectant.  Unde 
in  provisione  necessariorum  magis  tene- 
mur  parentibus,  et  filiis  succurrere,quam 
egregiis  benefactoribus,  etsimilibus  amicis. 
Tho.  Videatur  D.  Thom.  art.  8  hujus  quxstionis, 
ad  I. 

Circa  egregios  autem  benefactores  spiri- 

tuales,  quales  sunt  magistri,  a  quibus  fidei 

lucem  accepimus,  vel  doctrinam  hausimus, 

sua  est  etiam  difficultas,  an  debeant  prae- 

forri  parentibus,  et  filiis  carnalibus  in  or- 

dine  ad  bona  spiritualia,  et  aeternam  beati- 

iquo-  tudinem,  quam  potissime  intendit  charitas? 

^Q°P''Partem  negativam  defendunt  Bannez,  Ara- 

incz.  gon  et  alii  ar/ic.  8  hiijus  quxstionis.  Quo- 

'^°""  rum  fundamentum  ost,  quia  respectu  finis 

ultimi  communis  est  conjunctioerga  omnes 

proximos  :  sed  alias  obligatio,  et  conjunctio 

erga  parentes  carnales  est  magis  intima, 

quam  erga  spiriluales  :  igitur  ratione  hujus 

conjunctionis  magis   debemus   amare  pa- 

rentes  carnales,  quam  spirituales,  illisque 

proinde  prius  quam  istis  subvenire,  si  con- 

tingat  utrosque  in  necessitatibus  spirituali- 

bus  existere. 

aisen-     Opinio  tamen  contraria  videtur  esse  D. 

"^'f,Q  Th.  artic.  proxiine  citato,in  solut.  ad  2,  ubi 

ibros.sic  ait : «  Dicendum  quod  Ambrosius  loqui- 

«  tur  de  dilectione  quantum  ad  beneficia, 

«  quae  pertinent  ad  communicationem  gra- 

«  liae,  scilicot  de  instructione  morum  ;   in 

«  hac  enim  magis  debet  homo  subvenire 

«  filiis  spiritualibus,  quos  spiritualiter  ge- 

«  nuit,   quam    filiis   corporalibus ,   quibus 

«  magis  tenetur  providere  in  corporalibus 

«  subsidiis.  »  Si  autem  filius  genitus  in  spi- 

ritu  praeferendus  est  filio  carnali,  ut  hic  ex 

Ambros.  docet  D.  Thom.  consequens  est 

idem  tenendum  esse  circa  patrem  spiritua- 

lem,  a  quo  majora  bona,  quam  a  parente 

carnali  accepimus.  Qu;c  est  doctrina  Enodii 

Ticineiisis,  Aragonii,  et  aliorum.Sed  in  hac 

re  libitum  sit  unicuique  sentire  quod  ma- 

luerit. 

Bsoiu-      40.  Ad  tertiam  difficultatem,  quam  ver- 

iSnf'sat  Divus  Thomas  articulo  9,  10  et  11,  hu- 

j?^'°"  jus  quaistionis,  respondetur  quod  ex  parte 

Tho.  objecti  magis  debet  amari  pater,  quam  ma- 


ter  ;  et  mater,  quam  uxor  ;  et  uxor,  quam 
filii  :  amore  vero  intensivo  diligenda  est 
uxor  primo  loco,  secundo  filii,  deinde  pater, 
et  ultimo  mater.  Itaexpresse  D.  Thom.  locis 
citatis,  et  communiter  Doctores.  Probatur 
primo  ratione  desumpta  ex  principiis,  quas 
superius  statuimus ;  nam  ex  parte  objecti 
illud  est  magis  diligendum,  quod  habet  ma- 
jorem  rationem  boni  :  sed  pater  majorem 
boni  rationem  habet,  quam  mater  ;  et  ma- 
ter,  quam  uxor  ;  et  haec,  quam  filii  :  ergo 
attenta  inclinatione  charitatis  ,  diligendi 
sunt  ordine  a  nobis  statuto.  Probatur  mi- 
nor,  quia  id  habet  rationem  eminentioris 
boni,  quod  magis  assimilatur  Deo  in  ra- 
tione  principii  :  constat  autem  patrem  assi- 
milari  magis  Deo  in  hac  ratione,  deinde 
matrem,  et  postea  uxorem  ;  quia  pater  est 
principium  activum  generationis  ,  mater 
vero  passivum,  quod  inferius  est  activo ; 
uxor  autem  non  habet  rationem  principii 
respectu  sponsi,  sed  comprincipii  erga  fi- 
lios,  quos  ut  effectus,  adeoque  sub  ratione 
inferiori  respiciunt. 

Secunda  vero  parsetiam  suadeturex  dic- 
tis,  quia  intensio  amoris  charitativi  attendi- 
tur  penes  conjunctionem  naturalem  aman- 
tium  ;  in  hac  autem  conjunctione  uxor 
obtinet  primum  locum,  secundum  filii,  ler- 
tium  pater,  et  ultimura  mater.  Quia  uxor 
est  conjuncta  viro,  quasi  una  caro  cum  illo 
existens.  Filii  sunt  aliquid  patris  ;  cura 
tamen  pater  non  sit  aliquid  filii  :  et  ideo 
dilectio,  secundum  quam  pater  diligit  fi- 
lium,  est  similior  dilectioni,  qua  diligit 
seipsum,  quam  dilectio,  qua  amat  suum  pa- 
trem?  Ex  parentibus  autem,  licet  sola  ma- 
ter  ministret  maleriam,  ex  qua  formatur 
corpus,  quia  tamen  pater  habet  rationem 
principii  activi,  quod  excellentius  est  pas- 
sivo,  censetur  magis  conjunctus  filio,  quam 
mater  :  ergo,  etc. 

41.  Sed  objicies,  quod  tanto  aliquis  est  objec- 
magis  diligendus,  quanto  gravius  peccat  "o- 
homo,  si  ab  illius  amore  desistat  :  sed  gra- 
vius  peccat  qui  dosinit  amare  patrem,  aut 
matrem,  quam  qui  omittit  diligere  filium  : 
parentes  igitur  plus  sunt  amandi,  quam 
filii.  Major  et  consequentia  constant :  mi- 
nor  vero  suadetur,  quia  si  pater,  et  filius 
extreme  indigerent,  potius  esset  subvc- 
niendum  patri,  quam  filio. 

Huic  objectioni    respoiulet    Buridan  .  ORcspon- 
Ethic.  qu.vslione3,  negando  minorem,  quia  py^jj^ 
magis  tenetur  homo  diligere  filios,  eisque 
in  provisione  rerum  corporalium  subve- 


112 


!■:  CIIAKITATK. 


Molior 

SKlUtJO. 


niro,  quam  parontibus  ;  qiiia  ut  dicitur  2 
ad  Corinlh.  12:  Filii  twn  ilcbcnt  llwsaurizare 
jy<trt'ultbus,seii  parentes  filiis.  Huic  sentontiaa 
.  suiTriigari  videtur  Divus  Thomas  quxst.  dc 
charitiitc,  artic.  9,  ad  ultinium. 

^ed  quamvis  hcoc  solutio  aliquali  funda- 
monto  innitatur.  non  tamon  consontanoa 
vidotur  voritati.  Kt  idoo  illa  omissa,  rospon- 
detur  quod  amor  filii  ad  patrom  est  magis 
debilus,  quam  amor  patris  ad  filium  :  unde 
quia  poccatum  est  carentia  aclus  debiti, 
ideo  gravius  peccaret  qui  patris  dilectio- 
nem  ,  quam  qui  filii  amorom  omitteret. 
Caeterum  amor  orga  filios  ost  magis  spon- 
taneus,  quia  filius  osl  opus  patris  :  propria 
aulom  opora  libentissimo,  adeoque  majori 
cum  dolectatione,  et  intonsione  diligimus. 
Qua  ralione  docet  Divus  Thomas  articulo 
12,  hujus  quxstionis,  amorem  bonefactoris 
erga  beneficiatum  esso  magis  intensum, 
quam  amorem  bonificiati  orga  benefacto- 
reni;  quamvis  hic  posterior  anior  sit  magis 
debilus,  quam  prior.  Quae  doctrina,  sicut 
et  pra^cedens,  intelligenda  est  formaliter, 
et  per  se,  loquendo  scilicet  de  benefactore, 
patre,  et  filiis,  in  eo  quod  tales  sunt,  et  cae- 
teris  paribus ;  quia  si  caBtera  non  sunt  paria, 
sed  aliundo  adsit  maximus  excessus  provi- 
denliae,  et  virtulis,  poterit  mater  diligi  plus 
quam  pater,  et  quaelibet  alia  persona,  ut 
animadvertat  Divus  Thomas  art.  10  hujus 
qusestionis,  apud  quem  videri  possunt,  si 
quae  ad  perfectiorem  hujus  materia}  noti- 
tiam  hic  desiderari  videantur. 


DISPUTATIO    IV. 

Be  actu  principali  charitatis,  qui 
est  araor  Dei  super  omnia. 

Quidditas  actuscharitatis  magnaex  parte 
manifesta  est  ex  pra^cedenlibus,  in  quibus 
ejusobjectum  etordinem  explicuimus.Cae- 
terum  ut  undique  innotescat,  opusestspe- 
cialem  disputationem  instituere  ,  in  qua 
ipsius  principium  activum  exploremus  . 
Nam  cum  actus  dicat  habitudinem  ad  ob- 
jectum,  in  quod  tendit,  et  ad  principium 
activum,  a  quo  oritur,  necesse  est  utrumque 
investigare  ad  perfectam  illius  notitiam 
capessendam. 


DIHHIIM  I. 

[  Iruvi  acttts  charitatis  pcr  absolutam  Dei 
potcntiam  procedere  vale.al  immediatc  ab 
Spiritu  sancto,  sicut  a  j^rincipio  activo? 

1.  Principium  immediatum  actus  vita- 
lis,  qualis  est  amor  Dei  super  omnia,  est 
duplex,  quod,  et  quo :  primum  cst  supposi- 
tum,  a  quo  actus  elicitur  ;  posterius  vero 
forma,  seu  virtus,  pcr  quam  illum  produ- 
cit,  quoD  in  casu  pra;sentis  qua^stionis  tunc 
dicitur  immediata,  quando  inter  ipsam,  et 
actum  producondum  non  rnediat  in  suppo- 
sito,  a  quo  clicitur,  alia  virtus  actualis,  vel 
habitualis,  principalis,  vel  instrumcntalis, 
transiens,  vel  permanens.  Undccumpers-  statns 
picuum  sitanimam  rationalem  csse  prin-''"^," 
cipium  quod  actus,  quo  diligimus  Deum 
super  omnia,  solum  procedit  prajscns  diffi- 
cultas  do  illius  principio  activo  quo.  Et  ideo 
dum  vcrtimus  in  dubium,  an  actus  charita- 
tis  possit  procedcre  ab  Spiritu  sancto  sicut 
a  principio  activo,  idem  est  ac  inquirere, 
utrum  persona  Spirilus  sancti  queat  uniri 
nostra)  voluntaii  in  ratione  principii  im- 
mediati  quo  prasdicti  actus?  Quo  pacto  ex- 
citant  nonnulli  hanc  quaestioncm,  sed  sub 
forma  a  nobis  pr.Gscripla  quodammodo 
universalior  est,  et  cxpedita  magis. 

Sccundo  nota,  quod  principium  imme-    Quld 
diate  activum  actus  charitatis,  sive  dilec-^^^g^f^-Jj 
tionis  Dei  super  orania,  quam  dc  facto  cli-    ga'- 
ciunt  jusli,  cst  ipsa  charitas,  qu^e  non  est 
pcrsona  Spiritus  sancti,  ut  docuit  Mag.  in  1 ,  Magist 
distinct.  27,  sed  forma  qua^dam  crcata  de 
genere  qualitatis,  inhaorens  intrinsece  nos- 
tra^  voluntati,  ut  habetur  satisexpresse  tum 
ex  illo  I ,  ad  Corinth.  13  :  Nunc  autem  ma-  ,  qq^ 
nent  fides,  spes,  charitas,  tria  hxc,  etc.  Ubi     13. 
Apostolus  loquitur  de  charitate  nostra  sicut 
de  fidc,  el  spe,  quas  constat  esse  perfectio- 
nes  crealas  intrinscce  inha^rentes  anima}. 
Tura  etiam  ex  illo  ad  Roman.  5  :  Charitas  Rom.  5 
Dei  diffusa  est  in  cordibus  nostris  per  Spiri- 
tum  sanctum.  Nam  ibi  Apostolus  loquitur 
decharitate  habituali,  qua  omnes  justificati 
Deura  amant,  ut  interpretantur  Divus  Au-p  ^^, 
gustinus  de  spiritu,  et  lilter.  cap.  32,  D.  Ber-  d.  Beri 
nard.  epistol.  107,et  Concil.  Arausican.  can.  q^^^^^ 
25,  manifestum  est  autera,  Apostolum  dis-Arausic 
tinguere  charitatem,  dc  qua  in  praedicto 
loco  agit,  ab  Spiritu  sancto,  sicut  donura 
infusum  ab  infundente.   Quam  etiam  dis- 
tinctionera  exprirait  in  illis  verbis  :  Fnic- 
tus  spiritus  charitas;  quae  habentur  ad  Ga- 

lat. 


DISP.  IV,  DUB.  I. 


113 


ai.  lat.  5.  Tum  denique  ex  Concil.  Trident. 

ic.   sess.   6,  cap.   7,  et  can.    Il,ubi  definitur 

''•   charitatem,  qua  Deum  prosequimur,  esse 

formam  intrinsece  nobis  inha^rentem,  qua^ 

necessario  debet  esse  perfectio  creata  :  nam 

personaj  Spiritus  sancti  repugnat  imper- 

fectio  inhaBrentias;  sic  enim  habet  Conci- 

lium  primo  loco,  ubi  agit  de  justificatione 

impii  :  «  Hoc  enim  fit  dum  charitas  diffun- 

«  ditur  in  cordibus  eorum,  qui  justifican- 

«  tur.etillis  inhsret;  injustificatione  enim 

«  infusa  accipit  homo  triaha5c,fidem,spem, 

«  etcharitatem.  »  Quod  non  minus  clare 

exprimunt  verba  citati  canonis,  quae  sunt 

hujusmodi  :  «   Si  quis  dixerit  justificari 

«  hominem  sola  remissione  peccatorum, 

«  seclusa  gratia,  et  charitate,  qua^  in  cor- 

«  dibus  hominum  diffunditur,  et  illis  in- 

.    «  haeret,  anathema  sit.  »  Unde  sententia 

[[^Magistri,  quaj  tempore  Innocentii  III,  et 

II-  Concilii  Viennensis  fuit  probabiIis,utcons- 

s.  tat  ex  cap.  Majores,  de  Baptismo,  et  Cle- 

■    ment.  unic.  de  summa  Trinitate,  post  Con- 

cilium  Tridentinum  inuritur  ab  aliquibus 

nota  hfflresis,  ab  aliis  vero  temeritatis,  et 

erroris.  Et  sane  quantum  ad  eam  partem, 

quae  negat  charitatem  nostram  esseformam 

creatam   animae   intrinsese   inhaerentem  , 

distinctamque  proinde  ab  Spiritu  sancto, 

hsretica  absolute  pronuntiari  debet;  cum 

opponatur  directe  menti  Tridentini.ut  cons- 

tat  ex  illius  verbis,  et  expendunt  graviter 

1.  Vega  lib.  7,  in  prxdictum  Concil.  cap.  24, 

,    Soto  lib.  2,de  naturaet  gratia,  cap.  I8,Lorca 

t-  1,2,  sect.  3,  disputatione  8,  Valentia  in  hac 

:'.  2,  2,  qmestione  23,  articulo  2,  disputationeS, 

^-  punct.    I,  Aragon  dub.  2,  Malder.  sect.  2, 

circa  finem,  Arauxo  dub.  2,  concl.  3,  et  alii. 

;.      2.  Nec  refert,  si  in  contrarium  objicias 

'•  cum  Magistro.  Primo,  quod  verba  sacrae 

Scriptura^  intelligi  debent  in  sensu  proprio, 

et  formali  :  sed  in  sacra  Scriptura  Deus  di- 

citur  charitas,  et  econverso,  ut  constat  ex 

illo  l,Joan4:  Deuscharitasest,et  qui  manet 

in  charitate,  in  Deo  manct,  et  Deus  in  illo  : 

ergo  charitas  non  est  forma  creata,  sed  ipse 

Spiritus  sanctus,  quatenus  unitur  nostraj 

voluntati,  et  iilam  movet  ad  dilectionem 

Dei. 

Deinde,  id  quo  nihil  melius  inveniri,  et 

excogitari  potest,  est  Deus,  ut  ostendit  Di- 

0.  vus  Thomas  1  part.  quxstione  3,  artic.  1 .  Sed 

^charitas  est  id,  quo  nihil  melius  inveniri 

potest,  ut  tradit  D.  August.  lib.  de  moribus 

y-Ecclesiw.   cap.    1 1,  ct  favet  D.  Chrysostom. 

homil.  2,  in  2,  ad  Corinlh.  Ergo  charitas  ex 


mente  Augustini  non  est  qualitas  creata,  d.  aus. 
sed  ipse  Deus.  Quod  perspicue  magis  tradi- 
dit  8,  de  Trinitate,  cap.  7,  his  verbis  :  «  Qui 
«  proximum  diligit,  consequens  est,  ut  ip- 
«  sam  praecipue  dilectionem  diligat  :  Deus 
«  autem  dilectio  est  :  consequens  ergo  est, 
«  ut  prascipue  Deum  diligat.  » 

Non,  inquam,  hoc  refert.  Ad   primamDiiuitur 
enim  objectionem  respondetur,  charitatem  ^*^'""'' 
esse  in  duplici  differentia  ;  aliam  increa- 
tam,  qua  Deus  seipsum,  et  justos  diligit ; 
aliam  vero  creatam,  qua  justi  Deum  amant. 
De  priori  intelliguntur  illa  verba  Joannis, 
Deus  charitas  est,  ut  exponit  D.  Aug.  lib.  15,  D.  Aug. 
de  Trinitate,  cap.  17,  de  posteriori  vero  in- 
telliguntur  verba  sequentia,  Qui  manet  in 
charitate,  etc.  nam  charitas  nostra  est  vera, 
et  stricta  amicitia  creaturaa  ad  Deum,  ut 
supra  ostendimus  ;  amicitia  autem  proprie 
dicta   includit  mutuum  amorem,  ratione 
cujus  amicitia  est  in  amato,  et  amatum  in 
amante,  ut  explicat  Divus  Thomas,  1,  2,  d.  tiw. 
quxstione  28,  articulo  2,  nosque  etiam  supe- 
rius  vidimus. 

Ad  secundam   objectionem  dicendum  ,  Occuni- 
quod  Divus  Augustinus  in  lib.  de  nioribus  cunciie' 
Ecclesix.    intelligit   sub  nomine  charitatis  ^-  ■'^"^- 
illius  objectum,  quo  nihil  melius  excogitari 
potest ;  est  enim  frequens  in  sacra  Scrip- 
tura,  et  Patribus,  virtutes  pro  illarum  ob- 
jectis  usurpare,  ut  constat  ex  illo  Genes.  31 :  Gen.  3i. 
«  Nisi  Deus  patris  mei  Abraham,  et  timor 
«  Isaac  affuisset  mihi,  forsitan  modo  nu- 
«  dummedimisisses.  »  Ubi  nomine  ti^noris 
Isaac,  intelligitur  Deus,  quem  ille  vereba- 
tur.  Et  ex  illo  Symboli  Athanasii,  JLvc  e.s/ Aihanas. 
fides  Caiholica,  ubi  fides  pro  illius  objecto  "^0^'' 
supponit.  Unde  cum  Augustinus  loco  citato^-  •^"S- 
ex8,.de  Trinitate,  appcUat  Deum  dileclio- 
nem,  loquitur  de  charitate  increata,  quaj  est 
nobis  ratio  formalis  diligondi  proximos  ; 
ideo  quippe  infert   eum,  qui  amat  proxi- 
mum,  diligere  pra^cipue  Deum  :  quae  con- 
sequutio  nulla  esset,  si  nomine  dilectionis 
non  intelligeret  charitatem  increatam,  qui 
est  ipse  Deus. 

Quibus  accedit,  doctrinam  in  hac  obser-D.  Aug. 
vatione  a  nobis  pra^libatam  esse  ejusdemp'.  liern. 
Divi  Augustini /i6.  15,(/e  Trinitate,cap.  IS.p^^rpj;^; 
Cyrilli  lib.  9,  in  Joan.  cap.  24,  Bernardi 
lib.  de  diligendo  Deum,   Gregorii  lib.    10, 
Moral.  cap.   28,  Divi  Thomae  supra  quxs- 
tione  23,  articulo  2,   et   aliorum    Patrum, 
qui  asserunt  charitatem,  qua  Deus  nos  di- 
ligit,  osse  substantiam  increatam,  et  Spiri- 
tura  sanctum  :  charitatem  vero,   qua  nos 


114 


DE  CHARITATE. 


CilTCOl 

Cujet. 
i;aiiiicz. 

•  raiiMi. 
Ar.ipoii. 

Fcrre. 

Lorra. 
Pesant. 

Valeiil. 
Ferrara. 

Solo. 
Alvaroz 


Ratio 
funda- 
iiicnta. 

lis. 
D.  Tiio 


tniin  (iiligimus,  csse  forninm  ab  ipso  pro- 
diictam.  Indo  qiianlum  ad  id,  quod  de 
facto  conlingit.  non  cst  ambigcndi  locus, 
quod  prinoipium  immcdialum  i/i/o  actus 
ciiaritatis,  non  sit  Spiritus  sanctus,  scd 
pcrfcctio  qua^dam  crcata  transiens,  vel  per- 
mancns.  ^uocirca  dillicultas  praisentis  du- 
bii  solum  proccdit  dc  possibili,  aii  scilicct 
attcnta  Dci  omnipotentia  actus  supernatu- 
ralis  amoris,  quo  Deum  super  omnia  dili- 
gimus,  possit  proccdcre  ab  Spirilu  sancto 
sicut  a  principio  activo  91/0.  ita  nimirum, 
ut  voluntas  noslra  absque  omni  alia  vir- 
tutc,  sive  perfcctiono  supernaturali  pra^- 
dictum  actum  eliciat. 


§  I. 
Covxmunis,  et  vera  sententia  statuitur. 

3.  Dicendum  ergo  est,  per  nullam  po- 
tentiam  fieri  posse,  ut  actussupernaturalis 
dilectionis,  qua  Deum  prosequimur,  et  su- 
pcr  omiiia  amamus,  procedat  immediale  a 
Spiritu  sanctosicut  ab  illius  principio  ac- 
tivo  quo,  sed  id  apertam  contradictionem 
involvere.  Ita  Capreol.  in  I,  distinct.  17, 
quxsl.  1,  artic.  I,  Cajetan.  in  hac  qussft. 
23,  artic.  2,  ubi  Bannez,  Arauxo  et 
Aragon  dub.  2,  Ferre  quj;st.  4,  §  3,  Lorca 
disput.  4,  Pesantius  c/is/tnc/.  2,  conclus.  2, 
Valent.  ;)unc<.  1,  §  3,  Ferrara  3,  contra 
genles,  cap.  150,  Soto  lib.  1  de  natura  et 
gratia,  cap.  22,  Alvarez  lib.  7  de  auxil. 
disput.  67,  et  alii  plures,  tum  hic,  tum 
etiam  1  part.  quxst.  12,  art.  5,  Videantur 
etiam  quajdiximus /rac^.  14,  disp.  5,  dub.  3. 

Probatur  ha?c  sententia  ratione  desump- 
ta  ex  D.  Thom.  in  I,  distinct.  17,  quxsl.  I, 
artic.  1.  Implicat  contradictionem,  quod 
Spiritus  sanctus  inlluat  ut  virtus  activa 
proxima  in  actum  supernaturalis  amoris 
Dei  elicitum  a  voluntate  creata,  nisi  prius 
aniatur  illi  in  ratione  pradictae  virtutis  : 
sed  ha!c  unio  est  Spiritui  sancto  impossibi- 
lis  :  ergo  etiam  quod  influat  per  modum 
virtutis  proxima),  sive  principii  activi  quo 
in  actum  araoris  Dei  elicitum  a  voluntate 
creata.  Major  videtur  perspicua.  Tum  quia 
ex  principio  quo,  et  quod,  constituitur  uni- 
cum  principium  adajquatum  operationis; 
non  est  autem  intelligibilisconstitutio  ali- 
cujus  tertii  absque  unione  partium,  ex  qui- 
bus  constituitur.  Tum  etiam  quia  causa, 
quaedesenon  habet  virtutem  proximam 
ad  productionem  alicujus  effectus,  nequit 


illum  produccrc,  iiisi  prius  obtincal  praj- 
dictam  virtutcm,  el  illam  liabeat  sibi  uni- 
tam  ;  quia  pcr  virtulcm  alibi  cxistentem, 
sibique  ncc  appropriatam,  nec  intrinsece 
conjunctam,  nullus  potcst  operari,  ut  ex  se 
liquet :  sed  voluntas  nostra  non  habct  ox 
se  virtutem  activam  proximam  ad  produ- 
cendamsupernaturalcm  dilcctionem  Dei  : 
orgo  impossibile  est,  quod  producat  illam 
in  virtuto  Spiritus  saiicti  sicut  principii 
proximi  activi  quo,  nisi  prius  nalura  ha- 
beat  illum  sibi  intrinsecc  unitum  in  rationo 
dicti  principii. 

Minor  vero  suadotur,  quia  concoplus  for- 
maj  physice  actuantis  repugnat  Spiritui 
sancto  ob  imperfectionem  partis.limitatio- 
nis,el  coarctalionis.quam  essentialiter  clau- 
dit  :  non  est  autem  possibile,  aut  intelligi- 
bile,  quod  Spiritus  sanctus  uniatur  volun- 
tali  creatae  per  modum  principii  proximi 
quo  actus  abeaeliciti.seclusa  informatione 
physica  :  primo  quia  in  ordine  naturali 
principium  activum  quo  habet  rationem 
formae  physica)  respectu  principii  quod, 
quia  perficit,  et  constituit  illud  in  aclu  pri- 
mo  erga  operationem,  quam  producit  : 
constituere  autem  in  actu  primo  operativo 
est  proprium  formai  physica) ;  quia  omnis 
actus  provenit  aforma,  ut  ex  se  liquet,  et 
expendit  D.  Thom.  2,  contra  gentes,  cap.  d.  t 
59,  rat.  4,  his  verbis  :  «  Id  quo  aliquid 
«  operatur,  oportet  esse  formam  cjus;  ni- 
«  hil  enim  agit,  nisi  secundum  quod  est 
«  actu  ;  actu  autem  non  est  aliquid,  nisi 
«  per  id,  quod  est  forma  ejus.  Unde  et 
«  Aristot.  probat  animamesse  formamper 
«  hoc,  quod  animal  per  animam  vivit,  et 
«  sentit;  homo  autem  intelligit,  et  non 
«  nisi  per  intellectum  :  oportet  igitur  in- 
«  tellectum  possibilem  formaliter  uniri 
«  nobis,  et  non  solum  per  suum  objec- 
«  tum.  »  Secundo,  quia  operari  sequitur 
ad  esse  essentiae  actualis  pra^continentis 
ipsam  operationem,  sicut  ad  rationem  for- 
malem  agendi  :  ergo  repugnat  aperte, 
quod  voluntas  creata  eliciat  actum  amoris 
Dei  ex  influxu  Spiritus  sancti,sicut  rationis 
agendi,  nisi  prius  natura  ipse  divinus  spi- 
ritus  uniaturei  per  modum  principii  con- 
ferentis  ipsi  aliqucd  esse  essentiae  actualis, 
rationecujusdictum  amorem  pra^contineat, 
et  rationem  agendi  illi  proportionatam 
assequatur  :  constat  autem  unionem  prin- 
cipii  conferentis  esse  essentia)  actualis, 
esse  propriam  forma  physicaa,  quia  hajc  est 
quae  dat  esse  rei  :  ergo,  etc. 

Confirmatur, 


DISP.  IV,  DUB.  I. 


113, 


ir-     Confirmatur,  quia  virtus  proxime  opera- 

'■  tiva  noii  potest  influere  in  operationem 
agentis,  illamque  effective  bonificare,  nisi 
prius  natura  ipsum  agens  intrinsece  affi- 
ciat,  ct  perficiat  formaliter;  quia  operatio 
sequitur  dispositionem  intrinsecam  agen- 
tis,  ob  id  quippe  diffinitur  virtus  a  Philo- 

*^'  sopho,  Qualitas  quio  bonum  facit  habentem, 
et  opus  illius  bonum  rcddit  :  sed  non  est  in- 
lelligibile,  quod  virtus  opcrativaafficiat  in- 
trinsece,  et  perficiat  potentiam  agentis, 
seclusa  informatione  physica  :  ergo  cum 
haec  informatio  repugnet  Spiritui  sancto, 
non  poterit  ipse  uniri  cum  voluntate  creata 
per  modum  virtutis  proxima^  actus  amoris 
Dei  ab  ea  eliciti. 

10.  Quse  est  ratio  D.  Thom.  loco  proxime  ci- 
tato  ex  I  Scnt.  ubi  sic  habet  :  «  Virtus 
((  politica  duo  facit,  quia  facit  bonum  ha- 
«  bentem,  et  opus  ejus  bonum  reddit  : 
((  multo  fortius  igilur  hoc  facit  charitas. 
((  Neutrum  autem  horum  effici  poterit, 
'<  nisi  charitas  sil  habitus  creatus  ;  constat 
(!  enim  quod  omne  esse  a  forma  aliqua  in- 
■(  lioDrcnte  est,  sicut  esse  album  ab  albe- 
«  dine,  et  esse  substantiale  a  forma  subs- 
«  tantiali.  Sicut  igitur  non  potest  intelligi, 
«  quod  paries  sit  albus  sine  albedine  inhas- 
«  rente,  ita  non  potest  intelligi  quod  ani- 
«  ma  sit  bona  in  esse  gratuito  sine  chari- 
«  tate,  ctgratia  informante  ipsam.  Simi- 
((  liter  cum  actus  proportionetur  potentia^ 
«  operativa^,  sicut  effectus  propria^  causaj, 
<  impossibile  est  intelligere,  quod  actus 
«  perfectus  in  bonitate  sit  a  potentia  non 
«  perfecta  pcrliabitum;  ct  ideo  cum  actus 
«  charitatis  perfectionem  quandam  liabeat 
«  ex  lioc,  quod  cst  mcritorius,  omnibus 
«  modis  oportct  ponerc  cliaritatem  esse 
«  habitura  creatum  in  nnima,  etc.  « 


II. 


Triplex  adversariorum  solutiu  exploditur. 

a  '1.  Huic  tamen  rationi  varie  occurrunt 
"■  adversarii ;  nam  primo  respondcnt  aliqui, 
unionem  indispcnsabiliter  rcquisitam  ad 
hoc,  utSpiritus  sanctus  inffuat  pcr  modum 
principii  proximi,  modo  a  nobis  in  limine 
hujus  quajstionis  cxposito,  non  essc  aliara, 
quam  cxtrinsecamsubordinationcm  volun- 
talis  crcata}  ad  infinitam  virtulcm  ipsius 
Spiritus  sancti  spccialitor  assistentis  ;  quo- 
niam  licet  hajc  cxtrinscca  assistcntia  Spiri- 
tus  sancli  nihil  intrinsccum  ponat  in  vo- 


luntate  creata,  supplet  tamen  munus  vir- 
tutis  intrinsece  illi  inha^rentis,  eo  quod 
habeat  rationem  divini  auxilii.  Et  idco  ex 
eo  pra3cise,  quod  praedicta  voluntas  creata 
conjungatur  Spiritui  S.  per  subordinatio- 
nem  extrinsccam,  elevatur,  et  consequitur 
activitatem  sufficientem  ad  producendum 
actum  charitatis,  qucm  ex  se  non  poterat 
producere,  ad  eum  sane  modum,  quo  ima- 
ginatio  hominis  ex  subordinatione,  ct  con- 
junctione  extrinseca  ad  partem  intcllccti- 
vam  assequitur  vim  discurrcndi  circa  sin- 
gularia,  quamdese  non  habet. 

Caaterum  hasc  solutio  nuUius  momenti  RefellK 
est,  potestque  facile  refelli  :  primo,  quia  '"^P"" 
non  est  intelligibile  voluntatem  creatam 
elevari,  et  assequi  virtutcm  sufficientcm  ad 
productioncm  actus  charitatis  absque  mu- 
tatione  sui  intrinseca;  quia  nisi  mutetur 
intrinsece,  et  aliter  sc  habeat,  manebit 
sicut  antea,  impotens  videlicet,  et  insuffi- 
ciens  ad  pra^dicti  actus  efficientiam  :  sed 
voluntas  creata  ex  vi  spccialis  subordina- 
tionis  extrinsecas  ad  Spiritum  sanctum, 
quam  modo  descripsimus,  non  mutatur 
intrinsece,  quia  non  recipit  in  se  de  novo 
aliquam  realitatem  intrinsecam,  sine  cujus 
reccptione  impossibilis  est  intrinseca  mu- 
tatio  :  ergo  ex  vi  praedicta}  subordinationis 
nequit  elevari,  ct  consequi  activitatem  ne- 
cessariam  ad  produclionem  actus. 

5.  Deinde,  nulla  causa  potest  producere  secun- 
effectum,  quem  in  se  formaliter,  vel  vir- 
tualiter  non  praccontinet ;  nec  praeconti- 
nere  nisi  per  virtutem  sibi  intrinsecam, 
quia  ut  constat  ex  dictis  pro  assertione, 
impiicat  contradictionem  ,  quod  unum 
agens  per  virtutem  in  alio  supposito  exis- 
tenteni,  et  sibi  non  communicatam,  fiat  in 
se  potentius,  pra^contineatque  cifectum, 
quem  cx  natura  sua  non  praocontinct  :  sed 
voluntas  creata  per  subordinationem  ex- 
trinsecam  ad  Spiritum  sanctum  non  conse- 
quitur  aliquam  virtutem  intrinsccam  su- 
pernaturalem,  ut  adstruit  hajc  solutio  : 
ergo  implicat,  quod  cx  vi  pracdicta)  subor- 
dinationis  sortiatur  pr^conlincntiam,  et 
activitatem  neccssariam  ad  productionem 
actus  charitatis. 

Praetcrea,  impossibile  est,  quod  actio  Teriio. 
oriatur  ab  aliqua  causa,  in  qua  non  pra)- 
existit  intrinscca  virtus  illi  proportionata  ; 
quia  opcratio  sequitur  intrinsecam  disposi- 
tioncm  agcnlis,  ob  idque  ab  agcntc  dcbili, 
et  infirmo  impossibile  est  oriri  actionom 
vigorosam,  et  pcrfectam  :  ergo  cum  volun 


116 


DE  CIIARITATK. 


las  croata   |)er   (>xtrinsocam   subordinatio 

nem   ad  Spiritum  S.,  illiusquo  spocialom 

assislontiam  iion  rocipial  virtutom  intrin- 

socam  proporlionatani  aclui  diloctionis  su- 

pernaturalis.  scd  manoat  sicut  antea,  im- 

possibilo  ost.  quod  prjodictus  actus  oriatur 

ab  illa  ox  vi   pra^dictac  subordinationis,  et 

assistontia}  divin.p  prajcise  sunipta?,  ot  con- 

sequentor   quod    li;oc  assistentia  suppleat 

raunusqualitatis  intrinsece  inhnDrentis  ani- 

ma?,  induatquo  rationom  divini  auxilii. 

Qoarto.      6.  Ullimo  impugaatur  eadem  evasio  : 

nam  ox  00  Deus  subordinat  sibi  creaturas, 

et  eis  assistif  gonorali,  aut  spociali  assis- 

tentia.  quia  producit  in  illis  aliquam  roali- 

tatem  ipsis  intrinsecam  ;  est  enim  intrin- 

sece  pra}sons  omnibus  rebus  perossentiam, 

et  potentiam,  quia  producit  in  illis  ipsum 

esse;  assistit  vero  specialiler  justis,  quia 

causat,  et  conservat  in  illis  gratiam  sancti- 

ficanlem  :  ergo  implicat  in  terminis,  quod 

Spiritus  sanctus  subordinet  sibi   volunta- 

tem    creatam.  eique  specialifer    assistat, 

quinex  vi  liujus  subordinationis,  et  assis- 

tentiajaliquid  infrinsecum  in  ea  producat, 

praevium  produclioni  actus  charitatis:  nam 

dicere  Spiritumsanctum  assistere  speciali- 

ter  voluntafi  creata?,  et  eam  sibi  subordi- 

nare,  quia  producit  in  ipsa  pra?dictum  ac- 

tum  charifatis,  est  manifesta  petitio  prin- 

cipii,  cum  de  hoc  procedat  pra^sens  diffi- 

cultas. 

Etconfirmatur  vis  hujus  impugnationis  : 

nam  Spiritum  sanctum  subordinare  sibi 

voluntatem  crcatam,  eique  uniri  in  ratione 

principii  operafionis  supernaturalis,  ponit 

in  illo  novum  respecfum  rationis,  similem 

illi,  quem  dicit  in  ratione  creatoris  :  sed 

prajdicfus  respectus  non  consurgit  in  Spi- 

ritu  sancto  ex  intrinseca  mutatione  illius, 

ut  ex  se  liquet :  ergo  ex  mutatione  intrin- 

seca  voluntatis  creata? ;  hac  enim  soclusa, 

nullum    superest  fundamentum    pradicti 

rospecfus  :sedmutatio  realis  importat  re- 

ceptionem  intrinsecam  nova?  forma?  realis : 

hac  igitur  seclusa,  non   poterit  intelligi, 

quod  voluntas  creata  sit  specialiter  subor- 

dinata  Spirilui  sancto  in  ordine  ad  produc- 

tionem  acfus  charitatis. 

Diroitur      Nec    refert    insfantia  imaginationis   in 
molivum        .        •  .  ■      .  •  •  •      .• 

opposi-  contranum  aaducta,  quia  ex  eo  imaginatio 

'"'"•    hominis  potest  discurrere  circa  singularia, 

quia  exconjunctionead  intellecfum  refluit 

inillam  qua^dam  virtus  spiritualis  imper- 

fecta,  perquam  africilur  intrinsece,  et  ele- 

vatur  ad  praedictum  effectum.  Si  enim  hu- 


jusmodi  virtusnon  inh.-crorot  imaginationi 
iiumana),  sod  impoilirotur  divinitus  illius 
rosulfantia,  non  posset  circasingulariadis- 
currore,  sed  eodom  modo  so  haberet  ac 
imaginatio  bruti,  qua?  nullam  conjunctio- 
nem  habet  cuni  potontia  intellectiva. 

Aliam    disparitalem  adhibuimus  tract. 
14,  disput.  ."),  (/(//;.  3. 

7.  Secundo  respondcri  potest  nostraj  ra-  .^^^l- 
tioni  ex  doctrina,  quam  tradit  Patcr  Suarez  sio  cx 
tom.  l,in  Spart.  disp.  31,  sect.  5  et  6,  et  ^su"?." 
tom.  1  StonmT.  theologiai},  lib.  2,  cap.  12, 
voluntatem  croatam  elevari  sufiicienter  ad 
producondum  actuni  charitatis  per  consor- 
tium,  et  concomitantiam  concursus  Spiritus 
sancli  influentis  cum  illa  in  pra^dictum  ac- 
tum  supra  ejus  exigentiam,et  connaturale 
debitum.  Tum  quia  ratione  hujus  concur- 
sus  unitur  Spiritus  sanclus  prffidicta?  vo- 
luntali  in  esse  principii  actus  charitatis,  et 
supplot  simul  quantum  ei  deficit  activitatis 
ad  producfionem  illius.  Tum  etiam,  quia 
instrumonta  divinae  virtutisredduntur  ele- 
vata,  ct  sulTicientia  ad  attingendum  efFec- 
tum  supernaturalis  agentis,  scilicet  Dei, 
per  solum  consortium,  et  concomitantiam 
concursus  indebiti  illius;  ac  proinde  quin 
aliquid  rocipiant,  quo  in  seipsis  intrinsece 
immutentur.  Qu.-e  ratio  majorom  vim  ha- 
bet  in  praisenli,  ubi  voluntas  creata  conti- 
net  actum  charitatis  per  modum  causa? 
principalis  partialis,  quam  manifestum 
estreddi  sufficientem  per  consortium  alte- 
rius  concausaj  parlialis  ad  producendum 
effectum,  quem  se  sola  non  poterat  produ- 
cere,  ut  apparet  in  duobus  moventibus  la- 
pidem,  ad  cujus  motum  neuter  est  suffi- 
ciens. 

Sed  contra  evasionem  militant  primoDMtur. 
omnes  rationes  facta?  contra  prascedentem ; 
nam  ille  concursus  concomifans,  et  indebi- 
tus  Spiritus  sancti  non  est  minus  extrinse- 
cusvoluntati  creatai,  quam  virtus  residens 
in  ipso  Deo,  cum  ex  vi  illius  nihil  recipiat 
pra?dicfa  voluntas,  quo  intrinsece  imrau- 
tetur,  et  aliter  quam  antea  se  habeat :  ergo 
eisdera  rationibus,  quibus  convincitur  non 
posse  voluntatemcreatam  oievari  sufficien- 
terper  virtutom  increatam  Spiritus  S.,  aut 
aliam  quamlibet  extrinsecam  ad  producen- 
dum  actum  charifatis,  eisdera  concluditur, 
non  posseelevari  per  concoraitantiam  con- 
cursus  indebiti,  quem  adstruit  Suarius. 
Prajsertim  cura  adhuc  in  sententia  illius 
non  habeat  voluntas  creata  activitatem 
causa?  principalis  partialis  ad  producendum 

totum 


DISP.  IV,  DUB.  I. 


117 


jctitur 
^spon- 


Snar. 
.Comp 


Impn- 
?nitur 
ia  via. 


totum  actum  charitatis,  quaa  est  partialitas 
causffi,  sed  solum  illius  vitalitatem  ;  hujus- 
modi  enim  causa  iiuUomodo  potest  elevari 
ad  producendum  totum  effectum  per  con- 
comitantiam  alterius  causa^  partialis.quan- 
tumvis  superioris  ;  quia  cum  non  prajcon- 
tineat  totum  effectum,  sed  quandam  dum- 
taxat  illius  partem,  non  potest  totum  illum 
producere,  nisi  prius  natura  recipiat  ali- 
quam  virtulem,  per  quam  prascontineat 
quidquid  est  in  illo,  ut  constatex  hactenus 
dictis, 

Deinde  refelli  potest  ha3c  evasio,  eo  quod 
innitatur  duplici  fundamento  falso.  Est 
enim  a  veritate  alienum,  tum  quod  instru- 
menta  divina}  virtutis  eleventur  ad  produ- 
cendum  effectum  superioris  agentis,  scili- 
cet  Dei,  per  consortium  concursus  illius  in 
prffidictum  effectum,  ut  contra  ipsum  Sua- 
rez  recte  probant  N.  Complut.  in  lib.  Phy- 
sic.  disputatione  12 ,  quxstione  l ,  et  ex  nu- 
per  dictis  perspicuum  est  ;  quoniam  hujus- 
modi  genus  elevationis  tantum  potest  com- 
petere  causis  principalibus  partialibus. 
Tum  etiam,  quod  voluntas  creata  contineat 
hac  ratione  vitalitatem  propriam  actus 
charitatis  ;  quia  prajdicta  vitalitas  est  su- 
pernaturalis  ;  ob  idque  prascontineri  ne- 
quit  in  virtute  propria  causae  naturalis,  ut 
constabit  late  ex  infra  dicendis,  a  quibus 
nunccalamum  contrahimus,  neminus  ne- 
cessario  eadem  repetamus.  Potest  enim 
praemissa^  solutionis  insufficientia  aliunde 
demonstrari. 

8.  Pro  quo  notandum  est,  quod  actio, 
prcosertim  ut  vitalis,  habet  speciemjuxta 
qualitittem  principii  a  quo  proxime,  et  im- 
mediate  oritur  ;  quia  socundum  hanc  ratio- 
nem  nihil  aliud  est,  quam  respectus  trans- 
■cendentalis  ad  illud.  Quaj  suppositio,  licet 
forsan  ab  Adversariis  non  negetur,  potest 
magis  firmari  ex  dictis  tract.  14.  disp.  3, 
dub.  3. 

Secundo  nota,  quod  actus  charitatis  est 
essenlialiter  actus  vitalis,  quia  est  causali- 
tas  potentiae  vivaj ;  hujusmodiautempoten- 
tia^causalitas  est  actio  vitalis,  pra?cipue  in 
opinione  contrariorum,  qui  constituunt 
operaliones  perfectas,  quales  sunt  intellec- 
tio,  et  volitio,  in  praDdicamento  actionis. 

Ex  his  imjjugnatur  eflicaciter  solutioad- 
hibita  nostrai  rationi  ex  Suario  ;  nam  ea- 
dem  numero,  et  indivisibilis  actio  nequit 
proccdore  immediate  a  duplici  virtutedi- 
versi  ordinis,  partiali,  vel  totali :  ergo 
idem  actus  charitatis  non  potest  oriri  im- 


mediate  a  voluntatecreata,  et  Spiritu  sanc- 
to,  sicut  a  causis  partialibus,  et  simulta- 
neis.  Consequentia  patet,  quia  illorum  vir- 
tutes  sunt  diversi  ordinis,  naturalis  scilicet 
et  supernaturalis.  Antecedens  vero  etiam 
probatur  ;  nam  cum  actio  vitalis  habeat 
unitatem  secundum  principium,  aquo  im- 
mediate  oritur,  impossibile  est,ipsam  oriri 
immediate  a  duplici  virtutediversi  ordinis, 
quia  eo  ipso  acciperet  ex  illis  distinctionem 
specificam,  essetque  proinde,  et  nonesset 
unica,  et  indivisibilis  actio  ;  quod  implicat 
contradictionem,  ut  optime  vidit  D.  Thom.  d.  Tho. 
3  part.  quxstione  19,  artic.  1  et  2,  contra 
gentes,  cap.  57,  ubi  sic  ait  :  «  Item  impos- 
«  sibile  est,  quod  eorum,  quaa  sunt  diversa 
«  secundum  esse,  sit  operatio  una.  Dico  au- 
«  tem  operationem  unam  non  ex  parte  ejus 
«  in  quod  terminatur  actio,  sed  secundum 
«  quod  egreditur  ab  agente  ;  multi  enim 
«  trahentes  navim,  unam  actionem  faciunt 
«  ex  parte  operati,  quod  est  unum  ,  sed 
«  tamen  ex  parte  trahentium  sunt  multaj 
«  actiones,  quia  sunt  diversi  impulsus  ad 
«  trahendum.  Cum  enim  actio  consequatur 
«  formam,  et  virtutem,  oportet  quod  quo- 
«  rum  sunt  diversas  forma^,  et  virtutes,  et 
«  actiones  esse  diversas.  »  In  quibus  habes 
solutionem  ad  instantias,  quas  possent  in 
contrarium  adduci  ;  idem  siquidem  effec- 
tus,  qualis  est  motus  navis,  produci  potest 
apluribus  causis  partialibus  ejusdem,  vel 
diversi  ordinis  ;  secus  autem  eadem  nume- 
ro  actio,  quia  effectus  non  capit  speciem  a 
principio,  a  quo  proxime  oritur ;  bene  ta- 
men  actio,  quam  proinde  necesse  est  mul- 
tiplicari  juxta  multiplicitatem  dicti  prin- 
cipii. 

9.  Dices  forsan,  actum  charitatis  proce-  Effu- 
dere  immediate  a  voluntate  creata,  et  a  *"' 
Spiritu  sancto,  aliter  tamen,et  aliter  ;  nam 
a  voluntate  oritur  ut  iliius  causalitas  ;  ii 
Spiritu  sancto  vero  ut  effeclus,  qucm  per 
actionem  increatam  sua;  voluntatis,  sicut 
per  propriam  causalitatom  immcdiate  pro- 
ducit.  bndo  cum  effectus  non  capiat  spe- 
ciem  a  suo  principio  activo,  polerit  optime 
pra^dictus  actus  immediate  procedere  a  vo- 
luntate  creata,  et  Spiritu  sancto,  sicut  a 
causis  partialibus,  et  simultanee  pure  se 
habentibrs. 

Sed   contra  cst  primo,  quia  quaslibot  ac-  pra;riu- 
tio  capit  adoDquate  speciem  a  principio  ac-  *"'"''• 
tivo,  a  quo  procedit  per  modum  causalila- 
tis,  ct  ut  actio  est  :  scd  actus  cliaritatis  non 
potest  capere  adaiquato  speciem  a  virtute 


ns 


DK  rHAIUTATK. 


tiaturali  voluntatis  croata\  cimi  silsuporna- 
turalis  :  orgo  uoquo  procodoro  ada^quato  ab 
illa  per  niodum  causalitatis,  ct  ab  Spiritu 
sancto  simultanoo  iniluonto,  ut  offoctus, 
qualitor  adstruit  1kt?c  ovasio. 

Socundo.  nam  ox  oo  pra^ciso  actio  causnc 
infcrioris  polosl  osso  oiToctus  suporioris, 
quia  suporior  communicat  inforiori  virtu- 
tem.per  quam  agit,  ve!  illam  movot  intrin- 
sece  ad  agondum,  et  per  modum  inclina- 
tionis  cum  oporafiono  coiijungit  :  sed 
Spiritus  sanclus  ox  vi  concursus  simultanei, 
quem  ponit  Suarius,  nullo  ex  Jiis  modis  se 
habet  ad  voluntatera  creatam,  cum  nec 
virtutem,  noc  motionem  intrinsocam  ei 
confcrat :  crgo  nullafenus  potost  attingere 
ut  cffectum  actum  charitatis  ab  oa  elicitum. 
Minor,  ct    consoquenfia   constant.    Major 

P.  Tho. vero  suadetur,  tum  ox  D.  Thom.  \,2.qii'rst. 
80.  artic.  1,  ubi  expresse  docet,  quod  nerao 
potest  esse  causa  physica  actionis  elicitaj  a 
voluntate  creata,  nisi  in  quantum  dat  illi 
virtutem  activam,  vel  movet  illam  intrin- 
sece  ad  agendum,  et  per  modura  inclinatio- 
nis  cum  operatione  conjungit,  in  qua  mo- 
tione  sita  est  ratio  concursus  praDvii,  ut 
alibi  ostendimus.  Tum  otiam,  quia  cura 
actio  nihil  aliud  sit,  quam  habitudo  trans- 
cendentalis  ad  principium  immediatum,  a 
quo  procedit,  et  speciem  desumit,  impossi- 
sibile  est,  quod  aliam  causam  respiciat,  ab 
eaque  dependoat,  et  attingatur,  nisi  me- 
diante  dependentia.et  subordinatione  ad  il- 
lam  praedicti  principii,  a  quo  speciem  sor- 
titur.  Principiura  autem  activum  eatenus 
potest  alteri  causa?  superiori  subordinari, 
ab  eaque  in  agendo  dependere,  quatenus 
eget,  et  dependet  ab  aliqua  virtute  ab ea  deci- 
sa,  qua  intrinsece  perficiatur,  atque  ad 
agendum  inclinetur,  et  moveatur,  ut  in 
omnibus  causis  per  se  subordinatis  videre 
licet.  Quare  hac  virtute,  sive  motione  se- 
clusa,  non  est  intelligibile,  quod  causa  su- 
perior  subordinet  sibi  inferiorem,  illiusque 
actionem  effective  attingat. 
Posic-      10.  Tertio,  et  ultimo   respondent   alii, 

'ponskt  essentiam  divinam  posse  uniri  intime  vo- 
luntati  creataj  in  ratione  principii  (juo  ac- 
tjs  charitativi.illamque  intrinsece  actuare, 
porficere,  et  elevare  ad  productionem  pra3- 
dicti  actus  absque  iraperfectione  inforraa- 
tionis  physicaD,  inhajrentiaj,  vel  alterius 
similis  ;  eo  quod  praedicta  essentia  non  mi- 
nus  perfecta  est,  et  infinita  in  linea  chari- 
tatis,  quam  in  linea  objecti  intelligibilis  : 
in  qua  quia  est  actuspurus,  et  sua  intelligi- 


bililas,  potosf  uniri  infrinsoco,  ot  do  faclo 
unitur  montibus  boatorum  por  modum 
formaD,sivospoci(MintelIigibiIisconstituen- 
tis  illas  in  actu  primo  ad  eliciendam  visio- 
nom  boalificam,  soclusaomni  informatione 
et  inhasrontia  pliysicis. 

Uxc  tamen  solutio  sufTicienter  exclusaExpindi- 
manot  cx  nostra  ratione  ;  quoniam,  ut  in 
ea  vidimus,  unio  per  raodum  acfus  confe- 
rentis  in  ordine  entitativo  vim  agendi,  cl 
operandi  alfori  supposito,  non  ost  inlelligi- 
bilis  absque  imporfoctionopartiscomponen- 
fis,  vel  forma!  dopendontis  in  suo  esso  a 
subjecto,  cui  unitur  ;  quia  praDdicta  unio 
non  potest  esso  per  modura  termini,  quia 
terrainus  quatonus  talis  non  confert  vim 
agendi,  et  operandi  ;  et  idco  necesse  est  ut 
se  liaboaf  per  modum  forraao  inlKicrentis, 
aut  inforraantis  ;  quoniam  in  haoc  duo 
membra  dividitur  ad;rquate  unio  actus,  qui 
in  ordine  cntitativo  alteri  est  unibilis.  Un- 
decum  ossontia  divina  sit  actus  purus,  ct 
ens  oranino  perfectum,  ex  hac  oadem  per- 
fectione  repugnat  illi  unio  ad  voluntatem 
creatam  per  modum  actus  conforentis  illi 
virtutem  ad  eliciendura  actum  charitatis, 
vel  alium  similem. 

Nec  obest  instantia  adducta  essentiaGOccurri; 
divina?  unita^  mentibus  beatorum  per '"q '"J}|,'' 
modura  forraae  intelligibilis.  Tura  quia  'ra'''0' 
conceptus  speciei  intelligibilis  est  concep- 
tus,  sive  perfeclio  sirapliciter  siraplex  ; 
secus  autera  ratio  forraa)  proprie  dicta}, 
conferenlis  vira  agendi  in  ordine  entita- 
tivo  :  et  ideo  ralio  forraa)  intelligibilis 
convenit  Deo  ob  ejus  infinitara  perfectio- 
nem,  et  actualitatem,  ex  qua  repugnat  illi 
ratio  forma}  in  ordine  entitativo.  Tum 
etiam,  quia  unio  speciei  intelligibilis  praj- 
ciso  surapta  nullam  imperfectionem  dicit, 
quoniam  species  unitur  potentias  secundum 
universalem  rationem  forma) ;  id  ost,  quin 
ab  ea  liraitetur,  ct  accipiat  individuatio- 
nem,  qua  fiat  ha3c  nuraero,  et  non  alia  in 
esse  intelligibili  ;  unio  vero  forma^  in  esse 
entitalivo  dicit  ex  suo  generali,  et  formali 
concoptu  imperfeclionera  limitationis,  quia 
pra;dicta  forma  individuatura  suo  subjectb, 
ab  eoque  ex  consequenti  habot,  qucd  sit 
hasc  numero,  et  non  illa.  Et  ea  propter 
prior  unio  potest  convenire  essentia!  divi- 
na3,  tam  respectu  intellectus  proprii,  "quam 
alieni ;  secus  veroposterior.  De  quo  videri 
potestquod  diximus  tract.  2,  clisp.  2,club.  2. 


111. 


DISP.  IV,  DUB.  I. 


119 


liudas 
irtioni: 
runda- 
lenlum 
'.  Tlio 


obcra- 
tur. 


rislot. 


§  in. 

Duplex  alia  ralio  pro  vera  sententia. 

11.  Secunda  ratio  nostrae  assertionis  de- 
'sumitur  ex  D.  Thom.  in  prassenti,  potest- 

que  sub  hac  forma  proponi.  Implicat  actus 
charitatis,  quinon  sit  intrinsece,  et  forma- 
liter  vitalis ;  quoniam  hujusmodi  vitalis 
est  de  conceptu  essentiali  cujuslibet  actus 
voluntarii,  qualis  est  omnis  amor,  tam  su- 
pernaturalis,  quam  naturalis  :  sed  si  Spi- 
ritus  sanctus  uniretur  creaturae  in  ratione 
principii  activi  actus  charitatis  creatae,  is 
non  esset  intrinsece.  et  formaliter  vitalis  : 
ergo  implicat  Spiritum  sanctum  uniri 
creaturaB  in  ratione  principii  activi  quo 
pra^dicti  actus.  Major,et  consequentia  cons- 
tant.  Minor  vero  suadetur  :  nam  actus 
vitalis  est  ille,  qui  dependet  per  se  a  pro- 
prio  subjecto,  sicut  a  principio  activo  ;  quo- 
niam  ut  diximus  tractat.  10,  disputatione 
2,  dubio  4,  num.  88,  vitalitas  propria  actus 
secundi  consistit  in  dependentia  per  mo- 
dum  emanationis,  et  conjunctionis  actualis 
cum  suo  principio  ;  et  ideo  si  Deus  se  solo 
poneret  in  potentia  vitali  aliquem  actum, 
non  esset  vitalis,  etiamsi  extrinsece  deno- 
minaretur  conjunctus  potentias,  quia  non 
haberet  praedictum  modum  emanationis, 
et  conjunctionis  intrinsecaj  cum  principio 
vitffi.  Sed  actuscbaritatis  non  procederet  in 
casu  posito  a  voluntate  creata,  cui  ut  sub- 
jecto  inest,  sicut  a  principio  activo,  sed  a 
voluntate  increata  Spiritus  sancti,  qui  ge- 
rit,  ut  supponitur,  munus  pra^dicti  princi- 
pii:  ergo  non  esset  intrinsece,  et  formaliter 
vitalis  per  ordinem  ad  voluntatem  crea- 
tam,  aut  per  respectum  ad  voluntatem  di- 
vinam  ;  cum  non  subjectetur  in  ista,  neque 
oriatur  per  se  ab  illa  sicut  a  principio 
activo. 

Confirmatur,  quoniam  actus  vitalis  est 
immanons  principio  activo,  a  quo  egredi- 
tur  ;  quia  ut  docet  Philosoph.  3  Phys.  text. 
28,  oflicium  vita;  est  moveri  a  se  :  pro  quo 
opus  est,  ut  actus  perfecte  vitalis  subjecte- 
tur  in  principio,  a  quo  egreditur  :  sed  ac- 
tus  charitatis  creata;  non  potcst  subjectari 
in  voluntate  divina  :  ergo  non  potest  oriri 
ab  illa  sicul  a  principio  activo,  et  gaudere 
simul    intrinscca,   et  perfecta    vitalitate. 

12.  Huic  ralioni  responderi  potest  pri- 
mo  ex  Adversariis,  ad  vitalitatem  intrin- 
secam  actus  sufTicere,  quod  procedat  a  po- 
tentia,   in    qua    recipitur,   sicut  a  causa 


proxima  partiali,  alias  pluribus  actionibus 
deneganda  esset  vitalitatis  ratio,  qua^  illis 
in  communi  sententia  tribuitur.  In  casu 
autem  nostrs  quaestionis  actus  charitatis 
procederet  active  a  voluntate  creata,  in  qua 
recipitur  sicut  a  causa  partiali  proxima; 
quoniam  hoc  pacto  sufTicienter  praecontine- 
tur  in  virtute  naturali  illius,  ob  idque 
posset  esse  intrinsece  vitalis  per  ordinem 
ad  illam.  Porro  voluntatem  creatam  prae- 
continere  sufTicienter  per  modum  causs 
partialis  proxima  actum  charitatis,  ex  eo 
liquet,  quia  ipsa  vitalitas  formalis  pra^dicti 
actus  non  est  aliquid  supernaturale,  sed 
modus  quidam  naturalis  entitative,  quem 
perspicuum  est  praecontineri  sufTicienter  in 
virtute  naturali  creaturas. 

Sed  ha3c  solutio  facile  refellitur,  quia  ut  impu- 
vidimus  num.  8,  implicat  eandem  specie  S"*^'"''- 
actionem  procedere  immediate  a  duplici 
causa  diversi  ordinis,  quales  sunt  voluntas 
creala,  et  increata;  quoniam  cum  actio  sor- 
tiatur  speciem  juxta  qualitatem  principii, 
aquo  immediate  oritur,  eo  ipso  quod  egre- 
diatur  proxime  a  diversis  specie  virtutibus, 
non  potest  esse  una  specifice,  sed  debet  ne- 
cessario  multiplicari  secundum  speciem. 
Praesertim  si  sit  actio  immanens  principio 
activo,  a  quo  immediate  oritur,  qualis  est 
omnis  actus  intrinsece  voluntarius. 

Confirmatur,  quia  implicat  unicam  ope- 
rationem  esse  propriam  duarum  natura- 
rum  :  ergo  et  quod  oriatur  proxime  a  di- 
versis  specie  virtutibus.  Consequentia  pa- 
tet,  quia  eo  ipso,  quod  actio  procedat  imme- 
diate  a  diversis  virtutibus,  debet  refundi 
ultimo  in  diversas  naturas,   quibus  pro- 
prioB,  et  connaturales  sunt  ilte  virtutes. 
Antecedens  est  expressura  Agathonis  Papae  Agaiho 
in  epistola  synodali ,  qua)   refertur  in  6    sexfa 
Synodo  Generali,  act.  4,  Augustini  lih.  de  synod. 
duahus  anim.  contra  Manich.  cap.   10,  Da-     lis. 
masceni  Hb.  3,  dc  Fide,  c.   13  et  14,  Leonis  ^j,4"s^; 
Papa)  ejnstola  196  et  aliorum  Patrum  pro-i;coPap. 
bantium  ex  hoc  principio  Christum  Dorai- 
nura   debuisse   habore   operationem  crea- 
tam,  et  increatam.  De  quo   etiam  videri 
potest  Cajet.  3  part.  quxst.  9,  art.  10. 

Nec  verum  est,  vitalitatem  intrinsecamDiruiiur 
actus  charitatis  esso  enlitative  naturalem.  Jc,',"uu\ 
Tura  quia  pcrfectio  naturalis  nequit  esse  cvasio- 
idem  realiter  cum  ontitate  supcrnaturali, 
ut  de  so  liquet;  vitalitas  autcm  intrinseca 
actus  charitatis  est  idera  realiter  cum  su- 
pernaluralitate  illius;  quia  est  ratio  supo- 
rior  intime  imbibita  in  specio  illius,  non 


120 


DE  CHARITATE. 


secus  ac  ratio  cntis,  ct  alia;  hujusmodi, 
quas  cssenlialitor  inchi(iit.  Tum  cliam, 
quia  etsi  conceplus  vitalitatis  suniplcG  in 
communi  non  exprimal  perfectioncm  na- 
luralem,  aut  supernaturalem,  sed  ab  utra- 
que  pra?scindat,  sicut  genus  a  speciebus; 
vilalitas  tamen  propria  actus  charitatis  est 
determinate,  et  por  sc  supernaturalis,  ob 
idque  pra^conlineri  noquit  in  virluto  natu- 
rali  voluntatis  croat.-c.  Kt  ratio  est,  quam 
supra  teligimus,  quia  nimirum  vitalitas 
intrinseca  aclus  charilatis  niliil  aliud  est, 
quam  specialis  depeiidentiae  modus,  quem 
ille  importat  ex  pricdicatis  ossontialibus 
amoris  Dei,  quibus  in  sua  spocie  conslilui- 
tur,  scilicot  a  principio  activo  conjuncto; 
amor  autem  supernaturalis,  quatenus  talis, 
nequit  dopendere  por  so  sicut  a  principio 
conjuncto  a  potentia  ordinis  naturalis,  seu 
inferioris;  quia  alias  oo  ipso  essot,  et  non 
esset  supernaturalis.  Unde  impossibilo  est, 
ut  per  ordinom  ad  illam  sortiatur  vilalila- 
lom  sibi  propriam  :  sod  nocosse  est  princi- 
pium,  ad  quod  immodiato  torminatur  Iiic 
vita;  respectus,  esse  ordinis  supornaturalis. 
Ad  hscc,  vitalitas  proprii  actus  corporei 
est  formaliter  corporoa;et  vitalitas  propria 
actus  spiritualis  est  spiritualis  :  ergo  vita- 
litas  propria  aclus  supornaluralis,  qualis 
cst  amor  charitatis,  pelit  ossosupernatura- 
lis.  Patet  consequontia  :  tum  a  paritate  : 
tum  etiam,  quia  universalitor  loquendo 
vitalitas  actus  est  de  linea  spocifica  illius, 
quia  nihil  aliud  est,  quam  specialis  modus 
dependontiffi  a  principio  activo,  a  quo  ille 
petit  ex  natura  sua  produci.  Sed  de  hoc  in- 
fra  sermo  redibit. 

Aiiaeva-  ^*^-  Secundo  responderi  potest  rationi 
'•'''  propositai,  satis  esse  ad  hoc,  ut  actus  sit 
intrinsece  vitalis.  quod  oriatur  remote  a 
potentia,  in  qua  recipitur ;  quia  per  hoc 
salvatur  illum  procedere  a  principio  in- 
trinseco  conjuncto,  qua}  est  difTinitio  vitae 
convenientis  operationibus  :  in  casu  au- 
tem  nostrae  quaistionis,  otsi  actus  charitatis 
non  procederet  immediate  a  voluntate 
creata,  sed  ab  Spiritu  sanclo,  orieturtamen 
ab  illa  remote,  non  secus  ac  oritur  de 
facto;quia  Spiritus  sanctus  solum  supplet 
id,  quod  pra^stare  debebat  habitus  charita- 
tis,  ob  idque  posset  osse  vitalis  per  ordi- 
nem  ad  pra?diclam  voluntatem. 

Confnta-      Caeterum  noque  ha;c  evasio  vim  nostraG 

'"■     rationis  enervat,  quia  causa  remota  nihil 

potest   communicare  actui    secundo,    nisi 

medio  influxu  virtutis,  a  qua  ille  proxime 


egreditur;  quia  si  aliquid  conforrot  aclui 
absque  mediationo  pr;cdicla>  virtulis,  co 
ipso  non  esset  causa  remota  illius,  scd 
proxima  :  atqui  voluntas  creata  nihil  con- 
forro  potost  actui  charitatis  modio  Spiritu 
sancto,  sicut  virtuto  proxima,  por  quam 
agit  :  ergo  impossibilo  ost,  quod  hic  actus 
mutuotur  ab  illa  vitalitatcm  sicut  a  causa 
romota,  si  alias  supponatur  procodere  ab 
Spiritu  sancto  sicut  a  causa  proxima.  Ma- 
jor,  et  consoquentia  constant.  Minor  vero 
etiam  est  perspicua;  quia  voluntas  creata 
nequit  subordinare  sibi  Spiritum  sanctum, 
aut  illi  conforre  aliquam  perfoclionem, 
quam  ojus  nomine  transfundat  in  actum 
cliaritatis;  quia  utrumque  horuia  importat 
imporfoclionom  Uoo  ropugnanlem  :  non 
est  autem  intelligibilo,  quod  pra^dicta  vo- 
luntas  influat  in  actum  charilatis  modum 
vitffi;  vel  aliquem  alium  medio  Spirilu 
sancto  sicut  virtute  proxima,  quin  subordi- 
not  sibi  ipsum  Spiritum  sanctum,  illique 
conforat  perfectionom  transfundendam  in 
prajdictum  aclum  ;  quoniam  causa  romota 
non  aliter  derivat,  aut  derivare  potest 
suam  porfectionem  in  effectum  media 
causa  proxima. 

Confirmatur,  quia  nuUa  operatio  respicit  ^m^^. 
causam  remotam,  nisi  medianle  virtute  gnaiio. 
proxima,  et  principali,  a  qua  immediate 
oritur;  ab  hacquo,  et  non  ab  illa  speciem 
participat,  uldiscurrenti  persingulas  cons- 
tabit,  et  probat  D.  Thom.  qwcst.  unic.  de^-  Tho. 
unione  Verbi,  arl.  ult.  Unde  si  prffidicta 
virtus  proxima  non  est  talis  conditionis, 
quod  ab  illa  specificari  queat  inodus  vita) 
conveniens  operalioni ,  impossibile  est 
hanc  esse  vitalem  ex  influxu  causaG  re- 
motaj.  Sed  ratio  vitas  convenions  actui  cha- 
ritatis  nequit  speciem  capere  ab  Spiritu 
sancto,  cum  non  procedat  ab  illo  ut  a  prin- 
cipio  conjuncto,  et  se  movente  per  ipsum. 
Ergo  impossibilo  est  prsdictum  actum  esse 
in  00  eventu  intrinsece  vitalem  per  ordi- 
nem  ad  voluntatem  creatam,  sicui  ad  cau- 
sam  remotam. 

Ex  quo  patet,  Spiritum  sanctum  non 
posse  supplere  influxum,  quo  habitus  cha- 
ritatis  do  facto  influit  in  suum  actum;  quia 
concurrit  ad  illum  per  modum  principii 
proximi  conjuncli,  sive  moventis  se  per 
eum,  subordinatique  gratia)  sanctificanti  : 
qui  influendi  modus  repugnat  Spiritui 
sancto,  omninoque  necessarius  est,  ut  ac- 
tus  charitatis  creatae  sit  intrinsece  vitalis. 
Neque  is  procedit  remote  a  voluntate  creata, 

sed 


DISP.   IV,   DUB.   I. 


121 


sed  ab  anima  ut  actaata  per  gratiam  sanc- 
tificantem,  quaj  est  radix  praedicti  actus,  in 
quem  influit  proxime  voluntas  creaturse, 
non  quidem  secundum  se  sumpta,  sed  ut 
elevata  per  habitum  charitatis,  qui  est  tota 
ratio  agendi  proxima  in  productione  sui 
actus. 
irtium      14.    Ultimo   probatur  nostra  conclusio 
ionis'  alia  ratione;  nam  de  essentia  actus  forma- 
(•o''"    liter  voluntarii  est,  quod  procedat  imme- 
diate  a  principio  intrinseco  supposito,  in 
quo  recipitur,  ut  constat  ex  ipsa  diffinitione 
voluntarii,    quam   explicuimus   tract.    10, 
disp.  \,dub.  1  et circumfertur  communiter 
sub  his  verbis  :  Quod  est  ab  intrinseco  cum 
cognitiom  :  sed  actus  charitatis,  de  quo  in 
pra;senti,  recipitur  in  creatura,  et  est  essen- 
tialiter  voluntarius,  utpote  qui  est  amor, 
seu  complacentia  in  objecto  amato,   quae 
non  est  intelligibilis  absque  voluntarie- 
tate  :  ergo  petit  oriri  immediate  a  princi- 
pio    intrinseco,   neque    potest,  illajsa  sua 
essentia,  procedere  immediale  a  j)rincipio 
illi  extrinseco,  quale  est  Spiritus  sanctus. 
ilciiur.     Confirmatur  :  nam  implicat,  quod  actus, 
in  quem  homo  non  influit  per  appetitum 
sensitivum,  aut  rationalem,  sit  ei  forma- 
liter  voluntarius;  quia  ratio  voluntarii  im- 
portat    egressum   a    principio    intrinseco 
appetitivo;  hujusmodi  enim  est,  quod  se- 
quitur  ductum  cognitionis  positae  in  diffi- 
nitione  voluntarii  :  sed  neque  per  appeti- 
tum   sensitivum,    nec   rationalem    potest 
homo  influere  in  actum  charitatis,  si  is  po- 
natur  oriri  immediate  a  Spiritu  sancto,  ut 
constat  ex  dictis  ratione  praccodenti  :  ergo 
implicat,  quod  aclus  charitatis  procodat  im- 
mediate  a  Spiritu  sancto,  nisi  amittat  ratio- 
nem  voluntarii  formalis  :  quaj  ratio  non 
potest  ei  deficere,  cum  sit  illi  essentialis  : 
ergo,  etc. 
Objcc-      Dicos  :  amor  beatitudinis ,  quem  habet 
""•     crcatura  rationalis  in  primo  instanti  usus 
rationis,  est  illi  voluntarius  formaliter;  et 
tamen  non  procedit  immediale  a  principio 
illi  intrinseco,  scilicet  a  Deo,  in  quem  re- 
funditur  in  sententia  D.  Thom.  Ergo  stabit 
optime,  actum  charitatis  esse  homini  vo- 
luntarium  formaliter,  quamvisoriatur  im- 
mediate  a  principio  illi  extrinseco,  videli- 
cet  a  Spirilu  sancto. 
)iiuitur.     Respondelur    negando    minorem,    quia 
amor   bealitudinis,  quem  habet  creatura 
rationalis  in   principio   usus  ralionis,  est 
formalifer  vitalis,  ct  liber,  poteslquo  esse 
meritorius  vitaj  ajternaD,  ut  fuit  de  facto  in 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


Adamo,  et  Angelis  :  quae  salvari  non  pos- 
sunt,  nisi  oriatur  immediate  a  principio 
intrinseco  vitali,  quod  per  ipsum  exercea- 
tur.  Ad  probationem  autem  in  conlrarium 
dicendum,  praedictum  amorem  refundi  in 
Deum,  non  sicut  in  principium  immedia- 
tum,  et  elicitivum  illius,  sed  triplici  alio 
modo.  Nam  primo  refunditur  in  ipsum 
sicut  in  causam  primam,  a  qua  moventur 
ad  suos  actus  omnes  causae  secundae,  tam 
voluntaria?,  quam  naturales;  quia,  ut  ait 
D.  Thom.  1,  2,  (/uwst.  9,  art.  4  ad  I,  etsi  i^- Tho, 
motus  voluntariushabeat  principium  proxi- 
mum  intrinsecum,  tamen  primum  princi- 
pium  est  ab  extra,  sicut  et  primum  princi- 
pium  motus  naturalis.  Secundo  refunditur 
praedictus  amor  in  Deum  sicut  in  autliorem 
voluntatis,  a  qua  ille  actus  producitur;  quia 
operatio  consequens  inclinationem  natura- 
lem  alicujus  rei  tribuitur  naturas,  praBser- 
tim  si  incipiat  cum  esse  illius  :  amor  au- 
tem,  quem  exerit  creatura  in  principio 
usus  rationis,  est  simul  naturalis,  et  vo- 
luntarius  :  naturalis  quidem ,  quia  est 
juxta  inclinationem  natura^  rationalis  indi- 
tam  ipsi  ab  authore  naturae  :  voluntarius 
vero,  quia  sequitur  formam  apprehensam 
per  cognitionem,  a  qua  dirigilur.  Et  quia 
hasccognitio  non  procedit  in  primo  inslanti 
sui  esse  ex  applicatione  voluntatis  creata), 
sed  Deus  movet  ejus  intellectum  ad  praadic- 
tam  cognitionem  (unde  habet,  quod  sit  ne- 
cessaria  in  essendo,  licet  sit  in  proponendo 
indifferens);  idcirco  refunditur  tertio  et 
ultimo  praidictus  amor  in  Deum  sicut  in 
causam  moralem,  qua?  per  nolitiam,  quam 
tradit  creatura},  eam  dirigit  et  gubernat. 
Qua  ratione  inter  alias  nequit  praodictus 
actus  esse  peccaminosus,  quia  alias  rofun- 
deretur  illius  defectus  in  Deum  sicut  in  au- 
thorem  creaturao,  et  provisorem,  a  quo  ipsa 
specialiter  dirigitur,  ct  gubernatur  in  eli- 
cientia  pra^dicti  actus,  utpote  ad  quem  non 
movet  soipsam  moraliter,  id  est  ex  pra;- 
existenle  amore  fmis,  ot  per  proprium  con- 
silium,  quo  pacto  movet  se  ad  elccllonem 
medioriim;  scd  movetur  a  Deo  per  cogni- 
tioncm,  quam  modoexplicuimus. 

§  IV. 

Diluuntur  argumenia  contrarix  senlcnlix, 
prcrter  ultiiiium. 

1.5.  Opposita  sontentia  docct,  quod  po-  0|iiiiio 
test   Spirilus  sanctus   uniri   per  seipsuni*^''''"*''^ 


DK  CllAKlTAli;. 


S>fOtUS. 

Vega. 
suar. 


KI|>aU)j 


Priimim 
argu- 


Secan- 

dum  ar- 

gnn.eii- 

lum. 


Nohinlali  croal;r  in  raliono  lu-inoipii  (juu 
aiiiis  i-harilalii;,  huncqiio  proindo  cum  pric- 
dicla  voliinlalo  producorc,  soclusa  omni 
forma,  ol  molione  illi  inlrinsece  comrauni- 
calis.  ila  Scot.  m  1.  dist.  17,  qu.rsl  1  el '2,  § 
Ail priinum,  Voga  cap.  8.  /j6.  0,  in  Tridcnt. 
S>uar.  Iitin.  1,  i;j  3  part.  ilisput.  ol,  sect.O, 
el  alii  j)luros  neolhorici,  quos  relort,  el  sc- 
quilur  .^oannos  de  Uipalda  dist.  -l,  ile  cnle 
su]x'rnalurali,  secl.  1. 

Trobalur  Jia?c  opinio  prinio  :  nam  quid- 
quid  Dcus  efllcil  mcdia  causa  secunda,  po- 
test  efliccre  inimcdialc  por  scipsum,  quia 
genus  causo}  cflicicntis  nuUani  impcrfcclio- 
nem  includil,  ob  idque  potcst  illius  con- 
cursus  supplcri  a  Deo,  qui  conlinct  omnem 
virtutem  croaturaD  :  sed  Deus  producit  de 
facto  actum  dilectionis  supernaturalis  me- 
dia  virlutc  charitatis  nostrao  voluntati  in- 
fusa?  :  crgo  potest  illum  producere  imme- 
diale  per  seipsum,  secluso  praGdicto  habitu 
charilatis,  et  omni  alio  au.xilio  intrinsece 
receplo  in  nostra  volunlate. 

Kcspondclur,  Deum  posse  producereim- 
mediate  per  seipsum  omncm  operationem 
non  vitalem,  quam  eflicit  media  causa  se- 
cunda  ;  secus  aulem  opcrafionem  vitalem, 
et  voluntariam,  quam  producit  media  pra)- 
dicta  causa;  nam  cum  causa  sccunda  vitalis 
influat  in  suara  actionem  per  modum  prin- 
cipii  conjuncti,  ct  se  moventis  per  eam, 
nequit  illius  influxus  suppleri  a  Deo.  Ha- 
bitus  autem  charitalis  influit  in  suum  ac- 
tum  per  modum  principii  vitalis,  et  volun- 
tarii,  ob  idque  non  potest  Dcus  immediate 
per  seipsum  supplere  illum  concursum, 
quia  charitas  inlluit  in  pra^dictum  actum. 

Adde,  implicare  in  terminis,  quod  Deus 
cfTiciat  operationem,  quaa  est  causa  secunda, 
absque  illius  concursu  ;eo  ipso  autem,  quod 
Spiritus  sanctus  inlluerct  per  modum  prin- 
cipii  (juo  in  actum  charitatis,  nullo  modo 
posset  voluntas  creata  concurrere  active  ad 
illum.  ut  §  prxced.  vidimus;  et  ideo  repu- 
gnat  ctiam  ex  hoc  capite,  ut  Deus  exerceat 
per  scipsum  influxum  activum,  quo  habitus 
charilatis  creatae  producit  de  facto  suum 
actum. 

16.  fciecundo  arguitur,  quia  multaj  causaj 
inferiores  ex  subordinatione  extrinseca  ad 
superiorcs  elevantur  de  facto  ad  producen- 
dos  efiectus,  ad  quos  sunt  ex  se  insufficien- 
tes  :  crgo  similiter  voluntas  creata  ex  su- 
bordinatione  extrinseca  ad  Spiritum  sanc- 
lumelevabitursufTicienter  adproducendum 
actum  charitatis,  ad  cujus  productionem  est 


ox  fuis  meritis  insufllcions,  ct  impropor- 
tionala.  Conscqucntia  patct  a  paritate.  An- 
teccdons  verosuadolur  i)luribus  instantiis; 
nam  phantasma  ex  subordinatione  extrin- 
seca  ad  intellcctum  agcntem  elevatur  ad 
productioncm  specioi  intcliigibilis,  quam 
non  potost  (!x  propriis  mcritiscausaro.  Ca- 
lor  ilem  cx  subordinatione  ad  animam  fit 
potensgigncrccarncm,  et  sanguinem,  quo- 
rum  gcncralio  cxccdit  illius  virtutem  na- 
luralem.  Mcmbra  ilem  exlerna  ex  subor- 
dinationeextrinseca  ad  imperium  intellec- 
tus  movcntur,  et  cxcrcent  suos  actus.  Ac 
deniquchumanilas  Chrisli  Domini  ex  con- 
juncliono  ad  vcrbum  absque  alia  formasu- 
peraddita  elevatur  ad  producendamiracula, 
ut  colligitur  ex  Divo  Thom.  3  parl.  q.  \'3.^  i.|,q 
arlic.  2. 

Confirmatur  :  nam  auxilium  Dci  actuale  confir- 
non  cst  aliqua  forma  intrinsece  recepta  in  "'^'"'- 
creatura,  sed  extrinscca  hujussubordinatio 
ad  virtutcm  divinam  sibi  assistentom  :  at- 
qui  actus  dilcclionis  Dci  supernaturalis  po- 
test  produci  sine  habitu  charitatis  per  influ- 
xum  auxilii  actualis,  ut  docct  communior 
pars  Theologorum  :  ergo  etiam  potest  pro- 
duci  immediate  ab  spiritu  sancto  exercente 
per  scipsum  vicem  auxilii  actualis :  nam 
cum  de  ratione  hujus  auxilii  non  sit  infor- 
matio,  aut  rcccptio  in  creatura,  non  appa- 
ret  causa,  ob  quam  Spiritus  sanctus  non 
valeat  exercere  per  seipsum  munus,  et  ofli- 
cium  illius. 

Respondotur  negando  antccedcns.  Ad  cu-  saiisfii 
jus  priorcm  probalionem  dicendura,  phan-  ^l[%,_ 
tasraata  clevari  ad  producendas  instruraen- 
talitcr  species  inteUigibiles  per  qualitalem 
spiritualcm  vialem,  quam  recipiuntex  in- 
fluxu  intellectus  agentis,  a  quo  illuminan- 
tur.  Vel  dicendum,  phantasraa  non  concur- 
rere  ad  productionem  speciei  inlelligibilis 
per  raodum  instrumenti  proprie  dicti,  scd 
imaginafionem  cx  iraperio,  et  applicationc 
intellectus  agentis  ut  causac  superioris  pro- 
ducere  sua  phanlasmala  ila  disposita  et  or- 
dinata,  ut  accedente  extrinsecus  lucespiri- 
tuali,  fiant  oranino  habilia,  ut  intellectus 
agcns  eruat  ab  illis  sicut  a  potentia  minis- 
teriali  species  intclligibiles,  easque  produ- 
cat  in  intellectu  possibili,  ut  docet  Cajetan.  cajcian. 
1  part.  c/uxst.  81,  art.  6,  ct  quwst.  8.5,  art.  I, 
et  colligitur  ex  Divo  Thoma  tura  cisdein  Io-d.  tIio, 
cis,  tura  etiara  quodlib.  8,  art.  3,  ubi  docet, 
phantasmata  esse  quasi  instrumenta  in 
productione  speciei  intelligibilis;  n-am  illa 
particula  quasi,    est  additum  diminuens, 

quod 


DISP.  IV,  DUB.  I. 


123 


Diruitur 
coulir- 
mallo. 


quod  removet  a  phantasmatibus  rationem 
instrumenti  proprie  dicti.  Si  autem  phan- 
tasmata  non  influunt  effective  in  produc- 
tionem  speciei  intelligibilis,  sed  objiciunt 
solum  materiam  ministerialem.ex  qua  illa^ 
eruuntur.  opus  non  est,  quod  per  aliquam 
formam  intrinsecam  eleventur,  sed  sufficit 
cxtrinseca  subordinatio  ad  lucem  intellec- 
tus  agentis. 

Ad  secundam  probationem  respondetur, 
calorem  naturalem  ex  conjunctione  ad  ani- 
mam  sensitivam  accipere  novam,  et  intrin- 
secam  virtutem,  qua  perficitur  intrinsece, 
et  elevatur  ad  generationem  carnis,  quam 
non  potest  ex  suis  viribus  effective  produ- 
cere.  Videantur  etiam,  quae  diximus  tract. 
14,  dixp.  5,  dub.  3,  §  4,  ex  quibus  potest  alia 
responsio  deduci. 

Ad  tertiam  dicendum,  membra  externa 
non  indigere  iatrinseca  elovatione  ad  pro- 
ducendos  actus,  ad  quos  habent  ex  se  debi- 
tam  proportionem,  neque  ad  suscipiendos 
quoscumque  alios  motus,  ad  quos  concur- 
runt  mere  passive;  egent  tamen  applica- 
tione  intrinseca  dcrivata  ex  potentia  loco- 
motiva,  sine  cujus  impulsu  non  potest  vi- 
venssua  membra  moverc.  Voluntas  autem 
creata  non  se  habet  mere  passive  respectu 
actus  charilatis,  quo  vivit  in  actu  secundo, 
ut  falso  exislimant  Palud.  in  4,  disl.  49, 
(juxst.  1,  artic.  3,  Gabriel  in  1,  distinct.  1, 
ijuxst.  2,  art.  2,  et  Vega  ubi  supra  :  neque 
est  cx  se  proportionata  ad  illius  productio- 
nem.  Unde  non  potest  pra^dictum  actum 
cliaritatis  efficere,  nisi  prius  recipiat  ali- 
quam  formam  supornaturalem,  qua  intrin- 
sece  perficiatur,  et  ad  ordinem  superiorem 
elevetur. 

Ad  quartam  et  ultimam  instantiam  posset 
responderi,  humanitatem  Christi  Domini 
porfici  intrinsece  in  seipsa,  et  elevari  per 
gratiam  unionis  ;  ob  idque  mirum  non  est, 
si  cx  vi  hujus  gratia),  et  qualibet  alia  forma 
scclusa,  constituatur  in  essc  divina;  virtutis 
ad  patranda  miracula ;  ([ua}  tamen  nun- 
quam  producet,  nisi  ulterius  per  intrinse- 
cam  motionem  applicetur,  et  movealur  ac- 
tualiter  ad exercitium  actus,  quo  miraculum 
causat,  et  in  suo  esse  constiluit.  Scd  videan- 
tur  quaj  diximus  loco  proxime  citato. 

17.  Ad  corifirmationem  respondetur  ex 
fuso  dicti.s  loco  citato,  negando  majorem  ; 
auxilium  actuale,  quo  Deus  opitulatur  vo- 
luntati  creat;n  in  productionc  actuum  su- 
pernaturalium,  non  esi  aliqua  forma  illi 
extrinseca,  ulputa  illustralio  inlcllcctus,  ct 


congrua  cogitatio  objecti,  qua  ad  illius 
amorem  inducitur  ;  sed  est  forma,  seu 
motio  qusBdam  supernaturalis  intrinsece 
reccpta  in  praadicta  voluntate,  inclinans 
illam  physice  adeliciendos  prffidictosactus. 
Tum  quia  congrua  cogitatio  exisfens  in  in- 
tellectu,  non  immutat  naturam  voluntatis, 
nequeconfert  illi  vires,  quibus  ex  se  carct; 
ctideo  quantumvis  pra^dicta  cogitatio  vi- 
geat,  urgoatque  voluntatem  ad  eliciendum 
actum  supernaturalem,  inanis  erit  illius 
conatus,  non  secus  ac  labor  cjus  qui  pluri- 
bus  rationibus  induceret  ad  ambulandum 
eum,  cui  deficeret  vis  ambulativa  Tum 
etiam,  quia  auxilium  actualc,  quo  egemus 
ad  producendas  actiones  supernaturales, 
non  esse  solam  cogitationem  congruam  a  Deo 
inspiratam,  sed  motionem  supernaturalem 
intrinsece  inha^rcntem  voluntati,  videtur 
diffinitum  in  concilio  Milcvitano,  can.  4, 
his  verbis  :  «  Si  quis  dixerit  eandem  gra- 
«  tiam  per  Jesum  Christum  Dominum  nos- 
«  trum,  propter  Jioc  tantum  nos  adjuvare, 
«  quia  per  eam  revelatur  nobis  obedientia 
«  mandatorum,  ut  sciamus  quid  appetere, 
«  aut  quid  vitare  debeamus  ;  non  au- 
«  tem  per  illam  praistari  nobis,  ut  quod 
«  faciendum  cognoverimus ,  etiam  fa- 
«  ccre  diligamus,  et  valeamus,  anathema 
«  sit.  Et  infra  :  utrumque  est  Dei  donum, 
«  scire  quid  facere  debeamus,  et  diligere 
«  ut  faciaraus  :  sicut  enim  scriptum  est  : 
«  Qui  docet  hominem  scientiam  :  sic,  cha- 
«  ritas  ex  Deo  est.  »  Quod  prosequitur  D. 
August.  lib.  degratia  Chrisli,  cap.  13,  et  Ub. 
2,  de  pcccat.  mer.  et  remis.  cap.  17,  et  aliis 
in  locis. 

Pro  cujus  majori  inteIligentianota,quod 
Pelagius  Catholicorum  argumentis  oppres- 
sus  concessit,  neccssarium  csse  ad  observa- 
tionem  mandatorum  praoler  dona  naturalia 
in  creatione  accepta,  aliud  auxilium  gra- 
tia^  naluralis ;  asseruit  tamcn  liujusmodi 
auxilium  non  esse  aliud,  quam  donum 
collatum  inlellcctui,  ex  vi  cujus  aperiuntur 
nobis  insidia;  diabolicae,  et  quid  faciendum 
sit,  innolcscit,  Sed  1).  August.  locisallegalis, 
et  de  firatia  Christi  cnp.  1,  contra  clamat, 
insufficienlor  Pclagium  gratiani  Christi  Do- 
mini  confilcri,  noc  salisfacere  fidoi  catho- 
licac  ;  quia  nihil  conccdit  necossarium  ho- 
mini  ad  rccte  vivondum  praDtcr  auxilium 
legis  et  doctrinac,  quod  insufficiens  est,  nisi 
ultcriiis  voluntas  creata  pcr  Dci  graliam 
inlrinsccc  fulciatur,  ct  roboretur,  ut  nupcr 
allcgatum  Concilium  staluit.  QUuio  ut  Lcc- 


Concil. 
Milevil. 


Explica- 
liir  rcs- 
ponsio. 


U.  Aui;. 


roiicii. 
.Milevii. 


124 


1)K  CIIAKITATE. 


lor  porfeclius  capial,  consulalqua?  scripsi- 
mus  Uicu  citatu,  el  disp.l  ejusdcm  tractaltts, 
cap.  3,  §  3,  cuin  s«'(y. 
Tcrtiuiii  l^.  Terlio  arguitur  :  quia  esscnlia  divina 
memum  P^^lcst  uniri  cuni  inlolloclu  in  ralione  spe- 
ciei  inlelligibilis  :  ergo  etiam  polorit  uniri 
cum  voluntate  creata  in  ratione  charilalis, 
scu  principii  anioris  naturalis.  Anlocodons 
supponilur.Consoquentiavcrovidoturi)ers- 
picua ;  tum  a  paritate  :  tuni  ctiani,  quia 
ideo  prior  unio  competit  cssenlia:!  divincp, 
quia  est  actus  purus  in  linea  intelligibili  : 
sed  cliam  cst  actus  purus  in  linea  charita- 
tis  :  crgo,  ctc. 
T>u<n\-  Rospondetur  ncgando  conscquenliam,  ad 
^'  ""^"  cujus  priorcm  probationem  abunde  satisfc- 
cimus  nuin.  10,  ubi  pra?stitimus  duplicem 
disparitatis  rationem  inter  unionem  spe- 
ciei  intelligibilis,  et  formaj  naturalis.  Qui- 
bus  adde  unionem  divinaj  essentia^  per  mo- 
dum  speciei  intelligibilis  non  impedire, 
quominus  visio  bealifica  oriatur  ab  inlel- 
leclu  crealo  perfuso  lumine  gloria;,  sitque 
proinde  formaliter,  el  intrinsece  vitalis; 
qaia  species  inlelligibilis  uon  est  ratio 
agendi  tenens  se  ex  parte  polentia^,  sed  ex 
parte  objecti.  Unio  autem  ejusdem  essen- 
tiae  cum  voluntate  creata  per  modum  cha- 
ritatis.  excludit  ab  actu  hujus  virtulis  ra- 
tionem  vitalis,  ct  voluntarii;  quia  eo  ipso, 
quod  prajdictus  actus  procederet  ab  Spiritu 
sancto  sicul  a  principio  immediatc  aclivo, 
non  posset  oriri  efiectiveavoluntale  creata, 
ul  ^prxcedenti  vidimus.  Quocirca  etsi  prior 
unio,  scilicet  per  modum  speciei  intelligibis, 
conveniat  cssentiaj  divina^,  ha?c  tamen  pos- 
terior  cst  ei  impossibilis. 

Ex  quo  ad  secundam  probalionem  dicen- 
dum,  illam  causalem  probare  secundum 
subjectam  materiam,  non  vcro  ex  vi  for- 
maG,  et  pra;scindcndo  ab  omni  materia; 
alias  eliam  convinceret  possibilcm  esse 
unionem  csscntiae  divina)  cum  beatis  in  ra- 
tione  actualis  inlellectionis,  ct  amoris ; 
quod  non  potest  admitti. 

§  V. 

Clliinum  arrjumentuin  prn  contraria 
scntcntia. 


!9.  Lltimoargumentantur  adversaru  in 

arfeTi-   huncmodum.  DiHicilior  est  unio  cum  vo- 

meniu  i  jmitate  per  modum  termini  amoris  ab  ea 

eliciti,  qui  appellatur  pondus,  seu   impul- 

sus,  et  estcomplementum  dilectionis,  quam 


por  modum  jirincipii  illius  :  sed  Spiritus 
sanctus  unitur  ilo  laclo  cum  voluntalibus 
bcatorum  in  ratione  ponderis,  sou  lermini 
amoris  bcatifici,  quo  in  Dcum  rapiuntur  : 
crgo  poterit  uniri  cum  illis  per  modum 
principii  (juo  prajdicti  amoris.  Major ,  et 
consoqiientia  sunt  porsi)icu;c,  quia  ratio 
tormini  vidolur  imporlare  depondenliam, 
a  qua  imnuinis  est  ratio  principii.  Minor 
vero  suadolur  primo,  quia  est  oxpressasen- 
tentia  aliquorumratram  asserenlium.bea- 
tos  in  patria  amare  Dcum  ipso  amore  a;ter- 
no,  quo  ab  ipso  diliguntur,  scilicet  Spiritu 
sancto.  riequovideri  possunt  D.  Bernard.  d,  Bcrn. 
de  cita  solit.  ad  fralrcs  de  Moni. ,  Ilugo  deg^^yicf 
iSanct.  \'ict.  opusc.  descienlia  Christi,  Joan.  Joan. 
Kusbroq.  lib.  dc  rcgn.  ainant.  Deum,  cap.y.  n.  b. 
35,  et  P.  N.  B.  Joan.  a  Cruce  in  exposit.  "cruce^ 
Canticorum,  quaa  ipse  edidif,  cantic.  36  et 
39.  Probalur  dcindo  eadem  minor,  quia 
essenfia  divina  unitur  de  faclo  mentibus 
boaforum  in  ratione  vorbi  intelligibilis  : 
ergo  efiam  dobet  uniri  cum  ipsis  per  mo- 
dum  impulsus  alTccfivi.  Patef  consequentia, 
quoniam  eodem  modo  se  habet  irapulsus 
ad  voluntatem,  sicut  verbum  ad  intellec- 
tum  ;  nam  sicut  verbum  est  terminus  in- 
tellocfionis  reddcns  illius  objcctum  actu 
intellcclum,  ifaimpulsus  csl  termiuus  red- 
dens  illius  objecfum  actu  amafum  :  quorum 
ulrumque  convcnit  esscnlia}  divina)  per 
seipsam,  nec  potest  convenire  per  aliud, 
cum  sit  actus  purus  in  utraque  linea  intel- 
lectus,  et  voluntafis. 

fluic  argumento  posset  occursum  iri  ne-Kespon- 
gando  majorem  ;  quoniam  ratio  formalis 
termini  immunis  est  ab  omni  dcpendentia, 
et  subordinafione,  ut  docent  Theologi  in  ^ 
tract.  de  Incarnat.  Unde  sicut  Deus  potest 
uniri  mentibus  beatorum  in  ratione  Verbi, 
ita  etiam  in  ratione  termini,  seu  ponderis 
voluntatis.  Quam  doctrinam  probabilem 
repulaviraus  fract.  G,  disput.  G,  nuin.  39. 
Importat  autem  imperfectionem  ratio  ac- 
tus  informantis,  vel  inha^rentis,  quam  ne- 
cessario  debet  includere  entitas  influens 
per  modum  ralionis  agcndi,  sive  pcrmo- 
dum  principii  activi  quo  in  operationem 
elicitam  a  supposito  creato,  ut  constat  ex 
dictis  in  priori  ratione. 

Scd  respondotur  secundo,  et  non  minus  Aiia 
probabiliter  juxfadictaloco  proxime  citato, 
admissa  majori  negando  minorem  ;  quia 
de  ratione  impulsus  interni  est  quod  oria- 
tur  effective  a  volunlate,  quam  trahit,  et 
impcUit  ad  objectum  amatum  ;  nam  praj- 

dictus 


DISP.  IV,  DUJ3.  I. 


125 


Proba- 

liODCS 

pposita' 
hruun- 
tur. 


dictus  impulsus  cst  pondus,quo  quis  sponte 
fertur  in  rem  amatam  :  implicat  autem,  ut 
quis  ita  feratar,  et  moveatur  per  impulsura 
sibi  non  spontaneum,  nec  voluntarium  -, 
nam  eo  ipso.-quod  pondus  impellens  vim 
appetitivam  non  csset  illi  voluntarium, 
violenter  potius  ,  quam  spontanee  illam 
traheret.  Unde  cum  repugnet  Spiritum 
sanctum  oriri  effective  a  voluntate  creata, 
illique  uniri  per  modum  inclinationis  ei- 
dem  voluntarias,  impossibile  est,  quod  in 
amore  beatifico  uniatur  cum  affectibus  bea- 
torum  per  modum  impulsus  interni,  hu- 
jusqueexerceat  officiura. 

Ad  primam  autera  probationera  in  con- 
trarium  dicendum,  longe  aliam  esse  men- 
tem  Patrum,  et  Authorum,  qui  in  argu- 
mento  referuatur,  ab  ea  qua^  ibi  prajtendi- 
tur  ;  quoniam  solum  exprimunt,  beatos  in 
patria  esse  similes  Trinitati,  non  solum  ex 
parte  convenientia^  in  objecto  amato,  ra- 
tione  cujus  dicuntur  esse  unus  spiritus  cura 
Deo  ;  sed  etiara  in  modo  operandi,  quate- 
nu5  sicut  Deus  intelligit,  et  araat  se  neces- 
sario  :  sic  illi  facti  deiformes  per  graliara 
sanctificantem  exercent  intellectionGm,  et 
dilectionem  siraillimas  divinis,  tam  in  re, 
quam  in  modo  fiendi.  Unde  ex  verbis  praj- 
dictorum  Patrum  apparentius  posset  in- 
ferri,  beatos  in  patria  producere  verbum, 
quam  non  producere  impulsum,  sed  ha- 
bere  sibi  unitum  Spiritura  sanctura  in  ra- 
tione  illius. 

Ad  secunlara  probationem,  concesso  an- 
tecedenti,  negatur  consequentia.  Et  ratio 
disparitatis  sumitur  ex  ipsa  conditione 
verbi  mentalis,  et  impulsus  interni  ;  ver- 
bum  enim  est  actualis  imago,  media  qua 
objectum  ct  trahitur  ad  intcllectum,  et  ter- 
minat  sui  cognitionem  :  impulsus  vero  est 
inclinatio,  per  quam  voluntas  ferturspon- 
tanee  ad  res,  ut  sunt  in  seipsis,  et  illis  co- 
pulatur.  NuHa  autem  includitur  imperfec- 
tio  in  eo,  quod  aliqua  res  sit  per  seipsam 
intra  intellectum,  seclusoque  omni  raedio 
terminct,  et  perficiat  sui  cognitionem  ;  sod 
in  hoc  potius  elucet  illius  iramaterialitas, 
ot  perfectio,  qua;  tanta  est,  ut  opus  nonha- 
boat  speculo,  quo  sit  intra  intellectura,  il- 
lumque  perficiat  tam  per  modum  objecti 
motivi,  quam  terminativi.  Maxima  autem 
apparet  imperfectio  in  eo,  quod  aliqua  res 
sit  inclinalio,  pcr  quam  voluntas  crcata 
fcrtur  voluntaric  in  objcctura  amatum  ; 
quia  de  ratione  hujus  inclinationis  est  dc- 
pendcntia  a  praedicta  voluntalo.  Kt  ea  prop- 


ter  repugnat  Dcum  uniricum  voluntafibus 
beatorum  per  modumponderis  ;  non  repu- 
gnat  autem,  sed  potius  expedit,  qaod  unia- 
tur  mentibus  illorum  per  modura  vcrbi. 

20.  Pro  cujus  perfccta  intelligentia  nota,  Prsc- 
quod  verbam  mentale  creatura  potest  con-  ,?2j[,ou- 
siderari  dupliciter  :  primo  in  ratione  con-  s"Q^ 
ceptus  dicti,  seu  expressi  ab  intelligente,  expiica- 
et  lioc  pacto  importat  habitudinera  effectus  ""'" 
ad  intellectionem,  ut  est  dictio,  seu  loquu  - 
tio  ;  quoniara  loqui  nihil  aliud  est,  quara 
proferreconccptura.  Secundo,  ut  est  iraago 
actualissima  objecli,  reddens  illud  magis 
iramateriale,  ob  idque  actu  intellectum, 
seu  terminans  intellectionem  ;  et  hac  ra- 
tione  non  est  posterius,  ncc  dcpendens  ab 
intellectione,  sed  ha3c  dependet  ab  eo  in 
genere  causa^,  ut  docent  N.  Complut.  lib.  N.Comp. 
de  Anima,  disp.  21,  n.  68.  Interest  et  aliud 
discrimcn  inter  hsc  duo  munia  Verbi  ; 
nam  priraum  non  qua^ritur  propter  se,  sed 
propter  secundum  :  ad  hoc  enira  intellec- 
tus  noster  producit  verbura,  ut  in  illo  sicut 
in  iraagino  sibi  proportionata  in  gradu 
iraraatcrialitatis  coratcmpletur  objectum. 
Unde  quoties  rcs  intellecta  non  indiget 
imagine  qua  sit  intra  intcUectum,  tam  in 
ratione  objecti  motivi,  quam  terminativi 
perficientis  suam  cognitionem,  non  est  ne- 
cessaria  produclio  verbi,  sed  cessare  debct 
ut  superflua  ;  sicut  de  facto  contingit  in  vi- 
sione  clara  Dei.  Nam  cum  essenlia  divina 
sit  infinit;D  imraalcrialitatis,  non  indiget 
iraagine,  qua  constituatur  intra  intellec- 
tura  ferminans  sui  cognitionera,  per  seip- 
sara  illara  perficit,  et  terminat,  mediaquc 
hac  terminatione  supplet  munus  verbi 
mentalis,  quamvis  non  eodem  modo,  sed 
diversimodc.  Nam  munus  imaginis  red- 
dcntis  objcctum  actu  intellectum,  supplet 
exercendo  illud  per  seipsam,  quia  in  exer- 
citio  hujus  muneris  nuUa  apparet  imper- 
fectio,  scd  perfcctio  propria  causao  formalis 
extrinsecx!.  IMunus  vero  conceptus  expressi 
ab  intelligente,  et  dcpendentis  ab  eo,  sup- 
plet  irapediendo  productionem  vcrbi,  eam- 
que  reddcndosupcrnuam.  Cumergo  asseri- 
mus  essentiam  divinam  uniri  mentibus 
beatorum  in  rationo  verbi,  non  est  sensus, 
quod  cxercoat  por  seipsam  officium  forma- 
lissimum  conceptus  ab  illis  cxprossi,  alias 
dependcret  ab  eis,  conipeteretquo  visioni 
bcatifici!  ratio  dictionis;  scd  quod  pcr  scip- 
sam  porficit  dictam  visioncm  in  ratione 
conemplationis,  ct  hac  via  exclu  lit  indi- 
gentiam  verbi.  Non  polest  auteni   haboro 


126 


DK  CllAltrrATIi. 


so  hoc  modo  circa  amorcm  boatificum  , 
supplortHjue  proindo  mumis  impulsiis  in- 
terni :  quia  oo  ipso,  (luod  pondiis  nori  ogro- 
diatur  a  voluntato,  sed  inipodialur  iuijus- 
modi  ogrossus ,  noquit  illam  volunlarie 
trahoro  ad  rom  amatam.  imo  noquo  quovis 
alio  modo  ;  quia  voluntas  non  potost  Iralii 
ad  aliquod  objoctum  nisi  volunlario,  cum 
solum  amando,  ot  volendo  trahatur. 

Nec  obest,  cssontiam  divinani  csso  por 
seipsam  actu  amatam,  et  purum  actum  iii 
linea  volendi,  quominus  boati  producant 
in  amoro  illius  pondus  infernum,  sicut  non 
producunt  vorl}um  in  visione  beatifica ; 
quia  pondus  non  producifurobindigentiam 
objecti.  atque  ut  illi  conforat  pra;sentiam, 
bonitatom,  aut  aliam  perfeclionem  ei  defi- 
cienlcm  ad  terminandum  amorem,  qua  de 
c<ausa  producimus  verbum  intcUigendo ; 
scd  propter  perfectioncm  dilectionis ,  et 
conditionem  voluntatis,  qua)  nequit  spon- 
tanee  in  aliquod  objectum  ferri  per  impui- 
sum,  qui  ab  ipsa  non  procodit.Unde  pondus 
internum  nunquam  tribuit  objocto  volun- 
tatis,  quod  sit  actu  amatum,  eo  sensu,  quo 
verbum  confert  rei  intelligibili,  quod  sit 
actu  intellecta;  quia  nunquam  impertitur 
illi  bonitatem,  aut  aliam  perfcctioncm, 
rafione  cujus  objoctum  fiat  aptius  ad  tcrmi- 
nandum  amorcm ;  sed  eo  tendit,  ut  pra^- 
dicti  objecti  bonitatem  assequatur,  et  po- 
tentiam  appetitivam  cum  illo  uniat,  et 
connectat.  Rccolanfur  quaj  diximus  loco 
supracitato.  numero  24. 

Omittimus  alia  argumenta ;  quia  vcl 
supponunt  non  esse  de  conccptu  actus  cha- 
ritatis  cgrcdi  a  potentia,  in  qua  recipitur, 
sed  possc  habere  se  ad  illam  mere  passive. 
Quod  falsum  est,  neque  dirccte  contrarium 
praBsenti  assertioni.  Vcl  conanfur  probare 
ex  principiis  alienis  ab  hac  disputalione, 
vitalitatem  intrinsecam  pra^dicti  actus  non 
esse  supcrnaturalem,  sed  naturalisordinis. 
Cujus  ialsitatem  deteximus  supra,  et  cx 
dicendis  disputatione  sequonti  amplius  in- 
notescet. 
Coroiia-  Ex  dictis  autem  in  hoc  dubio  infcrtur 
rium.  perspicue ,  Spiritum  sanctum  non  posse 
uniri  voluntati  creatas  in  ratione  actualis 
amoris,  quo  Deum  prosequimur;  quia  ob 
conceptum  vitalitatis,  et  voluntarietatis  est 
essentialis  huic  actui  egressus  a  voluntate, 
quam  actuat,  et  vivere  facit  in  actu  se- 
cundo  :  repugnat  autem  Spiritum  sanctum 
egredi  a  voluntate  creata,  ob  dependentiaj 
imperfectionem,  quam  hic  egressus  pra^se- 


fort.  Oiipositum  tamon  docuerunt  Osiander,  osiand. 
et  Drentius  lueretici,  ut  tradit  Osius  Cardi-  (pSs 
naIis/(6.  I,  contra  /y/T/ir.  allirinabant  enim  ^'^^^- 
actum  charitatis,  quo  dc  facto  Dcum  prosc- 
quimur,  esse  ossonlialem.ct  increatum  Dci 
amorcm,    ineirabili   modo  nobis  unitum. 
Scd  in  liujus  erroris  favorom  nulla  mili- 
tant  argumenta,  quao  ex  dictis  in  lioc  dubio 
facilem  non  habcant  solutionem,  ob  idque 
ab  eis  proponendis  absfinemus. 


DUBIUM  II. 

Utrum  secumhim  ordinariam  Dei  providen- 
tiam,  el  fotentiam  actus  charitatis  proce- 
dere  possit  ab  auxilio  actuali,  vel  potius 
oriri  debeat  a  gratia  sanctificante,  et  ipsa 
charitate  habituaU? 

21.  Actus  charitatis  in  praBsenti  suppo- 
nit  pro  diloctioiio  supcr  omnia  Doi  autho- 
ris  supernaturalis,  quam  dubio  pra;cedenti 
ostondimus  non  posseprocedere  immediate 
ab  Spiritu  sancto  sicut  a  principio  activo. 
Nomine  vero  auxilii  actualis  non  intelli- 
gimus  aliquam  formam  extrinsecam  crea- 
turae,  neque  solam  illustrationem  intellec- 
tus,  sed  qualitatem  transeuntem,  intrinseco 
receptam  in  voluntate,  eamque  moventem, 
et  elevanfcm  ad  operandum.  Providentia 
autem  Dei  ordinaria  illa  dicitur,  quae  pro- 
videt,  et  consulit  rebus  juxta  modum  con- 
naturalem  ipsarum.  Unde  cum  aliqua  res 
fit  secundum  modum,  quo  illius  natura 
fieri  postulat,  pertinet  ejus  productio  ad 
ordinariam  Dei  providentiam,  et  poten- 
tiam :  si  vero  producatur  aliter,  quam  illius 
nafurascongruit,  non  spectat  illius  fieri  ad 
potentiam  ordinariam  Dci,  sed  est  opus 
extraordinaria},  quffi  non  attendit  in  suis 
operibus  quid  magis  congruat  naturis  re- 
rum,  dequibus  disponit,  scd  absolvitur  ab 
hoc  respectu  ,  solumque  attendit  divina> 
virtutis  eiricaciain  ;  ob  idque  absoluta  no- 
minatur.  Ex  quibus  manifesfi  sunt  termini 
appositi  in  titulo  pra^sentis  qua^slionis,  et 
in  quo  consistat  difficultas  in  illa  exami- 
nanda.  Cujus  decisio  satis  constat  ex  dictis 
tract.  15,  disput.  2,  dub.  6,  §  4,  et  disp.  3, 
dub.  3,  quam  proinde  breviter  hic  pro- 
ponemus  ob  solam  connexionem  doctrinao, 
colligentes  quaj  illis  locis  fusius  exaravi- 
mus. 


§  I. 


DISP.  IV,  DUB.  II. 


127 


Vera  sententia  ratione  fulcitur. 

;opciu-  22.  Dicendum  ergo  est,  quod  secundum 
*'"•  ordinariam  Dei  providentiam,  et  potentiam 
non  potest  actus  charitatis  procedere  effec- 
tive  ab  auxilio  supernaturali  actuali  tan- 
tum  ;  sed  opus  est  ut  oriatur  a  gratia  sanc- 
tiCcante,  et  virtute  ipsa  charitatis.  Hasc 
•<''■<'?•  assertiocolligitur  ex  Divo  Gregorio  homil. 
30,  in  Hvang.  ubi  sic  ait :  Qui  mente  integra 
desiderat,  profecto  jam  habet  quem  amat, 
ijuia  non  posset  Deum  diligere,  si  eum  quem 
diligit,  non  haberet.  Constat  enim  Deum 
non  haberi  a  nobis  nisi  per  gratiam  sancti- 
ficantem ;  sicut  etiam  animum  elicientem 
actum  charitatis,  de  quo  in  praesenti,  mente 
integra  Deum  desiderare,  cum  ex  vi  prae- 
dicti  actus  convertatur  ad  ipsum  sicut  ad 
Aug.  finem  ultimum.  Idem  tradit  D.  August. 
tract.  74,  in  Joan.  his  verbis :  Quomodo 
diligimus,  ut  Spiritum  sunctum  accipiamus, 
quem  nisi  habeamus,  diligere  non  valemus  ? 
Tiio  Subscribit  Div.  Thomas  1,  part.  qusost.  62, 
artic.  2  ad3,  et\,  2,  quxst.  110,  et  quasst. 
1 12,  art.  21,  et  quxst.  1 13,  arl.  8,  in  4,  dis- 
tinct.  17,  quxst.  1,  artic.  4,  qu.-estiunc.  I,  et 
pluribas  aliis  in  locis  in  hoc  dubio  addu- 
cendis.  Idem  sequuntur  omnes  Authores 
relati  tract.  I.j,  dtsput.  3,  dub.  4,  §  1,  qui 
asserunt  actus  charitatis,  et  contritionis, 
quibus  adultus  disponitur  ultimo  ad  justi- 
ficationem  ,  procedere  effective  a  gratia 
sanctificante. 
unda-  Probatur  conclusio  ratione  :  nam  opera- 
'"'""'•  tio  pra^cipua,  et  maxime  propria  alicujus 
naturffi,  non  potest  altenta  suavi,  et  com- 
muni  Dei  providentia  procodere  effcctivG 
ab  alio  principio,  quam  ab  ipsa  natura,  et 
virtute  operativa  iliius  :  sed  amor  supor 
omnia  Dei  ut  objecti  beatifici,  et  finis  om- 
nino  ultimi,  est  operatio  prajcipua,  et  ma- 
xime  propria  natura;  divinae,  qua^  in  no- 
bis  est  gratiasanctificans  :  ergo  nequit  se- 
cundum  ordinariam  Dci  providentiamori- 
ri  effective  a  solo  auxilio  actuali,  sed  necesso 
est  ut  procedat  in  nobis  ab  ipsa  gratia 
sanctificante  media  charitale,  qua)  est  vir- 
tusoperativa  illius  in  ordino  ad  producen- 
dum  amorcm  ultimifinis.  Minor,  et  conse- 
quenlia  non  indigont  probatione.  Major 
vero  suadetur  :  tum  quia  operatio  maxime 
propria  alicujus  natura}  illa  dicilur,  cujus 
productio  convenit  omni,  et  soli  tali  natu- 
raj ;  nam  proprium  esl,  quod  convenit  om- 


in,  et  soli  :  eo  ipso  autem  quodproductio 
alicujusoperationis  conveniat  omni,  et  soli 
alicui  natura3,non  potest  secundumordina- 
riam  Dei  providentiam,qua3  jura  rerum  ob- 
servat,ab  alio  principio  efiici.  Tum  deinde, 
nam  quia  movere  a  se  est  operatio  maxime 
propria  anima^,  per  quam  ipsa  discernitur 
a  non  viventibus,  produci  nequit  absque 
influxu  prffidicta?  animaj,  et  virtutis  ope- 
rativa^  illius.  Id  quod  etiam  contingit  in 
operationibus  propriissimis  aliarum  natu- 
rarum,  ut  constabit  discurrenti  per  singu- 
las.  Tum  denique,  quia  ad  producendum 
actum  perfectissimum  alicujus  naturas,  ne- 
cessarium  est  ex  natura  rei,  communique, 
ac  suavi  Creatoris  providentia  perfectissi- 
mum  principium  operativura,  quod  intra 
terminos  prffidictaB  naturao  invenitur:cons- 
tat  autem  perfectissimum  principium  ope- 
rativum,  quod  intra  terminos  alicujus  na- 
turae  invenitur.  esse  ipsam  naturam,  et 
virtutem  operativam  in  illa  radicatara ; 
unde  absque  influxu  hujus  naturai,  et  vir- 
tutis  operativaa,  non  potest  praedictus  ac- 
tus  ex  communi  lege  fieri. 

23.  Confirmatur  ha^c  ratio  animadver- 
tendo  prius,  quod  araor  Dei  utfinis  ultimi, 
et  entis  in  seipso  summe  perfecti,  est  incli- 
natio  propria,  et  connaturalis  natura>  divi- 
nse,  quae  in  nobis  habetur  per  gratiam. 
nam  araor  ex  suogenere  est  inclinatio  pro- 
pria  illius  naturs,  in  cujusconnaturale  bo- 
nura  tendit ;  quia  per  raodura  ponderis 
conjungit  praedictam  nataram  cum  illo, 
juxta  tritam  illam  sententiam  D.  August.  ^ 
amormeus,  pondus  meum,  eo  feror,  quo- 
cumque  feror  :  constat  autem  Deum  ut  fi- 
nem  ultimum,  et  ens  summe  perfectura  in 
seipso,  esso  bonum  proprium,  et  connatu- 
rale  naturae  divinao.  Unde  amor  supor  ora- 
nia  hujus  boni  solum  polest  esse  inclinatio 
propria  pra^dicta)  natura},  illique  connatu- 
ralis. 

Secundo  nota,  quod  inclinatio  propria, 
et  naturalis  alicujus  natura^  pra;supponit 
necessario  illam  ut  principiuni,  in  quo  ra- 
dicatur,et  fundatur.Tum  quiainclinatioor- 
dinatur.ad  pcrficicndam  naturam,  cujusest 
propria.conjungendoeam  cum  bono.sou  fi- 
neconnaturali  illius':  non  potest  autem  in- 
clinatio  conjungere  naturam  cum  proprio 
illius  bono,  eamquo  hoc  pacto  perficore, 
nisi  praosupponat  ipsam,  ut  ex  so  li(iuot. 
Tum  etiam,  quia  cuilibot  inclinationi  prac- 
figitur  lerminus,  in  quem  debet  teudere,  a 
natura  ad  quam  consequitur,  et  in  qua  ra- 


Contir- 
matio. 


128 


DK  CIIAUITATE. 


dicatur  :  undo  hac  consoquulione,  ot  radi- 
cationo  soclusis  ,  non  supjHMit  ratio  ,  ob 
quam  doboat  tondoro  in  luinc  torniinum 
potius,  quam  in  alium,  spoctotquo  proindo 
adcommunom  Doi  providontiam,  qu;ccon- 
sulit  rebus  juxla  illarum  oxigentiam,  ot 
naturam. 

Ad  hjec,  vix  est  intolligibilo,  quod  dolur 
a  parte  roi  gravitatio  in  aliquo  subjoclo,  in 
quo  noque  sit  subslantia  gravis,  noquo  il- 
lius  gravitas.  ut  considoranli  jjatobit  :  hujus 
autem  non  potost  assignari  congruontior 
ratio,  nisi  quia  gravitatio  ost  propria,  et 
connafuralis  inclinalio  gravis,  ad  illius 
perfoclionom  ordinata  :  ergo  de  ratione  in- 
clinationis  propriaj.  et  connaturalis  alicu- 
jus  natura?  ost,  quod  illam  pra-supponat 
sicut  principium,  in  quo  radicatur,  ot  fun- 
datur  ;  noquo  potost  opi)Ositum  intra  terrai- 
nos  communis  Doi  providenti.c,  et  cilra 
miracuium  conlingere. 

Kx  liis  confirmatur  ratio  facta  in  hunc 
modum  :  inclinatiopropria  ot  connaluralis 
alicujus  naturoi  supponit  illam  nccessario 
iicut  priiicipium,  a  quo  oritur,  et  in  quo 
radicatur,  ob  idque  non  pofest  ex  communi 
lege  absque  illius  influxu  produci  :  sed 
araorDeiut  finis  ullimi  supernaturalis,  et 
summi  boni  in  seipso,  est  inclinatio  pro- 
pria,  et  connaturalis  naturas  diviiia),  quam 
justi  participant  per  gratiam  sanclifican- 
tem  :  orgo  pra>supponit  in  illis  nccessario 
hujusmodi  gratiam  sicut  principium,  a  quo 
elTecfive  procedit,  et  in  quo  radicatur  ;  no- 
que  potest  consequenfer  ex  vi  solius  auxilii 
actualis  elTici.  fiecolantur  qua^  diximus 
tract.  8,  disp.  4,  dub.  3,  i?  1. 

Duplex  24.  Respondebis  forsan  huic  rationi  nc- 
gando  majorem,  cujus  falsitas  ex  eo  videtur 
colligi.  quod  generatio  viventis  est  operatio 
pracipua,  et  maxime  propria  anima)  vege- 

ii.Comp.  tativa?  perfectaj,  ut  ostendunt  N.  Complut. 
disp.  8,  de  Anima,  qwest.  1,  et  tamen  non 
egreditur  ab  ipsa  anima,  neque  a  potentia 
generativa  illius;  sed  a  semine,  quod  neque 
informatur  anima,  noc  operatur  virtute 
propria,  sed  per  motionem  derivatam  a  vi- 
vente,  a  quo  deciditur,  et  in  virtute  illius, 

D.  Tho.  utdocetD.  Thom.  1  part.  quxst.  118,  art. 
1.  Idquod  etiam  constat  aperte  in  genera- 
tione  ignis,  qua)  cum  sit  operatio  propria 
hujus  elementi,  sa^pe  tamen  elicitur  a  sole, 
et  sic  de  aliis  actionibus. 

Confirmationi  potest  etiam  responderi, 
inclinationem  propriam,  et  connaturalem 
alicujus  naturaj,  prssupponere  illam  ne- 


cossario  sicut  subjoctum,  in  quo  recipitur, 
non  voro  sicut  jirincipium,  a  quo  elToctive 
ogrodilur.  ut  apparot  iii  molu  gravitatio- 
nis,  (|ui  non  pr.osupponil  naturam  gravis, 
quam  inclinat  ad  contrum,  ut  principium, 
a  quo  ciroclive  procedit;  cum  hoc  pacto 
causetur  a  goncranto  ;  sed  solum  ut  sub- 
jcclum.  cui  inhioret.  Kx  eo  autom,  quod 
inclinatio  propria  alicujus  naturaj,  v.  g. 
amor  Dei  supor  omnia,  qui  est  inclinatio 
nalunc  parlicipalive  divina),  scilicet  gratia;, 
prajsupponat  illam  ut  subjectum,  cui  con- 
naturaliter  incst,  non  prohibetur,  quin 
proccdore  possit  cITGCtivo  ab  auxilio  actua- 
li ;  quia  pro  his  componendis  sufficit,  quod 
pncdictus  amor  sit  prior  gratia  sanctifi- 
canlo  in  genore  causa?  efticiontis,  ot  poste  • 
rior  insimul  in  gonore  caus;c  materialis  : 
quod  nerao  nogarc  debet,  cum  hujusmodi 
prioritas,  ot  poslcrioritas  in  aliis  rcbus 
passim  invoniantur. 

Ca;lorum  nullaox  his  solufionibus  alicu-   Effu- 
jus  moraenli  est,  Et  ad   impugnationom^'",'jonr' 
prioris  adhibita)  rationi  fundamentali,  suf-  ""'^"■a' 
ficiunt  qua)  ad  probatioiiom  illius  adduxi-    icns' 
mus,   ut  ea  recolenti  constabit.   Instantia  P"i'fur' 
vero  desurapla  ex  geiieratione  viventis , 
falso  nititur  fundaraento,  quoniam  etsi  ge- 
neratio  viventis  eliciatur  a  semine,  non  ta- 
men  sicut  a  causa  principali,  .sed  sicut  ab 
instrumento  generantis,  a  quo  deciditur  ; 
hujus  quipi^e  anima  ost  virtus  principalis 
ellectiva  pra;dicta3  actionis  :  ob  idquc  sem- 
per  salvatur,  operationem  propriam  alicu- 
jus  natura?  non  posso  produci  absque  inllu- 
xu  illius,  ut  in  nostra   ratione  prajtendi- 
mus. 

M  secundam  instantiam  dicondum  est, 
solem  conlinere  eminonter  formam  ignis, 
et  ideo  Iicet  hujus  generatio  causetur  inter- 
dum  a  sole,  sompor  verificatur  actionem 
propriam  aiicujus  natura)  fieri  ubique  ex 
inlluxu  illius,  neque  posse  alia  via  produci; 
quoniam  generatio  ignis  est  actio  propria 
natura)  formaliter,  vel  eminenter  ignitaj. 
Qua  rationecum  divinaomnipotentia  con- 
tineat  eminenter  virtutcm,  et  naturam  cu- 
juslibet  causa;creata3,  potest  per  se  efficere 
quamlibot  actionem  propriam  creaturas, 
dummodo  pra;dicta  actio  non  sit  vitalis,  ut 
in  pra^scnti  contingit. 

25.  Nec  refert  si  objicias,  sequi  ex  his,  objec- 
non  posse  voluntatem  creatam  diligere  su-     ""• 
per  omnia  Deum  ut  authorem  supernatu- 
ralem,  absque  speciali  influxu  naturae  per 
essentiam,  vel  participative  divina^ ;  haud 

tamen 


DISP.  IV,  DUB.  II. 


129 


tamen  necessarium  esse  ad  id  concursum 
natur.T?  per  participationem  divina^,  qualis 
est  gratia  sanctificans.  Nam  cum  amor  Dei 
ut  authoris  supernaturalis  sit  maxime  con- 
naturalis  essentias  divina?  increatae,  in  il- 
laque  contineatur  formaliter,  aut  eminen- 
ter  gratia  sanctificans,  sufiicit  quod  voluntas 
creata  moveatur  a  Deo  per  auxilium  actuale 
ad  hoc,  ut  in  virtute  illius,  adeoque  per 
modum  instrumenti  eliciat  praedictum  ac- 
tum,  eo  modo  quo  semen  animalis  eleva- 
tum  per  motionem  ab  anima  generantis,  a 
quo  deciditur,   producit   in  virtute   illius 
aliud  vivens. 
iiaiiur.     Respondetur  enim   negando    sequelam. 
Tum   quia  licet  dilectio  increata   Dei,  ut 
summi  boni  in  seipso,  sit  maxime  connatu- 
ralis  naturffi  per  essentiam  divina^,  illa  ta- 
men  qua^  est  entitative  creata,  et  finita, 
maxime  connaturalis  est,  et  propria  natu- 
rae  divina^  per  participationem,  qualis  est 
gratia  sanctificans,  ob  idque  petit  ab  illa 
fieri.  Tum  pra^sertim,  quia  dilectio  creata 
Dei  ut  summi  boni  in  seipso,  est  actio  vita- 
lis,  et  voluntaria  supposito  creato,  a  quo 
elicitur,  hocque  per  illam  vivit  in  actu  se- 
cundo,  et  movet  seipsum  :  suppositum  au- 
tem  productivum  actionis  vitalis,  per  quam 
movetseipsum,  non  potest  influere  in  illam 
pure  instrumentaliter,  et  in  virtute  alte- 
rius  ;  sed  debet  esse,    absolute   loquendo, 
causa  principalis  illius.  (]uia  in  hoc  diffe- 
runt  viventia  a  non  viventibus,  quod  licet 
non  viventia  moveant  alia,  et  moveantur 
ab  aliis  ;  nunquam  tamen  influunt  ut  causaj 
principales  in  operationes,  quibus  ipsa  mo- 
ventur,  scd  hoc  est  proprium  viventium  ; 
cum  enira  vivere  sit  moveri  a  so,  primus 
gradus  vila)  consistit  in  co,  quod  viventia 
influunt  in  operationes,  quibus  moventur, 
non  prajcise  per  modum  instrumeati,  sed  ut 
causa)  principales,  ac  proindo  per  virtutem 
permanontem,  et  completam,  in  illis  intrin- 
Comp.seceexistcntem,  ut  docent  N.  Complut.  dis- 
put.  4  de  Aniina,  num.  30,  et  explicuimus 
tract.  8,  disp.  2,  num.  92.  Unde  licct  gene- 
ratio  viventis  sumpta  pro  actione,  qua)  in- 
troducit  formam  vivam  in  maleria,  possit 
elici  a  semine,  quod  est  expors  vita),  sicut 
ipsa  aclio  ab  eo  elicita  ;  generatio  tamen 
viventis  sumpta  pro  actione,  qua  vivens  ex 
propria  substanlia  format  semen,  non  po- 
test  elici  a  subjecto  inanimi  ;  quia  est  actio 
vitalis,  qua  gcncrans  movet  scipsum,    ut 
Tho.  docet  D.  Th.  4,  contra  ijcnt.  c.  II,  ct  ex  illo 
'  '"''■Complut.  disp.  8  de  Aninia,  qusest.  1,  §  2. 


Dices,  opus  non  esse,  ut  homo  eliciens  Rcpiic;i. 
actum  supernaturalis  dilectionis  Dei  ex  vi 
motionis  transeuntis,  efiiciat  euni  instru- 
mentaliter,  sed  possc  eum  efiicere  per  mo- 
dum  causa^  principalis.  Tum  quia  non 
repugnat  auxilium  actuale  esse  a^qualis 
perfeetionis  cum  actu  charitatis  ;  quo  dato 
poterit  esse  causa  principalis  illius.  Tum 
etiam  quia  homo  est  causa  principalis  actus 
justitiae  naturalis,  quem  elicit  anlc  acquisi- 
tionem  hujus  virtutis  ;  et  tamen  in  illo 
eventu  solum  influit  in  illum  per  motio- 
nem  transeuntem  derivatam  a  potentia  su- 
periori,  ut  diximus  tract.  8,  disp.  1,  dub.  3, 
ergo,  etc. 

Respondetur  negando  antecedens,  ad  cu-Soivitnr. 
jus  priorem  probationem  dicendum  est , 
auxilium  Dei  actuale  non  posse  adaoquare 
perfcctionem  actus  charitatis,  in  quem  in- 
fluit,  cum  hic  sit  finis  illius,  et  ens  comple- 
tum  insuogencre  ;  praBdictum  vero  auxi- 
lium  sit  ens  incompletum,  et  viale,  quod 
reducitur  ad  speciem  charitatis,  sicut  ens 
imperfectum  ad  perfectum.  Ad  secundam 
vero  respondetur,  hominem  esse  causam 
principalem  actus  justitia^  naturalis,  quem 
elicit  ante  acquisitioncm  virtutis  -.  quia  non 
influit  in  illum  per  motionem  praecise 
transeuntem,  sedmagis  per  naturam  ratio- 
nalem,  in  qua  pra^dictus  actus  radicatur, 
et  cujus  est  inclinatio  ;  hujusmodi  quippe 
natura  cst,  qua3  utitur  motione  transeunte 
ad  roborandam  potcntiam  elicitivam  actus 
honesti,  quem  efiicit  ante  acquisitionem 
virtutis.  Quod  non  contingit  in  pra^scnti, 
ubi  supponimus  gratiam  sanctificantom 
non  pra^existerc  in  supposito  crcato  ;  nam 
si  hujusmodi  gratia  in  iilo  prajcxistat,  in- 
fluatque  una  cum  auxilio  actuali  in  actum 
charitatis,  procedet  hic  ab  homine  sicut  a 
causa  principali  ;  illa  vero  scclusa,  non  po- 
terit  id  habere,  imo  neque  dari  poterit  au- 
xilium,  quod  moveat  homincm  ad  elicien- 
tiam  divini  amoris  ;  sicut  non  potest  dari 
motio  potentia)  superioris  in  infcriorem, 
seclusa  natura  rationali,  in  qua  radicatur, 
et  qua3  pcr  illas  operatur. 

2G.  Evasio   adhibita  confirmationi   cx-Confuta- 
ploditur  eliam  facile;  quia  licet  inclinatio  ponMo" 
innata,  qualis  est  motus  gravium,  non  pra3-  f"'}'''": 
supponat  m  suo  subjccto  naturam,  cujus  ostKiiiibiia. 
propria,  ut  principium  a  quo  efiective  cau- 
satur  ;  secus   autcm  inclinatio  clicita,   ct 
vitalis.  cujusmodi  cst  actus  charitatis.  Rafio 
autom  discriminis  est,  quia  inclinatio  in- 
nata  cst  veluti   passio   natura;,  cujus   est 


130 


DE  CIIAUITATE. 


propria.  illiquo  dcbetur  in  primo  insfanti 
sui  esse  ;  et  idoo  debet  clToctive  causari  a 
generante  prirdictam  naturam.  quiaqui  dat 
formam.  dat  consoquentia  ad  illam,  dobita 
pra^sertim.  in  primoojus  inslanti.  Incliaa- 
tio  voro  elicita,  et  vitalis,  vol  non  esf  passio 
natura),  cujus  est  propria.  sod  oporafio, 
quam  ipsa  exercet  omnino  voluntario;  vol 
casu  quo  aliqua  ratione  illi  dobeafur,  non 
tamen  ob  id  fieri  petit  a  solo  goneranfe 
praedicta?  natura},  sicut  a  causa  particulari; 
sod  efiam,  et  maxime  a  subjecto,  in  quo 
recipitur.  quia  lioc  est  proprium  actionis 
vitalis.  Et  ideo  pra:supponit  nccossario  in 
subjecto  naturam,  cujus  ost  propria  ,  ut 
principium  a  quo  effecfive  causafur. 

Adde  primo,  quod  efiam  inclinatio  in- 
nata  pra^supponit  in  suo  subjecto  naturam, 
cujus  est  propria,  non  solum  ut  causam 
maferialem  receptivam,  sed  magis  ut  for- 
malem  impononlem  necessitafem,  et  deter- 
minationem  agenti  ad  sui  producfionem ; 
imo  ut  causam  efiectivam,  a  qua  per  resul- 
tantiam  egreditur.  Natura  quippe  gravis 
est  prior  in  genere  causaj  efficientis  motu 
gravitationis,  quo  tendit  ad  cenfrum  ;  quia 
causa  productiva  gravis  non  attingil  gravi- 
tatem,  nisi  mediis  gravitate  radicali  et  for- 
mali,  sicut  principio,  a  quo  ille  motus  per 
resulfantiam  dimanat.  Quod  ad  veritatem 
nostraj  conclusionis,  et  tuendum  robur 
confirmationis,  quam  pro  illa  construxi- 
mus.  satis  foret ;  quoniamsemper  salvatur, 
non  posse  actum  charifatis  creata)  produci 
absque  influxu  efiectivo  gratia^  sanctifican- 
tis  ;  siquidem  omnis  inclinatio,  lam  inna- 
ta,  quam  elicita,  dependet  ingenere  causa: 
efficientis  a  natura,  cujus  est  propria,  ut 
constat  ex  dictis. 

.\dde  secundo,  actum  charitatis,  si  semel 
eliceretur  a  voluntate  creata  ex  vi  solius 
auxilii  actualis,  non  fore  posteriorem  gra- 
tia  sanctificante  in  genere  causaj  materia- 
lis  receptivaj,  sicutdebet  esse  omnis  incli 
natio  propria  alicujus  naturaj;  quoniam  in 
eo  eventu  non  reciperetur  in  voluntate 
media  gratia,  et  charitate,  sicut  ratione 
recipiendi ;  sed  media  pra^cise  polentia 
obedientiali  inha^reret  prajdictae  voluntati, 
illamque  hoc  pacto  disponeret  ad  receptio- 
nem  gratia?,  et  charitatis,  ut  astruunt  Ad- 
versarii.  Unde  non  potest  illi  commode 
applicari  doctrina  solutionis  adhibita  nos- 
traj  confirmationi,  qua^  proinde  manet  in 
suo  robore. 


II. 


Alia  ralio  pru  assertione. 

27.  Deindo  suadefur  nostra  conclusio  sccun- 
alia  ralione  desumpfa  ex  D,  Thom.  1 ,  2,  serUo^uU 
(lUTSl.  1 13,  crr/.  8,  expensa  lamen  sub  hac  f'""^»- 

'  '  '     ,  '  ...    nicntuin. 

forma.  De  facto  nullus  cst  actus  charitatisu.  Tho. 
creata3,  qui  non  producafur  effoctive  a  gra- 
tia  sancfificanlo  media  charitate  :  ergo  se- 
cundum  potenfiam  Dei  ordinariam  non 
potest  produci  a  creatura  ex  vi  solius  auxi- 
lii  actualis,  sed  necessarius  est  ad  illius 
productionem  concursus  efiectivus  gratias 
justificantis.  Consequentia  patet,  quiaexvi 
providentiaB  communis,  et  ordinaria?,  sic 
unumquodque  agilur,  sicut  natum  est  agi, 
ut  dicitur  2  Phys.  tcxt.  78  ;  quare  si  de2  Phys. 
facto  actus  charitalis  producitur  ubique  per"^^'-"^- 
infiuxum  gratiaj  sancfificantis,  manifeste 
convincitur,  esse  illi  connaluraliter  debi- 
tum  hunc  modum  productionis,  adeoque 
non  posse  citra  miraculum  alia  via  produ- 
ci.  Antecedens  vero  suadetur,  quia  si  in 
aliquo  casu  creatura  eliceret  actum  chari- 
tatis  ex  vi  solius  auxilii  actualis,  maxime 
quando  extra  Sacramentum  consequitur 
gratiam  sanctificantem  per  proprium  ac- 
tum,  quo  se  disponit  ad  illam  :  sed  actus 
charitatis,  quem  elicit  creatura  rationalis 
in  casu  posito,  seque  ultimo  disponit  ad 
gratiam  sanctificantem,  procedit  efi^ective 
ab  illa  :  ergo,  etc.  Minor  qua^  sola  indiget 
probatione,est  Angel.  Doctoris  1,  2,  quxst.^-  Tho. 
112,  art.  2  ad  1,  et  quiest.  113,  art.  8,  in 
corp.  ubi  sic  habet :  «  Kespondeo  dicendum, 
«  quod  prajdicta  quatuor,  qua3  requiruntur 
«  ad  justificationem  impii,  tempore  qui- 
«  dem  sunt  simul,  sed  ordine  naturae 
«  unum  eorum  est  prius  altero,  et  inter  ea 
«  naturali  ordine  primum  est  gratiaD  in- 
«  fusio,  secundum  motus  liberi  arbitrii  in 
«  Deum,  tertium  est  motus  liberi  arbitrii 
«  in  peccatum,  quartum  vero  est  remissio 
«  culpa?.  »  Idem  tradit  in  4,  distinct.l, 
qusest.  1,  art.  4,  quxstiunc.  2,  et  de  Verit.. 
quiest.  28,  art.  3  ad  20,  et  art.  8,  aliisque  in 
locis,  qua5  late  expendimus  tract.  15,  dis- 
put.  3,  dub.  3,  per  totum. 

Confirmatur  deinde  ratione  primo  :  quia  <-'onfir- 

,..         ,.  ..  .'        ,-j    matio 

m  naturaubus  dispositio  omnmo  ultima  ad  prima. 
formam  substantialem  procedit  efiective 
ab  illa,  ut  docet  D.  Thom.  locis  nuper  cita- 
tis,  et  ex  illo  nostri  Compl.  de  gencrat.  dis- 
put.  2,  qusest.  8.  Sed  actus  charitatis,  per 
quem  rationalis  creatura  convertitur   ad 

Deum 


DISP.  IV,  DUB.  11. 


131 


!•  Tho.  Deum  in  instanli,  in  quo  extra  Sacramen- 

plui.  tum  suscipit  gratiam  sanctificantem,  est 
ultima  dispositio  ad  illam,  ut  omnes  con- 
cedunt  :  ergo  procedit  ab  ea  effective.  Patet 
consequentia,  quia  non  est  ratio,  ob  quam 
aliter  philosophandum  sit  de  ultimis  dispo- 
sitionibus  ad  gratiam  sanctificantem^quam 
de  dispositionibus  ad  formam  naturalem  ; 
cum  gratia  sit  quasdam  natura  in  ordine 
supernaturali,  ut  expendimus  loco  citato, 
dub.  4. 

jecun-      Confirmatur  secundo  :  nam  quilibet  ac- 

^*-  tus  meritorius  ex  condigno  vita)  aeterna^ 
procedit  effective  a  gratia  sanctificante,quia 
sine  condignitate  gratiffi  nullus  actus  crea- 
tura3  potest  esse  meritorius  vitae  ffiternaj, 

•  Tho.ut  probat  D.  Thom.  1,2,  qui;st.  114,  art.  2; 
gratia  autem  non  potest  dignificare  actum, 
quem  effective  non  producit :  sed  actus  cha- 
ritatis,  quem  elicit  homo  in  instanti  jiisti- 
ficationis;  ut  se  ultimo  disponat  ad  illam, 
est  meritorius  de  condigno  vitae  a^ternaB  in 
primo  instanti  sui  esse,  ut  tradit  D.  Thom. 
1,  2,  quxst.  112,  art.  2  ad  1,  et  admittunt 
fcre  omnes  Adversarii:ergo  procedit  effec- 
tive  a  gratia  sanctificante.  Recolantur  dicta 
loco  citato,  §  2. 

rcrtia.  Confirmatur  tertio  :  nam  eadem  indivi- 
sibili  actione,  qua  Deus  infundit  homini 
gratiam  sanctificantem,  efficit  pcr  modum 
causa}  primaB  actus  charitatis,  et  contritio- 
nis,  quibus  ille  disponitur  ultimo  ad  justi- 

.  Tho.  ficationem,  ut  docet  D.  Thom.  1,  2,  quxst. 
1 13,  art.  8  ad  2;  sed  unius  actionis  unicus 
est  terminusprimarius  :  ergo  vel  terminus 
primarius  pra^dicta;  actionisest  gratiasanc- 
tificans,  et  secundarius  ab  ea  effectivo  pro- 
veniens  actus  charitatis,  et  contritionis  ; 
vel  e  contra  hi  actus  sunt  terminus  prima- 
rius,  et  gratia  secundarius  :  sed  hoc  ulti- 
mum  non  potest  dici,  cum  homo  non  sit 
causa  efllciens  gratiae  sanctificantis,  quam 
extraSacramentumsuscipit:ergodicendum 
est  primum. 

iuaru.  Confirmatur  quarto  :  nam  si  propter  ali- 
quam  rationem  actus  charitatis  cooxislens 
juslificatioai  non  procederet  effective  agra- 
tia  sanclificanle,  maxime  quia  est  roalis,  et 
voluntaria.dispositio  ad  illam  :  sed  ha^c  ra- 
tio  est  nulla,  quia  Christus  Dominus  dispo- 
suit  se  ad  receplionem  gratiaj  Iiabitualis 
per  actum  charitatis  ab  ea  elicitum  :  orgo, 
etc.  Probatur  minor.  Tum  quia  Cliristus  Do- 
minus  disposuit  se  ad  gratiam  per  actum 
amoris  beatifici ;  constat  aufem  Iiujusmodi 
actum  esse  opus  gratiaj  consumraatae.  Tum 


etiam,  nam  si  actus  charitatis,  quo  Chris- 
tus  Dominus  se  disposuit  ad  gratiam  sanc- 
tificantem ,  non  provenisset  effective  ab 
illa,  meruisset  eam  de  facto  Christus  Domi- 
nus;  quoniam  etiam  pro  illo  priori,  in  quo 
praedictus  actus  antecedit  gratiam  justifi- 
cantem,  intelligitur  oriri  a  persona  Christi 
Domini  grata  Deo,  et  sanctificata  sanctitate 
personali,  et  substantiali,  quod  sufTicit  ad 
meritum  :  sed  Christus  Dominus  non  me- 
ruit  de  facto  propriam  gratiam  habitualem : 
ergo  actus,  quo  sedisposuit  ad  illam,  fuit 
ejus  effectus  in  genere  causa^  efficientis,  ut 
fusius  ostendimus  loco  citato,  §  3. 

Ad  ha2C  :  actus  contritionis,  quem  elicit  viiim- 
creatura  instanti  justificationis  ,  procedit 
effective  ab  habitu  poenitentia?,  qui  est  pas- 
sio  gratia^  sanctificantis  :  ergo  etiam  amor 
Dei  super  omnia,  quem  exercet  in  pra^- 
dicto  instanti,  procedit  effective  immediate 
ab  habitu  charitatis,  et  radicaliter  a  gratia 
sanctificante.  Consequentia  patet,  tum  a 
paritate,  tum  etiam  quia  actus  elicitus  a 
poenitentia  procedit  imperative  ab  habitu 
charitatis,  ut  docet  D.  Thom.  3  part.  quwsf.  d.  Tho. 
85,  art.  2  ad  I.  Antecedens  vero  est  ejus- 
dem  Sancti  Doctoris  ibidem  ad  3,  ubi  asse- 
rit,  virtutem  poenitentia^  expellere  effective 
omnia  peccata,  in  quantum  elicit  effective 
actum  contritionis,  quo  detestamur  peccata, 
homoque  disponitur  ad  gratiam.  Nec  potest 
alia  via  ita  salvari,  quod  virtus  poenitentia^ 
expellat  effective  omnia  peccata,  ut  intuenti 
constabit. 

§  ni. 

Refertur  sententia  contraria   cum 
suis  argumentis. 

28.  Pro  contraria  sententia  referri  dc-  opinio 
bent  omnes  authores,  quod  dedimus  loco'*''^"*'' 
citato,  et  asserunt  actus  charilalis,  et  con- 
tritionis,  quibus  homo  disponitur  ultimo 
ad  consequendam  gratiam  sanctificantem 
extra  sacramentum,  non  procedere  effec- 
tive  ab  illa,  sed  ab  alin  auxilio  actuali  Dei 
vacantis.  Etlicet  eorum  argumenlis  tam  ab 
authoritate,  quam  a  ralione  desumptis  sa- 
tisfacore  curaverimus  lococitalo;  placet  ta- 
men  illa  hic  brevitcr  referre,  et  solvere, 
ut  si  aliquid  de  novo  occurrat.  responsioni 
alibi  datae  possimus  adjicere. 

Probatur  ergo  primo  liaecsenlontia;  namprin,u„j 
justificatio  impii,  quaj  de  facto  contingit^^arKu^^ 
extra  sacramentum,  fit  juxta  suavem,  ei 


132 


DK  rilAKlTATK 


communem  Doi  proviilonliam  :  sod  aclus 
charitiitis.  quibiis  tunc  lionio  disponitiir 
ultimoad  consoquoudam  gratiam  justifica- 
tionis.  non  procodit  olToctivo  ab  illa,  sod  ab 
actuali  auxilio  DA  vocantis  :  orgo  secun- 
dura  potonliam  Doi  ordinariam  polosl  ac- 
tus  charitalis  procodoro  olToclivo  ab  alio 
principio,  quam  a  gratia  sanctificanlo.  Ma- 
jor,  ot  consoquontiaconstant.  Ad  probalio- 
nom  vero  minoris  multa  congorunt  Adver- 
sarii,  cum  ab  authorilato,  tum  a  ratione. 
Ab  authorilato  ergo  probatur  primo  illa 
Ttil:  "^'"^j*  ^^  Concil.  Tridont.  .w,«  fi  tlcjuxiific. 
cfl/>.  r»,  ubi  diirinituractumdileclionis,  qiio 
impius  convorlitur  in  Deum,  et  disponitse 
ultimo  ad  consequondam  graliam  sanctifi- 
cantem.  esse  efi^ectum  gratiaj  excitantis  et 
praevenientis,  quam  perspicuum  est  esse 
aliam  a  gratia  sanctificante. 
ConOr  Confirmatur  primo  :  nam  postquam  Con- 
primo.  cil.ro/). (),  rj7a/,r smioHjs.doscripsit modum 
prapparationis  nocessaria}  ad  justificatio- 
nem,  ibique  docuit  actus  inclusos  in  hac 
priparatione  procedere  efilcienter  a  gratia 
excitanto,  et  adjuvante,  statim  cap.  7  se- 
quenti,  subdit  quod  hanc  disposidonem,  seu 
pr.Tparaliuneni  justiftcatio  ipsa  consequitur, 

Tndent.  qfi-p  „o„  ^^^  ^^^^  peccatorum  remissio,  sed  et 
sanctificatio,  et  renovatio  inferioris  hominis 
per  voluntariam  susceptinnemgraliw,  et  do- 
norum.  Ergo  ex  menle  Concilii  actus  dispo- 
nentes  ultimo  ad  justificalionem,  non  pro- 
cedunt  en^eclive  a  gratia  sanctificante,  sed 
agratia  excitante,  et  auxiliis,  quam  distin- 
guit  a  proDcedenti  textus  ipse  Concilii. 

secundo.  Confirmatur  secundo  :  nam  eodem  cap.  7, 
docet  sacra  Synodus,  gratiam  sanctifican- 
tera  infandi  nobis  secundum  propriam 
cujusque  dispositionem,  et  cooperationem  : 
ergo  h3Dc  dispositio.  et  cooperatio  non  pro- 
cedit  effective  a  gratia  sanctificante,  sel  ab 
auxilio  actuali.  f^atet  consequentia,  quia 
alias  non  infunderetur  nobis  gratia  juxta 
mensuram  proprii  dispositionis,  sed  potius 
haec  dispositio  consequeretur  suam  quanti- 
tatem  intensivam,  juxta  raensuram  graliaj, 
a  quo  oriri  ponitur. 

Tertio.  Confirmatur  tertio  :  nam  finis  est  poste- 
rior  in  gcnere  causoe  efilcientis  e.xecutiva3 
iis,  qua}  sunt  ad  finem  :  sed  gratia  justifi- 
cans  est  finis  actus  charitatis,  et  contritio- 
nis,  quibus  ultimo  disponitur  ad  illam,  ut 

Trident.colligitur  ex  Trid.  can.  3  e«  4.  Ergo  est 
posterior  in  genere  causa3  efiicientis  pra^- 
dictis  actibus  :  ipsi  igitur  non  procedunt 
efTective  a  gratia  sanctificante,  sed  ab  auxi- 


lio  actuali  Spiritus  sancli  inspirantis,  et 
adjuvanlis  hominom  ad  diligondum,  el 
pn?nitondum,  sicut  oportet,  ut  oi  justilica- 
tionis  gratia  conforalur. 

("onfirmatur  quarto.  Actus  contrilionis  ^i""'"- 
disponons  ullinio  ad  justificationom,  non 
procodit  elToclivo  a  gralia  habituali  :  ergo 
ncquo  aclus  charilatis.  Consoquontia  patot. 
Anlocodons  vero  suadetur,  quia  pra^dictus 
actuscontritionis  impetrat  voniam,  et  re- 
missioncm  peccaloruni,  ut  docent  Trident.  concii. 
«•s.v.  11,  cap.  4;  non  possot  autem  illam  "  ' 
impelraro,  si  procoderet  olToctive  a  gratia 
sanctificanle  :  tum  quia  in  eo  ovontu  jam 
supponeret  peccalorum  veniam  consequu- 
tam.  Tum  etiam,  quia  impetratio-afiinis 
est,  et  similis  merito  de  congruo  :  actus  au- 
tem  procedens  offective  a  gratia  jnstificanto 
nec  de  congruo  mereri  potost  veniarn  pec- 
catorum,  qu.TO  por  illius  infusionom  oxpel- 
lunlur,  et  remiltuntur,  ut  docot  sanior,  et 
communior  pars  'i"heoIogorum. 

29.  Ex  D.  Thom.  nonnullao  authoritalesFuicitur 
adducuntur,  in  quibus  videtur  huicsenten-,^  ^]^^^^ 
tia)  sufTragari.  Trima  desumitur  ex  1  part.  D.  xho. 
quxst.  02,  artic.  2  ad  3  el  1,  ^  quxst.  100, 
artir.  6,  ubi  asserit  opus  non   esse  gratia 
habituali,  sed  auxilio  dumtaxat  Dei  moven- 
tis  ad  hoc,  ut  voluntas  creata  eliciat  con- 
versionem  ad  Deum,  por  quam  prajparatur 
ad  susceptionem  grati;c  justificantis. 

Deinde  I,  2,  quxst.  1 12,  artic.  2  in  corp.  D.  Tho. 
expresse  asserit,  quamcunquo  prajparatio- 
nem  adgratiam,  quae  potost  es50  in  homine, 
provenire  elTective  ab  auxilio  Dei  raoventis 
animam  ad  bonum  :  Et  secundum  hoc  (sub- 
dit)  ipse  bonus  motus  liberi  arbilrii,  quo  quis 
prxparatur  ad  donum  i/ratix  suscipiendum, 
est  actus  liberi  arbitrii  moii  a  Deo.  Constat 
autem  inter  pca}parationes  necessarias  ad 
susccptionem  gratirc  habitualis  contineri 
actum  charitatis,  qui  est  proxima  disposi- 
tio  ad  illam. 

f-^rsterea  3  part.  quxst.  89,  art.  1  ad  2,  d.  Tho. 
expresse  docet,  contritionem  qua)  est  ul- 
tima  dispositio  ad  gratiam  consequendara, 
non  procedere  ex  gralia,  et  virtute  preni- 
tentiic,  sod  ab  auxilio  actuali,  hincque 
difTerre  ab  aliis  actibus  hujus  virtutis,  qui 
justificationem  consequuntur  :  constat  au- 
tem,  eandem  esse  rationem  de  araore  Dei 
super  omnia,  qui  est  ultiraa  dispositio  ad 
gratiara,  ac  de  actu  contritionis. 

Ultiraadeniquoauthoritashabetur  quxat .  d.  xho. 
28,  de   Veril.  art.   8,   ubi    relata  senlenlia 
asserento  graliara  liabitualem   pracedere 
confritionem 


DISP.  IV,  DUB.    II. 


133 


roan.  a 
i.  Tho. 


)ccurri 
arargu 
mento. 


iluitur 
priinn 
coQtJr- 
matio. 


contritionem  in  gencre  causae  efTicientis 
(qua?  est  opinio  a  nobis  statuta),  illam  reji- 
cit  et  impugnat  Sanctus  Doctor  his  verbis  : 
«  Sed  lioc  non  potest  esse.  Nam  quod  cau- 
«  sat  aliquid  per  operationem,  causat  per 
«  modum  causas  eflicientis.  Gratia  igitur  si 
«  peractum  contritionis,  et  fidei  format® 
«  remissionem  culpa?  causat,  causabit  eam 
«  per  modum  causas  efficientis,  quod  esse 
«  non  potest ;  nam  causa  effective  destruens 
«  aliquid,  prius  ponitur  inesse,  quam  hoc, 
«  quod  destruit  sit  in  non  esse;  non  enim 
«  ageretadejus  destructionem,  quod  jam 
«  non  est.  Unde  etiam  sequeretur,  quod 
«  gratia  prius  esset  in  anima,  quam  culpa 
«  esset  remissa,  quod  est  impossibile.  Un- 
«  de  patet,  quod  gratia  non  per  aliquam 
«  operationem  est  causaremissionisculpa^, 
«  sed  per  informationem  subjecti,  qua? 
«  importatur  per  gratia?  infusionem,  et 
«  culpaj  remissionem  ;  et  ideo  inter  gratis 
«  infusionem,  et  culpa?  remissionem  nihil 
«  caditmedium.  «  In  quibus  verbis  (inquit 
Mag.  Joan.  a  S.  Thoma)  continetur  invic- 
tumargumentum  contra  nostram  assertio- 
nem.  Nam  si  contritio,  qua)  deservit  ad 
destructionem  peccati,  procedit  efficienter 
a  gratia  liabituali,  jam  ha?c  per  aliquam 
operationem  a  se  elicitam  causat  remissio- 
nem  culpa;,  quas  est  propositio  expresse 
negata  a  D.  Thom.  in  testimonio  allegato. 

30.  Ha^c  tamen  non  tanti  roboris  sunt, 
quanti  priidicant  Adversarii ;  quin  et  facile 
expediuntur.  Ad  argumentum  quippe  ne- 
gaturminor,  ad  cujuspriorem  probationem 
respondetur,  nullum  es.<?e  verbum  in  toto 
illo  capite  o,  ex  quo  desumi  possit  argu- 
mentumconlra  noslram  assertionem;  quo- 
niam  ibi  Concilium  solum  docet  exordium 
nostra)  j  ustificationis  desumi  a  praiveniente, 
otexcitante  gratia  Dei  :  stat  autem  exor- 
dium  noslra;  jastificationis  sumi  ab  Spiri- 
tussancli  illurninalione  oxcilante,  et  pra!- 
venienle  animam  per  gratiam  actualis 
auxilii;  ot  tamen  ad  ultimam  illius  dispo- 
sitionem  necessarium  esse  insuper  donum 
gratia}  habitualis,  quia  opus  nostra}  justifi- 
cationis  non  inchoatur  ab  ultima  disposi- 
tionead  graliam  sanctificantem,  sed  a  pri- 
rais,  et  remotis,  quales  sunt  actus  fidei, 
spei,  et  attrilionis;  ab  his  enim,  sive  potius 
illorum  principio,  non  vero  ab  actu  chari- 
talis  opus  nostraijustificationis  initiatur. 

Ad  primam  confirmationem  dicendum, 
Concilium  in  illo  capite  0,  solum  descri- 
bere  actus  necessario  inclusos  in   ultima 


dispositione  ad  justificationem,  qua  fit  in- 
tra  Sacramentum,  ut  constat  tum  ex  eo, 
quod  solum  requirit  illum  dolorem  de  pec- 
catis,  quem  oportet  assumere  ante  Laptis- 
mum,  ut  illius  lavacro  consequatur  adul- 
tus  justificationis  gratiam :  constat  namque, 
prasdictum  dolorem  non  esse  contritionis 
perfectao,  qui  non  pra^supponit  actum  cha- 
ritatis.  Tum  etiam,  quia  actus  dilectionis 
Dei,  quem  ibi  designat,  non  est  proprius 
charitatis,  sed  spei ;  quoniam  ad  hanc  vir- 
tutem  spectat,  quod  Deum  tanquam  omnis 
justitiae  fontem  diligere  incipiamus,  ut 
constat  ex  D.  Thom.  1,  2,  quxst.  62,  artic.X).  Tlio. 
4,  et  docuimus  supra  disp.  I,  dub.  2,  num. 
27.  Tumdenique,  quia  inter  causas  justifi- 
cationis,  cujus  pra^parationem  describit 
Concilium  prsedicto  cap.  6,  numerat  cap. 
sequenti  Sacramentum  Baptismi.  Actus  au- 
tem  quibus  adultus  disponitur  ultimo  ad 
susceptionem  gratia?  intra  Sacramentum, 
opus  non  est,  quod  procedant  effective  ab 
.  ipsa,  et  habitu  charitatis ;  sed  suffiicit  quod 
oriantur  ab  actuali  auxilio  Dei  moventis, 
quia  non  sunt  actus  perfecti  doloris,  et 
affectus,  sed  imperfecti. 

Ex  quoadsecundam  confirmationemres-  Saiisfit 
pondetur,  dispositionem,  et  cooperationem,  ^ci;""" 
juxta  cujus  mensuram  asserit  Concilium 
conferri  nobis  gratiam  sanctificantem,  non  Concii. 
esse  actus  charitatis,  et  contritionis  perfec-  ^''''- 
ta?,   quibus  disponimur  ultimo  ad  conse- 
quutionem  pra^dicta)  gratia^  exlra   Sacra- 
mentum  receptai;  sed  actus  fidei,  spei,  et 
attritionis,  ex  quibus  integratur   proxima 
dispositio  ad  justificationem,  qua)  intraSa- 
crariientum  obtinelur;  de  hac  quippe  loqui- 
tur  Concilium  tota  illa  sessione  0. 

Quod  si  extendas  hoc  argumentum  ad 
casum  nostra;  quffistionis  :  respondotur  op- 
time  compati,  Spiritum  sanctum  conferre 
nobis  gratiam  sanctificantom  juxta  mensu- 
ram  actus  charilatis  ab  illa  provenientis,  et 
simul  hunc  actum  consequi  suam  intensio- 
nem  juxta  mensuram  gratia}  sanctificantis 
ab  Spiritu  sancto  infusa^;  quia  pro  his  com- 
ponendis  sufficit,  quod  pra>dictus  actus  sit 
prior  gratia  sanclificante  in  genore  causn 
materialis  dispcsiliva;,  et  posterior  in  ge- 
nere  caus-c  ellicientis,  et  finalis  ;  quippe  ob 
ralionem  hujus  mutua  prioritalis,  ct  pos- 
terioritatis  verum  ost  ignem  infroduci  in 
quanlitate  palmari  ligni,  quia  cst  in  illa 
calor  ut  octo;  ot  esso  in  illa  calorem  ut 
oclo,  quia  in  totacjus  longiludine  introduc- 
tus  est  ignis. 


131 


W.  CHAKITATK 


xcurri-  31.  Ad  tertiamconfirmationoni  dioon.Uim 
^^ii-V'  ea.  qua^sunl  nd  fincm.  osso  in  duplici  dilVe- 
rcntia.  Alia  nimirum  qu;r  habent  ratio- 
ncm  mcdii,  inlluontis  onective  in  produc- 
tioncm  illius,  quo  pacto  se  habet  sumptio 
potionis  amara^  ad  sanitatem:  ot  h.TC  pra;- 
cedunt  in  gonere  caus;f  ollicienlis  exoquu- 
tiva?  consoquutioncm,  ot  cxistentiam  finis; 
alia  vero  ordinanlur  ad  finem.  sicut  ultima 
dispositio  ad  illum,  qua  rationo  ordinatur 
calor  ut  octo  ad  formam  ignis  ;  et  ha;c  non 
pr.ccodunt  in  genere  causa?eflicientis  finem, 
ad  quem  ordinantur,  sed  potius  subsequun- 
tur.  ut  constat  in  exemplo  adduclo,  et  in 
pa=sionibusanim:r.  Lndequia  aclus  chari- 
tatis  ordinatur  hoc  posferiori  modo  ad  gra- 
tiam  sanctificantom,  non  debet  praecedere 
ejus  exictentiam  in  generecausaj  efricientis, 
sod  potius  subsequi. 
-.  .  Ad  ultimam  confirmationem  responde- 
lur '"  tur  negando  antecedens.  Ad  cujus  probatio- 
^"""^-  nem  dicendum  est,  quod  Concilium  in  illo 
textu  loquitur  de  contritione  in  communi, 
quatenus  praiscindit  a  perlecta.  et  imper- 
lecla;  et  hac  ratione  quovis  tempore  neces- 
saria  fuit  ad  consequendam  veniam  pecca- 
torum,  qua;  consoquutio  ibi  inlelligitur 
nomine  iinpetrationis ;  non  enim  usurpavit 
Concilium  lianc  vocem  omnino  stricte,  quo 
pacto  est  propria  orationis  ;  sed  paulo  la- 
tius,  prout  est  idem,  ac  realis  consequutio 
rei  desiderata^,  in  qua  etiam  acceptione 
passim  usurpaturab  aliis. 

Prsoterquamquod  Conciliumnon  asserit, 
contritionem  impefrare  veniam  peccato- 
rum,  sed  fuisse  quovis  tempore  necessa- 
riam  ad  pra^dicfam  veniam  impetrandam. 
Quod  longe  diversum  est,  et  haud  nobis 
ofliciens  ;  nam  ad  hoc,  ut  actus  contritionis 
necessarius  sit  ad  impetrandam  veniam 
peccatorum,  sufTicit  quod  oratio,  cujus  mu- 
neris  est  impetrare,  non  assequatur  gra- 
tiam  remissivam  oflensa?  independenter 
ab  illo,  sed  dependenter  a  pra;diclo  actu, 
sicut  a  dispositioue  ipsius  grafiaj  justifican- 
tis,  qua;  est  nostra,  et  verior  opinio.  lieco- 
lantur  qua;  diximus  tract.  citato,  disp.  3, 
duh.  4,  §  1,  ubi  eadera  Concilii  testimonia 
migis  explicuimus. 
32.  Ad  autliorifates  autem  adductas  ex  D. 
caniur  Thoma,  et  pluresalias,  salissuperque  cons- 
^nlr^tatex  dictis  tractatu  citaio,  disput.  3,  dub. 
^  Tho.  3^^er /o/um,  ubi  ex  professo  ostendimus, 
quod  nostra  fuerit  D.  Thomae  sententia. 
Modo  vero  facilis  est  solutio ;  nam  prima 
authoritas  potius  est  pro   nobis,  quia  ad 


oliciondiim  convorsionom  in  Doum  merito- 
riam  beafifudinis,  necessaria  eslgratia  ha- 
bitualis,  ut  ibi  expresse  docct  .Sancfus  Doc- 
tor  :  amor  autem  Dei  super  omnia  dispo- 
nens  ulfimo  ad   graliam,   mcrilorius  est 
Kterna?  l)oatifudiiiis,  ul  ipsiconcodunt  Ad- 
versarii,  atquo  ifa  ad   illius  prodiicfionem 
nccossaria  orit  grafia  habifualis.  Cum  au- 
tem  Magistor  Angolicus   asserit  non  esse 
necossariam  gratiam  jusfificanfem  ad  eli- 
ciendam  conversionem  in  Deum,  per  quam 
aliquis  pra;parat  se  ad  illam,  non  loquitur 
de  pra^paratione  ultinia  ad  gratiam,  qua; 
recipilur  exfra  Sacrnmontum,  scd  de  re- 
mofa.  ()uoniam  conversio,  seu  prsoparatio, 
dequa  procedit  assertum  D.  Thoma;,    non 
est  meritoria  beatitudinis,   ut  constat  ex 
ipsa  litfera  :  pra;paratio  autem  ad  gratiam, 
qua^non  est  meriforia   beatiludinis,   noii 
disponit  proximead  recepfioaom  illius,  sed 
remofo  taiifum  et  in  tempore  anfecedenti 
ad  instans  infrinsecum  justificationis,    ut 
perspicue  tradit  ipseD.  Thom.  1,  2,  (fivst.^-  TiiO' 
1 12,  art.  2  ad  1,  his  verbis  :  «  Ad  primum 
«  dicendum,  quod  pra^paratio  est  quidem 
«  meritoria,  sed  non  gratia;,  qua;  jam  ha- 
«  befur ;  sed  gloriac,  qua;  nondum  habetur. 
«  Est  et  aliapraiparafio  gratia;  imperfecta, 
«  qua)  aliquando  pra^cedit  donum  grafiffi 
«  grafum  facientis,  qua;  tamen  est  a  Deo 
«  movente  :  sed  ista  non  sufTicit  ad  meri- 
«  tum,  nondumhomine  per  gratiam  justi- 
«  ficafo  ;  quia  nullum  meritum  potest  esse 
«  nisi  ex  gralia,  ut  infra  dicetur.  »   Ubi, 
ut  vides,  praparatio  ad  gratiam,  qua?  non 
est  meritoria  gloria),  non  est  simultanea, 
et  concomitans,  sed   antccedons  tempore 
ipsam  infusionem  gratia; ;  quia  omnis  pra;- 
paratio  illi  coexistens  meritoria  est  vitaj 
ffiternaj,  uf  constat  ex  haclittera. 

Ex  quo  ad  secundam  authoritatem  res- 
ponderi  polesf,  D.  Thom.  loqui  dequacum- 
qne  prajparatione  ad  gratiam  pra;venienle 
illam  absolute,  et  simpliciter;  hujusmodi 
namque  pr.-mparafio  noncoexistit  in  eodem 
instanti  cum  gratia  sanctificante,  sed  ante- 
cedit  illam  tempore ;  ob  idque  non  disponit 
proxime  ad  illius  recoptionem,  sod  remote  • 
de  pra^paratione  autem  remofa  ad  susci- 
piendam  grafiam  non  est  nobis  in  prajsenti 
disceptatio. 

Vel  dicendnm,  quamcumque  dispositio- 
nem  ad  gratiam,  qus  potcst  esse  in  nobis, 
provenire  ab  auxilio  Dei  moventis;  at  non 
oportet,  quod  pra;dictum  auxilium,  ut  dat 
vires  et  sufTicientiam,  distinguatur  realiter 


DISP.  IV,  DUB.  II. 


135 


a  gratia  sanctificante ;  quoniam  ipsagratia 
potest  pra?stare  vires,  et  esse  auxilium 
sufTiciens  ad  actus  charitatis,  et  contritio- 
nis,  quibus  praBparamur  ultimo  ad  recep- 
tionem  illius,  ut  explicuimus  tract.  cit. 
disp.  3,  dub.  3. 

Ad  tertiam  authoritatem  dicendum  est, 
Angelicum  Prasceptorem  loqui  de  actu  con- 
tritionis,  qui  est  ultima  disposilio  ad  gra- 
tiam  consequutam  \i  Sacramenti  pceniten- 
tiae,  ut  constat  perspicue  ex  ipsa  littera,  et 
ex  solutione  ad  1,  ejusdem  articuli  :  hujus- 
modi  autem  contritio  disponens  intra  Sa- 
cramentum,  non  est  perfecta,  sed  informis, 
de  qua  proinde  non  est  eadem  ratio,  ac  de 
actu  amoris  Dei  ut  finis  supernaturalis,  et 
summi  honi  in  seipso. 

33.  Lltima  authoritas  non  continetin- 
victum  argumentum  contra  nostram  asser- 
tionem,sed  potius  proilla;  quia  S.  Doct.  in 
illo  articulo  non  negat  actus  charitatis,  et 
contritionis  disponenles  ultimo  ad  gratiam 
sanctificantem  procedere  effective  ab  illa ; 
quffi  est  nostra  .sententia,  sed  illos  concur- 
rere  in  genere  causa^  efficientis  ad  expul- 
sionem  peccati,  uti  adstruebat  illa  opinio, 
quam  ibi  refutatD.  Thom.  eo  quod  assere- 
bat,  actus  charitatis,  et  contritionisnecessa- 
rio  requisitos  adjustificationem,  prascedere 
expulsionem  culpa^  in  generecausaj  efiicien- 
tis,  cum  essent  posteriores  gratia  in  eodem 
genere;  atque  ideo  ipsam  gratiam  sanctifi- 
cantem  non  expellere  peccatum  habituale 
per  immediatam  sui  informationem,  sed 
agendo  in  illud,  eo  modo,  quo  ignis  agit  in 
aerem  ad  destructionem  illius ;  hinc  enim 
sequebatur  logitime,  gratiam  habitualem 
coexistcre  in  aliquo  instanti  cum  peccato ; 
D.  Tho.  quod  est  inconveniens  illatum  a  D.  Thom. 
contra  illam  opinionem,  nec  liabet  locum 
in  nostra  sonlentia,  quam  proinde  statim 
eligit,  et  proponit,  his  verbis  :  «  Oportet 
«  igitur  dicere  secundum  aliam  opinio- 
«  nem,  quod  pradicti  motus  eodem  ordJne 
«  se  habeant  ad  utrumque,  ut  quodam- 
«  modo  sequantur  ordine  nalurae.  Nam  si 
«  ordo  naturaj  attendatur  secundum  ra- 
«  tionem  causaj  materialis,  sic  motus 
((-  liberi  arbitrii  praecedit  naturalitcr  gra- 
«  tiae  infusionem,  sicut  dispositio  ma- 
«  terialis  furmam;  si  autem  altendatur 
«  secundum  rationem  causaj  formalis,  est 
«  e  converso.  Et  est  simile  in  rebus  natu- 
«  ralibus  de  dispositione,  qua)  est  necessi- 
«  tas  ad  formam,  qua)  quodammodo  pra- 
«  cedit  formam  substantialem,  scilicet  se- 


«  cundum  rationem  causae  materialis ;  sed 
ot  alio  modo,  scilicet  ex  parte  causac  for- 
«  malis,  forma  substantialis  est  prior 
«  in  quantum  perficit  materiam,  et  acci- 
«  dentia  materialia.  »  Sub  nomine  autem 
causa^  formalis,  in  cujus  genere  asserit 
gratiam  sanctificantem  pra^cedere  motus 
charitatis,  et  contritionis,  quibus  ad  illius 
receptionem  disponimur,  intelligit  etiam 
causam  efiicientem,  ut  constat  ex  iis  quae 
tradit  ibi  in  solut.  ad  3  et  4,  secundx  sen- 
tentix,  et  ex  dictis  art.  7,  firxcedenti.  Et 
sane  si  actus  charitatis,  et  contritionis  dis- 
ponentes  ultimo  ad  justificationem  non 
possunt  causari  efi^ective  a  gratia  sanctifi- 
cante,  quia  sequeretur  ipsam  coexistere  in 
aliquo  instanti  cum  peccato  habituali,  ea- 
dem  ratione  convinceretur,  non  posse 
oriri  efiicientcr  ab  auxilio  actuali,  quia 
cum  hujusmodi  auxilium  in  primo  instanti 
sui  esse  producatactus  charitatis,  et  contri- 
tionis,  sequeretur  ipsos  esse  compossibiles 
cum  peccato,  illique  pro  aliquo  instanti 
coexistere  ;  quod  alienum  est  a  mente  D. 
Thom.  ut  liquet  ex  solutione  ad  ultimum  d.  tiio. 
ejusdem  articuli.  Recolantur  dicta  tract. 
cit.  disj).  3,  dub.  3,  §  4,  ubi  alia  qua  pos- 
sent  huic  responsioni  adversari  diluimus. 

34.  Arguitur  secundo  :  quia  nullusactus  secun- 
concurrens  dispositive  ad  esse  gratia;  potest*'„"™  '"'■ 
causari  ab  illa  effective  :  sed  praidictus  ac-  "tum. 
tus  charitatis  concurrit  dispositive  ad  esse 
gratiffl  :  ergo.  Minor  sup^onitur  :  major 
vero  suadetur,  quia  omnis  actus  concur- 
rens  dispositive  ad  esse  gratiaa,  antecedit 
naturailiius  existentiam,  et  rcccptionem  in 
subjecto;  actus  vero  procedens  efiective  a 
gratia,  supponit  illius  existentiam,  et  re- 
ceptionem  ;  quia  unumquodquc  agit  secun- 
dum  quod  est  in  aclu  existondi ;  ct  cxisten- 
tia  fornKX!  accidcntalis,  qualis  est  gratia, 
est  inliaDrentia  ad  subjcctum  :  constat  au- 
tem  idem  non  posse  essc  simul  prius  et 
posterius  natura  respectu  alterius  rei;  quia 
in  hocincluditur  contradiclio  antccedcn- 
tia?,  et  non  antecedentiac  rcspoctu  illius. 

Confirmatur  primo:  nuUa  res  potcstesse  condr- 
causa  dispositiva  sua;  causao  ellicientis   :  maiur 
crgo  actus  cliaritatis,  qui  cst  vcra,  et  roalis  ''"'""" 
dispositio  ad  gratiam,  nc^juit  ab  illa  effec- 
tive  procedere.  Consoqucnlia  conslat;  an- 
tecedons  vcro  probatur,  quia  si  aliqua  rcs 
essct  causa  dispositiva  suao  cau.sa)  clficien- 
tis,  liaberet.etnon  habcret  osscante  illam, 
quod   implicat  in   fcrminis.  Haberet  qui- 
dcm,  quia  causaret;  omnis  aulem  causa, 


136 


DE  CIIAUITATE. 


exccptafinali,  requiritcssc  voriim,  ot  roalo 
ad  causandum.  Non  haborot  autoni,  quia 
in  illo  priori,  in  quo  causat,  pra^supponi- 
tur  ad  c.xistontiam,  ct  causalitatcm  sua; 
\  causap  cilicicntis  :  implicat  autcm,  quod  ali- 
qua  rcs  haboat  cssc  antc  c.xistcntiam,  ct  in- 
flu.xum  sua?  causa^  cffectiv;t'. 

secuudo  Confirmatursocundo:  Nam  in  illo  priori, 
in  quo  actus  charitatis  disponit  animam  ad 
suscoplioncm  gratia?,  jam  cst  rocoplus  in 
ipsa  anima,  alias  non  posset  illam  dispo- 
nere  :  crgo  jam  cst  c.xistens,  et  extra  suam 
causam  enicionteui;  nam  accidontis  csse 
esl  inesse  in  suo  subjecto  :  sed  gratia  in 
illo  priori  nondum  cst  producons,  et  cau- 
sans  :  crgo  pra^dictus  actus  charitatis  non 
recipit  ab  illa  effeclive  existontiam,  sod  ab 
alio  principio. 
•rcriio.  Confirmatur  tertio  :  nam  ad  hoc,  ut 
gratia  existat,  debet  essc  exlra  omnes  cau- 
sas,  et  causalitates,  a  quibus  per  se  depen- 
det ;  unde  cum  una  ex  illis  sit  causa  dispo- 
sitiva,  debet  esse  cxtra  illius  inlluxum,  ut 
possit  esse  existens.  Sed  prius  quam  gra- 
tia  prorumpat  in  aliquam  operationem, 
existit,  quia  operatio  sequitur  ad  csse  ; 
ergo  prius  est  extra  causam,  a  qua  disposi- 
tive  pendet,  quam  aliquam  operalionem 
eliciat  :  igitur  nulla  operatio  proveniens 
effective  a  gratia  habituali,  potest  esse 
causa  dispositiva  illius,  cum  prajsupponat 
gratiam  extra  suam  causam  dispositivam  : 
sed  amor,  de  quo  in  pra^.senti,  est  disposi- 
tio  ad  gratiam  :  ergo  nequit  causari  effec- 
tive  ab  illa. 

Quirto.  Confirmatur  quarto  :  nullus  molus  se- 
quitur  suum  terminum  in  genere  causa) 
efficientis,  sed  pr^cedit,  ut  constabit  dis- 
currenti  per  singulos.  Sed  actus  charitatis 
disponens  ultimo  ad  justificationem,  est 
motus,  per  quem  voluntas  creata  fertur  in 
Deum,  et  tendit  ad  gratiam  sicut  ad  termi- 
num  :  ergo  non  oritur  effective  ab  illa,  sed 
ab  alio  principio. 

Quinto.  Confirmatur  quinto  :  nam  qui  ponit  ef- 
*  fective  ultimam  dispositionom  ad  aliquam 
formam,  ponit  ipsam  formam,  ut  constat 
ex  vulgari  axiomate  philosophico  :  sed 
gratia  sanclificans  non  potest  causare  effec- 
tive  seipsam  :  ergo  nec  actum  charitatis, 
qui  est  disposilio  ultima  ad  consequutio- 
nem  sui  ipsius. 

scxto  35.  Confirmatur  sexto,  et  augetur  vis 
huius  argumenti  :  nam  actus  charitatis, 
de  quo  in  pra^senti,  est  dispositio  ultima 
ad  graliam,  non  solum  physica,  sed  etiam 


moralis  ;  quia  disponit  movondo  divinam 
voluiitalom  ad  hoc,  ul  prajdiclam  gratiam 
infundal  homini,  ot  peccata  dimitlat,  juxta 
illud  Luc.  7:  ItciniUuniur  ei  peccala  mulla,  Luc.  7. 
quuniam  dHexit  mulluni :  ergo  existit  prius 
quam  ipsa  gratia,  proindeque  non  potest 
ab  ilhi  cffective  produci.  Ila^c  ullima  con- 
soquontialiquot  ox  prima;  primavcroexan- 
tccodonli :  tiini  quia  causa  moralis  portinet 
ad  gonuscausao  enicientis,  quic  pra^cedit  in 
exislondo  suumcffoctum.Tameliam.quiaeo 
ipso.quod  actus  cliaritatis  moveat  divinam 
voluntatem  ad  infusionem  gratiaa,  debet 
vidcri  a  Dco  per  scientiam  visionis,  prius 
quam  ipsa  gratia,  iliamque  proinde  in 
existendo  praiccdore  ;  quoniaui  Dous  non 
movotur  ad  orogandam  gratiam  ab  actibus 
illam  subsequenlibus,  sed  ad  iis,  qui  eara 
simplicitcr  anteccdunt,  et  quos  proinde 
videt,  ipsa  nondum  intuitive  conspecta. 

Confirmatur  seplimo  et  ultim.o  :  namScpilirio. 
gratia  infuudilur  homini,  quia  diligit 
Deum  super  omnia  :  ergo  hic  amor  non 
procedit  cffective  ab  ipsa  gratia.  Antecedens 
constat  :  nam  gratia  infunditur  homini, 
quia  est  dispositus  ad  illam,  et  juxta  men- 
suram  hujus  dispositionis,  ut  docetTriden- 
tinum  ;  disponitur  autem  per  actus  chari- 
tatis,  et  conlritionis.  Consequentia  vero 
suadetur  :  nam  si  praidictus  amor  oriretur 
effective  a  gratia  habituali,  ha?c  esset  vera 
causalis:  Iloinini  infunditur  gratia  habiiua- 
lis,ut  Deum  amet  super  omnia;  quia  vis  pro- 
ductiva  actus  communicatur  potentia^  ad 
hoc,  ut  illumeliciat,  utconstat  inhabitibus, 
et  auxiliis  actualibus  :  sed  hasc  posterior 
causalitasest  incompossibilis  cum  praece- 
denti,  cujus  veritas  constat  ex  Concilio  : 
ergo  admitti  non  potest,  tam  illa,  quam 
illud,  ex  quo  sequitur.  Minor  probatur, 
tum  exemplis  :  nam  quia  lumen  gloriaj 
communicatur  anim»,  ut  videat  Deum, 
non  polest  illi  infundi,  quia  Deum  videt ; 
idemque  est  de  visu  corporeo,  et  de  priraa 
vocatione  animam  excitante ;  illa  enim 
quia  datur  homini,  ut  convertatur  ;  non 
ideo  datur,  quia  convertilur  :  nec  ipsa  con- 
versio,  qua^  est  effectus  vocationis,  potest 
esso  dispositio  ad  illam.  Deinde  rattone  ; 
nam  ly  ut,  denotat  causam  finalem,  quaG 
est  posterior  in  executione ;  illa  vero  parti- 
cula  quia,  importat  causam  eflicienlem,  seu 
dispositivam,,  quas  est  in  executione  prior  : 
idem  vero  actus  non  potest  esse  simul,  et 
semel  prior,  et  posterior  ordine  exequutio- 
nis,  quam  gratia  sanctificans.  Eo  vel  ma- 

xime, 


DISP.  IV,  DUB.  II. 


137 


xime,quia  alias  infundetur  homini  haec  gra- 
tia,  quia  dispositus  est,  atque  ut  se  dispo- 
nat ;  qua3  duo  sunt  incompossibilia  inter  se. 

Proso-      36.   Ut  hoc  argumentum,  illiusque  con- 

noia"^  firinationcs  radicitus,  ac  perspicue  dissol- 
vantur,  animadvertendum  est  prius,  quod 
prioritas  realis  est  in  triplici  diHerentia, 
videlicet  naturae,  temporis,  et  intellectionis. 
Prioritas  naturae  est  prioritas  causalitatis, 
et  independentia^.qua  ratione  quaevis  causa 
actu  causans  est  prior  suo  effectu  ;  quia  est 
independens  ab  eo  in  illo  genere  causa^,  in 
quo  influit  in  ipsum.  Diximus  in  illo  genere 
causas,  quia  secundum  diversum  genus  cau- 
sandi  saepe  contingit  idem  esse  prius,  et 
posterius  natura,  sive  causam,  et  causatum 
respectu  alterius  ;  sicut  purgatio  est  causa 
sanitatis  in  genere  causa^  efficientis,  el  illius 
effectus  in  genere  causae  fmalis.  Et  simili- 
ter  in  sententia  contraria  asserente  Deum 
operari  ad  extra  per  actiones  transeuntes, 
creatura  est  causa  materialis  receptiva  ac- 
tionis  creativae;  cum  lamen  sit  illius  effec- 
tus  in  genere  causaB  efTicientis,  et  sic  de 
aliis ;  causa^  quippe  ad  invicem  sunt  causae, 

Philos.  ut  docuit  Philosophus. 

Prioritas  vero  temporis  est  prioritas  du- 
rationis,  quo  pacto  aurora  prascedit  meri- 
diem.  Unde  ea  qua^  in  eodem  momento  in- 
cipiunt  esse,  nequeunt  gaudere  inter  se  hac 
prioritate,  sed  simultanea  duratione. 

Prioritas  autem  intelligendi  non  est  illa, 
in  qua  cognoscimus  unum  esse  prius  alio, 
tem.pore  vel  natura  ;  sed  in  qua  intelligi- 
mus  unum,  non  intellecto  alio.  Pro  quo 
opus  est  pluribus  cognitionibussibi  aliqua- 
liter  succedentibus. 

Nota  2.  Secundo  nota,  quod  res  producla  in  unico 
instanti  nostri  temporis  (qualis  est  actus 
charitatisj  habet  simul  suum  (ieri,  et  factmn 
esse  ;  quia  cum  primo  fit,  facta  est.  Ha^c  ta- 
men  simultas  non  obslat,  quominus  pras- 
dicta  res  prius  natura  sit  in  fievi,  quam  in 
facto  esse ;  wdin  ad  Jioc,  quod  sit  in  fieri, 
sufTicit  quod  terminet  iniluxum  alicujus  ex 
causis,  a  quibus  pcr  se  depcndet ;  ut  vero 
sit  m  faclo  esse,  requiritur  quod  sit  extra 
omnium  illarum  causalitates.  Quod  evenit 
posterius  natura,  quia  licet  omnes  caus,c 
exerceanl  suas  causalitates  in  codcm  ins- 
tanti  temporis;  nalur.c  tamon  ordine,  alquo 
ita  absolute,  et  simpliciter,  prima  in  cau- 
sando  cst  causa  finahs,  deindo  efliciens, 
poslea  formalis,  et  ullimo  matcrialis.  Quo- 
niam  ut  tradit  Divus  Tliomas  (jwestione  28 
de  veritate,  arlic.  7,  illa  causa  esl  prior  in 
Salmant.   Curs.  theolog.  tom.  XII. 


causando,  quae  minus  pendet  ab  aliis  :  ex 
causis  autem,  quae  minus  pendet,  est  finalis, 
deinde  efficiens,  tertio  formalis,  et  ultimo 
materialis.  Qua  ratione  inter  ipsas  causas 
efficientes  universalis,  et  movens  particu- 
lares,  pra3cedit  illas  in  causando.  Juxta 
quam  doctrinam  dixit  optime  D.  Thom.  d.  Tho. 
quvst.  1 13,  artic.  8  in  corp.  quod  m  quolihet 
rnutu  naturaliier  primum  est  motio  ipsius 
moventis ;  secundum  autem  dispositio  mate- 
rix,  seu  motus  ipsius  mobilis ;  ultimum  vero 
terminus  motus,  ad  quem  terminatur  motio 
moventis. 

Unde  cum  effectus  eodem  ordine  naturae 
egrediatur  a  suis  causis,  quem  illae  habent 
in  causaado,  idcirco  prius  natura  est  extra 
causam  finalem,  quam  extra  efficientem  ; 
et  prius  natura  pendet  a  causa  efficiente, 
qucc  primo  movet,  quam  ab  efficiente,  qua^ 
agit  ex  motione  illius.  ut  apparet  fum  in 
actu  voluntatis,  qui  ut  est  a  fine,  praacedit 
seipsum,  prout  se  tenet  ex  parte  volunta- 
tis  :  tum  etiam  in  actione  cujuslibet  creatu- 
rae,  qua3  prius  natura  pendet  a  Deo  sicut  a 
causa  universali  movente,  quam  ab  ipsa 
creatura,  a  qua  elicitur  ;  et  ideo  ut  se  tenet 
ex  parte  Dei,  pra^cedit  seipsam  quatenus  se 
habet  ex  parte  creaturas,  non  quidem  prio- 
ritale  temporis,  quia  hasc  omnia  perficmn- 
tur  in  unico  instanti ;  sed  prioritate  natu- 
ra3,  quae  est  prioritas  independentiae. 

Caeterum,  quamvis  omnes  causae  exer-  Nota  3. 
ceant  suas  causalitates  in  unico  instanti 
reali,  ob  natura^  tamen  priopitatem,  qua 
gaudet  unaquaoque  in  suo  genere,  et  ordi- 
nem  generationis,  quem  modo  pra^misi- 
mus,  partitur  intellectus  pridictum  ins- 
tans  reale  in  quatuor,  vel  quinque  instan- 
tia  rationis,  quorum  primum  tribuit  causaj 
finali,  secundum  elficienti,  etc.  Porro  hasc 
instantia  rationis  non  sunt  instantia  essen- 
di,  hocest,  in  quo  unum  sine  alio  sit;  sod 
sunt  signa,  seu  iiistantia  intelligendi  ca, 
qua;  pertincnt  ad  unum  genus  causa),  sive 
ut  principia,  sive  ut  eficctus,  non  intcllectis 
iis,  quaj  codem  modo  spectant  ad  alia  gene- 
ra  causarum;  sed  praescindeudo  ab  illis  per 
cognitionem  pure  prjecisivam,  ita  ut  dum 
intclliguntur  ca,  qu;e  sunt  unius  gcneris, 
non  intelliganlur  explicilo  quio  pertinent 
ad  aliud,  ibi  lamcn  non  negoniur  adesse. 

:n.  Ex  his  ([uae  fusius  explicuinuis  Iract.  'Vcnrri- 
cit.  disp.  3,  dub.  l,  §  1,  et  aliis,  quaDibidom"'''eI.'io"' 
adjecimus,  ad  argumenlum,  et  confirma- 
tioncs  facilis  est  solulio.  Ad  argumenliiin 
quippo  ncgalur  rnajor,  ad  cujus  j)robatio- 

10 


i:is 


DE  CHAUITATK. 


nem  Hipondiini  C5t.  actiini  clmrilatis.  qui 
est  proxuna  di.^pii.-ilio  ad  praliani  sanclifi- 
canteni.  pnpcodoro  cxislentiam  illius  in 
genore  caus.v  miitorialis  di?pi)siliva> ,  ot 
subsequi  ad  illani  in  genero  causa?  ollicicn- 
tis.  formalis,  et  fmalis,  in  quo  nulla  invol- 
vilur  conlradictio.  sod  mutua  dopondontia 
causarum  in  divorso  gonere  cuisn?.  quam 
adstruil  vora  pliilosophia.  admillerequo  te- 
nentur  Adversarii  in  casu  num.  prxa-d.  ad- 
duclo  actioniscrealiva?. 
Diiuiiur  Ad  primam  confirmationom  nogalur  an- 
coiX-  t^x^edens,  cujus  probatio  nuUius  momenti 
maiio.  est.  quia  ex  eo,  quod  aliqua  res  sit  causa 
dispositiva  sua?  causa<  oflicionfis,  iion  soqui- 
tur  qiiod  haheat  cssr  ante  illam  ;  nam  ly 
ante.  imporlat  priorilafem  durafionis.  quai 
non  invenitur  inter  causam  actu  causan- 
tera,  et  illiuseffocfum:  sed  solum  infertur, 
quod  simul  tempore  cum  sua  causa  effocfiva 
habeat  »s,-.c,  depondens  quidem  ab  11  la  sim- 
plicitor,  nempo  in  genere  causa;  enicientis; 
et  indepondens  ab  oa  secundum  quid,  vide- 
licet  in  genere  causne  materialis  disposili- 
va?,  quae  est  ultima  in  ordine  causarum. 
Potestque  firmari  solutio  in  casu  actionis 
creativae,  ubi  anima  est  causa  materialis 
actionis.  aqua  producitur. 
Elidiiur  Ad  socundam  confirmationem  responde- 
sccunda.  t^p^  actum  charitatis  non  disponere  ani- 
mam  ad  susceptionem  gratia?  sanctificantis, 
nisi  informando  re  ipsa  voluntafem  crea- 
tam,  illique  intrinsece  inha^rendo.  L'nde  in 
illo  priori,  in  quo  prajdicfum  ofBcium  dis- 
ponendi  exercef.  jam  existit,  et  est  extra 
suam  causam  efficientem.  qua?  nullo  modo 
prohibetur  esse  gratia  sanctificans,  ad  quam 
disponit  ;  quoniam  licet  hujusmodi  gralia 
in  illo  priori  naturae,  in  quo  dependetdis- 
positive  ab  acfu  charifatis,  non  causet,  neque 
prajcedat  illum,  sed  subsequatur  ;  causat 
tamen,  ot  pra?cedit  in  alio  priori  magis 
nobili,  et  antecedenti  secundum  ordinem 
originis,  nempe  causa?  efficientis.  qua?  ab- 
solute  loquendo  prnccodit  dispositivam , 
cum  qua  habet  simultatom  durationis.  At- 
que  in  eodem  instanti,  et  signo  essendi,  in 
quo  actus  charitatis  antecedil  gratiam  dis- 
positive,  pendet  ab  ea  efTicienter  sicut  a  for- 
maoperante,  et  sicut  ab  applicatione  illius. 
Satii?fit  «^8.  Ad  tertiam  oonfirmationem  respon- 
teriia\  detur  ex  D.  Thom.  quxst.  27  de  verifale, 
■  ^  ^'  art.  4  ad  4,  non  oportere  quod  gratia,  vel 
quaevis  alia  causa  existat  in  facio  esse  prius 
natura,  quam  in  operationem  prorumpat ; 
sufficit  enim  quod  prius  natura  sit  existens 


in  fiori,  sive  quoad  essentialia,  ut  liquet  ad 
lioiniiiom  in  actiono  creativa.  qu;e  priu.s 
natur;i  producit  animam,  quain  ab  illa  de- 
pondo;it,  ot  in  farto  essc  in  ea  oxistat.  Ad 
hoc  aiitom.  uf  gralia  haboal  oxistentiam  in 
fieri,  non  requiritur,  quod  sit  extra  suam 
causam  materialem  dispositivam  ;  sulTicit 
onim,  quod  ferminet  dopendenliam  suai 
causa?  etliciontis,  quia  cum  hujusmodi  causa 
tondat  directe  ad  exislentiam,  eo  ipso  quod 
gratia  depondeat  in  acfu  secundo  ab  ea,  do- 
bet  esse  exisfens,  salfem  in  fieri,  et  quoad 
essentialia.  Quam  responsionem  fusius  ex- 
plicuimus  iractat.  et  di.^tput.  citatis. 

Ad  quartam  confirmationem  responde- Eespon- 
tur,  majorem  osso  veram  loquendo  de  mofu  quaJ"^^. 
proprie  dicto,  qui  osf  actus  entis  imperfecti; 
nam  motus  improprie  talis,  qualis  est  actus 
charitatis,  pofost  procedere  eftecfive  ab  ea- 
dem  forma,  ad  quam  ferminatur  sicut  dis- 
positio,  ut  admittit  D.  Thom.  \,2,  q.  113,d.  tIio. 
ari.  7  ad  4. 

39.  Ad  quinlam  respondetur,  quod  dis-Diiuitur 
posilio  ultima,  sive  necessitans  ad  formam,  ''"'"'^- 
estduplex  :  alia  antecedens  illam  tempore, 

alia  concomitans,  quo  pacto  se  habet  actus 
charitatis  ad  gratiam  justificantem.  Illa 
ergo  maxima  :  Qui  producit  ultimam  disjoo- 
sitionem  ad  alirjuam  formam,  producit  ipsam 
formam,  intolligenda  est  de  dispositione 
antecedenti,  ubi  verificatur,  non  vero  de 
disposifioneconcomilanti,  quia  in  omnium 
sententia  homo  est  causa  principalis  actus 
charitatis,  qui  est  ultima  dispositio  ad  gra- 
tiam,  vel  intentionem  illius,  quas  tamen 
non  potest  efFeclive  causare. 

Ad  sextam  confirmationem  respondetur  occurri- 
negando  antecedens,  quiadispositiomoralis  ^^l^*^^' 
propriedicta  est  illa,  qua?  movet  divinam 
voluntatem  per  modum  meriti  congrui,  aut 
condigni  formae,  cujus  est  dispositio  ;  actus 
autem  charitatis,  de  quo  in  hoc  dubio,  neu- 
tro  ex  his  raodis  allicit  divinam  volunta- 
tem  ad  infusionem  gratiae,  sed  tantum  per 
modum  physica?  dispositionis,  ad  eum  mo- 
dum,  quo  calor  disponens  ad  ignem,  mo- 
vet  Deum  ad  productionem  illius.  Nec  obest 
probatio  in  contrarium,  quia  illa  causalis, 
quoniam  dilexit  mulium,  sufTicienter  expo- 
nilur  de  causa  dispositiva  physica.  lieco- 
lanfur  qua?  diximus  disput.  ciiata,  et  vide- 
antur  quao  dicemus  disp.  sequenii,  dub.  2. 

40.  Ad  septimam,  cui  valde  fidit  Suarez,  Enoda: 
respondetur    negando    consequentiam,   el'"^„ffP"" 
minorem  subsumpti  syllogismi.  Cujus  prior 
probatio  nuUius    momenti    est,   redditur 

quippe 


DISP.  IV,  DUB.  II. 


139 


quippe  in  illa  non  causa  pro  causa  ;  quo- 
niam  non  ex  eo  repugnat  lumen  gloria^ 
conferri  liomini,  quia  videt,  quoniam  cla- 
fur  illi  ut  videat ;  sed  quia  non  dependet 
in  genere  causa^  materialis  a  suo  actu,  quo 
pacto  dependet  gratia  sanctificans,  ut  re- 
cepta  voluntarie,  et  connaturaliter  in  ani- 
nia  adulti  ab  actu  charitatis  ;  datur  enim 
praedicta  gratia  homini  dependenter  a  dis- 
posifione  vitali  subsequenti.  Per  quod  patet 
ad  alia  exempla  in  hac  conformatione  ad- 
ducta  ;  in  omnibus  quippe  redditur  non 
causa  pro  causa. 

Ad  secundam  vero  probationem  dicen- 
dum  est,  finem  praDcedere  sspe  in  exoquu- 
tione  ultimam  sui  dispositionem,  ut  patet 
in  forma  substantiali,  quaj  prajcedit  suas 
dispositiones  concomitantes,  non  solum  in 
intentione,  sed  etiam  in  exequutione ;  ob 
idque  mirum  non  est,  si  idem  habet  gratia 
sanctificans  respectu  actuum  charitatis,  et 
contritionis.  a  quibus  dispositive  dependet. 
Addeordinem  exequutionis  comprehen- 
dere  sub  se  plura  causarum  genera  ;  unde 
nihil  prohibet,  actum  charitatis  esse  prio- 
rem.  ct  posteriorem  gratia  in  ordine  exe- 
quutivo,  dummodo  id  non  fiat  in  eadem 
specie  causa^,  sed  in  diversis,  ut  de  facto 
contingit.  Nam  si  exequutio  justificationis 
consideretur  ex  parle  causae  efiiciontis, 
prior  estgratia?  infusio,  quam  aclus  chari- 
latis;  si  vero  aftendatur  ex  parfe  mobilis, 
praccedit  actus  charitatis  receptionem  gra- 
lia3  quatenus  sancfificantis,  ut  tradit  Divus 
D.  Tho.  jfiojngg  Iqco  proxime  cifato  ad  primum; 
simpliciter  autem  loquendo  is  ordo  obser- 
vatur,  quem  describit  Angel.  Magist.  in 
corpore  dicti  arficuli. 
reriium  41.  Tertio  arguunt  Adversarii  :  quia  ita 
nemun.se  habet  actus  iionestus  ordinis  naturalis 
ad  virtutem  acquisitam,  sicut  amorsuper- 
naturalis  Dei  ut  finis  ultimi  ad  virfutem 
charitafis,  et  habitum  grafia)  sanctificantis; 
quia  unusquisque  cst  propria,  et  connatu- 
ralis  inclinatio  virtutis,  cui  correspondct  : 
sod  actus  virtutis  acquisifao,  v.  g.  jusfitia), 
non  pr.Tsupponit  illam  necessario,  sed  fieri 
potest  ex  vi  solius  motionis  acfualis  deri- 
vatae  a  polentia  superiori,  sicquo  do  facto 
producitur,  quoties  virtus  non  sujiponitur 
generata,  ut  rliximus  tracA.  12,  disputalione 
1,  dub.  '.'>.  Krgo  ot  amor  supernaturalis 
Dei,  ut  finis  ultimi,  non  prajsupponit  nc- 
cessario  grafiam,  el  charilafem  ul  siii  prin- 
cipium  ;  scd  fieri  potesf  ex  vi  solius  div.ina3 
motionis  disfincta}  realiter  ab  illis. 


Respondetur  negandomajorem.Tum  quia  soiutio. 
actus  honestus  ordinis  naturalis  non  est 
propria,  et  connaturalis  inclinatio  virtutis 
acquisita},  secundum  se  accoptus,  scd  ut 
conjunctus  facilifati,  et  suavitati :  actus 
vero  charitatisetiam  secundumsesumptus, 
et  praccisive  a  facilitate,  est  propria  incli- 
natio  illius ;  quoniam  ut  supra  diximus, 
virfus  acquisita  solum  datur  ad  faciliter 
posse;  infusa  vero,  et  prajsertim  theologa- 
lis,  etiam  confert  posse  simplicifer.  Quo- 
circa  sicut  actus  humilitatis  naturalis.verbi 
gratia,  non  potest  fieri  suaviter,  et  delecta- 
biliter  absque  inlluxu  activo  hujus  virtutis; 
ita  neque  amor  Dei  supernaturalis  secun- 
dum  se  acceptus,  produci  polerit  absque 
influxu  charitatis  et  gratiaj.  Tum  etiam,  et 
pra^cipue,  quia  licet  actus  virtutis  acquisi- 
ta3  non  prasupponat  ipsam  virtutem,  cui 
respondet ;  praesupponit  tamen  ipsam  na- 
turam  rafionalem.  cujus  est  inclinatio,  et 
in  qua  radicatur  ;  ob  idque  mirum  non  est, 
quod  fieri  possit  absque  infiuxu  praBdictffi 
virtutis.  Caeterum  amor  supernaturalis 
Dei  ut  finis  omnino  ultimi,  si  semcl  non 
praesupponit  virtutem  charitatis,  nequit 
pra^supponere  saltem  lege  ordinaria 
gratiam  sanctificanfem,  qua?  cst  naturadi- 
vina  participative,  et  in  ea  radicari.  Unde 
si  non  producitur  ex  infiuxu  charitafis, 
produci  nequitex  infiuxu  nafurao,  cujusest 
inclinatio ,  proindoque  nec  quovis  alio 
modo. 

42.  Quarto  arguifur  :  quia  omnis  actusQuariuia 
procedens  effeclive  a  gratia  est  de  condignomcluuni. 
meritorius  gloria!  :  sed  aliquis  acfus  chari- 
tatis  non  est  meritorius  gloriyc,  nempe  ille 
qui  disponit  ad  jusfificationem  consequu- 
tam  extra  sacramcnfum  :  igitur  non  omnis 
af^tuscharitafis  procedit  adhuc  de  potentia 
ordinaria  a  grafia  habituali.  Major,  et  con- 
scqucntia  constant  :  minor  vcro  suadetur, 
quia  si  pricdictus  actus  cssct  meriforius 
gloriiccssentialis,  utique  prima) ;  nam  glo- 
ria  dicitur  prima  per  respecfum  ad  primum 
acfum  meritorium  :  sed  primus  actus  non 
promerefur  primam  gloriam.  Tum  quia 
prima  gloria  confertur  grafis,  ut  ha^rcditas 
correspondens  prima)  grati;o.  Tum  ctiam, 
quia  nullus  potcst  mereri  gloriam,  nisi 
mercatur  gratiam,  qu;B  est  illius  radix  : 
scd  prirna  grafia  non  cadit  sub  mcrito  : 
crgo  nec  prima  gloria,  qua^  in  illa  radi- 
calur. 

Ucspondotur  negando  minorcm.  Ad  pri-Ucspnn- 
mam  aulem   probationcm  in  contrarium 


110 


DK  CIIAUITATE. 


respondelur.  qiiod  sicut  gloria  corporis 
coufortur  Chrislo  nomino  duplici  titulo, 
nompo  oonnaluralitatis,  ot  ox  moritis;  ita 
prinia  gloria  puto.-t  Iribui  juslis,  tum  ut 
La>rodilas  rospondons  prim;o  gratiaj,  tum 
ut  corona  dobita  primo  actui  meritorio.  Ad 
secundam  probalionem  dicendum  cst,  quod 
si  gloria  non  supponat  in  subjecto  mcrente 
gratiam.  in  qua  radicatur,  non  polcst  nie- 
reri.  quin  simul  ipsa  gratia  cadat  sub  me- 
rilo;secus  autem  si  illam  pra?supponat. 
Inde  cum  prima  gralia  pra^supponatur  in 
juslo.  potest  liic  mcreri  primam  gloriam, 
quamvis  non  mereatur  primam  gratiam, 
qu.e  est  illias  radix. 
Quiniiiui  13.  Quinto  arguitar  :  nam  saape  homo 
nM^uuTm.c^i^leus  in  peccato  mortali  tenetur  pra3- 
copto  aiTirmatiNO  convertere  se  in  Deum 
pcr  amorem  cliaritatis  :  crgo  liabet  auxi- 
liam  suiriciens  ad  eliciendum  praidictum 
actum,  quia  ncmo  tenetur  ad  impossibile, 
qualis  est  productio  actus  charilatis  res- 
pectu  hominis  non  habentis  auxilium 
sufnciens  adillum  producendum  :  sed  auxi- 
lium  sufiiciens,  quod  pro  tunc  habet,  non 
est  gratia  sanctificans,  cum  supponamus 
prsDdictum  hominem  esse  in  peccato  mor- 
tali  :  ergo  est  aliquod  aliud  actuale,  et  Iran- 
siens,  a  quo  potest  oriri  actus  charilatis 
sccundum  potentiam  Dei  ordinariam. 
uiiuiiur.  Kespondetur  ex  D.  Thom.  \,2,quxst.  109, 
D.  -iho  artic.  8,  ct  2,  2,  (juTst.  2,  artk.  5  ad  \, 
auxilium  proxime  sufficiens  ad  eliciendum 
actum  charitatis  esse  gratiam  sanctifican- 
tem,  et  virtutom  ipsam  charitatis,  qua3  du- 
pliciter  potcst  haberi  ab  homine  :  uno 
modo  in  re  suscepta,  quo  pacto  non  inest 
peccatori.quandiu  subjacetpeccatomortali : 
aliomodo  in  pra^paratione  divina^  miseri- 
cordias,  quac  facientibus  quod  in  se  cst,  non 
denegat  suam  gratiam,  sed  illam  offert  om- 
nibus,  tribuitque  de  facto.  si  ipsi  debito 
modo  postulent,  et  recipere  ambiant.  Et 
hac  ratione  habetur  gratia  sanctificans  a 
peccatore  fideli,  vcl  infidcli  privative,  aut 
contrarie,  etiam  dum  est  in  pcccalo;  idque 
sufiicit,  ut  illi  imputctur  ad  culpam  omis- 
sio  actus  charitatis,  illius  praocepto  ur- 
gente.  Tura  quia  eo  ipso  verificatur  abso- 
iale,  quod  potest  pr.xdictum  praeceptum 
alimplere.  quia  vere  dicimur  posse  id, 
quod  possumus  per  auxilia  in  manu  Dei 
nobis  pra^parata,  juxta  commune  Philoso- 
phi  proloquium  :  Id  possumus,  quod  per 
amicos  possumus.  Tum  etiam,  et  maxime, 
quia  per  ipsum  peccatorem  stat,  quod  non 


habQal  in  se  ipsam  graliam  sanclificantem, 
qua?  ncccssaria  cst  ad  clicicndum  amorcm 
Dci  supcr  omnia;  si  cnim  dcbito  modo  se 
disponerol,  ct  oralioncs  fuuilorct,  impolra- 
rcl  proculdubio  auxilium  divinic  gratia), 
quod  misericordilcr  datur  quibuscumque 
concedilur;  quibus  aulcm  dcncgatur,  ex 
justitia  dcncgatur,  in  po^nam  pr;eccdcntis 
peccali,  saltcm  originalis.  Sed  ut  ha^c  res- 
ponsio  magis  intclligatur,  ct  satisfiat  ali- 
quibus  objcclionibus  coiitra  illam  cmer- 
gentibus,  rccolantur  qu.-c  diximus /rat^.  14, 
disput.  6,  dub.  1,  §  2,  per  tutum. 

41.  Sexto  arguitur  :  quia  intensio  actusscxiinn 
charitatis  producitur  sajpe  absque  influxu ,),"}!" j„ 
gralia)  sanclificantis  :  ergo  idcm  potcrit 
compctcre  substantia3  praDdicti  actus.  Con- 
scquentia  vidctur  perspicua,  quia  intcnsio 
acluscstdc  linca  illius,  ob  idque  dcpcnden- 
tia,  vel  indcpendentia  convcniens  inten- 
sioni  actus  poterit  illius  subslantia^  conve- 
nire.  Antccedens  vero  suadetur ;  nam 
quando  subjcclum  habcns  gratiam  ut  qua- 
tuor,  elicit  actum  charitalis  ut  octo,  ille 
major  excessus  inlcnsivus  non  producitur 
a  gralia  sanctificante,.  cum  non  prasconti- 
neatur  in  illa;  sed  ab  auxilio  actuali,  quo 
volunta.s  creata  movelur  a  Deo  ad  operan- 
dum  supra  virtutem,  et  efficaciam  habitus 
prajcxistentis. 

Huic  argumento  varia^  adhibentur  solu-soivitur. 
tioncs  ;  illis  lamcn,  quia  sunt  insufficientes, 
omissis  :  rospondctur  negando  antecedens, 
ad  cujus  probationem  dicendum  est,  mo- 
dum  intensionis  ut  oclo  produci  in  casu 
posito  0  gratia  sanctificanle,  et  ab  auxilio 
actuali,  sicut  a  causis  partialibus;  nam 
cum  gratia  operetur  in  eo  eventu  secun- 
dum  totam  suam  virtutcm,  et  alias  modus 
prtedicta)  intensionis  sit  unicus,  et  indivi- 
sibilis  entitative,  neesse  est  quod  prove- 
niat  ab  illaefTective.  Cumque  non  possit  ab 
ea  proce  lere  sicut  a  causa  principali  totali, 
propler  rationcm  in  argumento  tactam, 
opus  cst,  ut  proveniat  ab  illa,  et  ab  auxilio 
actuali  sicula  causis  partialibus,  cx  quibus 
intcgratur  adacquata  causa  pra^dicti  actus  : 
cujus  intensio  ut  sit  meritoria,  et  ejusdem 
linca;  cum  substanlia,  quam  afficit,  sufficit 
quod  oriatur  a  gratia,  vel  sicut  a  causa  to- 
tali,  vcl  sicut  a  causa  partiali  partialitafe 
causa^. 

4o.  Sed  urgebis  :  nam  auxilium,  dequo  Replica. 
in  argumento,  habet  gradus  inlensionis  ut 
octo,  alias  non  possct  voluntas  in  virtute 
illius,  et  gratiae   sanctificantis   producere 

actum 


DISP.  IV,  DUB.  III. 


141 


actum  charitatis  intensum  ut  octo,  quia  a 
proportione  minoris  inaequalitatis  non  da- 
tur  actio  :  auxilium  autem  intensum  ut 
octo  non  est  causa  partialis,  sed  totalis  actus 
ejusdem  intensionis,  quia  continet  omnem 
illius  perfectionem  :  ergo  solutio  tradita 
sustineri  nequit. 
BespoR-  Respondetur  admissa  majori,  negando 
*"'■  minorem.  Ad  cujus  probationem  dicendum 
est,  auxilium  intensum  ut  octo  continere 
sufficienter  in  esse  rei  aequalcm  intensio- 
nem  inventam  in  actu  charitatis  ;  non  ta- 
men  in  esse  producibili  ,  nisi  quatenus 
constituit  unam  causam  totalem  cum  gratia 
sanctificanle.  Et  ratio  hujus  est,  quia  inten- 
sio  actus  non  e?t  produ3ibilis,  nisi  una  cum 
substantia  illius,  et  per  eundem  influxum 
ad  illam  terminatum  .-  unde  cum  substan- 
tia  actus  simul  cum  intensione  ut  octo  ex- 
cedat  vim  auxilii  actualis  sumpti  seorsim 
a  gratia  sanctificante  intonsa  ut  quatuor, 
sicut  et  virtutem  hujus  gratia^  sumpta^  se- 
orsum  ab  auxilio,  idcirco  a  neutra  ex  his 
causis  potest  produci  sicut  a  principio  tota- 
li;sedab  utraque  simul  sumpta  sortitur 
adajquatum  principium,  aquo  fit. 

Aliud  argumentum  difficile,  quod  nostra^ 
assertioni  objici  posset,  late  proposuimus, 
et  diluimus  ifact.  In,  rft^p.  2,  duh.  6,  §  9, 
ad  quom  locum  lectorem  remittimus,  quia 
pra^dicta  difficultas  plura  continet,  qua?  hic 
repotere  non  oportet,  nec  facile  ad  summam 
redigere. 

DUmUM  III. 

Ulrum  sallpm  per  absolutam  Dei  potentiam 
possit  acdts  charitatis  oriri  effective  a  solo 
ouxilio  acluali. 

Plurima  qax  connaturali  exigentia  de- 
terminant  sibi  unicum  produclionis  mo- 
dum.  admiltunt  alium,  inspecta  absoluta 
Dei  omnipotentia.  Unde  postquam  vidimus 
actum  charitatis  connecli  naturalitor  cum 
gratia  sanctificanto,  sicut  cum  principio  sui 
effectivo,  proindeque  non  posse  dc  potontia 
Dei  ordinaria  Cimsari  a  voluntate  creata  in 
virtute  solius  auxilii  actualis,  restat  explo- 
remus  an  contingere  quoat  oppositum  per 
absolutam  Dei  polentiam,  quic  non  attendit 
quis  productionis  modus  sit  magis  connatu- 
ralis  rebus,  quasefficit,  sed  quid  ipsa  inde- 
pendenter  ab  hoc  respcctu  ellicere  valeat  ? 
Nec  proccdit  qua^stio  de  connexione  actus 
charitatis  cum  gratia  sicut  cum  motione 


applicante  liberum  arbitrium  adagendum, 
sed  sicut  cum  virtute  elicitiva  redicali, 
sive  ratione  agendi. 


Statuilur  assertio,  fundamentalique 
ratione  munitur. 

46.  Dicendum  ergo  est,  amorem  super  Concla- 
omnia  Dei  ut  finis  omnino  ultimi  superna-  ^'"* 
turalis,  quem  hic  intelligimus  nomine  ac- 
tus  charitatis,  connecti  essentialiter  cum 
gratia  sanctificante  cum  principioeffectivo, 
proindeque  neque  per  absolutam  Dei  po- 
tentiam  fieri  posse  a  voluntate  creata  in 
virtute  solius  auxilii  actualis,  Hancconclu- 
sionemstatuimus  ^rac/a^.  15,  disput.  2,dub. 
6,  et  pluribus  motivis  ex  professo  proba- 
vimus.  Unde  in  pra^senti  non  oportet  plura 
expendere.  Unicum  tamen,  quod  ibidem 
§  8,  brevius  tetigimus  ,  hic  magis  firmare 
curabimus.Quod  desumitur  ex  D.  Thom.  1  d.  Tho. 
part.  quxst.  62  ,  artic.  2ad3,  et  1 ,  2,  qwvs- 
tione  1 12,  ariic.  2  ad  I.  Ut  autem  ejus  vis  i^ota  i- 
clarius  percipiatur,  animadvertendum  est 
prius,  quod  amor  super  omnia  Dei  ut  finis 
ultimi  supernaturalis,  et  summi  boni  in 
seipso,  habet  ex  se  condignitatem  ad  pra)- 
mium  ajternae  beatitudinis.  Tum  quia  hu- 
jusmodi  amor  est  motus  quidam  tendens  ex 
natura  rei  in  visionem  beatificam  sicut  in 
proprium  terminum  ;  nulla  autem  recta 
operatio  tendere  potest  ex  natura  sua  ad 
terminum  superiorem,  aut  fundare  exigen- 
tiam  pra^mii  excedentis  suam  dignitatem; 
quia  ut  Divus  Thomas  I,  2,  quxstione  114,  D.  Tho. 
articulo  2,  ait  :  Hoc  est  in  institutione  divinx 
providenti.v,  ut  nihil  agat  supra  suam  vir- 
tutcm.  Tum  etiam,  quia  summum  obse- 
quium,  quod  potest  creatura  ofTerre  Deo  , 
necesse  est  habeat  condignitatom  ad  sum- 
mum  ex  specio  pr.iemium  illi  conferibilo  ; 
quia  possibilitas  pra;mii  dependet  intrin- 
sece,  autconnexa  estcum  possibilitate  me- 
riti  :  sed  amor,  de  quo  in  prajsenti,  est 
summum  in  specie  obsequium,  quod  Deo 
offerre  potest  crealura  :  ergo  habet  condi- 
gnitatem  ex  nalura  sua  cum  visione  boati- 
fica,  qua)  est  summum  prar^mium  secundnm 
speciem  ex  omnibus,  qua)  illi  sunt  commu- 
nicabilia.  Tum  pra>terea,  quia  amor  super- 
naturalis  Dei  ut  objecti  beatificanlis,  est 
opcratio  omnino  proporlionala  fini  ulfimo, 
qui  est  jcterna  beatitudo  ;  imo  impossibilis 
est  alius  actus,  qui  ex  specie  siia    magis 


142 


DK  CUAUITATE. 


proportionalus  sil  cum  illo:  constat  aulem 
oporationi  omnino  pro|)ortionata3  alicui  fi- 
ni  dobitam  osso  ox  condigno  consoquutio- 
noni  illius.  quandoquitlom  ub  hanc  ratio- 
nom,  posita  in  robus  naluralibus  opora- 
liono  ultimo  proportionata  fini,  illico  finis 
ipso  obtinotur.  Tum  dcnique,  quia  alii  ac- 
tus  bonosti,  quatonus  formati  por  rolatio- 
nom  ad  Doum  ut  csl  Tmis  ultimus  supor- 
naturalis,  sunt  condigni  vitac  a?terna;  :  sod 
amor,  de  quo  in  pra?sonti,  consistit  in  rela- 
tiono  transoondontali  actuali  ad  finem  ulti- 
mum  supernaLuralom  :  igitur  ex  specie  sua 
habet  condignilalera  ad  vitam  aaternam. 
Hecolantur  qua2  diximus  tract.  16,  disp.  '3, 
dub.  -2. 

Noia2.  -l^.  Secundo  observa,  non  esse  possibi- 
lem  actum  meritorium  ex  condigno  vita) 
aeterna?,  nisi  oriaturefToctivo  a  gratia  sanc- 

jonn.  tificante.  Tum  quia  ut  dicitur  Joan.  l~, 
nulla  creatura  potest  ferre  fructum  operis 
meritorii,  nisi  manserit  in  vite  Christo,  in 
quo  perspicuum  est  manere  non  posse  nisi 
media  gratia  sanctificante.  Tura  etiam, 
quia  nulla  oporatio  potest  essc  condigna 
pra?mio  exccdente  principium,  a  quo  eflec- 
tive  causatur  ;  quia  nobilitas  actus  dosumi- 
tur  ab  illius  principio,  in  eoque  contine- 
tur  :  sed  pracmiura  vitaj  ajternae  excedit 
perfectionom  auxilii  actualis,  et  cujusvis 
alterius  formaj  creata?,  unica  excepta  gra- 
tia  sanctificante  :  ergo  nisi  actus  proveniat 
effective  ab  illa,  nequitesse  condignus  \ita 
aeterna.  Tum  denique,  quia  homo  sine 
gratia  sanctificante  nequit  elicere  opus 
ajquale  operi,  quod  procodit  ex  gratia,  ut 

D.  Tho.^^P''^*^^  ^'"'^^'^  ^-  Thom,  I,  2,  quxst.  114, 
art.  2  ad  2;  sed  opus  procedens  ex  gratia 
non  excedit  priemium  vita?  aDlernao,  sed 
est  illi  acquale  :  ergo  opus  non  proveniens 
a  gratia,  nequit  adasquare  dignitatem  vitaj 
aeferna),  sed  necessario  erit  illa  inferius, 
ut  ex  profosso  ostendimus  tract.  cit.  disput. 
3,  (/«6.  1,  quod  Lector  consulat. 

FoDda-      Hinc  formatur  sequens  ratio  pro  asser- 

^^^{.^j™  tione,  quia  amor  supor  oraniaDei  ut  finis 
nis.  ultimi  supernaturalis,  est  ex  sua  specie 
condignus  vitae  aeternae,  ob  idque  impossi- 
bile  est  careat  hujusmodi  condignitate : 
sed  repugnat,  quod  aliquis  actus  sitcondi- 
gnus  vitaj  aeterna?,  nisi  proveniat  effective 
a  gratia  sanctificante  :  ergo  amor  super 
omnia  Dei  ut  finis  ultimi  supernaturalis, 
connectitur  essentialiter  cum  hujusmQdi 
gratia,  sicutcura  principio  sui  effectivo,  ob 
jdque  repugnat  ipsum  produci  ex  vi   solius 


auxilii  aclualis.  Utraquo  praomissa  constat 
ex  pnonotatis,  ot  consoquentia  ost  logitima. 

•IS.  ('onlirmatur  :  ciuia  oporatio  omninoFuliiiur. 
proportionata  alicui  fini,  iioqiiit  proveniro 
sicut  a  causa  principali,  nisi  a  prineipio 
ejusdom  ordinis,  et  dignilalis  cum  praedicto 
fine,  ut  ex  se  liquet  :  sod  actus  charitatis, 
de  quo  in  praosonli  agimus,  est  ox  sua  spe- 
cie  operalio  omnino  proportionata  aeternae 
beatitudini,  qua;  esl  finis  ullimus  croatura? 
ralionalis  :  ergo  nequit  produci  nisi  aprin- 
cipio  ojusdom  dignitatis  cum  illa :  atqui 
solagratia  sanctificans  adaquat  dignitatem 
ffiternae  bealitudinis  -.  orgo  praodictus  actus 
charitatis  connoctitur  essentialiter  cum 
ipsa  gratia  sicut  cum  principio  enoctivo. 

Confirmatur    socundo  :    nam    ut    docet  Kobora- 
D.  August.  tract.  87,  in  Joan.  dilectio  cha-  \ll\^^- 
ritatis  non  potest  haberi  sino  caoteris  bonis,  n.  Aup. 
quibus   homo  elficitur  bonus  :  sed  homo 
efllcitur  bonus  per  consequutionem  gratia? 
sanctificantis,  noque  potest  esse  bonus  sim- 
plicitor  sine  illa  :  orgo  neque  habere  diloc- 
tionem  charitatis. 

§n. 

Prxcluditur  duplex  evasio  rccentiorum. 

49.  Huic  rationi  occurri  potest  ex  Vas-  ciTu- 
quez  I,  2,  quxst.  114,  disp.  217,  dicendo  f^^^^- 
convinci  quidem  ex  illa,  actum  cliaritatis 
esse  inseparabilem  a  gratia,non  tamen  con- 
necti  cum  eaessentialitor  sicut  cum  princi- 
pio  efTectivo  ;  quia  etsi  nullius  virtutis  ac- 
tus  possit  esse  condignus  viia?  ffiternac  abs- 
que  informatione  gratiae  sanctificantis  ;  ad 
hanc  taraen  informationem  consequendam 
opus  non  est,  quod  oriatur  ofl^oclive  ab  ipsa 
gratia,  sed  sufficit  quod  sit  conjunctus  sup- 
posito  cum  ilLi  ;  quoniam  in  hac  conjunc- 
tione  sita  est  inforraatio,  per  quara  actus 
honesti  fiunt  intrinsece  condigni  vita? 
aeterna?. 

Cacterum  hnec  solutio  falso  nititur  fun-Praeclu- 
daraento,  potestque  refelli.  quia  ut  actus  ''""'"■ 
sit  condignus  vitaDffiterna?,  debet  esse  aequa- 
lis  valoris  cum  illa  :  sed  nisi  oriatur  oITec- 
tive  a  gratia,  non  potest  esse  a^qualis  valo- 
ris  cura  gloria  :  orgo  nequeesse  illa  dignus. 
Probatur  rainor,  quia  actus  virtutis  nequit 
habere  aoqualem  valorem  cum  gloria,  nisi 
participet  dignitatem  gratia?  ;  haoc  autem 
non  potest  suam  dignitatcm  communicare 
actibus,nisi  influendo  in  illoseflective.Tum 
quia  gratia  non  respicit  imraediate  operatio- 

nem, 


DISP.  IV,  DUB.  III. 


143 


nem.sedmediate.scilicet  per  modflm  princi- 
pii  effectivi  radiealis  :  unde  nisi  hoc  pacto 
influatiniliam.nonpotestillam  dignificare. 
Tum  etiam.  quia  ex  aliis  habitibus  nullus 
communicatsuam  perfectionem  operationi, 
nisi  medio  influxu  effectivo  in  illam  :  ergo 
idem  dicendum  est  de  habitu  gratia?,  ut  ex 
rationis  paritate  convincitur.Tum  denique, 
quia  gratia  eatenus  format,  et  dignificat 
actus  honestos,  quatenus  media  charitate 
causat  in  illis  relationem"  intrinsecam  ad 

D.  Tho.  ultimum  finem,utexpresse  tradit  D.Thom. 
quxst.  14,  de  Verit.  art.  5  ad  ult.  et  in  hac 
2,  2,  quxst.  2.3,  artic.  8,  eM,  2,  quxst.  1 14, 
art.  4,  ibique  late  ostendimus  disp.  4,  dub. 
1.  Quareseclusa  productione  hujus  relatio- 
nis,  nuUus  actuspotest  dignificari  per  gra- 
tiam,  quantumvis  sit  illi  alias  physice 
conjunctus,  ut  loco  citato  probavimus. 

Eefelli-     Confirmatur     primo   haec    impugnatio ; 

tipiici-  nam  ut  actus  sit  condignus  vita^  a^ternae, 
'^*''  debet  esse  operatio  hominis  Dei  amici  ut 
amici  :  sed  ex  eo  pra^cise,  quod  actus  virtu- 
tis  conjungatur  supposito  cum  gratia,  non 
est  operatio  hominis  amici  Dei  ut  amici  : 
igitur  hujusmodi  conjunctio  non  sufficit, 
ut  actus  sit  condignus  ffiternaD  vita3.  Major, 
et  consequentia  constant :  minor  vero,  imo 
etiam  et  ipsa  major  suadetur,  quia  plures 
actus  conjunguntursupposito  cum  gratia, 
qui  tamen  non  sunt  condigni  vita;  a?terna3, 
neque  hominis  amici  Dei  ut  amici  :  ut  pa- 
tet  in  peccatis  venialibus,  et  in  actibus  per 
accidens  indifferentibus,  qua3  saepe  elicit 
homo  justus. 

D.  Aug.  Conflrmatur  secundo  :  nam  ut  ait  D.  Au- 
gust.  de  spiritu  et  litera  cap.  14,  non  est 
fructus  bonus  (scilicet  ad  vitam  aeternam 
promerendam),  (/aia  de  charitalis  radicc 
non  suryit  :  sed  surgere  ex  radice  charitatis, 
est  oriri  eflective  a  gratia,  qua;  est  illius  ra- 
dix  :  igitur  absque  hujusmodi  ortu,  et  de- 
dendentia  nuUus  actus  potest  esse  raerito- 
rius  aiterna!  vitaj. 

Confirmatur  ultimo  :  nam  actus  eliciti 
ab  homine  peceatore  non  maculanlur  per 
conjunctionem  ad  peccatum  habituale,  in 
quo  existit,  alias  omnes  actus  pra^dicti  ho- 
minis  essentpeccaminosi  mortaliter,  quod 
est  absurdum  :  ergo  neque  actus  honesti 
elicili  ab  homine  justo  elTiciuntur  digni 
vita  aeterna,  et  lormali  per  gratiam  ex  eo 
prfficise,  quod  jungantur  cum  illa  iii  suppo- 
sito  ;  sed  insuper  necesse  est,  quod  prove- 
niant  ab  illa  effective,  indeque  recipiant 
aliquam    perfoctionem,    quaj    aequivalere 


possitaeternae  beatitudini.  Patet  consequen- 
tia  a  paritate,  quia  sicut  homo  per  gratiam 
constituit  in  Deo  fmem  ultimum,  et  fit 
illi  acceptus  ;  ita  per  peccatum  avertitur 
ab  illo,  et  constituit  finem  ultimum  in 
creatura. 

50.  Dices  :  eo  ipso,  quod  operatio  libera,  Objectio. 
et  honesta  conjungatur  in  supposito  cum 
humanitate  Christi  Domini,  accipit  ab  illo 
dignitatem   moralem  infinitam   :  ergo  eo 

ipso,  quod  prajdicta  operatio  uniatur  in 
supposito  cum  gratia  habituali,  participabit 
illius  dignitatem,  fietque  vitae  aeternaB  con- 
dignus. 

Respondetur  negando  consequentiam  iSoivitur. 
cujus  duplex  est  disparitatis  ratio.  Prima, 
quia  eo  ipso,  quod  operatio  oriatur  eflec- 
tive  ab  humanitate  Christi  Domini,  produ- 
citur  utquod  a  supposito  verbi  ;  actiones 
enim  sunt  suppositorum,  ob  idque  mirum 
non  est,  quod  mutuentur  ab  illo  dignitatem 
infinitam.  Adversarii  autem  supponunt, 
gratiam  non  influere  eirective  in  operatio- 
nem,  quam  efTicit  suppositum,  in  quo 
uniuntur. 

Secundo,  quia  hoc  interest  discriminis 
inter  dignitatem  proprie  personalem,  qua- 
lis  erat  dignitas  Christi  Domini,  et  inter 
dignitatem  habitualem,  uti  est  dignitas 
gratis,  quod  illa  prior  tota  subjicitur,  et 
offertur  Deo  in  qualibet  operatione  meri- 
toria  ;  si  enim  rexse  humiliat,  non  potest 
non  totam  suam  regiam  dignitatem  humi- 
liare,  et  submittere  persona;,  cui  se  humi- 
liat.  Unde  suppositum  seeundum  totam 
suam  dignitatem  informat,  et  dignificat 
suas  operationes  dignitate  personali.  Caete- 
rum  dignitate  gratia;,  quas  est  dignitas  ha- 
bitualis.utitur  persona  grata,  quando  vult, 
et  quantum  vult  ;  nam  habitibus  utimur 
quando,et  quomodo  volumus.Unde  persona 
operans  non  digniiicat  suos  actus  secundum 
totam  dignitatem  gratiae,  sed  juxta  mensu- 
ram  influxus,  quo  concurrit  ad  illos.  Quo- 
circa  si  nullo  modo  influat  in  operationes 
elicitas  a  supposito  m  quo  existit,  nullate- 
nus  dignificabit  illas.  Videantur  quaj  dixi- 
mus  tractatu  citato,  disput.  4,  dub.  4,  per 
totuin. 

51.  Secundo  respondent  alii,  verum  qui-Aiiudcf- 
dem  esse,  quod  nuUius  virtutis  actus  ha-  f"6ium- 
bere     potest    condignitatem    ad    gloriam, 

nisi  participet  ex  influxu  offectivo  grati;o 
actualem  relationem  ad  ultimum  finem  ; 
quia  ralio  meriti  provenit  actibus  ab  in- 
formalione  hujusce  habitudinis.  Ca,'terum 


111 


i)K  chauitatl:. 


ad  hoc  iit  grnlin  sanclificans  inforniot  ali- 
quom  aotimi  comniiinioaiulo  illi  rospoctum 
ad  ullimiim  linoin.  opiis  non  ost.  qiiod  olVi- 
ciat  illius  substantiam.  sod  suflicit.qiiod  illi 
coexistat.  quoniain  in  oo  instanti.  in  quo 
habitus  gratia^  infiinditur  anima>,dinianant 
ab  e.i  olliciontor  pluros  modi,  et  habitudi- 
nes  ad  ultimiim  flnom,  quibus  dignifican- 
tur.  et  informantur  iiitrinsoco  omnes  ac- 
tus  honosti  oxistontes  aclu  in  potentiis 
rationalibus,  ol  ipsa?etiam  polonliio  ratio- 
nales,  qualenus  sunt  principia  recte  ope- 
randi.juxta  doclrinam  quam  tradidimus 
tractaiu  citati),  tUxpiit.  4,  dub.^.  l'nde  ex 
nostra  ratione  non  habetur,  quod  actus 
charitatis  secundum  siinm  substanfiam  ac- 
ceptus  connectatur  essenlialitercumgratia, 
sicut  cum  principio  sui  elTectivo  ut  incon- 
clusiono  pnetendimus. 

r'oiestque  juvari  haGC  solutio  primo  ex 
D.  Tho.D.  Thom.qur^t.  28,(16  Verit.  artic.  8  ad 
1,  spcund.T  .<tcutpnlirp,  ubi  docere  videtur, 
habitum  grali.-e  dignificare  actum  contri- 
tionis,  qui  est  ultima  dispositio  ad  justifi- 
cationem.  por  hoc  pra^ciso.  quod  est  causa 
efliciens  rolationis  ad  ultimum  finom.  per 
quam  intrinsoce  formatur  prsdicti  actus 
substantia.  quam  non  obscure  docet  oriri 
ab  alio  principio. 

SecunHo,  quia  actus  fidei,  quo  dirigitur 
voluntas  ad  eliciendas  operationes  dispo- 
nentes  ad  juslificationom,  non  procodit  ef- 
feclive  a  gralia  sanctificante,  sed  ab  alio 
principio  :  quo  tamen  non  obstanfe,  in 
ipsa  duralione  infusionis  gratiae  informa- 
tur  ab  illa  per  relationem  ad  ultimumfi- 
nem,  redditurque  meritorius  de  condigno 
vita;  aeterna?. 
Confata-  Sed  neque  ha3c  evasio  vim  nostra)  ratio- 
*'*''•  nis  enervat ;  quoniam  ut  in  illa  admittitur, 
actus  honestus.  quatenus  relatus  actualiter 
ad  ulfimum  finem  supernaturalem,  con- 
nectitur  essonfialifer  cum  gratia  sicut  cura 
principio  efiectivo  :  sed  acfus  cliarifatis  se- 
cundum  suam  substanfiam  acceptus,  est 
formalis.  et  transcendenfalis  relatio  ad  ul- 
timura  finem  supernaturalem  :  igitur  ex 
sua  specie  est  connexus  essentialiter  cum 
principio  efiectivo. 
Motivnin  52.  Nec  obstant  qua?  in  favorem  hujus 
smms  solutionisadduximus  :  nam  licet  in  instanti 
elidiiur.  infusionis  gratia?  dimanent  ab  illa  plures 
modi  relationis  habitualisad  ultimum  fi- 
nem,  quibus  informantur  permanenter 
potentiae  rationales,  quatenus  sunt  princi- 
pia  recte  agendi,  et  ea  propter  quilibet  ac- 


tus  honosliis  hominis  oxistentis  in  gralia 
sit  morilorius  vit;e  aMornae ;  non  tanien 
dimanat,  aut  dimanare  potest  ab  illa  modus 
rolationis  acliialis,  qiio  dignificetur  aclus 
prodiictus  absquo  inlluxu  effectivo  illiiis. 
El  ratio  est.  quia  actus  secundus  non  potest 
sortiri  actualem  relafionem  ad  ultimum 
finem,  nisi  ex  actuali  inlluxu  illius;  quia 
reforri  actu  ad  fincm,  est  tralii  ab  illo,  in 
quo  finis  causalifas  sifa  ost  :  finis  aufem 
nihil  pofost  infliiere  in  actum  socundum, 
nisi  medio  influxu  actuali  potentiae,  seu 
virtutis  ailecfivaB,  aqua  directe  respicitur, 
et  quara  specificat  ;  quia  causa  cfiiciens,  et 
finalis  muluo  sibi  correspondcnt,  uniun- 
turque  in  eiititafe  suarum  causalitatum. 
Quocirca  eo  ipso,  quod  actus  non  proveniat 
efTccfivo  per  imporium,  aut  elicientiam  a 
gratia,  aut  charitnfe,  qua?  ost  virtus  direcfe 
correspondens  ultimo  fini  supernaturali, 
non  pofest  sortiri  relationem  ad  illum. 
Ha)c  aufem  ratio  non  milifat  in  aliis  modis 
charitatis,  quibus  informanfur  liabitualiter 
pofenfiaD  rationales  ;  nam  ad  illorum  pro- 
ductionem  non  requiritur  aclualis  iniluxus 
ulfimi  finis  in  voluntatem  creatam.  Tum 
quiaaftingiturabillaactualiter.Tumetiam, 
quia  sunt  veluti  passiones  gratia^,  obidque 
debent  ad  illius  fiori  comproduci. 

Ad  authorifafem  vero  D.  Thom.  respon-  Aiia 
detur,  quod  Angelicus  Doctor  in  illo  loco  ^^^^vi 
solum  docet,  gratiam  influore  in  actum  con-  convci- 
trifionis  disponentem  ultimo  ad  justifica- 
tionem,  eo  modo  quo  habitus  virtutis  natu- 
ralis  infiuit  in  actum  virtuosum.  Unde  cura 
habitus  virtutis  in  sententia  D.  Thom.  non 
possit  causare  honestatem  sui  actus,  nisi 
producendo  simul  illius  cntitatem  physi- 
cam,  ut  ostendimus  loco  proxime  cifato  ; 
idcirco  ex  verbis  Sancti  Doctoris  non  debet 
inferri,  quod  grafia  possit  formare  actura 
contritionis,  autalterius  virfutis.  quincon- 
currateiTicienter  ad  illius  entitatera  produ- 
cendara,  sod  potius  concludi  debet  opposi- 
tum.  PraDsertim  si  serrao  sit  de  araore 
super  orania  Dei  ut  ulfimi  finis  supernatu- 
ralis ;  quoniam  iste  actus  per  suammet 
substantiam  habot  formationera,  quam  rau- 
tuantur  aliarura  virtutum  actus  ex  influxu, 
et  participationecharitatis. 

A.dde  quod  ha^c  virtus  non  producit  im- 
mediate  per  seipsara  relafionera  actualem 
ad  ulfiraum  finem,  qua?  dignificat  intrin- 
sece  acf us  aliarura  virtutum,  sed  raediis  ip- 
sis  virtutibus  a  quibus  eliciuntur  :  constat 
autem  nullara  virtutem  producere  in  suo 

actu 


DISP.  IV,  DUB.  III. 


145 


actu  relationem  ad  ultimum  finem,  nisi  ex 
vi  influxus,  quo  producit  illius  substantiam 
ex  imperio,  et  applicatione  charitatis. 
Eipiica-  53.  Nec  refert,  quod  D.  Thom.  asserat, 
y  Tho  habitum  esseprincipium  formale  actus  for- 
mati,  quamvis  respectu  formationis  habeat 
rationem  causa?  efficientrs ;  quoniam  usus 
est  Angelicus  Doctor  hoc  modo  loquendi  ad 
denotandum,  quod  habitus  non  causat  per 
se  primo,  et  ratione  sui  substantiam  phy- 
sicam  actus,  quem  informat,  sed  honesta- 
tem  moralem,  qua  illum  intrinsece  digni- 
ficat ;  haeccnim  est,  quae  intenditur  per  se 
ab  habitu.  Ca^terum  quia  non  potest  illam 
efRcere,  quin  simul  attingat  substantiam 
Qctus,  idcirco  utramque  effective  producit ; 
cum  hac  tamen  diversitate,  quod  honestas 
est  per  se  causa  efficiens,  et  nullo  modo 
formalis;  substantia  vero,  qua^  illi  subster- 
nitur,  est  per  se  causa  formalis,  media  ho- 
nestate  ;  efficiens  vero  per  accidens,  vel  per 
aliud.  Unde  cum  hoc  modo  philosophan- 
dum  sit  de  gratia,  et  charitate  in  ordine  ad 
informandos  actus  aliarum  virtutum,  pla- 
nesequitur,  quod  contritio,  aut  alius  actus 
honestus,  pure  coexistens  gratia^,  et  non 
procedens  secundum  suam  substantiam  ex 
inlluxu  illius,  nequit  ab  ea  informari  per 
relationem  ad  ultimum  fmem,  reddique 
proinde  meritorius  vita?  ffiternae. 
(ispeiii-  Ad  instantiam  vero  actus  fidei  regulan- 
eiem-  *^^  operationes  amoris,  et  contritionis,  qui- 
pluni.  bus  adultus  disponitur  ultimo  ad  justifica- 
tionem  :  respondetur  praedictum  actum 
produci,  aut  conservari  de  novo  inillo  ins- 
tanti  ex  imperio,  et  applicatione  charitatis, 
et  non  tantum  pia^  aflectionis  ;  quia  etsi 
praidictus  actus  fidei  antecedat  in  genere 
causa3  formalis  extrinseca^  actura  amoris  a 
charitate  elicitum  ;  est  tamen  posterior  il- 
lo  in  genere  causa?  efficientis  exequutivas, 
et  applicativa; ;  quod  sufficit  ad  hoc,  ut  pro- 
cedat  ox  imperioformali  charitatis,  sortia- 
turque  proinde  relationem  ad  ultimum  fi- 
nem.  rotostquo  illustrari  hanc  doctrina  , 
tum  ex  co,  quod  per  pra^dictum  actum  cre- 
dimus  in  Deum ;  credere  autem  in  Deum 
est  actus  fidci  operantis  ex  inlluxu  charita- 
tis  :  tum  etiam  ox  iis,  qua^  diximus  in  traci. 
de  Anffclis,  disp.  10,  duh.  5,  ubi  ostendi- 
mus  cognitionom  regulantem  primum  pec- 
catum  Angoli  fuissc  dcfcctuosam,  ot  pocca- 
minosam  cx  applicatione,  et  imperio  ipsius 
peccati,  seu  affectus  superbi,  quem  regu- 
lavit. 
54.  Sed  contra  urgebis  adhuc  :  nam  cum 


adultus  accedit  attritus  ad  Sacramentum  Rcpiica. 
Poenitentiae,  vel  Baptismi,  suscipit  gratiam, 
per  quam  redditur  viva,  et  formata  ipsa 
attritio  ;  et  similiter  actus  fidei,  et  spei,  qui 
illam  comitantur :  sed  istorum  actuum 
substantia  non  procedit  effective  in  illo 
instanti  a  gratia,  et  charitate  :  ergo  ad  hoc, 
quod  aliquis  actus  sit  condignus  vita3  aster- 
nae,  sufficit  quod  gratiae  sanctificanti  coexis- 
tat,  nec  oportet  quod  ab  illa  effective 
causetur.  Minor  videtur  perspicua,  quia 
illa  attritio  habuit  esse  ante  instans  justifi- 
cationis,  neque  dolor  de  peccatis  procedens 
a  gratia  est  pura  attritio,  ut  docet  D.  Thom.  ^*  '^'"^- 
de  Veritate,  qusssl.  28,  art.  8.  Major  vero 
suadetur  :  tum  quia  prajdicti  actus  sunt  pro 
illo  instanti  opera  bona  hominis  justi,  et 
Deo  grati ;  omnia  autem  opera  bona  homi- 
nis  justificati  sunt  meritoria  de  condigno 
vitaj  aeternae,  ut  docet  Trid.  sess.  6,  can.  32. 
Tum  etiam.quia  si  prasdictus  homo  dece- 
deret  e  vita  in  tempore  immediatesequenti 
ad  instans  justificationis,  ut  est  valde  pos- 
sibile,  obtineret  gloriam  non  solum  per 
modum  haereditatis,  sed  etiam  ut  coronam; 
quia  sub  utraque  ratione  debita  est  adultis, 
qui  in  Christo  Domino  renascuntur,  ut  de- 
ducunt  communiter  Theologi  ex  canone 
citato  Tridentini :  constat  autem  coronam 
solum  tribui  meritis,  seu  operibus  dignifi- 
catis  per  gratiam. 

Respondetur  tripliciter  posse  intelligi,  solutio. 
quod  adultus  accedat  attritus  ad  Sacramen- 
tum,  in  quo  gratiam  assequitur.  Primo  ita 
ut  persovcrent  in  seipsis  actus  fidei,  spei, 
et  attritionis,  quibus  se  disposuit  ad  suscep- 
tionem  Sacramenti.  Secundo  ita  ut  non 
existant  pro  lunc  in  seipsis  physice  ct  for- 
maliter ;  porsevercnt  tamon  virtualiter,  et 
sicut  in  elfectu  in  alio  actu  formaliler,  et 
intrinsece  liboro,  et  honesto.  Tertio  ita  ut 
prajdicti  actus  neque  in  seipsis  formaliter, 
nec  virtualiter  in  aliquo  alio  actu  intrin- 
sece  libero.  et  honesto  physice  porscverent, 
sed  moralitor,  quatenus  scilicct  non  sunt 
retractati,  ut  contingeret  si  catechumeims 
pramissis  attritione  poccatorum,  ctdeside- 
rio  manifesto  suscipiendi  Sacramcntum 
Baptismi  alienetur  mcnte,  et  in  hoc  statu 
illud  suscipiat. 

In  primo  igitur,  ctsocundo  casu  juslifi- 
catur  adultus,  ct  in  ipso  instanti  justifica- 
tionis  Jiabet  moritum  vila)  aotornac.  IIoc 
autem  non  ex  eo  contingit,  quod  gratia  di- 
gnificet  opera,  in  quorum  substanliam  non 
inlluit  activc;  sed  quia  ipsi  actus  fidei,  ctc. 


llu 


DE  CIIAKITATE. 


sive  ut  coiilimiali  in  scipsis  formaliter,  et 
phvsico,  sive  ut  perseveraiitos  virtualiter 
in  alio  actu  iiitriiisece  libero.  el  lionesto, 
producuntur  ex  iiilluxu  grali.c,  et  charita- 
tis :  h;ec  quippe  virlus  ita  dominatur  vo- 
luntati  et  reliquis  potentiis  rationalibus, 
ut  00  ipso.  quod  exislat  in  anima,  influat 
elTective  in  omnes  actus  honestos  ab  illis 
elicitos;  et  ab  hinc  provenit,  quod  dolor 
peccatorum  coexislens  gratia?,  ncqueat  esse 
pura  attritio,  sed  habeat  contrilionis  per- 
fectionem,  jaxta  doctrinam  D.  Thom.  loco 
cilato.  Videantur  qua?  diximus  tractatu  IG, 
disputat.  1,  dub.  0,  per  totum. 

In  terlio  vero  casu  suscipit  quidcm  adul- 
tus  grafiam,  sed  non  videmus,  qualiter  ha- 
bere  pcssit  moritum  ad  vitnm  a?tornam ; 
cum  in  inslanti  infusionis  gralia;  nullum 
actum  habeat  inlrinsece  liberum,  et  hones- 
tum,  qui  possit  dignificari  ab  illa.  Unde  si 
prodictus  homo  decederet  e  vita  in  tem- 
pore  immediale  sequenti  ad  praidictum 
instans,  consequeretur  gloriam  per  modum 
ha^reditatis  prascise.  Cujus  oppositum  nec 
apparenter  colligitur  ex  canone  citato  Tri- 
Tridcnt.  dentini,  quoniam  ibi  Concilium  non  docet 
omnem  adultum  decedentem  in  gratia  con- 
sequi  de  faclogloriam  per  modum  coronu, 
in  quo  valde  hallucinantur  plures  Theo- 
logi ;  sed  bona  opera  hominis  justificati 
esse  meritoria  vita?  3;terua3,  quod  longe  di- 
versum  esl  a  pra?cedenti,  nobisque  minime 
adversatur;  quoniam  adultus,  quem  in  hoc 
tertio  casu  raro  contingenti  descripsimus, 
nullum  habuit  opus  procedens  a  gratia,  aut 
physice  illi  coexistens. 


III. 


Exploditur  alia  evasio  ex  Cajetano. 

Teriinm  o.").  Alia  via  occurrit  Cajetanus  nostraj 
glum.   rationi<o?n.  I  morum  opusc.  tract.4,  quxst. 

Cajetan.  \,  de  atlritione,  et  contritione,  negando  sci- 
licet  majorem,  quia  amor  super  omnia  Dei 
ut  objecli  beatifici,  non  habot  ex  suis  pro- 
priis,  et  intrinsecis  pra-dicatis  condignita- 
tem  ad  gloriam,  sed  ex  superveniente  acci- 
dentaliter  informatione  gratiaj,  a  qua  potest 
separari.  Tum  quia  finis  est  nobilior  iis, 
qua;  sunt  ad  finem,  ob  idque  iion  potest  ab 
illis  de  condigno  promereri :  constat  autem 
beatitudinem  esse  finem  amoris  charitatis. 
Tum  etiam,  quia  in  hac  vita  nemo  potest, 
seclusa  revelatione,  certo  scire  se  esse  in 
gratia:sed  multi,seclusa  revelatione,  sciunt 


certose  diligere  superomnia  Deum  ul  ob- 
jcctum  beatificum,  alciue  etiam  detestari 
peccata  super  omiiia  delestabilia  ;  quia  ex 
testimonio  conscientia}  innotescit  cuilibet, 
an  constiluat  Deum  pro  ultimo  fine,  proj- 
ferendo  ipsum  ex  voluntate  deliborata  om- 
nibus,  quaj  desiderari,  et  haberi  possunt  ; 
an  vero  secus.  Sicut  enim  est  in  nostra  po- 
testatoconstituere  nobis  pro  ultimo  fine  re- 
gnum  temporalo;  ita  esl  innoslra  potestato 
constituere  nobis  Deum  ut  est  objectum 
beatificans  pro  fine  ultimo.  Ergo  amor  su- 
per  omnia  Dei  ul  objecli  beatifici,  et  ultimi 
finis,  non  estex  se  condignus  gloria?,  nequo 
indispensabiliter  connexus  cumgraliasicut 
cum  principio  eiTectivo,  alias  soclusa  rove- 
latioue  constaret  certo  pluribus  se  esse  in 
gratia,  quod  est  contra  fidom. 

Haec  tamen  evasio  facile  impugnatur.  liefina- 
Primo,  quia  ex  eo  actus  procedentes  a  gra- 
tiasunt  condigui  vitas  ajterna;,  quia  parti- 
cipantab  illa  relationemad  ultimum  finem 
supernaturalom  ;  nam  ox  vi  hujus  relatio- 
nis  habont  ex  se  intrinsece  protium  a^qua- 
lis  valoris  cum  gloria  :  sed  amor  charitatis, 
dequo  in  prffisenli,  conslituitur  in  sua  dif- 
ferentia  specifica  per  habitudiuem  ad  ulti- 
mum  fiuem  superuaturalem  :  ergo  ex  sua 
specie  estcondiguus  vita}  aeterua?,  etessen- 
tialiler  connexus  cum  gratia  sanctificante, 
sicut  cum  principio  sui  eflectivo. 

Secundo,  quia  sicut  viverc  in  communi 
sumptum,  est  moveri  a  se,  ita  vivero  vita 
gratiaa  est  moveri  in  Deum  sicut  in  finem 
ultimum  supernaturalem  ;  ejusmodi  quippe 
actus  non  est  homiuis  mortui  in  peccato, 
sed  viventis  vita  deifica.  Tum  quia  por  il- 
lum  communicat  creatura  cum  Doo  in  mo- 
do  vivendi  proprio  illius.  Tum  etiam,  quia 
dum  creatura  exiilit  iu  peccato,  nou  ost 
conversa  in  Deum  sicut  in  finem  ultimum, 
sod  aversa  potius  ab  illo  :  sed  amor  chari- 
tatis,  de  quo  in  prajsenti,  est  motus,  seu 
conversio  iu  Deum  sicut  in  finem  omnino 
ultimum  superuaturalem  :  igitur  ex  sua 
spocie  est  vilalis  vita  divinaj  gratiaj.  Cons- 
tat  autem  actum  honestum,  quatenus  vita- 
lem  vitagratiaj,  esse  counexum  essentiali- 
ter  cum  illa  sicut  cum  principio  effectivo, 
habereque  condiguitatera  ad  gloriam. 

5G.  1'robatioues  autem,  quibus  nititurcontra- 
evasio  Cajetani,  parvi  momenli  sunt.  Adyj^g^gr 
primam  ouim  (qua:  si  quid  probat,  etiam  vaniur. 
conviucit  actus  honestos  hominis  justi,  qua- 
tenus  formaliter  dignificatos  per  gratiam, 
nonesse  condignos  beatitudinis,  cum  adhuc 

prout 


DISP,  IV,  DUB.  III. 


I4T 


prout  sic  formati  ordinentur  ad  illam  sicut 
ad  finem) :  respondetur  amorem  superom- 
nia  Dei  ut  objecti  boatifici  posse  sumi  du- 
pliciter  :  uno  modo  physice.  quo  pacto  non 
ada^quatperfectionem  beatitudinisralio  mo- 
do  moraliteret  secuadum  prudentum  a^sti- 
mationem  ;  et  Iiac  ratione  est  tanti  valoris, 
quanti  illa  :  quoniam  perfectio  physica,  in 
qua  beatitudo  excedit  actum  charitatis,ada3- 
quatur,  et  compensatur  in  a^stimatione  di- 
vinae  justitiae  per  honestatem  moralem,  et 
libertatem,  quae  insunt  pra?dicto  amori  ; 
secus  autem  beatitudini  ,  ut  exposuimus 
trad.  16,  disp.  3,  dnb.  2. 

Ad  secundam  negatur  minor.  quia  se- 
clusa  divina  revelatione,  ex  nullo  princi- 
pio  potest  evideater  constare  homini,  quod 
diligit  Euper  omnia  Deum  utfinem  omnino 
uUimum  supernituralem.  Tura  quia  etsi 
sit  innostra  potestate,  supposito  tamen  ad- 
jutorio  divini  auxilii,  constituere  nobis 
Deum  pro  ultimo  fine,  ipsumque  proinde 
supor  omnia  diligere  ;  quia  tamen  hic  ac- 
tusest  entitative  supernaluralis,  etnobilis- 
simus,  idcirco  non  potest  illius  exisfen- 
tia  innotescere  nobis  evidenter,  seclusa  re- 
velatione  divina.  Pra^sertim  cum  animus 
hominis  sit  valde  multiplox,  et  qui  magna 
cum  difficuItatedeprehenditur.Tum  etiam, 
quia  alias  eo  ipso  sciret  evidenter  homo  se 
esse  in  gratia,  inciderotque  proinde  in  in- 
conveniens,  quod  evitare  intendit  Cajeta- 
nus.  Et  ratio  est  perspicua,  quia  eslo  amor 
super  omnia  Dei  ut  finis  ultimi  supernatu- 
ralis  non  sit  connexus  inseparabiliter  cum 
gratia  sanctificanle  sicut  cum  principio  ef- 
fectivo,  bene  tamen  sicut  cum  forma,  ad 
quam  disponit  ultimo  ;  iiam  ultima  dispo- 
sitio  ad  aliquam  formam  connectitur  inse- 
parabiliter  cum  illa  :  crgo  eo  ipso,  quod 
quis  sciat  cvidenter,  quod  diligit  super  om- 
niaDeum  ut  objoctum  beatificans.  cognos- 
cit  eadem  certitudine  se  esse  in gratia,  quod 
est  conlrarium  fidei,  ut  ex  professo  osten- 
dimus /rac/a/u  11,  dispufal.  U,  dultio  unico. 
«spon-  ."jT.  i\ec  relert  id,  quod  respondet  Cajo- 
3ajct.  tanus  huic  impugnalioni,  videlicet  amorem 
super  omnia  Dei  ut  finis  ultimi  supernatu- 
ralis  esse  in  duplici  dillerentia  :  alium  su- 
pernaturalom,  procedentemque  ab  auxilio 
divino,  et  hic  est  ullima  dispositio  ad  gra- 
ti'un,  nec  polest  .separari  ab  illa  :  alium 
vero  naturalom.  qui  non  procedit  a  divino 
auxilio,  sedelicilur  mfurae  viribus,  ob  id- 
que  non  cst  ultima  disposifio  ad  gratiam, 
haljot  lamen  cum  prajcodenti   actu   tantam 


similitudinem,  ut  nequeat  homo  absque  lu- 
mine  divinae  revelationis  illos  inter  se  dis- 
cernere.  Quapropter  etsi  constet  illi  evi- 
denter,  quod  habet  amorem  super  omnia 
Dei  ut  finis  ultimi  supernaturalis  ;  non  ta- 
men  ob  id  cognoscit  evidenter  se  esse  in 
gratia,  quia  ignorat  utrum  praedictus  amor 
procedat  ab  auxilio  supernaturali,  necne, 
sitque  proinde  ultima  dispositio  ad  gra- 
tiam,  vel  potius  actus  naturalis  ab  illa  se- 
parabilis. 

Contra  enim  est  primo,  quod  amor  super  ^(y^"'" 
omnia  Dei  ut  objecti  beatifici  non  potest 
esse  actus  naturalis,  sed  debet  esse  super- 
naturalis  ordinis ;  nam  qualitas  actus  se- 
quitur  naturam  sui  objecti,  objectum  au- 
tem  pra^dicti  amoris  est  supernaturale  tam 
in  esse  rei,  quam  in  esse  attingibili;  quia 
terminat  illius  respectum,  ut  propositum, 
et  regulatum  per  lucem  fidei  :  constat  au- 
tem  ad  productionem  aclus  supernaturalis 
necessarium  esse  supernaturale  auxilium. 
Quo  discursu  usi  sumus,  illumque  late  ex- 
pendimus /rac/.  14,  disp.  3,  dub.  3,  ubi  os- 
tendimus  implicare  assensum  fidei  natura- 
lis,  qui  attingat  objectum  sub  motivo  fidei 
thoologicae. 

Secundo,  quia  amor  Dei  super  omnia, 
nedum  ut  objecti  beatifici,  sed  etiam  ut  au- 
thoris  natura^,  est  incomposibilis  cum  pec- 
cato  mortali,  atque  ideo  in  hoc  statu  con- 
nexus  cum  gratia  sanctificante,  ut  ex 
communi  doctrina  Thomistarum  ostendi- 
mus  tract.  cit.  disp.  2,  dub.  4.  Ergo  eo  ipso, 
quod  quis  sciat  evidenter  se  diligere  Deum 
super  omnia,  cognoscit  evidenter  se  esse  in 
gratia,  quamvis  ignoret  dilTerentiam  speci- 
licam  praidicti  amoris.  Quia  eo  ipso,  quod. 
sciatevidenter  se  diligero  Deum  super  om- 
nia,  cognoscit  eadem  certitudino,  quod  non 
est  in  peccato  mortali  :  eo  ipso  autem,  quod 
homo  non  sit  in  peccato  mortali,  necessario 
est  in  gratia,  quia  de  facto  inler  hacc  duo 
extrema  non  cadit  mcdium. 

Tertio,  quia  quid([uid  fuerit  de  his,  nos- 
traconclusio  procedif  delerminatedeamoro 
Dei  super  omnia,  qui  est  entitative  super- 
naluralis  el  incompossijilis  ex  natura  rei 
cum  peccato,  morlali  ;  de  hoc  enim  actu 
asserimus  esseex  sua  specie  condignum  vi- 
tac  aDternac,  connexumque  proinde  ossen- 
tialiter  cum  gratia,  sicut  cuni  jjrincipio  sui 
efieclivo;  quod  nullatenus  labefactaturova- 
sione  Cajolani. 


U8 


DK  CIIAKITATK. 


Sentoii 

\U  0|>- 

posiu. 


Ferraia 
Cajeiaii 
Valeui 
Loria. 
Anuxo. 


Priiuuiii 
argu- 
mcnluo: 


Referlur  opinio  contraria. 

'18.  Contrariam  tamen  sententiam,  qua; 
asseril  actiini  charilatis  non  connocti  ossen- 
lialitor  ciim  gratia  sanclificante  sicut  cum 
principio  sui  ofTectivo,  ac  proinde  posse, 
allenta  Doi  omnipolontia,  produoi  a  crea- 
lura  in  virtiito  solius  auxilii  actualis,  mul- 
tos  habet  patronos  :  illam  enim  pracler  as- 
signalos  locosupra  citalo  n.  28,  defendunt 
Capreol.  in  '2,  dist.  28,  quxst.  unica,  Fer- 
rara  3,  cantra  gent.  cap.  ITjO,  Cajetan,  ubi 
supra,  et  I,  -2,  q.  1 13,  art.  8,  Valentia  ibi, 
(/1^7).  I,  (7.  \2.  punrt.  3,  Lorca  et  alii,  quos 
refert  et  sequitur  Arauxo  in  hac  2,  2,  q.  23, 
art.  2,  dub.  2. 

Probatur  haec  opinio  primo,  quia  licet 
.  Christus  Dominus  non  haberet  habitum 
gratian  sanctificantis ,  posset  tamen  cum 
motione  divini  auxilii  elicero  amorem  su- 
per  omnia  Dei  uf  finis  omnino  ultimi  su- 
pernaturalis,  ut  liquet  ex  his,  quas  admisi- 
mus  ilub.  pr.Tced.  igitur  hic  amor  non 
connectitur  essontialiter  cum  habitu  gratiae 
sicut  cum  principio  efTectivo,  sed  produci 
potest  virtute  auxilii  transeuntis. 

Huic  argumenfo  respondetur  primo  ne- 
gando  anfecedens;  nam  qua5  expondimus 
tract.  lo,  disp.  2,  duh.  0,  §  5,  manifestant 
esse  falsum  :  quaj  referre  non  oportet  in 
prajsenti,  ne  aclum  agere  videamur. 

Sed  quantum  attinet  ad  motivum,  quod 
in  hoc  dubio  expendimus,  desumptum  ex 
parte  valoris  a^qualis,  sive  condignitatis 
actus  charifatis  cum  gloria,  potest  secundo 
rcsponderi,  admisso  antecedenti,  negando 
consequenfiara  infellecfam  de  actu  charita- 
tis  elicito  a  pura  creatura;  nam  gratia 
unionis  hypostafica^  continet  eminenfi  mo- 
do  perfecfionem  moralem  gratifr;  accidenta- 
lis,  qua  sanctificantur  filii  Dei  adoptivi. 
<)uocirca  licet  prsdicti  unio  possit  esse 
principium  radicaie  amoris  super  omnia 
Dei  ut  objocti,  non  sequitur  quod  hujusmo- 
di  actus  non  connectatur  essentialiter  in 
creatura  cum  gratia  sanctificante,  sicut  cum 
principio  effectivo,  fierique  proinde  possit 
in  virtute  solius  auxilii  transeuntis.  Quia 
hujusmodi  auxilium  neque  formaliter,  nec 
eminenter  continet  perfectionem  grati® 
habitualis  ;  et  ideo  eo  ipso,  quod  supposi- 
tum  creatum  careat  hujusmodi  gratia,  non 
potest  producere  amorem  super  omnia  Dei 
ut  ultimi  finis  supernaturalis,  quia  caret 


principio  sulTicionter  pr.Tconfentivo  illius. 
fndeex  lioc  argumcnfo  soliim  convinci  va- 
let,  prajdicfum  actum  amoris  connocfi  es- 
senfialitor  cum  gratia  sanctificante,  sive 
accidonfali.  sive  substanliali,  et  hypostati- 
ca,  quam  in  asserfione  non  exclusimus. 

59.  Sed  confra  arguitur  secundo.  In  or-j^flj^^i^ij; 
dinesupornaturali  possibilo  est,  et  de  facto  numen- 
datur  auxilinm   transions,  in  quo  partici-    ^"'"' 
patur  virfualifer  habitus  charilatis  :  ergo 
etiam  erit  possibile  anxilium  actuale,  in 

quo  participetur  gratia  virtualiter,  ani- 
mamque  transeunter  sancfificet ;  non  enim 
pofestadduci  ratio  elTicax,  qu.-Econlrarium 
suadeat.  Sed  in  virtute  utriusque  istiusau- 
xilii  sufTicienter  praGcontinotur  amor  Dei 
supor  omnia,  et  condignita.s  illiiis  ad  beali- 
tudinem  :  ergo  atfouta  Dei  omnipotenlia 
produci  potesf  a  croatura  abque  gratia  ha~ 
bituali. 

Respondetur  nogando  primam  conse-J{«spon- 
quentiam ;  est  enim  maxima,  disparitas 
utrobique.  Nam  quodlibet  auxilium  tran- 
siens  ordinaf ur  por  se  primo  ad  oporandum, 
quia  ha^c  ordinatio  ostdoconceptu  essenliali 
motionis  transeuntis  :  forma  autera  respi- 
ciens  per  se  primo  operationem  non  potest 
participare  directe  gratiara  sanctificantem, 
nec  recipi  immediate  in  aniraa,  illamque 
justificare.  Tum  quia  gratia  non  orJinatur 
perseprimo  ad  aliquam  operationem,  sed 
ad  dandum  esse  supernaturalo.  Tum  etiam, 
quia  cum  anima  respiciat  per  se  primo  csse 
naturale,  solum  est  capax  recipiendi  irame- 
diate  in  seipsa  forraam  perfecfivam  hujus 
essc,  coraraunicando  aliud  supernaturale, 
qualis  est  habitus  gratia>  sauctificantis,  nec 
potest  esse  forraa  ox  natura  sua  transiens, 
utpote  orninala  ad  operandum.  Quocirca 
etsi  charitas  participari  queat  ab  auxilio 
actuali,  et  transeunti,  secus  vero  gratia. 
Videatur  D.  Thom.  qu-vst.  27  de.  Veritate.  i>-  Tiio. 
artic.  2,  ad  uU.  Quara  doctrinam  fuse  ex- 
pendimus  loco  supra  cilato,  §  6. 

60.  Tertio  argtiifur,  quia  non  raagis  ne-Tfiriiuni 
cessaria  est  charitas  ad  araorem  supor  om-mcnium. 
nia,  quam  necessariura   sit   lumon  gloria^ 

ad  visionem  beatificam.  ut  constat  a  pari- 
tate  :  sed  habitus  luminis  gloria^  non  est 
simpliciter  necessarius  ad  videndum  Deum 
in  seipso  ;  potest  onira  videri  in  vi  luminis 
transeuntis,  ut  liquet  ex  visione  D.  Pauli, 
et  doctrina,  quam  tradit  D.  Thom.  quxst.  d.  tiio. 
13  de  Veritate,  articulo  2.  Ergo  nec  habitus 
charitatis  est  simpliciter  necessarius  ad 
diligendum  Deum  super  omnia,  sed  sufTi- 

ciet 


DISP.  IV,  DUB.  III. 


149 


ciet  ad  id  auxilium  transiens  :  at  amor  qui 
non  dependet  essentialiter  abhabitu  chari- 
tatis,  non  potest  habere  dependentiam  es- 
sentidlem  agratia,  cum  non  dependeat  ab 
ista,  nisi  mediante  illa  :  ergo,  etc. 

'"Tho"  Respondetur  ex  D.  Thom.  quxat.  20  de 
'  Veritaie,  articulo  2,  concesso  priori  syllo- 
gismo,  negando  minorem  subsumptam.  Ex 
cujus  probatione  potius  deducitur  contra- 
rium,  quia  sicut  amor  naturalis  magis  de- 
pendet  ab  anima  rationali,  quam  a  volun- 
tate.a  qua  proxime  elicitur,etqua  mediante 
dependet  ab  anima  :  ita  amor  supernatu- 
ralis  Dei  ut  fuiis  ultimi,  magis  dependet  a 
gratia  sanctificanle  in  qua  radicatur,  quam 
ab  habitucharitatis,  a  qua  proxime  oritur; 
et  ideo  qiuamvis  per  absolutam  Dei  poten- 
tiam  produci  possit  absque  influxu  istius, 
neutiquam  vero  absque  illius  concursu. 
Ratio  est,  quia  gratia  sanctificans  est  neces- 
saria  per  modum  naturae  proportionantis 
animam  ad  dilectionem,  et  visionem  Dei  in 
seipso  :  unde  illa  deficiente,  nequeunt  pra3- 
dicta^  operationes  in  homine  existere  ;  illa 
vero  supposita ,  et  influente  radicaliter, 
possunt  ab  eo  produci,  sive  mediante  habi- 
tu  proxime  operativo,  sive  in  virtute  mo- 
tionis  transeuntis.  Videantnr  quai  diximus 
loco  proxime  citato. 

)rtum     61.  UItrmo,et  difficilius  arguitur  :  nam 

Qfum.si  propter  aliquam  rationem  amor  Dei  su- 
per  omnia  authoris  supernaturalis  connec- 
teretur  essentialiter  cum  gratia  sanctifi- 
cante.sicutcumprincipioefiectivo,  maxime 
quia  est  ex  sua  specie  condigiius  vitas  a^ter- 
na)  :  sed  hoc  est  falsum  :  ergo,  etc.  Proba- 
tur  minor  :  tum  quia  sicut  actus  charitatis 
est  motus  in  beatitudinem,  ita  et  actus  spei; 
constat  autem  actum  spei  non  esse  ex  se  vi- 
132  ajternffi  condignum.  Tum  etiam,  quia 
charitas  secundum  se  sumpta,  non  est  causa 
aclus  meritorii  vitio  ijeternaj,  sed  quatenus 
informata  per  gratiam,  quas  est  forma  ip- 
sius  charitatis,  sicut  aliorum  virtutum,  ut 

Tho.docet  D.  Thom.  in  3,  distinct.  27,  qumst.  2, 
artic.  4,  quxstiunc.  3  ad  2  et  5,  et  ijuxst.  27 
de  Veritate,  art.  2  ad  6.  Sed  amor  super 
omnia  Dei  ut  finis  ultimi  supernaturalis, 
consideratus  secundum  suam  speciem,  cor- 
respondet  charitali  secundum  se  sumpta?, 
utpote  qua;  est  inclinatio  habituaiis  in  pra)- 
dictum  fincm  :  igitur  pra^diclus  amor  non 
est  ex  spocie  sua  vita;  ajterna;  condignus. 

Tiw.  Id  quod  expresse  docet  D.  Thom.  quxst. 
modo  citata  de  Veritate,  articul.  2  ad  4,  his 
verbis  :  «  Dicendum  quod  charitas  non  suf- 


«  ficeret  ad  merendum  bonum  a^ternum, 
«  nisi  praesupposita  idoneitate  merentis, 
«  qua2  est  per  gratiam  ;  aliter  enim  dilectio 
«  nostra  non  esset  tanto  pra^mio  condi- 
«  gna.  »  Quod  iterum  repetit  articulo  se- 
quenti,  ad  5. 

Confirmatur,  quia  actus  honestus  non  ex  Confir- 
eo  est  condignus  vita^  a3terna3,  quia  ordina-  ™'*''°" 
tur  in  Deum  sicut  in  ultimum  finem  ;  sed 
quia  importat  specialem  modum  dependen- 
tiae  a  gratia  sanctificante,  ratione  cujus  est 
actus  hominis  Deo.accepti  :  sed  actus  cha- 
ritatis  ex  sua  specie  solum  importat  ordi- 
nem  ad  Deum  sicut  ad  ultimum  finem  : 
ergo  ex  suis  meritis  non  est  condignus  vitae 
aeterna^,  Major,  quae  sola  indiget  proba- 
tione,  suadetur.  Tum  quia  charitas  secun- 
dum  se  sumpta,  non  potest  efficere  opus 
condignum  vita;  ajternae,  ut  modo  vidimus 
ex  D.  Thom.  et  ex  eo  insuper  liquet,  quia  d.  Tho. 
per  suam  informationem  non  reddit  homi- 
nem  praedicta^  vita^  condignum  :  constat  au- 
tem  charitatem  secundum  se  sumptam  esse 
causam  sufficientem  amoris  tendentis  in 
Deum  sicut  in  finem  ultimum.  Tum  etiam, 
quia  charitas  participat  a  gratia  efficaciam 
merendi,  ut  tradit  D.  Thom.  locis  relatis  : 
sed  non  participat  ab  illa  vim  ordinandi 
suos  actus  in  ultimum  finem,  cum  in  hac 
virtute  sita  sit  essentia  ipsius  charitatis  : 
igitur  actus  honestus  non  ex  eo  est  merito- 
rius  vitffi  aeternae,  quia  refertur  in  Deum 
sicut  in  finem  ultimum,  sed  quia  sortitur 
specialem  modum  dependentia;  a  gratia 
sanctificante,  sive  conjunctionis  ad  illam. 

Respondetur  negando  minorem,  ad  cujusoecurri- 
primam  probationem  dicendum  est,  quod'^[JJ[S"" 
actus  spei  est  motus  in  beatiludinem  per 
modum  pra;tensionis  innitentis  divino  au- 
xilio,  et  merito  charilatis  :  quo  pacto  po- 
test  optime  natura  inferior  tendore  in  rem 
superiorem,  ad  quam  non  habel  condigni- 
tatem,  aut  exigentiam.  Ca^terum  actus  cha- 
ritatis  cst  motus  absolutus,  et  perfectus  in 
beatitudinom,  sicut  in  fruclum  sibi  pro- 
portionatum;  nam  qui  ardenter  amat,  con- 
dignus  est  visione  amati.  et  ideo  non  po- 
test  non  importare  condignitalem  ad  illam. 
Quaj  solutio  dcsumitur  cx  D.  Thom.  1,2,  ^  ,j,,,^ 
((uxst.  111,  artic.  4  in  corp.  ubi  sic  habet  : 
«  Considerandum  cst,  quod  vita  a;terna 
«  in  Dei  fruitiono  consistit ;  motus  autem 
«  humana)  rnentis  ad  fruitioneni  divini 
«  boni  est  proprius  actus  cliarilatis,  per 
«  quem  omnesactus  aliarum  virtutum  or- 
«  dinantur  ad  ultimum  fincm,  secundum 


i:o 


UE  CilAKlTAlL;. 


«  quod  ali.T  virliilos  imporantur  a  chari- 
«  talo  :  o\  idoo  moritiim  vita^  a^tenuT  primo 
«  pertinct  ad  charitatoni,  ad  alias  autem 
0  virtules  ?ecundario.  secundum  quod  ea- 
«  rum  aclus  a  charitate  impcrantur.  »  Ibi, 
iit  vidcs,  ox  00  .\ng.  Doct.  asserit,  merilum 
vitac  a?ternaD  pertinere  per  se  prinio  ad 
charitatom.  quia  illius  actus  est  motus  in 
vitam  a^ternam. 
d°t'|io  lii^liquac  propositi  argumenti  probationes 
majoris  sunt  momonti.  (Juas  proinde  ut 
perfecte  dissolvamus,  nota  primo,  quod 
gratia  est  charitatis  forma  eo  modo,  quo 
essentia  animai  est  forma  voluntatis ;  sic 
enim  explicat  illius  informationem  D. 
Thomas  in  3,  disl.  "27,  (jUTSt.  2,  artic.  -4, 
quTstiunc.  3  ad  2;  anima  autem  non  dici- 
tur  forma  voluntatis,  quia  conferat  illi  ali- 
quam  perfeclionem  ipsius  speciei  superad- 
ditam ;  sed  ex  eo  pra^cise  ,  quia  radicat 
connaturalem  ejus  inclinationem  ad  bo- 
num  rationis  :  quocirca  gratiam  esse  for- 
mam  charitatis ,  nihil  aliud  pra?sefert, 
quam  esse  radicem  illius;  nam  radix  est 
superior  virtute,  quam  radicat  :  omnisau- 
tem  causa  superior  induil  rationem  forma} 
D.  Tho.respectu  inferioris,  ut  tradit  D.  Thom.  loco 
citalo,  his  verbis  :  «  Cum  superiora  sint 
«  formalia  respectu  inferiorum,  quasi  per- 
«  fectiora,  quod  participatur  a  superioribus 
«  in  inferioribus,  formale  est.  »  Et  post 
pauca  :  «  .Simililer  essentia  anima^  supe- 
«  riorest  voluntate,  in  quantum  ab  essen- 
«  tia  voluntas ,  et  omnes  vires  anima 
«  fluunt.  Et  ideo  gratia,  quaj  est  perfectio 
«  essentiffi  animaj,  conslituens  ipsam  in 
«  esse  spirituali,  est  forma  charitalis,  et 
«  prudentia?,  et  temperantia^.  »  Polestque 
illuslrari  ha?c  doctrina  alio  exemplo  ex  ea- 
dem  quffistione  27  de  Verit.  ariic.  5  ad  5, 
nam  gratia  (ut  ibi  insinuat  S.  Doct.)  est 
forma  charitalis  ad  eum  modum,  quo  pru- 
dentia  dicitur  forma  virtutum  moralium  : 
constat  autem,  prudentiam  ex  eo  pra;cise 
esse  formam  virtutum  moralium,  quia  per 
modum  regulaj,  et  causa?  superioris  produ- 
cit  in  illarum  actibushonestatem  moralcm, 
quam  prajdictas  virtutes  per  se  primo  res- 
piciunt,  et  a  qua  speciem  desumunt  :  ergo 
gratia  non  dicitur  forma  charitatis,  quia 
addat  illius  actui  aliquam  perfectionem, 
quam  pra?dicta  virtus  ex  sua  specie  non 
respiciat,  sed  quia  influit  per  modum  fun- 
damenti,  et  regulae  in  ipsam  charitatem,et 
ejus  actus  illammet  perfectionem,  qua  in 
suo  esse  specifico  constituuntur. 


02.  Seoundo  nota,  quod  porfectio,  quam  Not.i  2. 
participat  uctus  honoslus  cx  inlluxu,  ct  for- 
mationc  grali;r>,  non  potest  osso  alia,  quam 
Jiabiludo  ad  Douni  sicut  ad  ullinuim  finem 
super  oninia  dik'ctuni,  ut  constat  tiim  cx 
notabili  modo  pra?mi.sso  :  tum  etiam,  quia 
cfTectus  propriusgratia;  dcbet  sapeic  illius 
indolcm.  et  naturam  ;  undi^  cum  essentia 
gratias  consistat  in  radice  videndi.  etaman- 
di  Deum,  proul  ost  in  seipso,  forma  por 
quam  digtiificat  aclus  Jione.^tos,  debct  esse 
ordo  ad  hunc  fiiicm.  'funidoinde,  quia  om- 
ne  quod  per  se  respicit  principium  effecti- 
vum,  debet  jier  se  respicere  aliqucm  finom, 
quia  nullum  agens  operatur  nisi  ex  motio- 
ne  finis,  ct  in  ordine  ad  illum,  ut  expcndil 
Divus  Thomas  in  2,  dislinct.  40,  qwvst.  2,1).  Tho. 
art.  5;  sed  perfcctio,  per  quara  actus  digni- 
ficantur  a  gralia,  depcndct  per  se  ab  illa 
sicut  a  principio  enectivo  :  ergo  tendit  per 
se,  et  ordinatur  ad  aliquem  finem,  qui  non 
potest  esse  alius,  quam  Deus  ul  bcatificans, 
et  summe  bonus  in  seipso,  cum  elevemur 
per  gratiara  sanctificanlcm  ad  participatio- 
nem,  et  fruitioncm  illius.  Tum  denique, 
qui  ut  tradit  idera  S.  Doctor.  2,  2,  q.  23,  D.  Tho. 
arl.  8,  in  moralibus  illa  causa  dat  formam 
actui,  quae  confert  illi  ordinem  ad  finem  : 
sed  gratia  reddit  aclus  meritorios  dando 
illis  supremara  forraam,  qua?  respccfu  nul- 
lius  se  habet  ul  materia  :  ergo  dignificat 
illos  conferendo  illis  ordinera  ad  supre- 
mura  finem,  qualis  est  Deus  ut  beatificans. 

Ex  quo  infertur  prirao,  quod  araor  super 
omnia  Dei  ut  finis  ultimi  supernaturalis, 
habet  ex  se  condignitalera  ad  gloriara  ;  quia 
constituitur  in  sua  specie  per  formam,  per 
cujus  participalionora  alii  actus  proceden- 
tes  a  gratia  fiunl  infrinsece  vita^  a?ternaG 
condigni.  Atque  hinc  infertur  secundo  , 
prffidictum  actum  connecti  essentialiter 
cum  gratia,  sicut  cum  principi-j  effectivo, 
quia  actus  ul  condignus  beatitudinis  im- 
portat  hujusmodi  coiinexionera  cura  illa. 
gua3  videnlur  csse  porspicua  Divo  ThoraajU  'Jho. 
locosupra  adJucto  ex  1,  2,  ubi  dicit,  meri- 
tura  vita?  a^ternae  consisfere  principaliter 
in  actu  charitatis  :  et  in  3,  dislinct.  29, 
quxst.  2,  artic.  4,  quxstiunc.  4  ad  3,  ubi 
docet,  quod  amor  charitafis  participat  es- 
sentialiter  vitara  gratia?  :  et  quxst.  2,  de 
Malo,  art.  5  ad  7,  et  quxst.de  Charitate,  arl. 
C,  et  supra,  quxst.  23,  artic.  8,  et  pluribus 
aliis  in  locis,  in  quibus  statuit  actus  hones- 
tos  ex  eo  esse  meritorios  vita^  a;terna),  quia 
ordinantur  actu  in  finem  charitatis. 

Observa 


DISP.  IV.  DUB.  III. 


151 


ota  3.  63.  Observa  denique,  quod  ratio  specifica 
charitatis  potestsumi  dupliciter:  unomodo 
inadaGquate  quantum  ad  id  quod  exprimit, 
quo  paeto  solum  dicit  actualem  benevolen- 
tia3  amorem  ad  ultimum  finem,  praBcisive 
a  quovis  alio  respectu.  Secundo  modo  ada- 
quate,  atque  ideo  secundum  id  etiam,  quod 
implicite  claudit ;  et  hac  ratione  importat 
habitudinem  conjunctionis  cum  gratia,  si- 
cut  cum  radice,  a  qua  formatur,  estque 
proinde  amicitia  hominis  ad  Deum  ;  nam 
Tho.  utex  professo  probat  D.  Thom.  in  3,  dis- 
tinct.  27,  qucvsf.  2,  art.  4,  quscstiunc.  4, 
charitas  non  pofest  esse  informis,  sed  con- 
nectitur  essentialiter  cum  gratia,  sicut  vo- 
luntas  cum  anima,  aut  virtus  moralis  cum 
prudentia. 

Si  ergo  virtus  charitatis  primo  modo 
consideretur,  non  est  causa  adasquata  actus 
meritorii,  etiam  intra  lineam  causae  proxi- 
ma3 ;  bene  tamen  si  posteriori  modo  con- 
sideretur,  quia  prout  sic  operatur  in  vir- 
tute  gratia;,  estque  proxima,  et  immediata 
perfectio  virtutum,  sicut  ipsa  gratia  prima, 
Tjjo  et  radicalis,  ut  expresse  tradit  D.  Thom. 
qussst.  14,  de  Verit.  art.  o  ad  6,  et  in  corp. 
his  verbis  :  «  Oportet  quod  habitus  in  infe- 
«  rioribus  viribus  formentur  per  habitus, 
«  qui  sunt  in  superioribus  ;  et  sic  ab  aliqua 
«  virtute  superiori  debet  esse  inferiorum 
«  virtutum  formatio,  non  a  gratia  imme- 
«  diate.  Unde  communiler  dicitur,  quod 
«  charitas  est  forma  virtutum,  non  solum 
«  in  quantum  habet  gratiam  inseparabili- 
«  ter  annexam,  sed  etiam  ex  hoc  ipso, 
«  quod  est  charitas.  »  Videatur  ibi  in  so- 
lutione  ad  ultimum. 
Kmis-  64.  Ex  his  (qua)  maxime  confirmant  ve- 
na*ai.-ritatem  nostra}  conclusionis,  imo  et  satis 
[^'JJI'  evincunt)  respondetur  primo  ad  secundam 
unio.  argumenti  probationem,  negando  supposi- 
tum  illius  adversativa?,  quaj  in  majori  in- 
cluditur;  nam  charitas  secundum  so,  et 
adaBquato  sumpta  cst  essentialiter  infor- 
mata  per  gratiam,  non  secus  ac  virtus  mo- 
ralis  per  prudcntiani;  quoniam  ex 'sua 
lormali  ratione  est  amicitia  hominis  ad 
Deum,  ct  virtus  gratia;  in  ordine  ad  digni- 
ficandos  actus  honestos  per  mcritura  vilaj 
Tho.aeterna},  ut  docet  D.  Thom.  art.  proxime 
citato  ad  .'3,  ubi  sic  ait :  «  Dicendum,  quod 
«  modus  quo  charitas  dicilur  forma,  ap- 
«  propinquat  ad  modum  illum,  quoexem- 
«  plar  formam  dicimus;  quia  id,  quod  cst 
«  perfectionis  in  fide,  a  charitate  doduci- 
«  tur,  ila  quod  charitas  habeat  illud  essen- 


«  tialiter,  fides  vero  et  aliffi  virtutes  par- 
s  ticipative.  «  Et  loquitur  de  formatione 
virtutum  in  esse  principii  actus  meritorii 
vita3  aiternffi,  utconstat  ex  corpore  articuU. 

Secundo  respondetur  distinguendo  ma- 
jorem,  et  si  intelligatur  de  causa  ada^quata 
actus  meritorii,  concedatur ;  si  vero  de 
causa  inada:quata,  negetur  :  et  eadem  dis- 
tinctione  applicata  minori,  negetur  conse- 
quentia.  Neque  obest  probatio  ex  D.  Thom.D.  Tiio. 
quia  ibi  solum  docet  charitatem  secundum 
se  acceptam  non  esse  causam  ada^quatam 
actus  meritorii,  quod  libenter  admittimus  ; 
necessarius  est  enim  insuper  influxus  gra- 
tia3.  Dum  autem  ait,  quod  si  dilectio  nostra 
procederet  a  sola  charitate,  non  esset  con- 
digna  beatitudine,  verum  quidem  asserit: 
at  solum  probat  unam  partem  contradic- 
tionis,  qua?  sequitur  ex  contraria  sententia ; 
nam  si  amor  Dei  super  omnia  poneretur 
in  re  absque  influxu  gratiaj,  esset,  et  non 
esset  condignus  vitai  asternaj.Esset  quidem, 
quia  haberet  omnem  perfectionem,  quam 
habetdum  procedit  agratia,  ut  constat  ex 
modo  dictis.  Non  esset  autem,  quia  nulla 
operatio  potest  esse  Deo  accepta  in  ordine 
ad  beatitudinem,  nisi  supposita  acceptione 
subjecti,  et  influxu  gratias. 

65.  Ad  confirmationem  respondetur  ne-Diiuiiur 
gando  suppositum  adversativa?  in  majori  ^^/-q" 
praemissa  ;  sicut  enim  dependentia  actus  a 
gratia  est  reipsa  ordo  ad  ultimum  finem 
supernaturalem,  ita  habitudo  illius  ad  fi- 
nem  ultimum  est  reipsa  specialis  depen- 
dentia  actus  a  gratia;  alitcr  quippe  non  es- 
set  suprema  forma  omhium  moralium.  Ex 
quopatet,  falsam  esseminorem  illiussyllo- 
gismi.  Ad  cujus  primam  probationem  dicen- 
dumest,q'Jod  charitas  secundum  sesumpta 
non  polest  efficere  opus  condignum  vjtaj 
aeternao,ut  causa  illius  ada^quata;  bene  tame 
ut  causa  inadasquata  simpliciter,  et  com- 
pleta  insuogenere.scilicetcausae  proximac. 

Ad  sccundam  respondetur  nogando  mi- 
norem,  quia  sicut  voluntas  liabct  ab  aninia 
vim  tondendi  in  bonum  consonum  ratioiii: 
ita  charitas  participat  a  gratia  vim,  etefTi- 
caciam  ordinandi  actus  honestos  in  finem 
.ultimum,  per  quam  constituitur  in  sua 
spccie.  Videatur  D.  Thom.  quxsl.  iinica  aeD.  tIio. 
charit.  artic.  6,  in  rurpore,  et  qurrst.  27,  de 
Verit.  artic.  5,  incorp.  ubi  ex  mente  Dio- 
nysii  nostram  firmat  assertionem.  \'idoan- 
tur  etiam  quaj  diximus  traclat.  \6,dispiitut. 
2,  dub.  6,  ct  eandem  resolutionem  valdo 
confirmant. 


152 


DK  CIIAKITATE. 


K.Ccmp 


DisprrATio  V. 

De  (Ui.ijiiiCHto  cltarilalis. 

Cum  habifus  augealur  depondonler  a 
suis  actibus,  vol  sicut  a  causa  officionto,  ut 
contingit  in  acquisitis,  vel  sicut  a  disposi- 
tione  pliysica,  aut  morali,  ut  ostendemus 
evenire  in  per  se  infusis ;  idcirco  postquam 
egimus  do  actu  cliaritatis,  congruum  est  ut 
de  illius  augmonto  disscramus.  Prajsortim 
cumca,qua!  possent  circa  ipsam  ciiaritatem 
in  pra-scnti  agitari,  vel  sufficientor  constont 
ex  ipsa  littora  D.  TliomcD,  vel  non  obscure 
exdictis  in  disputationibus  praecodenlibus 
coUigantur. 

DIHIU.M  I. 

Utrum  charitas  sit  capax  augmcnti  ? 

Augmentum  qualitafis  est  duplex,  aliud 
exfensivum,  aliud  vero  intensivum.  Pri- 
mum  sumitur  vel  per  ordinem  ad  partes 
subjecti,  ut  cum  albedo  exislons  in  parva 
quantitato  extenditur  ad  informationem 
majoris  :  vel  per  respoctum  ad  diversas 
partes  cjusdem  objecti,  quasde  novo  attin- 
git ;  quo  pacto  se  extendit  habitus  sciontias 
acquisitus  per  primam  demonstrationem, 
cum  fertur  in  alias  conclusiones.  Poslerius 
vero  augmentum,  scilicet  intensivum,  su- 
mitur  per  ordinem  ad  idem  indivisibile 
subjecfam,  quia  consistit  in  eo,  quod  for- 
ma  magis,  ac  magis  radicetur  in  illo,  ejus- 
que  polonf  iam  perfectiusexpleat.et  sibi  sub- 
jiciat,  ut  modo  supponimus  ex  Philosophia 
Thomislica,  etrecte  traduntN.  Complut.  in 
lib.  de  (jenerat.  disput.  4,  quxst.  8  et  9.  In 
pra^senti  ergo  non  agimus  de  priori  aug- 
meato,  quia  subjectum  charitalis  est  ratio 
indivisibilis,  ipsaque  quantumvis  minima 
sit,  sufficiens  est  ad  attingenda  omnia  ob- 
jecla,  qua)  oportet  ex  charilate  diligere  ;  ob 
idque  non  est  capax  extensionis  subjectivaj, 
aut  objecliva?.  Sed  procedit  sermo  de  aug- 
mento  intensivo,  quod  fit  per  majorem  ra- 
dicationem  in  subjocto.  Et  quia  virtus 
charifatis  potesl  considerari  tripliciter:  pri- 
mo  secundum  se  :  secundo  ut  est  in  Viato- 
ribus  :  tertio  ut  existit  in  Beatis  ;  idcirco 
ad  plenam  hujus  maleriffi  intolligentiam 
considerabimus  pra^dictam  virtutem  in  his 
tribus  stalibus,  et  per  respeclum  ad  illos 
excitatam  quaistionem  decidemus. 


I. 


Prima  })ars  dubii  e.vpcdilur. 

1.  Dicondum  est  primo.charitatom  secun-  i^fi'»» 
,  ,         '  ,.  conclu- 

dum  sc  sumpfam  csso  cai)acom  augmenti     sio. 

intensivi  SYncategorematicc  infinili.  Ha)C 

assertio  estexpressa  D.  Thom.  in  \,dislinct.  i>-  Tho 

17,  guxst.  2,   art.  4,  et  in  hac  2,  2,  quxst. 

2A,arl.l,  ubi  Bannez,  et  Arauxo  dub.  5,  ?a"nez. 
»,..  .,       ^,,,  '  ..    ^      Arauxo. 

Malderus,  dub.  o,  Valent.  punct.  o,  Ca-Maidcr. 
preol.  in  3,  distinct.  13,  quxst.  1,  quibusL^pre"]; 
accedunt  omnos  Authores,  qui  a.sserunt 
gratiam  Christi  Domini  posse  physico  au- 
geri  in  infinitum.  Hi  autem  sunt  .Mcdina  3  Medin. 
vart.  quwst.  7  ,  artic.  12,  Alvar.  ibi,  dispu^.  Alvarez 
'„     ,/  ...  .        ^       Vincent 

36,   Vincent.   Asturicensis  re«ed.  de  gratia xnuTic. 

Christi,  pag.    nobis  236,  Joan.    a  Sanct.  Thom.' 
Thom.  eadem  quxst.  disput.  9,artic.  l,Gonct  g^""^'- 
disputat.  13,   articul.   1,  Suarez  dispu^  22,  Vasq. ' 
sectione  2,   Vasquez  disput.  47,   cap.  3,  ct 
alii  plures. 

Probatur  autem  ratione  :  nam  illa  qua-  Funda- 
litas  est  capax  secundum  se  sumpta  inten-""^"'"™ 
sionis  syncategorematice  infmita^,  cui  ex 
suis  principiis  spocificis  nuUus  praefigitur 
terminus  augmenti  infra  infmitum  :  sed 
charitati  ex  suis  principiis  specificis  nuUus 
praifigitur  terminus  augmenti  infra  infmi- 
tum  :  charitas  igitur  secundum  sc  sumpta 
capax  est  inlensionis  syncategoromatice 
infinita^.  Major,  et  consequentia  constant ; 
quia  qualitas  secundum  se  sumpta  tantum 
respicit  sua  principia  specifica  :  undc  si  ex 
parte  illorum  non  praefigitur  ei  certus  ter- 
minus  intensionis,  critsocundum  se  sump- 
ta  augmontabilis  in  infinitum.  Minor  vero 
suadetur,  quia  principia  specifica  charita- 
tis  sunt  bonum  summum,  in  quod  tendit, 
et  divinus  amor,  cujus  est  participatio  for- 
malis.  Ex  his  autem  capitibus  nuUus  ei 
prffifigitur  lerminus  infra  infinitum  sim- 
pliciter  ;  nam  quanlumvis  ipsa  acccdat  ad 
summum  bonum,  potest  magis,  ac  magis 
accodore  ;  et  quantumcunque  participetdi- 
vini  amoris,  potest  amplius,  et  amplius  : 
cum  enim  divinus  amor  sit  actu  infinitus, 
inter  ipsum,  et  quamlibet  ejus  participa- 
tioncm  signatam  mediant  infiniti  inpoten- 
tio  participaUonis  modi.  Quocirca  nccesse 
est,  ut  data  qualibet  inteasione  charitatis 
dabilis  sit  alia,  et  alia  major  sine  tormino 
infra,  infinitum  simpliciter. 

Confirmatur  primo  :  nam  quantumvis  cnnGr- 
charitas  intendatur,  nec  potest  exhaurire  ma''» 
divinum  amorem,  cujus  est  participatio; 

nec 


DISP.  V,  DUB.  I. 


153 


nec  amittere  propriam  speciem,  et  transire 
ad  aliam,  eo  modo  quo  color  fuscus,  si 
nimium  intendatur,  corrumpitur  in  sua 
specie,  et  transit  in  nigrum  :  ergo  cliaritas 
secundum  se  sumpta  est  capax  augmenti 
interminabilis  infra  infinitum  simpliciter. 
Consequentia  patet,  et  etiam  prima  pars 
antecedentis  ;  nam  cura  divinus  amor  sit 
infinite  participabilis,  nequit  per  finitam 
sui  participationem  exhauriri .  Secunda 
vero  probatur,  quia  charitas  per  sui  inten- 
sionem  non  mutat  principia  specifica,  sed 
magis,  ac  magis  accedit  ad  illa  :  sed  dum 
non  variantur  principia  specifica,  non  po- 
test  corrumpi  species  rei,  qua^  ab  illis  de- 
sumitur  :  charitas  igitur  non  potest  destrui 
per  sui  intensionem,  sed  quo  magis  inten- 
ditur,  eo  magis  intra  terminos  suae  speciei 
perficitur. 
,nflr-  Confirmatur  secundo  :  nam  si  propter 
"unda  aliquam  rationem  charitas  secundum  se 
"sumpta  non  esset  capax  intensionis  synca- 
tegorematice  infinitao,  maxime  quia  dicit 
essentialiter  ordinem  transcendentalem  ad 
subjectum  creatum,  cujus  receptiva  poten- 
tia  est  actu  finita,  et  limitata  :  sed  ha^c  ratio 
est  nulla  :  ergo,  etc.Probatur  minor  :  tum 
quia  licet  potentia  receptivanatiiralis  crea- 
turaj  sit  omnino  finita,  secus  vero  potentia 
obedientialis,  quia  cum  ha^c  dicatur  per  or- 
dinem  ad  omnipotentiam  Dei,  commensu- 
ratur  cum  illa  :  unde  sicut  potentia  Dei  est 
infinita,  ita  potentia  obedientialis  creaturaa, 
quaj  illi  correspondet,  debet  esse  infinita  in 
suo  ordine,  scilicetin  capacitale  recipiendi. 
Constat  autem  charitatcm  non  respicere 
potentiam  naturalem  creatura),  sed  obe- 
dientialem.  Tum  etiam,  quia  ut  tradit  D. 
Tho.Thom.  m  1,  dist.  17,  quxst.  2,  art.  4,  in 
corp.  quanto  plus  anima  recipit  de  bonitate 
divina,  tanto  capacior  eflicilur  ad  rocipien- 
dum,  proindequo  tanto  plus  potest  recipere; 
quoniam  potentia)  immateriales  non  limi- 
tantur  ex  materia ,  sed  proporlionantur 
bonitati  divinx-  in  eis  perceplco  :  unde  sicut 
intellectus,  quo  difTiciliora  intelligit,  eo  fit 
habilior  ad  intelligendum  ;  ita  voluntas, 
quanto  plus  recipit  de  charitate,  tanto  plus 
potesl  recipere;  por  ipsam  quippe  receptio- 
nem  bonitatis  porficitur,  et  augetur  in  illa 
capacitas  ad  recipiendum,  ut  §  1  magis 
cxplicabimus. 
)bjto-  2.  Dices  :  essentia  finita  vindicat  sibi 
"°'  finitam  inlensionem,  nequo  potest  susci- 
pere  infinitam,  eo  quod  raodus  intensionis 
debet  esso  proportionatus  essentia^,  quam 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XIJ. 


modificat  :  sed  charitas  est  finita  secundum 
essentiam,  ut  qua^  constat  genere,  et  diffe- 
rentia  :  igitur  non  est  capax  intensionis 
infinita). 

Respondetur,  quod  essentia  finitaest  in-niiuitur. 
capax  intensionis  infinita^simpliciter,  et  in 
actu  ;  secus  vero  infinita?  secundum  quid, 
et  in  potentia  :  nam  cum  hujusmodi  inten- 
sio  sit  finita  simpliciter,  et  in  actu  ;  et  infi- 
nitas  ei  corapetens  solum  sit  possibilis,  non 
vero  actu  existens  extra  causas,  sufiicienter 
proportionantur  essentia?  finitas,  praBsertim 
si  hujusmodi  essentia  sit  formalis  partici- 
patio  actus  infinile  communicabilis,  ut  ia 
charitate  contingit. 

Sed  instabis  :  nam  qualibet  forma  creata  Rcpiica. 
vindicat  sibi  ex  propria  ratione  determi- 
natam  sua3  perfectionis  quantitatem,  ultra 
quam  non  potest  connaturaliter  crescere  : 
sed  ciiaritas  est  forma  creata  :  ergo  ex 
propria  ratione  determinat  sibi  gradura 
intensionis,  ultra  quem  non  possit  ex  na- 
tura  rei  augeri. 

Respondetur  majorem  esse  veram,  lo-Soiviiur. 
quendo  de  forma  creata,  quae  est  connatu- 
ralis  alicui  substantia3 ;  nam  ex  hac  conna- 
turalitate  plures  forras  vindicant  determi- 
natumaugmentum,uItraquodsipertingant, 
fiunt  innaturales  suis  subjectis,  illoruraque 
corruptionem  inducunt,  ut  videre  est  in 
calore,  qui  si  intendatur  in  homine  uitra 
certum  gradum,  dissolvit  connaturale  illius 
teraperaraentum,  quo  dissoluto,  perit  ho- 
mo,  et  omnes  qualitates  in  illo  receptffi. 
Charitas  aulem  non  est  connatuFalis  alicui 
substantia^  creataj,  vel  creabili  ;  et  ideo 
non  deterrainat  sibi  ex  natura  sua  certum 
intensionis  gradura,  sed  est  connaturaliter 
intensibilis  in  infinitura. 

3.  Sed   urgebis  adhuc  :  nam   albedo,  et  Aiia  rc- 
nigredo  non  sunt  capaces  intensionis  syn-    '''""^- 
categorematice  infinita)  :  ergo  nec  charitas. 
Antecedens  constat  :   tura  quia  albedo,  ti 
nimiura  intcndatur,destruitur :  tum  etiam, 
quia  sequitur  determinaiara  formam  ;  ac- 
cidentia  autem  quas  scquuntur  detcrmina- 
tam  formam,  non  possunt  cresccre  in  infi- 
nitum,  ut  probat   D.    Thom.  1   part.  ^.  7,  n.  tih.. 
art.  3.  Conscquentia  vcro  liquct  a  paritate, 
quia  sicut  charitas  est  participatio  amoris 
infinili,  ita  albcdo  cst   parlicipatio  cntis 
infiniti,  scilicet  [)riini. 

Kcspondctur    negando  anteccdens  cumctmveiii- 
Magistro  Soto  1  plujsic.  (ju.vst.  •!,  arl.  2,  ct    .s,id. 
3.  Ad  illius  autem  probationes  dicendum, 
accidentia  consequentia  aliquam  formara. 


ir-4 


riE  ciiAHirAT)-: 


Acl 
Phil.  1. 

A<l 
Thess.  4 
Ai.oc.2-.i. 

Fiinda- 
mcntuin 
ab  aiic- 
toriiatc 

Conrii. 

Trid. 


etso  proportionala  cum  illa  :  iiiulo  oo  ipso, 
qiiod  pis?ilicla  fornia  sil  dotoiniiiiala,  de- 
bonl  illius  accidentia  hahoro  lorniinum 
niagnitudinis,  ot  parvilatis.  qucm  non 
pos>int  naturali  cursu  transcondoro  ;  socus 
autoni  (lo  polontia  Doi  absolula.  Nam  at- 
tonta  luijusniodi  potonlia  nulliis  prcTligitur 
torminus  iiifra  iiiiiniluin  in  actu  accidon- 
tibus.  ox  00  quod  soquaiitur  rormani  dotor- 
minatam,  ut  patel  in  quantilato  ignis,  vol 
aqucT,  qucT  licct  liabeat  connaluraloni  ter- 
minum  sui  augmonti,  de  potontia  vero  ab- 
solutaost  augmontabilis  in  infinifiim  syn- 
catogoromatice.  Id  quod  eliam  vidore  ost  in 
albedine  nivis,  qua?  iiunquam  erit  ila  in- 
tonsa.  quin  de  potentia  Doi  absoluta  possit 
magis  ac  magis  intondi.  Cliaritas  aulem 
non  consequitur  aliquam  formam  natura- 
lom.  ol  determinalam  ;  et  idoo  ex  natura 
sua  ost  capax  intensionis  syncategorema- 
tice  infinita?. 

Quibus  adde,  albedinem,  calorem.  ot  alia 
liiijuscemodi,  non  esso  participafiones  for- 
males  alicujus  perfectionis  divina,  sed 
virtuales  tantum  :  etsi  autem  virtualis 
participatio  forma?  per  magnum  accessum 
ad  illam  corrumpatur,  et  in  aliam  speciem 
transeat;  secus  autem  ipsius  parficipatio 
formalis,  quo  pacfo  charif.is  creata  divi- 
nura  aniorem  participat. 

§  ". 
Diriinitur  secunda  difJimUus. 

4.  Dicendum  est  secundo,  charifafem 
via)  e.-se  capacem  ex  sua  natura  augmenti 
syncafegoremafice  infiniii,  atque  ideo  in 
nullo  viatore  acfu  habere  terminum,  quem 
non  valeat  de  pofenfia  Dei  ordinaria  tran- 
sire.  Ha9c  asserlio  colligifur  ex  illo  ad  Phi- 
•  lip.  1  :  Oro  ut  charitas  ma;/is,  ac  magis 
ahundet ;  et  ad  Tjiessalonicens.  4  :  Cres- 
ramus  in  illo  per  omnia  :  et  Apocal.  22;  Qui 
justus  est,  justipcetur  adlnic.  Eiex  Concil. 
Trid.  *w5.6,ccr/).10,ubi  diffinitur.justos  per 
bona  opera  crescere  in  dies,  ac  proficere  in 
sanctitaie.Nam  si  charitas  per  bona  opera, 
qu2D  justieliciunt,  crescit  et  augetur  indies, 
evidcnsost.quod  non  habetin  illisintensio- 
nis  ferminum,  quem  non  possit  de  potentia 
Dei  ordinaria  transcendere,  sed  esse  capa- 
cem  augmenti  syncategorematice  infinifi  ; 
nam  hujusmodi  augmenti  capacitas  in  eo 
consistit,  quod  charitas  viae  non  habeat  iii- 
tensionis  gradum,  ultra  quem   non  possit 


augori.  Indo  lianc  conclusionom  tuonlur 
cuin  I).  Tliom.  in  hac.  2,  2,  (ju.Tyt.2i,  artic.  n,  Thc 
•1,  Dannoz,  Valentia  pw/ic/.  A,  conclus.  3, '|?,y|J^^ 
Maldorus  conrl.  \,vt  5,  Posantius  c/i's/).  l.M;iiiier. 
Arauxo  dub.  1,  Korre  fyw.Ts/.  1 1,  §  1,  GonetArauxo 
disp.  10,  art.  (>,  concl.  I,  ef  plures  alii.  Jj'™- 

l'robatur  aufem  ratione  qua  ulitur  D.  itaiio' 
Thom.  in  1,  distinct.  17,  (juxst.  2,  flWic.  4.'"'f,;^'." 
et  in  hac  2,  2,  f/im/.  24,  art.  7.  Nam  quod  »•  Tii<: 
aliqua  forma  habeat  terminum  finitum 
su;d  infensionis,  ulfra  quem  non  possit 
ascenderc,  vel  provonit  ex  parte  ipsius 
formas,  vel  ex  parfe  subjecti,  in  quo 
recipitur,  vel  ex  parte  agentis,  a  quo 
producitur  :  sed  ex  nuUo  ex  his  capi- 
tibus  praefigitur  cliaritati  via3  terminus 
acfu  finitus  suk  infcnsionis  :  ergo  charitas 
viaj  non  habet  torminum  finitum,  ultra 
quem  non  possif  de  potcntia  Dei  ordinaria 
intendi,  sed  osf  capax  augmenti  syncafego- 
remalice  infiniti.  Major,  et  consequentia 
constant  :  minor  vero  quoad  primam,  ef 
secundam  parfom  efiam  liquef  ex  dictis  § 
jvwced.  quoad  ultimam  autem  suadefur, 
quia  causa  productiva,  et  intensiva  chari- 
tatis  est  infinita  virtus  Dei  :  virtus  autem 
infinita  non  potest  adajquari  per  effectum 
acfu,  et  pofenfia  finitum  ;  sed  quolibet  dato, 
potest  producere  alium,  et  alium  perfec 
tiorem  sine  termino  infra  infinitum  sim- 
pliciter. 

5.  Secundo  probatur  eadem  conclusio 
alia  ratione  magis  spociali  ;  nara  dum  quis 
estin  viaadaliquem  terminum,potcstquan- 
tum  est  ex  parfe  ipsius  via^  ulterius pergorc, 
ampliusque  ad  illum  accederc  :  sod  charifas 
cst  via,  i)cr  quam  lcndimus  in  hac  vita  in 
Deum  sicuf  in  fincm  ultimum  nostra)  bea- 
titudinis,  ad  qucra  acccdimus  non  passibus 
corporis,  sed  affccfibus  raenfis,  ut  constat 
ex  illo  1,  ad  Corinth.  12  :  y4(//iMC  exce//en-icor,r 
tiorem  viam  vohis  demonstro  :  quod  osse  in- 
telligendum  de  charitafe,  docct  D.  Thom.D-  tik 
(juxst.  24  citata,  arl,.  4.  Ergo  dum  sumus 
in  hac  vita,  possumus  magis,  ac  rnagis  in 
charitate  procedere.et  Deo  appropinquare  : 
sed  ha?c  major  propinquitas,  et  accossus  ad 
Deum  per  charitafom  in  eo  consistit,  quod 
ipsa  magis,  ac  magis  augeatur  :  ergo  chari- 
tas  viffi  non  habet  terminum  pracfixura 
suas  intensionis,  sed  potcst  magis  ac  raagis 
in  infinitura  syncatogorematice  augeri.Cac- 
tera  constant  :  racajor  vero  probatur,  quia 
dura  aliquis  est  in  via  ad  aliquem  terrai- 
nura,  distat  aliqualiter  ab  illo  ;  nara  si 
esset  illi  indistans,  non  esset  in  via,  sed  in 

fine 


Alia 
ratio. 


DISP.  V,  DUB.  I. 


155 


finevia?,  ct  reali  possessione  termini,  in 
i|uem  tendit  :  constat  autem,  quod  dum 
aliquis  est  in  via  ad  terminum,  potest 
quantum  est  ex  hac  parte  ulterius  pergere, 
illique  amplius  appropinquare. 

obora-  Confirmatur  primo  :  nam  processus  vias 
ad  aliquem  terminum  finiri  nequit  ante 
realem  consequutionem  illius  :  sed  charitas 
est  via,  per  quam  modo  tendimus  in  beati- 
tudinem  sicut  in  terminum  :  igitur  ante 
realem  consequutionem  illius,  non  potest 
charitatis  processus,  seu  augmentum  finiri; 
sed  quolibet  dato,  poterit  dari  aliud,  et  aliud 
perfectius  sine  terraino. 

alcitur      Confirmatur  secundo  :  quia  status  via? 

npliiis.  consistit  in  eo,  quod  mobile  possit  ulterius 
pergere  versus  finem,  in  quem  tendit ;  sta- 
tus  siquidem  via^  est  status  motus,  seu  pro- 
cessus  ad  aliquem  terminum  :  ergo  impli- 
catorium  est,  quod  charitasviac  assequatur 
intensionis  gradum,  ultra  quem  non  possit 
intendi.  Patet  consequentia,  quia  cum  pro- 
cessus,  seu  motus  charifatis  consistat  in 
illius  intensione,  eo  ipso  quod  non  posset 
amplius  intendi,  non  possf  t  ulterius  pro- 
cedere,  seu  moveri  :  subjectum  autem, 
quod  moveri  nequit,  non  est  in  motu,  seu 
statu  xlss,  sed  in  termino  ;  quia  deficiente 
possibilitatc  motus,  cessat  per  locum  ab  in- 
trinseco  via3  processus. 

iibjec-      6.  Dices  :  cuilibet  justo  pra?fixa  est  per 

''^'  divinam  providentiam  determinata,  et  fi- 
nita  charitatis  intensio,  in  gradu  scilicet 
proportionato  gloriye,  adquam  est  prajdes- 
tinatus  :  ergo  charitas  viaj  nequit  de  potentia 
Dei  ordinaria  in  infinitum  syncategorema- 
tice  augeri,  sed  solum  usque  ad  cortum  gra- 
dum  divinitus  constitutum.  Patet  conse- 
quentia,  quia  si  ulterius  posset  augeri,  pos- 
setfrustrari  dispositio  divinx  providentia), 
quod  est  blasphemum. 

ioiuiio.  Respondetur  negando  consequentiam  , 
quam  non  evincit  probatio  ;  nam  rcspectu 
charitatis  viiio  pcr  accidcns,  ct  dc  materiali 
se  habet,  quod  Dcus  illi  praofixerit  ccrtum 
sua3  intcnsionis  gradum;  non  enim  id  ex- 
poscitex  natura  rei,  aut  ex  conditione  sta- 
tus  vialis.  I,'nde  licet  do  facto  nunquam 
Jranscendat  illura  gradum,  nec  attingat 
anlc  ultimutn  instans  mcrcndi,  augerive 
possit  in  infinitum  syncatcgorcmatice  in 
sensu  composito  divini  decrcti  pra^figcntis 
sibi  intensionis  gradum  ;  bcne  tamcn  in 
sensu  diviso,  et  quantum  est  ex  natura  sua, 
ct  status  via;,  in  quo  cst.  ^)uod  non  infcrt 
frustrationcm  divina)  providentia},  ut  ox 


alibi  dietis  liquet.  Et  quidem  si  ha^c  conse- 
quentia  aliquid  probaret,  etiam  convince- 
rct ,  quod  per  nullam  potentiam  posset 
augeri  charitas  parvuli  decedentis  ante 
usum  rationis  ;  quia  per  nullam  potentiam 
frustrari  potest  dispositio  divina?  provi- 
dentias,  quae  decrevit  illius  obitum  in  statu 
remisso  charitatis;  quod  tamen  nemo  con- 
cedct,  cum  perspicuum  sit,  habitum  adco 
remissum  posse  de  lege  ordinaria  a  Deo 
intendi  :  nam  hujus  potentiaj  spha^ra  non 
restringitur  ad  id,  quod  libera  Dei  volun- 
tate  sancitum  est,  sed  totum  id  potest,  quod 
congruit  naturis  rerum  secundum  se,  et 
secundum  status  illis  annexos. 


JII. 


Ultima  pars  dubii  ahsolvitur. 

7.    Dicendum  est  tertio,   quod  charitas  Tenia 
patria3  non  potest  augeri  de  potentia   Dei  '^""q'"' 
ordinaria,'bene  tamen  de   potentia  abso- 
luta,  idque  in  infinitum  syncategorematice. 
Ha3c  assertio  est  de  mente  D.  Thom.  in  1,d.  tihk 
dist.  17,  q.  2,  artic.  4,  etinhac  2,  2,  q.  24, 
art.  4  et  7,  cui  subscribunt  Authorcs,  quos 
pro  assertionibus  prascedentibus  adduxi- 
mus. 

Probatur  autem  prima  hujus  conclusio-  s,,^,,^,, 
nis  pars  ratione ;  nam  quod  est  extra  sta-  tur  pri- 
tum  via3,  nequit  saltem  de  lege  ordinaria  "enfo- 
procedere  :  sed  charitas  patria;  est  extra    "J^^ 
statum  viae;  fruitur  namque  suo  termino, 
scilicet  beatitudine,  percujus  possessionem 
excluditur  status  via3  :  crgo  nequit  de  lege 
Dci  ordinaria    procederc  :  sed  charitatis 
proccssio  cst  illius  intensio  :  charitas  ergo 
patriffi   ncquit   de  potentia  Dei  ordinaria 
intcndi. 

Confirmatur  :  nam  eo  ipso,  quod  quis  sil  j;.,),^,-,,. 
extra  tempus  destinatum  per  naturam  ad  t»""- 
augmcntum,  nequit  de  Icge  ordinaria  am- 
plius  augori  :  scd  charitas  patriae  cst  cxtra 
tcmpusdestinatumcx  natura  rciadsuiaug- 
mcntum,  quia  tempus  augcndi  charitatem 
est  tempus  mcrondi  beatitudinem,  quod 
cessat  per  illius  possessioncm  :  ergochari- 
tas,  ut  est  in  patria,  non  csl  capax  aug- 
menti,  altonta  lcgc  ordinaria  Dci. 

Dcinde  probaliir  cadetn  asscrtionis  pars  ahiuI 
alia  ralione  magis  speciali,  ot  a    pi"iori. ''j,'^=;.','(;''' 
Namquod  est  in  statu  immobili  ox  natura  inoii- 
sua,  non  potest  dc  lege  ordinaria  minui, 
aut  intendi ;  slatui  quippo  immutabili  do- 
bita  est   imtnutabilitas,  cl  pcrsistcnlia    in 


i:>c 


DK  CIIAKITATK. 


sua  |K'rfiH.Mionc;  ob  idqiio  iion  po»osl  pali 
variationom  in  illa,  altouta  ordinaria  Doi 
potontia,  qiKv  providot  rol)us  jiixla  natu- 
ram  reruni,  ot  ipsarum  counaturalia  de- 
bita  :  sod  charitas  patri:r  ost  in  statu  im- 
mobili.  ot  immutabili  ab  intrinseco,  quan- 
tum  ad  suam  substantiam,  qu;o  pcnsatur 
cx  boatitudino  ossontiali,  ot  amoro  Dei  ut 
finis  ultimi.  ot  summi  boni  in  soipso  :  ergo 
charitas  patria?  non  potost  do  lcgo  Dei  or- 
dinaria  intondi,  sed  in  eo  gradu,  quem  ha- 
buit  in  prinio  instanti  visionis  bcatifica), 
persistere  debet  usque  in  sompiternum. 
rroi»auir  S.  ^ccunda  vero  pars  hujus  conclusionis 
"^rTas-  suadotur  breviter  ;  nam  chariiati  palriae  ex 
scriio-  nullo  capite  ropugnat  augmentum  syncate- 
goromatice  infinitum  :  ergo  capax  cst  illius, 
attcnta  Doi  omnipotenlia.  ("onsoquenlia  li- 
quel  :  antecedcns  vcro  probatur;  quia  qua- 
lilati  crcaUc  solum  potcst  repugnare  inten- 
sio  syncategorcmatice  infinita,  vel  cx  parte 
agentis,  cujus  virtus  non  extenditur  ad  tan- 
tara  perfoclioncm ;  vcl  ex  parte  subjecti, 
quod  est  incapax  illius  ;  vel  ox  parte  ipsius 
forma:,  qua?  habetex  sedolerminatam  men- 
suram,  quam  non  polest  transcendere,  ut 
contingit  in  pallore,  cujus  termini  per 
continuam  alterationem  exceduntur,  per- 
veniturque  nd  albedinem,  vel  nigrcdinem  : 
sed  nullo  ex  his  capitibus  repugnat  chari- 
tati  patriu)  intensio  syncategorematice  in- 
finita,  ut  constat  ex  dictis  num.  1,  et  osten- 
D.  Thn.dit  D.  Thom.  locis  pro  assortione  allegatis  : 
ergo  charitas  patria;  altenta  Dei  omuipo- 
tentia  augmentabilis  est  in  infinilum, 
Re<pon-  ^'^^Q:-  superesse  aliud  caput,  ex  quo  repu- 
^:  "•  gnat  cliaritati  patris  intensionis  processus, 
scilicetstatumipsum,  inquoest;  namsubjec- 
tum  existens  in  aliquo  termino,  per  nullam 
potentiam  potest  amplius  moveri  ad  illum, 
alias  non  esset  in  posses.-ione  prasdicti  ter- 
mini,  sod  ab  eo  distans  :  charitas  autem 
accedit  ad  torminum  boatitudinis  per  sui 
intensionem;  unde  si  seniel  pracsupponatur 
esse  in  illo,  per  nullam  potentiam  valebit 
amplius  intendi. 
£verii-  Sed  contra  est :  nam  quamvis  status  bea- 
""■■  tificus  excludat  a  charitate  patria?  inten- 
sionem  do  potentia  ordinaria,  secus  autem 
de  potentia  absoluta  ;  quoniam  praedicta 
intensio  ex  nullo  capite  includit  contradic- 
tionem  :  non  enim  involvit  illam  fquod 
dubitari  posset),  ex  conditione  ipsiusstatus 
beatifici  :  tum  quia  etsi  charitas  patria? 
sit  in  termino  meriti,  qui  est  beatitudo, 


dialat  tamon  infinito  ab  amoro  flivino,  cu- 
jus  ost  formalis  parlicipatio;  et  idoo  nihil 
prohibet,  quin  amplius  intondalur,  et  mo- 
dia  hac  inlonsione,  magis  ac  magis  accedat 
ad  illum.  Tum  eliam,  quia  licol  subjoclum 
oxistens  in  tormino  omiiino  indivisibili, 
et  incapaci  majoris  augmonli,  ol  latitudi- 
nis,  neiiuoal  amplius  movori  ad  illum,  se- 
cus  autom  si  pra^dictus  terminus  sit  eapax 
extensionis  majoris  ea,  quam  aclu  habot; 
quoniam  in  hoc  casu  intor  possessionem 
termini,  in  qua  exislil  mobilo,  el  illius  lali- 
tudinem  possibilem,  cadil  distantia  molas 
pertransibilis  :  hujusmodi  auloni  conditio- 
iiis  ost  visio  beatifica ;  nam  quamvis  sit  actu 
finita,  est  tamen  capax  inlensionis  synca- 
tegorematice  infinita}.  IJndo  per  ordincm 
adhancillius  latitudinem  possibilompolcst 
charitas  patrias  in  infinitum  augeri,  utpote 
qua3  non  est  actu  conjuncla  pra?dicta3  visio- 
nis  iatitudini,  sed  ab  illa  distans. 

§  IV. 

Rcferunlur  opinmies  contrarix. 

9.  Adversus  conclusioncm  §  I,  a  nobis  Prima 
stabilitam  est  quorundam,  neque  infima^t^appp^ 
notas,   Theologorum    opiiiio,    qua)  asserit    s''»- 
cliaritatem  secundum  sesumptam  nonesse 
capacem  intensionis  syncalcgorematice  in- 
finitaG,  sed  terminari  ex  natura    sua  \yv 
maximum  qurd  sic,  et  minimum  quod  non; 
alque  ideo  dabilem  osse  summam  charita- 
tem,  qua)  pcr  nuUam  polenliam  amplius 
valeat  augeri.  Ita  Durandus  in  3,  distinct.  Duraiui 
13,  quxstione  1,  Scotus  ibidein,  Cajetan.  in   Scnt. 
hac  2,  2,  (juxstione  24,  articulo  1  et  3  part. 
quxstione  7,  articulo  y,  \Q  et  11,  Driedo  c/e  Dricdo. 
captivitate,  et  redemptione  humani  generis, 
tract.  2,  cap.  2,  part.  3,  art.  6,  Lorca  loco  j^orca. 
proxime  citato,  2,  2,   disput.  29,  a  quibus 
non  longe  absunt  D.  Bonavent.  in  3,  dist.  d.  Kon. 
13,  art.  1,  q.  2,  et  Palud.  ibid.  quxst.  1.        Paluuan 

Probatur  primo  ha^c  sententia  :  nam  utPrimum 
docet  Philosoph.    2,  de  Anima,  text.  4 1 ,  ul,''!",',, 
omnium  nalura  vitali  constanUum  estcer-  Phiios. 
tus  terminus  magnitudinis,  et  augmenti  : 
sed  charitas  est  forma  vitalis  :  ergo  vindi- 
cat  sibi  ex  natura  rei  certum  sua^  intensio- 
nis  terminum,  quem  non  potorit  de  lege 
saltem  ordinaria  transcendere. 

Respondctur  Philosophum  non  loqui  de^*''"'''*- 

intensione   qualitatum    supernaturalium , 

quas  ignoravit,  sed  de  augmento  substan- 

tiarum  viventium  ordinis  naturalis,  qua; 

determinant 


DISP.  V,  DUB.  I. 


157 


delerminant  sibi  certum  quantitatis  aug- 
mentum,  eo  quod  sub  illo,  et  non  sub  ma- 
jori,  habeant  debitam  dispositionem  ad  saas 
operationes  exercendas.  Qua?  ratio  non  mi- 
litat  in  charitate;  nam  hasc  quo  intensior, 
eo  melius  disposita  est  ad  exercitium  sui 
actus ,    eoque     perfectiorem    dilectionem 
exerit. 
ecun-       10.    Secundo   arguitur  :  nam    charitas 
irgii-   Christi  Domini  est  in  summo  gradu  inten- 
^'"'"  sionis,  qui  intra  charitatis  speciem  est  pos- 
sibilis ;  et  tamen  est  actu  finita  :  ergo  cha- 
ritas  secundum  se  sumpta  non  est  capax 
intensionis  syncategorematice  infinitaj.  Mi- 
nor.  et  consequentia  constant :  major  vero 
suadetur,  quia    quanto  potentia  receptiva 
est  magis  conjuncta  causa^  inlluenti,  tanto 
abundantius  recipit  :sed  anima  Christi  Do- 
mini  est   surame  conjuncta  Deo,  qui   est 
causa  influens  charitatem,  et  gratiam  :  ergo 
anima  Christi  Domini    participat  ab  illo 
l;as  virtules  in  summo  gradu  possibili  in- 
ira  illarum  speciem.  Qua^  est  expressa  doc- 
Tho.  trina  D.  Thom.  3  part.  quvst.  1,  art.  9,  10, 
11  fM2,  ubi  post  alia  ita  concludit  :  «  Finis 
(  gratia?  est  unio  creatura)  rationalis  ad 
«  Deum  ;  non  potest  autem  esse,  neque  in- 
«  teUii^i  major  unio,  quam  qu.c  est  in  per- 
«  sona  ;  et  ideo  gratia  Christi  Domini  per- 
«  tingit  ad  summam  mensuram  gratia) :  et 
«  sic  manifestum  est,  quod  gratia  Christi 
'(  Domini  non  potest  augeri,  neque  ex  parte 
«  ipsius  gratiae,  sed  neque  ex  parte  sub- 
('  jecti.  »  Quod  etiam  tradit  m  3,  dist.  13, 
quxst.  1,  art.  2,  quiestiunc.  3.  Constat  au- 
tem,  eandem  esse  rationem  de  charitate 
Christi  Domini,  ac  de  illius  gratia. 
'oia        Mujus  argumenti  difTicuItas  expendenda 
'so°u-P3t,  et  decidenda  ex  professo  3part.  quxst. 
""^    7,ubipropriamsedem  habet.Quare  in  praj- 
sonti  breviter  illius  solutionem  perstrin- 
gemus.  Pro  quo  nota  primo,  quod  gratia 
Christi  Domini  (et  idcm  est  de  illius  cha- 
ritite),  potest  sumi  dupliciter  :  uno  modp 
physice,  quo  pacto  est  formalis  participatio 
naturac  divinae  :  alio  modo  moraliter,  qua 
ralione  importat  dignitatem  ad  merendum, 
otsatisfaciendum  pro  nobis,  participatamex 
conjunctiono  porsonali  Verbi  divini.  Inlo- 
rest  autem  tantumdiscriminisintor  utram- 
que  considerationem  gratia»,  quod  priori 
modo  accepta  est  actu  finita,  posteriori  vero 
infinita  simpliciter. 
iia2.      Secundo  nota,  quod  formaj   intensibili 
pracfigilur  naturalis  terminus  sui  augmenli 
ex  fme,  ad  quem  per  divinam  sapientiam 


dirigitur,  ut  docet  D.  Th.  3  part.  q.  7,  art.  D.  Tlm. 
12;  fmis  autem  ad  quem  gratiaessentialiter 
ordinatur,  est  unio  affectiva,  et  assimila- 
tiva  creatura^  rationalis  ad  Deum.  Unde 
quia  in  hac  unione  non  est  dabilis  ex  na- 
tura  rei  suramus  gradus  infra  infinitum, 
sed  quolibet  dato,  potest  dari  alius  perfec- 
tior,  idcirco  gratia  secundum  se  sumpta 
non  vindicat  sibi  determinatum  gradum 
sui  augmenti,  sed  est  capax  ex  natura  rei 
intensionis  syncategorematice  infinita?. 

Observa  denique,  quod  gratia  Christi  Do-  Noia3. 
mini  ordinata  est  insuper  ad  unionem  per- 
sonalem  humanitatis  cum  Yerbo,  et  per 
respectum  ad  hunc  fmem  sortita  est  termi- 
num  intensionis  in  illo  gradu,  quemdivina 
sapientia  judicavit  convenientissimum  per 
modum  dispositionis  ad  praBdictam  unio- 
nem.  Unde  gratia  Christi  Domini  nequit 
augeri  physice  de  lege  ordinaria,  eo  vel 
maxime,  quia  existit  in  illo  ut  in  subjecto 
connaturali  :  omnis  autem  forma  conna- 
turalis  suo  subjecto  vindicat  certum  suaj 
intensionis  gradum,  quem  nequit  de  lege 
ordinaria  transcendere. 

11.  Ex  his  ad  argumentum  respondetur  saiisfit 
negando  m-ajorem  intellectam  de  gratia,  ^^^^^ 
aut  charitate  Christi  Domini  physice  sump- 
ta  ;  nam  considerata  moraliter,  est  in  sum- 
mo  perfectionis  gradu,  qui  haberi  potest. 
Ad  primam  autem  probationem  in  contra- 
rium  dicendum  est,  illum  discursum  con- 
vincere  intenti;m  in  causa  necessario  in- 
fluente,  secus  autem  in  causa  libera  ;  nam 
etsi  hujusmodi  causa  eo,  CLieteris  paribus, 
actuet  melius  potentiam  passivam,  quo  ha- 
bet  illam  sibi  magis  unitam  ;  non  tamen 
sequitur,  quod  si  habet  eam  summe  con- 
junctam  sibi,influatinipsam  secundum  ul- 
timum  sua)  virtutis  ;  quia  cum  hic  influxus 
liber  sit  causa^  influenti,  potest  ab  ca  pro 
libito  restringi,  et  modorari,  ut  contingit  in 
praesenti.  Verbum  quippo  non  inlluit  gra- 
tiam  in  humanitatem  assumptam  secun- 
dum  ultimum  suaj  virtutis,  etprajdictae  hu- 
manitatis  capacitatem  ;  sed  secundum  suae 
voluntatis  benoplacitum,  atque  ideo  in  illo 
gradu,  quem  divinao  providentia)  mensura 
taxavit.  Unde  gratia  Cliristi  Domni  physi- 
ce  accepta  est  summa,  quae  haberi  potest 
sub  mensura  prjcdictao  dispositionis,  non 
vero  absolute  loquondo,  et  inspecfis  praeci- 
se  terminissuao  speciei.  Quaj  solutio  desu- 
mitur  ex  I).  Thom.  q.  10,  art.  4  ad  .3  ,  ubi  d  xho. 
sic  habot  ;  «  Ad  terlium  dicendum,  quod 
«  sicut  supra  dictum  ost  do  gratia,  quod 


158 


1)K  CIIAKITATI'. 


«  noii  potost  csse  major  gralia,  quani  gra- 
«  tia  Christi  Doniini  per  lospoclum  aJ 
«  unionem  Norbi  ;  idom  otiam  dicondum 
<»  est  de  perfoolione  divin;o  visionis,  licet 
«»  absolute  considerando  possil  esso  aliquis 
«  gradus  subiimior  socundum  inlinilatem 
<(  divina^  poleati.o.  »  CoJistat  autem  gra- 
dum  inlensionis.  qui  ost  absolulo  loquendo 
possibilis,  sivead  quem  attenta  Dei  omnipo- 
tentia  potest  ascenderegratia  Christi  Domi- 
nicontineri,  inlra  illius  speciom. 

Ad  sccundam  probationem  respondctur, 
gratiam  non  ordinari  essentialiter  ad  unio- 
ncm  personalem  animac  cum  \erbo,  scd 
accidentaliter  ex  disposiliene  divina.  Lnde 
licet  gratia  Christi  Domini  ex  hac  postcrio- 
ri  ordinationc  asscquatur  summum  gradum 
suao  intensionis  ;  sccundum  se  tamen  con- 
sidcrata  non  delcrminat  sibi  ccrtum  suaj 
intensionis  augmcntum.  Scd  est  capax  in- 
tensionis  syncatcgorematice  infinitae,  po- 
tcstque  proinde  altenta  Dci  omnipolentia 
amplius  intendi,  quamvis  de  lege  ordina- 
ria  oppositum  illi  conveniat,  ut  docet  D. 
MeiisD.Thom.  locis  in  argumento  citatis,  in  qui- 
n^^^^Tiio. '^'^^  solum  intendit  probare  gratiam  Christi 
Domini  non  posse  augcri  de  lege  ordinaria, 
ut  conslat  tum  ex  gravitafe  terra},  et  clia- 
ritate  patriaj.quas  ibiadducit  in  exemplum 
ad  ostendendum  gratiam  Christi  Domini 
non  posse  augeri,  ncque  ex  parte  formae, 
neque  ex  parte  subjecti  ;  nam  tam  gravitas 
terraj.  quam  charitas  patricjc  possunt  am- 
plius  iutendi,  attcnta  Dei  omnipotentia, 
absolutc  loqucndo.  Tum  etiam  cx  authori- 
tate  proximc  adducta,  in  qua  suam  mcntem 
perspicue  manifestat. 
Teniuui  12-  Tertio  arguitur  pro  hac  sentenfia  : 
memum  "^^  capacitas  crcatura  ad  recipiendam 
'  charitatem  non  est  infinita  syncategorema- 
ticc  :  ergo  charitas  secundum  se  sumpta 
non  potcst  augeri  in  infinifum.  Consequen- 
tia  ex  eo  liquct,  quia  charitas  secundum  se 
accepta  dicit  habitudinem  ad  subjectum 
creatum,  atque  ita  nccesse  est,  ut  illius  ca- 
pacitati  proportionetur.  Antecedens  vero 
probatur  :  tum  quia  potentia  rcceptiva  cha- 
ritatis  est  connaturalis  creaturae  rationali  ; 
1).  ADg.  <luoniam  ut  docet  D.  August.  lib.  de  prxd. 
Saiict.  c.  5,  posse  habere  gratiam  ,  et  cha- 
ritatem,  naturae  est  hominis  :  constat  au- 
tem  potentiam  naturalem  csse  incapacem 
formaj  syncategorematice  infinitae  .  Tum 
eliam,  quia  si  propter  aliquam  rationem 
esset  in  creatura  capacitas  ad  suscipien- 
dam  hujusmodi  formam,  maxime  quia  quo 


plus   recipitur  charitatis  in  crealura.  oo 

ha^c  fit  magis  iiabilis  ad  rccipiendum  illius 

augmentam  ;  hoc  autem  esl  aperte  falsum, 

quia  causa  formalis,  qualis  esl  charitas, 

neciuit  augerc  in  suo  subjecto  id,  quod  cst 

proprium   illius  ,   sciiicet  potenliam  reci- 

piendi,  cum  potius  i)rx>dictam   |)olentiam 

actuet,  perficiat,  el  (luodanimodo  excludat. 

Kcspondelur    negando    antecedens.   Ad'^issolvi' 
.  ,°  .  ,.        ,  iiir. 

cujus  priorcm  probationcm  diccndum,  po- 

tentiam  receptivam  gratiaj  posse  sumi  du- 

plicitcr  :  uno  modo  in  csseentis,  et  hac  ra- 

tione  esl  ordinis  naturalis,  quia  est  ipsa 

entitas  subslantialis  animae,  utconstat  inter 

alia  ex  adducta   authoritate  D.  Auguslini.  ^  '^"S 

Alio  modo   in  esse  potentia;  passivK  obe- 

dientialis,  quo  pacto  respicit  agens  supcr- 

natiirale,  ct  proportionatur  cum  illo.  Undo 

sicut  prajdictum  agens  est  infinita;  virtulis 

activae,  ita  potentia  obedientialis  est  infini- 

i3i  capacitatis   passivaj ;    in  hoc   videlicet 

sensu,  quod  sicut  Deus  pote.st  eiricerc  elfec- 

tum  magis,  ac  magis  perfectum  infra  infi- 

nitum  simpliciter,  ita  polenlia  obedientia- 

lis  capax  cst  recipiendi  formam  syncatego- 

rematice  infinitam. 

Ad  sccundam  probationera  negalur  mi- 
nor,  quam  non  evincit  probalio,  quia  mens 
D.  Th.  non  est,  quod  charitas  augeat  enti- 
tative  capacitatem  potentia?,  in  qua  recipi- 
tur,  eo  modo  quo  portio  materia)  addita 
praDcxistontibus,  auget  in  illa  potentiara 
receplivara  quantitatis  ;  sed  solura  vult, 
quod  potentia  obedientialis  anima}  per  cha- 
ritatem,  quam  recipit,  disponatur,  et  habi- 
litetur  ad  rccipiendum  iliius  augraentum, 
eo  modo  quo  intelleclus  percepto  objecta 
difilcili,  fit  magis  habilis  ad  alia  intcUigi- 
bilia  capessenda  ;  vel  sicut  subjectum  ha- 
bens  calorcm  ut  unum  est  raagis  disposi- 
tum,  et  approximatum  receptioni  caloris  ut 
duo,  quam  si  nuUura  calorcm  haberet.  Iii 
qua  assertione  nuUum  cst  inconvreniena, 
nullaque  involvitur  conditio,  quae  dissonet 
naturas  charitalis ;  quippe  illi  consenta- 
neum  est,  ut  pcr  sui  roceptionem  habilitet 
capacitatem  animae,  et  approximet  ad  per- 
fectiorem  sui  intentionem  recipiendam  ; 
quandoquidem  ipsa  capacitas  animae  per 
susceptionera  charitatis  remissa)  fit  magis 
propinqua,  et  proximc  susceptiva  charifatis 
intensaj.  De  quo  videri  potest  Cajet.  in  hac  cajetan 
2,  2,  qasBst.  24,  artic.  7.  ^1!« 

13.  Contra  nostram  secundam  asserlio-  ^-entcn- 

...  iia;con- 

nem  tnplcx  militat  sententia.  Pnma,  quae  irariac. 
fuil   Begardorum,  et  Dcguiiiarum,  asserit^Begui-' 

justos    na. 


DISP.  V,  DUB.  I. 


159 


justos  in  hac  vita  pervenire  regulariter  ad 

statum,  in  quo  illorum  charitas  non  possit 

amplius  augeri  :  qua^  positio  refertur,  et 

:iem.   damnatur  in  Clementina  Ad  nostram,  de 

/ovl:    hxretic.  Secunda  fuit  Joviniani,  qui  assere- 

"3"-    bat    omnium    justorum    charitatem    esse 

aequalem,  ac  proinde  in  nullo  eorum  auge- 

.  Hier.  ri,  ut  referunt  D.  Hier.  Ub.  2,  adcersus  ip- 

■  kus.siimJovin.  et  D.  August.  lib.  deha;res.  82. 

Tertia  opinio  adstruit,  charitatera  via^posse 

quidem  augeri,  non  tamen   in   infinitum 

ichard.syncategorematice.  Ita  Rich.  in  1,  dist.  17, 

mdav.  et  Gandavens.  cjuodlib.  2,  quxst.  2,  quibus 

accedunt  Authores  num.  9  adducti  contra 

nostram  primam  assertionem.  Id   autem, 

ia  quo  omnes  istae  sententiaB  conveniunt, 

scilicet  charitatem  viae  non  esse  capacem 

intensionis    syncategorematice    infinitae , 

•imuin  saadetur  ab  inconvenieati.  Primo,  quia  si 

entum.^haritas  viae  esset  ex  natura  rei  augmenta- 

bilis  in  infinitum,  posset  charitas  cujuslibet 

justi,  attenta  praecise  potentia  Dei  ordina- 

ria,  excedere  gratiam  Christi  Doraini  :  at 

consequens  est  plusquam  falsura  :  ergo  et 

illud,  ex  quo  sequitur.  Probatur  sequela, 

quia  charitas  Christi  Domini  physice  con- 

siderata  est  actu  finita,  ut  §  prxced.  vidi- 

raus  :   constat    autem    quodlibet    finitura 

po53e  superari  ab  alio  finito,  cujus  non  sit 

terrainus  augmenti. 

3S1J0I)-      Huic  arguraento  respondet  D.  Thom.  3 

.^Tho.P^^^-  9^^^^-  '^'  art.   II  ad  3,  sic  :  «  Dicen- 

«  dum,  quod  minus  per  augraentura  potest 

«  pcrvenire  ad  quantitatem  majoris  in  iis, 

«  qua^habent  quantilatem  unius  rationis  ; 

«  sed  gratia  alterius  hominis  comparatur 

«  ad  gratiara  Christi  Doraini  sicut  virtus 

«  quasdam   particularis  ad    universalem. 

«  Unde  sicut  virtus  ignis,  quantumcunque 

«  crescat.  non  potcst  adfflquare  virtutem 

«  solis  ;  ita  gratia  allcrius  hominis,  quan- 

«  tumcunque  crescat,  non  potest  adaequare 

«  gratiam  Christi.   )>  Constat  autcra  idem 

esse  diccndura,  quantura  ad  hoc  de  chari- 

tale  Chi-isti  Domini,  ac  de  illius  gratia. 

Secundo  respondctur,  sive  amplius  ex- 
plicatur  pra^iccdens  solutio  animadvertendo, 
charitatem  justorum  posse  considerari  du- 
plicitcr.  Uno  modo  quantum  ad  id  prrcciso, 
quod  importat  cx  sua  rationo  specifica,  et 
statu  viali.  .\lio  modo,  uteslgratia  merabri 
participantis  illam  cx  influxu  Christi  Do- 
mini  sicut  capitis.  Primo  igitur  modo  con- 
siderata  potest  de  Icgc  ordinaria  augeri  in 
infinitum  syncatcgorcmaticc,  excedcrcque 
proindc  charitatcra  Christi  Doraini  ;  secus 


autem  posteriori  modo  accepta.  Nam  cha- 
ritati  inferioris,  sivemembri,  quatenus  ta- 
li,  connaturale  est  sistere  infra  charitatem 
capitis.  Undequia  absoluta  loquutio,  prae- 
sertim  negativa,  qu®  totum  destruit,  pro- 
ferri  debet  attentis  omnibus,  non  vero  con- 
sideratis  prascisc,  quas  ex  hoc ,  vel  illo 
capite  aut  sunt  connaturalia,  aut  non  repu- 
gnant ;  idcirco  absolute  loquendo  dieendum 
est,  charitatem  justi  existentis  in  via  non 
posse  de  lege  ordinaria  Christi  Domini 
charitatem  exccdere,  eo  quod  hic  excessus 
sit  illi  inconnaturalis  ex  uno  capite,  nerape 
ex  conditione  speciali  sui  subjecti,  quod 
non  habet  gratiara,  nisi  ex  influxu  Christi 
Doraini  sicut  capitis 

14.  Secundo   arguitur  :  quia   infinitura  seciui- 

,  1-    •  .1-  ,  duin  ar- 

in  actu  neque  per  divinam  potentiara  est  gumen- 
possibile  :  sed  si  charitas  via3  esset  aug-  '"'"■ 
mentabilis  sine  terraino,  posset  dari  infini- 
tum  in  actu  :  charitas  igitur  via^  non  est 
absque  termino  intensibilis.  Probatur  mi- 
nor,  quia  si  a  parte  rei  poneretur  charitas 
interminata,  existeret  a  parte  rei  infinitura 
in  actu  :  ergo  si  potest  dari  a  parte  rei 
prasdicta  intensio  carens  terraino,  dari  po- 
terit  infinitura  in  actu  ;  quandoquidem 
quidquid  facit  actus  actu,  facit  potentia 
possibiliter. 

Respondetur  negando  minorem,  cujus  soiutio . 
nulla  est  probatio,  utpote  in  qua  arguitur 
a  divisiva  ad  copulativam  ;  infinitum  si- 
quidem  in  potentia  eo  ipso,  quod  tale,  ne- 
quit  secundum  omnes  suas  partes  copula- 
tive  sumptas  a  parte  rei  existere  ;  quia  de 
illius  ratione  est,  quod  aliquid  ejus  semper 
restct  producendura,  eo  quod  est  inexhau- 
ribile  in  sua  productione.  Unde  si  ponere- 
tur  a  parte  rei  existens  secundum  se  totum, 
araitterot  infinitatom  in  potontia,  transi- 
retque  ad  infinitum  in  actu,  quod  cst  im- 
possibile  :  nam  infinitura  in  potcntia  non 
est  potcntia  ad  infinitura  in  actu,  ut  falso 
supponit  argumentum  ;  sed  potentia  ad  fi- 
nitum  in  actu,  cui  serapcr  potest  fiori  addi- 
tio.  Videantur  N.  Compl.  .3  Plnj^.  disp.  l-S,N.Comp. 
qusest.  3. 

Tertio,  ct  ultimo  arguitur  :  nam  si  cha-Tenium 
ritas  vi.D  cssct  augmontabilis  in  infinitum,  m^^^^^^jj^ijj^ 
posset  cxcedere  charitatem  patrian,  utpote 
finitam,  ct  liraitatam  :  sC'!  hoc  non  cst  di- 
cendura;  charitasenim  via)  comparatur  ad 
charilatem  patriae  sicut  imporfcctiim  ad 
perfcctum,  et  sicut  motus  ad  suum  tormi- 
num  :  ergo  ncque  illud,  ox  quo  sequitur. 

Respondetur     poricctionem     charitntis 


IGO 


DE  CHARITATE. 


Kcsp<ni-  posse  attpndi,  vcl  cx  soln  intensiono,  vel 
""*  ex  oninibiis  capitibus,  qu;t>  concurrunt  ad 
illani  inli-grandani.  atque  ideo  absolute,  ot 
simpliciter.  Kx  primo  igitur  capite  neque 
repugnat,  neque  est  inconveniens.  quod 
cliaritas  via^  excedat  cbarilatem  i^atriip  in 
diversis  subjoctis  ;  nemo  enim  Catbolico- 
ruili  abnuet  cbaritatem,  qua  bcatissima 
Virgo  Deum  amabat  in  via,  excedore  cba- 
ritalem  alicujus  coniprebensoris ,  utputa 
parvuli  decedentis  immediate  post  regene- 
rationis  lavacrum.  Cjrterum  attontis  om- 
nibus,  adeoquo  absoUite  loquondo,  cbarifas 
vij?  non  potesf  ad.rquaro  porfectioncm  cba- 
ritatis  patria?.  Tum  ob  majus  dominium, 
quod  babet  in  patria  supra  subjectum.  Tum 
quia  secundum  ultimum  sui  posse,  et  sine 
intermissione  ferfur  actualifer  formaliter 
ii)  Deum.  Tum  ob  pra^sentiam  objocti,  cujus 
visio  maxime  auget  amorom.  Tum  denique 
ob  aliascausas  ibi  concurrenfes,  quaj  videri 

D.  Tho.  possunt  apud  D.  Tliom.  quvsl.  imic.  de  cha- 
rilate,  art .  10,  et  in  hac  2,  2,  quxst.  24,  art. 
7  ad  8,  et  magis  expendemus  disp.  7,  dub,  4. 
Confra  fertiam  conclusionem  nulla  mi- 
litat  difTicuItas,  quai  ex  dictis  §  3,  non  di- 
luatur. 


DUBIUM  II. 

Itrum  charitas  augeatur  phijsice  dispositive 
nostris  actibus. 

Oportet  hic  pra^mittere  nonnulla,  quae 
alibi  discussa  reliquimus,  ut  ad  puncfum 
prasentis  difTlcuItatis  cum  majori  expedi- 
tione  accedamus.  et  sensus  dubii  amplius 
innotescat. 


PrxUbantur  aliqua. 

Noia.  ''^-  J^i^i^io  observandum  est,  quod  cum 
charitas  sit  proprietas  gratia?  sanctificantis, 
juxta  ea  quae  dixiraus  tract.  14,  disp.  4, 
dub.  6,  nequit  augeri  nisi  ad  ejus  augmen- 
tum,  sicut  nec  infundi,  nisi  ad  ejus  infu- 
sionem.  Unde  idem  debet  esse  influxus 
nostrorum  actuum  in  gratiara.  et  cbarita- 
tem.  Sed  quia  gratia  exercet  vim  merito- 
riam  media  charitafe,  potius  quara  per 
alias  virtutes,  ut  ex  professo  ostendimus 
tract.  16,  disp.  4,  dub.  1,  propterea  pertinet 
specialiter  ad  hunc  Tractatum  agere  de 
utriusque  augmento  sub  nomine  cliaritatis. 


Et  qiiidem  acfus  nostros  concurrore  in  ali- 
quo  causic  gonere  ad  cbaritalem,  et  graliam 
augescendas,  sive(et  in  idom  rediDgratiam, 
etcbaritafem  non  augeri  nisi  dopendenfer 
a  nosfris  acfibus,  consiat  ox  Concil.  Tri- ^!}"^|,'; 
dent.  scAS.  0,  vap.  21,  ubi  difTinitur  :  «  Si 
«  quis  dixeril,  justitiam  acceptam  non  con- 
«  sorvari,  atquo  etiam  augeri  coram  Deo 
«  por  bona  opera,  sed  ipsa  opera  fructus 
«  solummodo  esse,  et  signa  justificationis 
«  adepfa),  non  aufem  ipsius  augenda)  cau- 
«  sam,  anatbema  sit.  »  Cum  autem  causa 
multiplex  sit,  nompe  finalis,  onicions,  ma- 
terialis,  formalis,  et  dispositiva,  qu;c  ad 
maferialem  reducitur  ;  et  de  his  omnibus 
dubitari  possit,  exponere  opus  est,  cur  du- 
bium  ad  solara  causam  dispositivara  res- 
tringatur.  Et  quidera  actus  nostros  non  esse 
causam  fiualom  augraenli  charitafis,  quod 
ad  oos  sequitur,  facile  consfat ;  siquidera 
augmentum  cbaritalis  non  ordinatur  ad  il-- 
los,  sed  potius  e  contra  illi  ordinantur  ad 
charitafem  augendara.  Et  similiter  pracdic- 
tos  actus  non  esse  causam  materialem  re- 
ceptivam,  aut  formalem  hujusraodi  aug- 
monti.certius  est,  ut  in  dubiura  vocari  non 
possit ;  no!i  enim  recipiunt  illud  in  so,  nec 
in  illo  recipiuntur,  aut  ipsum  formaliter 
constituunt.  Undo  difllcultas  reducitur  ad 
causam  elTicientem,  et  dispositivam. 

IG.  Est  autem  duplex  causa  effectiva  :  Aiia 
alia  qua3  ofTicit  physice,  et  alia  qua?  efTicit"  [fo™ 
moralitor.  Et  quod  acfus  a  gratia,  et  chari- 
tate  procedentes  elTiciant  raoraliter  chari- 
tafis  augmentum,  constat  ex  dictis  tract. 
IG,  disp.  6,  dub.  4,  ubi  ostendimus  prajdic- 
tos  artus  mereri  de  condigno  augmentum 
grafia).  Idque  communiter  docent  Theologi 
hujus  temporis  contra  D.  Bonavent.  et  alios  d.  Bon 
antiquiores,  saltem  loquendo  de  actibus  in- 
tensioribus  gratia  pncexistenti.  An  autem 
eadem  doctrina  extendi  deboat  ad  actus 
gratia  remissioros,  infra  constabit  dub. 
seq.  Modo  enim  sufTicit  supponere  actus  in- 
tensiores  efTicore  moraliter  gratia^,  et  cha- 
ritatis  augmentum.  Quod  vero  actus  nostri 
nequeant  ofTicere  principaliter  physice  hu- 
jusmodi  augmentum.constat  ex  dictis  ^racL 
\^i,  disp.H,  dub.  1,  ubi  ostendimus  repu- 
gnare,  quod  aliqua  creatura  ofTiciat  princi- 
paliter  gratiam.  Ex  quo  principio  facile 
colligitur  similis  repugnantia  in  eo,  quod 
actus  nostri  efficiant  principaliter  augmen- 
tum  charitatis  ;  quoniam  charitas  non  au- 
gotur,  nisi  ad  augmentum  grafia^  :  quod 
autem  nequit  principaliter  physice  produ- 

cere 


DISP.  V,  DUB.  II. 


161 


cere  gratiam,  nequit  eam  principaliter 
physice  augere,  quod  actio  augmentativa 
est  de  se  productiva  ejus,.  quod  auget,  illud- 
que  efficeret,  nisi  productum  supponeret  : 
ergo  si  nulla  creatura  valet  efficere  princi- 
paliter  physice  gratiam,  nulla  valet  augere 
principaliter  physice  gratiam  et  charita- 
tem;  atque  ideo  charitas  non  augetur  phy- 
sice  principaliter  nostris  actibus. 
ota  3.  17.  Dubitari  autem  posset,  an  actus  nos- 
tri  efficiant  physice  instrumentaliter  chari- 
tatis  augmentum  ?  Et  loquendo  de  actibus 
nostris,  quatenus  sunt  partes  sacramenti, 
.  Tho.certa  est  pars  affirmativa  apud  D.  Thom. 
et  ejus  discipulos  ;  nam  cum  doceant  sacra- 
menta  novs  legis  efficere,  et  augere  phy- 
sice  instrumentaliter  gratiam,  consequen- 
ter  docent  actus,  qui  sunt  pars  sacramenti, 
habere  eundem  iniluxum  circa  augmentum 
charitatis.  De  quo  3  part.  quwst.  62  et  84  et 
89.  Si  vero  sermo  fiat  de  actibus  nostris 
extra  sacramentum,  vera  est  pars  negativa, 
et  communis  apud  Authores.  Nam  actus 
nostri  nequeunt  habere  hujusmodi  influ- 
xum  ex  natura  sua,  sed  ex  sola  institutione 
divina,  quae  tamen  nobis  quantum.  ad  hoc 
minime  innotescit ;  et  ideo  absque  ullo  ra- 
tionabili  fundamento  assereretur  talis  in- 
flaxus.  Tostimonia  quippe  significantia  in- 
fluxum  effectivum  nostrorum  actuum  in 
gratiam,  et  charitatem,  et  eorum  augmen- 
tum  ,  suffiicienter  explicantur  de  influxu 
morali,  vel  de  influxu  physico  instru- 
mentali  intra  sacramenta,  vel  denique  de 
influxu  physico  principali  in  dispositionem 
ad  gratiam,  et  charitatem  ;  efficimus  enim 
principaliter  actus,  quibus  ad  earum  recep- 
tionom,  et  augmontum  disponimur. 
tatus  ^^-  Supposito  ergo,  quod  actus  nostri 
*j!"*^  influant  effectivo  moralitor  in  augmentum 
charitatis,  et  quod  non  influant  effective 
physice,  saltem  exfra  sacramentum,  videre 
oportet,  an  circa  illud  habeant  concursum 
dispositivum  ?  In  qua  difficultate  prajsup- 
ponendum  est,  pra^dictos  actus  non  esse 
dispositiones  essontialiter  requisitas  ad 
charitatem  augosccndam,  et  sine  quibus 
charitas  augeri  non  possit.  Tum  quia  dc 
facto  potest  augori  in  parvulis  absque  ac- 
(uali  eorum  dispositione  ;  si  enim  infans 
haptizatus  confirmetur,  aut  ordinetur,  vel 
Eucharistiam  recipiat,  consequitur  horum 
sacramentorum  eneclum,  atque  idoo  aug- 
mentum  gratiai,  in  qua  praDexislobat,  ut 
artinczcum  pluribus  aliis  docot  Marlinez  de  Frado 
do."   ^  part.  quxslione,  80,   dub.  12,  num.  31   et 


38,  Tum  etiam,  quia  non  implicat,  quod 
Deus  justificet  adultum  peccatorem  absque 
uUa  actuali  ejus  dispositione,  ut  ostendimus 
tractat. lo,  disputatione  3,  dub.  2  ;  ergo  pa- 
riter  non  repugnat,  quod  augeat  pra^exis- 
tentem  gratiam  independenter  a  disposi- 
tione  actuali  ad  hujusmodi  augmentum. 
Quare  difficultas  procedit  attendendo  ad 
communem,  et  connaturalem  ordinis  gra- 
tia3  providentiam,  secundum  quam  adulti 
in  gratia,  et  charitafe  proficiunt.  Et  nemo 
Catholicorum  est,  qui  neget  actus  nostros 
meritorios  disponere  in  aliquo  sensu  ad 
charitatis  augmenlum.  Sed  eorum  non 
pauci  confundunt  influxum  dispositivum 
cum  concursu  morali  per  modum  meriti, 
et  sic  dicunt  actus  nostros  disponere  mora- 
liter  ad  augmentum  charifatis,  non  autem 
physice.  Inquoconsistit  punctum  pra3sentis 
diflicultatis. 

19.  Quam  ut  cum  majori  perspicuitate  riiima 
decidamus,  et  ffiquivocationem  propuIse-°^,*^''^"' 
mus,  recolenda  sunt  qua^  jam  observavi- 
mus  iractat.  15,  disputatione  3,  dub.  5, 
nempe  denominationem  causa?  physicae, 
aut  moralis  non  regulari  penes  entitatem 
causae,  sed  magis  penes  modum  causandi. 
Sunt  enim  aliqua,  qua?  cum  quid  physicum 
sint,  causant  moraliter  ;  sicut  actus,  qui 
suadendo  movet.  Et  econtra  id,  quod  est 
morale,  valet  causare  physice  ;  sicut  mali- 
tia  peccati  gravis,  qua3  quid  morale  est,  et 
tamen  expellit  physicegratiam.  Hic  autem 
diversuscausandimodusconsistitineo,quod 
causa  moralis  non  inducit  immediate  per 
semetipsam  effectum  principaliter  inten- 
tum,  sed  movet,  et  allicit  aliam  causam  ad 
id  pra^standum,  ut  patet  in  consilio,  sua- 
sione,  meritis,  et  aliis  causis  moralibus. 
Causa  autem  physica  influit  in  suo  genere 
immediate  per  id,  quod  in  se,  et  ex  natura 
sua  habet,  licet  nec  concursum  aliarum 
causarum  excludat  ;  sicut  materia  per 
seipsam  recipit,  forma  per  seipsam  infor- 
mat,  et  agens  per  suam  virtutem  agit.  Un- 
de  illa  ost  dispositio  physica,  aut  disponens 
physico,  qua3  per  seipsam  pr;cstat  munera 
propria  dispositionis,  qua3  sunt  aptaresul>- 
jectum  ad  formam  illud  expurgando  a  con- 
trariis  dispositionibus,  ipsumque  dolermi- 
nando,  et  traliendo  ad  parlicipationem 
forma).  Et  in  hoc  sensu  inquirimus,  an 
charitas  augeatur  physice  dispositive  nos- 
tris  aclibus  ;  sive.  et  in  idem  rcdit,  an  aug- 
mentum  charitatis  dependeat  a  nostris  ac- 
tibus  tanquama  dispositiono  physic?,  ct  ox 


102 


DE  CiIAl{lTATE. 


natiira  roi  neccssaria  ad  connaturalo  chari- 
latis  aiigmonlam.  Kcstriiigitiirquo  difficul- 
tas  tum  ad  augmontum  charilatis  in  adultis 
(in  parvulis  oiiim  non  habot  locum  actuaiis 
dispositio,  ut  nuincro  joxrcilciiti  prajiiolavi- 
mus) ;  lum  ad  augmentum  oxtra  sacramon- 
tum,  ut  sic  pra?scindamus  ab  augmontoex 
opcrc  operato.  quod  fit  virtute  sacramen- 
torumsupra  dispositionera  subjecti. 

§11. 
I^rxfcrlur  D.   Tlioinx  sentcntia. 

conciu-  20.  Dicendum  est,  charitatem  augeri 
'''"•  physice  dispositive  nostris  actibus,  atque 
idoo  actus  nostros  non  solum  mereri  aug- 
montum  cliaritatis,  sed  ad  illud  etiam  re- 
quiri  por  modum  dispositionis  physicac,  et 
ex  natura  rei.  Ita  docet  satis  aporteDivus 

I'.  Tiio-Thoraas  in  \,iUstinct.  11,  qn:eslione2,arli- 
culo  3,  in  corpore,  ubi  hsGC  habet  :  «  Non 
«  eodera  modo  se  habet  aclus  informatus 
« charitate  ad  augmentum  charitatis,  et 
«  actus  prajcedens  charitatem,  ad  ha- 
«  bondam  charitatem.  Actus  enim  qui 
«  est  ox  charitato,  ordinatur  ad  augmen- 
.( tum  charitatis  et  por  modum  dispo- 
«  sitionis,  et  per  modum  meriti  :  sed  actus 
«  prajcedens  charitatem  ordinaturad  con- 
«  sequendam  charitatemsolum  per  modum 
«  dispositlonis,  et  non  per  modum  meriti, 
«  quia  ante  charitatem  nullum  potcst  esse 
«  moritum.  »  Quibus  verbis  palam  docet 

]>.  Tho.pj^.^-  Thomas,  quod  actus  meritorii  non 
solum  influunt  raoraliter,  seu  meritorie  in 
charilatis  augmentum,  sed  quod  etiam  con- 
currant  ad  illud  per  modum  dispositionis  : 
qui  concurrendi  modus  nequit  non  esse 
physicus.  alioquin  non  distingueretur  ab 
influxu  morali  per  modum  meriti.  Prae- 
sertim  cum  S.  Docfor  atTirmet  actus  suppo- 
nentes  charitatem  retinere  rationem  dispo- 
.sitionis,  quam  habent  actus  charitatem 
prajcedentes,  et  superaddere  concursura 
psr  modum  meriti ;  actus  autem  pra^ceden- 
tes  charitatem  disponunt  physice  ad  ojus 
infusionem.Idem  haud  obscure  docetin  praj- 
senti,  (furestione  24,  articulo&,  ubi  ait  :  Non 
u  quolibet actu charitatischaritas actu  auge- 
«  tur,sed  quilibet  actus  charitatis  disponit 
«  ad  charitatis  augmentum,  in  quantum 
«  ex  uno  actu  charitatis  horao  redditur 
«  promptior  iterura  ad  agendura  secundum 
«  charitatem  :  et  habilitate  cre3cente,homo 
«  prorumpit  in  actum  ferventiorera  dilec- 


«  tionis,  quoconatur  ad  charitatis  profec 
«  tura  ;  ct  lunc  charitas  augotur  in  actu.  » 
rbi  satis  li(iuot,S.  Doclorom,  loqui  de  dispo  ■ 
sitiono  physica,  alias  non  polorot  exaclam 
adeo  corrospondeiitiam  inter  dispo.sitioiiom, 
etaugmentum  ;  noc  distinguerot  dispositio- 
nem   remolam,    et    ultimam  ;  sod  aperte 
concedoret  quolibet  actu  charitalis  augeri 
roipsa   charitatom  :   sicut    discurrunt,  qui 
confrariam  nobis  opinionem  tuoiilur.  IJn- 
de  nostram  assortionem  docont  communi- 
ter  Thomistac,  Cajelan.  «(/  locum  /"'o-r'"'^  ijamiez 
cilatuin,  ubi  Bannez  dub.  1,  Arauxo  Ju6.  l,Arauxo. 
Joan.  a  S.  Thoraa  Jisputalione    !5,    arlic.s.   Tho 
2,  Oonet   disputatione  10,  artic.  6,  conchts.  j^a^at. 
2,  Labat  disput.  3,dub.2,  conc?.  2.  Ferre,Ferrcj 
qu.Tst.  16,  §  5,  Capreol.  in  4,  diit.  A,  q.  1,  '^^"^^ ' 
art.  3    ad  \,Scoti   contra  1,  Conrad.  I,  2,Conrati. 
q.  1 14,  art.  8,  ubi  ISIontesinos  disp.  36,  q.  Montcs. 
7,  §  ull.  et  alii  plures,  quorum  aliquos  do- 
A\m\ii%tra(:tat.  1."),  disp.  3,  dub.  o,  ^  1 . 

21.  Ratio  unica,  et  fundamentalis  est :  |^jJ|J]^^" 
Quoniam  charitas  non  augelur  nisi  ad  aug- 
mentum  grati.-E.  cujus  est  proprietas  :  sed 
gratiaG  augmentum  depondet  a  nostris  ac- 
tibus  sicut  a  dispositione  physica  :  ergo 
idem  dicendum  est  de  augmento  charitatis. 
Major,  et  consoquenfia  consfant.  Minor 
autem  probatur,  quia  grafiaj  infusio  depen- 
det  anostrisactibus  sicutadispositionephy- 
sica  :  ergo  et  augmeutum.  Anfecedens  lafe 
ostendimus  loco  supra  relato,  et  hic  suppo- 
nendura  ost.  Consequentia  aufem  probatur 
tura  a  paritafe  ;  nam  gratia,  dum  infundi- 
tur,  et  augetur,  estejusdom  rationis  :  ergo 
si  in  sua  infusione  dependet  a  noslris  acti- 
bus  sicut  a  dispositione  physica,pariter  de- 
pendet  in  suo  augraento.  Tura  etiara,  quia 
ut  tradit  D.  Thora.  1,  2,  quxst.  53,  artic^-  ^ht 
2,  habitus  ex  eisdera  causis  augentur,  ex 
quibusgenerantur  :  ergo  si  prima  gratia) 
productio  dependeta  nostris  actibus  sicut 
a  dispositione  physica,  idem  dicendum 
est  de  ejus  augmenfo.  Tum  denique,  nam 
ideo  gratia  infunditur  adultis  dependentcr 
ab  eorum  actibus,  sicut  a  dispositione  phy- 
syca,  quia  qua3libet  forma  perfecta  depen- 
det  ex  natura  sua  ab  aliquibusdisposifioni- 
busadeara  prffiparantibus,  et  deferminan- 
tibus,  et  quia  debet  recipi  ad  modum  reci- 
pientis :  unde  cum  gratia  sit  forma  perfecta, 
et  adultus  sit  susceptivum  liberum,  conso- 
num  rerum  naturis  est,  quod  recipiat  li- 
beregrafiara  se  disponendo  ad  ejus  recep- 
tionem  :  sod  ha^c  eadem  rafio  militat  in 
augmento  grafia?,  ut  facile  consideranti 
constabit  : 


DISP.  V,  DUB.  II. 


163 


constabit  :    ergo  prasclictum    aiigmentum 
depeudet  a  nosliis  actibiis  sicut  a  disposi- 
tione  pliYsica. 
onlir-       Confirmatur,  quia  de  his,  quae  ad  super- 
^^'"^'   naturalem  ordinem  pertinent,   id  sentire 
debemus,  quod  magis  congruit  naturis  re- 
rum,  dum  oppositum  per  sulFicientem  auc- 
toritatem  non  constat :  sed  magis  congruit 
naturis   rerum,   quod  augmentum  grati® 
fiat  dependenter  a  nostris  actibus  sicut  a 
dispositione  physica  ;  el   nulla  authoritas 
c-ogit  ad  oppositum  asserendum  :  ergo  di- 
cendum  est,  quod  augmentum  gratia^  de- 
pendet  a  nostris  actibus  sicut  a  physica  dis- 
positione.  Minor  quoad  sccundam  partem 
c-st  manifesta,  opposita   enim  opinio  nuUi 
innititur  authoritati   Scriptura),  Concilio- 
rum,   aut  Patrum.   Prima    vero  ejusdem 
pars  suadetur  exemplo  naturaiium,  in  qui- 
bus  videmus  substantiam  dependcre  aphy- 
sicis  dispositionibus,  non  solum  cum  gone- 
ratur,  sed  etiam  cum  augetur  ;  quippe  non 
solum  ad  generationem,  sed  etiam  ad  nu- 
tritionem.   et    augmentationem    pra^cedit 
aliqua  alteratio  inducensdisposiliones  phy- 
sicas,  quibus  subjectum  aptatur  ad  genera- 
tionem,   vel  augmentum  ;  idque  exposcit 
conssonus  rerum  ordo  :  ergo  quod  augmen- 
tum  gratia)  fiat  mediis  nostris  actibus  tan- 
quam  dispositione  physica.  est  magis  con- 
sonum   rerum   naturis.  Quod  significavit 
Tlio.  D.  Thom.  in  prxscnii  quxstione  24,  articulo 
6,  ubi  ait  :  «  Dicendum  quod   augmentum 
«  spirituale  charitatis  quodammodo  simile 
'.(  est  corporali  augmento.  »  Et  post  pauca 
subdit  :  «  Per  aliquod  tempus  natura  ope- 
«  ratur  disponens  ad  augmentum,  et  nihil 
«  augens  actu,  et  postmodum  producit   in 
«  ellectum  id,  ad  quod  disposuerat,  augcn- 
«  do  ipsum  animal,  vel  plantam   in  actu. 
«  Ita  etiam  non   quolibet  actu  charitatis, 
«  etc.  »  Ubi  discurrit  de  augmento  charita- 
tis  cum  proportione  ad  augmonlum  rorum 
naturalium,  quod  fit  mediis  disnositioni- 
!)us  physicis. 

Accedit,  (juod  gratia,  et  charitas  non 
sunt  lorniffi  morales  consistentes  praecise 
in  aliqua  extrinseca  appretiatione  ;  sed 
sunt  quid  physicum,  quod  ex  natura  sua 
praestat  subjecto  suos  ellectus,  ut  ostendi- 
raus  traclal.  14,  dispulatione  4,  dub.  2,  un- 
de  ad  earum  connaturalem  receptionem, 
et  augmentalionem  non  suiTicit  dispositio 
prijccise  moralis,  ^cd  roquiritur  coaptatio, 
ef  determinatio  physica  per  actus  nostros. 
22.  Ncc  apparet  ulla  conveniens  dispa- 


ritatis  ratio  inter  primam  gratia^  infusio-  Pra^ciu. 
nem,  et  ejus  augmentum.  Qua>  enim  ab  cvLlo. 
aliquibus  assignatur,  nempe  actus  gratiam 
antecedentes  non  esse  meritorios  illius,  at- 
que  ideo  disponere  ad  eam  non  moraliter, 
sed  physice  ;  actus  vero,  qui  ex  gratia  pro- 
cedunt,  mereri  exhoc  ipso  ejus  augmen- 
tum,  et  subinde  disponere  ad  illud,  non 
physice,  sed  moraliter,  facile  dispellitur. 
Nam  per  hoc,  quod  actus  sit  meritorius, 
non  exuit  vim  disponendi  physice  ;  nuUa 
quippe  inter  hos  conceptus  apparet  repug- 
nantia  :  ergo  si  actus  nostri  gratiam  praece- 
dentes  disponunt  physice  ad  gratiam,eodem 
modo  actus  gratiam  subsequentes  debent 
disponere  ad  ejus  augmentum,  quamvis 
simul  illud  mereantur.  Pra^sertimcum  ac- 
tus  gratiam  antecedentes  mereantur  de 
congruo.ut  plures  volunt,  ejus  infusionem. 
Si  enim  iidem  actus  simul  sunt  disposi- 
tiones  physica^,  et  meritum  de  congrua 
respectu  primaj  gratia^,  cur  actus  ex 
gratia  orti  non  erunt  et  dispositiones 
physica^,  ot  meritum  de  condigno  ad  ejus 
augmentum  ?  Valor  enim  condignus,  quem 
ex  gratia  trahunt,  non  deprimit,  aut  extin- 
guit  vim  dispositivam  physicam  quam 
ex  se  habent.  Unde  elucet  quantum  praee- 
mineat  D.  Thom.  sententia  contrarias  opi- 
nioni  ;  haec  quippe  nuUi  auctoritati,  aut 
urgenti  rationi  innititur,  sed  soli  negan- 
tium  voluntati ;  illa  vero  attendit  ad  rerum 
naturas,et  ipsis  se  accommodat.Qua}  cstop- 
tima  procedendi  methodus,  dum  authori- 
tas,  aut  firma  ratio  non  evincit  oppositum. 

2.3.  Quod  autem  alii  addunt,  discrimen^;™fiita- 
in  hac  parte  uiter  primam  gratuTO  infusio-  rcspon- 
nem,  ctejus  augmentum  consistere  in  eo,  ^"'' 
quod  ante  primam  gratiam  non  supponitur 
aliud,  quam  actus  nostri,qui  proiude  exer- 
cere  debent  munus  dispositionis  physicae 
respectu  illius  :  sed  ad  augmcntum  suppo- 
nitur  ipsa  gratia,  quia  ad  illud  suITicientcr 
coapt:)t,  quin  aliadispositio  pl)ysica  neces- 
saria  sit,  cadcm  facilitate  evertitur.  Tum 
exemplo  naturalium  ;  nam  licct  augmcn- 
tum  supponat  naturam,  nihilominus  non 
fit  nisi  dcpcndentcr  ab  aliquibus  disposi- 
tionibus  physicis,  itaquod  eaedcm  fere  dis- 
positiones,  qua3  prius  pra^pararunl  ad  pro- 
ductioncm  substantiaj,  postca  aucfaj,  aut 
alitcr  modificata)  praeparant  physice  ad 
ejus  augmcntum  :  crgo  idcm  proportiona- 
biliter  diccndum  cst  dc  aiignicnto  gratiae, 
et  cliaritatis.  Tuin  ctiam,  qiiia  siciit  sus- 
ceptivum   immcdiatum,  ct  velut  connalu- 


101 


DK  CHAKITATE. 


rale  aiipmontigrali;r,cst  animaporgratiam 
adunla  :  ita  siiscopliviim  imnioiiiatiim,  ct 
quasi  comialiirale  prim;r  pratia\  ost  aiiima 
secundiim  potontiam  obodiontialom  ;  ct  ta- 
men  ut  anima  rocipiat  primam  gratiam, 
requiruntur  pra^tcr  potentiam  obedicntia- 
lom  aliqui  actus,  qui  oandom  potonliam 
delerminent,  ot  Iraliant  adgratia?  partici- 
pationem  :  crgo  ad  augmentum  gratia} 
requiruntur  praMor  pubstantiam  ipsius 
gratia?  aliqui  actus.  qui  dotorminont,  ct  tra- 
hant  illamad  suumaugmontum.Et  ratio  est 
eadem  utrobique  ;  nam  munus  dispositio- 
nis  non  est  constituore  absoluto  potontiam, 
et  capacitatomad  rccipiendum  vol  formam, 
vel  ejus  augmontum  ;  ha?cquippo  capacitas 
salvatur  absoluto  indopondenter  a  disposi- 
tionibus  :  sed  silum  ost  in  oo,  quod  illa 
capacitas  ex  so  indifTerens  determinetur, 
proportioiiotur,  ot  Irahatur  ad  formam, 
velejus  augmentum.  iSicut  autem  potentia 
obedientialis  non  habetex  se  hujusmodi 
coaptationem.ot  determinationem.et  prop- 
terearequiruntur  aliquiactus.quieamcoap- 
tent,et  determinent,  qua3  sunt  munera  pro- 
pria  dispositionis  physica}  :  ita  anima  per 
gratiam  constituta  non  manet  coaptata,  et 
determinataadejusaugmentum.sedindiget 
actibus,  quibus  coaptetur.  et  detorminetur 
ad  illud  ;  quod  est  disponi  physiceper  actus 
ad  gratiaj  augmontum.  Et  in  hoc  stat  pro- 
portio  inter  modum,  quo  gratia  in  adultis 
producitur,  etmodum,  quo  in  eisdemauge- 
tur. 
Aiiqd  24.  Dices  hanc  Philosophiam,  aut  Theo- 
evcrii-  logiara  habere  quidem  locum  in  substan- 
*"^-  tia,  aut  formis  substantialibus,  secus  vero 
in  accidentibus,  cujusmodi  est  gratia  ;  haec 
quippe  non  exposcunt  ullam  pliysicam  dis- 
positionem  a  se  dislinctam  ;  sed  primuseo- 
rum  gradus  potost  disponero  ad  secundum, 
ut  patet  in  augmento,  aut  intensione  calo- 
ris;  potest  enim  transire  a  gradu  secundo 
ad  tertium,  et  alios,  nulla  interveniente 
dispositione  physica  distincta  a  gradibus 
prajexistentibus. 

Sed  contra  hocest,  quod  licet  gratia  sanc- 
tificanssit  entitative  accidens,  habettamen 
rationem  natura^  in  ordinesupernaturali,  ut 
ostendimus  iract.  14,  disp.  4,  dub.  3,  et  6. 
Unde  in  sui  productione,  et  augmento  non 
imitatur  accidentia  naturalia,  sed  magis 
naturam,  aut  substantiam.  Quocirca  sicut 
hsec  fit,  et  augetur  dcpendenter  a  disposi- 
tione  physica  ;  itade  productione,  et  aug- 
mento  gratiaj  proportionabiliter  dicendum 


est.  Et  quamvis  charitas  non  so  gerat  per 
modum  natur;!?,  habet  lamen  ralionom 
proprictatis  rospcH-tugrali.c,  et  iioii  fit,  nec 
augotur  nisi  cum  commonsurationo  ad  il- 
lam  :  uiulo  producitur,  et  inlenditur  de- 
pendeiiter  abeisdom  causis,  ot  dispositioni- 
bus.  Accidentia  aulom  naturalia,  qua?  non 
sunt  i)roprietates,  valont  terminare  pro- 
priam  actionom  ;  et  cum  non  habeant  ra- 
tionom  forma;  porfocla},  non  egont  disposi- 
tionibus  :  atquo  idoo  ot  produci,  et  iiilondi 
possunt,  nulla  interveniento  dispositionc, 
ut  in  exemplo  caloris  contingit. 

^,").  Ex  dictis  soquitur,  solos  aclus  chari-  Corolla- 
talo  intonsiores  esse  dispositionem  physi-  ""'"' 
cam  ultimam  ad  charitatis  augmontum  ; 
actus  vero  remissiores,  aut  a^quo  intonsos, 
disponore  quidoin  pliysice,  non  proxime, 
et  ultimo,  sod  remoto.  Hoc  consoctarium 
quoad  utramquo  parlem  continet  expres- 
sam  doctrinam  D.  Thom.  in  prx.s.  quxst.  24,  ^-  Tlio. 
art.  G,  ubi  ait  :  «  Non  quolibot  actu  chari- 
«  tatis  charitas  augetur,  sed  quilibet  actus 
«  charitatis  disponit  ad  charitatis  augmen- 
«  tum,  in  quantum  ex  uno  actu  charitatis 
«  homo  redditur  promptior  iterum  ad 
«  agendum  secundum  charitatem  ;  et  ha- 
«  bilitate  crescenlo  homo  prorumpit  in 
«  actum  serventiorem  dilectionis.  quo  co- 
«  natur  ad  charitatis  profectum  ;  et  tunc 
«  charitas  augetur  in  actu.  »  Et  similia  ha- 
bet  in  \,dis(inct.  17,  (j.  2,  art.  9  ad  4.  Et 
probatur  ox  dictis  ;  nara  supposito  quod 
actus  nostri  disponant  physice  ad  augendam 
gratiam,  et  charitatera,  ille  actus  erit  dis- 
positio  ultima,  qui  omnino  proportionatur 
augmento  :  sed  solus  actus  gratia,  et  cliari- 
tate  pracexistentibus  intensior  est  omnino 
proportionatus  cum  tali  augmeiito ;  alii 
autem  vol  remissiores,  vel  ejusdera  inten- 
sionis  soluin  habent  proportionem  remo- 
tam  :  ergo  soli  actus  intensiores  disponunt 
ultirao,  cajteri  vero  solum  remote.  Proba- 
tur  minor,  quia  augmentum  habitus  idem 
est,  ac  excGssus  supra  habitum  prffioxisten- 
tera  :  sed  actus  non  excedontes  habitura 
prffiexistentem  non  habent  omnimodam 
proportionem  cum  hoc  excessu,  ut  ex  ter- 
minis  constare  videtur  ;  si  enim  intensio 
ut  quinque  excedit  habitura  intensum  ut 
quatuor,  eodem  excessu  excedit  actura  in- 
tensum  ut  quatuor,  et  a  fortiori  actus  re- 
missiores  :  ergo  cum  prasdicto  augmento  « 
solus  actus  ut  quinque  omnino  proportio- 
natur,  alii  autem  inferiores  non  habent 
nisi  proportionem  remotam. 

Ad 


DISP.  V,  DUB.   II. 


^5 


Ad  hacc :  recta  ratio  dictat,  ut  circa  haec 
discurramus  cum  proportione  ad   natura- 
lia,   nisi  oppositum  constet  ex  sufficienti 
authoritate,  qua^  in  prssenti  assignari  non 
valet:  atqui  in  naturalibus  soli  actus  in- 
tensiores  habitu  pra^existenti  sunt  omnino 
proportionati   ad  ejus  augmentum  :  ergo 
idem  dicendum  est  de  actibus,  qui  ad  aug- 
mentum  gratia^.   et  charilatis  concurrunt, 
Tho-Minor  probatur  ex  D.  Thom.   loco  supra 
relato  iti  resp.  ad  2,  ubi  ait :  «  In  genera- 
«  tione  virtutis  acquisita^  non  quilibet  actus 
(c  complet  generationem,  sed  quilibet  ope- 
«  ratur  nd  eam  ut  disponens  ;  et  ultimus, 
«  qui  est  perfectior  agens,  in  virtute  om- 
«  nium  praDcedentium  reducit  eam  in  ac- 
«  tum,  sicut  etiam   est   in  multis  guttis 
'<  cavantibus   lapidem.    »    Et   ratio  idem 
convincit ;  nam  actus  intensus  ut  quatuor 
procedens  ab  liabitu  intenso  ut  quatuor,  est 
omnino  proportionatus  cum  habitu  intenso 
ut  quataor  :  sed  habitus  intensus  ut  quin- 
que,  aut  sex,  excedit  seipsum  intensum  ut 
quatuor,  ut  ex  terminis  liquet :  ergo  etiam 
excedit  proportionem  actus  intensi  ut  qua- 
tuor,  et  consequenter  pra^dictus  actus  non 
est  omnino   proportionatus  ad  illud  aug- 
mentum. 
;i(ien-     26.  Si  autem  inquiras,  an  actus  intensio  - 
quses-rgs  habitu  pra^existenti  disponant  ad  aug- 
ii^io.  mentum  secundum  totam  latitudinem  ac- 
tus,  an   vero  solum  secundum  excessum 
actus  supra  habitum?  ^^erbi  gratia,  habens 
charitatem  ut  quatuor  elicit  actum  inten- 
sum  ul  sex,  inquiritur  an  hic  actus  dispo- 
nat  ad  sex  quasi   gradus  charitatis  supra 
pra^existentem,  etsic  ad  charitatem  utde- 
cem,  an  solum  ad  duos  gradus  supra  prio- 
rem  charitalem,  et  sic  ad  charitalem  ut 
sex?  Respondetur  eligendo  secundam  par- 
tem,  qua;  aperle  constat  ex  hactenus  dictis. 
Quoniam  dispositio,  etterminus,aut  forma, 
ad  qua}  disponit,  dobent  proportionari :  sed 
actus  inlensus  ut  sex  cst  omnino  propor- 
tionatus  cum  augmento  ut  sex,  secus  vero 
cum  augmenlo  ut  decom  :  orgo  non  dispo- 
nit  saltem  proxime,  et  ultimo  ad  augmen- 
tum  ut  decem.  sed  ad  augmentum  ut  sex. 
Accedit,  quod  actum  disponere  ad  augmen- 
tum,   est  disponere  ad  excessum  liabitus 
supra  id,  quod  prajexistebat :  sod  ipse  actus 
in  casu  proposilo  non  exccdit  habitum  pra3- 
existentem,  nisi  in  duobiisgradibus,  siqui- 
dem  quantum   ad  (luatuor  ci  adajquatur : 
orgo  non  disponit  saltem  ultimo  nisi  ad 
duos  gradus  augmenti  supra  habitum  praj- 


existentem.  Quod  amplius  confirmari  po- 
test  exemplo  sa^pius  inculcato  naturalium; 
nam  si  habitus  acquisitus  sit  intensus  ul 
quatuor ,  et  eliciat  actum  intensum  ut 
quinque,  non  se  intendit  usque  ad  nonum 
gradum,  alias  effectus  excederet  causam, 
sed  solum  se  constituit  in  quinto  gradu 
intensionis :  ergo  idem  dicendum  est  in 
intensione  habituum  supernaturalium  jier 
nostros  actus,  considerando  actus  secundum 
munus  dispositionis  physica)  ad  augmen- 
tum.  Et  cui  nimis  scrupulosa  videatur  hasc 
naturalium  similitudo  ,  exhibeat  doctri- 
nam  aliquam  revelatam,  quas  lumen  natu- 
ralecorrigat.  Alias  illud  deserat  solius  vo- 
luntatis  arbitrio. 

§111. 
Refertur  sententia  controria. 

27.  Oppositam  opinionem  tuentur  Sua-  opinio. 
rez  lib.  8,  de  gratia,  cap.  5,  et  in  relectione^^^^^^^'^- 
de  reviviscentia  meritorum,  disp.  1,  sect.  3,  Vasu 
Vasquez  1,  2,  disp.  220,  cap.  S,  Torres  in'^°™*' 
prxs.  disp.  68,  diib.  3,  et  alii  plures,  Qua3 
probari    solet   pluribus  argumentis,   quas 
aequaliter  impugnant  concursum  nostro- 
rum  actuum  per  modum  disposilionis  phy- 
sica^  ad  primam  gratia)  infusionem.  Eis 
tamen  ex  professo  occurrimus  tract.    15, 
disp.  3,  dub.  5.  Unde  supervacaneum  foret 
illa  in  pra^senti  referre,  et  diluere. 

Potest  tamen  aliter  suaderi :  quoniamPrimum 
augmentum  charitatis  fit  modo  longe  di-„Xuim. 
verso,  ac  augmentum  habitus  acquisiti  : 
ergo  ex  eo,  quod  actus  nostri  disponant 
physice  ad  augmentum  habitus  acquisiti, 
non  sequitur,  quod  eodem  modo  debeant 
comparari  ad  augmentum  charitatis ;  atque 
ideo  non  requiritur  exacta  adeo  proportio 
inter  nostros  actus,  ot  cliaritatis  augmen- 
tum,  qualem  hactenus  descripsimus.  Utra- 
que  consequentia  patet,  et  antecedens  sua- 
dctur :  tum  quia  aclus  nostri  comparantur 
adliabitum  acquisitum  nedum  permodum 
dispositionis  physicae,  sed  etiam  per  mo- 
dum  causa)  elfectiva)  principalis;  quod  ta- 
men  noquit  convenirc  nostris  actibus  in 
ordine  ad  charitatis  augmonlum.  Tum 
etiam,  quia  actus  charilatis  non  solura  dis- 
ponit  ad  augmentum  charilalis,  sed  ctiam 
ad  augmentum  cajtororum  habituum  su- 
pernaturalium;  actus  autem  unius  habitus 
solum  disponit  ad  augescendum  cundem 
habitum,  non  veroadca^terorum  habituum 


IG6 


L)K  cHAKrrATr:. 


aiiginontiim  ;  cl  idoo  polosl  iiilondi  linbiliis, 

Y.  g.  I.ogiL\i>,  {luin  intondaliir  habilus  l'hi- 

losophia».  aliaMiuo  similos  dilTorentia?  assi- 

gnari  possunl.  Krgo  modo  longe  diverso 

coraparanUir  aotus  noslri  ad  augmenlum 

charilatis.  ol  ad  habilus  naturales  augos- 

cendos. 

Conflr-     Confirmalur  :  nam  cliarilas  s  Ict  augcri 
maiio.   ...  ~ 

u\  susccptione   sacramontorum  o.x   oporo 

operato,  ot  supra  disposilionom  subjocf  i : 

ergo  charitalis  augmcnlum  non  do]icndet  a 

r.ostris  aclibus  sicut  a  disposilionc  physicn. 

.Xntcccdens  cst  certum  ,   ot  consoquentia 

probatur;   nam  si  augmenlum  charitatis 

compararetur  ad  aclus  nostros  sicut  ad  dis- 

positionem  physicam,  e.x  natura  rei  depen- 

deret  ab  illis,  atquo  ideo  non  posset  citra 

miraculum  augeri  supra  illos;  nullum  au- 

tom  intorvenit  miraculum  in  oo,  qiiod  chn- 

ritas  augeatur  inlra  sacramentum  ox  opere 

operalo:  ergo  signum  est,  quod  ejus  aug- 

mentum  non  dependct  a  nostris  aclibus  si- 

cut  a  dispositione  physica. 

saiisiit      Ad  argumentum  respondetur,   dubitari 

jnemo.  non  posse,  quod  plures  reperiantur  difie- 

rentia}  inter  augmentum  chnrilntis  ex  una 

parte,  et  augmentum  habituum  acquisifo- 

rum  ex  alia;  id  quippo  exposcit  diversa 

terminorum  utriusque   augmenti  nntura. 

Et  hanc  diversifafem  semper  concedimus, 

quofies  recta  ratio  id  evincit.  Nulla  autem 

obligat,  ut  dicamus  habitus  acquisitos  au- 

geri   physice   nostris  actibus,  secus   vero 

charitatem  .-  ef  uf  conredamus  servandam 

Gsse  proporfionom  infer  nosfros  actus,  et 

augmentum  habiluum  naturalium,  secus 

vero  inter  actus  nostros,  et  charitatis  aug- 

mentum;  et  ideo  oportet  utrobique  cum  ea- 

dem  proportione  philosophari.  Ad  oa  vero, 

quae  pro  anteccdenfis  probafione  afferun- 

tur,  quafenus  nostrae  doctrinae   adversari 

possent,  facile  consfat.  Ad  primum  quidom ; 

nam  sicut   habitus  acquisifi   producunfur 

per  nostros  actus,  ita  possunt  pcr  eosdem 

effective  augeri;  charitas  autem  a  solo  Doo 

principaliter  fit,  ot  idoo  a  solo  Doo  eirective 

intenditur,  licet  dependenfer  a  nostris  ac- 

fibus,  sicut  a  disposifione  physica.  Ad  se- 

cundum   eliam   pafet ,   quoniam   intensio 

habifus  acquisifi  non   terminafur  per  se 

primo  ad  unam  communem  omnium  ha- 

bituum  radicem,  sed  ad  habitum  peculia- 

rem,  et  speciali   acfui  correspondenfem; 

et  ideo  potest  unus  habitus  intendi,  quin 

alius  intendatur.  Ca?ferum  intensio  chari- 

tatis  non  terminatur  per  se  primo.et  unice 


ad  ipsum  hnbilum  charilalis;  sod  termi- 
natur  ad  graliam  sanclificanlom,  quaj  est 
communis  radix  omniuin  iiabifuum  su- 
|)ernalurnliuin ;  ef  ideo  ad  augmentum  gra- 
tia-!  oninos  ?iinul  hnbitus  supernaturales 
augonfur. 

Ubsorvandum  famen  est,  mofivum  nos-  Noia. 
tra)  asssertionis  non  desumi  praicipue  ex 
proportionc,  aut  similitudine  ad  habitus 
naturales,  sed  magis  ex  similitudine  ad 
aiigmeiilum  suhstnntia^,  seu  naluraa  ;  cui 
polius,  qunm  ulli  hnbilui  acquisito  compa- 
randa  esf  gratia  sancliticans,  cum  habeaf 
rationem  natunc  in  ordine  supernaturnli. 

Ad  confirniationem  respondetur  negandoDiiuitur 
consequcntiam  ;  nam  Iicet  augmenfum  gra-  "j^jfjj^' 
tiai,  et  charilafis  in  adullis  dependeat  ab 
eorum  acfibus  sicut  a  dispositione  pliysica, 
pofest  tamen  JJeus  operari  supra  hanc  exi- 
genlinm.  Et  fta  accidif  iii  sacrnmonfis,  ubi 
Deus  pr.Tfor  gratinm  aclibus  corresponden- 
fem,  amplius  quid  ox  sua  misericordia,  el 
ob  Christi  merifa  superaddif.  Nec  tamen  ex 
hoc  sequitur,  quod  ibi  inferveniat  miracu- 
lum;non  enim  cuncta,  qua?  cum  minori 
connafurnlitate  fiunt,  suntstatim  dicenda 
'miracula,  ut  fusius  explicuimus  loco  cilato. 
Quod  autem  in  sacramenfis  ita  contingat, 
habemus  ex  fido  per  divinam  revelafio- 
nem.  Undo  curandum  est  Adversariis,  ul 
quidsimileproferantcirc-a  improportionem 
aut  indepondentiamphysicam  a  nostrisac- 
tibus,  quiim  staluunt  in  augmeiito  gratias 
exfra  sacrnmentum,  et  func  credemus.  Po- 
teslquo  confirmalio  in  ipsos  retorqueri ; 
nam  aflirmanf  gratiam  extrasacramentum 
augeri  dependenfer  a  nostris  actibus  sicut  a 
dispositione  morali,  cui  cum  quadam  pro- 
porfione  augmentum  grntia3  commensu- 
randumost ;  et  tamen  infra  sacramcntum 
augetur  gratia  ultra  hanc  proportionem  ex 
opero  operaio.  Sicat  orgo  ex  eo,  quod  gra- 
tia^  augmentum  in  sacramenfis  non  com- 
mensuretur  actibus  nostris  sicut  disposi- 
tioni  morali,  non  infertur,  quod  extra  sa- 
cramenLim  detur  sino  hac  commensura- 
tione :  itn  ex  eo,  quod  gratia  in  sacramentis 
augoatur  supra  mcnsuram  nostrorum  ac- 
tuum,  non  scquitur,  quod  exfra  sacramen- 
f  um  non  dopondoat  ab  illis  sicut  a  disposi- 
lionibus  physicis,  quibus  debeat  commen- 
surari. 

28.  Arguitur  secundo  :  nam  acfus  chari-  sccun- 
tatis  remissi  non  disponunt  physice  ad  e.jus  'iu|!|l|e^.' 
augmentum  :  ergo  neque  acfus  infensi,  af-    lum. 
que  idoo  tam  isf i,  quam  illi  disponent  solum     . 
moraliter. 


DISP.  V,  DUB.  II. 


167 


moraliter.  Haec  secunda  consequentia  patet 

ex  prima;  nam  actus  charitatis  aliquo  modo 

disponunt  ad  ejus  augmentum.  Prior  vero 

recte  infertur  ex  antecedeuti  :  tum   quia 

actus  remissi,  et  intensi  sunt  ejusdem  ratio- 

nis,  et  solum  differunt  penesmagis,  et  mi- 

nus  ;  unde  si  actus  charitatis  intensi  dispo- 

nerent  physice  ad  ejus  augmentum,  etiam 

actus  remissi  disponerent  physice,  licet  mi- 

nus  proxime.  Si  ergo  hi  non   disponunt 

physice,  idem  de  illis  dicendum  erit.  Tum 

exemplo  naturalium  ;  nam  quia  calor  est 

dispositio  physica  ad  ignem,  calor  remissus 

disponit  physice  remote,  et  calor  intensus 

disponit  physice  proxime.  et  ultimo.  Ergo 

si  actus  charitatis  disponerent  physice  ad 

ejus  augmentum,   omnes  charitatis   actus 

ad  id  physice  disponerent  :  ergo  e  converso 

si  aliqui  charitatis  actus,  nempe  remissi, 

non  disponunt  physice  ad  ^'us  augmentum, 

sequitur  quod  nulli  charitatis  actus  etiam 

intensi  physice  disponant  ad  illud.  Ante- 

cedens  autem  probatur,  quia  actus  charita- 

tis  remissi  nihil   producunt,  nihil  impri- 

munt  potentias,  nihil  post  se  in  ea  relin- 

quunt,  rationecujus  dicatur  magis  disposita 

physice  ad  charitatis  augmentum;  transactis 

quippe  actibus  remissis ,   manet  potentia 

sicut  prius  :  ergo  actus  romissi  non  sunt 

dispositiones  physicas  ad  pracdictum  aug- 

mentum. 

iiiquo-      Respondetur  negando  aniecedens,  oppo- 

J^s^o^"situm  enim  satis  constat  tum  ex  probatio- 

'•  '^^''■nibus  primao  consequentia),  tum  ex  Divo 

Thoma  in  prxscnti,  arficulo  6,  ubi   ait   : 

f  Quilibet  actus  charitatis  disponit  ad  cha- 

«  ritatis  augmentum,  in  quantum  ex  uno 

V  actu  charitalis  homo  redditur  promptior 

«  iterum  ad  agendum  ex  charitate  ;  et  ha- 

«  bilitate  crescente,  homo  prorumpit  in  ac- 

«  tum  ferventiorem  dilectionis,  quo  cona- 

«  tur  ad  charitatis  profectum,  et  tunc  cha- 

«  ritas  augetur  in  actu.  »  Ubi  loquitur  de 

dispositione  physica,  alias  non  assereret 

requiri   actura   ferventiorem,   ut  charitas 

augoatur  in  actu  ;  sed  diceret  quemlibet 

charitatis  acturn  disponero  sufTicienter,  et 

uUimo  ad  ejus  augmentum,  cum  quilibet 

ipsius  actus  mereatur  de  condigno  prasdic- 

tum  augmentum,  ut  Adversarii  discurrunt. 

Ad  probatioiiera  autem  in  contrarium  res- 

pondent  nonnulli,  actum  charitatis  remis- 

sum  producore,  et  rclin(iuere  in  potentia 

aliquid  habituale  pliysicum,  rationo  cujus 

potentia  determinatur,  ct  inclinatur  saltem 

remote  ad  eliciendum  porfecliorem  actum, 


qui  ultimo  disponat  ad  charitatis  augmen- 
tum.  Cui  dicendi  modo  suffragari  putant 
D.  Thom.  loco  citato  ad  2,  ubi  loquens  de  d.  tIio. 
augmento  charitatis  sicut  de  augmento  vir- 
tutis  acquisita?,  inquit  :  «  Dicendum  quod 
«  etiam  in  generatione  virtutis  acquisitao 
V  non  quilibet  actus  complet  generationem 
«  virtutis,  sed  quilibet  operatur  ad  eam  ut 
«  disponens;  et  ultimus  qui  est  perfectior 
«  agens  in  virtute  omnium  praecedentium, 
«  reducit  eam  in  actum,  sicut  etiam  est  in 
«  multis  guttis  cavantibus  lapidem.»  Cons- 
tat  autem  actus  remissos  virtutis  acquisita? 
aliquam  dispositionem  habitualera  relin- 
quere  in  potentiis,  qua3  conducit  ad  virtutis 
generationem,  vel  augmentum.  Idque  pro- 
bat  etiam  exemplum  guttarum  excavantium 
lapidem  ;  aliquid  enim  physicura  afferunt, 
ratione  cujus  pra^parant  lapidera  ad  ulti- 
mam  excavationem. 

29.  Sed  huic  dicendi  modo  non  subscri-  Dispii- 
bimus,  quoniam  actus  choritatis  remissus,  missa 
V.  g.  ut  duo,  in  habente  charitatem  ut  qua-  ''''sio""' 
tuor,  licet  sajpius  repetatur,  nihil  habi- 
tuale,  et  intrinsecnm  valet  causare,  et  re- 
linquere  in  potentia,  quod  non  sit  de  linea 
charitatis,  habeatque  idem  specificativum, 
siquidem  prajdictus  actus  tendit  in  idem 
formaliter  objectum  :  quidquid  autem  hu- 
jusraodi  fuerit,  eminentius  prastatur  per 
ipsum  habitura  charitatis  utquatuor;  unde 
non  relinquitur  locus,  ut  per  actus  remis- 
sos  aliquid  habituale,  et  intrinsecum  fiat, 
vel  relinquatur  in  potentia.  Nec  D.  Thom. 
oppositum  docet  loco  ciiato;  solum  enim 
intendit  explicare  illis  exemplis,  qualiter 
actus  remissi  charitatis  disponant  saltem 
mediate,  et  remote  ad  ejus  augmentum, 
sicut  etiam  contingit  in  prioribus  actibus 
virtulis  acquisitaj,  et  in  primis  guttis  caden- 
tibus  super  lapidem.  Sod  minime  intendit 
fflqualitatem  in  modo,  cum  certum  sit  actus 
virtutis  acquisitic  concurrere  elfective  phy- 
sice  ad  ejus  productionem,  et  augraentum  ; 
ct  irapulsum  guttarum  cadentium  concur- 
rore  ad  excavationem  lapidis  :  actus  autcm 
charitatis  non  inlluunt  elTectivo  physice  in 
ejus  productionem,  vel  augmentum,  utsu- 
pra  diximus  7iuin.  IG,  et  docot  S.  Doctor  inv.  Tiio. 
hac  quxst.  art.  2.  U^nde  non  oportet,  quod 
si  actus  virtutis  acquisilic.et  gultii;  cadentes 
disponunt  physice  eiliciendo,  et  reIin([uendo 
in  potcntia ,  et  lapide  aliquid  habitualo 
distinctum  a  seipsis,  idera  dicatur  do  acti- 
bjs  charitalis;  sod  potius  conlrariura  di- 
ccndumest,propteroppositamconditionem. 


168 


DE  CIIARITATE. 


iieiior  Ad  anloccdontis  crgo  probationom  ros- 
iifc.ai    pondonuis.  ijiiod  ul  actiis  cliaritalis  roniis- 

s»iiuuo.  jyg  disponat  plivsico,  niodiato,  ot  ronioto 
ad  charitalis  augmontiini.  non  requiritur 
quod  aliquid  a  so  distinctum  producat,  et 
in  potontia  rolinquat ;  nam  indopondenter 
ab  hocjjotost  subiro  munia  priodictojdispo- 
sitionis.  1'rimo.  quia  inlor  alia  rocensetur 
o.xjiurgaro  subjoclum  a  dispositione  con- 
traria ;  aclus  autom  charilatis  licot  romie- 
sus.impeditactus  peccaminosos,  quipo.ssunt 
et  conservatione,  et  augmcnto  charitatis 
obsistero,  ut  de  se  conslat ;  atque  ideo  dis- 
ponit  physice,  licot  remote  ad  charitatis 
augmentum.  Secundo,  quia  dum  mens  se 
oxercet  in  actibus  charitalis,  licet  remissis, 
avcrtilur  ab  cxtrinsecis  impedimentis,  et 
occasionibus,  qua?  impodiunt  charitatis  fer- 
vorem:  unde  fit  habilior  quasi  negative  ad 
excrcendum  actus  intonsos.  quia  major  ha- 
bilitas  pertinet  etiam  ad  ralionem  physica3 
dispositionis.  Potestque  id  declarari  ex  D. 

P.  Tho.Thom.  1,  2,  q.  8.">,  art.  I,  et  2,  ubi  docet 
per  peccata  diminui  inclinalionem  ad  bo- 
num  naturale.  non  ([uia  per  peccata  ali- 
quid  deentitate  prapdicf;c  incIinationis,sive 
naturaj,  aut  potentiarum  naturalium  aufe- 
ratur  ;  sed  quia  pcccata  relardant  praidic- 
lam  inclinationem  ,  et  minus  expeditam 
relinquunt,  ut  magis  explicuimus  in  com- 
mentario  illius  articuli  secundi.  bi  ergo 
a  contrario  sensu,  actus  charitatis  remissi 
disponunt ,  et  habilitant  physice,  sallem 
remote  ad  aclus  fervidos,  et  charitatis  aug- 
mentum,  non  quia  aliquid  habituale  super- 
addant  potentia?,  sed  quia  illam  expediunt 
ab  aclibus  contrariis,  et  viliosis,  qui  pos- 
sent  aflerre  oppositam  indispositionem.  Et 

I)  Aus.  in  hoc  sensu  D.  Aug.  super  illud  Psalm. 
119  :  Incolatus  meus,  etc.  ait  :  «  Exercea- 
'i  mur  in  charitate,  ut  redeamus  ad  chari- 
'.(  tatem.  »  Lbi  non  agit  de  reditu  ad  cha- 
ritatem  dcperdifam,  sic  enim  non  possemus 
exerceri  in  charifate;  sed  de  reditu  ad  cha- 
ritatis  augmentum,  ad  quod  disponimur 
per  charitatis  exercitium,  sive  fiat  in  gradu 
intenso,  sive  in  remisso.  Videantur  quffi 
infra  adjiciemus  7ium.  38,  et  dub.  4,  rium. 
199. 

Teriinm      30.  Arguitur  tertio  :  nam  charitas  me- 

memum.  retur  de  condigno  suum  augmentum,  non 
solum  per  actus  intensiores,  sed  etiam  per 
actus  ejusdem,  aut  minoris  intensionis  :  id 
autem  quod  cadit  sub  merilo  de  condigno, 
infallibiliter  confertur  :  ergo  charitas  per 
omnes,  et  quoslibet  suos  actus  augetur  : 


quod  non  contingorot,  si  charitatis  aug- 
mentum  dopondorel  ab  ipsius  aclibus  sicut 
a  disposiliuno  physica,  cui  doberet  propor- 
tionari. 

Et  confirmatur,  quoniam  si  actus  remissi 
non  disponerent  sullicieiiler  ad  augmontum 
charitalis,  sed  roquirerotur  alia  inteiisior 
dispositio,  nunquam  aclus  remissi  conse- 
quorenlur  pr;cdictum  augmenlum ;  quovl 
est  nimis  durum,  cum  rolinquat  actus  re- 
missos  sine  pra^mio.  Sequela  autem  vide- 
tur  manifesta ,  nam  superveniens  actus 
intensior  pcr  seipsum  meretur  illud  prac- 
mium,  seu  augmeiUum,  el  ad  illud  dispo- 
nit;  afque  ideo  hujusmodi  augmentum  cor- 
respondebit  acfui  inlensiori ,  lanquam 
merito  ,  et  disposilioni  ;  et  consequenter 
actus  remissi  prajccdeules  nullum  aliud 
prasmium,  aut  augmcntum  consequentur. 

Hoc  argumentum,  et  confirmatio  affe- 
runt  duas  graves  diiricullalcs,  quas  opus  est 
seorsim  tractare,  afque  decidcro. 

DUBIUiM  III. 

Utrum  actus   cliarilatis  remissi  mereantur 
de  condigno   charitatis  au<jmentum. 

Difricultafcm  hanc  ex  se  satis  arduam, 
molestissimam  fecil  prolixus  nimis  ali- 
quorum  labor,  qui  in  ejus  rcsolutione  plu- 
rima  coacervant,  vel  alio  spectantia,  vel 
qua)  seorsim  tractari  petunl.  Hujusmodi 
sunt  primo,  an  ratio  augescendi  charitalem 
reperiatur  in  solis  actibus  a  charitate  eli- 
citis,  an  ctiam  in  aclibus  aliarum  virtu- 
tum  ?  Secu7ido,  utrum  vis  merendi  conve- 
niatsolum  rationesubsfanfiasoperationum, 
an  efiam  ratione  durationis,  mulliplica- 
tionis  actuum,  difTicultatum  malerialium, 
et  quarumlibet  circumstantiarum,  ex  qui- 
bus  bonitas  moralis  crescit  ?  Tertio,  an 
actus  mcritoiius  augeat  cliaritatem  secun- 
dum  totam  lalitudinem  cjusdem  actus,  vel 
prfficisc  quoad  aliquid  incertum,  et  indeter- 
minatum?  Quarto,  utrum  posito  quolibet 
actu  meriforio,  statim  augeatur  charitas  ; 
an  vero  differatur  hujusmodi  augmcntum, 
et  ad  quod  fempus?  Sed  duas  priores  difii- 
cultates  dccisas  reliquimus  in  tract.  16,  de 
j)/eri<o  (ad  quem  pertinent),  disp.  4,  dub.  I 
et  2,  ubi  late  oslendimus  rationcm  merendi 
rcperiri  primario  in  actibus  charitatis,  et 
nullius  virtulis  actura  mereri  de  condigno 
augmentum  gloriaj,  ac  perinde  gralia?,  et 
charitatis,  nisi  ex  hujus  virtutis  iraperio, 

et 


DISP,  V,  DUB.  III. 


169 


et  induxu  :  eis  autem  suppositis,  et  infor- 
mantibus,  aut  dignificantibus  aliarum  vir- 
tutum  opera,  omnera,  etquamlibet  bonita- 
tem  moralem  in  nostris  actibus  repertam 
(ex  quolibet  capite  proveniat).  augere  me- 
ritum  in  ordine  ad  majus  praBmium.  Qua3 
doctrina  loquendo  de  actibus  intensioribus 
habitu  pracexistente.et  abstrahendo  ab  acti- 
bus  remissioribus  (hos  euim  respicit  prae- 
sens  difiicultas)hiccitra  controversiam  sup- 
ponenda  est.  Quartas  vero,  et  ultimaj  difTi- 
cultatis  resolutio  haud  obscure  constat  ex 
dictis  in  eodem  tract.  disput.  o,  dub.  unic. 
sed  majoris  claritatis  gratia  iterum  revo- 
cabitur  ad  speciale  examen  dub.  seq.  Tertia 
denique  difficultas  praosenti  dubio  est  affi- 
nis,  ejusque  legitima  decisio  ex  dicendis 
obiter  apparebit .  Oportet  autem  aliqua 
pra5mittere,  qua?  dubium  istud,  rescissis 
extraneis,  aut  facilioribus,  ad  specialem,  et 
valde  gravem  controversiam  reducant. 


Observationes   nonnulLv. 

tttai.  31.  Ut  status  pra?sentis  difficultatis  faci- 
lius  intelligatur.  supponamus,  v.  g.  Petrum 
haberecharitatem  ut  qnatuor.  Potest  utique 
tripliciter  charitatem  exercere  :  primo  eli- 
ciendo  actus  minus  intensos,  videlicet  ut 
duo,  vel  tres  :  secundo  eliciendo  actus  aeque 
intensos,  nempe  ut  quaftior:  tertioeliciendo 
actus  magis  intensos,  nimirum  ut  quin(jue, 
aut  sex,  et  deinceps.  Et  quod  charitas  cres- 
cat  per  actus  magis  intensos,  certum  omni- 
no,  et  extra  controversiam  est ;  habent 
enim  praedicti  actus  sufficientem  propor- 
tionem,  tam  in  esse  dispositionis  physicae, 
quam  in  esse  meriti  ad  augescendum  habi- 
tum  prsexistentem,  ut  liquet  exemplo  ha- 
bituum  naturalium,  qui  per  similes  actus 
augentur.  Undedubium  revocatur  ad  alios 
actus,  tam  minus  intensos,  quam  aKjue  in- 
fensos;  et  omncs  hos  vocamus  remissos, 
quia  licet  actus,  v.  g.  ut  quatuor,  ada^quet 
intensionem  habitus  ut  quatuor,  a  quo  eli- 
citur;  nihilominus  non  adicquat  latitudi- 
nera  augraenti  superaddendi,  hoc  enim  de- 
hel  ad  minus  esse  ut  quinque.  Quocirca  ne 
saepius  eadem  inculcemus,  nomine  actus 
remissi  significamus  oninem  actuin  non  ex- 
cedentem  habitum  charitatis,  a  quo  elicitur, 
quanturavis  actus  in  so,  et  absolute  inten- 
sissiraussit,  V.  g.  utcentum;  dicitur  enim 
remissus  pro  qualitate  prajsentis  materiae 
Salmant.   Curs.  theolog.  tom.  XII. 


per  comparationem  ad  augmentum,  sive 
terminum  intensiorem,  v.  g.  ut  centum  et 
unum.  Et  de  actibus  in  hoc  sensu  remissis 
inquirimus,  an  mereantur  charitatis  aug- 
raentum':'  Proceditque  difficultas  de  merito 
de  condigno,  quod  inter  alia  imporlat  jus 
justitiaB  ad  prasmium,  fundatum  in  a?qua- 
litate  morali  inter  valorera  raeriti,  sive 
obsequii  ex  una  parte,  et  aestimabilitatem 
prajmii,  sive  mercedis  ex  alia.  Quod  enim 
per  actus  reraissos  valeat  quis  raereri  de 
congruo  augraentum  charitatis,  aut  alia 
superexcedentia  prajmia,  facile  intelligitur. 
cum  hujusraodi  raeritum  solum  importet 
jus  araicabile  fundatum  in  amicitia  inter 
merentem,  et  praemiantom,  et  in  aliquali 
proportione  meriti  ad  praemium,  ut  expli- 
cuimus  tracf.  citato,  disp.  2,  dub.  nnic. 
Quamvis  verosirailius  sit  de  faoto..  nec  glo- 
riara,  nec  charitatis  augmentum  cadere 
sub  merito  proscise  de  congruo,  sed  solum 
esse  praDmiacorrespondentiaraeritode  con- 
digno,  Deo  ita  disponente,  qui  supposita 
priraa^  gratia),  et  charitatis  infusione,  et 
gloria  eis  correspondente,  vultquod  earum 
augmentum  sit  corona  justitiao,  atque  ideo 
supponat  merita  acqualia  de  condigno. 

32.  Et  quia  ex  pluribus  testimoniis,  quae 
in  hac  controversia  expendi  solent,  quas- 
dara  loquuntur  de  augraento  justitire,  seu 
gratiaj,  alia  de  augmento  gloria).  et  alia  de 
augraento  charitatis  ;  ex  quo  .Authores  non- 
nulli  ansara  arripuerunt,  ut  diversimode 
circa  ha^c  discurrerent,  unde  obscuriorem, 
et  prolixiorem  diffiicultatera  hanc  reddide- 
runt  :  propterea  resolutorie  supponendura 
est,  gloriam  non  augeri,  quin  augeatur 
gratia;  nec  hanc  crescere,  quin  crescat  cha- 
ritas  :  ita  quod  si  augmentum  gloria?  fuerit 
physicura,  et  exercitura,  eodem  modo  au- 
geantur  gratia,  et  charitas,  nempe  physice, 
et  exercite  :  et  si  augmentura  gloriao  fiat 
raoraliter  meritorie,et  quoad  jus  illud  con- 
sequendi,  eadera  saltera  ratione  crescant 
gratia,  et  cliaritas,  videlicet  quantum  ad 
jus  consequendi  suo  terapore  dobitura  aug- 
raentum. 

l'riorera  liujus  suppositionis  partom , 
nempegloriam  non  augeri,  quin  propor- 
tionabiliter  augeatur  gratia,  negavit  Du- 
rand.  in  I,  dist.  17,  quicst.  8,  existimans 
actus  cfiaritatis  reraissos  raereri  augmcn- 
tura  gloriaj,  non  autera  augnienlura  gra- 
tia?.  Sed  cara  coramuniter  docent  Thcologi, 
etmerito.  Tum  quia  sicut  gloria  datur  jus- 
tis,  et  sanctis;  ita  major  gloria   datur  raa- 

12 


Oloria 
iion  au- 
gctur, 
i|iiin 
|:ropnr- 
hiiabi- 
iicr  aii- 
^(Mliir 
Kniiia. 
)iiraii<l. 


170 


DK  CHAUITATK. 


gis  jtislis,  fl  niagis  sanclis  :  sod  liomo  cons- 
tiiiiitur  foraialilor  juslus,  i't  s.inclus  piT 
graliam,  ul  dixiuuis  tnict.  1.",  liisjnit.  2, 
dish.  l.elaliis  locis  ibideni  relatis  :  ergo 
gloria  non  augflur.  quin  proporlionabiliter 
au^eatur gratia.  lum  eliuni,  quia  lunien 
gloriae,  quoii  est  ratio  proxima  eliciendi 
\isionem  beatificam,  comparilur  ad  gra- 
tiam  sicul  [)assio  ad  essentiam,  ei  proprie- 
tas  ad  naluram,  juxla  eaqu.udixiums //-ar- 
tal.  I-l,  (tixput.  l,  Jub.  0.  ^ed  passio,  el  pro- 
prietas  proporliouari  debet  cum  esseutia, 
el  natura  :  ergo  eo  proportionali  modo, 
quo  augetur  gloria,  uugetur  etiam  gratia. 
'J'um  deuique,  quia  uequit  crescere  gloria, 
quin  liomo  magis  tcrminet  speciulem  Doi 
amcrem,  quo  ad  eandem  gloriam  accepta- 
tur  :  sedgratia  esl  terminus  spccialis  amo- 
ris  Dei  accejjtautis  liominem  ad  gloriam, 
ul  diximus  hco  proxime  cilato,  dub.  1;  ergo 
nequit  iiomo  crescere  iu  gloria,  vel  in  jure 
illam  consequeudi,  quiu  crescat  in  gralia. 

An   autem   crescente  juie  ad   majorem 

gloriam,  debeat  statim  augeri  physice  gra- 

tia,  constabil  ex  dicendis  dub.  seq.  ]\Iodo 

enira  suflicit  pra?miltere,  non  posse  augeri 

gloriam,  vel  in  re,  vel  iu  jure,  quiu  gratia 

aliquo  modo  augeatur. 

ifexo':      "'3-  Secundam  cliam  suppositiouis  par- 

inipr    teni,  videlicet  gratiam  uon  augeri,  quin 

ei      proportionabiliter  augeatur  charilas,  nega- 

*^?em  ni  ^"'^^  ^ictoria  in  releclione  de  augmenlo  cha- 

sm&vi-ritatis,  parl.    1,  num.  6,  et  Soto  //6.  2,  de 

Victoria  nalura,  clijralia,  cap.  i/,  circa  pnem,  cen- 

Soio.   seutes  acluscliaritalis  remissosmereri  aug- 

mentum  gratia).  et  glorije,  secus  vero  aug- 

mentum  chantalis.  Sed  est  jamcommuuis 

inter    Tiieoiogos,  et  communiler  eisdem 

feremotivis.  frimo,  quia  charitas  est  pro- 

prietas  physice  dimauans  a  gratia,  ut  dixi- 

mus  tracl.  cU.  disput.4,  dub.  G.  ^ed  cres- 

ceule  nalura  crescunt,  saltem  per  se  loquen- 

do,  ejus  proprietutes  :  ergo  cresceute  gratia 

crcscit  cl.aritas.  ^ecundo,  quia  quaulo  ali- 

quis  magis  diligit  Deum,  tanto  magis  a  Deo 

Provcrb.diligitur,  juxta  illud  Proverb.S  :  Eyo  dili- 

^       (jentes  )nb  dtliyo  :  et  Joan.  14  :  Si  quis  diliyit 

rne,  diliyetur  a  patre   nieo,   et  eyo  diliyam 

eum.  Gratia  autem  est  forma,  per  quam 

homo  constituitur  objeclum  termiuans  Dei 

dilectiouom  ;  etcharitasest  virtus  proxima, 

per  quam  diligit  Deum  :  crgo  quanto  auge- 

tur  gratia,  tanto  augetur  charitas,  et  e  con- 

verso.  Tertio,  quia  augmentum  gloria^  est 

juxta    augmentum  charitatis,  ut  expresse 

tradit  Divus  Thom.  1  part.  qusest.  12,  artic. 


0,  uhi  ail  :  Qui  plus  habebit  de  charilah',U.  Thn 
pcrfcctius  ridebil,  el  bealior  eril  :  scd  gloria 
nequit  augeri,  quiu  augcatur  gratia,  ut 
dixiuHis  num.  pr.rccd.  Ij-gogralia,  et  cha- 
ritas  siniul  augentur,  et  eaudem  meusu- 
ram,  seu  proportionem  observant.  Et  in 
hoc  sensu  1).  Aug.  Iracl.  ult.  iu  Joan.  dixit, 
iuciioatam  charilatom  esse  inchoatam  justi- 
tiam  ;  el  perfectam  charitalem  esse  perfec- 
taui  jusliliam  ^yif.sVi/i.T  nomine  significans 
gratium,  quajustificamur.  Argumenla  vero, 
quibus  utramque  suppositionis  partem  im- 
pugnant  Authores  supra  relati,  sunt  satis 
debilia  :  quocirca  illu  pra;lermiltimus.  Vi- 
deatur  Arauxo  in  pnesenli.  dub.  2,  qui  illa 
refert,  et  diluit. 

:il.  Dubilari  aulom  potcst,   ulrum  quod    ]:!".|'^. 
diximusdecharilatisaugmentocomparative  ijuliVc- 
ad  augmontum  gratiac,  debeal  exlendi  ad  '^°'"'"'- 
alias  virtutes  iufusas,  an  videlicet  omnes 
simul  augeautur  cum  commeusuratione  ad 
augmenlum  gratia;  ?  Aid  quam  difficulta- 
I    tem  .\rauxo  ubi  proxime,   num.  G7,  uega-  ■^lgj"^'*- 
tive  respondet,  allcrlque  pro  sua  opinioneconrad. 
Gajolan.    Conradum,    et   Valeutiam.    Sed    ^*  *^"^- ; 
loquendo  de  virlutibus,  qua^  simul  cum  gra- 
tia  infundunlur,   probabiliorem  censemus 
partem  affirmativam;   quoniam  prscdictcc 
virtutes  sunt  proj)rietatesgratia3  ab  ea  phy- 
sice  dimanantes  :  unde  sicut  nou  produ- 
cuntur  per  se,  sedad  produclionem  gratia;; 
ita  noc  augeutur,  nisi  ad  ejus  augmentum  : 
quocirca  debout  ipsi  in  quantitale,  cl  inten- 
sioue  commeusurari.  Kec  ratio  urgens  oc- 
currit,  ut  aliter  de  his  virlutibus,  ac  de  cha- 
ritate  discurramus,   ut  jam  observavimus 
1,  2,  quxd.  66,  ariic.  2,  num.  2.  Et  ea,  qux 
pro  suu  opinione  aflert  Arauxo,  solum  pro-Arauxo. 
bant,  quod  delur  iuler  virtutes  inacqualitas 
ex  parte  actus,  quatonus  liomo  valet  exer- 
cere  magis  actus  uuius  virtulis,  quam  alte- 
rius  :quosensu  insolennitate  Confossorum 
utitur  Ecclesia  illis  verbis  Eccles.  44  :  Non  Eccles. 
esl  inventus  similis  illi,  utique  iu  usu  alicu- 
jus  virtutis ;  nemo  euim  est,  qui  in  alicujus  i 

exercitio  non  praDemineal.  Sed  cujuscum-  J 

que  virtutis  actus  exerceatur,  sicut  vel  phy-  1 

sice,  vei  moraliter  illam  auget,  ita  et  in  j 

eadem  quantitate  augotgratiam,  et  reliquas 
virtutes. 

Diximus,  loquendo  de  virtutibus,  etc.  ut 
excluderemus  a  resolutione  nostra  fidem, 
et  spem  ;  ha)  quippe  possuut  et  infundi,  et 
augeri  indepeudonter  a  gratia,  et  sine  com- 
meusuratione  cum  iila,  ut  patet  in  pecca- 
toribus.  Unde  contingere  solet,  quod  cum 

gratia 


DISP.   V,  DLB.   III. 


171 


gratia  infuuditur  in  gradu  remisso,  sup- 
ponat  et  reperiat  fidem  in  gradu  intenso  ; 
alque  ideo  quod  non  comraensurentur  in 
quantitate. 

iiio.  Ex  pra^missa  observatione  liquet,  aug- 
mentuni  gratito,  charitatis,  et  gloria^  eidem 
subdi  controversiaB,  et  resolutioni ;  et  testi- 
monia,  atque  argamenta,  quc  deaugmento 
gloriae  procedunt,  applicanda  esse  eodem 
modogratia},  et  charitati,  et  e  converso, 
quin  oporteat  de  his  singillatim  discurrere. 
Unde  dubii  titulus,  quisolius  charitatisme- 
minit  nd  augmentum  gratias,  et  glorias  ex- 
tendi  debet;  licet,  ne  vocum  multitudo 
confusionem  pariat,  ad  solam  charitatem 
convenienter  restringatur. 

tas  35.  Deiiide  observandum  est,  quod  cum 
inquirimus,  an  actus  remissi  mereantur 
charitatis  aiigmentum,  difficultas  prascipue 
referlur  ad  qualecumque  augmentum  su- 
peraddendum  habitui  pra^existenti,  quid- 
quid  sit  de  quantitate  ejus,  quod  superaddi- 
tur,  an  videlicet  debeat  esse  secundum  to- 
tam  latitudiiiem  actus  meritorii,  ita  quod 
?i  actus  est  ut  quatuor.  debeant  totidem 
gradus  charitatis  suporaddi.  necne  ?  Ad 
prassentem  enim  controversiam  sufficit 
illud  priiis,  quidquid  sit  de  hoc  posteriori. 
l  nde  Authores,  qui  ad  primum  illud  affir- 
raative  respondent,  communiter  docent  hoc 
secundumesse  incertura.  Imo  eorum  plures 
aifirmant,  quod  licet  omnes  gradus  actus 
reraissi  sint  merilorii,  nihilominus  non 
oportet,  quod  singulis  gradibus  ex  parte 
actus  correspondeant  secundum  arithmeti- 
cam  a^qualitatem  singnli,  et  totidem  gradus 
ex  parte  augmenti ;  sed  sufficere,  quod  acti- 
busrainus,  aut  raagis  perfectis  correspon- 
deatrainus,  aut  raajus  augmentum  secun- 
dum  proportionem  georaetricara,  ut  videri 

rez.  potest  apud  Suarez  in  rclcct.  de  revivisc.  mc- 

«lcr.  rit.  srct.  3,  Malderum  in  prxs.  art.  6,  dnh. 
'  3,  et  Arauxo  dub.  3,  concl.  3  et  4,  Quod 
nobis  videtur  longo  probabilius;  nam  ex 
opposito  fierct,  charitatem  per  viginli,  aut 
iriginta  actus  augeri  augmento  quo-lam  in- 
credibili,  quasi  infinito,  et  excedente  com- 
raunem  experienliam.  Sienim  habons  cha- 
ritatem  ut  decem  elicerot  actum  ut  decera, 
fioret  charitas  ut  viginti ;  ct  rursus  eliciens 
aclum  ut  viginli,  fierel  charitas  ut  quadra- 
ginta;  et  ita  procedendo  juxtahanc  calcula- 
tionem,  vigesimiis,  aut  etiain  trigosimus 
acius  imraensam  quandnm  charilalis  mo 
lera  parturiref.  (^uod,  nisi  alTcralurali^iuod 
Scripfurco  tcstimonium  Doi  voluntalem  in 


hac  parte  manifeslans,  apparet  prorsus  in- 
credibile.  Scriptura  autem  magis  significat 
contrariura,  nam  de  his,  qui  corde  bono 
retinentDei  verbum,  dicitur  Luc.  8,  quod  luc 8. 
fructum  centuplum  afferunt  in  patientia.  £i''^'^°^-^- 
Jacobi  1,  dicitur,  quodpatientia  opusperfec- 
tum  habet.  Per  qua^  significatur,  neminem 
raagnam  sibi  sanctitatem  coraparare,  nisi 
exerceat  egregia  virtutum  opera,  qua?  abs- 
que  continuatione  laboris,  el  patientia^  non 
elicit.  Unde  in  pra^senti  vel  supponendum 
est,  charitatem  non  augeri  in  quantitate 
omnino  commensurata  gradibus  actus  rae- 
ritorii ;  vel  saltem  abstrahendum  est  ab 
hoc,  tanquam  a  re  prorsus  incerta.  Et  difli- 
cultas  reducitur  ad  augmentumjn  quacum-  staius 
que  quantitate  fiatsupra  habitum  pra;exis-''"nis.°" 
tentem.  In  quosensu  inquirimus,  an  actus 
remissi,  sive  non  adaequantes  latitudinem 
augmenti  superaddendi  raereantur  illud  de 
condigno  ?  Verbi  causa,  an  si  habens  chari- 
tatem  ut  quatuor  eliciat  actum  ut  tres,  me- 
reatur  quod  ejus  habitualis  charitas  susci- 
piat  aliquod  augmeatura,  et  crescat  ultra 
priorem  mensuram  ? 

36.  Inquosensu,  et  abstrahendo  ab  hoc,commu- 
quod  hujusmodi  augmentum  sit  illudmet,nepiaci- 
quod  actibus  intensioribus  correspondet,  Thcoio- 
vel  distinctum  ;et  similiterabstrahendo  ab  ^*"'""'- 
hoc.  quod  actus  remissus  sit  meritum  ada)- 
quatum,  vel  inadaequatum  respectu  aug- 
menti  superaddendi,  omnes  Thoologi  hujus 
temporis  supponunt  actus  charitatis  remis- 
sos  mereri  de  condigno  charitatis  augmen- 
tum,  et  hanc  suppositionem  esse  omnino 
certam.  Quod  reliclis  aliis  fundamentis, 
tam  ab  authoritate,  quam  a  ratione,  satis 
liquido,  et  urgenter  probafur  ex  Concilio  cnnc. 
Tridentino;  nam  sess.  6,  cap.  10,  ait  :  "'''"'''• 
«  Sic  ergo  justificati,  et  amici  Uei  eunfes  de 
«  virfufe  in  virtutom  renovantur.  ut  Apos- 
«  tolus  inquit,  de  die  in  diera,  hoc  cst  raor- 
«  tificando  mombra  carnis  suao,  et  exlii- 
«  bcndo  ea  arma  justitiffi  in  sanctificatio- 
«  nem  per  observationem  raandatorum 
«  Dei,  ot  Ecclesi;c,  in  ipsa  jusfitia  per 
«  Uhristi  gratiam  accopta,  cooperante  fide 
«  bonis  oporibus,  crcscunt,  afque  magis 
«  justificanlur,  efc.  «  Et  conformiter  ad 
hanc  doctrinam  diffinit  in  eadem  sess.  can. 
21  :  «  Si  quis  dixerit,  jusfiliam  accci)tam 
«  non  conservari,  atquc  cliam  augeri  co- 
«  rum  Deo  pcr  bona  opora ;  sod  opora 
«  ipsa  fruclus  solumraodo,  ct  signa  csse 
«  justificalionis  adopt.T,  non  aiilem  ipsius 
«  augend;D  causain,  analhema  sit.»  Et  caa. 


17: 


1)K  CIIAKITATK. 


Uir  pra» 

diria 

simcii 

tia. 


:V2  :  I  Si  quis  dixerit,  hominis  juslilicati 
«  boiia  optTii  ita  os$o  Aoxux  l>oi,  ut  non  sinl 
«  tliani  bona  ijisiusjusliricali  nierita;  aut 
a  ipsuni  juslifiiMtuni  bonis  operibus,  quas 
«  nb  eo  por  I»oi  gratiam.  et  .lesu  Christi 
«  nieritum.  cujus  vivuni  membrum  est, 
M  liunt,  non  vere  mereri  augmentum  gra- 
B  tia3,  vilam  a^ternara,  et  ipsius  vita;  aater- 
o  nap,  si  tamen  ingratia  decesserit,  consc- 
«  quutionem.  atque  etiam  gloria?  augmen- 
^t  tum.  anatliema  sit.  » 

'M.  Noc  pra?dictadecreta  debent,  autpos- 
sunt  limitari  ad  solos  actus  inlensioros. 
Tum  quia  nullum  pra?stant  ad  hanc  iimita- 
tionem  fundamentum.  Tum  etiam,  quia 
licet  indelinite  loquantur,  nihilominus 
diirinitiones.  aut  proposiliones  indefinita; 
in  redogmatica  ajquivalenl  universalibus, 
ut  a  simili  constat  in  pluribus  aliis,  qua; 
in  cadom  .«essione  difliniuntur,  ut  cum  can. 
18,  diflinitur,  Dei  pra;cepta  esse  homini 
justificato  possibilia,  non  licet  id  limitare 
ad  proDcepta  iacilia,  excludendo  difllciliora. 
Tum  pra^terca,  quia  sicut  Concilium  loqui- 
tur  indofinite  de  bonis  operibus,  ita  eliam 
loquitur  indefinito  de  homine  bene  ope- 
rante ;  et  tamen  non  possumus  diflinitio- 
nem  Concilii  limitare  ad  peculiarcs  quos- 
dam  homines,  alios  excludendo  :  crgo  ncc 
possumus  eam  limitare  ad  quajdam  opcra, 
excludcndo  alia.  Tum  insupcr,  quia  Conci- 
lium  loquilur  dc  bonis  opcribus,  quibus 
homo  observat  pra^ccpta  Dei,  ct  Ecclesiaj, 
ut  constat  ex  doctrina  cap.  10,  cui  relati 
canones  correspondent ;  homoautemobsor- 
val  illa  praccepta  non  solum  pcr  actus  in- 
ten.siores,  sed  etiam  per  remissos,  qui  pro- 
inde  comprehenduntur  sub  dolcrminatione 
Concilii.'J"um  deniquc,nam  cx  opposito  fie- 
ret,hanc  propositionem  essc  veram  :  6'j  quis 
dixerit  hominem  juslificatum  bonis  operibus 
non  mereri  augmentam  (jratix,  non  est  ana~ 
thema.  (.^uam  tamen  nemo  Catholicorum 
concedet,  siquidem  cst  apcrfe  contra  deter- 
minationem  Concilii.  Sequcla  autem  vide- 
tur  manifesla,  quoniam  ha^c  propositio  cst 
indefinita,  et  quffideoperibusrcmissis  vcri- 
ficatur,  si  pra;dictum  ellugium  admittatur; 
limitatur  enim  ad  opera,  qua;  illud  effu- 
gium  cxcludit  a  detcrminatione  Concilii, 

38.  Sed  objicies  :actus  charitatis  remis- 
;.  sus  non  est  opus  bonum,  sed  potius  pecca- 
minosum  :  ergo  cum  Concilium  loquatur 
de  operibus  bonis,  non  comprehendit  actum 
charitatis  remissum.  frobatur  antecedens, 
qaia  idem  est  operari  remisse,  ac  operari 


negligenter,    ul  sumitur  ex   D.    .\mbros.  n.  Ami 
supcr  rsalm.\\S,serm.2,   rrrs. '2,  I).  nie-{.*;,,\',',';j 
Tonym.  supcr  illuil  I*rorerb.  10:  Jujestatem     ly,- 
opcrata  est  manus  remissa  :  et  1).  Thom,   1,  iijcroin 
2,  (juTst.  7u ,  artic.  3.  Constat  aulem,  quod     ''^- 
operari  ncgligenler  est  peccatum,  jiixta  il- 
lud  Hiercmia)  18  :  Maledictus  (lui/acit  opus 
Dei  nefjligenter.  Krgoactuscharitalis  rcmis- 
sus  est  peccatum. 

Confirmatur  primo;  namquod  actuscha- 
ritatis  sit  romissus,  provenit  ex  defectu 
fervoris  charitatis  .•  scd  hic  dcfecfus  impor- 
tat  negligcnfiam,  quajcst  peccafum  vcniale, 
ut  expressc  docct  D.  Thom.  iufra,  (juxst.i).  tIk 
5-4,  art.  3  ad  \;  ergo  actus  charifatis  re- 
missus  estpeccatum  venialo. 

Confirmatur  sccundo,  quia  nihil  dispo- 
nit  ad  corruptionem  charitatis,  nisi  pecca- 
tum  :  sod  actus  charitafis  rcmissidisponunt 
ad  charitafis  corruptionem  :  orgo  sunt  pec- 
caminosi.  Minor  probatur  ex  D.  Thom.  1, 
2,  q.  52,  art.  3,  ubi  resolvit  actus  re- 
missos  disponere  ad  diminufionem,  et  cor- 
rupfionem  habifus. 

Respondcfur  objecfioni  negando  antcco- Enerva 
dens,  ad  cujus  probafionem  neganda  est    '"■"• 
major  absolufe,   quia  ut  inquif  D.  Thom.D.  tIk 
infra,  quajst.  ~>2,  art.  I,  netjligentia  impor- 
tat  defcctum  debitie  solUcitudinis.VA  ideo  ubi 
non  datur  debitum  opcrandi  intense,  dc- 
fectus   intensionis,  scu   remissio  non  est 
negligentia.  Ef  ita  accidit  in  eo,  qui  habens 
charilatem  uf  quafuor,   amaf  ut  duo  ;  non 
enim  fenctur  operari  cum  majori  intcnsio- 
ne,  atque  ideo  non  poccat,  sed  ponitabso- 
lute  acfum  bonum. 

Et  hinc  patot  ad  primam  confirmatio- 
nem;  nam  Div.  Thomas  eo  loco  agit  dc  ne- 
gligentia  qua;,  ut  vidimus,  dicit  defectum 
dcbitajsolicifudinis.Carenfiaaufemmajoris 
intcnsionis  in  actu  non  cst  defecfus  rei  de- 
bifa^,  cum  infensio  non  cadat  sub  pra?cepto, 
sed  sub  consilio.  Unde  non  sequitur,  quod 
actus  charitatis  remissus  sit  pcccafum  ve- 
niale.  Xec  defecfus  infensionis  pofest  in 
rigore  appellari  dcfcctus  fervoris;  nam  fer- 
vor  non  diminuifur,  nisi  per  oppositionem 
peccafi  venialis  impedienfis  charitafis 
exercitium.  l'cr  hoc  aufem,  quod  quis  cli- 
ciat  actus  remissos  charitatis,  non  impedi- 
tur  ab  cjus  exercitio,  sed  potius  eam  excr- 
cet,  ut  ex  terminis  liquet. 

Unde  ctiam  pafef  ad  secundam  ;  nam 
cum  acfus  remissus  charifatis  non  impor- 
let  defcctum  alicujus  debiti,  nequit  dispo- 
nerc  ad  corruptioncn  charitatis :  sicut  enira 

hujus 


DISP.  V,  DUB.  III. 


173 


hujus  corruptio  non  fit,  nisi  per  pecatum 
mortale  ;  ita  dispositio  ad  ejus  corruptio- 

).  Thn  iipij,  jion  fit.nisi  per  venialia.  Et  D.  Thom. 
loco  in  hac  confirmatione  relato  non  agit 
de  habitibus  infusis,  sed  de  acquisitis,  ut 
satis  liquet  ex  eisdem  verbis,  quffi  in  con- 
trarium  referuntur.  Si  infentio,  inquit,  ac- 
tus  proportionabiliter  deficiat  ab  intensione 
habitus,  talis  actus  non  disponit  ad  augmen- 
tum  habitus,  sed  magis  ad  diminutionem  ip- 
sius.  Diminutio  enim  non  habet  locum, 
saltem  de  lege  ordinaria,  in  habitibus  in- 
fusis.  et  multo   minus  in  charitate,  ut  re- 

).  Tho. solvit  D.  Thom.  in  pr:cs.  quxst.  art.  10,  in 
corp.  et  in  resp.  ad  3,  ubi  ait :  «  Dicendum, 
«  quod  in  infusione  charitatis  requiritur 
«  motus  liberi  arbitrii,  sicut  supra  dictum 
ft  est.  Et  ideo  illud,  quod  diminuit  inten- 
«  sionem  liberi  arbitrii,  dispositive  opera- 
«  tur  ad  hoc,  quod  charitas  infundenda  sit 
«  minor.  Sed  ad  conservationem  charita- 
(■  tis  non  requiritur  motus  liberi  arbitrii, 
v(  alioquin  non  remaneret  in  dormienti- 
((  bus.  Unde  per  impedimentum  intensio- 
«  nis  liberi  arbitrii  non  diminuitur  chari- 
«  tas.  » 

(serva-     39.  Diximus  in  hac  ultima  suppositione, 


5  sen- fifle  secundum  communem  Theologorum 
hujus  temporis  sententiam,  abstrahendo  ab 
hoc  quod  actibiis  intensioribus  ,  etc.  quia 
Concilium  solum  expresse  determinat  bo- 
m  opera  hominis  juslificati  mereri  aug- 
mentum  gratiae,  et  glori;i! ;  sed  non  diffinit 
expresse,  quod  istud  augmentum  sit  prae- 
mium  essentiale  distinctum  ab  eo,  quod 
actibus  intensioribus  correspondet  ;  nec 
diffiuit  expresse,  quod  quilibet  actus  etiam 
remissus  mereatur  per  modum  pretii  adae- 
quati  illud  augmentum.  Unde  sententiae 
divors30,  quae  circa  hujus  rei  declarationem 
circumferuntur,   non  excedunt  probabili- 

jia.,    tatem,   ut  recte  observavit  M.   Joan.  a  S. 

?3"-  Tliom.  in  pr.vs.  disp.  15,  art.  3,  in  princi- 
' pio.  Kt  opinio  Bannez,  quaj  in  hac  parte  vi- 
dctur  durissima,  et  doctrinaj  Concilii  minus 
coh.crens  (asserit  enim  actus  charitatis  re- 
missos  non  mereri  de  condigno  augmen- 
tum  charitatis,  aut  gloria;  diversum  ab  eo, 
quod  correspondet  actui  intensiori,  si  quem 
forte  homo  post  actus  remissos  eliciat ); 
non  reputatur  improbabilis,  ut  tradit  sa- 

igistcrpientissimus  M.  Herrera  in  MS.  ad  art.  G 

""^  hujus  fiu;cst.  dub.  2,  ubi  relatis  Juniorum 
argumentis,  addit  :«  Ifa^c  sunt  argumenta. 


«  quibus  pra^dicti  Authores  sententiam 
«  suam  defendere  conantur,  ut  primam, 
«  quae  sibi  contradicit,  damnent  gravi  cen- 
«  sura  vel  temeritatis,  vel  periculosa?  in 
«  fide.  Nihilominus  licet  nos  illam  non  te- 
«  neamus  (nec  enim  in  sensu,  quem  inten- 
«  dunt  ejus  sequaces,  loquitur  D.  Th.)  non 
«  videmus  sufficiens  motivum,  quare  sic 
«  debeat  damnari,  maxime  attestantibus 
«  eam  viris  sanctis  Vincentio,et  Antonino, 
«  et  doctissimis  Conrado,  Capr^olo  :  etc.  » 
Et  concl.  8,  subjungit  :  «  Dico  octavo  :  Pri- 
«  ma  sententia  ex  relatis  a  principio  du- 
«  bii,  ut  defenditur  a  M.  Bannez,  multis 
«  gravissimis  Theologis  visa  est  multum 
«  probabilis,et  valdeconsona  verbis  D.Tho- 
«  ma3.  Ita  tenuit  Deza.  Ha^c  conclusio  patet 
«  ex  variis  eorum  approbationibus,  quae 
«  circumferuntur,  etc.  »  Posset  etiam  ad- 
dere  :  Patet  ex  fundamentis,  quibus  fulci- 
tur,  et  ex  modo  non  inverosimili,  quo  Con- 
cilium  exponit  ;  licet  enim  illa  non  omni- 
no  convincant,  nec  iste  penitus  satisfaciat  ; 
nihilominus  cum  sufficienti  probabilitate 
procedunt,  et  contrariam  sententiam  red- 
dunt  incertam.Qua3minimeadnotamus,ut  a 
censura  vindicemus  propriam  statim  pro- 
ponendam  sententiam,  qua?  (licet  cum  com- 
muniori  non  plene  conveniat),  longe  dis- 
tat  ab  ea  opinione  Bannez,  illiusque  rigo- 
rem  multum  temperat,  ut  ex  dicendis 
constabit :  sed  ut  retundamus  excedentes 
quorundam  invectivas,  et  censuras  contra 
pra^dictum  Magistrum. 

His  suppositis,  videamus  qualiter  opor- 
teat  exponere,  quomodo  actus  charitatis 
remissi  mereantur  ejus  augmentum.  In  quo 
non  multa  inculcabimus,  sed  brevifer,  et 
resolutorie  illum  dicendi  modum  propone- 
mus,  qui  nobis  videtur  verior,  et  tempe- 
rantior  inter  extremas  opiniones,  magis- 
que  aptus  ad  conciliandum  diversa  D. 
Thom.  testimonia  specie  tenus  contraria. 


Dux  assertiones  stabiliuntur  pro  dubii 
resolulionc. 

40.  Dicendum  ost  primo,  quod  si  actus  pri,„a 
charitatis  fuerit  remissus,  tam  physice,  co>.<ciu- 
quam  moraliter,  respectu  augmenti  su- 
poraddendi,  non  meretur  illud  de  condi- 
gno,  saltom  ut  meritum,  seu  prctium  adae- 
quatum.  Kxplicatur  asscrtio  ;  etonim  inten- 
sio  actus  potest  attendi  vel   pones  gradus 


171 


DE   CIIAKITATK. 


physicos  entilntis ,  aut  roiiicalionis,  vel 
penes  gradus  valoris:  et  illo  dicitur  physicc 
remissus,  qui  non  ada?quat  physicaui  lati- 
j^,  .  tudinoni  augmenli,  sicut  cum  aclus  esl  ut 
inr.  duo,  ot  augmonlum  ut  quatuor:  illo  voro 
dicitur  moralitor  remissus,  cujus  valor 
non  adi^quat  valorom,  sou  a?6timabililalem 
augmenti,  sicut  cum  actus  habel  valorom 
ut  duo.  et  augmenlum  habet  valorem  ut 
qualuor.  Abstrahimus  autem  ab  lioc,  quod 
pra?mium  retribuatur  ex  justitia  commu- 
taliva.  vel  ex  di^tributiva  ;  ulrobiquo  enim 
attenditur  adx-quatio  moriti  cum  pr.icmio, 
licet  in  priori  ada?quatio  sit  secundum 
ajqualitatem,  et  in  posteriori  secundum 
proportionem.  Et  aclum  deficientem  ab 
hac  sallem  adar-quatione  in  valoro.  seu  a?s- 
timalione  morali ,  appellamus  moraliter 
remissum  percomparalionemadprajmium. 
Addimus  autom  illam  limitationcm,  sal- 
tem  ut  merilum,  seu  prelium  adacquatum, 
ob  ea  quac  infra  77um.  48  dicimus.  Conclu- 
sionera  ergo  sic  expositam  censemus  ad- 
mitlendam  esse  ab  omnibus  Theologis,  qui 
in  hac  controversia  diversimodo  opinan- 
tur.  Censemus  etiam  conlinere  propriam 
^Tho.  mentem  D.  Thom.  in  pluribus  lestimoniis, 
quajsolent  referri  pro  opinione  Bannez,  et 
in  quibus  alTirmat  actus  charitalis  remissos 
non  mereri  charitatis  augmentum  ;  non 
enim  referenda  est  ejus  resolutio  ad  remis- 
sionem  operationis  quantum  ad  solos  gra- 
dus  physica?  radicalionis ;  sed  magis  ad 
inada^quationem  valoris,  penes  quem  potis- 
sirae  atlendi  debet  ad;equatio  inter  meri- 
lum,  et  |)ra?mium. 
FJiicic-  Assertio  ha?c  probatur  unica,  sed  evidenti 
^'  ratione  ;  quoniam  ad  meritum  do  condigno 
requiritur  inter  alias  conditiones,  quod 
opus  adajquet  valorem  pra;mii,  sive  (et  in 
idem  reiiti  quod  opus  sit  tantum  in  esse 
obsequii,  et  meriti,  quantum  est  pra?mium 
in  esse  pra?mii,  et  remunerationis.ut  cons- 
tatexdictis  tract.  \C),ilisp.2,  dub.  unico, 
ubi  doscripsimus  proprias  conditiones,  ac 
rationes  meriti  de  condigno,  et  meriti  de 
congruo.  Constat  autem,  quod  ubi  opus  est 
remissum,  tara  physice,  quam  moraliter 
respeclu  augmenti  superaddenddi  ,  non 
ada-quat  valorem  prffidicti  augmenti  inesse 
pra?mii,  alioquin  non  remissum,  sed  potius 
aeque  inlensum  diceretur,  ut  ex  ipsis  ter- 
minis  liquet.  Ergo  si  actus  charitatis  fue- 
rit  remissus,  tam  physice,  quam  mora- 
liter  respectu  augmenti  superaddendi  ,  j 
non  meretur  tale  augmentura  de  condigno. 


Nec  videmus,  qualiler  possit  hoc  moti- 
vum  enervari,  nisi  nogclur  ad  merilum  do 
condigno  requiri  ada'(|uationem  cum  praa- 
mio.  Quod  et  confundit  proprias  rationes 
meriti  de  condigno,  et  meriti  de  congruo; 
et  in  pricsenti  supponimus  esse  falsum  cx 
his.  qua^  suo  loco  diximus. 

41.  Dicendum  est  secundo,   contingeresecunda 
posse,  quod  actus  charitatis  physice  remis-  '°io'"' 
sus  respectu  augmenti   superaddendi,  sit 
a?que  intensus  moraliter;  atque  ideo  fieri 
posse,  quod  actus  charitatis  physice  inten- 
sus  ut  duo,  rnereatur  do  condigno,  et  ut 
pretium  adaequ:itum   augmentum  charita- 
tis  ut  quinque,  diversum   ab  eo,  quod  acti- 
bus    physice    intensioribus   correspondet. 
Ha?c  conclusio  est  contra  Bannez,  et  alios 
Authores,  quos  nuui.  07  dabimus ;  sed  eam 
communiter  docent  Thcologi  hujus  tempo- 
ris,  ut  videbimiis  n.  ')3,  cum  sine  distin-?- 
tione,  aut  limilaiione  alRrment,  hominem 
per  aclus  charilalis   reraissos   mereri   do 
condigno  charitalis  augmenlum  dislinctum 
ab  illo,  quod  correspondet  actibus  inlensio- 
ribus.  Potestque  asserlio  probari  lestimo- 
niis  Concilii   Tridentini  num.  36   relati.s,  Opiic:i 
qua?  cum  indefinitc  loquantur,    ad  minus    '^'"^' 
comprehendunt  casura  hujus   assertionis. 
Continet  etiara   propriara  sententiara   D.  ^-  Tho. 
Thora.  ut  statim  videbiraus. 

Probafur  conclusio  ratione  fun  lamen- funda- 
tali  ;  quoniara  ut  actus  charilatis  merean-""'"'""'" 
tur  de  condigno  augmentura  superaddea- 
dura,  sullicit  suppositis  aliis  conditionibus, 
quod  ada?quent  in  valore  raorali  illud 
augmentura  in  esse  pra?mii  :  sed  nulla  est 
repugnantia  in  eo,  quod  actus  physice 
reraissi  ada?quent  sibi  in  valore  morali  aug- 
mentura  in  esse  pra?mii  :  ergo  fieri  potest, 
quod  actus  physico  remissus  illud  de  con- 
cligno  mereatur.  Wajor  est  evidens  ;  nam  * 
cura  rationes  formales  meriti,  el  pra?mii, 
quatenus  tales,  non  sint  quid  physicuni, 
sed  raoralo  ;  et  cura  influxus  meriti  in 
pra?mium  non  sit  physicus  sed  moralis  ;. 
potissimum  quodin  reguIandaada?quatione 
inter  meritum,  etpra?mium  attendi  debet, 
est  valor  moralis,  et  in  ordine  ad  prudeii- 
tem  a?stimationera.  Minor  autera  probatur; 
nara  valor  moralis  operalionis  non  sumi- 
tur  unice,  et  ada?quate  ex  ejus  physica  in- 
tensione.  sed  eliam  desumitur  ex  aliis  ca- 
pitibus  :  ergo  non  est  necessariura,  quod 
valor  moralis  coraraensuretur  cura  inten- 
sione  physica  operationis,  sed  potest  illam 
excedere,  alque  ideo  non  repugnat,  quod 

actus 


DISP.  V,  DUB.  III. 


175 


adus  charitatis  physice  remissus  adaequet 
sibi  moraliter  augmentum  superaddendum. 
onflr-  Confirmatur,  et  declaratur  ;  nam  quid- 
quid  sit  de  aliis  capitibus,  certum  est,  quod 
continuatio,  aut  muUiplicatio  ejusdem  ob- 
sequii  liabentis  eandem  physicam  intensio- 
nem,  auget  ejus  valorem  moralem  in  esse 
obsequii.  Unde  pluris  aestimantur  viginti 
obsequia  ut  duo,  quam  unum  obsequium 
ut  duo  ;  et  pluris  habetur  obsequium  ut 
duo  continuatum  per  unum  diem,  quam 
obsequium  ut  duo  durans  per  brevem  mo- 
rulam.  Quod  evidenter  liquet  in  laboranti- 
bus  in  obsequium  alterius,  et  promerenti- 
bu5  prfflmium  ;  plus  quippe  dicitur  labora- 
re,  et  promereri,  qui  per  unum  diem 
continuat  iiem  physice  opus,  quam  qui 
illudefficit  per  unam  tantum  horam,  licet 
in  omni  spatio  consorvet  opus  eandem  phy- 
sicam  intensionem.  Et  similiter  plus  dici- 
tur  laborare,  et  promereri,  qui  plura  opera 
ejusdem  rationis.  et  iutensionis  physica? 
facit,  quam  qui  facit  unicam  tantum  opus. 
Qua  de  ciusa  praBmium  ,  quod  in  esse  talis 
excederet  unicum  tantum  op.as,  au  factum 
per  unicam  tantum  horam.  minime  exce- 
dit  in  esse  pra?mii  idem  opus,  si  vel  conti- 
nuetur  per  longum  tempus,  vel  frcquenter 
multiplicetur  cum  ealem  intensione.  Et 
injustum  esset  noa  plus  rependere  illi,qui 
opus  utduo  vel  multum  continuat,  vel  sa3- 
pe  repetit,  quam  ei,  qui  opus  ut  duo  semel 
tantum,  et  per  brevespatium  facit,  ut  satis 
liquet  ipsa  experientia,  et  ex  communi  mo- 
do  concipiendi.  Ergo  pariter  continuatio, 
aut  multiplicatio  actus  charitatis  ut  duo  au- 
get  ejus  valorem  moralera  in  esse  meriti, 
et  obsequii  ;  nec  enim  ulla  conveniens  dif- 
ferentire  ratio  assignari  valet.  Et  conse- 
quenter  fieri  poterit,  quod  actus  charitatis 
non  adaequans  physice  gradus  augmenti 
superaddendi,  itacrescat  in  valore  morali, 
ut  illud  sibi  adcquet  in  esse  meriti,  ot  ob- 
sequii  :  ut  continget  v.  g.  si  comparemus 
actum  intensum  physice  ut  duo  cum  aug- 
raento  physice  ut  quinque.  Si  enim  iliemet 
actus  cum  eadem  physica  iutensione  con- 
ties  ropetatur,  aut  por  centum  horas  conti- 
nuetur,  crescit  profccto  quantum  ad  a^sti- 
mabilitatcm  moralem  in  esse  obsequii,  et 
crescit  adoo,  ut  sibi  ada^quet,  imo  excedat 
valorem  augmenli  ut  quin(|ue  in  esse  praj- 
mii  ,  ut  discursus  proxime  factus    piane 

r  vis      42.  Explicatur  amplius  ex  his,  qua^  tam 
emi.  in  ipso  merito,  quam  in  rerum  naturalium 


permutationibus  contingunt.  Nam  si  atten- 
damus  ai  pliysicam  rerum  dignitatem, 
actus  charitatis  nunquam  ada^quat  physi- 
cam  perfectionem  visionis  beatifica?,  qua? 
est  prasmium  nostris  operibus  correspon- 
dens :  atque  ideo,  si  ad  considerationem 
pure  physicam  attenderemus,  non  posset 
illam  mereri  de  condigno.  Et  nihilominus 
tam  ratione  libertatis,  quam  ratione  gra- 
tiae,  a  qua  procedit,  ita  crescit  in  ratione 
obsequii,  nt  mereatur  de  condigno  visio- 
nem  beatificam,  ut  explicuimus  tractat.  16, 
disput.  3,  dub.  2.  Quod  satis  declarat,  in- 
tensionem,  ut  sic  dicamus,  valoris  moralis 
non  omnino  commensurari  perfectioni  spe- 
cifics,  aut  latitudini  graduali  physic.a?  ope- 
rationum  ;  sed  po.^^se  crescere  supra  illam. 
Similitcr  in  naturalibus  a^s  non  ada^quat 
perfectionem  spccificara  auri,  sed  quodli- 
betaurum  vel  in  minima  quantitate  exce- 
dit  perfectionem  specificam  totius  aeris  ;  et 
tamen  in  ordine  ad  permutationem  justam, 
etsecundum  prudentem  aesfimationem  po- 
test  333  ita  multiplicari.  ut  sitdignum  quasi 
prefium  pro  una  iibra  auri,  ut  experientia 
liquet.  Sic  ergo  licet  actus  charitatis  in- 
tensus  physice  ut  duo  noa  ad.iequet  aug- 
mcntum  charitalis  ut  quinque;  potest  ta- 
men  vel  ratione  confinuafionis.  vel  ratione 
multiplicationis,  vel  ex  aliis  capitibus  ita 
crescere  in  aestimatione  morali,  ut  sibi 
adaequet  in  esse  meriti,  et  obsequii  illud 
augmentum  in  esse  praemii,  et  mercedis. 
Quod  suppositis  aliis  conditionibus  sufficit, 
ut  illud  mereafur  de  condigno. 

Declaratur  ulterius  alio  exemplo,  quodExpiica- 
magis  adhuc  ad  rem  pra^senfem  accedit ;  ^p"jy™' 
etenim  in  operibus  satisfacforiis  vaior  ad 
salisfaciondum  non  commensuratur  physi- 
cx  ipsorum  intensioni,  sed  potest  illam 
excedere,  atque  ideo  consequi  rcmissionem 
majoris  poena?,  quam  sif  illa  remissio,  qu;B 
operi  secundum  latitudinem  physicaj  inten- 
sionis  considerato  respondet.  Unde  opus 
satisfactorium,  quod  non  sufficeret  ad  re- 
pendendam  poenara,  si  repetalur,  aut  con- 
tinuetur,  potest  sufficere.  Hac  de  causa 
plus  satisfacit,  qui  cum  eadom  intensione, 
et  charitate  dccijs  jejunat,  quam  si  semel 
jejunasset.  Alioquin  non  oporteret  in  safis- 
factionesacramentali  imponere  plura  opera 
poenalia  ejusdem  rationis,  v.  g.  decem  je- 
junia  ;  siquidem  plura  non  plus  satisface- 
rent,  quam  unum  ejusdom  rationis  ;  quod 
plano  est  absurdum,  et  contra  corainunem 
confessariorium,  et  fidelium  praxim.  Ergo 


176 


DK  CIIAKITATK. 


pariter  valor  moriloriiis  non  omnino  com- 

mensuratur  pfivsico?  inleni;ii>ni  oporis  iiu'- 

rilorii ;  soil  fiori  polosl,  quod  ratione  coiiti- 

luiationis,  vol  mulliplicalionis,  vel  aliarum 

circumslantiarum  ila  crescat,  ut  lalitudi- 

nem  pradualem  physiCcC  inlonsionis  exce- 

dnt:  ot  conse^iuentor  poleril  merori  do  con- 

diiino  illud  cliaritatis  augmenlum,  ad  quod 

consideratum  pra?cise  secundum  physicam 

inlonsionem,  esset  insutTiciens    Id  quippe 

paritatis  ratio  convincit. 

Eobora-       i:^.   Et   quod    h.TDC   sit    propria,    et    ox- 

D.  tih.  pressa  sententia  D.  Tom.  liquot  ex  oo,  quod 

S.  Doctor  contemplafur  in  actibus  chari- 

talis  ot  rfllionem  physicJG  dispositionis  in 

ordine  ad  charitatis  augmenlum,  et  ratio- 

nein  meriti  decondigno  in  ordine  ad  idem 

augmentum;   ita  quod    illud   augmontum 

comparolur  ad  nostros  actuset  per  modum 

form  c  ad  suam  dispositionem,  ot  per  mo- 

dum  pra?mii    ad  meritum.  Quo  supposito 

asserit.  quod  cum  actus  sunt  physice  remis- 

siores  augmento  superaddendo,  non  dispo- 

ponunlsufricienter  ad  tale  augmentum,  sed 

egent   ulteriori  dispositiono.  qua?  physice 

ada?quet  latitudinem  gradualem  angmenti. 

Docet  tamen  illos  actus  physice  remissio- 

res  mereri  de  condigno  tale  augmentura. 

Et  inde  concludit,  quod  posito  actu  meri- 

torio  augmenti,  non  semper  sequitur  im- 

mediate   tale  augmentum  ;  sed   multoties 

differtur  usquodum  cliciatur  actusejusdem 

physicae  intensionis  cum  augmento,  et  qui 

physice  ultimo  ad  tale  augmentum  dispo- 

nat.  Quae  doctrina  plane  supponit  latitudi- 

nemgradualemphysicajintensionisnonom- 

ninocommensuraricura  latitudinegraduali 

valoris  moralis  ;  sed  fiori  posse,  quod  actus 

physice  remissior  augmento,  adajquet  sibi 

valorem  illius.  ipsumque  proindemereatur 

de  condigno.  Alioquin  non  oporteret  aliter 

phitosophari  de actibus  secundum  rationem 

disposilionis  physica?,  et  secundum  ratio- 

nem  merili  do  condigno  in  ordine  ad  idem 

augmentum,  ut  ex  se  liquet.  Quod  autem 

D.  Tho.  jj   Thom.  ita  discurrat,  constat  evidenter; 

nam  in  hac  qu^eslionc.  articulo  6  ad  1,  ait  : 

((   Dicendum,  quod  quilibet  actus  charitatis 

((  meretur  vitam    asternam,  non  quidem 

((  statira  exhibendam,  sed  suotempore.  Et 

((  similiter  etiam  quilibet  actus  charitatis 

((  meretur  charilalis  augmentura,  non  ta- 

((  men  statim  augetur,  sed  quando  aliquis 

('  conatur  ad  hujusmodi  augmentum.  »  Et 

qurstione  114,  articulo  8.  sibi  objicit,  quod 

?i  quilibet  actus  charitatis  mereretur  ejus- 


doin  charilatis  angmontum  :  ((  sequerotur 
((  quod  per  quoinlibot  actum  nioritorium 
((  gratia,  vol  charitas  augoretur ;  quod  vi- 
((  dotur  inconvoniens,  cum  quandoquo  ac- 
((  tus  moritorii  non  sint  multum  ferven- 
((  los,  ita  quod  sulliciant  ad  charitatis  aug- 
((  montum.  »  Ad  quod  respondot  in  liunc 
modum  :  ((  Ad  tertium  dicendum,  quod 
((  quolibet  actu  meritorio  meretur  homo 
((  augmontum  gratiaj,  sicut  ot  gratia?  con- 
((  summationem,  qu;e  est  vita  aiterna.  Sed 
((  sicut  vita  a?torna  non  slatim  redditur, 
((  sod  suo  lomporo;  ita  noc  gratia  statim 
((  augetur,  sed  suo  lempore,  cum  scilicet 
((  aliquis  fuerit  sufliciontcr  dispositus  ad 
((  gratia?  augmentum.  »  Ubi  plane  sup- 
ponit,  actum  charitatis  sufTicientem  in 
ratione  raeriti  ad  augraentura  charitatis, 
esse  aliquando  insuflicientem  ad  illud 
in  ralione  dispositionis  physica?.  Quod 
nunquam  verificaretur,  si  valor  moralis, 
penes  quem  atlenditur  ratio  meriti,  non 
posset  excedere  latitudinom  gradualem  in- 
tensionis  physicG  ejusdem  actus,  penes 
quam  attenditur  ratio  dispositionis  physicae 
ad  augmentum. 

44.  L  bi  obiter  elucet  discrimen  inter  ac-  Nota. 
tus  naturales  augescentes  habitus  acquisi- 
tos  ex  una  parte,  et  actus  charitatis  auges- 
centes  habitum  charitatis  ex  alia  :  quod 
quia  aliqui  non  considerarunt,  decepti  sunt 
circa  modum,  quo  charitas  crescit  per  actus 
meritorios.  Nam  actus  naturales  non  au- 
gent  habitus  morilorie,  sed  solum  physice, 
aut  dispositive,  aut  efTeclive  ;  et  quia  actus 
remissus  non  est  dispositio  sufTiciens  ad 
augmentum,  nec  vis  sufTiciens  ad  illud 
efliciendum,  propterea  actus  naturales  re- 
missi  non  dicuntur  augere  habitum,  sed 
dumtaxat  disponunt  remote  ad  pra^dic- 
tum  augmontum.  ('aBterum  actus  charitatis 
non  solum  habet  disponcre  physice  ad  cha- 
ritatis  augraentura,  ut  vidimus  dub.  pr^eced. 
sed  etiam  comparatur  ad  illud  per  modum 
meriti,  ut  docet  S.  Thom.  in  prsesenti,  art. 
6,  et  ostendimus  tract.  16,  disp.  6,  duh.  4, 
et  supponunt  omnes  in  praesenti.  Unde  si- 
militudo  inter  actura  charitatis,  et  actus 
naturales  in  ordine  ad  augescendura  habi- 
tum,  observanda  durataxat  est  in  gencre 
causa?  dispositiva?  physice,  consistitque  in 
eo,  quod  sicut  habitus  acquisitus  non  au- 
getur  dispositive,  nisi  per  actus  intensos, 
el  adaequantes  latitudinem  augraenti,  et  us- 
quedum  tales  actus  eliciantur,  suspenditur 
aiigmentura  ;  itacharitatis  habitus  non  au- 

getur 


DISP.  V,  DUB.  III. 


177 


getur  dispositive,  nisi  per  actus  intensos, 
et  adaequanfes  latitudinem  augmenti  supe- 
raddendi.  quod  proinde  suspenditur  usque 
ad  durationem,  in  qua  tales actus eliciantur, 
ut  docet  D.  Thom.  locis  supra  relatis.  Sed 
quia  valor  moralis,  penes  quem  attenditur 
ratio  meriti,  potest  excedere  latitudinem 
gradualem  physicara  operationis,  ut  hacte- 
nus  vidimus ;  propterea  fieri  valet,  quod 
actus  physice  remissus.  et  insulTiciens  in  vi 
physicas  dispositionis  ad  augmentum  cha- 
ritatis,  habeat  sufficientem  intensionem, 
aut  valorem  moralem  ad  merendum  illud 
de  condigno,  illudque  reipsa  mereatur,  el 
subinde  augeat  charitatem  moraliter  me- 
ritorie;  licet  illud  augmentum  ut  physice 
exercitum  ad  aliud  tempus  differatur,  ut 
fusiusc/w6.  seq.  dicemus.  Quas  causalitates 
quidam  non  distinguentes  imaginati  sunt 
solos  illos  actus  mereri  de  condigno  chari- 
tatis  augmentum,  qui  ad  illud  ultimo  phy- 
sice  disponunt ;  et  quia  videbaat  (ut  reipsa 
contingit),  actus  remissos  non  disponere 
physice  ultimo  ad  augmentum  charitatis, 
propterea  asseruerunt,  tales  actus  non  me- 
reri  de  condigno  pricdictum  augmentum, 
Scd  eorum  deceptio,  et  fundamentum  inde 
procedens  manent  ex  dictis  convulsa. 
:rrq-  45,  Si  autem  inquiras,  quoties  debeat  ac- 
s*flt'.  ^^^  physice  remissus  repeti,  aut  quantum 
debeat  continuari,  ut  ex  his  capitibus  ca- 
piatvalorem  moralem  sufiicientem  ad  me- 
rendum  de  condigno  augraontum  superad- 
dendum?  Respondetur,  id  non  posse  certa 
regula  deferminari,  sed  pendere  ex  pluri- 
bus,  utputa  ex  quantitate  physica  actus,  et 
augmenti  inter  se  coUati,  et  ex  alii?  prin- 
cipiis,  quffl  forte  solus  Deus  cognoscit.  In 
communi  autera  (quod  ad  rosolutionem 
praesentis  difficuitatissuiricit),  dicendum  est 
eara  repetitionem,  aut  continuationem,  aut 
alias  circumstantias  debere  superaddi,quae 
pr^stent  actui  physice  remisso  tantura  va- 
lorem,  ut  adsquet  ffistimabilitatera  aug- 
menti  superaddendi.  Sed  ad  consideratio- 
nem  raagis  particuIareradescondendo,valde 
probabile  censeraus,  quod  supposita  eadera 
physica  intensione  actus,  v.  g.  ut  duo,  ma- 
gis  confert  ad  augescendum  ipsius  valorem 
moralera  continuatio,  quam  repetitio  ;  at- 
que  ideo  pluris  ajstiuiari  continuationem 
actus  ut  duo  per  unara  horara,  quara  fre- 
quentissimam  repetitionem  actus  ut  duo 
intra  eandem  horam.  Quod  communiter 
ar.  docent  Thomislaj  contra  Suarium,  et  me- 
rilo  :  tum  quia  ipsa  perseverantia  importat 


specialissimam  difRcultatem,  ut  tradit  D. 
Thom.  infra,  (/.  137,  art.  I;  ergo  casteris 
paribus.  pluris  a^stimanda  est  continuatio 
actus  charitatis  per  unara  horam,  quam 
multiplex  ejusdem  actus  repetitio  intra 
eandera  horam.  Tura  etiam,  quia  actus 
perseverans  per  unara  horara  durat  in  om- 
nibus  instantibus,  in  quibus  actus  inter- 
rupti  intra  eandera  horam  exercentur  ;  et 
insuper  durat  in  aliis  instantibus,  aut  par- 
tibus,  in  quibus  illi  actus  interrumpuntur: 
hoc  autem,  supposita  caeterorum  a^quali- 
tate,  nequit  non  conferre  ad  aliqualem  ex- 
cessum  in  valore  morali.  Tum  prsterea, 
quia  interruptio  continuationi  opposita  di- 
cit  cessationem  ab  actu  pro  aliquo  tempore, 
aut  moraento  ;  atque  ideo  dicit  cessationem 
a  valore  morali,  qui  in  solis  actibus  repe- 
ritur ;  non  vero  in  cessatione,  aut  priva- 
tione.  Tum  denique,  quia  pejus  reputatur 
continuo  peccare,  quam  peccata  cura  inter- 
ruptione  committere;  et  gravius  supplicium 
asstimatur  poena  continua,  quam  interrupta : 
ergopariter  pluris  habendusestactus  bonus 
continuus,  quam  ejusdem  repetitio  intra 
idera  temporis  spatium.  Nec  motiva  Sua- 
rii  aliud  evincunt,  quam  in  actibus  inter- 
ruptis  inveniri  raajorera  rationera  volun- 
tarii  Quia  vero  valor  moralis  non  adaj- 
quatur  cum  sola  voluntarii  ratione,  sed 
crescit  etiam  ex  aliis  capitibus,  in  quibus 
continuatio  interruptioni  praBeminet;  non 
inde  convincitur  majorem  valorera  mora- 
lem  inveniri  in  actibus  interruptis  intra 
horam,  quam  in  actu  continuato  per  idem 
tempus,  sed  potius  sequitur  contrarium,  ut 
constat  ex  dictis. 

46.  Facta  autem  comparatione  infer  ip- 
sos  actus  remissos,  ex  quorum  mulliplica- 
tione,  aut  repetitione  consurgit  valor  mo- 
ralis,  qui  augmento  superaddendo  adae- 
quandus  est,  censeraus  plus  conferre  tres, 
vel  quatuor  acfus  non  ita  reraissos,  quam 
plurimos  actus  valde  remissos.  Verbi  gra- 
tia,  pluris  ffistimantur,  et  plus  merentur 
duo  acfus  intensi  utquinquo,  quam  quinque 
actus  intonsi  ut  duo,  aut  decera  acfus  ut 
uuum.  Kt  ralio  est,  quoniara  intensio  non 
fit  per  gradus  ejusdera  prorsus  rationis 
(horum  quippo  multiplicatio  non  importat 
nisi  materialera  quandam  rei  exfeusionem, 
et  augmentum  quasi  quantitativum) ;  sed 
fit  vel  por  modos,  vol  per  gradus  diversa; 
rationis,  quorura  superior  longe  prajstat 
inferioribus,  ad  eum  plane  modura,  quo 
species  suprema  infimas  antecellit,  (Jt  au- 


D.   Tho. 

Meliui' 
est  boni 

operis 
conli- 

nuatio, 
quam  re- 

pctitio. 


Major 
resolu- 
tionis 
explica- 
tio. 


17S 


DE  CHAIUTATK. 


loni  valor  roi  inforioris  adapi|uct  in  rcstima- 

tiono  morali  valorom  roi  snperioris,  non 

sulliciunt  iiiiom   physici  gradus  multi])li- 

cati,  sod  roquiruntur  multo  pluros,  qui  ra- 

tiono  mullitudinis  ada^iuonl.  Si  cnim  sup- 

ponamus  aurum    habore  quinciuo   gradus 

inlonsionis,  non  sufliciunt  quiiujuc  gradus 

intonsionis  argonti,  ut  adioquont   in  acsli- 

maliono  morali  valorom  auri ;  sed  rcqui- 

ritur  niajor  argenti  multitudo.  VA  ob  ean- 

dera    rationom    adamans  habcns    gradus 

(vulgo  quilates,  aut    /y/u/o.v)  ut  octo,  pluris 

a?stimalur,  quam  duo  adamanles  ut  qua- 

tuor,  et  quam  oclo  adamanles  ul  unum.  Qu.a 

decausaad  adacquandum  valorem  adaman- 

tis  ut  octo  non  sulliciunt.quatuor  adamantes 

ut  duo.  necocto  ut  unum,  sed  requiruntur 

plures  ;  et  quo  facrint  perfectiores,  licet 

infra  ocfo,  eo  pauciores  suiricient.  Sic  in 

praesenti  materia  ut  fiat  moralis  adacqua- 

tio  inler  valorem  acluum   romissorum,  et 

valorcm  augmenti  superaddondi.  non  suf- 

ficiunl  iideniuradus  pliysiciex  parleulrius- 

queextrcmi,sed  plures  requirunlurexparte 

meriti,  eo  quod  modus  inlonsionis  in  aug- 

menlo  repertus  est  excellenlioris  ralionis,  et 

cum  (minenti  quadam  elevatione  continet 

omnesgradusinactibusillisrepertos.Quanto 

vero  actus  illi  fuerint  magis  remissi,  lanto 

ni.njor  eorum   multiplicalio  requiretur,  ut 

fiat  moralis  adajquatio  cum  pra^mio.  Si  au- 

tem  aclus  fuerint  magis  intensi,  licet  infra 

augmentura  superaddendum,  minor  mul- 

titudusufiiciet  pro  illa  morali  ada3quatione, 

eoquodsuntmajorisa^slimabililatis.Quam- 

vis  ergo  per  actus   remissiores  augmento 

queat   fieri  ada^quatio    moralis   cum  illo, 

nihilominus  observanda  est  proportio  hac- 

tenus  explicala. 

Consec-      47.  Ex  qua  etiam  doclrina  infertur,  non 

'^'■'"™-  sutlicere  eosdem  actus  remissos  repetilos, 

auteundera  aclum  remissum  continualum 

ad  merendum  augmenlura  supra  charita- 

tem  pra^exislentera ;  sed  quo  charitas  in- 

tensior  supponitur,  eo  desiderari  plus  va- 

loris   ex  parte  meriti,   ut  quis  mereatur 

charitalis  augraentura.   Verbi    causa  plus 

requirilur  ad  merendum  addi    unum,  ut 

sic  dicaraus,   modura,    aut  gradum  supra 

charitatera  ut  decera,  quam  ad  merendum 

unicum  gradum  supra  charitalem  ut  quin- 

que,  licet  utraque  charitas   augeatur  prae- 

cise  ut  unura.  Quoniara  gradus   addendus 

charitati  ut  decera,  est  alterius,  et  longe 

excellentioris  rationis,  ac  gradus  addendus 

charilati  ut  quinque;  non  enim  iraaginan- 


dum  ost,  Iios  gradusesso  ejusdom  aestima- 
bilitalis,  aut  solura  malorialitcr,  ot  veliit 
quantitativo  dislingui,  sicut  comparalur 
nummusaddilus  nummo.Seddislinguunlur 
ad  inslarspocierum,quarum  superior  oxce- 
dit  pcrfoclionom  cujuslibct  infcrioris.Lnde 
gradus,  aul  modus  suporaddonilus  charilali 
ut  doccm,  ncmpe  gradus,  aut  modus  un- 
decimus,  longo  pra^stal  gradui,  aut  modo 
superaddendo  charilati  ut  quinque,  videli- 
cet  modo,  aul  gradui  sexlo,  atquo  ideo  fun- 
dat  majorera  a^slimabililalcm  moralem. 
Licot  enim  moralis  valor  non  dcbeat  om- 
nino  coramcnsurari  intonsioni  physicac,  ut 
supra  vidimus,  scd  possit  eliara  ox  aliis 
capilibus  dosumi;  nihilominusexilla  cliani 
pendct,  atque  idco  crcscit  ad  augmcnlum 
illius.  Quod  maxime  in  prajmio  verificatur, 
(;l  polius  quam  in  aclibus  mcnloriis  ;  in  his 
enim  prjctcr  inteusionem  atleiiduntur  mul- 
lipiicatio.  contiimatio,  diiricullas,  et  aliaj 
circumstantiac,  ex  quibus.  stantc  eadera  in- 
tensione,  valor  raoralis  variari  potest;  in 
pracmio  autem  augmonti  nil  fere  horura 
occurrit  pra^ter  inlensionis  modos,  ad  quos 
pruinde  oporlot  potissimum  allcndere.  Si 
ergo  modus,  aulgradus  utunum,  superad- 
dcndus  charilali  ut  decem  est  perfectior, 
quam  modus,  aut  gradus  ut  uuum  supcrad- 
dondus  charitali  ut  quinque,  illumque  ex- 
cedit  in  aestimabilitale  morali ;  plane  se- 
quilur  plus  valoris  requiri  ex  parte  meriti 
ad  merendum  augraeutum  cliaritatis  ut 
decem  usque  ad  undecimum  gradum,  quam 
ad  merendum  augmenlum  charitatis  ut 
quinque  usque  ad  griidum  scxtum,  et  non 
sullicere  eosdem  actus  ad  hos  cflectus.  Ne- 
cessaria  quippe  est  pro  merito  de  condigno 
adffiquatio  in  valore  morali  inter  raeritum, 
et  proBmium  ;  et  quo  prajmium  ost  nobilius, 
00  requirit  raajorera  valorcra  moralcm  ox 
parle  merili. 

Lnde  difficilior  redditur  resolutio  pra;- 
senlis  quasstionis  ;  nam  licet  non  obscure 
intelligatur,  qualiter  actus  physice  reraissi 
queaut  ratioue  valoris  moralis  ex  aliis  ca- 
pitibus  desumpli  adffiquare  valorera  aug- 
menli  supperaddendi,  ac  proinde  illud  de 
condiguo  mercri,  ul  hacleuus  cxplicuimus; 
arduum  tamen  iutellectu  est,  qualiter  actus 
quilibet  remissus  mcreatur  de  coudigno 
charitatis  augmentura  ;  fieri  enim  potest, 
quod  ex  nullo  capite  suscipiat  valorem  suf- 
ficienlem  ad  prajdictam  adajquationem,  ut- 
puta  si  augmentum  sit  superaddendum 
charitati  ut  decem,  atque  ideo  debeat  esso 

ut 


DISP.  V,  DUB.  III. 


179 


utundecim  ;  et  actus  solum  habeat  modum 

lau-  ut  uuum,  et  duret  pra?cise  per  unum  ins- 

,^-0-  tans,  et  fiat  absque  difficultale.  In  hoc  ergo 

■'^^''' pra^cipue  stat  cardo  prrosentis  difficultatis, 

;eii-  qua3  respicit  actum   remissum   divisive,  et 

j.""  pra^cisiveab  aliisactibus  supervenientibus, 

et  a  continuatione  ;  non  vero  ut  simul  cum 

illis,  aut  continuatus  fundat  majorem  va- 

lorem  moraleni,  ut  hucusque  diximus.  Et 

inquirimus,  an  ita    divisive    acceptus  sit 

ada^quatum  pretium,  seu  meritum  augmenti 

supperaJdendi. 


Alia  condusio  ad  waf/is  expediendam  dif- 
jicuitatem. 

;ia       48.  Dicendum  est  tertio,  quod  si  ad  solas 

).  legesmeriti  decundignoattenderetur,  nuUa 
alia  interveuiente  dispositione,  aiit  provi- 
dentia,  justus  non  quoiibet  actu  charitatis 
mererelur    charitatis    augmentum.    Hanc 

'i'z  conclusionem  defendunt  K.innez,  et  alii 
plures  Aulhores  num.  (37  referendi.  Fro- 
batur  ratione ;  nam  ad  meritum  de  con- 
digno  requiritur,  suppositis  aliis  conditio- 
nibus,  quod  ad:cquet  in  valore  morali  pr^- 

''j-  mium  :  sed  noii  quilibet  actus  chantatis 
adajquat  in  valore  niorali  augmentum  cha- 
ritati  praeexislenti  supperaddendum  :  ergo 
bi  ai  solas  legos  meriti  de  condigno  atten- 
deretur,  justus  non  quolibet  actu  charitatis 
mereretur  charitatis  augmentum.  Major, 
et  consequentia  patent.  Minor  autem  pro- 
batur  in  hunc  modum  :  supponaraus,  jus- 
tum  habere  charitatem  ut  novem,  et  eli- 
cere  actum  charitatis  qui  ex  nullo  capite 
habeat  nisi  valorem  ut  unura.'Tum  sic  : 
augmentum  in  hoc  casu  supperaddendum 
debet  esse  ad  minimum  ut  decem ;  nec 
enim  alius  inferior  gratlus  supra  novem 
excogitari  valet,  atque  ideo  debet  impor- 
tare  valorcm  ut  decem  :  sed  actus  habens 
valorem  prajcise  ut  unum  non  ada^quat 
valorem  ut  decem,  ut  ex  ipsis  terminis  li- 
quet  :  ergo  non  quilibet  actus  charilatis  a 
justo  elicilus  adaquat  in  valore  inorali 
augmentum  pracexistenti  charitati  superad- 
dondum. 

1-  49.  Nec  satisfacit  si  dicas  hoc  argumon- 
tum  ex  fcquivocalione  procedere  :  comparat 
enim  cum  augmento  utdcccm  actum  meri- 
torium  ut  unum  pra^cisive  acceptum  ;  quo 
pacto  cvidens  est.  quod  vaiorem  pra^dicli 
augmenti  non  ada-quat.  Comparatio  autem 


non  debet  ita  fieri,  sed  sumendus  est  actus 
ut  unum  simul  cum  actibus  prscedentibus, 
qui  meruerunt  charitatem  ut  novem;  et 
hoc  modo  ada^quat  valorem  augmenti  ut 
decem.  Si  enim  quis  eliciat  actum  haben- 
tem  valorem  ut  novem,  quo  meretur  toti- 
dem  gradus  augmenti,  et  deinde  eliciat  ac- 
tum  habentem  valorem  ut  unum,  sufficien- 
tem  adaquationera  ponit  inter  meritum,  et 
augmentum  ut  decem ;  nam  novem,  et 
unum  in  valore  ex  parte  meriti  ada^quant 
decem  gradus  valoris  ex  parte  augmenti. 

Non,  inquam,  hoc  satisfacit ;  quoniam  Praeclu- 
actus  habens  valorem  pra^cise  ut  ununi,  f^''"'". 
nec  divisive.  aut  pra^cisive  sumptus,  nec 
cum  aliis  actibus  meritoriis  praacedentibus 
acceptus  ada^quat  valorera  augmenti  ut  de- 
cem.  Et  ratio  est,  nam  licet  actus  remissi 
queant  in  valore  morali  adasquare  pra3- 
mium  intensius  ;  nihilominus  ad  hanc  mo- 
ralem  ada^quationem  noa  sufficit  adasquatio 
in  solo  numero  graduum;  sed  requiritur 
major  raultitudo  ex  parte  actuura,  eo  quod 
gradus  reperti  in  pluribus  actibus  remis- 
sis,  important  minorem  aestimabilitatem 
ac  totidera  gradus  reperti  in  unico  pra3mio 
intenso,  ut  supra  explicuimus.  Duo  autera 
actus,  unus,  ut  novera,  et  alter  ut  unura, 
non  iraportant  nisi  eundem  numerum 
graduum,  qui  in  augmento  ut  decem  emi- 
nentius  invenitur  :  quocirca  non  adajquant 
ejus  valorem  moralem,  sed  major  actuum 
vel  multitudo,  vel  continuatio,  vel  intensio 
adjicienda  est. 
50.  Explicaturhoc  amplius,  etenim  unusAperitui^ 
.      •   1  X         -.     •        X  1  vis  im- 

actus  mtensus,  et  raeritorius  ut  decem,  ma-  r.ugna- 

jorem  valorera  moralem  importat,  quam  ^'°"'^* 
decera  actus  ut  unura,  et  quara  duo  actus  ut 
quinque,  et  quara  duo  actus,  unus  ut  no- 
vem,  et  alter  ut  unum  ;  habere  quippe  de- 
cem  gradus  unite,  et  indivisibiliter  in 
unico  modo  supcriori,  melius  quid  est  phy- 
sice,  et  moralitcr,  quam  habere  eosdem 
gradus  partitos,  et  divisos  in  modis  infe- 
rioribus,  ut  supra  exposuimus  :  quocirca 
actus  inlensus,  et  meritorius  ut  deccm, 
plus  meretur,  quam  deccm  actus  ut  unum, 
ct  quam  duo  actus  ut  quinque,  ct  quam  duo 
actus,  unus  ut  novem,  ct  alter  ut  unum. 
Sed  actus  inlensus  ut  deccm  sufficientcm 
ad.cquationcm  liabct  cum  augmcnto  chari- 
lafis  ut  deccm;  ncc  cnim  in  ratione  meriti 
excedit  illud  praemium  in  esse  prffimii. 
Ergo  actus  ut  unum,  non  solum  consido- 
ratus  sccundum  se,  sed  etiam  ut  conjunctus 
alleri  actui  ut  novem,  non  habet  adaDqu.i- 


180 


DK  CHAKITATK. 


tionom   in  valoro  morali  cuni  aiigmonto 
clianlatis  iit  docom. 

rrk-i-iiir  Doclaratur  ultorius  :  aclus  inlonsus  ul 
novom  non  oxcodil  in  valore  morali  aug- 
ui9nlum  cliaritatis  ut  novom  ;  ot  actus  ut 
uimm  now  ada^quat  valorem  moralom  niodi 
augmonti  ut  docem  ;  siquidom  hic  modus 
cst  nobilior.  quam  modus  ut  novem,  et 
quam  omnos  modi  inforiores  :  ergo  actus 
ul  unum,  nocsumptus  secundum  se,  noc  ut 
conjunclus  actui  ul  novem,  habet  ad;cqua- 
tionom  in  valore  morali  cum  augmento 
charitatis  ut  docom.  Itaque  ad  hujusmodi 
ada?qualionom  opuserat,  quod  sicut  modus 
ut  docem  ox  parlo  augmonti  addit  physice 
supra  modum  ut  novom  illuni  oxcedendo  ; 
ita  id.  quod  additur  aclui  ut  novom  adderet 
physicesupra  aclum  ut  novem  illum  supe- 
rando.  (^)uod  tamen  aliter,  et  valde  aliter 
contingit ;  nam  modus  ut  decem  ex  parte 
augmenti  conlinet  physice  modum  ut  no- 
vem,  addilque  aliquid  excellentius  :  actus 
autem  ut  unum  non  continet  actum  ut  no- 
vcm,  nec  super  illum  physice  addit,  sed 
potius  continetur  in  eo.  Ergo  duo  illi  actus 
nec  divisim,  nec  copulative  accepti  ada?- 
quant  valorem  moralem  augmenti  ut  de- 
cem.  Unde  nisi  eorum  valor  ratione  con- 
tinuationis,  vel  repetitionis  crescat  (quod 
in  hypothesi  nostraj  assertionis  non  suppo- 
nitur),  nequeant  mereri  de  condigno  chari- 
tatis  augmentum. 

Objec-  ."31.  Sed  objicies  :  nam  plures  actus  ho- 
iicsti  simul  sumpti  majorem  valorem  im- 
portant.  quam  eorum  quilibet  seorsim 
acceptus ;  et  ideo  pluris  a^stimantur  duo 
actus  ut  quatuor,  quam  unicus  actus  ut 
quatuor,  juxla  oa  quae  diximus  a  num.  41. 
Ergo  plus  valoris  important  duo  actus,  unus 
ut  novem.  et  alter  ut  unum,  quam  unicus 
actus  ut  novem  ;  et  consequenter  plus  rae- 
retur  qui  elicit  actum  ut  novem,  et  deinde 
actum  ut  unura,  quara  si  pra^cise  eliccret 
actum  ut  novem.  Sed  si  eliceret  praecise 
actum  ut  novem,  mereretur  augmentum 
charitatis  ut  novem.  Ergo  eliciendo  postea 
actum  ut  unum,  meretur  augmentum  cha- 
ritatis  supra  novem,  atque  ideo  quod  cha- 
ritas  augeatur  usque  ad  gradum,  aut  modum 
ut  deccra.  Hoc  quippe  augmentum  est, 
quod  immediate,  et  in  minima  proportione 
sequitur  post  gradum,  aut  raodum  ut  no- 
vem. 
Dilaiiur.  Respondetur  concedendo,  quod  in  duo- 
bus  actibus,  uno  ut  novcm,  et  alio  ut  unum, 
reperiatur  plus  valoris,  quam  in  unico  actu 


ut  novom  ;  ot  admillondo  parilcr  quod  eli  - 
ciens  illos  duos  actus  plus  moroatur  saltem 
in  aclu  primo.  cl  quoad  sullicioriliaui,  (iiiam 
si  olicoret  uniciim  pr;ocisoaclum  ul  novom. 
Nogamus  tamen.  ([iiod  meroatur  augmen- 
tum  i)ra3cxistcntis  charitatis;  nam,  ul  sup- 
ponilur,  est  ut  novcm,  supra  quam  nequit 
adjici.  nisi  grodus,  aut  modus  ut  docom. 
Ilic  aulcm  gradus  ex  una  i^artc  indivisibilis 
cst,  ct  ex  alia  parle  excedit  valorem  rcpcr- 
lum  in  duobus  aclibus,  uno  ut  novem,  el 
alio  ul  unura,  ul  haclonus  ostendiraus. 
Quocirca  Deus  pra^mians  non  tenetur  re- 
pendcre  illis  actibus  aiigracntura  charitatis 
ut  deccm  :  nam  ad  meriluni  de  coadigno 
rcquiritur,  quod  meritum  habcat  adacqua- 
tioncm  in  valoro  morali  cum  pra^mio.  I*os- 
sct  tamcn  aliud  pra;niiura  retribuerc,  quod 
cxcessui  valoris  cx  parlc  merili  rcsponde- 
ret,  et  subrogarctur  loco  augmenti  charita- 
tis.  Sicut  si  aliquis  promittoret  praDraiura 
aliquod  indivisibile  clicicntibus  opera  ejus- 
dera  valoris  cum  pra;mio,  nerao  eorum  qui 
illura  valorem  non  attingorot,  rcddcret 
prajmium  sibi  debituni,  quantumcunque 
laborasset,  et  ad  illius  valorem  accessisset. 
Sed  promittens  doobligaretur  pra?mium 
illud  rcddere,  el  ad  sumraura  posset,  si 
vellct,  repcndere  aliquid  aliud,  quod  valo- 
rera  operura  non  excederet.  Et  sicut  in  hoc 
casu  non  essct  inconveniens,  quod  opera 
illa,  quantumvis  valorosa,  manerent  ira- 
prffimiataob  defectum  adasqualionis  in  va- 
lore  morali  cum  i)ra;mio  illo  indivisibili  : 
ita  in  nostro  casu  (si  attendamus  pra^cise  ad 
naturas  rerum.  et  ad  solas  logo?  meriti  de 
condigno),  nullura  foret  absurdura,  quod 
opora  illa  non  consequerentur  in  ratione 
praemii  augmenlum  charitatis  ut  dccem,  ob 
dcfectura  videlicct  ad.cquationis  in  valore 
morali  cum  illo.  Prajsortim  cum  posset 
Deus  aliquid  aliud  rependere,  quod  valori 
illorum  oporum  ada^quaretur. 

52.  Dices  :  licet  modus  ilie,  aut  gradus  Kcpii( 
augmenti  ut  decom  sit  formaliter  indivisi- 
hilis,  habet  tamen  virtualcra  latitudinem  ; 
continct  enim  et  illud  valoris,  quod  duo- 
bus  actibus,  uni  ut  novem,  et  alteri  ut 
unum  adaequate  correspondet;  et  insuper 
illud  plus  valoris.  in  quo  praedictos  actus 
excedit.  Undequamvis  hujusmodi  actus  ne- 
queant  dc  condigno  raerori,  ot  rcddcre  sibi 
(lebitura  illud  augmentum  adaquate  accep- 
tum,  potcrunt  taraen  illud  mereri  sccun- 
dura  illara  portionera  virtualem  valoris, 
quae  ipsis  correspondet.  Quod  satis  est,  ut 

qui 


DISP.  V,  DUB.  III. 


181 


qui  habet  charitatem  ut  novem,  et  elicit 
actum  ut  unum,  dicatur  mereri  de  condigno 
suaecharitatis  augmentura. 
ssoi-  Respondetur,  quod  meritum  de  condigno 
'"■"•  respicit  suum  pnEmium,  ut  exercite  ex 
justitia  conferendum.  Et  quod  ita  conferri 
non  debet,  nequil  cadere  sub  merito  de 
condigno,  ut  modo  supponimus  in  dictis 
tract.  16,  cUsp.  2,  num.  10.  Eo  autem  ipso, 
quod  modus,  aut  gradus  augmenti  charita- 
tisutdecem  sit  formaliter  indivisibilis,  et 
ad  solas  leges  meriti  de  condigno  attenda- 
mus  (seclusa  alia  gratia,  aut  dispositione 
prajdictis  legibus  accidentaria),  fieri  non 
valet,  quod  augmentum  charitatis  debeatur 
actibus,  de  quibus  loquimur  ;  sed  absolute, 
et  non  violando  illam  legem  meriti  de  con- 
digno,  posset  Deus  nullum  augraentum 
conferre.  Et  ratio  constat  ex  dictis;  nam 
vel  conferretur  illud  pra^cise  virtuale  valo- 
ris,  quod  duobus  his  actibus  correspondet? 
Et  hoc  est  impossibile;  siquidem,  ut  suppo- 
nitur,  modus  ille,  aut  gradus  est  forraali- 
ter  indivisibilis,  atque  ideo  nequit  inadae- 
quate  produci,  et  conferri.  Vel  conferretur 
ille  modus,  aut  gradus  adasquate  acceptus? 
Et  nec  hoc  dici  potest,  quia  excedit  valorem 
meriti,  ut  supia  ostendimus;  et  pra^mians 
non  tenetur  retribuere  supi-a  valorem  ope- 
rum.  Quod  si  faciat,  jam  convincitur  non 
attendi  ibidera  solas  Jeges  meriti  de  con- 
digno,  sed  gratiam  supra,  et  praster  illas 
leges  intervenire.  An  autem  de  facto  ita 
contingat,  slatim  declarabimus. 


IV 


Pr.vcipux  dlflicultatis  resolulio. 

arta      53.  Diccndum  est  ultimo,  justum  quoli- 

?*'"'  bet  actu  charitatis,  quantumvis   remisso, 

mereri  do  facto,  ct  secundum  prasentem 

providentiam  merito  de  condigno  suaj  cha- 

ritatis  augmentum  :  sive(etin  idem  redit) 

per  omnes,  el  singulos  charitatis  actus  au- 

gere  meriforie  de  condigno  suara  charita- 

Tho.  tem.    Hanc    conclusionem     docet    Divus 

Thom.  locis  statim  referendis.  Cui  ex  dis- 

)rcol.  cipulis  subscribunt  Capreol  m  \,dist.  17, 

f/^".'  quxsl.  2,  art.  3,  el  in  -1,  dist.  21,9.   2,   art. 

3,  Cajet.  et  Conradus  1,  2,  quxst.  114,  art. 

8.  Idem  Cajet.  inpr:csent.  art.  Q,  §  Ad  hoc 

ibdii.  dicitur,  uhi  Atshixo  dub.  2,  Labat   disp.  3, 

^rr";  dub.  2,  Gonet.  disp.  10,  art.  7.  Ferre  quxst. 

farez.  18,  §  1,  Alvarez  lib.  7  de  auxiliis,disp.  60, 

■  concl.  3,  Zumel  1,  2,  7.    111,  art.  8,  disp. 


2,  ubi  Montesin.  disp.  36,  quxst.  7,  Vasquez  ji^ntgg 
disp.  220.  cap.  3.  Eandem  sententiara  tuen-   vasq- 
tur   B.    Albertus   in  1,  dist.   ]7,  art.    10,  Kicbard! 
Richardus  ari.  2,  quxst.  3,  Gabriel  quxst.        . 
2,  art.  3,  dub.  2,  et  in  4,  dist.  14,  quxst.  3,   scotf  ' 
dub.  3,  Scotus  in  4,  distinct.  21,  quxst.  21, 
§  In  ista  vero,  et  dist.  22,    quxst.    l,   §  De 
secundo,  Almainus  tract.  Moral.  cap.   11  e/Almain. 
12,  Corduba  lib.  1,  quxst.  9,  Suarez  in  re-^^^l^^l' 
lect.  de  revioiscentia  merit.  disp.2,  et  tom.  2, 
in  3  part.  disp.  18,  cap.  2,  Lorca  in  pnes.  Lorca. 
disp.  16,  dub.  I,  Malder.  art.  6,  concl.  2,^^^l^^{-_ 
Castillo  disp.  3,  quxst.  7,  Valentia  nunci.  3,  valent. 
concl.  9,  Pesantius  disp.  3,  et  communiter 
omnes  Theologi  hujus  temporis. 

Praecipuum  hujus  assertionis  fundamen-  Funda- 
tura  desumitur  ab  authoritate  ;  nam  in  sa-'"*^""""- 
cra  Scriptura  proraittitur  merces  a^lernae 
vitffi  omnibus,  et  singulis  charitatis  operi- 
bus  :  ergo  justus  per  quodlibet  charitatis 
opus  meretur  augraentura  gloria^  :  ergo 
meretur  gratiae,  et  charitatis  augmentum. 
Hajc  secunda  consequentia  recte  infertur 
ex  prima,  adjunctis  his,  qua^  num.  32  pra3- 
raisiraus,  ubi  ostendimus  augmento  gloria; 
inseparabiliter  conjungi  augmentum  gra- 
tiae,  et  charitatis,  et  sub  eodem  merito  ca- 
dere.  Prima  vero  consequentia  liquet  ex 
antecedenti  ;  nam  si  justus  per  aliquod 
charitatis  opus  valde  reraissum  non  mere- 
retur  glorias  augraentura,  non  omnibus,  et 
singulis  charitatis  operibus  posset  merces 
vitae  asternffi  repromitti,  sed  plura  sine  hac 
mercede  relinquerentur.  Antecedens  au- 
tem  probatur,  quia  Matthxi  10,  dicitur  :  Matth. 
«  Quicumque  potum  dederit  uni  ex  raini- 
«  mis  istis  calicem  aqua?  frigida}  lantura  in 
«  noraine  discipuli,  araen  dico  vobis,  non 
«  perdet  mercedera  suam.  »  (v)uod  opus 
videtur  valde  exiguura  inter  charitalis,  et 
pietatis  ofllcia.  Et  Apost.  I,  ad  Corinth.  15,  1.  Cor. 
ait  :  «  Stabiles  state  abundanfes  in  omni  ^^' 
«  opero  bono,  scienfes  quod  labor  vester 
«  non  cst  inanis  in  Domino.  »  l  bi  fruc- 
tum  ajterna:  vitaj  non  ad  sola  oj^era  egre- 
gia,  aut  intensa  restringit,  sed  omni  operi 
bono  promittit.  Idem  tradifur  in  aliis 
Scripturaj  locis,  in  quibus  dicitur,  quod 
Deus  unicuique  retribuet  raercedem  gloriai 
secundum  laborem,  et  opera  ojus,  nulla 
adhibila  limitatione  ad  opera  dumtaxat  in- 
tensa,  aut  dilRcilia. 

54.  Confirmatur  primo,  et  valde  urgen-  conjj,.. 
ter  ex  Conciliis  ;  nam  Arausicanum  can.  "latio 
18,  universaliter  diflinivit  doberi  merce-  cdnc!* 
dem  bonis  operibus  in  gratia  factis.  (^uili-  '^[^}' 


ISJ 


01-:  OllAKlTATK 


■CODC. 

Flor 


bet  aulom  cliarilatis  acliis  a  justo  clicitiis 
cst  opus  boniim  iii  gratia  faotum.  Kt  Flo- 
rontinum  in  liltoris  sanot.o  unionis  dcccr- 
nit,  sanclos  pcrfocto  piirgatos  intucri  clare 
Dcum,  moritorum  tamon  divorsitalc  alium 
nlio  porfoclius.  l  bi  non  ad  solam  bonorum 
operum  intonsionoin,  scd  ctiam  od  diver- 
sitatom  altondit  :  qua?  diversilas  pcr  quod- 
libct  oliain  minimum  opus  inducitur.  Kt 
Trident.  ><>>•.  (').  cap.  10,  sic  doccl  :  «  I!eno 
»  oporanlibus  usque  in  linem,  et  in  l)oo 
i<  spcrantibus  propononda  est  vita  ioterna, 
.  cl  tanquam  gratia  filiis  Dei  per  Cliristum 
1  .lo.^iim  miscricordiler  promissa,  et  tan- 
.'  qu.im  mcrccs  ex  ipsiu.s  Dei  promissione 
«  bonis  ipsorum  ojjoribus,  et  moritis  fide- 
I.  litor  reddcnda.  Hajc  enim  est  illa  corona 
«  juslitia?.  quam  post  suum  certamen,  et 
'.(  cursum  repositam  sibi  esse  aiebat  Apos- 
«  tolus  a  juslo  judice  sibi  reddendam  ;  non 
«  solum  aulem  sibi,  sed  et  omnibus,  qui 
B  diligunt  adventum  ojus.  Cum  enim  ille 
«  ipse  Christus  Jesus,  tanquam  caput  in 
«  membra,  et  tanquam  vitis  in  palniitos  in 
«  ipsos  juslificatosjugiter  virlutem  infiuat, 
«  qua?  virtus  bona  opera  semper  antecedit, 
«  et  comitatur,  et  subsequitur,  el&ine  qua 
«  nullo  pacto  Deo  grata,  et  mcritoria  esse 
«  possent ;  nihil  ipsis  justificatis  amplius 
<(  deesse  credendum  est,  quominus  plene 
«  illis  quidem  operibus,  quae  in  Deo  sunt 
((  facta,  divinaj  legi  pro  hujus  vitaj  statu 
'(  satisfecisse,  et  vitam  ffiternam  suo  etiam 
«  tempore,  si  tamen  in  gratia  docesserint, 
«  consequendam  vere  promeruisse  con- 
<(  seanlur.etc.  »  In  quadoctrina  Concilium 
minime  limitat  meritum  vitaa  a)tern:o  ad 
so!a  opera  bona  excedentia  charitalem 
prajexistentem,  sed  universaliter  afiirmat 
cuncta  bona  opera  hominis  justi  vitam 
3}ternam  promereri  ;  sicut  et  quod  per  om- 
nia  bona  opera  satisfacit  divin^c  logi  :  ad 
quod  certum  est,  non  requiri,  quod  opus 
bonum  sit  perfectius  gratia,  et  charitate 
praDexistentibus,  vel  eas  intensive  superet. 
El  conforraiter  ad  hanc  doctrinam  dilfinit 
in  eadem  sess.  can.  32  :  «  Si  quis  dixerit 
((  hominis  justificati  bona  opera  ita  esse 
"  dona  Dei,  ut  non  sint  etiam  bona  ipsius 
'<  jijstificati  merita  ;  aut  ipsum  justificatum 
«  bonis  operibus,  qua;  ab  eo  per  Dci  gra- 
«  tiam,  et.Jesu  Christi  meritum,  cujus  vi- 
«  vum  membrum  est,  fiunt,  non  vere  me- 
«  reri  augmentum  gratiaj,  vitam  aeternam, 
<(  el  ipsius  vitae  eeternaj,  si  tamen  in  gratia 
«  decesserit,  consequutionem,  atque  etiam 


«  gloriio  augmonlam,  analli(>ma  sit.  »  De 
quulibet  auloin  nuniino,  et  valde  rcniisso 
aclu  charilatis  vorificatur  esso  opus  bonum 
Iiominis  justificali  factum  ex  Dei  gratia,  et 
.losu  (  hrisli  morilo.  Krgo  sccundum  doc- 
trinam,  ol  sontcaliain  Concilii  juslus  pcr 
quodlibcl  charilalis  opus,  liccl  exigiium,  ot 
valdo  rcmi.^^sain  uioroliir  cliarilalis  aug- 
monlum. 

Confirmaliir  .«ocuiulo  ox  I).  Thom.  in 
pr.rs.  urt.  ('),  ///  rvsp.  dd  1,  ubi  inquit  : 
«  Diccndiiin  i[iioil  (]ii:libol  aolus  charitnlis 
«  morolur  vilam  aMcrnam,  non  quidem 
0  slatim  oxhibondam,  sed  suo  lempore. 
«  Simililer  eliam  quilibet  actus  charitalis 
0  meretur  charilatis  augmentum,  non  ta- 
«  men  statim  augetur,  sod  qiiando  aliquis 
«  conatur  ad  hujusmodi  augmentum_» 
Quibus  verbis  perspicuo  docet,  nullum  esse 
cliaritatis  aclum  cuigiorin,  ot  augmonlum 
charilatis  in  ratione  pra?mii  non  corros- 
pondcat,  quod  falsum  essot  si  do  facto  cili- 
quischarilalis  aclus  ob  dofoctum  inten.-io- 
nis,  aut  valoris  non  inoreretur  decondigno 
charitatis  augmonlum.  Idom  docet  I,  2, 
q.  114,  art.  8  ud  ,3,  ubi  ait  :  Dicmdum, 
quod  quolibet  actu  moritnrio  nicretnr  homo 
aiif/mentu7nf)rati,v.  etc.  (^)uiiibct  autem  cha- 
ritalis  actus  a  justo  elicilus,  sivo  intensus 
sit,  sive  remissus,  est  actus  moritorius,  ut 
ex  se  constat. 

rM.  Ad  ha3c  testimonia,  et  prajcipuo  ad 
aulhoritates  Concilii  Tridenlini  quidam 
respondont,  inlelligenda  esse  vel  de  merito 
congrui,  vol  de  morito  in  ordine  ad  aliquod 
pra^mium  accidenlalo;  atque  ideo  non 
evincere,  quod  justus  quolibot  opere  chari- 
tatis  mereatur  de  condigno  augmentum 
gloria^  essentialis,  et  charitalis. 

Sed  ha3c  respon>ioquoad  utramque  par- 
tcm  evidentor  refeilitur  verbis  Concilii. 
/Vzmo,  quiaexpresse  reconset  inler  pra3- 
mia  augmcnlum  gratioc,  ut  constat  ex  ca- 
nono  relalo,  Non  vere  mereri  angrnentum 
grutix,  ctr.  Et  hajc  pramia  vocat  coronam 
justilia?,  ul  liquet  ex  cap.  16  :  llxcenim  cst 
illa  corona  jnstitix,  etc.  Quae  nequeunt  nisi 
omnino  violenlor  detorquori  vel  ad  meri- 
tum  pra,'cise  do  congruo,  vel  ad  pra>mia  ac- 
cidentalia.  Secnndo,  quia  Concilium  ois  lo- 
cis  docot,  et  decornit  oppositum  ojus,  quod 
ha;retici  affirmabant  :  ii  autem  non  nega- 
runtoperibus  noslris  rationem  meriti  de 
congruo.  et  in  ordine  ad  aliqua  pra^mia  ac- 
cidentalia  ;  sed  nogarunt  meritum  de  con- 
digno  in  ordine  ad  vitam  ajternam,  et  quae 

illara, 


Conlir- 
iiiatio 
('ciiiida. 
).  Tli'). 


I'ra'Clu- 
fiitur. 
Concil. 
Trid. 


DISP.  V,  DIJB.  III. 


183 


il!ain,  ejusque  augmentLim  comitantur, 
ostendentes  Christum  Dominum  haec  nobis 
jam  perfecte  promeruisse,  ut  videri  potest 
apud  ^'egam  lib.  \n,  in  Concil.  cap.  16.  Er- 
go  doctrina,  ot  diffinitio  Concilii  praecipue 
respiciunt  meritam  de  condigno,  et  in  or- 
dine  ad  prajmium  essentiale.  Tcriio,  quia 
nisi  ita  dicamus,  sequilur  non  esse  contra 
fidem  negare.  quod  justus  per  bona  opera 
mereatur  de  condigno  vitam  a^ternam, 
ejusque,  et  gratia?,  seu  charitatis  augmen- 
tum  ;  quod  tamen  nemo  Catholicorum  au- 
debit  admittere,  cum  omnes  ex  eis  locis  col- 
ligant  esse  de  fide,  justum  per  aliqua  opera, 
saltem  inlensiora,  etexiraii  valoiis  mereri 
de  condigno  prsdicta  prasmia.  Cum  autem 
doctrina,  etdiflinilio  Concilii  sit  indefinita, 
et  universalis,  nullamque  afferat  limitatio- 
nem,  qua  vel  excludat,  vel  indicet  exclu- 
denda  fore  opera  minns  intensa  ;  fit  ha^c 
etiam  debere  comprehendi  sub  determina- 
tione  Concilii,  atque  ideo  nullum  esse  opus 
charitatis,  quod  non  mereatur  vitam  ffiter- 
nam,  ejusque,  et  charitatis  augmentum. 
ud  56.  Alii  respondent,  exdoctrina  Concilii 
\  solum  colligi,  quod  justus  bonis  operibus 
mereatur  de  condigno  prajmium  essentiale, 
cijjusmodi  est  vita  a3lerna,  et  augmentum 
cliaritatis  ei  correspondens  ;  non  vero  quod 
mereatur  pra^mium  distinctum  ab  eo,  quod 
aliis  operibus  correspondet.  Unde  ut  satis- 
faciat  inlenlioni  Concilii,  inquiunt  illi,  ne- 
cessarium  non  est  asserere,quod  minimum 
charitatis  opus  mereatur  distinctum  aug- 
mentum  ;  sed  sullicit  concedere,  quod  me- 
reatur  idem  augmentum,  quod  operibus  in- 
lensioribus  debetur.  lla  ut  idem  augmen- 
tura  sit  praemium  omnibus  his  operibus  ex 
diversis  titulis  debilum,  sicut  cadora  cor- 
poris  Christi  gloria  est  pra?mium  respon- 
dens  pluribus  lilulis,  et  merilis. 
ita-  CaDterum  haic  respunsio  verbis  tantum 
consislit,  et  nullum  habot  fundamentum  in 
Concilio,  sed  ei  satis  aperte  adversatur.' 
Quoniam  si  hoc  pacto  licet  Concilium  in- 
terpretari,  pariter  licebit  asscrere,  quod 
justusnullis  operibus  mereatur  distinctum 
pra^mium,  sed  quod  meretur  eandem  glo- 
riam,  quaj  prirnaj  gratiao  absque  meritis 
infusaD,  vel  primo  operi  meritorio  corres- 
pondet ;  ita  quod  idem  pra^mium  divcrsis 
titulis  retribualur,  sicut  contingit  in  exem- 
plo  meritorum  Christi,  quo  utitur  ista  res- 
ponsio.  Hocautem  est  apcrtc  contra  inten- 
tionem  Concilii,  quod  cx  operibus  justitia^ 
infertcontra  luerclicos  ipsius  justitia)  pro- 


fcctum,  et  incrementum.  Sequela  patet ; 
nam  Concilium  non  magis  indicat,  aut  fun- 
dat  istam  expositionem,  quara  illara. 

Deinde  refellitur  ha^c  responsio,  nam 
Conciliura  decernit,  justura  bene  operando 
mereri  vere  augmentum  gratia^  :  sed  fieri 
potest,  ut  post  infusionem  prima^  gratiae 
justificantis  non  eliciat,  nisi  unicum  actura 
charitatis,  et  valde  remissura  :  ergo  per 
hunc  autera  vere  raeretur  augmentura  gra- 
tiae,  quin  opus  sit  recurrere  ad  alia  opera 
intensiora,  vel  ad  alios  tilulos.  Augraentura 
enira  gratia^  in  hoc  casu  non  respondet  al- 
teri  operi  intensiori,  siquidera  nullum 
aliud  fit,  ut  supponitur.  Nec  tandem  oportet 
expectare  aliud  opus  futurum  intensius  ; 
nam  Concilium  hanc  conditionem  non  ex 
poscit,  sed  solam  gratiae  perseverantiam, 
ut  constat  ex  can.  32. 

Ad  ha3c  :  licet  pra^dicta  evasio  videatur  Major 
salvare,  quod  Deus  rependendo  idera  pra3-  ^^^^f^ 
miura  cb  diversos  titulos  retribuat  unicui- 
que  operi  prasraium  ipsiseorsim  etdivisive 
considerato  ad  aequalitatem  respondens ; 
minime  tamen  salvat,  quod  retribuaf  ope- 
ribus  prasmiura  ipsis  simul  suraptis  debi- 
tura  ;  et  multo  minus,  quod  retribuat  ultra, 
et  supra  condignura.  Quoniara  plura  opera 
vel  ejusdera,  vel  diversaj  inlensionis  siraul 
sumpta  majorera  valorem  raoralem  impor- 
tant,  quam  eorum  quodlibet  seorsim  accep- 
tum  ;  crescit  enira  moralis  valor  non  solum 
ex  inten3ione,sed  etiara  ex  operura  multitu- 
dine,  aut  repetitione,  uta  num.  41  ostendi- 
raus.  Ergo  nisi  Deus  rependat  unicuique 
operi  eliam  remisso  distinctum  pra?mium, 
augeatque  prasraiura  operibus  intensiori- 
bus  coiTcspondens,  non  retribuit  ad  aequa- 
litatem,  ct  mullo  minus  ultra  condignum  ; 
et  tamen  Conciliura  aperlc  supponit,  Deum 
de  faclo  ita  se  gerere  in  pra^miando  opera 
nostra.  Undc  obiter  dispellitur  cxcmplum 
illud  racritorum  Chrisli  Domini;  nani  cum 
quodlibet  ejus  opus  sit  infiniti  simplicitcr 
valoris,  supervonientia  ipsius  opera  non 
augent  intensive  condignitatem  ad  pra)- 
mium  ;  ct  ideo  non  se  exlendunt  ad  })ra;mia 
distincta,  sed  ad  eadem  cx  novo  titulo  con- 
ferenda.  (^uod  aliler  accidit  in  hominc  pure 
justo;  nam  quodlibcf  bonum  cjus  opus  au- 
get  inlcnsive  valorcm  moralcm  operum 
praccedentium,  atque  ideo  potest  vcl  ad 
novum  pra3mium,  vel  ad  prius  debitum 
magis  augescendum  extendi.  Et  in  hoc  sen- 
su  loquitur  Conciliura,  nuUumquc  iJr.Estal 
fundamentum  conlrariae  interprctalioni. 


ISl 


DE  CHAHITATE. 


Tortia  r>7.  Ter  quod  denique  rojicitiir  (orlia 
"sia"  quorundam  ovasio  pr.rcodonti  satis  alVinis, 
qui  dicunt  Conciliuni  solum  dolorminaro, 
quod  omno  opus  bonum  nuToatur  augmon- 
tum  pr.omii.  l'ro  quo,  inquiunt,  sullicil 
ploriam.  etgratiam  augori  in  osso  prannii, 
quatonus  cotifortur  ob  pluros  titulos;  ot 
non  roquiritur.  quod  croscant  in  esse  cn- 
tis  por  aliquos  intensioms  modos,  aut  gra- 
dus.  Kodditur  enim  pripmium  magis  a-sti- 
mabilo.  atquo  idoo  croscit  in  esse  projmii 
ex  hoc  ipso,  quod  pluribus  tilulis  corres- 
pondeat. 
^nT^  Hoc.  inquam,  eflugium  pr.Tcluditur  ex 
dictis.  Tum  quia  nullum  habot  fundamon- 
tum  in  Concilio.  rum  otiam,  quia  ffistima- 
bilitas  pra^mii  non  conslituitur  per  corre- 
lationom  ad  meritum,  cum  merita  ?e 
teneant  ex  parte  morentis,  non  ex  parte 
pra^miantis  ;  sed  importat  perfcctionem 
absolutam,  quaj  a  prjcmianle  vcnit,  et  me- 
renti  rependitur :  ergo  ut  quis  dicatur  inc- 
reri  majus  pra^mium.  non  sulFicit  (licet 
etiam  requiratur),  quod  merita  multipli- 
centur;  sed  desidoratur,  quod  pra^mium 
meritis  respondens  crescat,  et  sit  majoris 
valoris  in  seipso.  Tum  prajterea.  quia  nisi 
ita  dicamus,  nullum  erit  in  Scriptura,  aut 
Conciliis  testimonium,  ex  quo  convincatur 
justum  per  opora  intonsiora  mereri  aug- 
mentum  gratia?,  et  gloria?;  quod  in  com- 
muni  omniumsentontia  est  de  fide.  Sequela 
ostenditur  ;  nam  juxta  prairaissam  respon- 
sionem  dicetur  augeri  quidem  gratiam,  et 
gloriam  in  esse  prasmii,  quatenus  operibus 
intensioribus  correspondet.  Et  ita  minima 
gratia  et  gloria  in  esse  entis  erunt  pra^- 
mium  correspondens  innumeris,  et  excel- 
lentissimis  operibus;  erit  enim  praomium 
majus  in  csse  pra^mii.  Tum  insuper,  nam 
ex  eadem  doctrina  inferretur  ,  merita 
Christi  Domini  pra^miari  ada^quate,  et  ad 
a?qualitatem  por  quodlibet  beneficium  eo- 
rum  intuitu  nobis  coUatum.  guod  absur- 
dissimum  est,  et  contra  communem  sen- 
sum.  Soquela  palot  ;  nam  juxta  illam 
doctrinam,  pramium  crescit  in  esse  prae- 
mii  per  hoc,  quod  pluribus  meritis  corres- 
pondeat :  ergo  benoficium  collatum  ob  in- 
finita  Christi  merita  est  pra;mium  infinitum 
in  esse  pra>mii,  oisque  respondet  adaquate. 
et  ad  axiualitatem.  Tum  denique,  nam  pari 
licentia  dici  potorit,  quod  pluribus  deme- 
ritis  non  correspondeat  major  pcena  sensus 
in  esse  entis,  sed  praecise  major  in  esse 
pcenaj,  quatenus  ob  plura  peccata  infligi- 


tur;  nam  ita  proportionabiliter  so  habot 
demorilum  ad  {xrnam,  sicut  se  habot  mo- 
ritum  ad  priomium.  Consoquons  aulom  est 
contra  iidom.  ([ua^  docot  damnalos  divcrsa 
poMia,  majori  ot  minori  torquori. 

."S.  Kxquibus  liquel,quam  multum  nos-  illaiio 
tra,  etcommunis  sontentia  pra>stat  contra- 
ria5 ;  nostra  enim  posilivo  fundatur  in  doc- 
trina  Scriptur<x\  et  Conciliorum  ;  illa  vero 
vix,  aut  nulio  modo  valot  praDdictis  testi- 
moniis  occurrero.  ut  liquot  ex  hactenus 
dictis.  Nec  propleroa  ipsi  ullam  censuram 
inurimus,  ([uam  videmus  defendi  a  viris 
piis  ,  ot  doctis.  Sed  eam  relinquimus  in 
eo  probabilitatis  statu,  quem  ip.i  nonnulli 
concedunt,  ut  vidimns  imm.  39,  Ncgari 
tamen  nequit,  communem  sontentiam,  cui 
subscribimus,  csse  longe  probabiliorom  , 
prajcipuo  post  Concilium  Tridentinum  : 
nam  ejus  doctrina  haud  facile  componi  po- 
testcum  opinione  contraria. 

.^y.  Ratio  autcm  nostrae  asscrtionis  su-  Nota 
mitur  ex  hucusque  dictis  ;  sed  priusquam 
illam  formemus ,  aliqua  pra^supponere 
oportet.  Primum  sit,  quodlibet  opus  cha- 
rilatis ,  quantumvis  remissum,  additum 
aliis  meritis,  aut  alteri  juri  antecedentibus, 
augere  valorem,  etjus.  Quod  salis  liquet 
ex  dictis  pro  secunda  conclusione  ;  nam 
pra^dictum  opus  importat  aliqucm  valorcm 
moralem  :  ergo  additum  aliis  meritis,  aut 
titulis,  auget  eorum  valorem,  cljus  ;  valor 
enim  moralis  crescit  non  solum  ex  intcn- 
sione,  sed  etiam  exoperum  multitudine,  ut 
ibidem  ratione  ,  et  exemplis  ostendimus. 

Secundum  sit,  non  esse  contra  rationem 
meriti  de  condigno,  et  pra^mii  ei  respon- 
dentis,  quod  si  praemium  haboat  latiludi- 
nem,  conferatur  sccundum  aliquam  sui 
partem  ex  justitia,  et  in  vi  prsmii ;  et  se- 
cundum  aliam  Iribuatur  ex  gratia,  aut  ex 
sola  fidelitate.  Ut  si  rex  laborantibus  ut 
quinquaginta  proponat  munus  valoris  ut 
centum,  rependendo  illud  quoad  quinqua- 
ginta  gradus,  ut  mcrcedem  dobitam  labori, 
et  promittondo  ipsum  quoad  alios  gradus 
ut  puram  gratiam,  dependontem  tamen  a 
labore  ut  conditione.  In  quo  evontu  negari 
non  valet,  quod  laborans  ut  quinquaginta, 
mcreretur  de  condigno  illud  pra^mium  ina- 
daequate  acceptum,  sive  quoad  quinquagin- 
ta  valoris  gradus.  Adacquatevero  acceptura, 
sive  quoad  omnes  collative  sumptos  conse- 
queretur  illud,  partim  ex  justitia,  partim 
ex  promittentis  gratia.  Et  quamvis  hujus- 
modi  regis  lex  esset  prajter,  et  supra  com- 
munes, 


DISP.  V,  DUB.  III. 


185 


munes,  et  solas  leges  meriti  de  condigno, 
adjiceretque  conditionem  cujusdam  gratiae 
praedicto  merito  accidentaric-e,  ut  constat 
ex  dictis  pro  tertia  assertione  ;  nihilominus 
non  esset  contra  essentiam  prsdicti  meri- 
ti,  nec  ejus  rationem  evertet.  Quoniam  hu- 
jusmodi  meritum,  suppositis  aliis  condi- 
tionibus,  solum  exposcit  adaequationem  in 
valore  morali  inter  ipsum,  et  id  quod  con- 
fertur  utprasmium,  quae  adasquatio  salva- 
retur  in  prasdicto  casu.  Illud  enim  donum, 
aut  bonum  habens  valorem  ut  centum,  non 
haberet  rationem  praBmii  adaaquate  accep- 
ceptum,  sedsumptum  praecise  quoad  quin- 
quaginta  valoris  gradus  ;  quo  pacto  valo- 
rem  laboris  ut  quinquaginta  non  excede- 
ret.  Secundum  alios  autem  quinquaginta 
gradus  non  tribueretur  ut  prasmium  debi- 
tum  ex  justitia,  sed  haberet  rationem  doni 
gratuiti  debiti  non  quidem  labori,  sed  ex 
sola  promittentis  fidelitate. 
[jQ  60.  His  suppositis  probatur  conclusio  : 
;'.u-  Nam  si  justus  habens  charitatem  valde  in- 
tensam,  et  eliciens  actum  unicum  charita- 
tis  valde  remissum,  non  mereretur  de  con- 
digno  prasexistentis  charitatis  augmentum, 
maxime  quia  pra^dictus  actus  non  ada^quat 
in  valore  morali  modum,  aut  gradum  il- 
I  um,  quo  charitas  esset  augescenda,  ut  pon- 
deravimus  a  num.  48.  Sed  ha3c  ratio  de 
facto,  et  secundum  praesentem  providen- 
tiam  non  probat :  ergo  justus  secundum 
praesentem  providentiam  quolibet  actu 
charitatis  meretur  de  condigno  charitatis 
augmentum.  Probatur  minor,  quia  actus 
ille,  licet  remissus,  conjunctus  tamen  me- 
ritis,  aut  titulis  prascedentibus,  importat 
plus  valoris,  et  juris,  atque  ideo  condigni- 
tatem  ad  majorem  modum,  vel  gradum 
augmenti,  saltem  inada;quate  acceptum,  et 
quoad  aliquid,  in  quo  illc  modus  excedit 
praeexistentem  charitatem  ;  aliunde  vero 
Deus  statuit  de  facto  pra>miare  ultra  con- 
dignum,  ut  communiter  docent  Theologi  : 
orgo  de  facto  quilibet  actus  charitatis  me- 
retur  augmentum  charitalis,  saltem  ina- 
dajquate  sumptum  Ita  quod  modus  aug- 
menli  formaliter  indivisibibilissocundum 
illud  virtuale,  in  quo  non  excedit  actum 
-  remissum,  ut  aliis  mcritis,  ettitulis  con- 
junctum,  sit  praimium  ex  justitia  ipsi  de- 
bitum,  tanquam  nK-rito  de  condigno  ;  et 
secundum  aliud  virtuale,  in  quo  actum  ex- 
cedit,  sit  donum  gratuilum  collatum  ox  so- 
la  fidelitate  Dei  promittcntis. 

Confirmatur,  etdeclaralur  primo,  quia 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XI J. 


non  est  contra  rationem  meriti  do  condi-  confir- 
gno,  quod  prasmians  adjiciat  ex  gralia  ali-  '"^"°- 
quid  supra  id,  ad  quod  merita  important 
condignum,  et  asqualem  valorem  ;  licet  id, 
quod  retribuitur,  sit  indivisibile,  et  ada^- 
quate  acceptum  excedat  valorem  operis 
meritorii.  Idquippe  solum  probat,  quod  in 
tali  eventu  non  tantum  interveniant  leges 
meriti  de  condigno,  sed  gratia  etiam  huic 
merito  accidentaria  ;  et  quod  id,  quod  sor- 
titur  rationem  pra^mii,  non  sit  ada^iquate 
praemium,  sed  partim  praemium  ex  justitia 
debitum,  et  partim  donum  ex  grafia  da- 
tum,  ut  num.  piwced.  observavimus.  Cons- 
tat  autem,  quod  novus  modus,  aut  gradus 
augmenti,  licet  indivisibilis  sit,  habet  ta- 
men  aliquid,  in  quo  ada:quat  valorem  ope- 
ris  meritorii  remissi  ;  et  aliquid,  in  quo 
prasdictum  valorem  excedit  :  ergo  quoad 
illud  primum  potest  esse  praBmium  debi- 
tum  operi  remisso,  tanquam  merito  de 
condigno,  et  quoad  secundum  valet  esse 
donum  gratuitum  ex  liberali  Dei  promis- 
sione  collatum.  Quod  autem  de  facto  ita 
contingat  ,  constat  tum  ex  testimoniis 
Scriptura5,  et  Conciliorum  supra  relatis, 
quae  id  ad  minus  evincunt  :  tum  ex  com- 
muni  Theologorum  proloquio,  quod  Deus 
praemiat  ultra  condignum. 

Confirmatur  secundo,  et  declaratur  am-secuncia 
plius :  nam  cum  ex  una  parte  Deus  sit  sum-  ^^^^[\l' 
mejustus,  et  liberalis  in  pra^miando  ;  et 
ex  alia  nos  alliciat  ad  recte  operandum  in- 
tuitu  futuri  pra^mii,  ut  constat  ex  testimo- 
niis  sacra?  Scriptura^  supra  relatis  ;  fateri 
oportet  omnem  actum  charitatis  mereri 
gloria),  et  prasexistentis  charitatis  augmen- 
tum,  nisi  oppositum  constet  sufTicienti  au- 
thoritate,  vcl  urgcnti  ratione  ;  et  curandum 
Theologis  est  invenirc  vias,  quibus  id  cum 
majori  facilitate,  ct  connaturalitafo  expli- 
cent.  Modus  autem  a  nobis  propositus  id 
haud  obscure  declarat,  et  nec  authoritati, 
nec  rationi  opponitur,  sod  utriquc  potius 
cohaaret,  utliquet  ex  hactenus  dictis.  Ergo 
ita  asserendum  est.  Quod  magis  conslabit 
diruendo  fundamcnta  contraria}  opinionis. 

01.  Sed  objicios,  doctrinam  iii  hac  ratio-  ohicc- 
nc,  et  confirmationibus  traditam  non  co-  ""' 
haerere  cum  illa,  quam  tradidimus  fract. 
16,  disp.  0,  dub.  2,  §  3,  ubi  statuimus,  pu- 
rum  hominem  non  posse  mereri  de  condi- 
gno  primam  gratiam  justificantcm  dantlam 
peccatori.  Idque  probavimus,quouiam  Dous 
nequit  obligari  ad  confcrendam  peccatori 
graliam,  quin  obligelur  ad  remittendum 

13 


186 


DH  CIIAHITATK 


jus  pxigendi  inrinitam  satisfaotionein,  quod 
rosiillat  o\  infmita  ollonsa'  gravitato  :  pu- 
ra  autom  croatura  noquil  I>oiim  obligaread 
priudictam  romissionom,  oum  liujusmodi 
prapmiiim  sil  infinitoa?stiniabile  -.  et  poscat 
merilum  simplioitor  infinitum.  Cujus  dis- 
cursus  otlioaoia  ponitus  ovacuatur  per  doc- 
trinam.  qiiam  modo  tradimus  ;  nam  dici 
poterit,  purum  bominem  moreri  do  condi- 
gno  justifioationem  poccatoris  inada^qaate 
acceptani,  id  est  quanlum  ad  id  aestimabi- 
litatis.  quod  non  excedit  puri  liominis  me- 
ritum  :  c:ptora  vero.  et  pra?sertim  remissio 
olTens:e  gravis,  adjiciuntur  ex  liboralilate 
Dei  |)ra?miantis,  sioul  niodo  discurrimus  de 
augmento  charitalis  ada?quate.  vel  inada?- 
quate  considerato  ;  quod  secundum  ali- 
quam  sui  rationem  non  excedit  meritum 
actus  remissi,  et  confertur  ex  justitia  ;  et 
secundum  aliam  excedit.  et  datur  ex  gra- 
tia. 
riiiii-  Kcspondetur  negando  antecedens  ;  nam 
""■  doctrinaeo  loco  tradita  procedit  absolute, 
et  nuUa  facta  suppositione  morito  acciden- 
taria;  quo  pacto  impossibile  est,  purum 
hominem  suo  merito  obligare  Deum,  ut 
gratiam  det  peccatori,  quin  eodem  merito 
ipsum  obliget,  ut  pacetur,  et  jus  ad  exigen- 
dum  infinitam  satisfactionem  remittat :  et 
quia  hoc  posterius  ropugnat,  recto  asserui- 
mus  repugnare  et  illud  primum,  varios([ue 
dicendi  modos  impugnavimus,  quibus  non- 
nulli  docent,  merilum  in  eo  eventu  solum 
debere  habere  ada?quationem  cum  gratia, 
secus  vero  cum  remissione  offensa},  quaj 
per  viam  incompossibilitatis  inducitur. 
Nulla  quippe  pra^eunto  suppositione,  fieri 
non  potest,  quod  praomians  obligetur  ex 
merito  ad  collfitionem  gratiae,  et  non  obli- 
getur  ex  eodem  merito  ad  omnia,  quac  prae- 
dicta  gratia?  coUatio  secum  indispensabiliter 
affert ;  et  propterea  meritum  debet  omnibus 
adajquari,  et  si  omnibus  non  ada^quetur,  co 
ipso  non  meretur  id,  quod  necessario  an- 
nectitur  aliis,  et  cum  eis  constituit  unicum, 
et  inseparabile  exercite  donum.  Cacterum 
si  fiat  suppositio  accidentalis,  et  gratiosa, 
quod  Deus  antecedenter  paciscatur  cum 
puro  homine  se  justificaturum  essc  pecca- 
torem,  si  ipse  purus  homo  tale,  aut  tale 
opus  meritorium  eliciat,  ita  quod  remissio 
ofTensae  sit  mera  liberalitas  ab  illo  ('pere 
sicut  a  sola  conditione  dependens,  gratia 
vero  in  peccatore  recepta  sit  prajmium  me- 
rito  respondens ;  non  negamus  purum  ho- 
minem   posse  hoc  paclo  mereri  primam 


gratiam  dandam  pcccatori ;  quia  fieri  valet, 
ut  moritimi  puri  liominis  habeat  sulVicien- 
tem  ad.oqualionom  cum  praediota  gratia 
consideraia  secundum  se,  divisive,  et  pra?- 
cisive  a  remissione  olfensa}.  Quo  paclo  va- 
leret  otiam  concedi,  puram  creaturam 
posse  moreri  de  condigno  pra^mium  sim- 
plicitor  infinitum,  v.  g.  Incarnationem,  si 
meritum  roferatur  ad  aliquid  finilum,  et 
inadicqualum  in  co  infinito  inclusum,  ct 
Deus  pactum  faciat  exequendi  alia  ex  mera 
liberalitate  :  et  lamen  hajc  communiter 
negantura  Doctoribus,  quia  loquunturab- 
solute,  et  independenter  a  suppositione 
adeo  accidenlaria,  solumque  consideranl 
ada}([ualionem  intor  meritum  creatura?,  et 
bonum,  quod  exorcite  confertur,atquc  in- 
finitam  a^stimabilitatem  indis|)ensabiliter 
secum  alTert.In  quo  sensu  praedictam  ditli- 
cultatem  eo  locodiscussimus.  Modo  vero  ut 
salvemus  justum  quolibet  actu  charitatis, 
licet  remisso,  mereri  de  condigno  ejusdem 
charitalis  augmontam,  quod  aliquando  vi- 
detur  valorem  actus  excedere,  supponimus 
dari  pactum,  quo  Deus  statuit  nihil  in  ac- 
tu  charitatis  irremuneratum  relinquere, 
quamvis  ad  adjiciendum  charitatis  augmen- 
tum  opus  sit  adjicerealiquid  ex  gratia.  Nec 
hujusmodi  su[)positio  est  voluntaria,  sed 
satis  innotescitcx  toslimoniis  Scriptura?,  et 
Conciliorum,qua3  supra  expendimus ;  in  eis 
quippe,  omnibus,  etsingulis  charitatis  ac- 
tibus  a  justo  elicitis  pramium  essentiale 
promittitur. 

62.  Sed  hic  pra?  oculis  habendum  esl,  ohscrv 
nos  prassentem  difficultatem  ad  eas  angus-  ^'^j^^^y^ 
tias  reduxisse,  ut  repra3sentaretur  inadaj-  iiabcn 
quatio  inter  actum  meritorium,  et  aug-  '^' 
mcntum  superaddendum  ;  sic  enim  difli- 
cultas  magis  ardua  rcdditur,  exposcitque 
modum,  ut  concilietur  juxta  communem, 
et  veraro  sententiam.  Eo  autem,  quem  hac- 
tenus  proposuimus,  satis  facile  ex|)licatur. 
Sed  rcvcra  de  facto  pra^dicta?  anguslia?  non 
pungunt,  quia  cx  una  parte  augmentum 
charitatis  non  ponitur  statim,  ac  clicitur 
actus  meritorius  remissus,  sed  post  hanc 
vitam,  ut  dub.  seq.  dicemus.  Et  ex  alia  Dcus, 
sicut  ante  pra;visa  merita  elegit  efTicaciter 
homines  ad  gloriam,  ut  diximus  tracl.  >■,, 
disp.  9,  didj.  1,  curn  serjuent Hjus  :  ita  elegit 
ad  determinatum  gradum  gloria),  v.  g. 
Petrum  ad  gloriam  ut  decem,  Johannem 
ad  gloriam  ut  qualuor,  et  sic  de  aliis.  Et 
conformiter  ad  prffidictam  intentionem,  et 
finem  distribuit  auxilia  in  tcmpore,  ut  ho- 

mines 


DISP.  Y,  DUB.  III. 


187 


Prinia 
npinio 


icntiiin 
iruiiiir 


scciin- 
um  ar- 
{uincn- 

lUDl. 


mines  eliciant  opera  meritoria  adaequate 
correspondentia  illi  graduigloria?,  ad  quem 
sicut  ad  coronam-  pra^destinantur,  et  non 
plura,  vel  pauciora,  qua^  vel  illum  gradum 
excedant,  vel  ipsi  non  adsquentur;  id 
quippe  exposcit  divina;  providentia?  ordo. 
Unde  nunquam  justus  decedet  cum  minori 
merito,  quam  sit  corona  ei  prapparata  ;  sed 
sive  infense,  sive  remisse  operetur,  eum 
tandem  meritorum  cumulum  habebit,  qui 
par  sit  illi  gloria?,  ad  quam  sicut  ad  coro- 
iiam  eligitur.  Quocirca  juxta  praesentem 
providentiam  non  trahimur  ad  angustias 
supra  repraesentatas,  sed  facile  ab  eis  ex- 
pedimur.Possunt  tamen,  et  debent  permitti 
disputationis  gratia,  praesertim  apud  illos, 
qui  censent  Deum  prius  pravidisse  merita, 
et  deindo  intendisse  efiicaciter  hominum 
gloriam.  Et  propterea  modum  proposui- 
mus,  qui  sive  hoc,  sive  aliud  dicatur,  sal- 
vat  verifatem  nostrae,  et  communis  sen- 
tentiae. 


liefertur  prima  senteyitia  contraria. 

63.  Contra  tertiam  nostram  assertionem 
sentire  videntur  Authores  num.  53  relati, 
et  pra^cipue  >Suarez;  concludunt  enim  suis 
argumentis.justumquolibetcharitatis  actu, 
licet  valde  remisso,  mereri  de  condigno 
charitatis  augmentum  ada?quate,  et  inde- 
pendenter  ab  alia  gratia  merito  de  condi- 
gno  accidentaria .  Quod  probant  primo 
testimoniis  Scripturffi,  et  Conciliorum,  qua^ 
a  nuin.  53  expendimus.  Sed  hoc  motivum 
facile  diruitur;  nam  (pra^scindendo  etiam  a 
vera  doctrina  nuin.  prxcedenti  ivixdiia),  prae- 
dicta  lestimonia  procedunt  de  facto ,  et 
secundum  pracsentem  providentiam,  qua 
Deus  praemiiit  ultra  condignum  ;  et  non 
rospiciunt  alium  statum,  in  quo  observa- 
rentur  sola),  et  purae  leges  meriti  de  con- 
digno.etea  quaj  hujusmodi  meiitum  ex  se, 
et  prajscindendo  ab  alia  gratia  allert.  Inde 
optima  sunt  ad  roborandam  quartam  asscr- 
tionem  nostram ,  sed  neiiueunt  allegari 
contra  tcrtiam. 

61.  Arguitur  sccundo,  quia  valor  mo- 
ralis  meriti  crescit  ex  bonorum  operum 
multitudine  :  ergo  plus  meretur  qui  elicit 
duos  actus,  unum  ut  decem,  et  altcrum  ut 
unum,  quam  si  unicum  pr.icise  actum  ut 
decem  eliceret  :  scd  clicicndo  acfum  ut  do- 
cem,  merelur  charitafcm  ut  decem  :  crgo 


eliciendo  postea  actum  ut  unum,  meretur 
augmentum  supra  charitatem  ut  decem. 

Confirmalur  ;  nam  si  habens  charitatem  Cnnfir- 
ut  centum,  eliciat  actum  ut  duo,  meretur 
charitatis  augmentum  :  ergo  si  habens  cha- 
ritatem  ut  centum,  eliciat  actum  ut  duo, 
merebitur  quod  ejus  charitas  augeatur.  Pa- 
tet  consequentia,  quoniam  ex  parte  operis 
datur  aequalitas  ;  et  aliunde  quod  ex  parte 
subjecti  detur  major  charitas,  nequit  esse 
conditio  deprimens  operis  valorem,  et  vim 
ejus  meritoriam. 

Respondetur  argumento  concedendo  ,  saUsfit 
quod  in  duobus  actibus,  uno  ut  decem,  et  meuto. 
alio  ut  unum,  reperiatur  major  vaior  mo- 
ralis,  quani  in  unico  praocise  actu  ut  decem. 
Sed  negamus,  quod  habens  charitatem  ut 
decem,  eteliciens  actum  ut  unum,  merea- 
tur  praDcxistentis  charitatis  augmentum, 
stando  praecise  legibus  meriti  de  condigno, 
nullamque  adjiciendo  gratiam  huic  merito 
accidentariam.  Quoniam  licet  in  illis  duo- 
bus  actibus  reperiatur  major  vaJor,  quam 
in  actu  ut  decem;  nihilominus  eorum  valor 
non  adaDquat  valorem  augmenti  supra  de- 
cem,  nempe  modum,  aut  gradum  ut  un- 
decim  :  sicut  nec  aistimabilitatem  unius 
actus  ut  undecira,  ut  supra  ponderavimus 
a  num.  49.  Prajmians  autem  non  tenetur 
retribuere  ultra  valorem  meriti,  nisi  ex 
liberali  sua  permissione  se  obliget  ad  prae- 
miandum  ultra  condignum.  Et  ideo  in  praj- 
dicto  casu  actus  ut  unum  non  mererefur 
exercite  augmentum  charitatissupra  decem, 
nec  in  actu  primo  esset  meritorius  illius 
augmenti,  nisi  ut  pretium  inadajquatum, 
quod  simul  cum  aliis  actibus,  si  succede- 
rent,  posset  adaaquare  valorem  augmenti, 
istudque  exercite  promereri. 

Ad  conflrmationem  concedimus  totum,  Diiniiur 
quod  concludit;  sed  assertionem  nostram  fi"aHo." 
non  impugnat.  Quia  non  ncgamus,  quod 
per  actus  remissiorcs,  praoexistente  chari- 
tate,  possimus  ejus  augmentum  do  con- 
digno  mereri ;  sed  asscrimus  contingere 
posse,  quod  actus  sit  adeo  remissus,  ut  ne- 
qucat  de  condigno  mcreri  pra^dictum  aug- 
mentum,  slando  pra^cise  legibus  mcriti  de 
condigno.  Actus  autem  ut  duo,  iicct  non 
adrcquct  valorem  augmenti  ut  tria,  potest 
tamen  aliis  aclibus  conjunctus  ad;Dquarc 
valorem  augmonti  ut  duo;  ita  ut  quantum 
dcficit  rcbus  cx  parte  meriti,demalurcliam 
intcnsionis  cx  parte  praemii.  Ef  idem  pro- 
porfionaijilitor  diccndum  csf  dc  actu  ut  duo 
conjuncfo  meritis  ut  centum,  liccl  cnim  noii 


18S 


DE  CIIAKITATK. 


IjabiMt  atl.Tquationoni  in  valore  nioralicum 
jjratia  ut  contum  ot  duo,  habol  lamon  adaj- 
(luationom  cum  gratia  ut  contumot  unum, 
ju.xta  proportionom  nuni.    U).  doscriptam. 
l'otojt  aulom  actus  charilatis  osso  adoo  re- 
missus.  ut  cum  nullo  aupmento  possibili 
ia  ralione  pra;mii  Jiaboat  ada^quationom 
ob  rationom  traditam  m  rosponsiono  ad 
argumontum.   Qui   proindo  imllum  aug- 
mentum  charitatis  morori  potorit  do  con- 
digno,  nisi  Dous  adjiciat  novam,  ot   ipsi 
merilo  accidentariam  logcm  ,   qua   rctri- 
buere  ultra  condignum  promitlat,  utsupra 
exposuimus. 
Tertium     G5,  Arguitur  tortio  :  nam  quolibet  pec- 
n^lfiuni.calo  mortali  quantumvis  remisso  meremur 
augmentum  poena^  :  ergo  quolibet  opere 
charilatis  meremur  augmentum  pra^mii  : 
antecedens  est  omnino  certum,  et  conse- 
quentia  probatur,  quia  eandem  proportio- 
nem  habet  actus  meritorius  ad  pra^mium, 
quam  habet  actus  demeritorius  ad  pcenam. 
Ergo  sicut  ad  hoc,  ut  quodlibet  peccatum 
mortale  mereatur  augmentum  pcena,  non 
recurrimus  ad  extrinsecam  Dei  legem  de- 
merito  accidentariam ;   ita  recurrere  non 
debemus  ,   ut  quodlibet  etiam  minimum 
charitatis  opus  mereatur  augmentum  pra3- 
mii. 
CoDDr-       Confirmatur  primo  :  nam  pcr  quodlibet 
uiaiur  •opussatisfaclorium  diminuiturpcena:  ergo 
quolibet  opere  meritorio  augetur  pra^mium, 
id  quippe  paritatis  ratio  convincit. 
secuii-      Confirmatur  secundo,  quoniam  nullum 
*'°-     est  virtutis  opus,  per  quod  non  augeatur 
prajmium  accidentale,  licet  valde  intensum 
supponatur  :  ergo  nullus  est  charitatis  ac- 
tus,  qui  non  mereatur  de  condigno  aug- 
mentum  charitatis,  quamvis  haec  pra^sup- 
ponatur  valde  inlensa. 
Qcc„„^,     Ad  argumentum   respondetur   negando 
tnrargu-consequentiam,  et  disparitas  posset  ex  eo 
""^'"'^'  desumi,  quod  omne  peccatum  mortale  im- 
portat  infinitam  gravitatem  in  ratione  of- 
fensa;  atque  ideo  ex  hac  parte  trahit  vel 
obligationem  ad  satisfactionem  infinitam, 
vel  (ubi  hffic  non  fit),  reatum  ad  poenam 
infmitam  loco  satisfactionis  ;  unde  quodli- 
bet  peccatum  grave  importat  condignitalem 
ad  augescendum  pcenam.  Opus  autem  cha- 
ritatis  habet  finitum   valorem,  potestque 
esse  ita  remissum,  ut  non  adaquet  valorem 
augmenti  charitatis,  ut  supra  exposuimus. 
Sed  addiraus,  quod  si  sermo  sit  de  poena 
essentiali,seu  damni,  hajc  proprie  loquendo    i 
non  augetur  intensive,  quia  non  est  forma, 


sed  privatio  visionis  beatificaj .  Diciliir 
autem  major  non  por  ullam  additionem 
in  seipsa,  sod  solum  per  connotalionem 
iiovi  pcccali  impodiontis  visiouom.  (^)uo- 
circa  mirum  non  cst,  quod  pcr  omnia,  ol 
singula  peccata  gravia  dicatur  augeri  poe- 
na.  Augmcntum  autem  cliaritatis  est  pro- 
pric  talc,  fitquc  per  additionom  modi,  aut 
gradus  simplicilcr  pcrfcctioris,  et  qui  po- 
test  exccdcrc  in  valorc  morali  actum  cha- 
rilatis  valdc  romissum,  ul  supra  dcclaravi- 
mus.  Et  ideo  si  ad  solam  naturam,  ct  legcs 
mcriti  de  condigno  atlenderetur,  non  om- 
nis,  et  quilibot  charitatis  actus  mcreretur 
pra^existentis  charilatis  augmentum.  Lo- 
quendo  autcm  de  pocna,  et  prajmio  acci- 
dontalibus,  pormittimus  quod  sicut  quodli- 
bet  pcccatum  morolur  majorcm  po^-nam 
sensus,  ita  quodlibot  opus  charitatis  mere- 
tur  augmentum  pracmii  accidealalis  ;  utro- 
bique  enim  adesl  proportio,  ot  condignitas 
in  ordine  ad  illos  terminos. 

Ad  primam  confirmationem  neganda  Con/ir- 
est  consequentia,  loqucndo  de  pra^mio  es-  prima 
sentiali,  et  augmento  cliaritatis.  Et  ratio^'''^''"''' 
disparitatisest  satis  manifesta,  quia  in  uno 
casu  fit  diminutio  ,  et  in  alio  intensio. 
Pocna  quippe  correspondct  rcatui  inducfo 
per  peccata,  et  quilibct  actus  satisfactorius 
sicutsolvit  aliquod  debitum,  ita  diluit  ali- 
quem  reatum,  saltem  ex  partc  ;  cf  idco  po- 
sito  quolibet  actu  satisfactorio  diminuifur 
prena.  Augmentum  autem  charifatis  fit  per 
addilionem  modi  indivisibilis  perfectioris; 
ef  quia  non  omnis  actus  charitatis  ada^quat 
valorem  hujusmodi  ,  propforea  (affentis 
prfficise  legibus  meriti  de  condigno),  non 
omnis  charifafis  actus  mereretur  de  condi- 
gno  charifafis  augmenfum. 

Accedif  efiam,  poenam  pro  qua  satisfaci- 
mus,  semper  cssetemporalcm;  reatus  enim 
ad  pcenam  asfernam  diluifur  grafis  in  ipsa 
peccaforis  jusfificafione.  Safisfactioni  au- 
tem  pro  pcena  temporali  non  est  compa- 
randum  merifum  pra^mii  cssenfialis,  quale 
esf  augmenfum  charitatis  ,  sed  merifum 
majoris  prasmii  accidcntalis,  quod  facile 
permittimus, 

Ad  secundam  confirm;itionem  concedi-itcspou- 
mus  antecedens  intellccfum  de  omni  actu  secundii; 
virfufis  uf  charitate  informato,  et  quatenus 
aliis  actibusmeriforiisconjungifur  augendo 
eorum  valorem ;  ef  ncgamus  consequen- 
tiam.  Rafio  disparitafis  esf,  quoniam  om- 
nis  virtufis  actus  illis  condifionibus  affecfus 
habet  condignum,  et  a^qualem  valorem,  ut 
prajmiun? 


DISP.  V,  DUB.  iri. 


m 


praamium  accidentale  aliquantulum  auge- 
tur.  Caeterura  non  omnis  oharitatis  actus, 
licet  aliis  meritis  conjunctus,  habet  valo- 
rem  a^qualcm  modo  minimo,  et  indivisi- 
bili,  quocliaritas  augescenda  est;  quoniam 
hic  modus,  aut  gradus  excedit  in  valore 
morali  actum  valde  remissum  aliis  etiam 
meritis  adjunctum,  ut  supra  n.  49  expo- 
suimus. 

Diximus  concedendum  esse  antecedens  in- 
tellectum,  etc.  quia  si  loquamur  de  actu  vir- 
tutis  secundum  se,  et  pra^cisive  ab  infor- 
matione  charitatis,  et  a  conjunctione   ad 
praecedentia  merita,  non  est  universaliter 
verum  ;  nam  fieri  potest,  ut  actus  virtutis 
sic  sumptus  non  adajquet  in  valore  mo- 
rali  augmentum  pra^mii  accidentalis,  atque 
ideo  quod  non  mereatur  illud  de  condigno, 
ut   hactenus    diximus  de  actu    charitatis 
respective  ad  pra^mium  essentiale. 
num     66.  Arguitur  ulfimo  :  quia  in  nulla  sup- 
i"uim  positione  potest  concedi,  quod  Deus  bona 
opera  irremunerata  relinquat,  cum  in  omni 
suppositione  sit  justus  in  pra^miando  :  sed 
si  aliquis  actus  charitatis  non  mereretur  de 
condigno  gloriam,  et  augmentum  charita- 
lis,  Deus  prajdictum  actum  irremuneratum 
relinqueret :  ergo  in  omni  suppositione  fa- 
feri   oporfot,   quod   actus    charitatis,  licet 
remissus,  mereatur  gloriam,  et  charitatis 
augmentum. 
iiio.      Respondetur,  nuUum  fore  inconveniens, 
quod  Deus  aliquod  opus  bonum  relinqueret 
per  accidens  sine  pra^mio  essentiali  aug- 
menti  gloria?,  et  charitatis,  quando  videli- 
cet  prsedicfum  opus  non  Iiaberct  valorem 
ajqualem  aiigmento  possibili  superaddi,  ut 
contingeretin  casu  nostras  assertionis.  Nam 
cum  prasdicfum  opus  ob  defectum  valoris 
non  importaret  jus  proximum  ad  pra^dic- 
tum  augmentum,  nulla  esset  injustitia,  aut 
indecentia,  quod  Deus  illi  operi  pra^mium 
essentiale  non  retribueret.Sicut  etiam  Deus 
promittit  de   facto   gratiam  jusfificanfom 
homini  se  ad  illam  disponenfi;  et  tamen  non 
ad  quamlibct  dispositionem  sequitur  graliaj 
justificanfis  infusio,  sed  ad  solam  disposi- 
fioncm  siilTicientom,  et  ultimam.  Quod  si 
homo  aliquam  dispositionem  remolam  elTi- 
ciat,  et  ibi  sisf at,  nullum  est  absurdum,  quod 
infusio  grnfia}  sanctificantis  suspondatur,  et 
quod  actus  disponens  relinquafur  sino  ter- 
mino,  ad  quem  sallom  remote  disponebat. 
Posset  tamen  Deus,  si   vellet,   servato 
etiam  ordine  justitia),  refribuere  in  eocasu 
prajmiumajquivalenteressentiale,  quatenus 


posset  conferre  tantum  prasmium  acciden- 
tale,  et  tam  intensum,  utinmorali  a^stima- 
tione  adajquaret  valorem  ejus  augmenti 
partialis,  quod  in  modo  indivisibili,  quo 
charitas  esset  augescenda,  virtualiter  inve- 
nitur.  Nam  cum  pra^dictum  charitatis  aug- 
meiitumnonsitinfiniti  valoris,  potestsufTi- 
cienter  compensari  per  augmentura  valde 
intensum  pra^mii  accidentalis .  CaBterum 
ha3c  etiam  compensatio  essetmerito  de  con- 
digno  accidentaria  ;  nam  supposito,  quod 
Deus  promisisset  pra^raiuraessenfialemeri- 
tis  a^qualibus,  minirae  teneretur  retribuere 
illud  vel  in  se,  vel  in  aliquo  a^quivalenti, 
nisi  quando,  et  ubi  merita  adffiquarent  in 
valore  morali  pra;mium  essentiale  conferri 
possibile ;  quod  in  praedicto  casu  non  con- 
tingeret,  ut  constat  ex  dictis. 


§  VI. 

Secunda  sentenlia  contraria  cum  suis 
fundamentis. 

67.  Contra  secundam,  et  quartam  asser- Secuncia 
tionem  sentit  Bannez  m  relectione  de  au.g- tfa  pp^p"o"- 
menlo  charitafis,  et  in  prxsenti  art.  8,  dub.^^'-^- 
2,  ubi  plura  statuit  circa  meritum  prasmu 
essentialis,  utputa  prasdictum  raeritum  so- 
lum  reperiri  in  actibus  forraalibus  charita- 
tis,  et  non  crescere  ex  bonitate  morali  alia- 
rum  virtutura:qua3impugnavimus  in  tract. 
de  Merito,  disp.  4,  dub.  5,  cum  sequent.  Sed 
quod  ad  prffisens  attinot,  afTirmat  actus  re- 
missiores  charitate  prasexistente  non  me- 
reri  ejus  augmentum  distinctura  ab  eo, 
quod  actibus  infensioribus  correspondet. 
Ex  quo  infert,  quod  si  dentur  duo  horaines, 
quorum  unus  per  totam  vitam  non  eliciat 
nisi  unum  actum  charitatis  ut  dccem,  et 
alter  per  totam  vitam  repetat  innumeros 
actus  charitatis  ut  decem,  utrique  retribue- 
tur  idem  pra^mium  esscntiale,  ncmpe  glo- 
ria,  et  charitas  ut  dccem  ;  cum  hac  sola  dif- 
fercntia,  quod  licet  pra3mium  sit  idera  in 
esse  entis,  nihilominus  variabitur  in  esse 
pra^mii,  quafenus  uni  illorum  horainum 
tribueturob  unicum  titulum,  actum  videli- 
cetcharitatis  utdecem  ;  alteri  vero  tribue- 
tur  ob  plures  titulos,  quot  videlicct  fiicrunt 
actus  charitatis  ut  decem  ab  eo  per  tofam 
vitam  elicifi.  Concedit  etiam  eum,  qui  plu- 
res  actus  ojusdcm  intonsionis  elicuit,  habi- 
turummajus  prajmium  accidentale.  Quam 
opinionem  probabilem  reputat,  et  non 
segniter  confirmat  M.  Joan.  a  S.  Thom.  in 


190 


DE  CHAKITATK. 


Joau.  a 
8.   Thi' 


D.  Bon 
Vuniiiil. 
Akulon 
Allisiod 


D.  Anto. 
D.Vinc 


Paluda. 
Caprcol. 


Conrad. 
Cajcian 


Argiiiur 
priuio  c\ 
D.  Tho. 


Confir- 

matio 

ex  D. 

Augn>l. 


;)r.Ts.  (/(>/).  1.'),  arl.  1.  Eandom  otiani  son- 
tenliani  qiKinlum  ad  principalo  punctum, 
vidolicot  acfus  romissos  non  morori  docon- 
digno  charilalis  augmonlum,  dofondunt 
etiani  D.  Donnvont.  in-2.  ilislind.  11,  art. 
2,  qursl.  3.  in  corp.  ct  oil  'A.  Durand.  in  I, 
liist.  \l,(ju.Tsl.  8,  .Vbulonsis  M/;)cr  c(j/).  2.", 
Matlh.ri,  (/h.t.v/.  721,  Altisiodoronsis  lil).  3 
Summr,  tract.  12.  qurst.  3.  Et  oidem  sen- 
tertti.p  favenl  D.  Antoninus  in  vita  D.  Gre- 
gorii  1'ap.T,  quam  habet  in  2,  parte  hislo- 
riali,  D.  Vincentius  Ferrer.  in  serni.  Sep- 
luaijesimr,  o.xplicans  illa  verba,  Hrunl  no- 
lissimi  primi.  .Mensis  1  purt.  (jursl.  ^u, 
tnembro  o,  ad~,  Daludanus  in  l,  distinrtione 
14  qurst.  ult.  Capreolus  ibidem,  qurstione 
2,  ad  argumenta  Scoti,  contra  2,  Conradus, 
et  Cajetanus  1,  2,  qurst.  111,  arlic.  8,  et 
alii. 

G8.  Solont  pro  hac  opinione  roferri  plura 
D.  Thom.  testimonia,  in  quibus  e.im  tenere 
dicitur.  Sed  selectiora  tantum  subjiciemus, 
qua3  nostrac  assertioni  magis  repugnare 
videntur.  Ergo  !«  1,  distinct.  17,  qursf.  1, 
art.  3  ad  2,  ait :  «  Quilibet  actuscharitatis, 
«  in  quantum  est  inforraatus  tali  habitu, 
«  ordinatur  ad  prajmium  substantiale,  non 
«  tamen  ad  augmonlum  pra^mii,  sed  nec 
«  ad  augmentum  charitatis.  «  bentit  ergo, 
dari  aliquem  charitatis  actum,  qui  non  me- 
retur  de  condigno  charitatis  augmentum. 
Et  in  2,  distinct.  27,  q,  1,  art.  5  ad  2,  in- 
quit :  «  Non  oportet,  quod  quilibot  actus 
«  meritorius  augmentumgratia}  mcreatur ; 
«  quia  non  in  quolibet  actu  meritorio  in- 
«  venitur  illa  conditio,  per  quam  ex  actu 
«  eonsequitur  augmentum  habitus:  sed  so- 
«  lum  in  illo  actu,  quo  quis  utitur  gratia 
«  accepta  secundum  proportionem  suarum 
«  virium,  ila  ut  in  nullo  dcsit  gratiae  Dci.» 
Ergo  quoties  actus  cst  remissior  gralia,  non 
meretur  ejus  augmentum.  Kt  in  4,  distinct. 
49,  qurst.  \,  art. -i,  quxstiunc.  4,  resolvit 
mansiones  patrias  distingui  secundum  di- 
versam  charitatem  via^;  et  similia  docct  1 
part.  quxst.  12,  art.  6,  el  super  1,  ad 
Corinth.  cap.  3,  lect.  5,  et  alibi  sajpe.  Sed 
charitas  in  via  non  augetur  nisi  per  actus 
physice  ferventiores  :  isti  crgo,  non  vero 
aclus  remissi  merenturaugmentum  gloriaj, 
ac  subinde  charitatis,  cui  gloria  commen- 
suratur. 

Confirmatur  ex  D.  August.  lib.  8  trium 
qurstionum,  quxst.  3,  ubi  docet  quodquanto 
magis  anima  Deo  adhajseril  per  charitatera, 
tanto  magis  illustrabitur   lumine  gloriae  : 


sod  qui  elicil  octum  intensiorom,  magis 
Deo  adhaeret  por  charilalcm,  quam  illc,  qui 
elicit  plurcs  chariliitis  actus  rcmissos:  crgo 
ille  prior  conscquctur  majorcm  visionem, 
scu  pr.T!tnium  c.^scntialc.  Quod  ncn  contin- 
gcrct,  si  actus  rcmissus  mcrcrctur  praomii 
csscntialis,  ct  charilatis  augnicntum. 

.\d  testimonia  D.  Thom.  rcspondetur,  Kxpii- 
quod  cum  S.  Doctor  in  Summa  semel,  et  '^^s,"r 
iterum  exprcsse  anirraet  justum  quolibet^"",^!»» 
actu  charilatis  mercri  charitatis  augmen- 
tum,  ut  «u»i.  ."l  vidimus,  non  debct  ejus 
mens  ex  anterioribus  scriptis  incerta  reddi. 
Etquamvis  alibioppositumdocuisse  videre- 
tur,  dcbcrct  cjus  doctrina  secundum  poste- 
riorem  rcsolutionem  aut  componi,  aut 
emendari.  Sed  certe  nihil  eis  locis  nostra? 
assertioni  contrarium  docet,  ut  singulis 
occurrcndo  constabit.  In  primo  loquilur  do 
actu  charitalis,  qui  est  ultima  dispositio  ad 
infusionem  gratijc  sanctificantis;  hic  cnim 
meretur  quidem  pracmium  substantiale  illi 
primac  graliae  correspondcns,  scd  non  me- 
retur  augmentura  prajraii ;  quia  non  suppo- 
nit  prffimiurasubstantiale,  cui  augmontum 
adjiciat.  Insecundo  non  negat,  quod  quili- 
bet  charitatis  actus  mercatur  gratiac  aug- 
mentum,  sed  solum  intcndit,  quod  non 
oranis  actus  mcritorius  prffidictum  augmen- 
tum  statimconsequatur;  quiaactusrcmissi, 
licet  augraentum  gratia^  mercantur,  non 
sunt  dispositiones  physicaj  ultimo  sufilcien- 
tes,  ut  illud  augraentum  immediate  indu- 
cant.  Sed  alia  ulterior  disposltio  addenda 
est,  quara  pracdictura  augraentum  conse- 
quatur,  ut  fusius  dubio  seq.  ex  sententia 
S.  Doctorisdicemus.  Et  prsdictum  testimo- 
nium  retorquendum  est  in  M.  Bannez,  quiBanncz. 
sentit  augmentum  charitatis  non  cadere 
sub  merito  de  condigno  operis  ejusdem 
intensionis  cum  charitate  praDexistcnie,  sed 
solum  dcberi  actui  intcnsiori.  Et  taraen  D. 
Thom.  00  loco  apcrte  supponit,  actus  tcque 
intensos  mereri  augraentura  charitatis,  si- 
quidera  asserit  tunc  horainem  mercri  hu- 
jusraodi  augmenlum,  quando  utitur  gratia 
accepta  secundum  proportionem  suarum 
virium  ;  et  homo  utitur  hoc  modo  gratia, 
cum  elicit  actus  cjusdem  intensionis  cum 
illa.  In  aliis  tcstiraoniis  solura  vult  gloriara, 
cum  confertur,  comraensurandam  esse  cha- 
ritati  ut  disposilioni ;  et  cum  incipit  deberi 
in  ratione  pra^mii,  commensurandam  esse 
charitati  ut  raerenti.  Per  quoslibet  autem 
actus,  sive  intensos,  sive  remissos,  crescit 
charitas  in  esse  m.erentis,  quia  per  omnes 

actus 


DISP.  V,  DUB.  III. 


191 


Diluitiir 
confir- 
Dialio. 


Secun- 
dum 
argu- 

mcntuii) 


Confir- 
matio 
Iiriiiia. 


actus  accumulat  valorem,  et  fundat  jus  ad 
majus  pracmium.  Unde  posito  quolibet  cha- 
ritatis  actu,  debetur  plus  gloriaj,  et  gratia^, 
et  charitatis.  Quamvis  non  statim  retribua- 
tur  hujusmodi  augmentum  ob  defectum 
dispositionis  physica^  ultimo  sufficientis,  ut 
(htb.  seq.  declarabimus. 

Ad  confirmationem  respondetur,  tanto 
magis  aliquem  perfundi  lumine  gloriae, 
quanto  magis  Deo  adhaeret  per  charitatem 
patria^;  et  tanto  majorem  charitatem  habi- 
turumin  patria,  quanto  plus  meriti  habue- 
rit  in  via  ;  nam  eo  ipso  habet  jus  ad  majus 
augmentum,  tam  charitatis,  quam  luminis. 
Fieri  autem  potest,  ut  quis  adeo  multipli- 
cet  actus  charitatis  remissos,  quod  ada^quet, 
imo  excedat  meritum  alterius,  qui  unicum 
praecise  actum  intensum  eliciat,  ut  constat 
ex  dictis  a  num.  41.  Quocirca  de  homine 
actus  charitatis  ita  multiplicante  verifica- 
tur,  quod  magis  adharet  Deo  per  charita- 
tem,  utique  ut  merentem,  et  quantum  ad 
jas  majoris  unionis;  licet  habeat  minorem 
charitatem  in  esse  entis.  Et  in  hoc  sensu 
loquitur  D.  August.  et  exponendi  sunt  alii 
Patres ;  nam  dum  in  hac  materia  loquun- 
tur,  charitatis  nomine  non  tam  significant 
qualitatem,  authabitum,  quam  exercitium 
amoris.  Quod  licet  sit  remissum,  potest  vel 
ob  continuationem,  vel  ob  frequentiam 
adsquare,  et  superare  valorem  unius  ac- 
tus  intensioris  cito  transeuntis. 

69.  Arguitur  secundo  ratione,  quia  ad 
meritum  de  condigno  requiritur,  quod 
opus  meritorium  se  ada^quet  valori  prae- 
mii  :  sed  actus  remissus  non  se  adaequat 
valori  augmcnti  charitatis  :  ergo  non  me- 
retur  illud  de  condigno.  Probatur  minor; 
nam  si  quis  v.  g.  habens  charitatem  ut  no- 
vem,  eliciat  actum  charitatis  ut  duo,  non 
datur  ex  parte  actus  nisi  valor  ut  duo,  et 
datur  ex  parte  augmenti  valor  ut  decem  ; 
siquidem  charitas  ut  novem  nequit  augeri, 
nisi  ad  minus  crescat  ut  decem  :  coilstat 
autem  valorem  utduo  nonada^quari  valori 
ut  decem  :  ergo,  etc. 

Confirmatur  primo  :  nam  si  justus  quo- 
libetactu  meritorio  remisso  meretur  aug- 
mentum  charitatis,  sequitur  justum  quoli- 
bet  actu  mereri  quodlibel  prajmium,  seu 
augmentum  ;  lioc  autem  concedi  non  valet, 
siquidem  pro  diversis  meritis  diversa,  et 
inasqualia  prajmia  debentur  :  ergo  justus 
non  meretur  quolibet  actu  charitatis  aug- 
mentum.  Probatur  sequela;  nam  si  justus 
habeat  charilalem  ut  centum,  et  eliciat  ac- 


tumutunum,  mereturjuxta  nostram  sen- 
tentiam  augmentum  ut  centum,  et  unum; 
et  si  habeat  charitatem  ut  mille,  meretur 
augmentum  ut  mille  et  unum  :  ha^c  autem 
prasmia  sunt  ina^qualia,  et  diversae  ratio- 
nis  :  ergo  si  quilibet  charitatis  actus  mere- 
tur  ejus  augmentum,  sequitur  justum  quo- 
libet  actu  mereri  quodlibet  pra^mium,  sive 
augmentum. 

Confirmatur  seciindo  :  nam  ex  eadem  secun- 
doctrina  sequitur,  justum  qui  per  spatium 
vita^  plures  actus  remissos  elicuit,  esse  me- 
liorisconditionis,  quamjustum  qui  in  sua 
conversionedilexitDeum  actuintensissimo: 
consequens  est  absurdum  :  ergo  justus  per 
actus  remissos  non  meretur  charitatis  aug- 
mentum.  Sequela  est  manifesta  ;  nam  si  in 
quolibet  actu  charitatis  reperitur  meritura 
novi  augmenti,  fieri  poterit  quod  justus 
eliciens  centum  actus  remissos  ut  unum, 
excedat  in  merito  justum,  qui  actu  inten- 
sissimo  ut  quinquaginta  conversus  est,  et 
alios  actus  postea  non  exercuit.  Falsitas 
autem  consequentis  liquet  ex  eo,  quod 
Ecclesia  colit  specialiter  ]\lagdalenam,  et 
alios  qui  actu  intensissimo  vel  doloris,  vel 
amoris  conversi  sunt,  quasi  perfectiores 
aliis,  qui  actus  tepidos  per  totam  vitam 
exercent.  Et  in  hoc  sensu  exponit  D.  Chry-D.  ciny. 
sostom.  parabolam  illain  de  operariis  in 
vinea,  affirmans  non  esse  respiciendam  in 
hac  parte  diuturnitatem,  qua  quis  Deo  ser- 
vit,  sed  magis  fervorem  charitatis,  quo 
servit;  et  propterea  eos,  qui  una  dun- 
taxat  hora  laboraverunt,  vel  praiferri, 
vel  coaequari  illis,  qui  laboraverunt  per 
totum  diem,  ut  videri  potest  hotnil.  65,  in 
Matth. 

70.  Ad  argumentum  respondetur  ne-  Suiuiio 
gando  minorem  :  namutsupra  ostondimus,  menti" 
actus  physice  remissior  augmento,  potest 
aliis  meritis,aut  titulis  conjunctus  adaiquari 
augmento  in  valore  morali.  Et  ad  probatio- 
nem  in  contrarium  dicendum  est,  quod  in 
00  casu  non  debet  fieri  comparatio  inter 
actum  utduo,  et  augmentum  adai^quate  ac- 
ceptum  ;  sedsumendus  est  actus  ut  duo  ut 
protium  de  se  inadicquatum,  quod  tamen 
coiijiinctum  aliis  actibus,  aut  titulis  crescit 
iii  valore  morali,  et  meretur  plusquam  soli 
actus  praDcedentes;  atcjue  ideo  est  a^qualo 
augmento  superaddcndo,  salteni  inada?- 
quale  accepto,  et  quoad  ad  aliquid  sui. 
Quod  si  adhucex  parle  augmonti  adipquale 
sumpti  invenitur  aliquis  excessus,  illum 
retribuet  Deus  non  in  vi   praemii,  sed  cx 


19-2 


DK  CIIARITATK. 


pralia.  qiia  praMiiiot  iillra  coiuiisiiuni,   iil 

supra  fusiiis  dcclaravimus. 
*"iiw'       '^'^    priinain  confirmalioiioni   nogannis 
roiiOr-  sequolam.  Ad  cujus  probationom  rospondo- 
matioii'.  lur^  q^^^j  ,,j,„^  j,p,j,g  r(.i,iissus  non  moroa- 

tur  augmontum  solilario  sumpliis,  sod  ut 
conjunclus  aliis  actibus,  aut  lilulis  pra?co- 
denlibus.  variatur  in  osse  prelii,  et  morili 
ob  conjunctionem  adaliosactus.aut  titulos. 
Tnde  actus  ut  unum  conjunclum  aclibusut 
centum,  constiluit  prelium,  et  meritum  ut 
centumot  unum,  quod  ad^cquatur  tolidem 
gradibus  ex  pnrte  augnicnli.  Et  si  conjun- 
gatur  actibus  ut  millo,  consliluit  meritum 
ut  milleet  unum,  ac  subindc  proporliona- 
lum,  etaequale  simili  augmento.l  nde  in  ri- 
gore  non  merotur  totum  augmentum  adai- 
quate  sumplum  secundum  id,  quod  suppo- 
nit.  et  id  quod  addit :  sed  mcretur  quod 
supra  id,  quod  aliis  titulis,  aut  meritis  erat 
debitum,  adjiciatur  aliquid  aliud,  quidquid 
illud  sit.  Kt  sic  non  merclur  quodlibet 
pra^mium,  sed  merelur  quod  supraid,  quod 
debebatur.  sivc  illud  sit  ut  ccntum,  sive  ut 
mille,  addatur  aliquid.  Quod  absurdum 
non  cst.  sed  consonat  rcrum  natura?,  cum 
quilibet  minimus  actus  bonus  addat  aliqua- 
lem  valorcm  supra  alios  titulos,  vel  actus 
praDcedentes. 
Diluiiur  -^d  secundum  confirmationem  admitti- 
secunda.  mus  sequelam,  saltem  quantum  ad  posse  ; 
nulla  quippe  repugnantia  est  ineo,  quod 
aliquis  fot  actus  remi.ssos  exerceat,  ut 
excedat  valorem  moralem.  atque  ideo 
raeritum  ejus,  qui  scmel  tantum  aut  bis 
actum  ferventem  elicuit  ;  quamvis  etiam 
contingere  po.«sit,  quod  quis  fervcnter 
adeo  cbarilatcm  exerceat,  ut  quolibet 
actu  exccdat  innumeros  alios  actus,  quos 
alii  cliciunt.  ut  par  est  credere  de  B.  Vir- 
gine.  Ad  improbationcni  autcm  scquelaj 
respondefur,  Ecclesiam  idco  celebrarc  illo- 
rum  sanctilatem,  quia  de  illa  ccrto  constat. 
Quod  vcro  alii  per  frequentem  actuum  re- 
petitionem  illorum  sanctitatemexcesserint, 
non  sic  innotcscit.  Per  hoc  autcm  minime 
determinat,  an  plures  actus  remissi  qucant 
in  valore  morali  ada^quare,  aut  etiam  ex- 
cedcre  unicum  actum  intensiorcm,  vel 
non  ?  Et  quod  in  hac  parte  nobis  magis, 
quam  Adversariis  iaveat,  liquet  ex  dictis 
a  nitmero  51.  Chrysostomus  autcm  solum 
intendit  non  valde  fidendum  esse  in  hac 
parte  temporis  diuturnitati,  quia  fieri  po- 
lest,  ut  quis  brevi  tempore  adeo  ferventer  j 
Deuw.  diligat,  ut  pra^ferri  debeataliis,  qui 


longo  lomporo  amanl,  sod  amore  magis 
remisso  ;  quod  illa  parabola  confirmat,  Sed 
minime  nogat,  quod  quis  plurium  actuum, 
licel  non  ita  fervontium  repelilione  queat 
excodore  meritum  allorius,  qui  unum  prai- 
ciso,  aut  alium  actum,  licot  fcrventiorem 
exercot. 

71.  Arguitur  tertio  :  quia  in  naluralibusTcriium 
actus  remissi,  licct  multiplicentur,  non  au-nfcmum. 
genl    habitum    pr«existentcm,   ut    docel^-  '^'''" 
D.   Tliom.    1,2,  q.  52,  art.  3.  Ergo  idem 
dicendum  est  in  supernaturalibus,    quod 
scilicet  soli  actus  inlensiores  augeant  cha- 
ritatem,  ut  paritatis  ratio  convincere  vide- 
tur. 

Confirmatur,  quia  in  actibus  malis  sola  ConUr- 
major  inlensiomeretur  majus  supplicium  :  •''^^"'^" 
ergo  in  bonis  sola  major  intensio  meretur 
majus  prajmium.  Suadetur  antccedcns, 
quia  si  in  malis  non  sola  intensio,  sed 
etiam  actuum  malorum  rcpetitioconduce- 
ref  ad  merendum  majorem  poenam,  ficret 
Anticliristum  puniendum  fore  acerbiori 
supplicio,  quam  supremum  dffimonem  ; 
ille  enim  exercebit  quamplurimos  actus 
malos,  hic  vero  unicum  tantum  elicuit : 
Consequens  autem  esf  falsum,  et  contra 
D.  Thom.  3.  j).  q.  8,  art.l  et  8.  Ergo  in  acti- 
bus  malis  sola  major  iiitensio  meretur  ma- 
jus  supplicium. 

Ad  argumentum  respondefur  concessoDiiuiiur 
antccedenfi  ncgando  consequentiam.  Et|„c,ifum. 
dilTcrentiaj  ratio  consfat  ex  supra  dictis 
num.  41,  quod  acfus  naturales  non  augent 
habifum  meritoric,  sed  solum  dispositive, 
aut  efficienter  physice ;  et  quia  actus  re- 
missiores  augmcnfo  non  disponunt  ultimo 
ad  illud,  nec  illud  physice  continent,  prop- 
terca  actus  naturales  remissi  non  causant 
habitus  pra;exisfetifis  augmentum,  sed  re- 
quirifur  actus  pcrfeclior  juxta  lafitudinem 
augmenti  superaddendi.  Actus  autcm  su- 
pernaturalesnonconcurruntadaugmentum 
habitus  effective  physice,  ut  diximus  dub. 
j)ra;ced.; nec  concurrunt  prajcisedispositive, 
sed  concurrunt  efiam  meritorie,  quatenus 
suo  valore  reddunt  augmcntum  dcbitum  in 
esse  pra;mii.  Cumque  moralis  valor  crescat 
ex  actuum  laudabilium  multitudine,  fieri 
potest,  ut  actus  rcmissus,  qui  insufficiens 
est,  ut  ad  augmentum  ultimo  disponat, 
sufficiat  ad  illud  promerendum  saltem  ina- 
daequale,  ut  supra  cxposuimus.  An  autera 
hoc  naturaliura  exemplo  recte  convincatur, 
charitatem  physice,  et  exercite  solum  au- 
geri,  cum  adsunt  actus  ejusdem  physics 
intensionis 


DISP.  V,  DUB,  III, 


193 


intensionis  cum  augmento  superaddendo, 
ex  dicendis  dubio  sequenti  constabit. 
Satisci      Ad  confirmationem  negatur  antecedens, 

maiioni.  et  ad  probationem  negamus  sequelam  ; 
quia  licet  fieri  possit,  ut  plures  actus  mali 
remissi  mereantur  majus  suppliciura,quam 
unicus  actus  malus  magis  intensus  ;  nihi- 
lominus  fieri  etiam  potest,  quod  unicus  ac- 
tus  malusob  insignem  sui  intensionem,  et 
alias  causas  mereatur  majorem  pcenam, 
quam  plures  actus  non  ita  intensi.  Et  hoc 
posterius  accidit  in  illa  comparatione, 
qua3  objicitur  ;  nam  cum  Diabolus  in  ex- 
cellentia  conatus  superet  Antichristum,  et 
plenissime  malum  elegerit,  mirum  non 
est,  quod  unico  actu  excesserit  Antichristi 
malitiam,  et  gravius  supplicium  meruerit, 

.iob4i.  j^jxta  illud  Job4I  :  Ipse,  nempe  daemon, 
est  rex  siiper  omnes  filios  snpcrhix.  Et  quod 
de  facto  ita  contingat,  liquet  ex  communi 
Scripturaj,  et  sacrorum  Doctorum  phrasi ; 
non  enim  dicunt  Diabolum  esse  membrum 
Antichristi,  sed  hunc  esse  membrum  Dia- 
boIi.Per  quod  significatur  eminentia  mali- 
tia3  diaboIica9  supra  raalitiam  Antichristi. 
Potestque  haec  responsio  raagis  confirmari, 
et  explicari  exemplo  R,  Virginis,  cujus 
unus,  vel  minimus  actus  superavit  omnia 
merita  Angelorum,  et  hominum,  non  so- 
kim  divisive,  sed  etiam  collective  conside- 
rata. 

Quartum     72.  Arguitur  quarto  ;  quia  sola  mnjor 

mcmuin.  intensio  physica  actus  meritorii  auget  me- 
ritura  de  condigno  in  ordine  ad  praemium 
essentiale  :  ergo  soli  actus  physice  inten- 
siores  habitu  pracexistente  raerentur  de 
condigno  augmentum  illius.  Consequentia 
patet.  Et  antecedcns  probatur  ;  nam  si  ali- 
quid  pra^ter  physicam  intensionem  mere- 
retur  de  condigno  pra^mium  essentiale, 
maxime  continuatio  actus,  ut  satis  constat 
ex  iis  quffi  n.  45  diximus.  Quod  autem 
continuatio  non  mereatur  de  condigno 
augmentum,  sic  ostenditur  ;  nara  si  conti- 
nuatio  augeret  raeritura  de  condigno,  se- 
queretur  quod  actus  durans  v.  g.  por  unara 
horam,  raererelur  pra^mium  infinitum  : 
sod  hoc  est  falsura,  et  oranino  absurdum, 
ut  ex  se  liquet  :  ergo,  etc.  Probatur  se- 
quela  :  tum  quia  si  continuatio  augeat 
meritum,  crescet  istudin  omnibus,  et  sin- 
gulis  parlibus,  et  momentis  hora?.  Sed  in 
una  liora  dalur  infinita  raulfitudo  partium, 
et  momentorum,  siquidem  duratio  est  de 
genere  quantitatis,  qua?  osl  divisibilis  in 
infinitum  :  ergo  actus  meritorius  durans 


per  unam  horam  crescet  infinite  in  valore, 
et  raerebitur  praeraium  infinitura.  Tum 
etiam  quiasi  continuatio  auget  meritum, 
tunc  eadem  erit  proportio  meriti  conti- 
nuati  per  unam  horam,  ad  meritura  du- 
rans  pra^cise  per  unicum  instans,  qus  est 
illius  horffi  ad  prajdictum  instans  :  sed  hora 
excedit  infinite  instans,  cura  addat  infinita 
instantia,  et  partes  :  ergo  raeritura  conti- 
nuatum  per  unam  horara,  excedit  infinite 
raeritum  durans  per  unicum  instans  ;  at- 
que  ideo  importabit  infinitum  valorem,  et 
in  ordine  ad  pra^mium  infinitum. 

Confirmatur  primo,  quia  si  continuatio  conflr- 
augeret  raeritum,  et  non  in  infinitum,  se-  ^^^^^ 
queretur  quod  actus  interruptus  intra  unam 
horam  posset  ada^quari  valori  actus  conti- 
nuati  intra  eamdem  horam,  supposita 
aequali  intensione  utriusque  :  hoc  autem 
est  contra  id,  quod  loco  citato  diximus  : 
ergo  signum  est,  continuationera  non  au- 
gere  meritum.  Sequela  ostenditur  ;  namsi 
actus  V.  g.  ut  duo,  continuatus  per  unam 
horara  importat  valorera  ut  decera,  fieri 
poterit,  quod  actus  ut  duo  toties  intra  ean- 
dem  horam  interrumpatur,  et  repetatur, 
V.  g.  millies,  ut  importet  eundem  omnino, 
et  majorem  valorem. 

Confirraatur  secundo  :  nam  demus  duos  sccun- 
homines  elicere  actum  ejusdcm  inlensio- 
nis,  V.  g.  ut  duo,  cura  proposito  conti- 
nuandi  illum  per  unam  horam,  et  quod 
unus  eorura  statira  moriatur,  alter  perse- 
veretin  eliciendo  actura  per  illam  horam. 
In  hoc  casu  non  merebitur  unus  raajus, 
aut  distinctura  prasmiura  essentiale  quam 
alius  ;  siquidera  habuerunt  eandera  volun- 
tatem  efiicacera,  et  uni  defuit  sola  exequu- 
tio,  et  opportunitas  temporis  :  ergo  signum 
est.  quod  supposita  in  aliis  a^qualitate, 
continuatio  non  auget  meritum  pra^mii 
essentialis. 

73.  Ad    argumentum  negatur    antece-occurri- 
dens.  Etad  probationem,  adraissa  majori, '"'j(f,[f„'^' 
negamus  rainorera.  Cujus  probationes  adeo'^annez. 
efficaces  censuit  M.  Bannoz,  ut  dixerit  evi- 
denter    concludere.  Sed    quod    ineificaces 
sint,  et  intentum  non  evincant,  constabit 
retorquendo  illas  in  Adversarium.  Primo, 
quia  ipse  concedit  continuationem,  sicut  et 
alias    circumstanlias,  augere  mcritum  in 
ordine  ad  jjraBmiura  accidentale  ;  et  tamen 
non  inde  fit,  quod  actus  durans  per  unam 
horam  moroalur  praemium  accidentale  in- 
finitum  :  ergo  licet  continuafio  augeat  me- 
ritum  in  ordine  ad  prajmium  essentialo, 


191 


DK  CHARITATK. 


non  scquiliir  quoil  aclus  cliarilalis  couli- 
nuatus  per  unani  horam  morolur  pr;omium 
essonlialc  inlinilum  >Vri<»i(/(M't  urgciitius  ; 
nam  cum  ipso  dical  iiiionsiononi  morori 
pra?miuni  ossonlialo,  ct  actus  quoal  succos- 
sivc.  ot  conlinuo  inlondi  por  unam  lioram, 
fierel  hujusmodi  aclum  habere  valorom 
simplicitor  infinitum,  ct  mereri  pr.Tmium 
infinitum.  quod  tamon  ipse  non  concodet  : 
crgo  noc  ojus  argumoiilum  concludit.  Tcr- 
lio.  quidquid  sit  de  morito  in  ordino  ad 
pra?mium  ossontiale.  negari  nequit  quod 
perconlinualionemcroscat  bonitasmoralis, 
et  c-Dstimabilitasoperis,  ut  in  quolibet  ob- 
sequio  videre  licet ;  et  tamen  non  proplo- 
rea  crescit  infinite  :  ergo  idem  quod  prius. 
Quartu,  quia  aclus  malus  crescit  in  dofor- 
mitato  per  conlinuationom,  ot  ideo  juxla 
communom  Theologorumsonlenliamdura- 
tiosaltem  notabilisest  circumstanliaaggra- 
vans,  cui  major  pa?na  debelur,  et  qua?  ex- 
piari  debet  majori  satisfactione,  ut  patet 
ex  communi  Confessariorum  praxi  qui 
majorem  salisfactionem  injungunt  pro 
odio  Dei  continuato  per  unam  horam, 
quam  pro  odio  Dei  ejusdem  intensionis 
duranle  pra?cise  per  unum  instans  ;  et  ni- 
liilominus  odium  Dei  durans  per  unam  ho- 
ram  nonimportat  infinitam  deformitatem, 
nec  allenla  pra^cise  continuatione,  mere- 
tur  pcenam  simpliciter  infinitam  :  ergo 
idem  proportionabiliter  dicendum  est  de 
actu  bono,  et  meritorio  continuato  per 
unam  horam.  Unde  liannez,  et  omnes  de- 
bent  arguraentum  illud  dilucre. 

74.  .\d  primam  ergo  antecedentis  pro- 
bationem  respondetur,  valorem  actus  mc- 
ritorii  continuati  per  unam  horam  au- 
geri  JQxla  majorem  multiludinem  par- 
tium  aliquolarum  tumporis,  quibus  coexis- 
tit ;  et  quia  ista?  non  sunt  infinila?,  prop- 
terea  actus  continuatus  non  inde  conse- 
quitur  valorem  simpliciter  infinitum  ;  sed 
non  crescit  prajdictus  valor  juxta  nume- 
rum  partium  proportionalium,  et  momen- 
torum  cum  eis  percurrentium,  qua}  infinita 
sunt.  Et  ratio  differenii.E  est,  quoniam  so- 
la?  partes  aliquota^  addunt,  et  extendunt 
durationem  ;  unde  sicut  ex  harum  addi- 
tione  crescit  duratio,  ita  ex  corresponden- 
tia  aclus  ad  illasaugetur  meritum.  Partes 
autem  proportionales  non  necessario  ad- 
dunt,  sed  potiuscommunicant,  et  claudun- 
tur  sub  una  parte,  et  multiplicantur  versus 
minimum  :  quocirca  sicut  infinita?  partes 
proportionales  queunt  sub  una  parte  ali- 


quota,  ot  salis  brovi  conlinori  ;  ita  valor 
iinitus  valet  corres|)ondere  infinitis  parti- 
bus  proporlionalibus  sub  una  parle  aliquo- 
la,  seu  delerminata  conlenlis.  Quemadmo- 
dum  ergo  iiifiiiilas  partes  proportionales 
unius  hora?  non  consliluunl  nisi  unam  ho- 
ram,  qua?  est  linitum  quid  in  linea  dura- 
tionis  :  ita  omnis  valor  desumptus  ex  cor- 
rcspondenlia  ad  infinitas  partes  proportio- 
nales  contenlas  sub  una  hora,  estsimplici- 
ter  finitus,  et  in  ordine  ad  prasmium  fini- 
tum. 

Et  hinc  patet  ad  secundam  probationem  ; 
nam  admissa  illa  proportionali  corrcspon- 
denlia,  hora  non  exccdit  primum  instans 
per  infinitas  partes  aliquotas,  sed  solum 
secundum  parles  proportionaIes,communi- 
canles,  et  contentas  sub  duratione  limitata, 
ct  determiuata.  Undo  cum  merilum  augea- 
tur  secundum  correspondenliam  ad  partes 
non  proportionales,  scd  aliquotas,  ut  pro- 
ximc  diccbamus,  sequitur  quod  actus  con- 
tinuatus  per  unam  horum  non  augeatur 
infinite,  sed  habeat  valorem  certum,  et  li- 
mitatum.  (^ua?  doctrina  confirmari  potest 
omnibus  exemplis  supra  adductis.  Reco- 
lantur  quae  diximus  tract.  1 1,  disp.  4,  a  n. 
39,  ubi  huic  argumento,  et  aliis  replicis 
magis  ex  professo  occurrimus. 

Ad  primam  confirmationem  ncgamus  rrin.a 
scquelam  ;  nam  actus  interruptus  nequit  ir.atio 
repcli  in  omnibus,  et  singulis  instantibus*'"''"'"'- 
continuantibus  partes  proportionalcs  ;  scd 
solum  ininslanlibus  certis,  et  finilisconti- 
nuantibus  partes  aliquotas.  Cumque  in  his 
omnibus  duretetiam  actus  per  unam  ho- 
ram  persevcrans,nequitex  hac  parteexcedi 
per  actum  interruptum  ejusdem  inten- 
sionis  :  et  ex  alia  parte  illum  cxcedit  ra- 
tione  diflicultatis,  qua?  in  perseverando  in- 
Ycnitur.  Ad  probalionem  autem  sequela> 
respondetur  juxta  proxime  dicta,  non  esse 
admitlendam  suppositionem.  in  qua  actus 
interruptus  rcpetatur  per  plura  instantia 
certa  uniu?  hora?,  quam  sint  illa,  in  quibus 
aclus  continuo  durans  pcrscverat ;  impossi- 
bile  quippe  est,  quod  actus  continuatus  per 
unam  horam  non  duret  in  omnibus,  et 
singulis  instantibus  ejusdem  hora?,  in  qui- 
bus  alius  cessat,  ct  denuo  incipit.  Unde 
fieri  non  valct,  quod  si  ca^tera  sunt  paria, 
actus  pcr  horam  durans  sit  minoris  valo- 
ris,  quam  intra  eandem  horam  interrup- 
tus,  et  incipiens. 

Liximas,  si  aetera  siint  paria,  (lula  non 
negamus,  quod  actus  interruptus  et  ejus- 

dem 


DISP.  V,    DUB.  III. 


195 


dem  intensionis  queat  et  ex  aliis  circums- 
tantiis  suscipere  valorem,  quo  actum  per 
horam  continuatum  excedat. 
Dissdivi-  Ad  secundam  negamus  antecedens  lo- 
cuiida'.  qi^endo  de  actu  interno  meritorio,  et  conti- 
nuato  ;  quia  ipsa  continuatio  exercita  addit 
novam  difficultafem  supra  seipsam  ut  pras- 
cise  intentam  ;  sicut  didicilior  est  perseve- 
rantia,  quam  propositum  perseverandi  : 
qua  ratione  cum  ad  perseverandi  propo- 
situm  sufficiat  gratia  omnibus  justis  com- 
munis,  tamen  ad  ipsum  perseverare  re- 
quirilur  specialius  auxilium.  Illa  autem 
difficultas  nequit  non  afferre  specialem  ali- 
quam  asstimabilitalem,  et  addere  aliquid 
valoris.  Unde  ad  insertam  antecedenti  pro- 
bationem  dicendum  est.  duos  illos  homines 
fuisse  a^quales  in  proposilo  continuandi  il- 
lumactum.habuisseque  inhocaequalemeri- 
tum;  sed  illum  qui  actu  continuavit,  vicisse 
specialem  difficultatem,  atque  ideo  auxisse 
valorem.  Quod  autem  alteri  defuerit  oppor- 
tunitas  temporis,  solum  probat  non  deme- 
ruisse  in  suspensione  actus,  quem  inclioa- 
verat  ;  sed  non  probat,  quod  meruerit  si- 
cut  aller,  qui  exercite  continuavit.  Sicut 
etiam  solet  quis  privari  vita,  qua  si  frue- 
retur,  bona  opera  multiplicaret,  et  adae- 
quaret  sibi  meritum  illorum,  qui  ob  diu- 
lurnitatem  vitae  plus  laborant,  et  meren- 
tur. 

Diximus,  loquendo  de  aclu  intcrno,  et 
meritorio,  ut  excluderemus  opera  pure  ex- 
trinseca,  in  quibus  ratio  bonitatis  moralis, 
et  raeriti  in  ea  fundati  non  reperitur  in- 
trinsece,  sed  ad  summum  denominative; 
nam  in  his  operibus  diversitas  permanen- 
di,  stante  ajqualitate  in  dispositione  acluali 
mferiori,  sicut  non  variat  bonitatem  mo- 
ralem,  ita  nec  vanat,  nec  auget,  nec  dimi- 
nuit  valorem.  Et  ideo  ubi  adest  idem  pro- 
positum,  non  augetur  merilum  ob  solam 
continuationem  operis  oxterni. 
Aiia  75.  Alia  argumenta  mulfiplicat  Bannez, 
menta  ut  probet  in  promerendo  majus  pra^mium 
*"ve.^''  essenfiale,  solum  debere  attendi  majorem 
fervorem,  sive  intonsionem  charitatis;  noa 
veroaliam  bonitatem  moralem  desumpfam 
vel  ex  objecto  aliarum  virtufum,  vel  ex 
aliis  circumstantiis,  et  difficultatibus.  ijicut 
enim  censet,  quod  meritum  de  condigno 
pra^mii  esscntialis  solum  reperifur  in  acfu 
charitatis;  ita,  et  safis  consequenter  dtcet, 
augmenfum  praDdicti  prsemii  dumtaxal  re- 
periri  in  fervore,  si\e  intensione  operis 
charitatis.   Sed    prx-dicfa  argumenfa   fuse 


diluimus  m  tractat.  16,  de  Merito,  disp.  4, 
dub.  5,  cum.  seq.  ubi  plura  invenies,  quibus 
pra3sentem  resolutionem  confirmes. 

§  VII. 
Duo  prxcedentis  doctrinx  consectaria. 

76.  Ex  dictis  in  hoc  dubio,  et  praesertim  Priiiiuni: 

./.    •    r     .  •  •     .         corolla- 

a  num.  46,  infertur  primo,  unum  justum    rmm. 

perfectum  Deo  magis  placere,  et  magis  ip- 

sum  glorificare,  quam  plures  justi  tepidi, 

et  imperfecti.    Quoniam    ita    comparatur  ^[°^^*" 

unusjustus  perfectus  ad  plures  imperfec- 

tos,  et  tepidos,  sicut  unus  actus  charitatis 

intensus  ad  plures  actus  charitatis  remis- 

sos  :  sed  unus  actus  charitatis  perfectus  est 

melior  tam  physice,  quam  moraliter  plu- 

ribus   actibus  charitatis  remissis,  ut  loco 

citato  explicuimus,  et  propterea  majoris 

valoris,  ac  meriti  est  actus  charitatis  in- 

tensus  ut  centum,  quam  centum  actus  cha- 

rifalis  remissi  ut  unum  :  ergo  pariter  unus 

jusfus  perfectus  magis  Deo  placet,  et  ipsum 

glorificat,  quam  plures  justi  tepidi,  et  im- 

perfecti. 

Confirmatur,  et  explicatur  primo,  quia 

homo   conslituitur  per  gratiam  objectum 

congruum  divinas  dilectionis ;  et  ideo  ea- 

deni  est  proportio  justi  ad  justum  in  ter- 

minando  dilectionem  Dei,  et  gratia?  ad  gra- 

tiam  :  sed  una  gratia  magna^  intensionis 

est  melior  physice,  et  moraliter,  quam  plu- 

res  aliquae  gratias  remissaj  :  ergo  justus 

perfectus  est  Deo  objectum  gratius,  quam 

plures  alii  justi  fepidi,  et  imperfecti. 

Declarafur,  et  confirmatur  ulterius ;  nam 

cum  amor  Dei  erga  creaturas  noii  sit  affec- 

tivus,sedeffectivus;eomagisdiIigerecreafu- 

ram  dicifur,  plusque  in  ea  complacere,  qua 

majus    bonum  ipsi  communicat  :  sed  una 

gratia  perfecta,  et  valde  inlensa  est  majus. 

boimm,  (juam  plures  graliajremiss.e;  pluris 

quippe  habotur  una  gratia  intensa  ut  cen- 

tum,  quam   quinquaginta  gratia;   remissaj 

ut  duo;  idemque  dicendum  est  de  charitate, 

ut  loco  citato  ostendimus  :  ergo  Deus  magis 

diligit  jusfum  perfectuin,  qui  habet  gra- 

tiam  uf  centum,quam  pluresjuslos  tepidos, 

et  imperfeclos,  habentes  quinquaginta  gra- 

tias  remissas  ut  duo.  Cumque  Deus  magis 

id  diligat,  magisque  in  eo  complaceat,  quod 

magis  ipsum  glorificat  inanifestando  illius 

perfecfionem,  ex  eisdem  probalionibuscon- 

ficilur,  unum  justum  perlecfum  magis  glo- 


196 


DE  CHARITATK 


rificare  Deiini,  quani  plurcs  juslos  lepidos, 

et  imperfectos. 

EaOcn»      77.   Kt  licet  doclrina  liiijus  conseclarii 

suadoulr^'*  nobis  certa,  et  ut  censemus,  communis  ; 

exsarrj  quia  tamon  radix  est  aliarum  illationum, 

ra.     quas  nonnulli  minus  gratas  liabent,  oportct 

illam  magis  fulciro.  et  authoritale,  atque 

exeniplis  illustrarc.  Probatur  ergo  ex  illo 

Cani.  (J.  (;ant.   6  :  Scxaifinta  sunt   regin.r,  octoyinta 

concuhin,T,  ct  adolescentularum  nonest  nunie- 

rui.  l'na  est  coluinba  mea.perfectaryiea  :nna 

tst  matri  sur,  electa  genitrici  sux.  Viderunt 

cam  filiT,  et  heatissimam  prxJicacerunt,  etc. 

Ibi  unasponsa  tot  illis  nominibus,  colum- 

ba?,  perfect;p,  unica?,  bcatissimne,  etc.   in- 

signita,  pra^fertur  quampluribus  animabus, 

qu33  dicuntur  regina?,  concubinac,  et  ado- 

lescentula?,  cl  praj  cunctis  diligitur.  et  lau- 

datur  ;  quia  licet  ista}  justa?  sint,  non  tamcn 

ita  perfecta}  sicut  illa.  Lt  enim  communis 

Patrum  expositio  interpretatur  apud  Gis- 

^i"'  Jprium,   Sotomayor,  Martinum  Delrio,  et 

mayor.  alios,  reginx  significant  animas  proficien- 

Defrio.  *<?^  P^r  amorem,  concubinx  animas  profi- 

cientes  per  timorcm,  et  adolescentuiv  ani- 

mas  incipicntcs.  Omnibus  autcm  pra?poni- 

turiIIa,qua}divcrsisnominibussignificatur, 

i.p'-tnsa,  quia  videlicet  eximium  perfectionis 

gradum  obtinuit.   Fieri    ergo   potcst  ,   ut 

unus  justus  perfectus  magis  Deo  placeat, 

ab  60  ametur,   ipsumque  glorificet,  quam 

plures  justi  tepidi,  et  imperfecti. 

Nec  refert  diccrc.  eo  loco  sponsae  nomine 
significari  Ecclesiam,  aut  Deiparam.  Quo- 
niam  hoc  concesso,  optime  fieri  potcst, 
quod  etiam  anima  sancta,  perfecta,  et  Dco 
gratissima  significetur.  Communis  quippe 
Patrum,  et  Interprctum  sentcntia  cst,  spon- 
sam  in  co  libro  pro  his  tribus  supponere,  et 
cuncta  quae  ibi  dicunlur,  singulis  juxta  di- 
versos  scnsus  nptari.  Specialiter  autem  in 
loco  relato,  per  columbam,  et  electam  si- 
gnificari  animam  sanctam,  et  valde  per- 
fectam,  sentiunt  D.  Ambros.  Theodoret. 
Justus  Urgelit.  et  alii  apud  Gislerium  in 
append.  exposit.  n.  8. 

.\ddimus  locum  scmper  esse  pro  nobis, 

quajcumque  ibi  dicatur  sponsa;  nam  sicut 

illa  una  omnibus  praifcrtur,  ita  regina)  qua? 

sunt  sexaginta,    prajponuntur   innumeris 

adolescentulis.  Per  reginas  autem  signifi- 

Orfgen  ^'^"  animas  perfectas,  et  per  adolescentulas 

Nvssen.'  significari  animas  imperfectas,  licctingra- 

Enperi.'  tia  sint,  docent  coramuniter  Patres  apud 

^^tus'  Gislerium,  Origenes,  Nyssenus,  Theodoret. 

Apponi!  Rupert.  Psellus,  Justus,  Apponius,  et  alii. 


Si  autem  scxaginta  anim;p  i)orfccl;e  pra;fo- 
runtur  innumcris  animabus  justis  quideni, 
sed  impcrfcclis  ;  paritcr  qua^libot  illarum 
plurcs  istarumaiilcccllit,  quod  inlcndimu-?. 

Potcslquc  id  confirmari  cx  aliis  Scriptu-  jjuUiur 
TX  locis  :  nam  "2  Jieg.  cap.  2.  Anna  matcr  , «!"« 
Samuelis  cccinit  :  Donec  slcrilis  pcperit  plu- [xic^n- 
rimos.  Kt  tamen  tunc  solum  pcpereral  Sa-.,'"j^{.''*^ 
muelem.  Quod  si  Instoriam,  inquit  Kuthy-Kiniiym.' 
mius  in  Catena  apud  Cordubam  ad  eum  lo-  cdni. 
cum,  dicas  unius  tantum-   filii  mc.minisse, 
iltud  responderi  potest,  (juod  Samuelcm  di~ 
gnumpro  multis  esse  intelligat.  Addit  Men- ^''^"'•°^- 
doza  eadem  vorba  explicans  lib.  3  probl. 
3  :  Quia  unius  sanctUas  innumeram  aliorum 
muUitudincm  non  solum  cxxquabat ,  scdedam 
superabal. 

Dcinde  3  Reg.  18,  M.  P.  N.  Elias  dixit  :  :i  Ke«. 
Ego  rrmansi  prnphela  Domini  solus.  Et  ta- 
men  ex  eodcm  capitc  constat,  remansisso 
ccnlum  alios  Prophelas,quos  Abdias  timens 
Deum  in  speluncis  absconderat.  Sed  nodum 
solvit  D.  Chrysostom.  hom.  40  ad  popul.  d.  ciiry. 
Antich.  Klias,  inquit,  unus  erat ;  sed  totus 
mundus  non  cral  dignus,  quod  rependeretur 
ei.  Ht  mundus  quidem  innumera  millia  sunt, 
sed  nonsunt  milUa,  cum  nec  ad  unius  men- 
suram  perveniant. 

Pra3terea  2  Heg.  16,  Hebraei  Davidis  in-  2  Rcg. 
columitatem  multorum  millium  saluti  pra-     ^^' 
ferenles,    ipsum  retrahebant  a   bcllo    his 
verbis  :  Tu  unus  pro  decem  miliibus  com  ■ 
putaris.  Quod  licct  illi  rcferrent  ad  Regis 
dignitatcm  :  Nos,  inriuit  idem  Mendoza  l,Hon(ioz. 
cap.  4,  num,  5,  majori  jure  dicerc  pos.sc- 
mus,  propler  viri  sanctilatem.  Et  favet  huic 
expositioni  D.  Chrysost.  hom.  8,  in  Actn,D.ChT\. 
ubi  ait  :  Educile  in  bellum  centum  myria- 
des.  et  unum  Sanclum  ;  scimus  quia  plura 
operetur.  Exiit  Jesus  Nava  in  bellum,  el  so- 
lus  omnia  operalus  est  strenue.  Et  tamen  in- 
ter  Hcbrffios  alii  erantjusti  practcr  Davi- 
dcm,  ct  Jesum  Nave.  Fieri  ergo  potest,  ut 
unus  justusob  insignem  perfectionem  prao- 
feratur  aliis  pluribus  justis  non  ita  perfec- 
tis;etconscquentorquodmagis  Deoplaceat, 
ipsumquc  glorificot. 

78.  Quod  si  ad  cxcmpla  jam  rccurramus,  Kadem 
universalissimumest,in  quolibet  rerum  or-cipij^! 
dine  id,  quod  est  perfcctius,  pra^ferri  mul-  ^fur^_ 
torum    imperfeclorum    cumulo.    Profecto    piis. 
in  rebus  naturalibus  pluris  ajstimatur  unus 
lapis    pretiosus    selectus ,   quam    acervus 
coramunium,  ut  cxplicuimus  num.  46.  Ge- 
nerosissiraus  etiara  equus  pluris  habetur, 
quam  plures  alii  non  generosi,  et  carius 

vajnit. 


DISP.  V,  DUB  III. 


197 


vaenit.  Et  si  ad  artes  transeainus,  quis  sa- 

pientissimum  artificem  non  prasferat  mul- 

tis  aliis  inferioris  nota^  artificibus  ?  Quis 

non  dicat  unum  Apellem  antecellere  plu- 

rimos  pictores  imperfectos?  Idem  cernimus 

in  politicis;  unus  quippe  civis  valde  pru- 

dens,  et  Keipublica^  proficuus  pluris  habe- 

tur,  quam  multi  alii  non  ita  utiles,  ejusque 

amissio  magis  deplorari  solet,  quam  si  pe- 

reant  centum  de  media  plebe.  Id  ipsum  ap- 

paret  in  militaribus;  etenim  praBcIarus ali- 

quis  Dux  pluribus  militibus,  et  tyronibus 

pra?fertur,  et  pra?  multis,  si  pereat,  deplo- 

Chry.  ratur.  Et  utinquitD.  Chrysost.  homil.  40, 

jam  cit  iicMelius  est  esse  decem  peritos,  et 

«  generosos  milites,  quam  decem  inexper- 

«  torummillia.  Melius  est  duos  esseperitos 

«  nautas,  quam  innumeram  multitudinem 

«  inexpertorum.  Unus  erat  Moyses,  et  om- 

«  nibusplura  potuit.  L'nus  erat  JesusNave, 

«  sed  unus  sexcentis  millibus  plus  potuit. 

«  Ne  satagamus  hoc,    ut    multi  dumtaxat 

«  fiant,  sed  ante  hoc,  ut  probabiles,  etc.  » 

Sed  age,  veniamus  ad  aliud  exemplum, 

et  confirmationem,   qua^  rem   pra^sentem 

proximus  explicent,  et   fulciant.  Equidem 

in  Scholastica  Republica  sapientia  unius 

Doctoris  Angelici   D.    Thoma3  pluris   fit, 

quam  scientiae  plurimorum  Theologorum 

simul  sumpta^,  eorum  etiam,  qui  commu- 

niter  docti  censentur.  Majusque  damnum 

orbis  subiret   amittendo  unam  Summam 

Theologicam  Divi  ThomaB,  quam  si  amit- 

teret  sexcentos  Theologorum  communium 

libros  :   libentissimeque  quingentos  isto- 

rum,  ne  dicamus  quinque  millia,  donaret 

Respublica  Litteraria,  ut  unum  illum  pos- 

setad  se  revocare.  Et  hinc  considerationem 

elevare  possumus  ad  ordinem  gratia).  Nam 

profecto  sanctitatem,et  gratiam  Di  vi  Thoma) 

non  minorem  credimus  ejus  scientia  ;  nec 

beneaudiet,  qui  minus  sanctum,  quam  sa- 

pientem  fuisse  dixerit;  minusve  ut  sanc- 

tum  excessisse  justos  communes,  quam  ut 

sapientem    mediocriter    doctos.    Si    ergo 

unam  ejus  scientiam  multorum  Theologo- 

rum  scientiis  prajponimus ;  cur  non  praj- 

feremusejusgratiam  gratiis  multorum  in- 

ferioris  perfectionis?    Ncque    onim   ratio 

reddi  valet,  ut  non  sit  ajqualis,  vel  major 

excessus  gratiac  ad  gratiam,  qui,  et  qualis 

est  scientia)  ad  scientiam.  Quod  si  res  ita  se 

habet,  liquido  infertur,  unum  justum  per- 

fectum  magis  Deo  placere,  ipsumque  glori- 

ficare,  quam  plures  justos,  tepidos  tamen, 

et  imperfectcs. 


79.  Et  ha3c  sufilciebant  pro  veritate  nostri  Fuicitur 
consectarii  fulcienda.  Sed  placet  adjicere*jaP.o^^- 
judicium  viri  docti,  et  pii  Jacobi  de  Paz^ePaz. 
lib.  4,  de  vita  spirituali,  part.  2,  cap.  13, 
ubi  doctrinam  nostram  tradit  his  verbis  : 
«  Perfecto  vir  sanctus ,  atque  perfectus 
«  imago  Dei  est,  et  ab  ipso  Deo  quasi  in- 
«  credibili  cura,  diligentiaque  depicta,  quae 
«  mirum  in  modum  alias  Dei  communes 
«  imagines,  idest  communesjustos,  magni- 
«  tudine  pretii,  et  praestantia  decoris  exce- 
«  dit.  HaBC  ergo  imago  sanctitatis  divina?, 
«  qua  anima  reformatur,  et  decoratur,  ne- 
«  cesse  est  majorem  honorem,  et  gloriam, 
«  quam  alios  communes  justos  apud  omnes 
«  importet.  Nam  sicut  pictor  majorem  sibi 
«  gloriam  parat  ex  una  pulcherrima  effigie, 
«  quam  summa  industria  elaboravit,  quam 
«  ex  multis  imaginibus  imperfectis,  quas 
«  veluti  ludendo,  et  somniando  depinxit  : 
«  ita  universorum  Creator  Deus  cumulatio- 
«  rem  laudem,  et  gloriam  ex  uno  Francis- 
«  co,  aut  Dominico,  quam  ex  multis  justis 
«  tepidis,  et  imperfectis  decerpit.  In  istis 
«  enim  imago  Dei  in  vera  virtute  consti- 
« tuta,  et  ab  ipso  Deo  delineata,  licet  non 
«  effictoris  culpa,  obscura  est,  et  mille  im- 
«  perfectionum  lituris  fcedata;  quare  pa- 
«  rum  sapientiam  artificis  pra^dicat.  At  in 
«  viro  perfecto  imago,  aut  similitudo  Dei 
«  est  valde  pulchra,  atque  perfecta,  et  tanto 
«  splendore  circumdata,  ut  aspicientes  in 
«  maximam  admirationem  rapiat,  et  ad 
«  eximias  laudesartifici  referendas  alliciat. 
«  Orcnes  qui  in  hanc  imaginem  oculos 
«  mentis  intendunt,  stupentes  fatentur  do 
«  illa,  quod  de  Sole  in  Eccles.  43,  scriptum 
«  est  :  Vah  admirabile  opus  Excelsi,  etc.  » 

80.  Secundo  ex  dictis  infertur,  conver-coroiia- 
sionem  unius  peccatoris  ad  magnam  per-f'"'"se- 
fectionem    magis    Deo  placere,   ipsumque 
magis  glorificare,  quam  conversiones  plu- 
rium  peccatorum  ad  justitiam  tepidam,  et 
imperfectam.  Hoc  corollarium  evidenter, 
ut  existimamus,  infertur  ex  pra^cedenti. 
Tum  quia  conversio  estmotus,  seu  transitus 
ad  justitiam,  ac  proinde  speciem,  et  per- 
fectionem  ab  ea  mutuatur  :  sed  una  gratiaojtendi- 
intensa,   ac    perfecta    praoferlur   pluribus    tur. 
gratiis    imperfcctis,  et  remissis;  qua    de 
causa  unus  juslus  perfectus  magis  Deo  pla- 
cet,  ipsumque  glorificat,  quam  plurcs  justi 
tepidi,  et  imperfecti,  ut  supra  ostendimus  : 
ergo  convcrsio  unius  peccatoris  ad  insigncm 
perfectionem  magis  Deo  placet,  ipsumquo 
glorificat,  quam  conversiones  plurium  pec- 


1«.»8 


DK  CilAKITATK. 


Idom  as- 
sertuui 
probatur 
«xScrip- 

lura. 
Luf .  15. 


Thcophi 
Cajetan. 


calorum  ad  jiisliliam  topidani.  el  inipor- 
feclam.  Tum  rtiam,  quia  convorsio  pooca- 
toris  adjustitiam  lit  dispositivo  por  ojus 
actus;  undo  ad  rocipieiidam  msignoni  fjra- 
tiam  roquiruntur  actus  valdo  porfocli.  ot 
intensi:  ad  rocipiondum  voro  s>"iili;i"i  r^'- 
niissam  sutViciunt  actus  imporfocti,  ot  ro- 
missi ;  sic  cnim  pro  gratia  ul  contum  ro- 
•quiritur  actus  charitatis  ut  contum,  pro 
gratia  vero  ul  duo  suHicit  aclus  ut  duo  : 
constat  nutom  actum  cliaritatis  ut  centum 
osso  moliorom  plivsico,  et  moraiilor  vigin- 
ti,  aut  triginla  actibus  charitatis  ut  dao,  et 
majus  propmium  apud  Deum  mereri,  ut 
5upr?.  declaravimus  nnm.  10.  Krgo  conver- 
5io  uniuspeccatorisad  magnam  sanctitatom 
magisDeoplacct,  ipsumqueglorificat.quam 
conversiones  plurium  poccatorum  adjusti- 
tiam  topidam,  et  imperfectam.  Tum  deni- 
que.  quia  cuncta  exempla,  quae  num.  78 
cxpendimns,  et  probant  quod  facla  compa- 
ratione  inter  res  ejusdom  ordinis,  et  spe- 
ciei,  potest  una  valde  perfecta  plures  alias 
exa}quare,  imo  superare,  doctriiinm  hujus 
consectarii  etiam  cvincunt,  ut  facile  consi- 
deranti  constabif.  Quibus  exemplis  addi- 
mus,  dubitari  non  posse,  quod  conversio 
Magdalena?,  et  Sauli  ad  insignem  illam, 
quam  obtinuerunt  justitiam,  plus  Deo  pla- 
cuerit,  et  ipsum  magis  glorificaverit,  quam 
plures  ordinarias  peccatorum  conversiones 
ad  justitiam  communem,  et  imperfoctam. 
81..Sed  placot  in  hujus  veritalis  confir- 
mationem,  atque  illustrationem  expendere 
illud  Luc.  15  :  Dico  vobis,  quod  ita  f/audium 
erit  in  ccelo  super  uno  peccatore  pa-nitentiam 
ar/ente,  quam  super  nonafiinta  novem  juslis, 
qui  non  indigent pamitentia.  In  cujus  loci  le- 
gitima  intelligentia  laborant  non  parum 
Interpretes,  quia  cum  gaudium  Sanctorum 
in  crelo  circa  hominum  salutcm,  et  spiri- 
tualem  profectum  sit  majus,  vel  minusse- 
cundum  objoctorum  merita,  diversitatem, 
et  excessum  ;  cur  non  plus  gaudent  super 
nonaginta  novem  justis,  quam  super  unius 
peccatoris  conversione?  Imo  dicuntur  plus 
gaudere  de  ista,  quam  de  illis;  quia  id  de- 
notat  particula  comparativa,  quam,  ut  ob- 
sorvant  Theophil.  Cajetan.  et  alii.  Et  licet 
non  pauci  in  ea  sint  sententia,  ut  dicant 
gaudiumdepeccatoris  conversione  praferri 
gaudio  de  tol  justorum  sanctitate,  non  qui- 
dem  absolute,  et  simpliciter,  sed  solum  se- 
cundum  quid,  quatenus  in  illo  adest  spe- 
cialis  ratio  gaudendi,  eo  quod  mortuus 
fuerat,  et  revixit;  perierat,  et  inventus  est; 


qu;o  ratio  noii  orcurrit  iii  jusli.<  innocenti  - 
bus.  quann  i.s  absolutocumob  innocontiam, 
tum  ob  mullitu<linem  sint  molivum  majo- 
ris  gaudii.  Nihilominus  D.drogor.  .Magnusn.  GroR. 
/iun>il.  '.l\.supcr  l:ran().  1).  Thom.  in  Calena,  iv'"tiio. 
(ilossa,  Kabaiuis,  llugoCard.  Carthus.  .lan-  ,i^'"^^- 
senius,  et  alii  super  cif.  cap.  Luc.-e,  consent    nuco 
gaudiian  doconversione  unius  illi'.is  pccca-c,*rj|",us. 
toris  dici  absolutc  majiis,  ([uam  gaudium  •'■'"'^'ii- 
de  nonagiiila  novom  aliis  juslis;  quoniam 
propter  fcrvoniissimum  Dci  amorem.quem 
peccator  in  sua  conversiono  conccpit,  por- 
venit  ad  tantam  gratiam.  ct  insigncm  adeo 
perfectionis  gradum,  ut  pluris  a  Deo  abso- 
lute  ffistimetur,  quam    tol  alii,   qui  licet 
justi,  erant  tamcn  lepidi,  et  imperfecti,  at- 
que  inferioris  sanclitatis. 

Qualitcr  vcro  id  contingat,  ita  explicat 
Di\us  C.regorius,  quem  Clossa,  et  alii  imi-i^j^-j.^.ijcg. 
tantur  :  «  Considcrandum,  inquit,  nobis  fi"ioss. 
«  est,  cur  Dominus  plus  d^  conversis  pecca- 
«  toribus,  quamde  stantibus  juslisgaudiuni 
«  in  ccelo  esse  fatetur  ?  1'iide  hoc?  Nisi  quia 
«  plerum([ue  hi ,  qui  nullis  se  oppressos 
«  peccatorum  motibus  sciunt,  stant  quidem 
«  in  via  justitia},  nuUa  illicita  perpelranl; 
«  sed  tamcn  ad  coclcstom  patriam  anxie 
«  non  anlielant,  tantoquo  sibi  in  rebus  lici- 
«  tis  usum  prajbent,  quanto  se  perpetrasse 
«  nulla  illicita  meininerunt.  Et  plerumquo 
«  pigri  remanent  ad  exerccnda  bona  pra?- 
«  cipua,  quia  valdo  sibi  securi  sunt,  quod 
«  nulla  comniisorint  mala  graviora.  At 
«  contra  nonnunquam  hi  qui,  se  aliqua  il- 
«  licitaegisse  meminerunt,  ex  ipso  suo  do- 
«  lore  compuncti  inardescunt  in  amorem 
«  Dei,  seseque  in  magiiis  virtutibus  exer- 
«  cent,  cuncta  didicilia  sancti  certaminis 
«  appetunt.  omnia  mundi  derclinquunl , 
«  honores  fugiunt,  acceptis  contumeliis  \sc- 
«  tantur,  flagrant  desiderio,  ad  cnelestem 
«  palriam  anhelaiit ;  et  quia  se  errasse  a 
«  Deo  considorant,  damna  praBcedentia 
«  lucris  sequentibus  recoinpensant,  etc.  » 
Deinde  suddit  :  «  Majus  ergo  de  peccatore 
«  convertii.  quam  dc  slanle  justo  gaudium 
«  fit  iii  c*Io,  quia  et  dux  in  prailio  plus 
«  eum  militem  diiigit,  qui  post  fugam  re- 
«  versus  hostem  fortiter  premuit,  quam  il- 
«  lum,  qui  nunquam  terga  pr.cbuit ,  et 
«  nuiiquam  aliquid  fortitergessit. » Energo 
ralionem,  cur  unus  pcenitens  exevangelica 
sententia,  adhibitaPatrum  interpretatione, 
pra-fortur  iionaginta  novem  innocentibus, 
quia  videlicet  his  pigris,  te])idis,  et  imper- 
fectis  remaneiitibus,  illo  ad  ferventissimum 

Dei 


DISP.  V,  DUB.  III. 


199 


Dei  amorem,  et  eximium  sanctitatis  gra- 
dum  conversus  est,  ob  quac  pluris  apud 
Deum  aeslimatur,  quam  tot  illi  tepidi,  et 
imperfecti.  Quae  doctrina  a  fortiori  tenet 
facta  comparatione  unius  conversionis  ad 
perfectam  sanctitatem  cum  pluribus  con- 
versionibus  ad  justitiam  imperfectam,  et 
romissam. 

P"-  82.  Nec  refert  si  dicas  primo,  D.  Greg. 
in  verbis  relalis  non  prasferre  unum  jus- 
tum  perfectum  pluribus  aliis  justis  minoris 
perfectionis ;  sed  vel  plures  perfectos  plu- 
ribus  imperfectis,  vel  unum  uni.  Hoc  au- 
tem  nihil  probat,  ut  asseramus  conversio- 
nem  unam  ad  perfectam  sanctitatem  ante- 
cellere  plures  conversiones  ad  justitiam 
remissam,  et  imperfectam. 
Praciu-      Hoc,   inquam,  iion  refert;  quia  D.  Gre- 

ditur.  gQj.  praediclam  doctrinam  tradit  in  expo- 
sitione  textus  evangelici,  ubi  unus  pffini- 
tens  nonaginta  novem  justis  pra^fertur  ;  et 
intendit  explicare  veritatem  hujus  compa- 
rationis.  Unde  licet  expresse  non  repetat 
numerum  propositum  in  Evangelio,  sed 
quasi  indefinite  loquatur  ;  nihilominus  ne 
prasdictamcomparationem  evertat,  minime 
intelligendus  est  restrinxisse  suam  exposi- 
tionem  ad  aequalem  pojnitentium,  et  inno- 
centium  numerum ;  sed  resolutionem  ex- 
tendit  ad  omnem  eventum,  in  quo  pceni- 
tens  transit  ad  exccllentem  sanctitatis  gra- 
dum  ;  innocentes  vero^  sives  plures,  sive 
pauci  sunt,  remanent  tepidi  et  imperfecti. 
Aliter  enim  diminute  exponeret  textum 
Evangelii,  cujus  diflicultas  sita  est  in  de- 
clarando,  quare  gaudium  de  uno  pcenitente 
sit  majus  gaudio  de  nonaginta  novcm  justis; 
et  cur  unus  tot  justis   praeferatur  ?  Unde 

uugo    Hugo  Cardinalis  oidom  D.  Gregorii  inter- 

Card.  pretationi  insistens  non  reliquit  numerum 
indefinitum,  sed  retinuit  numerum  Evan- 
gelica^  comparationis  ;  sic  enim  loquitur  : 
«  Nota  quod  secundum  aliam  glossam  );(de- 
sumptam  videlicet  ex  Gregorio) «  per  nona- 
«  ginla  novem  juslos  intelliguntur  justi 
«  simpliciter,  de  quibus  est  gaudium  An- 
«  gelis  Dei,  sed  majus  de  peccatore  conver- 
«  so  :  sunt  enim  multi  justi  in  innocentia 
«  permanentes,  pauca  tamen  bona  facien- 
«  tes;  et  quia  videntur  esse  in  tuto,  quia 
«  non  faciunt  mala,  pigri  sunt  ad  bona. 
(c  Est  etiam  peccator,  qui  ad  pcfinitentiam 
«  converlitur,  et  ideo  conleritur,  et  tanto 
«  fervore  charitatis  accenditur,  ut  majus 
«  sit  gaudium  de  eo,  quam  de  multis  hu- 
«  jusmodi  juslis.  Et  conversus  ad  pccniten- 


«  tiam  plura  facit  bona,  quam  tales  multi : 
«  sicut  si  multi  in  pra^Iio  sunt,  qui  nec  fu- 
«  giunt,  nec  fortiter  dimicant  :  unus  est 
«  qui  fugit,  sed  post  fugam  strenue  agit ; 
«  iste  magis  diligendus  est  a  duce  exercitus, 
«  quam  illi  omnes.  » 

83.  Nec  iterum  refert,  si  respondeas  ^e-A|!j^'f|je^ 
cundo,  tam  in  textu  Evangelii,  quam  in 
expositione  Patrum  fieri  comparalionem 
unius  peccatoris  conversi  ad  plures  inno- 
centes,  in  qua  merito  asseritur  adesse  ma- 
jus  gaudium  de  conversione  peccatoris, 
quia  innocentes  carent  bono  eximio  pceni- 
tentiffi,  quo  peccator  conversus  exornatur, 
et  Angelos  Dei  laetificat.  Unde  pra^dictus 
textus,  adjuncta  etiam  Patrum  expositione. 
nequit  deservire  confirmationi  nostri  con- 
sectarii,  in  quo  conversionem  unius  con- 
versioni  pIuriumcomparamus,et  utrobique 
eadem  pcenitentiai  circumstantia  reperitur. 

Hoc,  inquam,  nihil  refert,  sed  facile  ever-Confnta- 
titur;  nam  quod  in  prajdicta  comparatione 
unus  poenitens  pr:cferatur  pluribus  inno- 
centibus,  non  potest  fundari  in  eo,  quod  a 
peccato  ad  justitiam  transierit ;  sed  in  eo, 
quod  per  excellentiores  actus  se  disposuerit, 
et  abundantiorem  gratiam  fuerit  consequu- 
tus.  Et  ratio  est  manifesta  ,  quoniam  ut 
tradit  Divus  Thomas  2,  2,  quxstione.  106, 
articulo  6,  cui  subscribunt  communiter 
Theologi,  absolute,  et  simpliciterloquendo, 
ac  ca^teris  paribus,  majus  donum  est,  ac 
subinde  majori  astimatione  dignum  inno- 
centia,  quam  poenitentia.  Unde  pluris  ha- 
benda  est  gratia  ut  decem  numquam  inter- 
rupta,  nec  culpam  supponens,  quam  eadem 
gratia  reparata  per  pojnitentiam.  Et  pro- 
feclo^nemo  dicet,  minori  aestimatione  di- 
gnum  Joannem  Baptistam,  quod  ejus  gra- 
tiam  nullum  peccatum  grave  personale 
pra^cesserit,  quam  si  post  plura  ad  eandem 
gratiam  rcsurgeret.  Quisve  alTirmabit,  Bea- 
tam  Virginem  minus  haberi  apud  Deum, 
quia  perpetuo  innocens  extitit,  quam  si  ali- 
quo  peccato  infecta  fuisset,  ex  quo  elevare- 
tur  ad  gratiamV  Quod  igitur  uims  po^nitens 
multis  innocontibus  pra2feratur,ut  in  Evan- 
gelio  profertur,  ncquaquam  provcnit  ob 
recessum  a  termino  a  quo,  sivc  ex  eo,  quod 
ille  peccata  exucrit,  qua)  isti  non  habue- 
runt ;  sed  propter  exccssum  in  termino  ad 
qucm,  quia  vidclicet  ita  ferventer  Deum 
amavit,  ut  intcnsiorcm  gratiam  praiomni- 
bus  illis  fuerit  assequutus.  Si  enim  suppo- 
neretur,  pa^nilentcm  impcrfecte,  scu  re- 
misse  se  gcrerc,  innoccntcs  vero  pcrfcctos 


200 


DE  CHAKITATE. 


existere,  nec  omnibus  illis,  nec  eorum  nli- 
cui  ad.equarctur  ;  sed  excederelur  ab  onini- 
bus.  el  singulis,   ut  discursus   propositus 
satis  evincilt  .  el   recte   expendit   Dionys. 
Dionys.  Carthus.  artuuh  3S,  ubi  exponens  relalam 
Carthus,  jententiam :  (ituulium  erit  iii  civlo  supcr  unu 
peccalurc  iHrnilcntunn  agenle,    quavi  super 
nonaginla  nocem  juslis,  etc.  adjecit  :  «  t>i 
«  istud  generaliter   de  quocumque   pa?ni- 
n  tente.  et  de  quibuscumque  justis,  sivo 
«  innocenlibus  intelligatur,  non  est  abso- 
M  lute  sumendum   ut  sonat,  quasi  simpli- 
«  citcr  Angeli  sancti  plus  gloriontur  de 
~  «  quolibet  pcenilente,  quam  de  quibuscum- 
x<  que  nonaginta  novem  justis.  Non  enim 
«  plus  gaudent  de  peccatore,  qui  post  pcc- 
«  nitentiam   non    pertingit    ad    magnam 
«  perfcctionem,    quam    de    gloriosissima 
«  Virgine  Maria,  de  beatis  Apostolis.  ac 
«  aliis  Sanctis  gavisi  sunt,  quando  adhuc 
«  erant  in  terra,  vel  quam  modo  de  ipsis 
«  laetentur,  etc.  »  Et  inferius  addit  :  «  Ab- 
.1  solute  loquendo,  si  comparemus  statum 
«  ad  statum,constat  quod  status  innoccntiae 
«  pra?ferendus   sit    statui   pcenitentiae,  eo 
«  quod  majus  Dei  donum  existat  innocen- 
n  tia,  quam  pccnitentia.  Si  vero  compare- 
«  mus  personam  unius  status  ad  personam 
«  alterius,  habent  se  sicut  excedens  ad  ex- 
«  cessum,  ita  quod  quidam  de  statu   uno 
«  praeferantur  quibusdam  de  statu  altero, 
«  secundum  quod  sunt  in  majori,  aut  mi- 
«  nori  charitate,  et  gratia.  Hinc  absolute 
«  loquendo  de  multis  justis,  ac  innocenti- 
«  bus,  tanquam  de  simpliciter  melioribus, 
«  majus  est  gaudium  Christo,  supernisque 
«  civibus,  quam  de  peccatoribus  paniten- 
«  tibus  quibuscumque.   «  Ha}c  Dionysius, 
in  quibus  liquido  affirmat,  rationem  ma- 
joris,  vel   minoriis    gaudii  in  evangelica 
comparatione  non  esse  transilum  ab  hoc, 
vel  ab  illo  statu;  sed  majorem,  aut  mino- 
rem  excessum  in  gratia,  et  charitatc.  De- 
sumpsitque  praedictus  Author  eam  doctri- 
nam  ex  D.  Gregor.  homil.  citata,  ubi  post 
verba  superius  adducta  inquit  :  «  Sed  inter 
«  hajc  sciendum  cst,  quia  sunt   plerique 
«  justi,  in  quorum  vita  tantum  est  gau- 
»  dium,  ut  eis  qua^libet  peccatofum  pani- 
«  tentia  pra^poni  nullatenus  possit.  Nam 
'X  multi  nuUorum  sibi  malorum  suntcons- 
«  cii,  et  tamcn  in  tanti  ardoris  afflictione 
«  se  exerccnt,  ac  si   a  peccatis  omnibus 
«  coangustentur.  »  Et  statim  infcrt :  «  Hinc 
«  ergo  coUigendum  est,  quantum  Deo  gau- 
«  dium  faciat,  quando  humiUter  plangit 


D.  Greg. ' 


u  justus,  si  facit  in  crclo  gaudium,  quando 
H  hoc,  quod  male  gessit,  pcr  paMiitenliam 
«  damnat  injuslus.  » 

Sl.  )-',x  quibus  omnibus  ita  confirmaturRobora- 
doclrina  coroUarii  nostri;  quoniam  elsi  j,'j!]{j^^^". 
innocentia,  ca;leris  paribus,  sit  meUcr  ritas, 
quam  pfcnilenlia;  nihilominus  unus  poeni- 
tens  fervidus,  et  perfectus  pra^fertur  muUis 
innocentibus  impcrfectis,  et  tepidis  :  ergo 
unus  pfenilons  fervidus,  ct  perfeclus  magis 
Deo  placel,  ipsumque  glorificat,  quam  muUi 
pocnitentcs  tepidi,  et  imperfccti  :  ergo  con- 
versio  unici  pcccaloris  ad  sanctitatcm  per- 
fcctam  magis  Deo  placct,  iUumque  glorifi- 
cat,  quam  conversioncs  plurium  peccato- 
rum  ad  justiliam  imperfcctam,  et  tcpidam. 
Antccedens  constat  ex  lextu  EvangeUi,  ad- 
juucta  ratrum  expositione,  ut  supra  expen- 
dimus.  Prima  vero  consequcntia  recte  in- 
fertur  ex  antecedcnti,  cum  ob  paritatem, 
tum  a  fortiori ;  si  enim  unus  peccator  poe- 
nitens  pluribus  justis  innocentibus  praefer- 
tur,  magis  debet  praeponi  pluribus  pecca- 
toribus  panilentibus  qui  gratiam  iUorum 
innocentium  non  exccdant.  Secunda  vero 
consequcntia  (qua^  est  consectarium  nos- 
trum) ,  patet  ex  prima;  quia  eadem  est 
proportio  conversionis  ad  conversiones,  et 
pocnitentis  ad  pcenitentes  :  crgo  si  fieri  po- 
test,  quod  unus  poenitens  magis  Deo  pla- 
ceat,  ipsumque  glorificet,  quam  plures 
pcenilontes ;  paritor  ficri  valcbit,  quod  con- 
vcrsio  unius  peccatoris  sit  Deo  gratior,  et 
gloriosior,  quam  conversiones  plurium 
pcccatorum,  quando  vidclicet  ille  disponi- 
tur,  et  transit  ad  gratiam  valde  intcnsam, 
isti  vero  disponuntur,  et  transeunt  ad  gra- 
tiam  remissam,  et  imperfectam. 

§  vni. 

Allud    antecedentis   doctrinx    corollarium. 

8.5.  Tertio  infertur,  magls  Dco  placere,  ,pg^jjm„ 
magisque  Deum  glorificare  concionatorem,  coroiia- 
et  magistrum  spiritualem,  qui   unum   ali-    """'' 
quem  peccatorem  convertit  perducendo  ip- 
sum  adstatum  perfectionis,  quam  qui  plu- 
res  convertit,  quos  tepidos,  et  imperfectos 
relinquit.  Hoc  conscctarium  (cujus  doctri- 
nam  statuit  N.  Nicolaus  a  Jesu  Maria  Polo- N.Nicoi. 
nus  in  apologia  perfectionis  vilae  spiritua-  jiar^^" 
lis ,  propaU.   3  ct   39),    vidclur    liquido 
inferri  ex  praecedcnti.  Quoniam  conversio  Proba- 
activa,  ut  sic  loquamur,  et  se  tenens  ex    ^'"'' 
parte  concionatoris,  et  spiritualis  magistri, 
proporUonari 


DISP.  V,  DUB.  III. 


•201 


proportionari  debet  conversioni  passivae  se 
tenenti  ex  parte  horainis,  qui  a  peccato 
transit  ad  gratiam  :  sed  conversio  unius 
peccatoris  ad  gratiam  intensam,  et  perfec- 
tam,  magis  Deo  placet,  ipsumque  glorificat, 
quam  conversiones  plurium  peccatorum  ad 
gratiam  imperfectam,  et  remissam,  ut  nu- 
mero  80  statuimus,  et  supra  declaravimus  : 
ergo  magis  Deo  placet,  ipsumque  glorificat 
concionator,  et  magister  spiritualis  con- 
vertens  unum  peccatorem,  illumque  per- 
ducens  ad  intensam,  etperfectamjustitiam, 
quam  qui  convertit  plures  peccatores,  quos 
tepidos,  etimperfectos  invia  justitiaB  relin- 
quit, 

Ad  haec,  objectum,  et  terminus  prsdica- 
tionis  est  justitia  illorum,  ad  quorum  con- 
versionem  prajdicatio  dirigitur  :  sed  unica 
justitia,  sive  gratia  intensa.  et  perfecta  est 
melior,  et  Deo  gloriosior,  quam  plures 
gratia^  imperfecta^,  et  remissae  ;  et  propte- 
rea  magis  placet  Deo  unus  justus  perfectus, 
quam  plures  justi  imperfecti,  ut  a  num.  76 
ostendimus  :  ergo  cum  actio,  et  motus  ha- 
beant  perfectionem,  atque  excessum  ex  ob- 
jecto,  seu  termino  ;  sequitur  quod  prasdi- 
catio  unum  convertens  ad  perfectara  justi- 
tiam  sit  melior,  et  Deo  gratior,  atque 
gloriosior,  quam  pra^dicatio  plures  conver- 
tens  a  peccato,  sed  eos  imperfectos',  ac  tepi- 
dos  relinquens. 
peritur  86.  Cffiterum  ad  legitimam  hujus  corol- 
yfcon.larii  intelligentiam  oportet  aliqua  obser- 
ectani  vare,  exquibus  ejus  veritas  magis  consta- 
bit,  et  quid  discursus  proxime  factus 
evincat,  apparebit.  Notandum  est  ergo, 
concionatorem  qui  aliquem  peccatorem 
convertit,  et  conversum  perficit,  minime 
id  elTicere  ut  causam  physicam  ,  sive 
principalem ,  sive  instrumentalem,  vel 
gratia),  vel  augmenli  ipsius  ;  imo  neque 
actuum,  quibus  pcenitens  ad  justitiam  se 
disponit.  Nam  causa  principalis  elTiciens, 
vel  augens  gratiam,  nulia  alia  esse  potest, 
'•  Tho.quam  Deus,  ut  docet  D.  Thom.  I,  2,  quxst. 
112,  artic.  1,  et  ex  professo  ostendimus 
tract.  [A,  dispiUat.  8,  dub.  1.  Kt  ipso  tan- 
tum  Deus  potest  in  aliena  voluntate,  et  in- 
tellectu,  et  in  anima  rationali  imraediate 
aliquid  efficere,  sive  illud  sit  actus,  sive 
liabitus,  sive  quajvis  alia  perfectio,  ut  cum 
eodem  S.  Doctoro  ostendimus  in  tract.  de 
Angelis,  disput.  M,  duh.  2.  Causa  vero  ins- 
trumentalis  pliysice  producens,  vel  augens 
gratiam  solum  sunt  Sacramenta  nova)  le- 
gis,  et  humanitas  Christi  Domini ;  illa  ut 
Salmant.  Curs.  theoloij.  tom.  XII. 


instrumenta  separata,  ha3C  autem  ut  ins- 
truraentum  divinitati  conjunctum.  Unde 
pra^dicator,  et  magister  spiritualis  solum 
concurrit  moraliter,  et  ministerialiter  ad 
peccatoris  justificationem,  et  sanctitatis 
augmentum,  quatenus  exemplo  vitaj,  et  ef- 
ficacia  doctrinaB  excitataudientium  animos, 
monetque  ut  peccata  detestenlur,  sectentur 
virtutes,  et  divina  mandata,  aut  etiam 
consilia  custodiant.  Atque  ideo  concionato- 
ris  actio  eo  erit  perfectior,  et  Dei  magis 
glorificativa,  quoquantum  est  de  se,  et  efTi- 
cacia  atque  perfectione  principii,  ad  majora 
movet,  et  praestantiores  actus  inducit ;  quod 
est  objectum  proprium  talis  actionis. 

Diximus,  (^wan/um  est  de  se;quia  sicut  Noia. 
adgravitatem  peccati  ejus,  qui  scandalizat, 
non  refert  an  ille,  cui  scandalum  pra^be- 
tur,  incidat  de  faeto  in  peccatum,  vel  non; 
sed  tota  scandalizantis  malitia  regulatur 
ex  occasione  ruiaae,  quam  ex  vi  proprii 
peccati  aliis  praabet  :  ita  ad  perfectionem 
operationis,  qua  quis  aliis  praedicat,  non 
refert  an  doctrina  ejus  de  facto  suscipiatur, 
et  conversionem  aliorum,  alque  profectum 
operetur  ;  sed  utrura  prasdicator  in  ordine 
ad  hoc  faciat  quod  in  se  est.  Unde  tota  ejus 
perfectio  pensari  debet  ex  fervore,  pra^s- 
tantia,  et  perfectione  actuura,  quibus  audi- 
tores  aggreditur,  ut  optime  vidit  D.  Ber- D. Bern, 
nard.  lib.  4  de  considerat.  ad  Evgen.  cap.  2, 
ubi  Pontifici  de  Romanorum  salute,  et 
correctione  diffidenti  haec  scribit  :  «  Noli 
«  diflidere,  curam  exegeris,  non  curatio- 
«  nem.  Denique  audisti  ,  curam  illius 
«  habe  :  et  non,  cura,  vel  sana  illum. 
«  Unde  dixit  quidara  :  non  est  in  raedico 
«  semper  relevetur  uta^ger.  Ita  quffiso,  fac 
«  tu  quod  tuura  est ;  nara  Deus  quod  suum 
«  est,  satis  absque  tua  solicitudine,  et  an- 
«  xietate  curabit.  Planta,  riga,  fer  curara, 
«  et  tuas  explevisti  partes.  Sane  incremen- 
«  tura,  ubi  voluerit,  dabit  Deus,  non  tu  : 
«  ubi  forte  noluerit,  tibi  deperibit  nihil.  « 
Quocirca  pncdicationis  perfectio  allendi 
debet  ex  propriis  ipsis,  nerape  excellentia, 
atque  enicaciu  :  quidquid  sit  de  aliorum 
fructu,  et   profeclu  in  re  subsequenlibus, 

Ubi  obiter  elucet  notabilis  diHereatia  in- 
ter  praedicationera  fervidam,  perfectam, 
atque  excitantera  ad  insignem  porfectio- 
nem ;  et  pr;Ddicationem  imperfectara,  ac 
tepidam,  qua)  solum  excitat  ad  statum  vul- 
garem  gratijc  remissa;.  Nam  prima  oo  ipso, 
quod  trahat  urium  ali(iuem  ad  statum  per- 
fectionis,  est  potens  trahere  alios  nmltos  ad 

14 


20-3 


DK  CHAUITATK 


cundeni  statuni  ;  nani  si  movotquem  nllo- 
quitur,  movcret  quantum  est  de  se,  pluri- 
mos,  si  adessent.  Seounda  vero  ex  eo,  quod 
plnres  moveat  nd  gratiam  remissam,  et 
statnm  vulfjari5  justiliJ3.  non  liabet  ut  oos- 
dem.  vel  alios  moveat  ad  sanctilatem  per- 
fectam.  nisi  ex  |;arle  ij)sius  pr.Tdicalionis 
nova  virtus.  et  enicacia  superaddalur.  In- 
de  in  hac  posteriori  defeclum  jierfcclionis 
arguit  illius  extensionis  defectus  ;  illi  vero 
piiori  niliil  nocet  defectus  exl<'nsionis  ad 
multos.  ()uod  discrimen  ex  infra  dicendis 
magis  npparebit. 
KoU-\  Diximus  etiani,  (juantuni  cnt  ex  cfficacia, 
et  pcrfcctioiic  principii;  quia  ut  concionator, 
et  spiritualis  magisler  labore  aliis  impenso 
placeat  Deo,  ipsumqne  glorificet,  oportct 
quod  ejus  actio  sit  in  se  bona,  ct  quod  ipso 
feit  Deo  gratus,  ct  acceptus.  Ut  enim  Salva- 
Luc.  p.  tor  ait  Luc.  'J  :  Quid  prodest  liomini,  si  mun- 
dum  unirersum  lucretur,  xnimx  vcro  su.v 
detrimcntum  patiatur  ?  Et  Apostol.  \,ad 
''13'^'  Corinth.  13,  inquit  :  Si  linguis  huminum 
loquar,  et  Angelorum,  charitatem  autem  non 
habeam,  factus  sum  velut  xs  sonaiis,  aut 
cymhalum  tinnicns.  Inde  ad  hoc  ut  anima- 
rum  cura  sit  alicujus  valoris,  et  meriti  apud 
Deum,  oportct  quod  sit  in  seipsa  operatio 
virtuosa,  nullaque  proinde  circiimstantia 
vitiata  ;  et  insuper  quod  procedat  ex  radice 
charitatis,  alioquin  pro  nihilo  rcputabitur 
apud  Deum,  licet  inter  homines  magnos 
excitet  rumores,  et  concursus.  Ex  quo  fit, 
prffidicatorem  qui  propriam  salutem  non 
curat,  nec  peccata  saltera  morlalia  cavet, 
etiamsi  innumeros  convertat,  nihil  apud 
Deum  moreri,  neque  ipsum  glorificare ; 
quipjje  impiorum  oj)era  non  probat  Altis- 
simus,  nec  placet  actio,  ubi  persona  displi- 
cet,  et  gratia  non  exornatur.  Quod  si  illo 
vociferante,  aliqui  convertantur,  vel  ad 
perfectionem  moventur,  totus  hic  fructus 
adacquate  tribuendus  est  soli  Deo,  et  verbo 
gratia:'  ipsius,  qui  jier  concionatorem  loqui- 
tur  sicat  per  asinam  Balaam  :  minimo  au- 
tem  praedicto  Pra?dicatori,  qui  prajcise  tunc 
se  habet  tanquam  aes  sonans,  aut  cymba- 
lum  tinniens,  ut  supra  vidiraus  ex  Apos- 
tolo. 
Aiiaob-  87.  Praoterea  observandum  est,  quod  li- 
servaiio.  pgt  praedicationi,  de  qua  loquimur,  possit 
perfectio  ex  pluribus  capitibus  provenire, 
ut  ex  objecto,  ex  fme  oj>erantis,  ex  dura- 
tione,  intensione,  et  aliis  circumstantiis, 
quae  solent  humanos  actus  afGcere  ;  nihilo- 
minus  ad  investigandum  exccssum  unius 


prajdicationis  supra  aliam  (ejus  videlicet, 
qu;p  uniim  |)Cccatorem  convertit  ad  insi- 
gnem  jierfcctioncm,  supra  illam,  quao  plu- 
res  convertit  ad  justitiam  tcpidam,  ct  im- 
pcrfcctam).  tantum,  aut  saltcni  potissime 
attendcrc  oj)ortct  objecta  utriusque  praedi- 
calionis,  illaque  simplicitcr  ccnscnda  est 
perfcclior,  Dco  gratior,  cl  magis  glorifica- 
tiva,  ([uaG  liabct  objcctiim  j)crfectius,  Deo 
grafius.ct  miigisglorificalivum  illius.  Tum 
quia  gcnerale  est,  ubi  comparatio  fit  abso- 
lute  inter  divcrsos  actus  quantum  ad  gra- 
dum  perfectionis,  loqui  de  perfectionc 
unicuiquc  convenienti  secundum  se,  et  cx 
spccie  sua,  qu;c  siimitur  ex  solo  objecto,  ut 
tradit  D.  'J'hom.  1,  2,  quxstinne  18,  artic.D.  tIio 
2.  l'ndo  cum  inquirilur,  vcrbi  gratia,  quis 
istorum  actuum  sit  perfcctior,  humilinre  se, 
vel  obedirc?  sensus  quacstionis  est,  quis  eo- 
rum  sitspccifice.  etex  parteobjecli  j^erfec- 
tior,  quidquid  sit  dc  aliis  circumstantiis, 
quaG  possunt  ita  variari,  et  augcri,  ut  ac- 
tum  ex  specie  sua  minus  perfeclum  red- 
dant  perfecliorem  aclu  ex  specie  sua  magis 
perfecto,  ut  in  simili  late  diximus  tractat. 
13,  disputatione  9,  dub.  3.  Tum  etiam,  quia 
sermo  comparativus  respicit  exfrema  se- 
cundum  aliquid  in  unoquoque  firmura,  et 
stabiie;  de  re  enim,  qax  mufatur,  crescit, 
aut  decrescit,  in  quantum  hujusmodi,  non 
potcst  certo  diffiniri,  an  sit  major,  vel  mi- 
nor  ;  modo  quippe  erit  unum,  et  modo 
aliud  ;  sola  autem  bonitas  ex  objecto  est 
firma,  et  immobilis  :  nam  qua?  sumitur  ex  • 
fine  operanfis,  et  ex  circumstantiis,  saepis- 
sirae  variatur,  eodem  actu  secundum  spe- 
ciem  permanente.  Tura  denique,  quia  nisi 
hoc  modo  discurramus,  locus  prajcluditur 
huic  quaistioni,  et  sirailibus  ;  nam  cum  po- 
tissima  operationis  perfectio  desuraatur  ex 
ultirao  fine  supernaturali,  et  ex  fervore 
charitatis  ;  interroganfi  quis  sit  perfectior 
actus  ?  sine  controversia  quilibet  resjwn- 
deret,  illum  essc  perfectiorem,  qui  fit  ex 
raajori  Dei  dilectione.  Sicut  indubifatum 
est  actum,  quo  B.  Virgo  vcl  festucam  ex 
terra  levaret,  excedere  in  perfectione,  ct 
merito  actum  alterius  justi  ex  objecto  per- 
fectissimum.  Utergo  pro  his  comparatio- 
nibus  detur  quaBstioni  locus,  oportet  atten- 
dero  ad  perfectionera  operationum  specifi- 
cam,  sivo  ex  objecto;  illaque  simpliciter 
perfectior  censenda  est,  quac  terminatur  ad 
objectum  simpliciter  perfectius. 

88.  His  suppositis,  facile  apparet  veritasserrioni» 
nostri  consectarii,  quoniam  illa  praGdicatio    f^^' 

est 


Exj)en- 
litur  as- 


DISP.  V,  DUB.  III. 


203 


est  perfectior,  et  Deo  magis  accepta,  quae 
habet  objectum  excellentius,  et  Deo  magis 
gratum  :  scd  praoclicatio  convertens  unum 
peccatorem  ad  magnam  sanctitatem,  habet 
objectum  excellentius,  et  Deo  magis  gra- 
tum,  quam  quaa  plures  convertit,  eos  im- 
perfecfos,  et  tepidos  relinquens  :  ergo  illa 
est   perfectior,   et   Deo  magis  accepta  ;  <ic 
subinde   Praedicator   qui    unum    aliquera 
peccatorem  converfit,  et  ad  magnam  per- 
fectionem  perducit,  magis  glorificat  Deum, 
quam  ille.  qui  plures  convertit,  eos  tepidos, 
atque  imperfectos  relinquens.  Haec  secunda 
consequentia  patet  ex  prima,  qua^  recte  ex 
pramissis  infertur.  Major  autem  constat  ex 
immediate  praenotatis.  ^Minor  etiam  liquet; 
nam  objectum  praedicationis  sunt  actus,  qui- 
bus  auditores,  et  pcenitenfes  ad  justitiam 
disponiintur,  ut  prasnotavimus  n.  86.  Actus 
autem  quibus  peccator  ad  insignem  perfec- 
tionem  disponitur,  debent  esse  actus  fer- 
ventis.simi,  et  excellentissimi  charitatis,  et 
contritionis  ;  et  actus,  quibus  homo  statuat, 
et  conetur  observare  non  solum  praecepta, 
sed  etiam  consilia  :  nemo  quippe  sine  hu- 
jusmodi  actibus  consequitur  egregium  sanc- 
titatis  gradum.  Sed  ut  peccator  disponatur 
ad  justitiam  tepidam,  et  imperfectam,  suf- 
ficiunt  actus  imperfecti  fidei  informis,  spei 
informis,   et  attritionis    conjuncti    sacra- 
mento.  Constat  autem  unicum  actum  per- 
fectissimum    charitatis    esse    pra^stantius 
objectum,  et  majoris  valoris,  atque  ffistima- 
bilitatis,  quam  plures  actus  ex  immediate 
relatis.  Ergo  pr;cdicatio  peccatorem  con- 
vertens,  et  trahens  ad  insignem  sanctitatis 
perfectionem,  habet  objectum  excellentius, 
et   Deo   magis   gratum,    quam    pracdicatio 
tionvertcns  plures  pewatores  ad  juslitiam 
topidam,  et  remissam. 
Evasio.      ^^-  I^espondebisprimo.objectum  utrius- 
que  praedicationis  non  esse  dumtaxat  actus 
pcenitentium,sed  includereetiam  gratiam, 
ad  quam  per  praedictos  actus  disponuntur  : 
gratia  autem  plures  juslificans  majus  bo- 
nam  est,  quara  gratia  unius,  licetista  gra- 
tiara  uniuscujusquo  iilorura  soorsim  surap- 
torum  exccdat. 
PrsBdu-       Sed   hoc   facile   evertilur.    Prirao,  nara 
'•'*"'•    eliara  concesso,  quod  objcclura  pr<-Ddicalio- 
nis  coraplcctetur  gratiam  eorum,  qui  con- 
vertunlur,  nihilonunus  ratioproximc  f<icta 
adhuc  [)ersisteret  in   suo  roborc.  Quoniam 
unica  gratia  intensa,  ct  valde  perrccta  me- 
lius  quid  est,  et  Deo  magis  placet,    quam 
plurea  gratiai  imperfcctaj,  ct  reraissae;  plu- 


ris  quippe  habetur  unica  gratia  ut  centum, 
quara  centuni  gratiae  ut  unura,  ut  a  num. 
76  ostendiraus.  Ergo  ex  hac  etiam  parte 
infertur,  pra^dicationemconvertentem  uni- 
cum  peccatorem  ad  excellentera  sanctita- 
tera  habere  objectiira  sirapliciter  perfectius, 
ac  subinde  esse  sirapliciter  perfectiorem, 
et  Deo  magis  gratara,  quam  prasdicatio- 
nera  plures  convertentera  ad  justitiam  im- 
perfectam,  et  remissara. 

Refellitur  secundo,  et  raelius,  quia  actus 
prffidicationis  nihil  aliud  est,  quam  exhor- 
tatio,  adraonitio,  et  consilium,  quibus  au- 
ditores  excitantur  ad  bonum,  et  a  malo 
retrahuntur  :  unde  illud  tantum  est  prajdi- 
cationis  objectura,  quod  cadit  sub  exhorta- 
tione,  et  consilio.  Sub  his  autera  non  cadunt, 
nisi  actus  illius,  cui  exhortatio  fit,  et  con- 
siliura  praebetur;  ut  enira  docet  D.  Thora.i>-  Tho 
1,  2,  quxst.  14,  art.  3,  consilium  solum 
versatur  circa  ea,  quaj  per  nos  libere  agun- 
tur;  frustra  quippe  alicui  consulitur  id, 
quod  sub  ejus  potesfate  non  est.  Gratia  au- 
tem  non  est  aliquid  agendum  ab  hominibus, 
quibus  prajdicatio  fit,  cura  solus  Deus  eam 
infundat.  Neque  aliquid  aliud  in  hoc  nego- 
tio  subest  eorum  potestati  saltem  imme- 
diate,  nisi  aclus  quibus  ad  recipiendam 
gratiam  se  praaparant.  Hi  ergo,  non  autem 
gratia,  habent  esse  per  se  prajdicationis 
objectura.  Quod  si  evangelici  oratores  ex- 
cellentiara  gratias  auditoribuscomraendant, 
sicut  etiam  extollunt  divinara  bonitatem, 
raisericordiara,  justitiara,  etc.  taraen  to- 
tum  hoc  eo  ordinant,  ut  excitent  auditorura 
animos  ad  eliciendum  actus,  quos  dixiraus, 
ex  quibus  proindo  regulanda  est  crainen- 
tia  praodicationis. 

90.  Kespondebis  sccando,  objectum  praG-Aliacva- 
dicationis  ejus,  qui  plures  convertit  ad  gra-  ^"^" 
tiara  imperfectara,  et  reraissam,  non  esse 
duntaxat  actus  imperfectos,  et  informes, 
quos  re  ipsa  eliciunt  conversi ;  licct  enim 
nomo  eorum  eliccretur,  adhuc  tamen  prae- 
dicatio  non  privaretur  omni  objecto,  nec 
careretomniperfectione,  utex  D.  HernardoD.Bwn. 
num.  80  vidimus.  Sed  ad  objectura  pra3- 
dictae  pr<T3dicationis  pertinent  etiani  illi 
actiis,  quos  pr<'Ddicator  elici  ab  audientibus 
intcudit  Et  quis  non  intendat  clici  plures 
pcrfcctissiraos,  et  formatos?  Undc  lii  etiani 
spectant  ad  objcctura  pr<-Ddicationis  conver- 
tcntis  plures  ad  justitiam  imperfectara,  et 
rcrai.ssam  ;  ct  consequenter  cx  hac  partc 
nequit  determinari  excosssus  intcr  utram- 
quc  pra;dicalioncm. 


204 


DE  CHAKITATK 


Cfiifuia     <>tcriim  hoc  olVugiiim  facile  pr;reludi- 
tiir;  iiam  «.'tiam  praHlicalor,   qui  unicum 
lanlum  ad  porfoctam  sanctitatom  conver- 
til.  vellot  plurimos,  et  innumoros  traliere 
ad  eandem  porfoctionom  ;  et  tamon  in  casu 
pnesentis  ditlicultatis    lutc    intonlio   non 
considoratur.   Quippe   si  attondorotur,  eo 
ipso  convertons  unum  ad  sanctitatem  per- 
fectam.  haberot  per  quod  evidenter  excede- 
ret  convertontom    plurcs  ad  justiliam  re- 
missam.  Ergo  neque  in  isto  debet  similis 
intentio  considerari.  Sod  in  ulroque  attendi 
debel  prapstantia  olTectuum,  quos  praDdica- 
tio  ex  vi  sua  nata  est  inducere,  sive  se- 
quantur  de  facto,  sive  impediantur  aliquo 
^mpu"'^  '^'^ice.  (Juod  exemplo   magis  manifeslum 
goaiio.  fiet.  Sit  v.  g.  praDdicalor,  qui  licet  a  mor- 
talibuscaveat,  de  progressu  tamen  virlulis 
parum  curet,  corporis  commoditatibus  in- 
dulgeat,  rorum  temporalium  abundanliam 
aucupotur,  hominum,  pracsertim  divitum, 
ac  potentium  familiarilati  se  ingerat,  et 
denique,  quantum  lex  divina  citra  culpam 
gravem    patitur,    per   sensibilia    didluat. 
Deinde  auditores  praecise  admoneat,  utetsi 
capitalibus  adstringantur,  de  di  vina  miseri- 
cordia  non  desperent,  sed  suo  tempore  ad 
confessionem  accedant,  doleates  quoniam 
gratiam    amiserunt,    quoniam  geheanam 
meruerunt,  quoniam  sunt  puniendi  in  aj- 
ternum,  nisi   resipiscant.   Profecto  hujus 
pra;dicatio  ex  vi  sua  non  est  apta  majorem 
effectum   in    animis  audientium   parere, 
quam  actus  supra  relatos  ;  quia  noque  pra^- 
dicationis  vcrba,  nec  vita)  pra^dicanlis  to- 
piditas  altius    aliquid   persuadent.   Unde 
quaecumque  alia  hujus  concionatoris  inten- 
tio,  vel   desiderium  majoris   profectus  in 
auditoribus,  est  quasi  non  esset  in  ordine 
ad  commendationem  ipsius  praBdicationis ; 
quia  est  omnino  inefricax   ad  pra;dictum 
effectum   pra^standum.    Econtra   vero    sit 
alius  pra^iicator  Apostolicac  vitae  studiosus, 
ferventi  charitate  flagrans,  panitentia?,  ac 
paupertalis  amator,  atque  abstinentiao,  vir- 
ginitatis,  Iiumilitatis.  cajtcrarumque  virtu- 
tum  apprime  sectator,  qui  perfectioni  vilac 
doctrinam  conjungens,  vcrbo,  et  excmplo 
moneat  auditores,  ut  tcrrcna  cuncta  dcspi- 
cientes  acternum,   et  divinum  bonum  ar- 
denter  diligant,  et  sola  pricceptorum  obser- 
vatione  non  contcnti   evangelica  consilia 
pro  viribus  custodiant,  atque  ad  perfcctio- 
nis  apicem  diligenter  aspirent.  Proculdubio 
hujus  praedicatio  habet  ex  vi  sua  parere  in 
audilorum  mentibus  perfectissimos  actus, 


ogrogiaqiio  virtutuni  opora,  quibiis  insignis 
sanctitas,  et  porfectionis  slalus  acquiritur; 
quippeet  verborum  energia,  el  pracdicato- 
ris  vita,  undo  illa  elllcaciaiii  Irahiiiit,  totum 
id  expostulant. 

91.  El  juxta  hunc  legitimuui  fionsum  et  Nostrai 
asserimus,  et  ratiosuperius  faclaconvincit,f,'f  Jg^f. 
praedicationom   convertcnlem    unum   ali-  'as.et 
qucm  ad   insigncm   perfectionem   habcreinonticf- 
praestantiusobjectum,  ac  subindoesse  sim-  "''^'''"' 
plicilcr  meliorem,  ct   Deo  magis  gralam, 
quam  pr;Ddicalionom  plurcs  quidcm  pccca- 
tores  converloalem,  scd  eos  tepidos,  et  im- 
perfectos  relinquenlem  ?  Loquimur  enim, 
ut  decet,  in  sensu  formali,  et  proprio  ;  et 
considerando  id,  quod  unaquaeque  illarum 
pra^dicationum   nata  est   inducere.   Unde 
nequc  doctrinam  rcstringimus  ad  effectum, 
quem  re  ipsa  auditoresconsequunlur,  juxta 
ea   qua3  supra  num.  80  ex  D.  Bernardo  ob-i^- Kcrii. 
scrvavimus.Nccoxlcadi  permiltimusadom- 
ne  id,   quod   pra}dicator  alias  inefilcaciler 
ialendit;  sed  adomnc,  et  solum  illud,  quod 
prasdicatio  ev  vi  sua  (ad  quam  etiam  perli- 
net  enicacia  cx  pra^dicatoris  vila,  cx  exem- 
plo  desumpla)  nata  est  eiricerc.  Et  in  hoc 
sensu  elucet  vis  ratioais  nostra3,  effugium- 
que  illi  adhibitum  evancscit ;  nam  prasdi- 
catio,  qua3  propter  verborum  efficaciam,  et 
vita3  exemplum  sufiicienscst  unum  aliqucm 
ad  pcrfectionis  slatum  perducerc,  ex  vi  sua 
habet  movere  ad  plurimos  actus  formatos, 
eosquc  perfocti.ssimos,  siae  quibus  nemo 
statum  illum  assequitur,  ut  constat  ex  su- 
pra  dictis.  Qua;  autcm  ob  vita;  imperfectio- 
nem  ,   et  vcrborum   tcpiditatcm,   etiamsi 
multos  convertat,  eos  tamen  duntaxat  mo- 
net  ,   et  movet  ad   gratiam   impcrfectam 
(quatenus  solum  monet,  et  movet  homiaos 
ut  fugiaat  mortalia,  et  sc  disponant  ad  re- 
cipieadum  sacrameata),  solummodo  ex  vi 
sua  habct  excilare  ad  actus  iaformes,  im- 
pcrfectos,  ct  remissos  ;  ii  quippc  sufficiunt 
ad  similcm  effectum  consequendum.  Pra^s- 
tantius  igitur  objeclum  habet    prima  illa 
prajdicatio,  quam  haec  secunda  ;  et  conse- 
quenter  illa  cst  perfcctior,  et  Deo  gratior, 
quam   ista.    Atque   ideo   pra^dicafor  ,    qui 
unum  aliquem  convertit  ad  insignem  sanc^ 
titatem,  magis  Deo  placcl,  magisque  ipsum 
glorificat,  quam  prajdicalor  plures  conver- 
tens,   sed  eos  tepidos,   atquc   imperfectos 
relinqucns,  ut  num.  83  statuimus.  E\m- 

92.  Quod  exemplis  etiam  demonstrari  j||^  ca- 
potest ;  nam  in  primis  ut  a  suprema  causa  riiasii 
ad  alias  descendamus,  Deus  magis  explicat  ^"il\[^' 

suam 


DISP.  V,  DUB.  III. 


205 


■suam  perfoctionem  efficiendo  unam  gra- 
tiam  valde  intensam,  qiiam  efficiendo  plu- 
res  gratias  reraissas  ;  sicut  ex  parte  ipsa- 
rum  gratiarum  melius  quid  est  una  gratia 
ut  centum,  quam  centum  gratia?  ut  unum  ; 
nemoque  negabit  in  una  sanctitate  B.  Vir- 
ginis  magis  splendescere  Dei  perfectionem, 
magisque  Deum  glorificari,  quam  in  sanc- 
titatibus  plurium  justorum  :  ergo  pariter 
praedicator  convertens  unum  aliquem  ad 
insignem  perfectionem,  magis  Deo  placet, 
ipsumqae  glorificat,  quam  qui  plures  con- 
vertit  ad  jurititiam  imperfectam,  et  remis- 
sam.  Patet  consequentia:  tum  quia  itti  pro- 
portionabiliter  se  habet  causa  moralis,  cu- 
jusmodi  est  prffidicator,  ad  pra^dictos  effec- 
tus,  sicut  se  habet  causa  physica  ,  nempe 
Deus.  Tum  etiam,  quia  ita  se  habet  exces- 
sus  causaj  ad  causam,  sicut  excessus  effec- 
tus  ad  effectum  :  ergo  si  unus  homo  con- 
versus  ad  insignem  sanctitatem  magis  Deo 
placet,  ipsumque  glorificat,  quam  plures 
homines  conversi  ad  justitiam  tepidam,  et 
imperfectam,  pariter  pra^dicator  conver- 
tens  unum  ad  insignem  sanctitatem  magis 
Deo  placet,  ipsumque  glorificat,  quam  qui 
plures  convertit  ad  justitiam  imperfectam, 
«tremissam,  ut  num.  34  argumentabamur. 
In  causis  otiam  artificialibus  idem  appa- 
ret  ;  nam  majorem  gloriam  sibi  comparat, 
plusque  meretur  pictor,  qui  unicam  ima- 
ginam  perfectissimam  pingit,  quam  qui 
pingit  plures  vulgares,  et  imperfectas  :  si- 
cutex  parte  ipsarum  imaginum  illa  pluris 
ffistimatur,  quam  ista^.  Idemque  videmus 
in  aliis  artificibus,  et  artefactis,  ut  conside- 
ranti  constabit,  et  experientia  liquet. 

Et  ut  ad  scientias,  et  doctrinas  transea- 
mus,  plus  laudis  meretur,  qui  unicum  li- 
brum  excellentis  doctrin;jc  scribit,  quam 
scribens  plures  indoctos,  insipidos,  et  nul- 
lius,  vel  exigui  fructus.  Nec  enim  minus 
laudari  debcret  D.  Thomas,  si  vel  unicam 
Theologiaj  Summam  scripsisset,  quam  gre- 
garii  Scriptores,  qui  plura,  et  grandia  vo- 
lumina  edunt.  Magister  quoque,  qui  uni- 
cum  discipulum  sapientissimum  sua  ins- 
tructione  facit,  magis  laudari  debet,  quam 
qui  plurimos  docct,  sed  eos  rudes,  et  in 
primo  scientia!  limine  relinquit.  In  quo 
comparationis  genere  multum  eminet  D. 
Ambrosius,  qui  D.  Augustinum,  Ecclesiaj 
lumen,  convertit  etdocuit,  ut  recte  tradit 
Francis.  Franciscus  iMendoza  lih.  'i  Virid.  probl.  3, 
Mcndoz  jjjjj  inquit  :  «  Licet  ad  perfoctam  Doctoris 
('  lauream  plurium  instructio,  ct  conver- 


«  sio  requireretur,  adhuc  conversio  D. 
«  Augustini  sufficeret  ad  D.  Ambrosium 
«  Doctoris  laurea  coronandum.  »  Idque 
probat  in  hunc  modum :  « Illa  D.  Augustini 
«  conversio  multis  aliis  conversionibus 
«  ffiquipolleret.  Nam  in  sacris  Litteris  unus 
«  vir  nimium  execellens,  et  facile  princeps 
«  multis  aliis  non  solum  confertur,  sed 
«  etiam  antefertur.  Unde  Ecclesiasticus 
«  cap.  IG  :  Melior  est,  inquit,  unus  timens 
«  Deum,  quam  decem  filii  impii  :  ab  uno 
«  sensato  inhabitatur  patria,  et  tribus  im- 
«  piorum  deseretur.  Quibus  verbis  aliqui 
«  addunt :  et  unus  justus  pro  toto  mundo.» 
Deinde  post  alia  subdit  :  «  Quare  cum  D. 
«  Ambrosius  unum  Deo  genuerit  Augusti- 
«  num,  innumeros  sine  dubio  filios  per 
«  Evangeliuragenuissecredendusest.  Nam 
«  unus  Augustinus  et  doctrina,  et  sanctita- 
«  te  innumeris  aliis  antecelluit ;  et  major 
«  ex  illo  tantum,  quam  ex  innumeris  aliis 
«  utilitds  in  Ecclesiam  redundavit.  Et  con- 
«  firraatur  ,  quia  quemadmodum  David 
«  unum  superans  Philistha^um  omnes  cen- 
«  setur  Philistinorum  acies  superasse  ;  et 
«  Judith  unum  ingulans  Holofernem  jugu- 
«  lasso  censetur  omnes  Assyriorum  legio- 
«  nes  :  et  Christus  Dominus  unum  Archi- 
«  daomonem,  ut  appellat  D.  Chrysostomus, 
«  prolligans  censetur  profligasse  omnes 
«  cla^monum  catervas ,  et  Christianorura 
«  pedibus  profligandas  subjecisse  :  ita  pla- 
«  ne  D.  Ambrosius  unum  superans  Augus- 
«  tinura  oranes  oranino  Manicha^orura, 
«  caeterorumqueha^reticorum  exercitussu- 
«  peravit.  Unde  ex  hac  unica  victoria  di- 
«  gnus  fuit,  qui  celeberrima  Doctoris  lau- 
«  rea  coronatus  triumpharet.  »  Hajc  pra3- 
dictus  Author,  quibus  et  doctrinaj  nostri 
consectarii  satis  aperte  subscribit,  et  nova 
suggerit  argumenta,  ut  existimeraus  pra9- 
dicatorera,  qui  unicum  hominem  ad  insi- 
gnera  sanctitatem  convertit,  non  minus 
mereri  lauream  Doctoris,  et  Apostolici  con- 
cionatoris  adoream,  quam  qui  plures  aut 
Indos,  aut  barbaros,  aut  peccatores  conver- 
tit  ad  justitiam  iraperfectam,  et  remissam. 


IX. 


Proponifur  ulfimum  corrollarium  ejusJem 
doctrinx. 

93.  Quarto  infortur  ex  supra  dictis,  me-Quartum 
liusquid  facere,  et  magis  Deum  glorificare  1°^^^^ 
pra}dicatorem,  sive  magistrum  spiritualcra, 


206 


DK  CHARITATK. 


qiii  iloclrina  sua.  vila">qii(>  oxoniplo  uniim 
justum  impcrfoclum  ad  magnam  porfoctio- 
ncm  pcrducit,  quam  qui  pluros  a  peccato 
convertit,   topidos,   et   imporfoctos  rolin- 

sojdc-  qupns.  Probatur  primo  ox  dictis  S  prajce- 
'""■•  dcnti  ;  nam  priTdicatio,  qu;c  vcrborum 
enicacia.vila^quooxomplo  porducit  aliquem 
ad  stalum  oxcollontis  sanclilatis,  idem  ob- 
jectum  habot,  sivo  oxtrahat  illum  a  statu 
pcccati.  sivcaslalu  grali.T  romissa};  utro- 
bique  enini  Jiabet  pro  objoclo  aclus  inten- 
sissimos  cxccllcntium  virtutum,  eosque 
gralia  informalos,  sivo  quibus  neque  pec- 
cator,  noquo  juslus  lcpidus  Iransit  ad  pcr- 
fcctionis  stalum :  orgo  utrobique  sortitur 
eandcm  pcrfectioncm.  Alqui  in  priori  casu 
talis  pra>dicatio  cst  pracslantior,  et  Deo 
magis  accepla,  ojusque  magis  glorificativa, 
quam  pra?dicalio  plurcs  pcccatorcs  conver- 
tens,  sed  eos  impcrfoclos  rolinquens,  ut  § 
pr.rce(l.  late  oslendimus :  ergo  idom  dicen- 
dum  cst  in  posteriori  casu. 

Confirmatur;  nam  vilao  exemplum,  ac 
verbi  cfTicacia,  qua?  movont  justum  imper- 
fectum,  ut  lcporcm  exuat,  et  perfectionem 
acquirat,  etiam  movent  illum  ut  abhorreat 
peccala,  et  illa  commisisse  vehemenler  do- 
leat:  hujusmodi  autem  dolor,  quantum  est 
de  se,  destruit  quodcumque  peccatum  mor- 
tale,  et  de  facto,  si  illud  invenirot,  destrue- 
ret :  ergo  pra?dicatio,  qua;  justum  imper- 
fectum  movet,  et  trahit  ad  insignem  perfec- 
tionem,habct  quanlum  cst  de  se,  eiricaciam 
extraliendi  illum  a  peccato,  et  pcrducendi 
ad  porfectionis  stalum ;  et  consequenter 
sive  de  facto  cxtrahat  a  peccalo,  sive  non, 
sortitur  eandem  perfectionem,  et  virtutcm, 
quibus  excedat  pra;dicationem,  qua?  plures 
peccatores  converlit,  sed  cos  imperfeclos 
relinquit. 
Mq-       04.  Respondebis,  exislentem  in  peccato 

«lum.  difficilius  converti  ad  jusliliam,  quamexis- 
tens  in  gralia  trahatur  ad  perfcctionem  ; 
nam  ipsum  peccatum  justitia?  obsistit,  retra- 
hitque  a  conversione  :  quod  impodimentum 
non  habet  locum  in  gralia  remissa  compa- 
rative  ad  perfectam.  Prxsertim  quia  diffi- 
cultas  ad  aliquam  formam  eomagiscrescit, 
quo  major  est  indispositio  ad  talem  for- 
mam,  proptor  elongalionem  subjecti  ab 
ejus  participatione  ;  peccatum  autem  mor- 
tale  est  maxima  indispositio  ad  gratiam, 
ejusque  augmentum,  ulpote  subjectum  ab 
ipsis  maxime  elongans  :  atque  ideo  diffici- 
liusest  peccatorem  converti,  quam  justum 
tepidnm  transire  ad  perfectionem.  Accedit 


oliam,  quod  iii  ordino  nalura>  lougo  difTi- 
cilius  est  mortuum  revocare  ad  vitam, 
quam  vivo,  licct  valdc  infirmo,  restituore 
sanitalom  :  ergo  in  ordine  supcriiaturaU 
difficilius  orit  mortuum  pcr  poccatum  ad 
vitam  gralia^  convorloro,  quam  oxistontem 
in  gralia,  licet  imporfecta,  et  infirma,  ad 
slalum  porfoctionis  porduccro.  Cum  orgo 
illud  opus  sit  cxcellontius,  magis  mcrito- 
rium,  magisquo  Doo  acceptum,  quod  cst 
diflicilius,  sequilur  melius  quid  facere,  et 
Deum  magis  glorifioaie  pra>dicatorem,  qui 
plures  poccaloros  ad  justitiam,  etsi  romis- 
sam  eonvertit,  quam  qui  jusluin  tepidum 
perducit  ad  porfoctioneni. 

9.").  Sed  hoc  elTugium,  quod  praecipuo<-'i>'ifuta- 
motivocontraria)  parlisinnititur,dupliciter  """■ 
pra?cluditur.  Primo,  quia  dato,  et  non  con- 
cc-sso,  quod  transitus  peccaforis  adjustitiam 
esset  diflicilior,  ([uam  transitus  justi  impcr- 
fecti  ad  perfecliuiiom,  minimeadliuc  infer- 
retur  plus  mereri,  et  Deum  magis  glorifi- 
care  pra^dicatorem  convertentem  peccato- 
rem  ad  justitiam,  quam  praodicatorem 
promovenlem,  el  perducentem  justum  tepi- 
dum  ad  perfectionem.  Et  ratioest,quoniam 
excessus  operis  meritorii,  et  Dco  grati  non 
regulatur  juxta  difiicuUatem,sedsecundum 
excellentiam  oLjecti  :  atqui  objectum  pra;- 
dicationis  moventis  justum  tepidum  ad 
perfeclionem  est  simpliciter  excollentius, 
quam  objectum  praedicationis  convertentis 
peccatorem  ad  justitiam  tepidam,  et  remis- 
sam  :  ergo  illa  est  molior,  et  Deo  gratior, 
quam  ista.  Consequontia  patet  :  minor 
etam  constat  ex  supra  dictis;  nam  objoc- 
tum  prioris  prasdicationis  sunt  actiis  per- 
fectissimiexcellentium  virtutum ;  objectum 
vero  posterioris  sunt  actus  remissi,  atque 
inferiorum  virtutum,  ut  §  jxrxced.  fuse  ex- 
plicuimus.  Major  autem  est  communis,  et 
vera  senlentiadesumptaex  D.  Thom.  tum  d.  tIio. 
aliis  lociis,  tum  specialitor  in  hac  2,  2, 
quxat.  27,  art.  8  ad  2,  ubi  ait:  v  1'lus  facit 
«  ad  rationem  meriti,  et  virtutis  bonum, 
«  quam  difficile.  Unde  non  oportet,  quod 
«  omne  difiicile  sit  magis  meritorium;  sed 
«  quod  sic  est  difiicilius,  ut  eliam  sit  me- 
«  lius.  »  Ex  quo  principio  rcsolverat  art. 
7  pnwec/.  dilectionem  amicorum  esse  me- 
liorem,  et  magis  meriloriam,quam  inimi- 
corum  dilectionem  ;  nam  licet  difficilius  sit 
diligere  inimicum.  quam  diligere  amicum; 
nihilominus  dilectio  amicorum  attingit 
objectum  melius,  et  magis  conjunctum. 
Cui  resolutioni  subscribunt  communiter 
Thomista!, 


DISP.  V,  DUB.  iir. 


207 


Capreol. 
Paludan 

Cajet. 
Baiincz. 
Aragon. 
AraQxo. 
Magist. 
Eichard 
Almain. 
Allisiod. 

Lorca. 

Suar. 
Valent. 


Alia 
ejusdem 
respoM- 
sionis 

impu- 
gnaiio. 


Thomistae,  Capreol.  inS,  dist.  27,  quxst. 
unic.  art.  1,  concl.  8,  Paludan.  quxst.  2, 
Cajet.  quxst.  cit.  art.  7,  ubi  Bannez  dub.  2, 
Aragon.  concl.  I  et2,  et  Arauxo  concl.  I, 
Et  65  aliis  Magister  in  3,  distinct.  30,  ubi 
Richard.  art.  1,  quxst.  3,  Almainus  quxst. 
unica,  .\ltisiodor.  tract.  5,  cap.  2,  quxst. 
ult.  Lorca  art.  7,  cit.  disputat.  31,  num.  10, 
Suarez  disp.  2,  de  chariiate,  sect.  3,  num. 
G,  Valentia  disput.  3,  <jru«5<.  5,  puwc^  3, 
et  alii  plures. 

Quae  doctrina  certior  adhuc  est  in  aliis 
comparationibus;  nam  difficilius  est  dili- 
gere  ex  charitate  proximum,  quam  Deum  ; 
et  nihilominus  dilectio  Dei  est  simpiiciter 
melior,  et  magis  meritoria,  quam  dilectio 
proximi.  Similiter  dilTicilius  est  diligere 
extraneos,  et  peccatores,  quam  diligere 
parentes,  et  Sanctos ;  et  tamen  melius,  et 
magis  meritorium  est  diligere  istos,  quam 
illos.  Et  goneralis  horum  ratio  est,  quam 
D.  Thom.  assignat;  nam  ad  rationem  vir- 
tutis,  et  meriti  plus  facit  bonum,  quam 
difTicile  :  Dous  autem,  amici,  parentes,  et 
Sancti  sunt  meliora  objecta.  et  digniora  di- 
lectione,  quam  proximus,  inimici,  extranei, 
et  peccatores.  Quod  motivum  etiam  militat 
in  nostro  casu,  quoniam  praadicatio  perdu- 
cens  justum  tepidum  ad  perfectionem,  ha- 
betobjectum  sirapliciter  perfectius  quam 
pra)dicatio  converlens  peccatores  ad  im- 
perfectam  justitiam,  ut  loco  citato  expli- 
cuimus. 

96.  Secundo  refellitur  eadem  responsio 
everlendo  directe,  quod  in  sui  patrocinium 
assumit;  quoniam  difTicilius  est  justum 
tepidum,  et  imperfectum  perduci  ad  per- 
fectionem,  siveegregiam  sanctitatem,  quam 
peccatorem  convorti  ad  justitiam,  lepidam 
tamon  et  remissam  :  ergo  ex  ipsamet  res- 
ponsione(si  verum  assumit),  infertur  me- 
lius  quid  facere,  et  magis  Deum  glorificare 
pra^dicatoiem,  qui  unum  justum  existen- 
tem  in  statu  justitia}  reraissc-e  perducit  ad 
perfectionem,  quam  pra^dicatorem  conver- 
tentem  plures  peccalores  ad  justitiam  tepi- 
dam,  et  imperfoctam.  Antecedens  patet  ex 
ipsa  experientia,  qua  deprohendimus  pau- 
cissimosex  his,  qui  cum  justi  sint,  manent 
tepidi,  et  pigri,  ad  perfectionis  statum  ali- 
quando  pertingero;  plurimos  autem  pecca- 
tores  quotannis,  etquolidie  per  sacramen- 
tum  pcEtiitontiae  recoriciliari.  Quod  non  ita 
contingeret,  nisi  illud  prius  esset  longe 
difTicilius,  quam  hoc  posterius. 

Probant  deinde  idem  anlecedens  ex  illo 


Apocal.    3  :  Utiiiam  frigidus,   aut  catidusxpoc.  3. 

esses:  sedquia  tepidus  es,  incipiamte  emovere 

ex  ore  meo.  Quo  loco  plures  hiterpretes  per 

tepidum  intelligunt  justum  remissum  ;  per 

frigidum  vero  peccatorem.  Diciturque  ille 

execrabilior  Deo,  quam  iste,  non  simplici- 

ter,  sed  secundum  quid,  quatenusestinillo 

difTicilior  dispositio  circa  transitum  ad  me- 

liorem  frugem,  quam   in  peccatore    circa 

gratiam.  Et  ita  exponit  pra^dictum  locura 

D.  Thora.  his  verbis  :    «  Utinara  frigidus^-  '^^'^- 

«  esses  existens  adhuc  in  peccatis,  aut  cali- 

«  dus  fervens  calore  charitatis.   Hoc  ideo 

«  dicit,  quia  homo  frigidus,  scilicet  non- 

«  dum  conversus,  ex  consideratione  pecca- 

«  torum  disponitur  ad  timorem,  et  poeni- 

«  tentiam.  Komo  autem  tepidus,   scilicet 

«  qui  conversus  est,  et  post  conversionem 

«  tepide  agit,  ex  conversione  habet  confi- 

«  dentiam  meritorum;  et  ideo  non  corri- 

«  gildesidiam,etitamanet  etduratvacuus, 

«  et  dignus  evomi  a  Deo,  etc.  »  Subdit  au-D.  Ttio. 

tem  inferius  :  «  Sed  objicitur,   quia  esse 

«  frigidum  estmalum  :  quomodo  ergo  dici- 

«  tur,  Utinam,  etc.  Respondeo  :  In  fiigido  Nota. 

«  homine,  qui  vel  fidera  plenam  non  ha- 

«  bet,  velsihabet,  quasi    nihil  boni  agit, 

«  duosunt,  scilicet  ipsa  frigiditas  mentis, 

«  et  materia  dispositionis ;  quia  licet  sit 

«  frigidus,  tamen  cum  non  sentit  aliud  in 

«  se,  unde  confidat,  et  ulterius  videt  mala 

«  sua,  ex  hoc  potost  facilius  disponi  ad  bo- 

«  num.  Tepidus  autem,  qui  aliqua  bona 

«  agit,  et  se  conversum  videt,  confidit,  et 

«  ex  confidentiadifficiliusseipsumcorrigit. 

«  Loquitur  ergo  de  frigido   non  quantum 

«  adculpam,  sivefrigiditatem,  sed  quantum 

«  ad  dispositionis  majorera   facilitatem.  » 

Cui  expositioni  suffragantur  D.  Hieronym.D.  Hier. 

D.  Anselm.  D.  Bernard.  Hayraon,  et  Lyra- p-^"g^|pj}- 

nus  relati  ab  Alcazar  super  priidictum  lo-naymo. 

11-  Lvra. 

cum  Apocalypsis.  Alcazar. 

97.  Clarissime  autera,   ct  ad    intonsio- 

nern    noslrara   tradit  eandera   doctrinara 

Joaniios  Cassianus  co//a/.  2,cap.  19,  ubi  excassian. 

sentontia  Abbatis  Daiiielis   distiiiguit  tres 

aiiimaD    status,    nempe  carnalem,    qui  est 

poccatorum,  et  in   vitiis  comraorantium  ; 

animalcm,  illorum  nimirum,  qui  a  sacculi 

vanitate,  et  peccatorumtenebris  adgratiam 

conversi,  nihil  do  profeclu   spirituali   cu- 

rant ;  ci  spiritualem,  illorum  videlicet,  qui 

pcrfeclioriis  statum  adepti  suiit,  vel  ad   il- 

liim  inardescuiit.    Docetque  carnalos   esse 

illos,   quos  Apocalypsis  fricjidos  appellat ; 

animales  vero,  quos  vocat  lepidos.  Et  red- 


208 


L)E  CHAKlTATb:. 


diMis  ralioiiom.  qiiaro  liiijusinodi,  nimiruni 

topidi.  qiiodammodo  doterioros  consonlur, 

Mou.   quam  frigidi,  sic  ait  :  «   Quia  facilius   ad 

«  salularom  convorsionom,  ac  perfoelio- 

n  nis  fasligium  carnalis  quis,  id  c>t  sa^cu- 

-  lari?,  vol  gonlilis  accodil,  quam  is  qui 

1  profossus  monachum,   noc  lamen  viam 

>'  profoclionis  arripiens,  ab  illo  semel  spi- 

>'  ritualis  forvoris  igne  discessit.  Ille  nam- 

•'  quocorporalibus  saltem  vitiis  luimilia- 

<v  tus.  alquo  immundum  se  sonliens  cogi- 

«  tationo  carnali.  ad  fontem  vora}  purifica- 

<(  tionis.  ac  porfoclionis  culmon  quandoque 

«  compunclus  accurrit ;  et  horescens  illum, 

«  in  quo  osf .  infidelitatis  gelidissimum  sta- 

<i  tum.  spiritus  ardoresuccensus  ad  perfec- 

n  tionom  faciliusevolabit.  Namquisemel, 

»  ut  diximus.  tepido  exorsus  inilio,   nio- 

«  nnclii  co^^pit  abuli   vocabulo,  nec  lamen 

•(  humilitate,  ac  forvore,  quo  debuil,   iter 

«  huju.s  professionis  arripuit,  infectus  se- 

'I  mol  hac  miserabili  luo,  et  in  ea  quodam- 

«  modo  resolutus,  nec  ex  se  ullerius  per- 

«  fecta  sapere.  nec  alterius  poterit  monitis 

«  erudiri.  otc.  »  Kt  deindesubdit  inferius: 

"  Quid  diutius   immoramur   in   liis,   quaj 

M  nobis  oxperimento  salis  comperta  sunt, 

«  el  probata  ?  Froquenter  enim  vidimus 

«  de  frigidis,  alque  carnalibus,   id   est  de 

«  saDCularibus,  ac  paganis.  ad  spiritualem 

«  pervenisse  fervorem ;  de  tepidis  vero, 

«  atque  animalibus  omnino  non  vidimus.» 

confir-  ^'"^-  Confirmatur  primo  ex  D.  Rernardo 

i"?''»  epixt.  96  ad  liichardnm  Fontancnscm  Abba- 
priDis* 
D.  Bern. /e;/i.  et  sorios  ejus,  ubi  hajc  habet :  «Quan- 

«  ta  audivimus,  et  cognovimus  ea,  et  fra- 

«  tres  nostri  uterque  Gaufridus  annuntia- 

«  verunl  nobis,  quemadmodum  recaluistis 

«  noviter  igne  Doi,   convaluistis  de  infir- 

«  mitale,   refloruistis  in  novitate  sancta. 

«  Digitus  Dei  est  isle  subtiliter  operans, 

('  suaviter  renovans,    salubriter   mutans, 

«  non  quidem  de  malis  bonos,  sed  de  bonis 

"  faciens  meliores.   Quis  dabit  mihi,    ut 

n  transeam,    et    videam    visionem    hanc 

«  magnam  ?  Nec  enim  minus   mira,    mi- 

"  nusvejucunda  ista  promotio  est,  quam 

«  illa   mutatio,  nisi  quod    multo  facilius 

'<   reperias  multos  sajculares  converti   ad 

«  bonum,  quam  unum  quempiam  de  reli- 

«  giosis  transire  ad  melius.  Karissima  avis 

«  in  terris  est,  qui  de  gradu,   quem  forte 

«  in  religione  semel  attigerit,  vel   parum 

'(  ascendat.  Vestrum  proinde,  dilectissimi, 

X  tam  insigne,  quam  salubre  factum  uni- 

'  versam  merito  laetificat  civitatem  Dei, 


«  quippo  quo  rarius,  oo  ot  charius,  elc.  » 
Quibus  porspicuo  Iradit  S.  Doclor,  facilio- 
rem  osse  multorum  convorsionem  a  malo 
in  bonum,  hoc  ost  a  peccalo  ad  gratiam, 
quam  unius  transitum  a  bono  ad  melius, 
sivoagratia  romissa  ad  intonsam,  ct  per- 
fectam ;  huncquo  posteriorem  transilum, 
sicul  ost  multo  rarior,  ita  et  Deoesselonge 
chariorem. 

Confirmatur  secundoex  D.  Thom.  2,  2,  CQnjjf, 
quxst.  181),  art.  1  ad  l,  ubi  reddens  ratio-  maiio 
nem,  cur  Christus  Dominus  non  solum  in-b.  Tho.' 
nocentibus,  sod  eliam  [)Cccatoribus  evange- 
gelica  concilia  sequenda  proposuerit,  et 
quare  adolescens,  cujus  fit  mentio  Malth. 
19,  non  fuerit  illa  sequutus,  bene  autem 
Mattha^us  publicanus,  et  peccator,  sic  ait  :  j^fgm, 
«  l'l  ergo  Dominus  ostenderet  pcrfectio-  W- 
«  ncm  consiliorum  utilem  esse  et  innocen- 
«  tibus,  et  peccatoribus,  non  solum  vocavit 
«  adolescentem  innocentem  ,  sed  etiam 
«  MalthaDum  peccatorem.  Sed  tamen  Mat 
«  thasus  sequutus  est  vocantem,  non  au- 
«  tem  adolescens  ;  quia  facilius  convertun- 
«  tur  ad  rcligionem  (in  qua  observantur 
«  evangelica  consilia,  quibus  ad  perfectio- 
«  nem  perducimur)  peccatores,  quam  illi, 
«  qui  de  sua  innocentia  pra;sumunt,  qui- 
«  bus  dicit  Dominus  IMatth.  21:  Publicani, 
«  et  meretrices  pra^cedunt  vos  in  regno 
«  Dei.  »  Nomine  autem  prxsumplionis  non 
intelligit  eam,  qua?  sit  peccatum  mortale, 
sed  veniale  duntaxat,  consistens  in  tepida 
quadam  securitatis  confidentia,  juxta  ea 
qua)  supra  ex  eodem  S.  Doctore,  et  ex  Cas- 
sianovidimus ;  nam  loquitur  de  juveno, 
quem  dicit  M?nocen^em,  atque  adeo  justum, 
tametsi  imperfectum,  et  tepidum.  Sentit 
ergo  majorem  in  his  esse  difTicultatem,  ut 
ad  perfectionem  transoant,  quam  in  pecca- 
toribus,  ut  convertantur. 

99.  Exquibusomnibus  inslauratur  ratio  Fnnda 
superius  facta;  nam   prajdicatio  perducens  J^^^JJ"^^ 
unum   ad    perfectionem,    habet  objectumni.s  rem 
melius,  et  diflicilius,  quam  pra?dicatio  plu- ^*'"''^'"'' 
res  peccatores  convertens  ad  justitiam  tepi- 
dam,  et  imperfectam  :  ergo  illa   est  opus 
melius,  et  Deogratius,  quam  ista  ;  et  con- 
sequenter  pra^dicator  perducens  unum  ali- 
qucm  ad  perfectionem,  mclius  quid  facit, 
et  magis  Deum  glorificat,  quam  pra^dica- 
tor  convertens  plures  ad  justitiam  imper- 
fectam,  et  remissam.  Ltraqueconsequentia 
patet  ex  antecedenti.  Et  prima  hujus  pars 
constat  ex  dictisa  num.  23,  nam  objectum 
praedicationis  perducentis  unum  ad  perfec- 
tionem. 


DISP.  V,  DUB.  III. 


209 


tio. 


tionem,  sunt  actus  perfectissimi  excellen- 
tium  virtutum  :  objectum  vero  praedicatio- 
nis  convertentis  plures  ad  justitiam  tepi- 
dam,  et  remissam,  sunt  actus  virtutum 
tepidi,  et  imperfecti.  Secunda  autem  ejus- 
dem  antecedentis  pars  liquet  ex  dictis  a  n. 
96,  nam  experientia,  et  Patrum  auctoritas 
probat,  transitum  justi  ab  imperfecta  jus- 
titia  ad  sanctitatem  perfectam  esse  difiici- 
liorem,  quam  transitum  peccatoris  ab  in- 
juslitia  ad  jusfitam  tepidam,  et  remissam. 
Observa-  100.  Et  ut  illa,  quae  effugiuin  hactenus 
impugnatum  pro  se  afferebant,  evidentius 
elidantur,  animadvertendum  est,  pecca- 
tum  mortale  indisponens  ad  gratiam,  posse 
comparari  vel  ad  Deum,  cujus  est  ipsam 
gratiam  infundere;  vel  ad  hominem,  cui 
incumbit  elicere  actus,  quibus  ad  illam  se 
prasparet.  Primo  quidemmodo  estmaxima 
indispositio,  quia  est  summum  demeritum 
reddenssubjectum  prorsus  indignura  bene- 
ficio  gratiai.  Et  hoc  pacto,  videlicet  per 
modum  demeriti,  redditgratiffl  coUalionem 
maxime  difiicilem.  Sed  quia  Deus  illam 
infundens  non  attendit  demerita  peccantis, 
sed  operatur  ex  liberali  misericordia,  prae- 
dicta  difiicultas,  quod  ad  praesens  attinet, 
pro  nulla  censetur  ;  quippe  auferenda  non 
estprajdicatorisexhortatione,  vel  poeniten- 
tis  actibus,  sed  misericordia  divina  gratis 
largiente  gratiam,  et  condonante  offensam. 
i^ecundo  autem  modo  non  est  maxima  in- 
dispositio,  sive  impedimentum  ad  gra- 
tiam  ;  sed  minor,  quam  sit  status  temporis 
in  homine  juslo  ad  perfectionem.  Licet 
enim  peccatum  mortale  sitsatis  magna  in- 
dispositio,  non  tamen  adeo  dilTiciles  reddit 
actus,  quibus  peccator  ad  gratiam  se  pra^- 
paret.  Quinimo  ipsa  peccati  furpitudo  ali- 
quo  modo  confert,  ut  homo  ad  vocem  pra^- 
dicatoris  facilius  animadvertat  suaj  foedi- 
tatis  dedecus,  suaique  damnationis  pericu- 
lum ;  ipsaque  peccatorum  cognitio  non 
sinit  illum  quiete  agcre,  sed  pungit,  ut 
pLBniteat  ad  minus  propter  gehenna)  me- 
tum;qui  dolor,  licot  imporfectus,  simul 
cum  sacramento  sufiicit,  ut  consequatur 
gratiam  saltem  imperfectam,  et  remissam. 
Econtra  vero  justum  imperfectum  non  est 
quod  adeo  slimulet,  ut  teporem  abjiciat,  et 
perfectionem  sectetur;  quia  extra  peccati 
mortalis  statum,  et  reatum  se  agnoscens, 
et  in  via  salutis  conslitutum  credens,  pa- 
rum,  vel  nihil  desuo  profectu  curans,  in 
suae  tepiditatis,  et  imperfectionis  statu 
quasi  securus  immoratur,  et  degit ;  et  prop- 


terea  difficilius  exerit  egregios  illos  virtu- 
tum  actus,  quibus  posset  promoveri  adper- 
fectionem,  ut  Patres  supra  relati  palam 
affirmant.  Et  haec  difficultas  spectat  dum- 
taxat  ad  prssentem  considerationem,  quo- 
niam  prajdicator  non  dirigitsuura  sermo- 
nem  ad  movendum  Deura,  ut  hominibus 
gratiam,  aut  perfectionem  conferat,  hoc 
enim  est  munus  orationis ;  sed  ad  moven- 
dum  auditores,  ut  actus  eliciant,  quibus  ad 
gratiam,  vel  perfectionem  se  praparent. 
In  hocque  legitimo  coraparationis  sensu 
difficilius  est  pracdicatorem  perduce  justum 
tepidura  ad  perfectionem,  quara  peccato- 
rem  convertere  ad  justitiara. 

Per  quod  patet  ad  id,  quod  illa  responsio  Moiiva 
primo  loco  afferebat.  Patet  otiam  ad  ejus  ^^oms" 
additamenta;  solumenim  probant,  quod  in  3^^^'" 
revocatione  peccatoris  ad  vitara  gratiae  sit 
major  difficultas,  quam  in  promotione  ad 
egregiam  sanclitatera,  facta  comparatione 
ad  Deura,  propter  demeritura  peccati  raor- 
talis,  nuod  sola  infinita  misericordia  Dei 
superari  potest ;  non  autera  in  ordine  ad 
actus,  quos  peccator,  ut  se  prasparet  ad  gra- 
tiam  recipiendam,  debet  elicere.  Maxime 
cum  ad  id  sufficiant  actus  imperfecfi,  et  in- 
formes,  qui  non  praerequirunt  vitam  gra- 
tia3,  ad  quos  eliciendos  sufficiunt  auxilia 
gratias  cum  statu  peccati  mortalis  compos- 
sibilia. 

Addimus  esse  latum  discriraen  inter 
exemplum  ibi  allatum,  et  rem  pra^sentem; 
nam  mortuus  in  ordine  naturali,cum  omni 
activitate  careat,  nullam  potest  adhibere 
dispositionera,  aut  conatura  ad  recipien- 
dara  vitam,  sicut  adhibere  potcst  infirmus 
ad  sanitatem;  et  ideo  restifutio  illius  est 
difficilior,  cum  sit  totaliter  ab  extrinseco. 
Mortuus  autem  spiritualiter  per  peccatum 
non  privatur  omni  virtute  acfiva,  sed  po- 
test  intellcctu,  et  voluntate  adjutis  per  fi- 
dera,  speni,  ct  auxilia  supernafuralia,  eli- 
cere  supernaturalos  operationes,  quibus  se 
pra^parct  ad  vifam  gratiae.  Undo  quantum 
adhoc  magis  assimilaturinfirmocorporali, 
quam  mortuo;  atquo  ejus  conversio  quan- 
tum  ad  difiicultatem  eliciendi  actus  praj- 
parantes  (quai  per  se  pertinet  ad  pra;sentem 
comparationcm,  ut  saepius  diximus),  potius 
comparanda  est  sanitafis  recuperationi  , 
quam  restitufioni  vitdC. 

101.  Sccunda  ratio  veritatem  nostri  con-  .sccun- 
sectaru  evincens  potost  ita  formari  ;  quo-  trseas- 
niam  majoris  ajstimationis  est  apud  Deum^fu,',ja.'* 
gratia  intensa  unius  justi  pcrfocti,  quam  memum 


210 


DI-:  CMAKlT.VrK. 


grali.p  romisso'  pliiriuin  justonim  imper- 
fectorum  :  ergo  magis  IVum  glorifical,  qui 
unum  illum  a  gratia  romissa  ad  oximiam 
perfoclionom  provohit,  quam  qui  oos  om- 
ncsadgratiam  romissam  convortit.  .\nto- 
cedons  conslat  ox  dictis  tolo  §  T.ol  brt'vitor 
suadotur,  quia  Uous  unumquomquea^slimat 
secundum  quanlitatom  gratije,  quam  ipsi 
tribuit  ;  ipsa  cnim  est  proprius  ofToctus, 
et  quasi  monsura  divinae  dilectionis,  ot 
aestimalionis  :  ergo  justum  sanctissimum, 
in  quo  sinl  centum  gradus  gratine,  pluris 
aestimabit.  quam  triginla,  vol  quadraginta 
iraperfoctos.  in  quorum  singulis  sint  duo 
lantum  gradus  gratia).  Consequentia  vero 
probatur,  quia  Deus  ex  nostris  oporibus 
glorificatur  juxta  eorum  bonitatem,  el  por- 
fectionem  :  unde  quo  opus  fuerit  excellen- 
lius,  eo  operans  Deum  magis  glorificabit. 
Pra?scrtim  quia  actus,  quos  diximus  esse 
objoctum  pra?dicationis,  disponunt  ad  gra- 
tiam  ,  et  ejus  augmentum .  cum  quibus 
proinde  ipsa  gratia  commonsurari  debet. 
Nam  licet  Deus  illam  liberalissime  com- 
municet ,   unicuique  tamen  tribuit  juxta 

Cr.nc.  propriam  dispositionom,  ut  docet  Conci- 
lium  Trident.  scss.  fi,  cap.  7,  et  constat  ex 
diclis  a  num.  20,  et  locis  ibidem  relatis. 
Unde  quantum  ad  prajsens  in  idom  coinci- 
dit,  quod  prajstantia  prajiicationis  mensu- 
retur  per  ipsam  gratiam,  et  quod  mensu- 
relur  per  prajdictos  actus. 

ETu-  102.  Respondebis  primo  negando  conse- 
quentiam,  in  qua  deducenda  videtur  falla- 
cia  commitli.  Quia  in  casu  antecodentis 
Deus  aestimat  justum  perfectum  ratione 
totius  gratiae,  quam  habet,  et  non  ratione 
solius  augmenti.  At  in  casu  consequentis 
Pra;dicator  non  concurrit  nisi  ad  augmen- 
tum  ,  quia  supponimus  invenisse  illum 
justum  constitutum  in  grafia.  Unde  oportot 
in  his  casibus  aliter  discurrere. 

Confu-      Sed  hoc  nihil  refert.  Tum  quia  prajdi- 

^^^'  catio  perducens  justum  ad  statum  perfec- 
tionis,  ex  vi  sua  movet  ad  actus  perfectis- 
simos,  qui  quantum  est  de  se,  sufliciunt  ad 
remissionem  culpae ,  et  primam  gratiae 
infusionem  :  unde  quod  gratia  supponatur 
infusa,  est  per  accidens,  etnihil  a;stimabi- 
litatis  diminuit  in  prffidicta  pra;dicatione, 
ut  supra  nnm.  90  raagis  explicuimus.  Tura 
quia  si  ratio  facta  expendafur,  convincit 
Deura  ralione  solius  augmenti  gratia?,  ad 
quod  pradicator  in  noslro  casu  concurrit, 
astimare  unum  justum  habenfum  centura 
gradus  gratia?,  supra  triginta,  aut  quadra- 


ginta  imporfoclos.  in  quorum  quolibel  sint 
duo  tantum  gradus.  Quoniam  pr;edictus 
justus  non  ada^quat  omnes  illos,  nec  ali- 
quom  eorum  excoditrationeessenti;cgrati;B 
pra^ciso  sumpta; ;  quandoquidom  in  singu- 
lis  eorum  invonitur  ha)c  ossentia,  ot  aliquid 
amplius.  Krgo  oxcessus  justi  perfectissimi 
supra  omnos,  cl  singulos  imperfectos  pro- 
venil  raiione  augmenti.  Cumque  ad  tale 
augmontum  pncdicator  concurrat  in  nostro 
casu  ;  sequitur  ut  juxta  praidictum  exces- 
sum  mensuranda  sit  ejus  excoUentia  supra 
pra;dicatorem.  qui  plures  convertit  ad  jusli- 
tiam  imporfoctam,  et  remissam. 

Quod  magis  declarat  sequens  conside- 
ratio  :  sit  casus,  in  quo  unus  prasdicator 
convertit  quadraginta  ad  gratiam  tepidara, 
|)uta  ut  duo  :  ex  quibus  alter  pra;dicator 
(remanenfibus  triginfa  et  novem  in  sua 
fepiditafe),  porducat  unum  ad  gratiam  ut 
contum.  Tunc  jusfus  liic  ut  cenfum  rafione 
i  essentiao  gratia?,  ef  illius  modica;  infensio- 
nis,  quam  per  primam  prajdicationem  ac- 
quisivit,  solum  asstimatur  a  Deo  sicut  unus 
do  roliquis  ;  quippe  prout  sic  nerainera  co- 
rura  excedit  :  igifur  quod  insuper  aesfirae- 
tur  a  Doo  fanfundem.quantum  ffistimantur 
omnes  alii,  et  adhuc  amplius,  est  rafione 
augraenfi ,  quod  assequifur  pra^dicafione 
illa,  per  quodque  ascendit  a  gratia  ut  duo 
ad  gratiara  ut  cenfum.  Si  orgo  ratione  aug- 
menti  unus  justus  perfectissimus  superat 
quadraginta  reraissos.  proedicator  qui  doc- 
trina3  eiTicacia,  et  vita;  exeraplo  ad  hujus- 
modi  augmentum  illum  perducit,  raajus 
quid  facit,  magisque  gloriosura,  quara  alter 
qui  quadraginta  ad  gratiam  remissam  con- 
vertit. 

103.  Respondebis  secundo  negando  ite-Aliaeva- 
rum  consequenfiam,  quia  praestantia  actio-  ^'°' 
nis  non  debet  pensari  ex  solo  fermino  ad 
quem,  sed  eliam  ex  termino  a  quo,  et  ex 
raodo,  quo  terminus  fit.  Solet  enira  effec- 
tus  iraperlectus,  qualisest  raaferia  priraa, 
postulare  actionera  perfectissimara,  nerape 
creationera  ;  cum  famen  forma  subsfantia- 
lis,  qua3  estlonge  pefectior,  possit  fieri  per 
generationem,  qua;esf  acfio  non  ifa  perfec- 
ta.  Et  ralio  est,  quia  maferia  prima,  cum 
sit  priraum  subjectum,  fit  ex  nihilo,  circa 
quod  non  potesf  operari  actio,  nisi  infini- 
ta  :  forma  vero  fit  ex  prajsupposito  subjec- 
to,  ad  quod  attingendum  sullicit  acfio  limi- 
tata.  Ita  ergo  in  nostro  casu,  prima  gratia 
quantumcunque  remissa  postulat  perfectis- 
siraara  actionem,  quia  debet  fieri  cum  des- 
tructione 


DISP.  V,  DUB,  III. 


211i 


tructioue  peccati  :  augmentum  vero  quan- 
tumcunque  raagnum,  non  habet  istum 
terminum  a  quo,  cum  inveniat  peccatum 
destructum,  atque  ideo  non  postulat  tam 
perfectam  actionem. 

Prseria-  Verum  ha3c  etiam  responsio  facile  refel- 
litur,  quoniam  praestantia  cujuslibet  actio- 
nissimpliciter  regulatur  ex  fme,  et  termi- 
no  ad  quem,  ex  termino  autem  a  quo  solum 
secundum  quid.  Unde  facta  comparatione 
inter  duas  actiones,  quarum  una  excedat 
ratione  termini  ad  quem,  et  excedatur  ra- 
tione  termini  a  quo,  alia  vero  e  contra  se 
habeat  ;  illa  erit  absolute,  et  simpliciler 
perfectior,   licet  ista  sit  perfectior  secun- 

D.  Tho.dum  quid.  Hac  ratione  D.  Thom.  I,  2,  q. 
113,  art.  9,  docet,  et  probat  justificationem 
impii  excedere  simpliciter  creafionem  uni- 
versi,  quia  habet  nobiliorem  terminum  ad 
quem,  nempe  gratiam  ;  quamvis  creatio  ex 
parte  termini  a  quo,  et  ex  parte  modi  fa- 
ciendi,  nempe  ex  nihilo,  excedat  justifica- 
tionem  impii,  qua^  fit  ex  praesupposito  sub- 
jecto,  ut  latius  explicuimus  ir.   1,"),  disp.  4, 

D.  Tlio.(/u6.  3,  conci.  2.  Docet  etiam  ox  D.  Thom. 
ibidem,  glorificationem  absolute  loquendo 
esse  opus  majus.quam  sit  justificatio  impii, 
co  quod  ferminatur  ad  communicandam 
gloriam.  qua>  cst  maximum  bonum  :  licet 
justificatio,  quia  fit  ex  peccato,  et  confer- 
tur  indigno,  sit  majus  opus  respective,  et 
secundum  quid,  ut  declaravimus  loeo  citato, 
conclus.  3.  Sicergo,  quod  conversio  pecca- 
toris  ad  gratiam  remissam,  et  pra^dicatio 
ad  illam  hortans  habeaiit  pro  termino  a 
quo  peccatum  ;  profectus  vero  justi,  et  pra3- 
dicatio  ad  illum  moven.s  habeant  pro  ter- 
mino  a  quo  gratiam  remissam,  minime 
obstat,  quo  minus  hfecsimpliciter  excedant 
in  perfeclione  :  quandoquidem  terminus 
ad  quem,  maximum  scilicet  incrementum 
gratia),  est  aliquid  perfectius,  ut  supra 
oslendimus.  Kxemplum  autem  de  crealio- 
ne  materia},  eteductione  forma)  nihil  con- 
vincit,  utinfran.  109  constabit. 

Adde,  excessum  illum,  quemconcedimus 
conversioni  ad  primam  giatiam  rationo 
termini  a  quo,  et  destructionis  peccati,  so- 
lum  esse  respcctu  actionis  Dei  infunden- 
tis  ipsam  gratiam  ;  sed  non  conducit,  ut 
similem  excessum  tribuamus  j)ra!dicationi, 
per  quam  talis  conversio  fit.  Quia  pradi- 
catio  non  respicit  gratiam  quatenus  fit  ex 
peccato,  sed  quatcnus  consoquitur  ad  actus, 
quibus  peccator  ad  recipiendum  illam  se 
disponit.  Cumque  hujusmodi  actus  nonsuf- 


ficiant  per  se  ad  expellendum  peccatum,. 
consequens  est,  ut  non  respiciant  illud  tan- 
quam  terminum  a  quo  necessario  destruen.-. 
dum  per  adventum  termini  ad  quem.  Aliun- 
de  vero  pra^dicti  actus  sunt  simpliciter 
imperfectiores  his,  ad  quos  movet  prajdi- 
catio  perducens  justum  a  statu  tepiditatis 
ad  statum  perfectionis,  ut  supra  n.  90  ex.- 
plicuimus.  Unde  pra^dicatio  hujusmodi  est 
simp]iciter,et  attentis  omnibus  opus  majus, 
et  Deo  gratius,  quam  praedicatio  plures 
quidem  peccatores  convertens,  sed  eos  te- 
pidos,  et  imperfectos  relinquens. 

104.  Tertia  ratio,  quaj  ad  confirmandamTertium, 
doctrinam  nostri  consectarii  potest  forma-  "e°o[^' 
ri,  est  hujusmodi  :  nam  inter  causas  phy-  t"on's 
sicas,  aut  etiam  morales,  quas  Deus  ordi-  vum.. 
navit  ad  producendum,  vel  augendum  gra- 
tiam  (cujusmodi  juxta  diversas  sententias, 
sunt  sacramenta)  illae  qua^  supponunt  pri- 
mam  gratiam,  et  perficiunt  eam,  uti  se 
habent  Eucharistia,  Confirmatio,  et  Ordo, 
sunt  simpliciter  perfectiores,  quam  I^aptis- 
mus,  et  Poenitentia ,  quae  ordinantur  ad 
producendam  primam  gratiam,  et  ad  ex- 
peiiendum  peccatum  :  ergo  inter  causas 
moraliter  influentes  (quo  pacto  se  habent 
pra^dicationes)  illa  quae  supponendo  gra- 
tiam  in  statu  remisso  concurrit  ad  illam 
perficiendam,est  absolute  perfectior,  quam 
illa,  qua3  concurrit  praecise  ad  primo  acqui- 
rendam  quandam  gratiara  remissara  ;  et 
consequenter  prasdicator  promovens  jus- 
tum  tepidum  ad  statum  perfectionis,  majus 
quid  facit,  et  magis  Deum  glorificat,  quam 
qui  plures  convertit,  cos  tepidos,  et  imper- 
fectos  relinquens.  Ista  seeunda  consequen- 
tia  constat  ex  prima,  et  ha^c  patet  cx  ante- 
cedenti  ob  paritatem  rationis.  Antecedens 
autem  quantum  ad  sacramentum  Eucha- 
ristia}  est  omnino  certum,  et  satis  aperte 
coUigitur  ex  his,  quaj  tradit  Concil.  Trident.  Concii. 
scss.  7,  can.  3,  ct  sess.  13,  c.  3.  De  quo  vi-  '^'''''' 
dcri  potcstBclIarm.  lib.  2,  de  Sacramentis,  Bcllarra. 
cap.  28.  Quod  vero  attinet  ad  ordiucm,  et 
coufirmalionem,  cst  manifcsta  doctrina  D. 
Thom.  3  part.  q.  65,  arl.  3,  ubi  posfquam  D.  Tlio. 
dixit,  quod  simpliciter  loquendo,  Sacra- 
mentum  Eucharistix  c:t  potissimwn  inter 
alia  Sacramenta,  idque  pluribus  rationibus 
ostendit,  ha)c  subjunxit  :  «  Aliorumautem 
«  sacrameutorum  comparatio  ad  invicem 
«  potcst  csse  mulfiplcx.  Nam  iu  via  neces- 
«  sitatis  Baptismusest  potissimum  sacra- 
«  nientum  :  in  via  autem  pcrfcctiouis  ?a- 
«  crameutum  Ordinis.  JNIedio  autem  modo 


-212 


m  CHAUITATK. 


<>  so  habet  sacramonliim  Confirmationis.  » 
Kt  do  aliis  saiTamontis,  subdit  :  «  Sacra- 
^i  mentiim  vero  PocnitontioD,  ot  Kxtroma! 
n  rnclionis  sunl  inforioris  gradus  a  prnc- 
«  dictis  sacramonlis,  qiiia  siciit  diclum  ost, 
«  ordinantur  ad  vilam  christianam,  non 
«(  per  se,  sod  quasi  jior  accidons  in  rome- 
»  dium  suporvonionlis  dofoctus.  Inler  qunD 
('  tamon  Kxtroma  rnclio  comparatur  ad 
>(  Pa?nitenliam.  sicut  Confirmatio  ad  Bap- 
«  tismuni;  ita  scilicot.quod  Paniitontia  est 
«  majoris  necessitatis,  sed  Exlroma  Unctio 
((  cst  majoris  perfeclionis.  »  Cui  doclrinaD 
subscribunt  Tbomist;r   art.   cit.  ut   videri 

Marii-  potost  apud  Martinez  de  Prado  ad  illain 

Prido.  quxst.  ilm.  3,  §  2. 

Bolwra-  \0r>.  Confirmatur,  et  doclaratur  amplius, 
'"•  quia  ita  proportionabiliter  comparantur 
inter  se  Baplismus,  et  Confirmalio,  sicut 
interse  comparantur  praDdicatioconvortons 
peccatorom.  el  pra?dicatio  justum  perficiens 
et  ad  sanctitatem  promovcns  ;  Baptismus 
enim  confert  primam  gratiam.Conflrmatio 
vero  illam  augel,  et  perficit  :  sed  Confir- 
raatio  gratiam  supponens,  augens,  et  pcr- 
ficiens,  est  sacramcntum  nobilius,  quam 
Baptismus  primam  gratiam  efiiciens  :  crgo 
pradicatio  justum  porficiens,  et  ad  sancti- 
talem  promovens  esl  melior,  et  majoris 
aDstimationis  apud  Deum,  quam  praDdicatio 
convertens  peccatorem  ad  gratiam  ;  et  con- 
sequenter  si  praDdicalor  justum  ad  insignem 
sanclitatem  perducat,  majus  quid  faciet, 
magisque  glorificabit  Deum,  quam  alter 
prffidicator,  qui  plurcs  peccalores  conver- 
tit.  sei  eos  tcpidos,  ct  imperfeclos  rclin- 
quit.  Cajtera  constant,  et  minorem,  in  qua 
poterat   esse    difficultas,    expresse    docet 

D.  Tho.D.  Thom.  tum  loco  cilato,  tum  etiam  ex- 
pressiusS  p.quxst.12,  art.  II.  ubi  expli- 
cato,  quare  Sacramento  Confirmationis  no- 
bilior  minislor,  nempe  Episcopus,  quam 
Baptismo  deputatur,  hanc  rationem  assi- 
gnat,  quod  licet  sacramentum  Baptismi  sit 
efiicacius  ad  remotioncmmali,  eo  quod  est 
spirilualis  regcneratio.ct  mutatiode  peccato 
ad  gratiam,  Confirmatio  tamen  est  efiica- 
cior  ad  proficiendum  inbonoquiacst  quod- 
dam  spirituale  augmentum  de  esse  imper- 
fecto  ad  esse  pcrfectum,  et  idcirco  nobiliori 
ministro  commititur.  Ita  in  corp.  arliculi. 

D.  Tho.  Et  in  rcsp.  ad.  2,  inquit :  «  Dicendum  quod 
«  sacramentum  Baptismi  est  efTicacius, 
a  quam  hoc  sacramentum  quantum  ad  re- 
a  motionera  mali,  eo  quod  est  spiritualis 
«  generatio,  quaj  est  mutatio  de   non  esse 


«  in  osso.  Iloc  aulom  sacramontum  ost  ef- 
((  ficacius  ad  proficiondum  in  bono,  quia  ost 
«  qiioddam  spiritualo  augmentum  de  e.eso 
«  imporfoclo  ad  osse  i^crfectum,  ot  ideo 
«  lioc  sacramontum  digniori  ministro 
«  commiltilur.  »  Et  in  rcsp.  ad  3,  addil  : 
«  Dicondum  quod  sicut  Rabanus  dicit  in 
«  lib.  do  iiislilulione  Clericorum,  signatur 
«  bablizalus  chrismate  in  summitate  capi- 
«  tis  per  Saccrdotom,  por  Pontificem  vero 
■■i  in  fronto,  ut  in  priori  unctione  significe- 
«  tur  super  ipsum  Spirilus  sancti  dcscen- 
«  sio  ad  habitationcm  Dco  consocran- 
«  dam,  in  secinvla  quoque,  ut  ojusdem 
«  Spiritus  saacli  soptiformis  gratia  cum 
«  onini  plenitudinesanctitatis,  et  scicntia), 
«  et  virtutis  veriire  in  hominom  declare- 
«  tur.Xou  orgo  proptcrdigniorem  partcm, 
«  sed  proptcr  potiorem  offoctum  ha^c  unc- 
«  tio  Episcopis  reservatur.»  QuaD  rationes 
vel  nullius  momcnti  sunt,  vol  probaut 
majus,  et  melius  quid  esse  perficore  justum 
perducendo  illum  ad  eximiamsanctitatem, 
quam  peccatores  convcrtere  rclinquendo 
eos  tepidos,et  romissos  in  justitia.  In  quo 
amplius  confirmando  non  immoramur, 
quia  nostram  resolutionera  illi,  cui  convin- 
cendo  non  sufficiunt  pra^raissa,  persuadero 
diffidimus. 

§   X. 

Occurritur  ohjeclionibus  adversus  doctrinam 
haclenus  tradilam. 

106.  Sed  contra  nostras  a3=;ertioncs  plurapj,j|||y|jj 
audimus  opponi,  et  primo  :  repugnant   in  argu- 
primis  nalurffl.  quia  in  compositi  niturnlis '"*'"'"'"■ 
constitutione,  quod  por  formam  perficitur, 
etconsummatur,  tamen  productio  materijo 

et  pra^slantior  c.st,ot  pra^slantiorom  ct  poton- 
tiorem  requiril  causam.  Quod  notissimum 
est  etiam  tyroiiibus  Philos()phiaD  candida- 
tis  :cujus  illaest  unica  ratio,quia  licet  malc- 
ria  in  se  imporfectissima  sit,  ct  expectet 
perfici  per  formam  ;  tamen  quiaex  nullo 
prajsupposito,sed  ex  purc  nihilofit,non  po- 
test  fieri,  nisi  ab  omnipotonti  causa,  quara 
rainime  requirunt  perfectissimas  forraaj 
substantiales  raatcrialcs. 

107.  Rospondotur  hanc  objectionera  veljjjiyjjy^ 
continere  intolerabilcra  errorera,  vel  nul- 

lam  essecontra  coroUaria  noslra.  Nam  vel 
discrimen  consliluit  inter  materiara,  et 
forraam  penes  hoc,  quod  productio  formaj 
matcrialis  nullura  requirit  inlluxum  causaj 
omnipotenlis 


DISP.  V,  DUB.  III. 


2ia 


omnipotentis,  quem  taraen  productio  ma- 
teriae  necessario  postulat.  Et  hunc  sensum 
sonant  verba  illa  :  guam  (videlicet  causam 
omnipotentem)  minimc  requirunt  perfectis- 
simx  formx  substantiales  materiales.  Sed 
est  intolerabilis  Manicha^orum,  et  aliorum 
D.  Tho  haereficorum  error,cujus  meminitD.Thom. 
1  part.  quxst.  65,  artic.  1,  et  aliis  locis  ibi 
in  margine  citatis.  Vel  discrimen  stat  in 
hoc,  quod  licet  tam  formaj,  quam  materia 
ad  sui  productionem  requirant  influxum 
prima?  causae  omnipotentis  ;  nihilominus 
productio  formae  una  cum  hoc  influxu 
causa^  prima3  admittit  concursum  causa^ 
creatffi,  quam  non  admittit  materia  ;  quia 
illa  potest  fieri  per  eductionem  ex  prffisup- 
posito  subjecto,  materia  vero  solum  per 
creationem  ex  nihilo,  et  creatura  solum 
potest  agere  ex  subjecto  pra^supposito.  Et 
in  hoc  sensu,  qui  dumtaxat  potest  ab  Ad 
versario  intendi,  objectio  est  prorsus  inef- 
ficax.  Nam  ex  eo,  quod  forma  admittat 
concursum  utriusque  causae,  primae  vide- 
licet,  etsecundas  ;  materia  vero  unius  tan- 
tum,  scilicet  primffi,  quo  pacto  inferri  po- 
test  productionem  materiaj  esse  prajstan- 
tiorem,  et  exigere  nobiliorem  causam? 
Prffisertim  cum  materia  non  terminet  per 
se  actionem,  sed  fiat  ad  productionem 
compositi,  et  forma?,  sub  qua,  et  per  quam 
participat  exisfentiam,  ut  docent  commu- 
niter  Thomista^.  Et  rursum,  dato  quod 
materia,  et  forma  fierent  per  distinctas, 
et  partiales  Dei  actiones  ;  et  dato  etiam, 
quod  productio  materia^  esset  perfectior, 
quam  productio  formae,  quid  inde,  ut  col- 
ligatur  productionem  gratiaj  esse  nobilio- 
rem,  quam  augmenti  ejusdem  productio  ? 
Nam  ralio,  quam  Adversarius  assumit,  ut 
judicet  productionem  materia}  praecellere, 
innititur  in  eo,  quod  est  crealio  extrahens 
materiam  ex  nihiio.  Ea  vero  in  pra;senti 
locum  non  habet,  quia  gratia  non  fit  ex 
nihilo.sod  ex  subjecto  praosupposito,sicut  et 
ejus  augmentum  :  unde  actio  gratiam  produ- 
cens  cx  vi  modi  attingendi  terminum,  non 
habet  inquocxcedat  actionem.por  quamea- 
dem  gratia  perficitur.  Aliunde  vero  habot 
in  quo  excedatur,  ut  supra  ostendimus,  et 
prfficipue  «um.  93   et\i)\. 

108.  Addimus  objectum  directum,  et  im- 
mediatum  praedicationis  non  esse  gratiam, 
nec  augmentum  ipsius  ;  sed  actus  quibus 
auditores  se  disponunt  ad  suscipiendam 
gratiam,et  ejus  augmentum,  ut  supra  num. 
8G  declaravimus.  Actus  autem  disponen- 


tes  ad  augmentum  gratiae  sunt  simpliciter 

perfectiores,  quam  actus  qui  sufTiciunt   ad 

primam  gratia?  infusionem,  ut  constat  ex 

ibidem  dictis,  et  numcro  90,  cum  sequenti- 

bus.  Unde  praedicatio  promovons  justum 

tepidum  ad  perfectionem  habet  excellen- 

tius  objectum,  quam  praadicatio  convertens 

peccatorem  ad  justitiam  ;  et  aliunde  non 

est  inferior  in  modo  attingendi  terminum, 

siquidem   neutra  illum   physice  producit, 

sed  utraque  concurrit  ad  eum   moraliter, 

scilicet  consiliando.  et  exhortando.  Atque 

ideooportet,  quod  pra^dicatio  justum  perfi- 

ciens    sit  absolute   perfectior.    PraBsertim 

cum  eo  ipso  habeat,  quantum  est  de  se, 

vim  ad  causandam  eodem  influxu  primam 

gratiam,  si  non  supponeretur  producta,  ut 

supra   numero    10 1  explicuimus.  Actio  au- 

tem  creata  formam   substantialem  educens 

caret  virtute  ad  producendam  materiam, 

quocircaex  vi  hujus  productionis  materiae 

cedit. 

109.  Objicitur  secundo  :  repugnant  item  Secun- 

...    •■       .,,  ,.  ,'    °  dnm  ar- 

propositiones  illaBarti,  quando  magnorumincntam. 

artificum  manus  circa  primam  delineatio- 

nem  imaginis,  vel  statuae  versatur,  quae  a 

magnis    artificibus    delineatae    traduntur 

ministris,   a  quibus  perficiantur.  In  quo 

fundatur  illud  vuigo  tritum  :  Facileest  in- 

ventis  addere. 

Respondetur  eum,qui  ita  objicitD.Thom.  ^'j*|J°'^'' 
3  jMrt.  quxst.  72,  art.  II,  ubi  inquit :  D.  fho. 
«  Dicendum  quod  in  quolibet  opere  ultima 
«  consummatio  suprema)  arti,  aut  virtuti 
«  reservatur  :  sicut  prasparatio  materiae 
«  pertinet  ad  inferiores  artifices,  superior 
«  autem  dat  formam.  »  Ubi  satis  aperfe 
tradit,  quod  in  artificibus  perfectio,  et  con- 
summatio  operis,puta  imaginis,  aut  statuae, 
ad  supremum  spectat  artificem,  ad  cujus 
tamen  inchoationem  inferiores  sufTiciunt. 
Ex  quo  principio  colligif,  sacraraento 
Confirmationis,  quod  ordinafur  ad  augen- 
dam,  et  perficiendam  gratiara,  deputari 
nobiliorem  ministrum,  quam  sacramento 
Baptismi,  quod  ordinatur  ad  primara  gra- 
tiae  productionem,  ut  fusius  num.  105  vi- 
dimus  ex  S.Doctore.  Unde  objeclio  in  suum 
Authorem  retorquonda  cst. 

Scd  respondetur  secundo,  quod  in  artifi- 
cialibus  non  solum  integrum  artefactum, 
sed  unaqua^que  cjus  pars  admittit  gradus 
perfectionis,  et  imperfectionis,  potestque 
fieri  porfccte,  vel  imperfecte.  U'nde  ot  ipsa 
prima  delinearaenta  ad  imaginem  effor- 
mandam  extcndi  possunt  utroque  modo, 


'Jll 


DK  rHAUITATL-: 


Vel  |>erfecto,  vol  iiiipi>rfoclo.  Kl  qnidoni  si 
perfocto.  oinnino  roqiiirunt  opor.iin  insi- 
gnis  artifiois,  non  proptor  id,  quod  ihi  ost 
inclioationis,  ot  initii  ;  sod  proptor  illud, 
quod  est  exiniijp  porfoctionis.  Si  autem 
imperfoctoextoiulendasunt,  siifllcit  ad  illa 
tirtifox  imporfoctus,  Kt  sic  do  roliquis  pnr- 
tibus  arlofacti.  usquodum  lolum  construa- 
lur.  Kx  quo  manifoslo  infortur,  quod  uni- 
versalitor  loquondo.  ad  oxoquondum  opus 
perfoctum,  sivo  illud  sit  totum,  sivo  pars, 
requiritur  causa  porfocta  -,  ad  exoquendum 
vero  imporfeclum  sufllcil  impcrfocta.Qunn- 
do  vero  perfectus  arlifex  imagincm  a  se 
delineatam  tradit  tyroni  conlinuandam, 
nequaqunm  id  soli  ejns  industriai  commit- 
tit,  sed  ipse  artifex  prccstat  quoquo  suum 
influxum  instruondo.  ct  dirigondo  tyro- 
nem,  insuperque  mnnum  ultimam  sibi  re- 
servat,  alias  imngo  haud  perfccta  evadit. 
Quod  satis  declarat  majus  quid  esse  operis 
consummationem,  quam  initium.  Nec  tri- 
tum  illud  proloquium  Iiabet  locum  in  prn> 
senti,  cumjuxta  ratrum  sentenliam,  quos 
0  nuwcro  00  dcdimus,  difficilius  sit  juslum 
a  statu  topiditatis  perduci  ad  perfectionem, 
qaam  irapium  moveri  a  peccato  ad  justi- 
tiam  imperfectam,  et  reraissam. 
Tertinm  1 10.  Objicitur  tertio :  «  Rursus  repugnant 
memum. «  gratiaj ;  in  ordine  namque  gratiaj  dilTi- 
"  cillimum  opus  est,  et  infinitam  virtutem 
«  requirens,  quod  quis  a  peccalo  lethali 
«  eruatur.  Ad  hoc  enim  necessaria  fuit 
«  Dei  incarnatio,  cum  nulla  creatura  pos- 
«  set  nos  a  peccato  liberare,  quaj  sane 
«  posset  sibi  acquirere  augmentum  gra- 
a  tiaj.  » 
Dirui-  Respondetur  hanc  objectionem  pelere 
principium,  et  esse  extra  rem.  Nam  cum 
dicitur,  difTicillimum  opus  esse,  quod  quis 
a  peccato  lethali  eruatur,  aut  intelligitur 
respectu  Dei,  cujus  estgratiam  peccati  ex- 
polsivara  infundere;  aut  respectu  ipsius 
})eccatoris,  ad  qucm  nihil  aliud  spectat, 
quam  se  ad  talem  gratiam  prajparare?  .Si 
primum  (pra^terquam  quod  falso  asseritur, 
Deo  quippe,  supposita  voluntate  condo- 
nandi  offensam,  difEcilius  non  est  infun- 
dcre  primam  gratiam,  quam  infusam  au- 
gere)  proculdubio  est  extra  rem.  Quia  ut 
diximus  numero  100,  pra^dicatio  non  diri- 
gitor  ad  movendum  Deura,  ut  gratiam  in- 
fundat,  vel  augeat  ;  sed  ad  movendum 
audientem,  ut  ad  illam  se  disponat.  Atquo 
ideo  praidicationis  perfectio,  vel  difficultas 
non    est    regulanda   penes    difficultatem, 


(]uam  Dous  suporat  dostruondo  iioccntum. 
ot  prati;nn  infundondo.  vol  augondo  ;  sed 
ponos  illam,  quani  liomo  vincit  so  dispo- 
nendo..si  sccunilum,  pctit  i)rincipium.  quia 
supponit  prohandiim,  nimirum  dillicilius 
esse  liomini  disponcro  se  ad  i^riinam  gra- 
tiain  remissam,  quam  ad  eximium  gratia; 
incromonlum.Opposifum  autemsatis  cons- 
tat  ex  dictis  a  numcro  100. 

Quod  additur  de  nccessitnte  Incarnatio- 
nis,  nullius  momonli  est,  quia  si  loquamur 
de  faclo,  lam  jjrima  gralia,  qiiam  ojus  ang- 
mentum  conferunlur  nobisvirlute  merilo- 
rum  (hrisli  Domini,  per  quem  hnbemus 
omnem  graliam,  sive  ju.^tificationis,  sivo 
moriti.l'ndo  hoc  modo  loquendo.ad  utrum- 
qiio  fuit  necossarin  Incarnalio.  Si  vero  lo- 
quamur  de  possibili,  ad  neutrum  fuit  sim- 
pliciter  ncce.ssaria,  sed  poluit  Dcus  ex  sola 
sua  misericordia  largiri  peccatoribus  pri- 
mam  gratiam  et  condonare  offonsam  sine 
ulla  satisfaclione;  sicut  polest  indoponden- 
ler  a  morito  alicujus  conferre  justificatis 
auxilia  ad  merendum,  et  augescendam  gra- 
tiam. 

III.  Objicitur  quarto  :  insuper  repugnatQuaftum 
Scriptura;,  qua^  proccellentiores  viros  depu-mcmuin. 
tat  liominibus  convertendis  a  peccatis  ; 
porficiendos  autem  in  fide,  sive  in  gratia, 
ministris  illorum  tradit.  Sic  ad  Titum  cap. 
I,  ait  Paulus  :  IJujus  rei  gratia  rcliqui  tc 
Crctx,  ut  ea,  qux  dcsunt,  corrigas,  et  consti- 
tuas  per  civitates  presbyteros.  Ha}C  enim 
erat  Apostolorum  consuetudo,  ut  ipsi  gen- 
tium.  populorumve  conversioni  intenden- 
tes  peragrarent  provincias,  constituentos 
Prcsbyteros.etEpiscopos,  qui  vacarentcon- 
versis,  ut  eos  perficerent.  Una  enim  erat 
Apostolico  cordi  prajcipua  cura,  nimirum 
conversio  mundi,  cui  ut  vacarent,  non  im- 
morabantur  in  singulis  perficiendis,  sed 
hos  tradebant  minislris. 

Respondetur,  quod  ut  hax;  objectio  essetEiiditur. 
ad  rem,  et  concluderet,  probandum  crat  ab 
objicicnto.  vel  q-jod  Apostoli  ex  vi  sua; 
pra3dicali<'iiis  non  convortebant  homines, 
nisi  ad  gratiam  remissam;  vel  quod  a  ?e 
conversos  porficicndos  tradebant  pra^dica- 
toribus  imporfectis.  Quorum  utrnmque  est 
valdo  falsum,  et  absurdum.  Nam  praKlica- 
tio  iila  Apostolorum,  utpote  ferventissima, 
et  Apostolica)  vita3  exemplo  conjuncta,  du- 
cebat  efTicacissime  homines,  qnantum  est 
de  se,  ad  eximium  sanctilatis  gradum,  in 
illumque  de  facfo  innumeros  perduxit,  ut 
est  per  se  notum.  Quod  autem  alii  ex  audi- 
toribus 


DISP.  V,  DUB.  III. 


215 


toribus  imperfecti   renianserint,  ipsorum 
culpa  in  causa  fuit,  non  defectus  aliquis 
Apostolicac   praedicationis.    Et   rursus    pro 
hujusmodi,  qui  imperfecti  manebant,  per- 
ficiendis    constituebant    Apostoli    in    sua 
absentia    prajdicatores    perfectissimos,    et 
sanctissimos,  ut  Dionysium,  Timotheum, 
Titum ,    Ciementem ,    et    alios    ipsorum 
Apostolorum  imitatores  egregios.  Quinimo 
quos  semel  converscs  pra?sentes  Apostoli 
perficere  non  poterant,  per  litteras  instrue- 
bant,  summopere  curantes  eos  ad  statum 
perfectionis  perducere,  ut  constat  ex  epis- 
tolis  Petri ,   Pauli ,  Joannis,  et  aliorum, 
quarum  doctrina  potissimum  deservit  ad 
promovendum  in  Ecclesia,  suadendamque 
fidelibus  jam  conversis  Evangelicam  per- 
fcctionem.  Non  ergo  Apostolico  cordi  hffic 
una,  vel  principaiis  cura  fuit,  ut  homines 
praDcise  utcumque  converterent,  imo  potius 
ut  ad  sanctitatem   traherent,  et  in  statu 
egregia^  perfectionis  constituerent. 
juiniiim      112.  Opponuntur  insuper  quaadam  Pa- 
uenium  ^''^^^  testimonia  ;  sed  quam  ad  rem,  Lector 
Origcn.  judicet.  Primum  est  Origenis  lib.  2,  contra 
Celsum  :  «  Moyses  siquidem,  qui  ex  gente 
«  Abraha^  essent,  et  ejus  semine  oriundi, 
«  et  ex  successione  circuncisionem  serva- 
«  rent,  et  Abraha?  gentium  essent  a^mula- 
«  tores  effecti,  ubi  volentes,  et  promptiores 
<c  accepit,  ex  .'Egypto  eduxit,  divinis  ira- 
«  positis,  quibus  crediderant,  legibus.  At 
«  Jesus  longe  majus  aliquid  ausus  superin- 
«  duxit  pristinae  vitaj  consuetudine  captis, 
«  patriisque  moribus,  et  suis  legibus  as- 
«  suetis  Evangelicam  vitam.  «  Quibus  ver- 
bis,  inqait  objioiens,  Doraini  Jesu  virtutem, 
et  potentiam  supra  Moysem  elevat,  quod 
Moyses  legcs  dedit  populis  jam  fidelibus  ; 
Jesus  aatem  totam  roligionem  plantavit  a 
fundamentis  in  illis,  qui  penitus  prophani 
erant,  Expende  illud  (prosequitur)  AtJesus 
longe  majus  alitjuid  ausus  superiruiuxit,  ctc. 
Sapientissime  namque  putat,  longe  majus 
esse  vitam  Evangelicam  superinducere  iis, 
qoi  contrariis,  ct  inveteratis  moribus  erant 
assncti,  quam    perfcctionem  legis    indere 
jam  fidclibus,  ct  ad  virtutem  propensis. 
Diiuitur.     Kespondetur  mirum  csse,  quod  Adversa- 
rius  opponat  nobis  hoc  lestimonium,  cum 
illud  nostram  sententiam  satis  evidenter 
oonfirmet.  In  eo  quippe  Origenes  Christum 
Dominum  exaltat  supra  Moysem,  quatenus 
hic  filios  Israel  succcssorcs,  et  aimulatorcs 
Abraha}  solum  duxit  ad  observautiam  legis 
acripta^,  quae  ut  constat,  eral  lex  imperfec- 


ta;    Christus    autem  superinduxit   legem 
Evangelicam,  quae  est  perfectissima.  Juxta 
quam  doctrinam  is  qui  ad  perfectum  ducit, 
est  sine  contradictione  praeferendus  aliis, 
qui  convertunt  ad  gratiam  imperfectam. 
Quod  afTirmamus,  dum  dicimus  prasdicato- 
rem,  qui  aliqucm  sive  a  statu  peccati,  sive 
a  statu  gratiffl  imperfectae  perducit  ad  egre- 
giam   sanctitatem,  majus  quid  facere,  et 
magis  Deum  glorificare,  quam  praBdicator 
alius  plures  peccatores  ad  gratiam  remis- 
sam,  et   imperfectarn  convertens.  In  quo 
igitur  Origenis   testimoniura  nobis  repu- 
gnat,  aut  non  omnino  coiiformatur  ?  Quove 
pacto  favet  Adversario  qui  prffidicatorem 
extrahentem  hominera  a  peccato  in  gratiam 
pra^fertei,  qui  illura  a  statu  iraperfecto  ad 
culraen   sanctilatis    perducit?    Nisi  (quod 
minirae  crediraus)   ille  sentiat   Christum 
sua  doctrina  traxisse  duntaxat  homines  a 
peccato  ad  statura   imperfectum,  Moysem 
vero  suis  pra^ceptis  a  gratia  imperfecta  ad 
perfectionem   duxisse.  Hac  quippe  via,  et 
non  alia,  ex  vi  pra?dicti  testimonii  exaltare 
poterit ,  et  cum   Christo    conferre   suum 
illum  prffidicatorera  convertentera  a  pecca- 
to,  relinquenteraque  conversos  tepidos,  et 
remissos  ;   nostrura  vero  perducenlem  ad 
perfectionem  postponere,  et  Moysi  assimi- 
lare. 

113.  Vcl  interrogemus  eura ,  quisnam 
homines  ad  statura  perfectiorem  evexit, 
Christusne  superinducendo  Mosaica^  legi 
legem  Evangelicara  ;  an  Moyses  legem  il- 
lara  primo  tradendo?  Si  Moysem  dicat, 
audient  Judasi,  ctgaudebunt  ;  sed  Christia- 
ni  omnes  blasphcmiara  judicabunt.  Si  fa- 
teatur  Christum,  quonam  pacto  assimilabit 
ipsi  praedicatorcra,  qui  ex  vi  sua)  pra)dioa- 
tionis  non  ducit  horaines  ultra  statum  gra- 
tia?  remissa)  ?  Moysi  vero  assimilat  illum, 
qui  evchit  ad  praistantissimam  gratiam,  et 
inducit  ad  statum  porfeclionis  ?  Sinistre 
autem  commentatur  verba  Origenis,  quasi 
sonent  Christura  superinduxisse  vitara 
Evangelicara  Gentilibus ,  infidelibus,  ot 
prophanis ;  Moyscm  vcro  dcdisse  legem 
Juda>is  fidelibus,  otjustis.  Ha;c  enim  inter- 
pretatio  coramentitia  est,  clexulat  ab  Ori- 
gene,  quiamentionem  non  facit  inlidelium, 
et  prophanoram,  sed  utrobique  loquitur  in 
ordine  ad  Judax>s,  quibus  servantibus  ex 
traditione  Abraba)  circuracisioncm  Moyses 
dedit  cairemonias,  ct  prajccpla  legis  ;  ser- 
vantibus  vero  jam  cx  pra;scripto  Moysis  le- 
gem,  et  caeremonias,  Christus  legem  Evan- 


210 


1)H  CHAUITATE. 


gelicam  superinduxit.Quam  iutelligontiam 

facillime  quis  deprclicndet  consulendo  tex- 

tum.  ubi   post  vorba  addiicta  {qujo  m  edi- 

tione,  quam  habemus,  satis  diversa  sunt) 

OT\(xn  immediate  subdit  :  o  Ei    quemadmodum 

«  ut  Moyses  crederetur  a  Seiiatu,  populo- 

«  que  .luda?orum,  signis  opus  erat,  et  pro- 

«  digiis,  quJD   in  Scripluris  habentur  ;  ita 

«  quid  mirum.  si  Jesu  fuil  eis  opus  ad  pa- 

u  trandam  fidem  apud  populum  assuetum 

«  talia  postulare,  etc.   »  Ex  quo  fit,  ut  ne- 

que  omnes,  quibus  Moyses  legem   dedit, 

fuerint  justi,  et  ad  virtutom  propensi,  sed 

plures  peccatores  :  neque    omnes,   quibus 

Christus  suporinduxit  vitam  Evangelicam, 

fuerint  infidolos,  et  poccatores  ;  sed  non 

pauci  justi,  ot  ad   virtutem  propensi.  Et 

quoniam  tota  argumenli  structura  huicdis- 

crimini  innitebatur,   necesse  est  quod  eo 

ruente,  et  sublato,  corruat.  Et  eodem  modo 

respondetur  ad  aliud  testimonium  Ruperti, 

quod  vel  nullo  modo  (ut  vorosimilius  est) 

rem  pra?sentem  attingit,  vel  habet  eundem 

sensum. 

scx.um      114.  Opponitur  prajterea  D.  Ambrosius 

menuim^'^-  de  Paradiso,  cap.  10,  ubi  expendens  (in- 

D.  Amb.quit  objicions)  quod  Deus  dixerit,  non  esse 

bonum  hominem  esse  solum,  cum  viderit 

sociotatis  damna  jam  imminentia,  sic  in- 

cludit  :  «  Quia  ex  viro   solo  non  poterat 

«  humani  esse  generis  propagatio,  pronun- 

«  tiavit  Dominus  non  esse  bonum  solum 

«  hominem.  Maluit  enimDeus  plures  esse, 

«  quos  salvos  facere  possef,  et  quibus  do- 

«  naret    peccatum,    quam    unum    solum 

«  Adam,  qui  liber  esset  a  culpa.  » 

Enena-      Respondetur,  quod  ut  iste  locus  csset  ad 

'"""■     rem,  opus  erat,  quod  Adamus  ante  lapsum 

fuisset  perfectior  et  seipso  post  ruinam,  et 

aliis  omnibus  ab  eo  processuris,  quorum 

causapeccatumejusdiciturpermissum.Cum 

enim  doctrina  nostra  unum  justum  j)erfoc- 

tum  pluribus  justis  imperfoclis  prajferat, 

si  vel  unus  ille  perfectus  non  fuorit,  vol  isti 

omnes  non  fuerint  imperfecti,  nequaquam 

adest  casus   pra;sentis    quasstionis.  At  D. 

Ambrosius  comparat  Adamum  ante  lapsum 

cum   omnibus  horainibus,   qui   mediante 

ipsius  matrimonio  cum   Eva,  et  pra^viso 

peccato  originali  prajdestinati  sunt.  Cum 

ergo  horum  plures,   ut  Apostoli,  .Alagnus 

Elias,  Joannes  Baptista,  Sanctissimus  Jo- 

seph,  et  praj  cunctis  Virgo  Deipara  sanc- 

titatem  Adami  ante  lapsum  superaverint, 

imo  et  ipse  Adamus  sanctior  fuerit  post 

ruinam  ;  non  mirum  si  Deus  tam  uberem 


sanctitatem  futuram  pra;tulerit  Adami  in- 
nocenti^p,  etquod  hujusmodi  occasione  rui- 
nam  a  prima  gratia  pormisorit.  Non  qui- 
dem  ob  lioc  solum,  ut  condonarot  ollensam, 
eruoretque  hominosa  poccato  postqualem- 
cunque  gratiam  ;  sed  potissimum  utad  in- 
gontem  cumulam  gratiae  inlensioris,  quam 
in  .\damo  pnecessorat,  plurimos  elevarot. 


ii: 


Deindo  opponitur   teslimonium  D.  ^'^^l*!,'-. 


dregorii  Nazianz.  urat.  33,  ubi  de  suo  po-  Kuinen- 
pulo  quondam  parvo,  tunc  voro  magno  itaGre(|or. 
loquitur  ;  «  Talis  quondam  hic  grex  erat,^'"-"'"'^ 
«  talisquo  rursus  nunc,  tamque  succulen- 
«  tus,  lateque  se  porrigons,  ac  si  nondum 
«  perfeclionom  assequutus,  ad  eam  tamen 
«  quotidianis  incremontis  progiodiens,  at- 
«  que  etiam,  ut  auguror,  piogressurus. 
«  Multo  enim  mirijbiliusest,  quodextan- 
«  tilload  tantam  magniludinom  pervene- 
«  rit,  quam  ut  ex  eo  statu,  quo  nunc  est, 
«  ad  summum  splendoris,  gloriajquegra- 
«  dum  provohalur.  »  Quo  tostimonio  con- 
vinci  existimat  argucns,  «  plus  osse  unum 
«  a  poccato  ad  graliam  Iraliere ,  quam 
«  unum  a  gratia  ad  majorem  gratiam  de- 
«  ducere.  » 

Respondetur,  quod  ut  tosliraonium  istudsolvitur. 
externa  saltem  specie  contrari.c  sententiaa 
faveret,  oportobat  Nazianzeuum,  dum  po- 
pulum  suum  exiguum,  et  tantillum  appel- 
lavit,  loqui  do  illo  existento  in  peccato 
mortali  ;  et  dum  dicit  pervenisse  ad  ma- 
gnitudinem,  perventurumque  ad  summum 
gradum  spleudoris,  loqui  de  pcrfectione 
sanctitatis,  ctgratiaj,  alias  locus  erit  omni- 
no  extra  rem.  Sed  hunc  sensum  alienum 
prorsus  esse  a  mente  S.  Doctoris,  liquet  cx 
totocjus  conlextu.  Dicitenim,  populum  il- 
lum  exiguum,  etparvum,  quautum  oculo- 
rum  sensu  judicari  poterat,  fuisse  magnum, 
et  pinguem  apud  eum,  qui  absconditaintue- 
tur,  nempe  apud  Deum  ;  atque  ideo  non 
loquiturdo  illo  prout  in  peccato  existente. 
Parvitas  ergo  illa  intelligitur  quantum  ad 
nuraerum  pcrsonarum,  quia  in  principio 
proplcr  persoquutionem  Juliani  dispersi 
fuerant  fideles.etpauci  Catholici  permanse- 
rant.  1'ostmodum  veroejusdcm  Nazianzeni 
cura,  et  soliciludine  crevit  Catholicorum 
nuracrus,  sed  nou  adhuc  pcrvcnerat  ad  ul- 
tiraum  multitudinis  gradum.  Nam  supere- 
rant  aliqui  pauci  ha?retici,  et  infideles,  qui 
taraen  adhibito  studio  poterantadgremium 
Catholicorum  reduci.  Unde  populus  ille  ad 
sumraura  splendoris  ,  ct  gloriaj  gradum 
valcbat  ascendere,    ut  videlicct  ex  orani 

parte 


DISP.  V,  DUB.  III. 


217 


parte  Catholicus,  et  undequaque  fidelis 
existeret.  Hic  est  legitimus  Nazianzeni  sen- 
sus,  ut  legenti  constabit ;  ex  quo  tamen 
nihil  contra  nostram  resolutionem  potest 
vel  apparenter  opponi. 
)ciavum_  116.  Tandem  opponitur  contradictiosen- 
lemum.  tentise  nostra;.  Implicatio  enim  est,  inquit 
ille,  quod  ubi  plures  convertuntur.  omnes 
tepidi,  et  imperfecti  maneant,  et  quod  in 
plurium  conversione  non  exurgant  ordina- 
rie  plures  virtutum  segetes ,  et  gratia^, 
quam  in  unius  disciplina.  Nec  qui  pluribus 
convertendis  dat  operam,  id  intendit,  ut 
illi  imperfecti  maneant ;  sed  magis  ut  con- 
versi  sancti  sint,  sicut  Pater  coelestis  per- 
fectus  est.  Quod  autem  tepidi,  et  imperfecti 
maneant,  id  praeter  intentionem  est  pras- 
dicantis,  nec  ejus  dedecorat  facinus.  Sicut 
ubi  quis  dat  operam  perficienda^  rei  uni  so- 
li,  potestfieri,  ut  iila  non  prorsus  perficia- 
tur  ;  non  tamen  id  derogat  magistri  cona- 
mini.  Et  quidem  facilius  conlingere  potest, 
quod  respectu  perficiendas  unius  animae, 
oleum,  et  opera  perdatur,  quam  respectu 
plurium  convertentium  se  ad  gratiam. 
Dirui-  Respondetur  hunc  discursum  procedere 
ex  non  intelligentia  prassentis  quajstionis, 
ac  propositionis  a  nobis  asserta^  ;  et  dilui 
ex  dictis  num.  90.  Non  enim  consideraraus, 
quid  praidicator  intendat,  aut  non  ;  sed  at- 
tendimus  ad  effectum  quem,  quantum  est 
de  se,  infert  et  vitae  exemplo,  et  qualitate 
perfectae  doctrina^,  ac  verborum  efFicacia. 
Quo  pacto  pra^dicatio  unum  inducens  ad 
egregiam  sanctitatem ,  plurimos  alios , 
quantum  est  de  se,  ad  eundem  gradum 
perduceret  :  prffidicatio  autem,  qua)  pluri- 
mos  ad  justitiam  remissam  convertit,  so- 
lum  est  apta  alios  convertere  ad  similem 
vita3  raodum,  tepidura  vidclicet,  et  imper- 
fectum,  ut  satis  constat  ex  dictis  loco  citato, 
et  magis  constabit  ex  infra  diccndis. 

§XI. 

Quseslionis  incidenlis  dccisio. 

ubium      1 17.  Cum  tam  sacpe  dixerimus,  melius 

S'  esse  unum  aliquem  ad  perfectionem  sanc- 

''»m-   titatis  perducere,  quara  plures  convertere 

ad  juslitiam  tepidam,  et  remissam  ;  statim 

animura  pulsat  desiderium  sciendi,  in  quo 

consistat  perfectio?'  Parum  quippe  referret 

pra^missa  resolutio,  si  objectum  quod  attin- 

git,  oranino  lateret.  In  eo  autem  dcscriben- 

do  latissimam  possemus  texere  disputatio- 

Salmant.  Curs.  iheolorj.  tom.  XII. 


nera  ob  divitem  materiaB  venam  ;  sed  bre- 

vius    procedemus  :   tum    quia    necessaria 

queunt  ita   perstringi,  et  tradi  :  tum  quia 

hasc  consideratio  magis  pertinet  ad  tracta- 

tum  de  Religione.  Convenit  ergo  inter  om- 

nes,  perfeclionem  vita^  Christians  consis- 

tere  essentialiter  in  charitate,  ut  tradit,  ct 

probat  D.  Thom,  infra  q.  184,   art.    I,   his  d.  tIio. 

verbis  :  «  Unumquodque  dicitur  esse  per- 

fectum,in  quantum  attingit  proprium  fi-  Pcrfec- 

nera,  qui  est  ultiraa  rei  perfectio.  Chari-sis^ffn 

tas  autem  est,  quae  unit  nos  Deo,  qui  est  '^han- 

ultimus  finis  humana?  mentis,  quia  qui 

raanet  in  charitate,  in  Deo   manet,  et 

Deus  in  eo,  ut  dicitur  I  Joan.  4.  Et  ideo 

secundum  charitatem  specialiler  atten- 

ditur   perfectio  vitae  Christiana^.   »  Ubi 

bene  observat  Cajetanus,  «  quod  pluries  in 

eo  articulo  replicatur  ly  specialiter,  di- 

cendo  in  charitate  specialiler  coasistere 

perfectionem,  seu  vitam  christianara.  Et 

secundum  veritatem  deberet  dici  subs- 

tantialiter,  quoniam  hoc  manifeste  in- 

tendit   author,  et  propterea  corrigendi 

videntur  codices.  Apparet  autem  hoc  ex 

responsione  ad  2,  ubi  raanifeste  distin- 

guitur  natura  contra  accidentia.  Natura 

autem,  essentia,  et  substantia  idera  sunt 

in  proposito.  Apparet  quoque  ex  artic.  3, 

ubi  clare  distinguitur  perfectio  essentia- 

liter  contra  accidentaliter  ;  et  expresse 

subditur,  quod  essentialiter  consistit  in 

charitate.  » 

118.  Qualiter  autem  charitas  in  hac  vita  j;t„ 
abeat  perfectionera,  explicat  S.  Doctor  ratione. 
loco  citato,  art.  seq.  ubi  ait :  «  Perfectio^'  '^'"'' 
vita3  Christianaj  in  charitate  consistit. 
Iraportat  autera  perfectio  quandara  uni- 
versitalem,  quia  ut  dicitur  in  3  Physic. 
perfectum  est,  cui  nihil  deest.  Potost 
ergo  triplex  perfectio  considerari.  Una 
quidem  absoluta,  quae  attenditur  non  so- 
lura  secundum  totalitatemex  parte  dili- 
gentis,  sed  etiam  ex  parte  diligibilis, 
prout  scilicet  Deus  tantura  diligitur  , 
quantura  diligibilis  est.  Et  talis  perfectio 
non  est  possibilis  alicui  creaturao,  sed 
corapetit  soli  Deo,  in  quo  bonura  inte- 
graliter,  et  essentialiter  invenitur.  Alia 
autcm  est  perfcctio,  quaa  attenditur  se- 
cundum  totalitatem  absolutam  ex  parfe 
diligenlis,  prout  scilicet  affoctus  secun- 
dum  totum  suum  posso  semper  acfualiter 
tendit  in  Deum.  Et  talis  perfectio  non  cst 
possibilis  in  via,  sed  erit  in  patria.  Ter- 
tia  autem  cst  perfectio,  qua:  neque  atten- 


218 


DK  CHARITATK. 


1  Ccr. 
10. 


Consiiij 
perli- 
nent  ai 
perfec- 
lioncm 


diliir  socundiiin  tolalilalom   o\  parlo  di- 

>  ligihilis,  noqiio  sooiuiduin  totalilalem  ox 
.  parlo  diliponli?.  (luanUnn  ad  lioc,  quod 
>.   ^ompor  a;lu  foralur  in  I>ouni.  sod  quan- 

>  tuni  ad  lioc,   quod   oxcludantur  ea,  qua? 

>  ropugnant  molui  diloctionis  in  Doum, 
i<  sicut  Augusl.dicil  in  lib.  8M  qu.Tst.  quod 
<:  venonum  charilalis  ost  cupidilas  ;  perfoc- 
0  tio  luilla  cupidilas.  Kt  talis  perfectio 
«  polojt  in  hac  vila  haberi.  ol  lioc  duplici- 
«  tor.  l  110  modo.  iii  qiiantum  ab  afiectu 
0  liominis  oxcludilur  omno  illud.  quod 
V  conlrarialur  charilali.  sicut  csl  poccalum 
«  mortale;  et  sine  lali  perfeclione  charilas 
0  esse  iion  potesl,  undo  cst  de  necessitate 
<•  salutis.  Alio  modo  in  quantum  ab  alTectu 
<■■  hominis  excluditur  non  solum  illud, 
<■  quod  est  charilali  contrarium,  scd  otiam 
<>  omno  illud,  quod  impoiit.  ne  aflectus 
«  moiilis  lolalifor  dirigatur  ad  Deum,  sine 
«  qua  perfortiono  charitas  esse  potost,  puta 
(  in  incipientibus ,  et  proficientibus.  » 
Quibus  distinclionibus,  et  divorsis  perfec- 
tionis  modis  optime  concilianlur  divorsa 
Scriplurac  loca,  nam  in  aliquibus  videtur 
iiegari  perfeclio  in  liac  vita,  ut  ad  Philip. 
3  :  ,VoH  quoJ  jaiii  acceperim,  aut  perfectus 
sim.  Et  I,  ad  Corinth.  13:  Cumvenerit  quod 
perfpctum.  Sed  istaloquunlur  deperfectione 
cliaritatis  secundum  totalitatem  absolutam 
ex  parte  diligentis.  Alia  vero  significant 
omnesjustos  esso  perfectos,  ut  I  Joan.  2  : 
Qui  serrat  lerbuin  ejus,  in  lioc  cliarifas  Dei 
■perffcta  esl.  Et  Iiasc  agunt  de  perfeclione 
charitatis  quantum  ad  exclusionem  eorum, 
quaG  charitali  contrariantur.  Alia  doniquo 
exhorlantur  ad  perfectionom  tanquam  ad 
singularem  quorundam  justorum  gradum, 
ut  Matlh.  19  :  8«  vis  perfectus  esse,  vadc,  et 
vende  oinnia  cjhx  liabes,etc.  Et  in  istis  scrmo 
fit  do  charitatis  porfectione  quantum  ad 
oxclusionem  non  solum  poccati  gravis,  sed 
etiam  eorum,  quao  divertunt,  ne  mens  in 
Deum  foratur,  et  illi  adhaereat  pro  modo, 
et  conditione  hujusvitffi.  Et  licot  ha)  duae 
posteriores  perfectiones  ,  si  cum  priori 
conforantur,  sint  tales  secundum  quid,  ct 
valeant  imperfectiones  vocari  ;  absolute 
tamen  sunt  porfectiones,  quia  qua^Iibot  in 
suo  ordine  totalitatem,  et  complementum 
importat  pro  qualitate  vita  praescntis. 

119.  Cum  ergo  inquirimus,  in  quo  con- 
sistat  perfectio?  Loquimur  de  perfectione 
sanclitatis  nobis  possibili  pro  stalu  pracsen- 
tis  vitae,  prout  importat  eximium,  et  pecu- 
liarem  justitiaj  gradum  non  omnibus  justis 


coniinunom,  sod  illis  laiitum,  (lui  oxcludunt 
iion  i-oluni  charitali  contraria,  verum  ea 
etiam,  qu;D  licol  conlraria  noii  sint,  ejus 
tamon  forvorom  imjiodiunt,  quatonus  men- 
tem  divortiint,  no  Dco  jior  amorom  coha}- 
reat.  Dro  qua  totaili  hujusmodi  impedimon- 
torum  remoliono,  ot  porfocla  ad  Dcum 
inha?sione  deservit  divinorum  consiliorum 
obsorvatio,  ut  roclo  tradit  D.  Thom.  quxst.^^-  '''''"■ 
cit.  arlic.  'A,  ubi  poslquain  statuit  perfoc- 
tionem  substanlialein  vila;  Christiana?  (sino 
qua  scilieot  noc  vila  gratiic,  nec  cliaritas 
consorvari  valet)  consistere  in  observantia 
prfficepforum,  et  prajcipue  illorum,  q\xx 
imperant  dilectionem  Doi  propter  seipsum, 
et  dilectionom  proximi  proplor  Deum,  sub- 
junxit:  «  Secundario  autem,  el  instrumon- 
(c  talifer  perfectio  consistit  in  consiliis  : 
«  quJD  omnia,  sicut  ot  i)ra)cepta,  ordinantur 
V  ad  charifalem,  sed  alitor,  et  alitor.  Nam 
«  pra?copta  alia  a  prajceptis  charitatis  or- 
«  dinanlur  ad  romovendum  ea,  qua;  sunt 
«  charitati  contraria,  cum  quibus  scilicet 
«  charitas  osse  non  potest:  consilia  autem 
«  ordinanlur  ad  removendum  impedi- 
«  menta  actus  charitatis,  qua?  tamon  cha- 
a  rifati  non  contrariantur :  sicut  est  matri- 
«  monium,  occupatio  negotiorum  sa?cula- 
«  rium,  et  alia  hujusmodi.  Unde  August. 
«  dicit  in  Enchirid.  Qua^cumque  mandat 
«  Deus,  ex  quibus  unum  est:  Non  m(scha- 
«  boris;  et  quaecumque  non  jubentur,  sed 
«  spociali  consilio  monentur,  ex  quibus 
«  unum  est  :  Honum  esl  homiiii  muliorcm 
«  non  tangere,  tunc  recte  fiunt,  cum  refe- 
«  runtur  ad  diligendum  Deum,  et  proxi- 
«  mum  propter  Deum,  et  in  hoc  saBcuIo,  et 
«  in  futuro.  Et  inde  est,  quod  in  collationi- 
«  bus  Patrum  dicit  AbbasMoyses:  Jejunia, 
«  vigilia?,  meditatio  Scripturarum,  nudi- 
«  tas,  ac  privatio  omnium  facultatum,  non 
«  perfectio,  sed  instrumenta  perfectionis 
«  sunt;quia  non  in  ipsis  consistit  disci- 
«  plina?  illius  fmis,  sod  per  illa  pervenitur 
«  ad  finem.  »  Et  supra  prajmisit,  quod  ad 
perfeclionem  charilatis  istis  gradibus  ascen- 
dere  nitimur.  Qualifer  autem  ha?c  consilio- 
rum  observatio  importet  peculiarem  per- 
fectionis  gradum,  addatque  singulare  aug- 
mentum  supra  spocificam,  et  essentialem 
charitatis  perfectioiiom  omnibus justis com- 
niunem,  cgregie  declarat  S.  Doctor  ibidemj^^  ^^^^ 
in  resp.  ad  3,  his  verbis :  «  Dicendum, 
«  quod  sicut  homo  habet  quandam  perfec- 
«  tionem  sua?  naturae  statim  cum  nascitur, 
«  quaj  pertinet  ad  rationem  speciei ;  est 

autem 


DISP.  V,  DUB.   III. 


219 


V  autem  alia  perfectio,  ad  quam  per  aug- 

«  mentum  adducitur.  Ita  etiam  est  qua^dam 

'(  perfectio  charitatis   pertinens  ad  ipsam 

«  speciera  charitatis,  ut  scilicet  Deus  super 

((  omnia   diligatur,   et  nihil   contra  eum 

«  ametur.  Est  autem  alia  perfectio  chari- 

«  tatisetiam  in  hac  vita,  ad  quam  aliquis 

«  per  aliquod  spirituale  augmentum  per- 

«  venit,  utputa  cum  homo  etiam  a  rebus 

«  licitis  abstinet,  ut  liberius  divinis  obse- 

«  quiis  vacet.  »  Quod  fit  observando  con- 

silia.  Unde  sequitur  perfectionem  sancti- 

tafis  non  prajcise  essentialem,  sed  majorem 

eliam,  et  in  hac  vita  possibilem,  complecti 

non    tantum    prajceptorum,   sed    insuper 

consiliorum  observanfiam,  et  absque  illa 

non  dari. 

Nota.        120.  Circa  quod  observandum  est  ex  eo- 

^"  ^'"'■dem  S.  Doctore  qmest.  cit.  art.  4,  quod  ali- 

quein  essc  perfcctum,  non  coincidit  cum  hoc, 

quod  est  aliquem  esse  in  slatu  perfectionis. 

Sicut  etiam,  aliquem  non  esse  in  statu  per- 

fectionis,  minimo  coincidit  cum  hoc,  quod 

est  aliquem  non  essc  perfectum,  et  e  converso. 

Nam  fieri  valet,  quod  existens  in  stata  per- 

fectionis  non  sit  perfectus,  et  quod  non 

existens  in  statu  perfectionis,  perfectus  sit, 

D-  Tho.  ut  ibidem   probat  D.  Thom.  in  argumento 

Sed  contra.  Status  enim  ex  generali  ratione 

iraportat    iramobilitatem ,    et  firmitatem 

quandara  in  aliqua  conditione  personali, 

i>.  Tho.  ul  ostendit  idem  D.  Thom.  q.  183,  art.  I. 

Kt  sunt  personoc  aliqua?,  quaj  vel  ex  vofo, 

vel  ex  ollicio  ad   perfectionem  obligantur, 

qua3  proindodicuntur  esse  in  statu  perfec- 

tionis,  ut  de  Religiosis,  et  Episcopis  probat 

D.  Tho.D.  Thora.  art.  5,  et  6,  q.  181.  Econtra  vero 

ficri  valet,  ul  licet  quis  perfectioni,  sive 

consiliorum  obligationi  vacct,  ad  id  tamen 

nec  ex  voto,    noc   ex   oOicio  obligetur,  et 

consequenter  non  sit  in  slatu  perfectionis, 

ut  patet  in  laicis.  Contingit  aulem,  inquit 

D.  Tho.  S.  Doctorart.  4,  cit.  «  quod  aliqui  sc  obli- 

«  gant  ad  id,  quod   ncn  servant,  et  aliqui 

«  implcnt  id,  ad  quod  se  non  obligaverunt, 

«  ut  palet  Mallh.  21,  de  duobus  filiis,  quo- 

«  rum  unus  patri  dicenti,   Operare  in  vi- 

«  nea,   respondit,   Nolo,    et  postea  abiit: 

«  alter  autem  respondens  ait,  Eo,  et  non 

«  ivit.  Et  ideo  niiiil  prohibet  aliquos  esse 

«  pcrfcctos,  qui  non  sunt  in  statu  perfec- 

«  tionis;  et  aliquos  esse  in  statu  perfec- 

«  tionis,  qui  tatnen  non  sunt  perfecti.  » 

Siatus       121.   Ex  iis  satis  constat,   quirl  nomine 

^^^'^'perfectionis  significalur,  observanlia  vide- 

licet  pracceptorum,  et  con.siliorum  ;  abstra- 


henlo  tamen  ab  statu  sive  obligatione  il- 
lam  prosequendi.  Verum  enimvero  cum 
perfectio  habeat  latitudinem,  possifque  esse 
major,  aut  minor  secundum  ina^qualem 
modum  adhibendi  media  ad  illam  deser- 
vienlia  ;  adhuc  dubitari  potest,  quid  signi- 
ficetur  noraine  insignis  perfectionis,  sive 
egregiae  sanctitatis,  qualem  eara  diximus, 
ad  quam  viri  Apostolici  solent  auditores 
excitare?  Cui  qui^sito  aliqui  respondent. 
prffidictam  perfectionem ,  supposito  Dei 
amore,  consistere  in  dilectione  proximi, 
quai  explicatur  per  animarum  zelum,  pra3- 
dicationem,  doctrinam,  conversionem  pec- 
catorum,  et  alia  hujusraodi.  Et  ex  hacQuaiiter 
radice  colligunt  ina^qualem  Religionum  f^^^fl 
perfectionem,  ut  illa  dicatur  perfectior, '"«""•per- 
quaj  animarura  zelo,  et  peccatoruni  con-  ifem.' 
versioni,  atque  fidelium  instructioni  plus 
•incumbit.  Ita  post  alios  Joannes  Eusebius  Joa". 
Nieremb.  in  doctrinis  Ascetic.  lib.l ,  doct.  5,  Nierem- 
per  plura  capita,  ut  constat  ex  eorum  titu-  '^'^'"^- 
lis.  Nam  sic  se  habet  38  :  «  Ca^teras  virtu- 
((  tes  vincit  zelus  animarum.  39.  Zelus 
«  animarum  juxta  sanctos  Patres  superat 
«  aliarum  virtutum  acfus,  abstinentias, 
«  asperitates,  et  ptTenitentias.  40.  Studium 
«  juvandi  proximum  superat  omnes  virtu- 
«  tes  morales,  ef  prajstantissima  virtutis 
«  religionis  opera.  41.  Studium,  et  labor 
«  juvandi  salutera  proximorum  excedit 
«  conteraplationem.  45.  Studium  conver- 
«  tendi  animas  nonsolum  cceterarum  vir- 
«  tutum  opera,  sed  alia  charifatis  opera 
«  etiam  spiritualia  excedit.  46.  Nihil  Deo 
«  gratius  animarura  zelo.  48.  Suramus 
«  gradus  religiosae  vita?  est  in  animarum 
«  salute  occupari  docendo,  et  pr.iedicando, 
«  quod  peifecfius  est,  quam  vita  mere  con- 
«  templaliva,  efc.  »  Qua^  exccrpta  dicit  ex 
doctissimo  Patre  Suarez  in  3parle.  Saar. 

122.  Caiterum  ha3C  dimetiendi  perfectio-piaidic- 
nem  regula,  licet  verumex  parte  contineat.  '^/J;^"" 
nihilominus  prout  pr;3osenti  materi;c  appli-approba- 
catur,  est  dirainuta,  decepforia,  et  insufl]-    """^ 
ciens.  Continet  quideni   verum  ex  partc, 
quia  animarum   zelus  magnum  indicium 
cst  sanctitatis,  ct  pcrfecfioiiem  cominunitcr 
comitari   solet,    ut  late  probat  prjiodictus 
Author.  Sed  quod  ca  regula  habeat  alios 
dcfectus  a  ncbis  descriptos,   facile  osten- 
dilur. 

Nam  in  prirais  etsi  procurare  aliorum  i),;i(!j.i- 
salutem  sit  opus  valde  bonum,  aflamen  -''I^i^jIP 
melius  csl  incumbere  soli  |)roi)ri;c  perfec- cieiuia. 
tioni,  quam  aliorum  saluli,   quando  quis 


220 


DE  CHAKITATK. 


aliorum  bomini  prociiraiuio  siibirct  dotri- 
nHMiliim  mnjoris  porloiiionis  propruo.  VA 
idoo  moliusest,  qiiod  quis  totalitor,  ot  per- 
fiTto  sua>  saluli  iritondal,  quam  quod  alio- 
rum  salutom  proourot  cum  aliquo  dotri- 
nionto  proprijp  porfectionis,  ut  oxprosso 
n.  Tho.  resolvil  D.  Thoni.  quoiUibel.  3,  ipurst.  7, 
articulo  17  ad  G,  his  verbis :  «  Ktsi  procu- 
«  raro  salutom  aliorum  sit  majus,  quam 
(.  intendore  sibi  soli,  loquendo  in  gonore  ; 
«  tamon  non  quocumquo  modo  intendore 
<(  saluti  aliorum  pnoferiur  ei,  quod  est 
«  quocumque  modo  intendere  sua^  saluti. 
«  Si  enim  aliquis  totalitor,  et  perfecte  in- 
«  tendit  sua?  saluti,  mullo  majus  est,  quam 
«  si  aliquis  multa  particularia  opera  agat 
«  ad  aliorum  salutem,  si  saluti  proprias, 
«  clsi  suflicienter,  non  tamen  perlecte  in- 
«  tendat.  »  Juxta  quam  doctrinam  idom 
II.  Tho  D.  Thom.  //1  liac  2,  2,  quxsl.  182,  artic.  2 
ad  1,  resolvit :  «  Labor  exterior  (qui  utplu- 
«  rimiim  occurrit  in  animarumsalutepro- 
«  curanda)  tolcratus  propter  Christum,  est 
«  quoddam  signum  cliarilafis.  Sed  multo 
«  expressius  ejus  signum  est,  quod  aliquis. 
«  pra?termissis  omnibus,  qua)  ad  hanc  vi- 
«  tam  perlinent.  soli  divina)  contempla- 
«  tioni  vacare  delectetur.  »  Et  in  resp.  ad 
3,  inquit :  «  Quanto  homo  aniniam  suam, 
«  vel  alterius  propinquius  Dco  conjungit, 
"  tantosacrificium  est  Deomagisacceptum. 
«  Unde  magis  acceptum  cst  Deo,  quod  ali- 
«  quis  Deo  animam  suani,  et  aliorum  ap- 
«  plicet  contemplationi,  quam  actioni.  Per 
«  hoc  ergo,  quod  dicitur,  quod  nullum  sa- 
«  crificium  est  Deo  magis  acceptum,  quam 
u  zelus  animarum,  non  pra^fcrtur  meri- 
«  tum  vita?  activffi  merito  vitaj  contempla- 
«  tivffi  ;  sed  ostenditur  magis  esse  merito- 
«  rium,  si  quis  offerat  Deo  animam  suam, 
«  et  aliorum,  quam  qua^cumque  alia  exte- 
«  riora  dona.  » 
Aperiiur  123.  Praeterea  licet  zclus  animarum  sit 
•mpiins  majus  bonum.  quam  abstinentia,  nuditas, 
ilefcctus.         •,     .•       4  •.  . 

pcenitentia,  et  omnes  aspentates  corpora- 

les,  si  solitarie,  et  secundum  se  conside- 
rentur;  nihilominus  zelus  animarum  con- 
junctus  pcenitentia^jjejunio^etasperitatibus 
corporalibus  est  opus  melius,  et  majus, 
quam  zelus  animarum  sine  pcenitentia,  et 
asperitatibus  corporalibus  :  unde  insuffi- 
cientor  explicalur  major  perfectio  per  ze- 
lum  animarum  prajcisive  suraptum.  Quod 
explicari  valet  exemplo  desumpto  ex  D. 
D.  Tho.  Thom.  in  hac  2,  2,  qwest.  27,  arl.  8,  ubi 
inquirit  :  Lt^urn  sit  mar/is  merilorium  dili- 


(jcre  pra.viinuin,  (/'"""'''/','/'''■<'  lhitm?\hi 
sormonom  facit  do  dilectiono  actuali,  sivo 
do  aclu  amoris:  tum  quia  moritum  non 
consistit  in  habitu,  sod  in  actibus:tum 
quia  si  qu;estio  refcrretur  ad  lial)iliim,  non 
haberet  locum,  quippecodom  habilu  chari- 
tatis  diliginuis  Deum,  ct  proximum.  Ad 
cam  ergo  qua)slionem  sic  respondet  S.  Doc-  l).  Tbo. 
tor:  «  Dicendum  quod  comparalio  ista  po- 
«  test  inlolligi  dupliciter.  l'no  modo  ut 
«  seorsim  coiisideretur  ulraquo  dilectio; 
«  et  tunc  non  csl  dubium,  quin  dilectio  Dei 
«  est  magis  meritoria.  Dcbctur  enim  ei 
«  merces  proptcr  se  ipsam,  quia  ultima 
«  merces  est  frui  Deo,  in  qucm  tendit  di- 
«  vina;  dilectionis  molus.  IJnde  et  diligenti 
«  Dcum  morces  promiltitur,  Joan.  14  :  Si 
«  quis  diligit  me,  diligctur  a  Patre  meo, 
«  et  manifestabo  ei  moipsum.  Alio  modo 
«  potcst  attcndi  ipsa  comparatio,  ut  dilec- 
«  tio  Doi  accipialur  sccundum  quod  solus 
«  diligitur ;  dilcctio  autom  proximi  acci- 
«  piatur,  sccundum  quod  proximus  diligi- 
«  tur  propter  Dcum.Ktsic  dileclio  proximi 
«  includit  dileclionein  Dci,  sed  dilectio 
«  Dei  non  includit  dilcctionem  proximi. 
«  Unde  erit  comparatio  dileclionis  Dei  per- 
«  fecta?,  qua)  extendit  so  etiam  ad  proxi- 
«  mum,  ad  dilectionem  Dei  insufficientem, 
«  et  imperfectam  ;  quia  hoc  mandatum 
tf  habcmus  a  Deo,  ut  qui  diligit  Deum,  di- 
«  ligat  et  fratrem  suum.  El  in  hoc  sensu 
«  dilcctio  proximi  praDcmiiiot.  »  Sic  ergo 
quamvis  animarum  zelus  conjunctus  jeju- 
nio,  vigiliis,  et  aliis  asperitatibus  corpora- 
libus  sit  majus  bonum,  quam  ipsa^  tantum 
asperitatcs;  tamen  animarum  zelus,  qui  ' 
prajdictis  non  associatur,  non  est  ita  per- 
fectus,  utpote  cui  deest  non  levis  perfectio, 
qua^  ex  illis  resultat.  I.nde  perfectionis 
excellentia  ncquit  consistere  in  animarum 
zelo  nudesumpto,  cum  pra?dictus  zelus  sit 
longe  excellentior,  ubi  poenitentiai,  et  as- 
peritatum  corporalium  consortium  liabet. 
Imo  excellentius  videtur  poenitcntiam,  ct 
mortificationem  cxercere  cum  alicjua  ex- 
tensione  ad  animarum  zelum  pro  uniuscu- 
jusque  captu,  et  obligatione,quam  pnedicto 
zelomultum  incumberesinemortificatione, 
et  prenitentia  personalibus.  Sicut  meliusest 
diligere  proximum  cum  extensione  ad 
Deum,  quam  diligcre  Deum  sine  extensiono 
ad  proximum.  osiendi- 

124.  Deinde  pra^dicatio,  et  animarum H".'' uite- 
1  /.    ..    f  1-,  r    .•       riusea- 

zelus  non  constiluit  formaliter  periectio-<iem  jn- 

nem,  nec  illam  instrumentaliter  inducit,  ^"'tjgf"* 

sicut 


DISP.  V,  DUB.  iir. 


221 


sicut  vigilLne,  jejunia,  nuditas.  et  alia,  quaj 
ttinquam  media  perfectionem  praBcedunt, 

D.  Tho.  ut  num.  119  vidimus  ex  D.  Thom.,  sed  se 
habet  tanquam  eflectus  perfectionis,  qui 
illam  hoc  pacto  pra^supponit,  et  manifestat. 
Unde  sicut  ad  hoc,  quod  revera  existat  per- 
fectio,  debent  media  ad  illam  acquirendam 
supponi,  ita  ut  zelus  sit  opus,  et  effectus 
perfectionis,  debet  post  praedicta  succedere. 
Alioquin  zelus  ille  nec  perfectus  existit  in 
seipso,  nec  ex  perfectione  subjecti  oritur ; 
atque  ideo  ineptus  censetur,  ut  per  illum 
major.aut  minor  perfectio  operantis  dignos- 
catur.  Imo  vero  talis  zelus  non  tam  com- 
mendalionem  quam  reprehensionem  habet 

».  Bern.apud  Patres.  Ex  quibus  D.  Bernard.  serm. 
18,  super  Cantica,  inquit  :  «  Quamobrem 
«  si  sapis,  concham  teexhibebis,  non  cana- 
«  lem.  Hic  siquidem  pene  simul  et  recipit, 
«  et  effundit.  lUa  vero,  donec  impleatur, 
«  expectat :  et  sicquod  superabundat,  sine 
«  suo  damno  communicat,  sciens  raaledic- 
«  tum,  qui  partem  suam  facit  deteriorem. 
«  Et  ne  meum  consilium  contemptibile  du- 
•«  cas,  audi  sapientiorem  me.  Stultus,  ait 
«  Salomon,  profert  totum  spiritum  suum 
■«  simul,  sapiens  reservat  in  posterum.  \e- 
«  rum  canales  multos  hodie  habemus  in 
•«  Ecclesia,  conchas  vero  perpaucas.  Tanta^ 
«  charitalis  sunt,  per  quos  nobis  fuenta 
«  coelestia  emanant,  ut  ante  elfundere, 
«  quam  infundi  velint ;  loqui,  quam  audire 
'«  paratiores,  et  prompti  docere  qua^  non 
«  didicerunt,  ef  aliis  praesse  gestientes, 
•«  qui  se  ipsos  regere  nesciunt.  Ego  nuUum 
0  ad  salutem  pietatis  gradum  ille  antepo- 
;<  nendum  existimo,  quam  quem  sapiens 
:(  posuit,  dicens  :  INIisererc  animajtuffi  pla- 
-.(  cens  Deo.  Quod  si  non  habeo,  nisi  pa- 
.«  rumper  olei,  quo  ungar,  putas  tibi  debeo 
«  dare,  et  remanere  inanis?  Servo  illud 
•(  niihi,  et  omnino,  nisi  ad  Prophetae  jus- 
<(  sionem  non  profero.  Si  institerint  rogi- 
«  lantcs  aliqui  ex  his,  qui  forte  existimant 
'(  de  me  supra  id,  quod  vident  in  me,  aut 
«  audiunt  ex  me,  respondcbitur  eis  :  Ne 
«  forte  non  sufTiciat  nobis,  et  vobis  :  ite  po- 
«  tius  ad  vendentes,  ct  emite  vobis.  Sed 
«  charitas,  inquit,  non  qua^rit  qua)  sua 
«  sunt.  Et  tu  scis  quamobrem?  Non  qua^rit 
«  quaj  sua  sunt,  profectoquia  non  desunt. 
«  Quisnam  quserat  quod  habet?  Charitas 
«  quajsuasunt,  idest  propria^  saluti  neces- 
«  saria,  nunquam  non  habet.  Sed  non  so- 
«  lum  habet,  sed  etiam  abundat.  Vult 
«  abundaresibi,  ut  possit  el  omnibus.  Ser- 


«  vat  sibi  quantum  sufliciat,  ut  nulli  defi- 
«  ciat.  Alioqui  si  plena  non  est,  perfecta 
«  non  est.  Ca^terum  tu  frater,  cui  firma 
«  satis  propria  salus  nondum  est,  cui  cha- 
«  ritas  adhuc  aut  nuUa  est,  aut  adeo  tenera, 
«  quatenus  omni  statui  cedat,  omni  credat 
«  spiritui,  omni  circumferatur  vento  doc- 
«  trina3 ;  imo  cui  charitas  tanta  est,  ut  ul- 
«  tra  mandatum  quidem  diligas  proximum 
«  tuum  plusquam  te  ipsum,  et  rursum  tan- 
«  tilla,  ut  contra  mandatum  fervore  liques- 
«  cat,  pavore  deficiat,  perturbetur  tristitia, 
«  avaritia  contrahatur,  protrahatur  ambi- 
«  tione,  suspicionibus  inquietetur,  convi- 
«  tiis  exagitetur,  curis  evisceretur,  hono- 
«  ribus  tumeat.  Tu,  inquam,  itain  propriis 
«  temeipsum  sentiens,  quanam  dementia, 
«  quaeso,  aliena  curare  aut  ambis,  aut  ac- 
«  quiescis?  Sed  enim  audi,  quid  consultat 
«  cauta,  vigilque  charitas.  Non  quod  aliis 
«  sit  remissio,  vobis  autem  tribulatio,  sed 
«  ex  aequalitate.  Dicit  enim  David  :  Sicut 
«  adipe,  ct  pinguedine  repleatur  anima 
«  mea,  et  labiis  exultationis  laudabit  os 
«  meum.  Infundi  nimirum  prius  volens,  et 
«  sic  cffundere.  Nec  solum  infundi  prius, 
«  sed  et  impleri,  quatenus  de  plenitudine 
«  eructaret,  non  oscitaret  de  inanitate. 
«  Caute  quidem,  ne  quod  aliis  remissio, 
«  sibi  esset  tribulatio.  Et  nihilominus  caste 
«  imitans  eum,  de  cujus  plenitudine  omnes 
«  accepimus.  Disce  et  tu,  non  nisi  de  pleno 
«  efTunderc,  nec  Deor  largior  esse  velis. 
«  Concha  imitetur  fontem.  Non  manat  ille 
«  in  rivum,  nec  in  lacum  extenditur,donec 
«  suis  satietur  aquis.  Non  pudeat  concham 
«  non  esse  suo  fonte  profusiorem,  etc.  » 

125.  Denique   pra^dictus  modus  descri-uitiinum 
bendi  perfectioncm  ideo  pro  qualitate  pra3-  'yam\ 
sentis  materiae  nobis  non  arridet,  quia  modo  ({-'(P''^^ 
consideramus  perfectionem  ut  terminum,gHiacic- 
et  objectum,  a(l  qua^  auditores  prasdicato-'*'''*'"'"" 
rum  exhortationibus  inducuntur  ;  est  enim 
praesens  dinicultaspra^cedcntium  appendix. 
Porro  concionatores  Apostolici,  id  est  qui 
Oiristum  Dominum,  Apostolorum,  atque 
Sanctorum  exemplar  in  suis  exhortationi- 
bus  imitantur,  debent  ad  perfectionem  in- 
ducore  pra^dicando  p^nenitentiam.  Nam  do 
Christo  dicitur  Matth.  Ccepit  Jesus  pr.-vdi-^^^Mh.i. 
care,  el  diccre  :  Pamitent iam  agile.  I)e  Apos- 
tolis  Act.  2  :  Compuncti  sunt  corde  (audien-  Act.  2. 
tes  scilicet  eorum  praedicationem)  et  dixe- 
runt  ad  Petrum,  et  ad  reliquas  Apostolos  : 
Quid  faciemus,  viri  fratres  ?  Petrus  rero  ad 
illos  :  Pcenitenliam  (inquil)  affite,  etc.  Do  S. 


222 


I)K  CMARITATE, 


ji>nh.3.Joan.  Paptista,  Mattli.  3  :  In  (litbus  illis 
renil  Jixinnes  Uaptista  pr.rtlicans  in  ilcsmto 
Juiler,  ct  (liccns  :  Ihrnilcnliiun  (ii/itc.  Krgo 
porfectio,  ul  cst  terniiiuis,  et  olijcctum 
prapdicationis  Apostolicap,  importat  non 
solum  aniniaruni  zelum,  el  infidelium,  at- 
que  poccatorum  conversionom,  sed  magna 
ox  parte  paMiitentiam,  sive  carnis  niacera- 
tionem  et  asperitates,  quibus  sub  spirilu 
continetur.  Kt  ratio  est,  nam  qui  recte,  et 
apostolice  auditores  ad  perfectionem  indu- 
cit,  debet  proponere  perfectionem  ut  prac- 
tice  consequibilem  ;  parum  quippo  refcrret 
perfcctionem  commendaro,  ubi  non  desi- 
gnarentur  modia,  atque  instrumenta  oppor- 
tuna  ad  e.i  consequendam ;  imo  porfectio, 
qua?  sine  illis,  atque  indcpendenter  ab  illis 
proponcrolur.  essef  perfectio  phantaslica, 
ot  velut  idoa  Platonis.  Quaj.autem  sint  mo- 

D.  Tiio.^'"^'  ^^  iiistrumonta  consoquendi  porfectio- 
'nom.  declarat  D.  Thom.  infra,  qucrst.  184, 
arl.  3,  ubi  ait  :  «  Socundario,  ot  instrumen- 
«  talitor  perfectio  consislit  in  consiliis, 
«  quac  omnia,  sicut  et  praecepta,  ordinan- 
'(  tur  ad  charitatom.  »  Kt  postquam  cxpo- 
suit  prcDcopla  ordinari  ad  Jiunc  finem  ro- 
raovcndo  charitati  contraria,  consilia  vero 
rcmovondo  impedimenta  actus  charitalis, 
adjecit  :  <  Et  inde  ost,  quod  in  collalioni- 
«  bus  Patrum  dicit  Abbas  Moyses  :  .lejunia, 
«  vigiIia3,moditatio  Scrupturarum,  nuditas, 
«  ac  privatio  omnium  facultatem,  non  per- 
«  fectio,  sed  perfectionis  instrumentasunt; 
«  quia  non  in  illis  consistit  disciplinaj  il- 
«  lius  finis,  sed  per  illa  pervonitur  ad 
«  finem.  »  Et  supra  praemisit.  qiiod  ad per- 
fectionem  charitalis  istis  (jradihus  ascendere 
nitinuir.  Krgo  perfectio,  qua^  est  finis,  et 
objoctum  prajdicationis  Apostolicae,  non 
debet  proponi  ut  consequibilis  independen- 
ter  ab  asperitatibus,  et  purificationibus  cor- 
poralibus;  sod  quatenus  complectitur  vigi- 
lias,  paupertatem,  jejunia,  ot  pcenitentiam; 
alioquin  inople  proponitur  finis  sine  mediis, 
et  terminus  absque  via. 

<iuiri  rc-     126.  Ex  quo  fit,  quod  perfeclio  etiam  ex 

^ad^-cr-  parte  pra^dicatoris  considerata,  et  prout  in 
'*^j^"^|'  illoexistons,  importet  non  solum  anima- 

rom.  'iui  rum  zolum,  sed  etiam  poenitentiam,  et  cor- 

''fecia'  porales    asperitates.  Quoniam  prasdicator 

pradi-  nullo  aptiori  medio  utilur  ad  movendum 

auditores,  quam  sui  exemplo.  Undo  Apost. 

icor.4.  ]^  ad  Corintli.  1,  inquit :  «  Imitatores  moi 
"  estote ,    sicut  et    ego   Christi.   »   Et   D, 

D.  Bern.  Bgj.nar,j_  serm.  de  S.  Bcnedicto ,  ait  : 
'<  hermo  vivus,  et  efBcax  exemplum  operis 


«  est,  plurimum  faciens  suadibile,  quoJ 
«  monstratur  factibile.  »  Sed  i^riodicatores. 
Apostolici  hortantur  auditores  ad  pa-niton- 
liam,  ut  proxime  vidimus.  Krgo  adoorun- 
dem  pr;Ddicatorum  perrectionem  pertinet 
exercero  in  scipsis  poMiilenliam,et  corporis. 
mortificationom  ;  atquo  idco  diminute  des- 
cribitur  corum  perfoctio  i)or  animarum. 
zelum  ;  sed  dobonl  zolo  adjungi  paMiilentia, 
vigiliaD,  ot  alia)  mortificationes  corporalos. 
Sic  Christus  Dominus  porfectorum  praedi- 
catorum  protolypus,  jejuiiavit  anto  praedi  - 
cationem,  ut  optimo  oxpendit  D.  Thom.  3^-  'T'"*' 
j)art.  quxst.  41,  art.  3  ad  1,  his  vorbis  : 
«  NuIIusdobet  assumore  pra^dicationis  offi- 
«  cium,  nisi  prius  fuerit  purgatus,  et  vir- 
«  tuto  porfectus,  sicutct  do  Christo  dicitur 
«  Actor,  1,  quod  cocpit  Josus  facere,  et  do- 
«  coro.  Kt  idoo  Christus  statim  post  Haptis- 
«  mum  auctoritatem  vitac  assumpsit,  ut 
«  docerot  post  carnem  edomilam  oportere 
«  aliosad  prajdicalionis  ofiicium  transire.» 
Sic  Joannes  Baptista  \'erbi  vox,  ot  prffidi- 
cator  oximius,  ut  posset  hominibus  praedi- 
care,  Pivnileniiani  af/ile,  maximam  in  se 
vit;E  austeritatem  ostendit.  Habtbat,  inquit 
Matth.  cap.  3,  vestinientum  de  pilis  came- Mattli.  3,. 
lorum,  et  zonam  ptlUceam  circa  lumbos 
suos  :  esca  uutem  ejus  erat  locuslx,  el  mel 
sijlvestre.  Sic  D.  Paulus  gentium  Prajdica- 
tor,  et  Doctor  castigabat  corpus  suum,  ut 
inquit  1,  ad  Corinlh.  9  :  Castujo  corpus  i- ad 
mcum,  cl  in  sercitutem  redigo,  ne  forle  cum 
aliis  jtrxdicavcrim ,  ipse  reprobas  efficiar. 
Quem  locum  explicans  D.  Thom.  ait :  Tan- 
git  austeritalem  vilx,  et  implcl  facto,  quod 
docel  verbo,  ne  se  damnet  ore  proprio.  Sic  et 
alii  praodicatores  Apostolici  in  lucrando 
Deo  animas  se  gesserunt,  quorum  plures  ut 
interim  omittamus,  de  S.  Vinccntio  Fer-s.  vinc. 
rerio  inquit,  et  laudat  Kcclesia  in  ejus  festo 
lect.  5  :  «  In  hoc  autem  Apostolico  munere 
«  hic  vita;  ejus  tenor  perpetuus  fuit.  Quo- 
«  tidie  missam  summo  mane  cum  cantu 
«  celebravit,  quotidie  ad  populum  concio- 
«  nem  habuit,inviolabiIosemperjejunium, 
«  nisi  urgens  adcsset  necessitas,  servavit, 
«  sancta  et  recta  consilia  nulli  denegavit, 
«  carnes  nunquam  comedit,  nec  veslem  li- 
«  neam  induit,  elc.  »  Et  ratio  est,  quam 
supra  tetigimus,  oportere  scilicet,  ut  pras- 
dicatio  sit  opus  perfeclionis,  et  auditores  ad 
poenitentiam  inducat,  quod  isti  in  praedi- 
catore  videant  quaj  pra^dicat.  Qualiter  enira 
003  ad  saccum,  cilicium,  jejunia,  vigilias-, 
aliasque  asperitales  excitabit,  qui  vel  eis- 

dera; 


DISP.   V,  DUB.  III. 


■223 


dem  scientibus,  et  videntibus,  lino.  et  mol- 
libus  induitur;  carnibus  prandet,  et  coenat; 
commodo  strato  dormit,  somnoque  nonin- 
terrupto;  communia  tantum  Ecclesia^  jeju- 
nia  observat,  sed  refectione  larga,  qua^  fa- 
mis  opprimat  vexationem  ;  ac  denique  nul- 
lam  fere  carnis  macerationem  patitur,  aut 
exercet?  «  An  non  summa  confusio,  »  in- 
^'cr-quitD.  Hieronym.  Mich.  2,  «  etignominia 
«  est  Jesum  crucifixum,  magistrum,  pau- 
«  perem,  atque  esurientem  fartis  pra^dicare 
«  corporibus  ,  jejuniorumque  doctrinam 
«  rubentes  buccas,  tumentiaque  ora  pro- 
«  forre  ?  Si  in  Aposfolorum  loco  sumus, 
«  non  solum  sermonem  eorum  imitemur, 
«  sed  conversationem  quoque,  et  abstinen- 
«  tiam  amplectamur.  »  Merito  quidem; 
Hier.  nam  idem  S.  Doctor  inquit  epist.  2,  ad  Ne- 
potianum  :  «  Delicatus  magister  est,  qui 
«  pleno  ventre  de  jejuniis  disputat.  Accu- 
«  sare  avaritiam  et  latro  potest.  Sacerdotis 
«  Christo  os,  mens ,  manusque  concor- 
«  dent.  » 
ipen-  127.  Kelicto  ergo  prajdicto  dicendi  modo, 
)futa  ut  diminuto,  et  insufiicienti  ad  rem  prs- 
!,^|.'nj sontem  explicandam,  censemus  excessum 
isio.  majoris  perfectionis  consistere  in  majori 
accessu  imitationis  ad  vitam  Christi  Domi- 
ni,  et  suorum  Apostolorum.  Quod  resolutio 
satis  compendiosa  est,  intellectu  facilis,  et 
anfractibus  illius  dicendi  modo  hactenus 
irapugnati  minime  subjecta;  potestque  effi- 
l^de-  caciter  suaderi.  Nam,  ut  vulgo  dicitur,  pri- 
mum  in  unoquoque  genere  est  mensura 
ceeterorum,  quatenus  penes  majorem,  aut 
minoremaccessum  ad  illud  perfectissimum 
major,  aut  minor  aliorum  perfectio  dignos- 
citur,  ac  deprehenditur ;  summa  autom,  et 
excellontissima  perfectio  fuit  in  Cliristo 
Domino,  et  post  Christum  in  ejus  Apostolis, 
quos  ipse  aliorum  cxemplar,  atque  magi- 
stros  conslituit  :  unde  Paulus  aiebat  1,  ad 
a<l  Corinth.  4  :  Imitatores  mei  estote,  nicut  el 
'  ef;o  Christi.  Ergo  major  excessus  perfcctio- 
nis  optime  regulatur,  et  statnitur  pcncs 
majorem  accessum  imitalionis  ad  vitam 
Christi  Domini,  et  suorum  ApostoIorum.Et 
quidem  quod  ad  Christum  pertinet,  ille  de 
i-^lj  seipso  dicit  Joan.  14  :  Efjo  sutn  via,  veritas, 
et  vita.  Quia  ut  rocte  expendit  D.  Basilius 
de  constit.  mon.  cap.  5  :  «  Servator  noster 
«  omnibus ,  quicumque  pietatem  colere 
«  vellent,  virtutisexemplar,  ac  pictura  vo- 
«  luli  proba,  expressam  efligiom  quaiidam 
«  in  se  proposuit,  unde  cuncti  lineamentis 
«  illius  inspectis,  simile  pro  se  quisque  in 


«  vitam   suam    exemplum    transferret.   » 

Quod  fusius  explicat  D.  Bonavent.  de  m/br- !>•  Bona. 

mat.  novit.  part.  I,  cap.  32,  ubi  :  «  In  om- 

«  nibus,   imjuit,  virtutibus,  et  bonis  mo- 

«  ribus  pra^pone  semper  clarissimum  spe- 

«  culum,ettotiussanctitatis  perfectissimum 

«  exemplar,  scilicet  ritum,  et  mores  filii 

«  Dei  Domini  nostri  Jesu  Christi,  qui  ad 

«  hoc  nobis  de  coelo  missus  est,  ut  aperirot 

«  nobis  viam  virtutum,  et  lcgem  disciplinae 

«  suo  exemplo  daret  nobis,  eterudiret  nos 

«  per  semetipsum ;  ut  sicut  ad  imaginem 

«  ejus  naturaliter  creati  sumus,  ita  ad  mo- 

«  rum  ejus  similitudinem  per  imitationem 

«  virtutis  pro   nostra   possibilitate   refor- 

«  memur,  qui  ejus  imaginem  in  nobis  foe- 

«  davimus    per    peccatum.  Quanto    enim 

«  quisque  se  ei  in  virtutis  imitatioue  hic 

«  conformare  studuerit,  tanto  ei  in  prima 

«  gloria,  et  claritate  appropinquabit,  et  si- 

«  milior  erit.   »  Et  postquam  id .   discur- 

rendo  per  plurimas  virtutes,  ostendit,  sta- 

tim  subdit  :  «  Haec  sit  sapientia  tua,  et  me  - 

«  ditatio,  et  studium  semper  aliquid  de  ipso 

«  cogitare,  unde  vel  provoceris  ad  imitan- 

«  dum  eum,  velafficiarisadeumamandum. 

«  Talia  meditando,  et  ruminando,  tempus 

«  utiliter  expendis,  dum  occuparis  in  bonis 

(>  studiis    circa   ipsum    Dominum    Jesum 

«  Christuni;   et  mores  tuos  emendas    ad 

«  formam  vita^  ipsius,   et  conversationis, 

«  semper  ad  eum  respiciens,  qualiter  in  his 

«  sehabuit,  vel  se  habere  potuit  sccundum 

«  existimationemtuam.Quiaquiinomnibus 

«  semper  est  optimus,  optimo,  et  perfectis- 

«  simo  modo  se  gerebat. 

Quod  autem  ad  Apostolos  specfat,  facile 
etiam  constat  tum  ex  proxime  dictis,  tum 
ex  Paulo  ad  Ephes.  cap.  I,  ubi  asserit,  (/j-Ad  Epli. 
vitias  gratLv  Dei  superabundasse  in  Aposlo- 
lis.  Quod  sic  exponit  D.  Thom.  lect.  3  -.^-  Tiio. 
«  Dico  quod  secundum  divitias  grati;c  ejus 
«  omnes  fideles  communitor,  tameos.quani 
«  nos  habemus  redemptionem,  et  rcmissio- 
«  nem  peccatorum  per  sanguinem  Christi. 
«  Qune  quidom  gratia  sup(!rabundavit  in 
«  nobis  ,  id  est  abundanlius  ftiit ,  quam 
«  in  aliis.  Ex  quo  apparet  tomoritas  illo- 
«  rum  (ut  non  dicam  error)  qui  alit[uos 
«  Sanctos  pra^sumunl  comparare  Apostolis 
«  in  gratia,  etgloria.  Manifeste  enim  patet 
«  ex  verbis  istis,  quod  Apostoli  liabont  gra- 
«  tiam  majorom,  quam  aliqiii  alii  Sancti 
«  |)Ost  Cliristum,  et  Virgiiioin  IMatrom.  » 
Etpostpauca  :  «  Apostolos.  »  iM(|uit,  «  siciit 
«  ad  singularem  dignitatem  vocavit,  ila  et 


•2J4 


1)K  CHARITATK. 


.  singiilarisgrati.p  privilogio  dolavil.Prop- 
.1  ler  quod  dicit  .\post.  nd  Koni.  S  :  Nos  ipsi 
"  primitias  spiritus  habentcs.  (iloss.  tom- 
«  pore  prius.  ol  ca^teris  abundanlius.  To- 
«  merarium  est  ergo  aliquem  Sanctum 
«  .Apostulis  comparare.etc.  »  Kx  juxla  luinc 
excessum  .Apostolorum  iu  gratia,  et  sanc- 
titatesuper  alios  fuit  eliam  eminentia  per- 
fectionis,  tam  in  virtutibus,  quam  in  modo 
vivendi.  ut  mcrito  penos  majorem  acces- 
sum  ad  eorum  imitationem  possit  excessus 
perfectionis  in  aliis  regulari,  alque  stabi- 
liri. 

128.  Porro  prolixum  nimis  esset  per 
cuncta  virtutum  insignia  divagari  in 
Christo  Doraino,  eju.sque  Apostolis.  Unde 
considerationem  trahemus  ad  unam  tan- 
tum,  vel  alteram  virtutem,  et  ad  eas  praj- 
cipue.  qua?  magis  rej)ugnant  carni,  et  san- 
guini  ;  istarum  quippo  exercitium,  sicut 
amorcni  sui  extinguit,  ita  fovet  amorem 
charitalis  erga  Deum,  in  quo  principaliter 
consislit  perfectio  vit»  Christiana^,  juxta 
Aiig.illud  D.  August.  lib.  83,  qq.  qua?sl.  63  :  Ve- 
nonain  charitatis  ost  cupiditas.perfectio  nulla 
ciipiilitas.  Kt  quidem  ipsos  excelluisse  in 
animarum  zelo,  facile  constat  apud  omnes; 
unde  dubium  non  est,  quod  pra^dictus  zelus 
pertineat.  et  quidem  in  gradu  excellenti, 
ad  porfectionem.  Sed  magis  dubitari  posset 
de  aliarum  virtutum  exercitiis,  ob  mino- 
rem  earum  apud  aliquos  rccordationem, 
aut  praxim  ,  de  quibus  proinde  dicere 
oportet. 
Maf;na  Kt  quidem  Christum  Dominum  pauper- 
D.''p!ui-  finiani  vitam  duxisse,  optimo  probat  N. 
perias  Waldensis  lib.  4  Doctrin.  Fidei,  ubi  con- 
d!  Tiio'.tra  ha?reticos  defendit  Christum  aclualiter, 
personaliter,  et  vocaliter  mendicasse.  Sed 
audiamus  D.  Thom.  opusc.  19,  cap.  7,  ubi 
piura  congerit  in  hunc  modura  :  «  In  per- 
«  sona  ('hristi  dicitur  Ps.  33  :  Kgo  autem 
('  mendicus  sum,  et  pauper.  GIoss.  Hoc 
«  dicit  Christus  de  se  ex  forma  servi. 
«  Mendicus  est,  qui  ab  alio  petit;  et  pau- 
«  per,  qui  sibi  non  sufllcit.  Item  in  alio 
«  Ps.  69  :  Kgo  vero  egenus,et  paupersum. 
«  Glossa  :  Sum  egenus,  idest,  petens  :  et 
«  pauper  sura,  id  cst.  insutriciens  mihi  ; 
"  quia  et  mundanas  copias,  et  intus,  ubi 
«  est  dives,  semper  ambit,  desiderat,  acci- 
«  pit.  Item  in  alio  Ps.  108  :  Persequutus 
«  est  hominem  inopem,  et  mendicum. 
«  Glossa:  Scilicet  Christum.  Kt  alia  Glossa: 
«  Pauperes  insequi  sola  sajvitia  est  :  alii 
•'  pro  diviiiis,  et  honoribus  interdum  hu- 


u  jusmodi    p.iliuntur.   Ist.r    du.c    ultimic 

«  C>Ioss;e    ostendunt    manifeste,    quod  de 

«  raendicitale   rerum   tomporalium   prac- 

«  dicta  verba  intelligore  oporlct.  Ilem   2 

«  ad  Coriiith.   8.   Scitis    gratiam   Domini 

«  nostri    .lesu  Christi,   quoniam   propter 

«  nos  egenus  factusest.  Glossa,  in  mundo. 

«  Kt  quod   in  hoc  Christus  sit  imitandus, 

«  patet  per   Glossam,  qua  ibidem  dicit  • 

«  Nemosecontemnat.paupor  incella.dives 

«  in  conscientia,  sccurior  dorrait  in  terra, 

«  quara   cum  auro  dives  in  purpura.  Non 

«  ergoexpavescas  cum  tua  mendicitate  ad 

«  eum  accedere,  qui  indutus    est  nostra 

«  pauportate.  Item  quod  Dominus  victum 

«  petierit,  expresse  habetur  Luc.  19,  ubi 

«  Dominus  ad  Zachajum  :  Zachaje  festinans 

«  descende.quia  hodie  in  domo  tua  oportet 

«  memanero.Glossa:Non  invitatus  invital, 

«  quiaetsi  nondura   audierat  voceni  invi- 

«  tantis,audierat  tamenaffoctum.//c»i  Mar- 

«  ct  1 1  :  Circumspcctis  omnibus,  cura  ves  - 

«  pere  esset,  etc.    Glossa  :  Circuraspoctis 

«  oranibus,  si  quis  eum  hospilio  susciperet. 

«  Tanta)  enira  pauportatis  fuit,  et  ita  nul- 

«  lis  adulatus,  ut  in  urbe  tanta    nullum 

«  hospitiura   inveniret.  Kx  quo  patet  quod 

«  Christus  ita  pauper  crat  quod  hospitium 

«  conducero  non  posset,  secl  ab  aliis  hos- 

«  pitium  petebat,  et  expectabat.  » 

129.  Practcrea  Christum  Dominum  plu-  ^V'.'jj. 

res  iiicommoditates,  et  asperitales  corpo-  d.  fujt 

rales  elegisse,  et  passum  fuisse  tam  in  cibo,  [!n*;"i1;o1" 

quam   in  vestitu,  facile  constat.  Tum  quia  <iitati- 
„  .'      .     ,  .  ,.^,       bus, et 

paupernmus  fuit,   juxla  proxime    dicta  :  aspcriia- 

pauperesautem  plurahujusmodi  patiuntur.  "''"''■ 

Tum  magis  in  speciali  ;  nara  quod  ad  ves- 

tes  a.ltinei, nonest  credibile,  inquit  D.Thora.  i).  Tho. 

opusc.   19,  cap.  8,  «   quod  Dominus  .Jesus 

«  Christus   pretiosis  vestibus  induerctur, 

«  qui  .Toannem  coramendabilem   ostendit, 

«  quodnon  eratmollibus  indutus.  Alioquin 

«  Pharisa)i,   qui    exteriorem   sanctitatem 

«  ostondebant,  sicut  de  eo  dicebant,  quod 

«  erat  vorator,  et  potator  vini,  et  publica- 

«  norum  amator;  ita  et  de  eo  dixissent, 

«  quod  esset  mollibus  indutus.  »  Imo  vero 

hujusmodi  vestes  Christi  Doraini  non  so- 

lum  non  fuissepreliosas  (ut  satis  evidenter 

probat  D.  Thom.),  sed  viles  etiam   fuisse, 

docet    Kuthym.  .Joan.    19,  et  Matth.   27.  Euihym 

Vestimenta,  inquit,  Christi  viliora  fuerunt, 

quam  latronum,qui  cum  ipso  crucifixi  erant. 

Cui  consentit  Theophil.  in  cap.  15   Marci  : 

et  Isidorus  Pelusiota   lib.  1,  epist.  74,  "djhcopb^^ 

Cratonem,  notat  Christi  vestem  fuisse  com-    ius. 


DISP.  V,  DUB.  III. 


225 


D.  liona 
Act.  1. 


Matth. 

10. 
Marc.  6 


Marc  1. 
D.  liona 


munem,  qua  utebantur  pauperes  Galilso- 
rum.  Addit  Nieremberg.  lib.  1.  doctr.  as- 
cetic.  cap.  94  :  k  Nec  est  mihi  omnino  ab- 
«  surdum  in  reliquo  spatio  temporis,  quo 
«  rationem  vitae  communis  ostentavit 
«  Christus,  occultis  aliquibus  corporis  ma- 
«  cerationibus  se  alllixisse.Bredembachius, 
«  et  Valentia  scribunt,  Christum  Domi- 
«  num  aspero  cilicio  fuisseusum.  Cajeta- 
«  nus  probabile  existimat  habuisse  Salva- 
«  torem  asperam  subuculam.ad  exemplum 
«  Pastorum,  et  Pra^dicatorum.  Lyranus, 
«  qui  citat  S.  Chrysostomum,  dicit  incon- 
«  sutilem  illam  tunicam  asperam  fuisse, 
«  qualis  est  saccus,  aut  cilicium  reticulato 
»  opere.Singularior  est  existimatio  Agellii 
«  asserentis  cilicium,  sive  saccum  imposi- 
«  tum  esse  Christo  Domino  ad  lumbos, 
«  dum  crucifigeretur.  »  Insuper  Christum 
Dominum  usum  non  fuisse  mutatoriis  ves- 
tibus,  sentiunt  multi,  et  tradit  N.  Walden- 
sis  lih.  3,  Docir.  aniiq.  fidei,  cap.  27.  Tan- 
dem  Christum  non  habuisse  calceamenta, 
sed  vel  solum  usum  fuisse  sandaliis,  sive 
soleis,  vel  nudis  pedibus  incessisse,  late 
probat  D.  Bonavent.  opusc.  de  sandaliis 
Apostol.  tom.  7,  nam  Christus  fecit  quod 
docuit,  juxta  illud  Actor.  1  :  Cwpit  facere, 
ef  docere.  Docuit  autem  Apostolos,  ut  sine 
calceamentis  ambularent.Matthasi  10  :  No- 
lite  possidcre  calceamenta .'Mavc.6 :  Calceatos 
sandaliis  misit  eos  :  ergo  Christus  non  est 
usus  calceis.Quod  fusius  prosequitur  S.Doc- 
tor,  et  exponens  quandam  authoritatem 
incontrarium  (nempe  verba  Joannis,Marci 
1  :  Non  sum  dignus solvere  corrigiam  calcea- 
mentorum  ejus),m  hunc  modum  concludit  : 
«  Nisi  quispiam  verba  proposita  vole-ns  ex- 
'<  ponere  dicat,  quod  Christus  eo  tempore, 
«  quo  Joannes  Baptista  sententias  protulit 
«  antedictas,  nondum  publice  pra)dicabat, 
«  nondum  regulam  ediderat,  nondum  in 
«  deserto  exemplumdans  pa3nitentia3  jeju- 
«  naverat.Quod  utiqueest.Et  ideo,vultdice- 
«  re,quod  calceamentis  tunc  temporis  uteba- 
«  tur.Quod  utique  videtur  a  glossis  omni- 
«  bus.et  Sanctorumexpositionibus  alienum. 
«  Sive  autem  hoc  fuerit,  sive  non,  ex  pra?- 
«  dictis  manifeste  concluditur,  quod  post 
«  institutionem  Apostolics  regul<-c  Chris- 
«  tus,  ejusque  discipuli  sine  calceamentis 
«  ad  litteram  incesserunt.  Nam  socundum 
«  Hieronymum  Cliristus  non  habuit,  quod 
«  non  habendum  docuit,  qui  primocoepit 
«  facere,  et  docere.  Idcirco  periculosum 
«  est  valde,imoridiculosum  asserere  aliter 


«  Christum,  aliter  Apostolos  vixisse,  et 
«  Christum  regulam  non  servasse,et  Apos- 
«  tolos  aliud  quam  Christum  habuisse  per- 
«  fectionis  exemplum,  cum  discipulum 
«  esse  perfectum,  si  sit  sicut  magister  suus ; 
«  et  servum  non  essedomino  suo  majorem, 
«  Evangelica  veritas  contestetur  :  et  ut 
«  simus  imitatores  Apostoli,  sicut  et  ipse 
«  Christi.nos  Paulus  Apostolus  exhortetur. 
«  Tu  igitur,  qui  Evangelii  Doctor  es,  et 
«  sectator,  si  hujus  Evangelica?  perfectionis 
«  apicem  non  attingis  usu,  attingas  saltem 
«  affectu  pio,  affatu  veridico,  et  Catholico 
«  intellectu,  et  noli  Evangelii  candidissi- 
«  mam  margaritam  tortis  expositionibus 
«  conculcare,  noli  contra  Evangelicorum 
«  pedum  nuditatem  pelles  mortuas  defen- 
«  sare.etc.  »  Videantur  Abulensism  /iccorf.-^^"'^"- 
cap.  20,  qu.TSt.  29,  et  in  cap.  3  Matth. 
qnmst.  68,  Jansenius  in  Concord.  cap.  oo,Japcn. 
et  Toletus  Joan.  1 ,  annot.  65. 

130.  Ad  ha}c  :  Christum  Dominum  aliis  Major 
etiam  afllictionibus ,    et  asperitatibus    in^j^ioln^" 
victu,  vigiliis,  lecto  sanctissimum  corpus^ommo- 
suum  subjecisse  ,   haud  obscure  constat  .  Chdsii 
Nam  in  primis  in  nativitate  sua  passus  est     ^" 
magnas  incommoditates  nuditatis,  et  fri- 
goris,  ita  ut  vagiret  infans  inter  arcta  con- 
ditus  prajsepia.  Durissima?  etiam  legi  Cir- 
cumcisionis  se  subdidit,  inqua  intervenie- 
bant  vehomens  dolor,  et  sanguinis  effusio, 
carnisque  tormentum.  Plura  insuper  in- 
commoda  fuit  expertus,  tam  fugiendo  ad 
^*]gyptum,  quam   redeundo  ad   patriam. , 
sicut  in  aliis  exulibus,  ac  peregrinis  con- 
tingit.  Ultra  has  voro  afHictiones  observa- 
vit  jejunia,  qua3  Judsi  in  veteri  lege  ob- 
servabant  :  quia,  ut  dicitur  Mattha^i  5  :  Non  Matih.5. 
venerat  solvere  legem,  sed  adimplere.  Pra}- 
teroa  jejunavit  quadraginta  diebus,  et  qua- 
draginta  noctibus,  ut  dicitur  Matth.  4.  EtMatth.4. 
deinde  alia  observasso  jejunia,  licet  non 
adeo  prolixa,  tradit  Abulensis  s»pn-  ci/a/.  A.buleii. 
capite  Malft.  quxst.  14.  Quod  autem  saepius 
vigilaverit,  docent  communiter  falres  ad 
illud   Luca3  6  :  Exiit  in  montem  orare,  et  luc.  6. 
erat  pernoctans  in  oratione  Dei.  Qualis  vero 
fuerit  ejus  lectus,  ipse  Dominus  significat 
Lucffi  9  :  Vulpcs  fovcas  habent,  et  volucres  ^^'"^-  ^- 
coeli  nidos  :  Filius  autem  hominis  non  habet 
ubi  caput  reclinet.  Ex  quibus  liquet  ipsum 
plura  incommoda,  et  corporis  amori  con- 
traria  ologisse.  Idque  magis  constabit  ex 
dicendis  circa  modum  vivendi  Apostolo- 
rum  ;  nam  certum  est  Christum  in  omni- 
bus,  qua2  ad  vitam  pertinent.  non  fuisse 


220 


DE  CIIAKITATE. 


ipsis  delicatioroni,  sed  in  cunctis  potius 
prapluxisse.  Veruni  antoquam  liinc  disco- 
danius,  oporlet  vidoro,  qiialitor  Christus 
Dominns  vLxorit  anto  ultimos  tros  vita} 
annos,  quos  pr.rdicatioiii.  et  sui  manifosta- 
D.Boni.tioni  dicavit.  Quod  fuse  tradit  D.  Honavent. 
i/i  rita  Cftrisli,  aip.  I.").  expondondo  niaxi- 
mam  ipsius  humilitatem.  pauportafem,  et 
abstinentiam,  et  post  alia  concludit  :  «  In- 
II  tuere  ergo  eum  beno  humilia  obsequia 
«  per  donium  faciontom.  Conspice  otiam, 
a  qualiter  ipsi  tros  (lesus  videlicet,  Maria, 
.(  etJosophUimul  comedunt  ad  unam  men- 
«  sulam  per  singulos  dies,  non  lautas,  sed 
«  pauperes,  et  sobrias  ccenas  sumentes.  Et 
«  qualiter  post  aliqualom  recreationem,  ad 
«  orationem  se  convertunt  in  cubilibus 
'<  suis  ;  non  enim  erat  eis  domus  ampla, 
«  sed  parva.  Intuere  Dominum  .lesum  su- 
«  per  humum  in  sero  post  orationem  se 
«  componere  per  singulas  noctes  tam  lon- 
«  gissimi  temporis,  sic  humiliter,  sic  vili- 
'<  ter,  ut  quicumque  alius  pauperculus  de 
«  populo.  b>ic  etiam  perseveranlor  quolibet 
«  sero  in  hoc  statu  deberes  eum  aspicere. 
«  0  Deus  abscondite  I  quare  sic  afUigebatis 
«  corpus  istud  innocentissimum  ?  Unius 
«  quippe  noctis  peregrinatio  sufTicere  de- 
«  bebat  ad  totius  mundi  redemptionem. 
«  .\mor  ad  hoc  compellebat  imraensus  : 
«  vehementer  zelabatis  pro  ove  perdita 
«  vestris  humeris  adcceleslia  pascua  repor- 
«  tanda.  Vos  Rex  regum,  et  Deus  acterne, 
«  qui  omnium  penuriam  sublevatis,  om- 
(f  nia  subministralis  omnibus  abundantcr, 
«  prout  exigit  cujusque  conditio.  Vobis  ta- 
«  men  paupertatem,  vilitatem,  et  asperita- 
(/  tem  vigilando,  dormiendo,  abstinendo, 
«  et  aliis  vestris  omnibus  actibus  per  tam 
«  longa  temporis  spatia  reservastis  .  Lbi 
«  ergo  sunt  quajrentes  otia  corporis,  quaj- 
«  rentes  curiosa  ornamenta,  et  varia?  Non 
«  didicimus  in  schola  hujus  magistri,  qui 
«  talia  volumus.  Sed  nunquid  sapientiores 
«  eo  sumus?  Ipse  nos  docuit  verbo,  et  exem- 
«  plo  humilitatem,  pauportatem,  et  afllic- 
"  tionem  corporis,  et  laborem.  .Sequamur 
«  ergosummum  magistrum,qui  nec  fallere 
:<  vult,  nec  falli  potest. 
Qoanta  131.  Et  hffic  quidem  incommoda  passus 
mqda  Cst  Chnstus  Dominus  vel  eo  tempore,  m 
^hrista?'^'^^  insipientium  oculis  videbatur  otiosam 
b.  sua-  degere  vitam.Sedqualiasustinuit,ubiccepit 
lionis.TtPraidicare?  Quot  itinera,quot  sudores.quas 
^1|^^'^'_  vigilias,  et  persequutiones?  Et  ubi  venit 
pore.    passionis  tempus  (quam  alioquin  pra^sen- 


toni  liabuit  totius  vitne  decursu)  quam  inex- 
plicabilos  doloros?  I'roIixum  nimis  esset 
lia!c  expendoro.  sod  nociuo  dobont  prorsus 
omitti ;  ol  idoo  illa  comploctimur  referendo 
verba  D.  Thom.  3  p.  qu.rst.  4G,  art.  0,  ubi  :  D-  Tho. 
«  in  Christo,  inquit,  paliente  fuit  verus  do- 
«  lor,  et  sensibilis,  qui  causatur  ex  corpo- 
«  rali  nocivo  ;  et  dolor  interior,  qui  causa- 
«  tur  exapprehensione  alicujus  nocumenti. 
«  qui  trislitia  dicitur.  Itoniue  autem  dolor 
«  in  Christo  fuil  maximus  inter  doloros 
«  prajsentis  vitai.  Quod  quidom  conlingit 
«  propter  quatuor.  Primo  quidem  propter 
«  causas  doloris  ;  nam  doloris  sensibilis 
«  causa  fuit  la;sio  corporalis,  qua;  acerbita- 
«  lom  habuit,  tum  propter  generalitatem 
«  passionis,  de  qua  dictum  esl  :  tura  eliam 
«  ex  genere  passionis,  quia  mors  crucifixo- 
«  rum  in  cruce  est  acerbissima,  quia  con- 
«  figuntur  in  locis  nervosis.  et  maxime 
«  sensibilibus,  scilibet  in  manibus,  et  pedi- 
«  bus;  et  ipsum  pondus  corporis  pendentis 
«  continue  auget  dolorem  .  Kt  cum  hoe 
«  ctiam  est  doloris  diulurnitas,  quia  non 
«  statim  moriuntur,  sicut  hi  qui  gladio  in- 
«  terficiuntur .  Doloris  aulem  inlerioris 
«  causa  fuit,  primo  quidem  omnia  peccata 
«  humani  geiieris,  pro  quibus  salisfaciebat 
«  patiendo  :  unde  ea  quasi  sibi  adscribit 
«  dicens  in  Ps.  1 1  :  Verba  delictorum  meo- 
«  rum  :  secundo  specialiter  casus  .luda^o- 
«  rum,  et  aliorum  in  ejus  morte  delinquen- 
«  tium,  et  pra3cipue  discipulorum  qui  scan- 
«  dalum  passi  sunt  in  Christi  passione  : 
«  tertioetiam  amissio  vita9  corporalis,  qua> 
«  naturaliler  est  horribilis  humanai  natu- 
«  ra3.  Secundo  potest  raagnitudo  doloris 
«  ejus  considerari  ex  perceptibilitate  pa- 
«  tientis  et  secundum  aniraam,etsecundum 
«  corpus.  Nam  et  secundum  corpus  eratop- 
«  time  complexionatus,  cum  corpus  ejus 
«  fuerit  formatum  miraculose  operatione 
«  Spiritus  sancti,  sicut  et  alia,  qua}  per  mi- 
«  racula  facta  sunt,  fuerunt  aliis  potiora 
«  (ut  Chrysost.  dicit  de  vino,  in  quod  Chris- 
«  tus  aquam  convertit  in  nuptiis),  et  idea 
«  in  eo  maxime  viguit  sensus  tactus,  ex  cu- 
«jus  perceptione  sequitur  dolor.  Anima 
«  etiam  secundum  vires  interiores  effica- 
«  cissirae  apprehendit  omnes  causas  tristi- 
«  tiic  .  Tertio  raagnitudo  doloris  Christi 
«  patientis  potest  considerari  ex  doloris,  et 
«  tristitiai  puritate.  Nam  in  aliis  patienti- 
"  bus  raitigalur  tristitia  interior,  et  etiam 
«  dolor  exterior  ex  aliqua  consideratione 
«  rationis  per  quandam  derivationem,  seu 
redundaniiam 


DISP.  V,  DUB.  III. 


22T 


«  redundantiam  a  superioribus  viribus  ad 
«  inferiores  :  quod  in  Christo  patiente  non 
«  fuit.quiaunicuique  virium  permisilagere 
«  quodestsibi  proprium,  sicut  Damasc.  di- 
«  cit.  Quarto  potest  considerari  magnitudo 
«  doloris  Christi  patientis  ox  Iioc,  quod  pas- 
«  sio  illa,  et  dolor  a  Christo  fuerunt  as- 
«  sumpta  voluntarie  propter  finem  libera- 
«  tionis  hominum  a  peccato.  Et  ideo  tan- 
0  tam  quantitatem  doloris  assumpsit,  quffi 
«  esset  proportionata  magnitudini  fructus, 
«  qui  inde  sequebatur.  Ex  his  igitur  omni- 
B  bus  causis  simul  consideratis  manifeste 
'■(  apparet,  quod  dolor  Christi  fuerit  maxi- 
«  mus.  )) 

132.  Hffic  de  aniictionibus,  incommodita- 
tibus ,  et  asperitatibus  Christi  Domini 
praenotasse  sutliciat.  Modo  convertamus 
ocalos  ad  Apostolos,  quos  ipse  constituit 
Pra;dicatorcs  mundi,  et  Prsdicatorum,  at- 
que  incumbentiura  animarura  zelo  exera- 
plar,  in  quibus  proinde  velut  in  optimo 
spoculo  reverberatio  tanti  magisterii  res- 
plendet.  Et  in  primis  quod  Apostoli  stric- 
tara  paupertatem  professi  fuerint,  constat 
ex  illo  Matlh.  19  :  Ecce  nos  reliquimus  om- 
nia.  Et  cap.  10  :  Nolite  possirlere  neque  au- 
rum,  neque  argentum,  neqne  pecuniam  in 
zonis  veslris,  neque  peram  in  via,  nequeduas 
lunicas,  neque  calceamenta,  neque  virgam. 
Uiide  obligabantur  m.endicare,  ut  optime 
coUigit  D.  Thora.  opusc.  19,  cap.  17,  ubi 
ait :  «  IIoc  probatur  exemplo  Apostolorum, 
«  qui  jussi  sunt  a  Doraino  necessaria  ad 
«  victum  in  via  non  ferre,  ut  patet  Matth. 
«  10  et  Marci  G.  Constat  autem,  quod  ipsi 
«  imperiose  non  poterant  accipere.  Ergo 
«  satis  evidens  est,  quod  necessaria  vic- 
«  tus  humiliter  petebant.  quod  est  mendi- 
«  care.  »  litidera  S.  Doctor  opusc.  17,  cap. 
l."3,  relatis  Scriptur»  testimoniis  inquit  : 
«  Manifestum  est  secundum  expositiones 
«  praemissas,  Apostolis  interdictum  fuisse, 
«  ne  agros,  vel  vineas,  vel  alia  hujusmodi 
«  bona  immobilia  possiderent.  ))  Tandem 
idem  Sanctus  Doctor  opusc.  19,  cap.  6,  pau-» 
pertatem  commendans  aif  :  «  Priraordium 
«  perfectionis  in  Christo,  et  Apostolis  fuit. 
«  Sed  ipsi  non  leguntur  sua  relinquentes 
«  aliquas  possessiones  habuisso  in  com- 
«  muni ;  imo  potius  legitur,  quod  necetiam 
«  domos  habebant  ad  manendum.  Ergo 
«  perfectio  pauperlalis  noii  requiritaliquas 
«  possessiones  comraunes.  »  Quinimo  plus 
infert  opusc.  17,  cnp.  10  :  [Jnde  inquit, 
si  qua  sit  Conrjrefjalio,  in  qua  omnes  ad  ma- 


Vesii- 
j    ment?.. 
quodAposto- 


ilattli. 
10. 


jorem  perfectionem  tendant,  expedit  eis  com- 
munes  possessiones  non  habere.  Quod  coUigit 
ex  Christi  Domini  exemplo,  ut  constat  ex 
cap.  prxced.  ubi  ait  :  Summa  paupertatis 
perfectio  est,  ut  ad  exemplum  Christi  aliqui 
homines  possessionibus  careant.  Unde  magis 
constat,  Apostolos  mendicasse,  ut  ex  pro- 
fesso  probat  N.  Waldensis  lib.  4  Doctr.'^^^^^ 
Fid.  art.  1,  cap.  6,  et  asserit  Theophilactus 
Luc.  9,  ad  illa  verba  :  Nihil  tuleritis  in 
via  :  Sic,  ait,  mendicos  mittit,  quod  neque 
panem  ipsos  portare  vult,  neque  alicjuid 
aliud,  quibus  indigent  multi. 

133.  Ex  hac  autera  maxima  Apostolorum 
paupertate  facile  quis  conjectabit 
afflictiones,  incoraraoditates,  atque  asperi- 
tates  corporales  sustinuerint.  Sed  oportet  id 
magis  distincte,  licet  breviter,  observare,  ut 
animarum  zelatores  probe  sciant  modum 
perfectiorem  trahendi  alios.  Et  quidem 
•  quod  ad  vestes  pertinet,  constat  Apostolos 
non  habuisse  dupHcatas,  seu  rautatorias ;  sic 
enira  plane  intelliguntur  verba  Christi  Do- 
mini  Matth.  10  :  «  Nolite  possidere  aurum, 
«  neque  argentum,  neque  pecuniam  in  zo- 
«  nis  vestris ;  non  peram  in  via,  neque 
«  duas  tunicas.  )>  Marci  6  :  «  Et  ne  indue-jjg|,g  ^ 
«  rentur  duabus  tunicis.  »  Luc.  9  :  «  Neque  Luc.'o.' 
«  duas  tunicas  liabeatis.  »  Unde  saspius 
patiebantur  frigoris  molestiam  ex  nuditate, 
ut  significat  Apost.  1,  ad  Corinth.  4  :  «  Us-  lad 
«  que  in  hanc  horara  et  esurimus,  etsiti-  ^or.  4. 
«  mus,  et  nudi  sumus.  »  Et  2,  ad  Corinth.  ^ad 
II  :  In  frigoreet  nuditate,  Et  ideo  D.  Chry-£"''^i|J- 
sost.  de  laudibus  Pauli  agens,  ailirmat  : 
«  Eum  necessarium  sa?pe  non  habuisso 
«  cibum,  nec  quo  circumdaretur,  indumen- 
«  tum.  »  Porro  Apostolorum  vestiraenta 
fuisse  satis  vilia,  et  aspera,  docet  idem 
D,  Chrysost.  hom.  56  ad  populum  Antioch. 
ubi  tractans  de  ciliciis  et  saccis  Monacho- 
rum  sui  temporis,  asserit  ipsos  talibus  ves- 
timentis  uti  ad  imitationem  Apostolorum. 
«  Vestis  autera,  inquit,  eis  fortitudine  di- 
«  gna.  Non  enim  caudatis  utentes  vestibus, 
«  juxta  enervatos.  et  moUes,  induuntur  ; 
«  sed  juxta  beatos  illos  Angelos,  Eliam, 
«  Elisa^um,  Joannem,  socundura  Aposto- 
«  los  :  cum  vestimenta  sint  ipsis  parata, 
«  his  quidera  ex  caprarum  pilis,  liis  au- 
«  tem  ex  pilis  camelorum.  Sunt  autem  et 
«  quibus  solaj  sufilciunt  pelles,  othaDJam- 
«  dudum  confecta}.  »  Anfai; 

Quod  autem  Apostoli  usi  non  fuerintcal-  f^crint! 
ceis,  aperte  constat  ex  Mattli.  10  :  «  Nequo  -^ia»''- 
«  calceamenta.  »  Marc.  G  :  «  Et  prcccepit  Marc'  c. 


2-28 


DI-:  CHAKITATK. 


n  eis.  ncquid  lollorent  in  via,  nisi  virgam 
n  tanliim;  non  piTani,  non  panom,  noque 
"   in  zona  .ts,  sod  caiooatos  sandaliis.  »  Kt 

D.  Tho.  ita  oxprossoaflirmnt  I).  Thom.  Mafthri  1(), 
^i"''-  ubi  id  jirobat  :  »  l*rimo  quidom,  ut  apud 
II  omno.<  jtauporos  roputaronlur,  socundum 
u  illud  Apost.  1,  ad  Corinth.  Non  multum 
<>  potontos  ologit  Oous.  Idoo  voluit,  quod 
«  abjocti  cssent.  Pauperos  onim  iii  parti- 
ii  bus  Oriontis  vadunt  discalceati,utuntur 
»  tamen  quibusdam,  qua?  sandalia  dican- 
n  tur,  et  fiunt  de  palois.  Kt  ideo  volebat,  ut 
«  irent  sicut  pauperos  illius  patria). »  Addit 
aliam  rationem  :  «  Ideo  pra^cepit  eos  ire 
«  discalceatos,  ut  firmaret  eos,  ut  magis 
«  robusti esseiit  ad  sustinendum, secuiidum 
«  quod  etiam  Plato  docuit,  quod  liomines 
0  non  multum  cooperirenl  pedes,  noc  ca- 
«  put.  »  Hoc  fusius  prosequitur  D.  Bona- 

D.  B(.na.  vent  opusc.  supra  cit.  dc  .sanddliis  Apostol. 
ubi  inter  alia  inquit  :  «  Hidiculosum  igitur 
«  est  valde,  quod  litterafus  hoc  ncget,  quod 
((  clamant  lapides  »  (aiitiquissimaD  videli- 
cet  Apostolorum  imagines)  et  testantur. 
«  Et  inferius  :  E\  pra^dictis, /h(/u/7,  testirao- 
«  niisclariusinnolescit,quiddeDomini  nos- 
«  tri  Jesu  Christi,  etsuorum  Aposlolorum, 
«  atque  discipulorum  calccamcntis,  juxta 
«  veritatem  Evangelicam,  ef  Sanctorum 
c  expositiones  docendum  sit,  pariter  et  ser- 
«  vandum.  Sed  hisomnibustestificationibus 
«  firraissimis  atque  claris,  sancti  Evange- 
«  lii  sanctiones  sunt  incomparabiliter  cla- 
«  riores.  »  Et  relatis  testimoniis  supra  ad- 
ductis,  addit  :  «  Quod  autem  ha^c  Efomini 
'(  verba,  et  mandata  non  tantum  spiritua- 
«  liter,  sed  etiam  ad  litferam  fuerint  ob- 
«  servata,  patet  ex  authoritalibus  pra^dic- 
«  tis.  Patet  etiam  ex  picfuris,  et  cajlaturis 
«  laicorura.  Patet  etiam  ex  ipsis  sandaliis 
«  Apostolorum,  et  Christi  discipulorum, 
«  quai  usque  in  liodiernum  diem  in  pleris- 
«  que  locis  ad  hujus  verifatis  adstipulatio- 
V  tionem,  et  devotionem  fidelium  roser- 
«  vantur.  >.  I-lt  conformiter  ad  hanc  sen- 
Saar.  tontiam  addit  Suarez  (licet  ipsi  non  plane 
snbscribat,  sentiens  Christum  usum  fuisse 
calceis)  tom.  2,  in  3  parf.  disp.  28,  sect.  3, 
in  fine  :  c(  Unde  fertur  Roma}  servari  quod- 
«  dam  Petri  sandalium  :  et  aliud  B.  An- 
«  dreffi  fertur  esse  in  civitate  Ovetensi.  Et 
«  ita  de  Apostolis  opinantur  Abulensis 
-u  Matth.  I,  q.  60 et  83,  et  Dionys.  Carthus. 
«  ibidem.  Et  eundem  fuisse  usum  prisco- 
«  rum  Christianorum  colligi  potest  ex  Ter- 
«  tull.  de  pallio,  cap.  5,  et  clarius  ex  Cle- 


I    «  mcnt.  Aloxand.  lib.  2  I'.t;dagogi,  c.  11.  » 

I    Ex  quibus  magis  liquot,  quam  vilia,  et  con- 

I     lemptibilia     fuorint    .\postoloriim     vesti- 

menta;  nam  indecens  est,  et  prorsus  incon- 

i    soquons  oum,   qui   nudis   incodit  pedibus, 

I    aut   pauperrimis    utitur  sandaliis,  fuigero 

divitum    voslibus,   vol  do  illarum   ornatu 

curare. 

131.  Sed  vidoamus,  quam  vili,  aspero,  ol 
ingrafo  carni  alimenfo  usi  fueriiit  Apostoli. 
Idque  non  obscuro  colligkur  ex  illo  Mattli. 
12  :  «  Discipuli  aulem  ejus  csuriontes  coe- 
«  perunf  vellore  spicas,  ot  manducare.  » 
i;bi  Abulensis  (juvst.  3,  inquit : « (Jua^relur, 
«  quaro  discipuli  spicas  vellebant,  Dicen- 
«  dum,  quod  facfum  est  ex  necessitafe  fa- 
«  mis;non  dicitur  hic  quod  osuriebant  : 
«  nullos  autem  discipuli  cibos  habere  po- 
((  terant.  ideo  spicas  vellebant ;  magiui 
((  enim  fames  erat,  qu.t)  icd  hoc  urgob.il 
«  eos.  Sic  dicit  Chrysostomus  :  Tu  autem 
«  admirare  discipulos,  qui  ita  erant  op- 
«  pressi,  et  nullam  corporalem  habebant 
«  curara,  sed  contomnebantcarnalem  men- 
«  sam,et  famo  oppugnabantur ;  nectamon 
«  desistobant  a  Christo.  Nisi  enim  eos  co- 
«  geret  vohomontor  esuries,  nequaquam 
«  hoc  fecissent.  Quod  aulem  spicas  velle- 
«  rent,  et  comederent,  signum  erat,  quod 
«  non  erant  assueti  ad  ciborum  delicias, 
«  quia  grave  esset  eis  tunc  grana  come- 
«  dere;  sed  erat  vita  eorum  aliqualiler  in 
«  cibis  parca,  et  ideo  quocuraquo  cibo  con- 
«  solabantur.  Sic  dicit  Hieronyraus  :  (.)uo  1 
«  autera  spicas  segetum  manibus  confri- 
«  cant,  et  in  eisdem  consolantur,  vita3  aus- 
«  terioris  indicium  est,  non  prajparatas 
«  opulas,  sod  simplicem  cibura  quaoren- 
«  tium.  »  IIoc  ipsum  coUigilur  ex  aliis 
Evangelistarum  locis  ;  nara  quolics  refe- 
runt  Apostolos  parasse  mensas,  tolies  si- 
gnificant  vicfum  fuisse  hurailera,  et  fruga- 
lissimum,  ut  puta  i^anein,  et  pisccs,  ut  cons- 
tat  Matth.  14  et  Luc.  9,  et  Joan.  21.  Et  hffic 
quidem  cum  Apostoli  adhuc  erant  imper- 
fecti.  Sed  post  adventum  Spiritus  sancti, 
ubi  prajdicationi,  et  gentium  conversioni 
incurabere  coeperunt,  eandem,  aut  majo- 
rem  alimentorura  tenuitatem  continua- 
runt.  Nam  de  illorum  principe  Petro  refert 
D.  Greg.  N  izianz.  in  orat.  de  amore  paup. 
ipsum  lupi.iis  minulo  asse  veneuntilms  fa- 
mem  pellere  consuevisse.  De  Jacobo  minori 
alTirmat  .^gesippus  apud  Eusebium  lib.  2, 
cap.  22,  ipsum  ncc  carnes  in  cibum,  nec 
vinum  in  pofum   unfjuaDi  adhibore  solitu  n 

fuisse. 


Aliincn- 
tu  A|ios- 
lotoruni. 
Matlli. 
12. 
Abulen. 


Malth. 
14.  15. 
Lur,.  9. 
loan.21. 


D.  frreg. 
Nazlan. 

M'^CS . 

apud  Eu- 

seb. 


DISP.   V.  DUB.  III. 


229 


icni.  /uisse.  De  Mattliaeo  asserit  Clemens  Alexand. 

''^^-  lib.2Paedag,cap.  1  •.MatllixusApostolussemi- 
nibus,  baccis,  et  oleribus  absque  carnibus  ute- 
batur.  Etsimilia  de  aliis  Apostolis  occur- 
runt  apud  graves  Authores.  Porro  Apostolos 

i""'^- frequentissime    jojunasse,    tradunt    sacri 

■    Doctores.  S.  Clirysost.  hom.  11,  de  sancto 

Quadrag.  jejitnio,   afTirmat,  quod  Apostoli 

jert.  ferme  semper  jejunabant.  Rupertus  lib.  4, 
de  divinis  offic.  c.  9,  tradit,  in  perpetuo 
luctu,  et  jejunio  ipsos  vixisse.  Et   Apost.  1 

ad  ad  Corinth.  4,  de  seipso  testatur,  usque  in 
hanc  horam  et  esurimus,  et  sitimns,  id  est, 

riio.  continuo,   ut  ibidem  e.xplicat  D.  Tliomas. 

.  H.  Et2af/  Cor.  11,  inter  alia  quae  sustinuerat, 
recenset  multa  jejunia  :  Injejuniis,  inquit, 

rho.  multis.  Et  exponit  D.  Thom.  scilicet  volun- 
tarie  assumptis,  et  propter  cxemplum  bonum, 
et  propter  maceralionem  carnis.  Et  hoc  Apos- 
tolorum  exemplum  imitabantur  primi  illi 

;eb.  Christiani,  de  quibus  Eusebius  lib.  2,  cap. 
17,  et  D.  Hieronym.  lib.  adversus  hxreses, 
referunt,  quod  ad  vesperam  tantum  su- 
mere  cibum,  atque  a  carne,  et  vino  absti- 
nere  solebant. 

iii         135.  Quanta  autem   aspera,  et  incom- 

um"  moda  in  praodicatione  Evangelii  sustinue- 

"■<^^-  rint  Apostoli;  quot  peregrinationes,  ludi- 
bria,  et  persequutiones ;  quam  diris  marty- 
rii  cruciatihus  vitam  finierint,  nemo  est 
qui  sufficienter  dicat.  Sed  prajter  hos  labo- 
rcs,  qui  illis  occasione  prasdicationis  para- 
bantur,  ipsi  plurimas  incommoditates,  at- 
que  asperitates,  quas  censebant  muneri 
Apostolico  pernecessarias  (  prasdicabant 
enim  pcenilentiam,  et.Iesum  Christum  cru- 
cifixum)  eligebant  et  addebant.  Quod  facile 
constat  tum  ex  proxime  dictis.  Tum  ex 
Paulo  excellentissimo  Gentium  Docfore ; 

1(1    nam.  1  ad  Cor.  9,  inquit  :  «  Castigo  corpus 

■'^-  «  meum,  et  in  servitutem  redigo,  ne  forte 
«  cum  aliis  pricdicaverim,  ipse  reprobus 
«  efTiciar.  »   Quae  verba    optime  expondit 

an.  Joan.  Cassianus   lib.  5,   de  Instit.  renunt. 

'""  cap.  17,  his  verbis  :  «  Vis  audire  verum 
«  alhletam  Christi  legitimoagonis  juracer- 
«  tantem  ?  P^go  igitur,  inquit,  sic  curro,  non 
«  quasi  in  incertum  :  sic  pugno,  non  quasi 
«  aerem  verberans,  sed  castigo  corpus 
«  meum,  et  servituti  subjicio,  ne  aliis  prac- 
«  dicans  ipse  reprobus  eiliciar.  Vides  ut  in 
«  seipso,  idest  in  carne  sua  colluclationem 
«  summam  velut  in  base  quadam  firmis- 
«  sima  statuerit,  et  proventum  pugna)  in 
«  sola  casligatione  carnis,  et  in  subjectione 
«  coUocarit.  »  Sed  nervosius  adhuc  D.  Ilie- 


ronym.  mentem  .^postoli  explicat  epist.  14,  d.  Hier. 

ad  Celantiam,  ubi  :  «  Vas,  inquit,  electionis 

«  Paulus,  dum  castigat  corpus  suum,  etin 

« servitutem    redigit,   ne  aliis  pra^dicans 

«  ipse  reprobus  inveniatur,  non  ob  solam 

«  (ut  quidam  imperiti  putant)  hoc  facit  cas- 

«  titatem.  Non  enim  huic  tantummodo,  sed 

«  omnibus  omnino  virtutibus  abstinentia 

«  opitulatur;  neque  magna,  aut  tota  Apostoli 

«  gloria  est  non  fornicari;  sed  hoc  agit  ut 

«  castigatione  corporis  erudiatur  animus, 

«  quantoque  nil  ex  voluptatibus  concupis- 

«  cit,  tanto  magis  de  virtutibus  possit  cogi- 

«  tare ;  ne  perfectionis  magister  imperfec- 

«  tum  aliquid  in  se  ostendat,  ne  Christi 

«  imitator  extra  pra°ceptum  quidquam,  aut 

«  voluntatem  Christi  faciat ;   neve  minus 

«  exemplo,  quam    verbo  doceat  :  cumque 

«  aliis  praDdicaverit,  ipse  reprobelur,  au- 

«  diatque  cum  Pharisasis  :  Dicunt  enim,  et 

«  non  faciunt.  »  Et  conformiter  ad  senten- 

tiam  D.  Hieron.  inquit  D.  Ambros.  lib.  18,^- ^mb. 

epist.  72  :  «  Ergo  qui  non  castigant  corpus 

«  suum,  et  volunt  prasdicare  aliis,  ipsi  re- 

«  probi  habentur.  »  Nec  erat  levis  castiga- 

tioiIla,qua3  lividum  corpus  Pauli  reddebat, 

ut  significat  S.  Paulinus  epist.  3,  ubi  ait:^-^''"'' 

«  Videtur  mihi  ille  non  parcere  corpori, 

«  qui  carnem  jejuniis  domat,  sicut  .\posto- 

«  lusdicit :  Lividum  faciocorpus  meum,  et 

«  in  servitutem  redigo.    »    Sed  magis   in 

speciali  reprajsentat   idem    Apostolus  sui 

corporis  afflictiones,    et   asperitates  2  ad 

Corinlh.  II,  ubi  relatis  externis  persequu-    2ad 

tionibus,  et  periculis,  addit  :  «  In  labore,  °'^'  ^'" 

«  et  aerumna,  in  vigiliis  multis,  in  fame, 

«  in  siti,   in  frigore,  et  nuditate.   »  Quae 

verba  sic  illustrat  D.  Thom.  ibid.  lect.  6  :°'  ^*^^" 

«  Hic  consequenter  enumerat  mala  volun- 

«  tarie  assumpta,  quae  sustinentur  in  do- 

«  mibus    Et  enumerat  tria  mala  opposita 

«  tribus  bonis,  qua^  sunt  necessaria  ad  vi- 

«  tam   domesticam.    Primum    bonum  est 

«  requies  somni.  Secundum  est  sustentatio 

«  cibi.  Tertium  est  fomentum  vestis.   Re- 

'<  quiei  ergo  somni  opponit  laborem,  et  vi- 

«  gilias.  Quantum  ad  laborem  inquit,   in 

«  laboro,  scilicct  manuum.  Act.  20.  .Ad  ea 

«  quao  mihi  opus  erant,  otc.    Et  ideo  dicit 

«  supra  (5.  In  laboribus,  quia  ut  dictum  est 

«  supra,  manu  sua  victum  quKrebat.  Et  2 

«  Thessal.  3  :  Nocte,  et  die  laborantes.  ctc. 

« Quantum    ad    laboris    defectum   dicit  : 

«  ^^^rumma  quaj  est  defcctus,  et  languor 

«  consequens  ex  labore,  vel  morbo  natu- 

«  rali,  Quantum  vero  ad  vigilias  dicit.  In 


->30 


I)K  CHAKirATK. 


XI  vigiliis  niultis.  Vol  in  vacando  pr;ciiic;i- 
».  tionibus  tle  nocle,  vol  o|ii'ri  nuiniiali. 
<i  Siistentationi  voro  cibi  opponit  diiplicom 
«  subtractionom  cilu  :  iinam  qua}  esl  exne- 
«  cessitate.  l  ndedicit :  lii  fame,  el siti ;  quia 
-«  scilicet  ad  litleram  deficiebat  sibi  ali- 
■«  qiiando  cibus,  et  polus,  1  ad  Oor.  4  :  Is- 
xi  que  in  hanc  horam  et  esurimus,  et  siti- 
•ti  mus.  .Aliam,  qua--  est  ex  volunlate  :  unde 
«  dicit :  In  jejuniis  multis,  scilicet  volunta- 
a  rie  assumptis.  et  propter  exemplum  bo- 
«  num,  ct  propter  maceralionem  caniis.  1 
i<  ad  Cor.  9  :  Castigo  corpus  meum,  olc.  Fo- 
0  mento  vero  vestis  opponil  duo.  Inum  ex 
«  parte  naturae  :  unde  dicit  :  In  frigcre. 
«  .\liud  ex  parte  inopiac :  undo  dicit :  Et  nu- 
«  ditate,  scilicet  ostensus  sum  minister 
u  Cliristi.  »  Kt  qua;  Paulus  de  seipso  in 
propria  persona  dicit,  applicaiida  sunt  aliis 
Apostolis  ;  omnes  quippe  ab  eodem  magis- 
tro  edocti,  et  eandem  fidem,  ac  doctrinam 
prajdicantes,  simillimum  observarunt  vitaj 
tenorem. 
yuam  13G.  Hffic  vero,  licet  prolixius  fortasse 
i)ra>inis''expensa,  putamus  fore  non  ingrata  pio,  et 
^^j^j2<^"catholico  kctori.  Nam  ex  illis  plura  satis 
utilia  cognoscet.  Primo,  qualis  fuerit  mo- 
dusvitffi  Christi  Domini,  et  suorura  Aposto- 
lorum,  nenipe  pluribus  associatus  incom- 
moditatibus,  alllictionibus,  et  asperitatibus 
corporalibus.  Serunclu,  qaa.m  eidem  sit  con- 
traria  vita  ha^reticorum  hujus,  et  pra^ce- 
■dentis  sa^culi.  qui  carnis  commoditatibus,  et 
voluptaiibus  large  indulgent,  etconsulunt; 
ad  quorum  proinde  errores  (qui  magna  ex 
parte  sunt  appendices  Alcorani),  refutan- 
dos  non  ita  prosunt  ingenii,  et  sapientiffi 
vires  in  pra^dicante  ;  sed  magis  oppositus 
vivendi  modus,  pcenitens  videlicet ,  auste- 
rus,  et  conformis  Jesu  crucifixo.  rer/io,  re- 
cognoscet  eos ,  qui  vitam  Christi ,  atque 
Apostolorum  depingentes  frequentissime 
inculcant  eorum  zelum  in  animarum  con- 
versione,  nihilque,  aut  fere  nihil  de  eorum 
paupertate,  nuditate,  vigiliis,  jejuniis,  in- 
commodis  ,  et  macerationibus  corporalibus 
rocordantur,  dimidiatam  ,  atque  ideo  im- 
perfeclam  eorum  imaginem  exhibuissse. 
Nam  modus  vivendiChristi,  atque  Aposto- 
lorum  ea  omnia  complexus  est,  ut  mani- 
feste  constat  ex  locis  .Scriptura},  et  sancto- 
rum  Patrum  hactenus  expensis.  In  quo 
defectu  reprehensibiliores  eo  sunt,  quo  sub- 
ticentes,  vel  non  ita  explicantes  modum 
vivendi  Christi,  et  Apostolorum,  nempe 
cum  tot  afflictionibus,  incommoditatibus, 


ot  aspi^ritalibus  corporalibiis,  cadere  e  ma- 
nibus  |)('rinilliiiil  forliora  arma  ad  debel- 
landum  h;iTelicos,  qiii  corpori  consulentes 
jejunia.  el  qua^cumque  aspera  s|)ernunt,  et 
Kcclesiie  praiceptis  refragantur.(>i/«r/o,  re- 
cognoscet,  qiiod  quandode  perfeclione  vita) 
christian;D  agitur  (quod  est  pnesentis  consi- 
derationis  scoj)us  )  omiltenda}  non  sunt 
pocnitentia.et  asperil;iti'scorporaIes;  sedex 
cellenli  loco  coiisliliiciuia'.  (v)uoniam  exces- 
sus  in  pr;cdicta  pcrfeclione  oplime  declara- 
tur  i)er  majorem  accessum  imilationis  ad 
vitam  Oliristi  Domini,  et  suorum  Apostolo- 
rum,  ut  constat  ex  dictis  nuin.  127  et  chris- 
tianorum  nemo  negabit  :  sed  Christus 
Dominus,  ejusque  Aposloli  pluresincommo- 
ditates,  et  asperitates  corporales  elegerunt, 
et  sustinuerunt,  uf  palet  ex  dictis  a  n.  \2H. 
Krgo  prajdicta  |)ertinent  ad  majorem  per- 
fectionem  vita)  christiana},  et  consequenter 
animarum  zolus  neque  illam  supponit,  ne- 
que  eam  constituit  solitarie,  et  quasi  spo- 
culative  sumptus,  scd  prout  iUis  associatur. 
Idquepra^sertim  verificalur  iu  eo,  qui  aliis 
projdicat  ;  nam  si  hoc  munus  recte  exequi- 
tur,  debet  pradicare  pa^nilentiam,  et  mor- 
tificationem  corporis  :  tum  quia  id  praedi- 
cabant  Christus  ,  et  Apostoli,  ut  vidimus 
n.  125,  tum  qiiia  proponere  debct  vitam 
Christi ,  et  Apostolorum  imilandam,  quaj 
plures  complcxa  est  corporales  afllictiones, 
ut  constat  ex  dictis  n.  128.  Ergo  cum  ab 
excmplo  pra;dicatoris  sermo  vires  accipiat, 
debet  se  in  pccnitenlia  ,  et  asperitatibus 
corporalibus  exercere.  Ne,  ut  loquitur  D. 
Hieron.  relatus  n.  l3o,minus exemplo,  qmm'^-  ''i' 
verho  doceat,  cumque  aliis  prxdicaverit ,  ipse 
reprohelur,  audiatque  cum  Pharisvis  :  Di- 
cunt  eniin,  et  non  faciunt.  Nam,  ut  inquit 
idem  S.  Doctor  relatus  n.  12Q  :  Delicatus 
magister  est,  qui  pleno  ventre  de  jejuniis 
disputat.  Accusare  avaritiam  et  latropotest. 
Sacerdotis  Christi  os,  mens  manusque  con- 
cordent.  Et  ex  iis  satis  patel  ad  quffistionem 
praBpositain  num.  121 . 

137.  AdJendum  est  tamen,  ad  perfectio-Atipc 
tionempra;dicantis,cuminseipsaacceptam,  'S 
lum  respective  ad  audientes  consideratam,  "l^^^^^, 
plurimum  referre,  quod  pra^dicanscontem-soiitut 
plationi  vacet,  et  curis  saecularium,  pra3-  tcm|)i 
sertim  familiaritati  principum.et  divitum    "°- 
semultum  non  ingerat,  sedeas  pro  viribus 
declinet.  Quod  (ut  disceptationi  praGcIuda- 
tur  locus),   non  aliunde  probandum  est, 
quam  exemplo  Christi  Domini,ct  Apostolo- 
rum,  qui  optime  docucrunt  modum  ser- 
vandum 


DISP.  V,  DUB.  iir. 


231 


vandum  in  procuranda  animarum  salute, 
ut  majori  perfeclioni  deserviat.  NamChris- 
tus  Dominus  triginta  annos  antequam  pra?- 
dicare  ccepisset,  silentio,  et  contemplationi 
dicavit.  Deinde  baptizatus  a  Joanne  in  de- 
sertum  per  quadraginfa  dies  recessit.  Et 
Proba-  ubi  prffidicare  ca?pit ,  sacpius  in  deserta  se- 

t?in?et  cedebat,  montcs  petebat,  et  in  oratione  Dei 

*cS  pernoctabat.  Quod  recte  ponderat  D.  Greg. 

Domini.  /jT,.  6  Morai  c.  17,  his  verbis  :  «    Humani 

^MSnf'('  generis  Redemptor  per  diem  miracula 
«  in  urbibus  exhibet,  et  ad  orationis  stu- 
«  dium  in  nocte  pernoctat,  ut  perfectis  vi- 
«  delicet  PraBdicatoribus  innuat,  quatenus 
«  nec  activam  vitam  amore  speculationis 
«  funditus  deserant,  nec  contemplationis 
«  gaudia  penitus  operationis  nimietate 
«  contemnant;  sed  quieti  contemplantes 
«  sorbeant,  quod  occupati  erga  proximos 
«  loquentes  refundant.  »  Juxta  quam  doc- 

D.  Tho.trinam  tradit  D.  Thom.  3  part.  q.  40, 
art.  1  ad  2  quod  «  vita  activa,  secundum 
«  quam  aliquis  praedicando  ,  et  dicendo 
«  contemplata  aliis  tradit,  est  perfectior, 
«  quam  vita  qua^solum  contemplatur ;  quia 
«  talisvita  prassupponit  abundantiam  con- 
«  templationis,  et  ideo  Christus  talem  vi- 
«  tam  elegit.  » 

Quod  vero  familiarem  se  exhibuerit  pau- 

peribus,  et  humilibus,  secus  vero  regibus, 

■    et  magnatibus,  satis  liquet  ex   Scriptura. 

Nam  de  seipso  in  Synagoga  legit  ex  Isaia, 

Luc.  4.  ut  refertur  Luc.  4  :  Spiritus  Domi7ii  super 
me,  propter  quodunxil  me,  evangelizare  pau- 
peribus  misit  me.  Quare  cum  humilibus,  et 
pauperibus  conversatus  est,  atque  abjectos, 
et  paupercs  elegit  discipulos  sui  Evangelii 

Mauh.  pra)dicatores,  juxta  illud  Matth.  II  :  Pau- 

^^-     peres  evan<jelimnlur .  Econtra    vero  poten- 

libus  parum  familiarem   se  prffibuit,   nec 

eorum  admodumgratahabuit  palatia.Unde 

invitatus  a  rcgulo,  ut  descenderet  in  do- 

Joan.  4.  mum  suam,  ire  noluit,  ut  refertur  Joan.  4. 
Et  coram  Merodo  rege  nec  miracula  fecit, 
nec  sermonem   protulit.  Et  de  Joanne  lo- 

Matih.  quens  J/rt///).    II   dixit  :  Ecce  qui  mnlUbus 

j^Jg- -  vestiunlur,  in  domibus  regnm  sunt.  Luc.  7  : 
Ecce  qui  in  vestc  pretiosa  sunt,  et  in  deliciis, 
in  domibus  refjum  sunt.  Aperte  significans, 
non  expedire  immorari  in  regum  domibus 
illos,  qui  non  utuntur  vestibus  pretiosis,  et 
deliciis.  Ipse  vero,  ejusquo  apostoli  nec  ves- 
tibus  pretiosis,  nec  deliciis  utebantur,  ut 
constat  ex  dictis  a  n.  128.  Unde  satis  alie- 
nos  se,  et  suos  ostendit  a  regum,  magna- 
tumque  familiaritale,  afquo  in  eorum  pa- 


latiis  habitatione.  Quam  vero  spreverit  ne- 
gotia  secularia,  nolueritque  illis  se  inge- 
rere,  constat  Zuc.  12,  ubi  petenti  :  Magister  luc.  12. 
dic  fratri  meo,  ut  dividat  mecum  hxreditatem, 
respondit :  Ilomo  quis  me  constituit  judicem, 
aut  divisorem  super  vos  ?  Unde  Theophil.  »«Theoph. 
Cat.  D.  Thom.  inquit  :  Dominus  docens  nos  Qr^^f,^ 
quod  non  oporteat  ad  terrena  flecti,  repellit  ^-^^^^- 
vocantem  eum  ad  hxreditatis  divisionem.  Et 
subdit  V.  Beda  in   eadem   Catena  :  Occa- 
sione  hujus  stulti  petitoris  adversus  avaritix 
pestem  discipulos  prxceptis  pariter,  et  exem- 
plis  munire  satagit.  Unde  subditur  :  Dixit- 
que  ad  illos  :  Videte,  et   cavete  ab  omni  ava- 
ritia.   Et  D.  Ambros.  ibidem  :  Bene  ergo,  d.  Amb. 
inquit,  terrena  declinat ,  qui  propter  divina 
descenderat  :  neque  judex    dignatur  esse  li- 
tium,et  arbiter  facultatum,  vivorum  habens, 
mortuorumque  judicium,   arbitriumque  me- 
ritorum.    Ut  videant,  qui   zelo  animarum 
incumbunt,  quantum   intersit   secularium 
tesfamentis,  litibus,  prajtensionibus,  ac  nc- 
gotiis  se  non  ingerere  ;  sed  ha^c,   ut  fieri 
potest,  rejicere. 

138.  Ha3C  Christi  Domini   exempla  se-idemfir- 
quuti  Apostoli,  ut  secure,  ac  fructuose  in-cxem^lo 
cumberent  animarum  zelo  ,  et  perfectioni  \^^^^' 
ad  eum  requisitas.  Nam,  ut  Divus  ThomasD.  Tiio. 
3  part.  quxstione  40,  articulo  2  ad  3,  ait  : 
«  Hoc  convenit  vit»,  secundum  quam  ali- 
«  quiscontemplata  aliistradit,  quam  Chris- 
«  tus  dicitur  assumpsisse,  ut  prius  contem- 
«  plationi  vacet  ,   et  postea  ad   publicum 
«  actionis  descendat.  »  Unde  Aposloli  ante 
pra^dicationem    omnes  erant   pcrseverantcs 
unanimiter  in  oratione,  ut  dicitur  .4 cVor  l.Actor.  i. 
Et  cap.  6  dixerunt  :   «  Non  est  a^quum  nos   ^^  *'• 
«  derelinquere  verbum  Dei,  et  ministrare 
«  mensis.  Considerate  ergo  fratres,  viros  ex 
«  vobis  boni  testimonii  septem,  plenos  Spi- 
«  ritu  sancto,  et  sapicnfia,  quos  constitua- 
«  mussuper  hoc  opus.   Nos  vero  orationi, 
«  et  ministerio  vorbi   instantes  erimus.  » 
Probe  quippe  intelligebanf,   pracdicafionis 
efficaciam  ex  orationis  assiduitate  dcscen- 
dere,   et  oportere  docentem  prius  contem- 
plari,  quam  dicere,  juxfa  iHud  Divi  Ber-D.  Bcrn, 
nardi  epistol.201  :  Nunc  manent  tria,  ver- 
bum,  cxemplum,  oratio :  major  autem  oratio, 
ea  namque  operi,  et  voci  gratiam,  et  efpca- 
ciampromeretur.  Et  Divus  Augusfinus  lib.  4  n.  Aug, 
de  doctrina,   c.  115  inquit  :  «  Agat  noster 
«  iste  eloquens,  cum  et  justa,   et  sancta,  et 
«  bona  dicit»(nequeenimalia  dobotdicere): 
«  agat  quantum  polest ,  cum  ista  dicit,   ut 
«  intelligenter  ,  ut  libentor,  utobcdienter 


•23-2 


PK  CllAKITATE. 


V.  Grcg 
Mai:u. 


n  audiatiir :  i'l  so  posso,  si  poluoril,  ot  quan- 
«  lum  potuerit,  piotate  ningis  orationuni 
n  quam  oratorum  lacultate,  non  dubitot, 
«  ut  orando  pro  so,  ac  pro  illis.  quos  osl 
«  alloquuturus.  sit  orator  antoquam  diclor. 
u  Nisi  onim  •  (ait  Divus  (irogorius  iib.  oO 
Moral  cap.  2)  «  ad  contomplandum  Doum 
.1  solicita  sempor  monto  rocurrcront,  Vtsc- 
«  dicatoros  scilicet  ,  et  Doctores  ,  nimium 
«  interna  charitas  etiam  exteriora  pra^di- 
«  calionis  verba  siccarol ;  sod  dum  vidore 
-»  Deum  indosinontor  sitiunt,  quasi  docur- 
a  sura  foris  llumina  intus  somper  oriun- 
«  tur,  quatcnus  illic  amando  sumant,  uiulo 
«  ad  nos  prjcdicando  dolluant.  » 

Quantum  vero  -Vpostoli  abhorruerint  sae- 
cularia  negolia,  conslat  tum  a  fortiori  ex 
loco  proxime  relalo  :  Xon  esl  <T(/(/u»i  ,  in- 
quiunt,  iios  ttiinislrare  mensis.  Quia  licet 
illud  ministerium  osset  sanctum,  oorum 
tamon  contemplationem,  ot  pr;cdicalionom 

p.  Basi.  impediobat.  Lnde  Divus  Fiasilius  in  20  ex 
fusis  :  Caveat,  inquit,  Martha,  ne  turbelur 
erga  plurima,  memor  sororis  meliorem  par- 
tem  esse.  Sic  illa  juvari  ab  hac  vclit,  ut  ci 

D.  Amb.  H0«  noceat.  Et  Divus  Ambrosius  in  Ihalm. 
1 18.  octon.  11,  relata  sententia  Salvatoris  : 
Martha,  Marlha  solicila  es ,  <?/f.  afTirmat  : 
Jta  verbum  cognoscere  majus  opusesse,  quam 
ministrare,  divin.-e  authoritate  sententix  de- 
■2  ad    finitur.Tam  etiam  ex  Apostolo  2  ad  Timoth. 

''"'"'•-•  2,  ubi  discipulum  in  munere  prasdicandi 
instruens  ait  :  Labora  sicut  bonus  miles 
Christi  Jesu.  Nemo  militans  Dco  implicat  se 
negotiis  swcularibus,  ut  ei  placeat,  cui  se  pro- 
bavit.  Textus  Graecus  apud  Lorinum  Actor. 
G,  habet  Xegotiationibus  vitx,  viclusque.  Et 
D.  Tho  totum  locum  recte  declarat  Divus  Thomas 
ibi,  lect.  1,  in  hunc  modum  :  «  Tripliciter 
«  estaliquismiles  Christi.  Primo,  in  quan- 
«  tum  pugnat  contra  peccata.  Secundo,  pu- 
«  gnando  contra  errores.  Tortio,  contra' 
«  tyrannos.  Et  non  debet  quiescere  miles, 
«  quia  dicitur  a  militia  sustinenda.  Sed 
«  sciendum  est,  quod  alius  est  finis  militiae 
«  spiritualis.  et  alius  militis  corporalis; 
«  quia  fmis  militia^  corporalis  est,  ut  obti- 
«  neat  victoriam  contra  hostespatriaB;  et 
«  ideo  miles  deboi  abstinore  ab  his  ,  qui 
«  abstrahunt  a  pugna  ,  puta  a  negotiis,  et 
u  deliciis  :  1  ad  Cor.  9  :  Qui  in  agone  con- 
«  tendit,  ab  omnibus  se  abstinet.  Sed  mili- 
«  tiae  spiritualis  fmis  est,  ut  victoriam  ha- 
«  beatabhominibus,  quisuntcontraDeum; 
«  et  ideo  oportet,  quod  abstineat  ab  omni- 
«  bus,  quae  distrahunt  a  Deo.  Haec  autem 


Lorin. 
Aci.  6. 


><  sunt  nogolia  s;ccularia  ,  ([uia  soiicitudo 
«  luijus  sax"uli  sullocal  vorbum.  Et  ideo  di- 
«  cit  :  Nomo  mililans  Doo  implicat  se  ne- 
K  gutiis  siEcuhiribus.  »  Et  inforius  addil  : 
«  Causa  autom,  quare  non  dobeat  se  impli- 
»  care,  ost  ut  oi  placoat,  cui  se  probavit.  1 
«  .loan.  2  :  Si  quis  diligit  mundum,  noti 
«  est  charilas  1'atris  in  eo.  Qui  onim  cst 
«  milos  Chrisli,  dovovit  se  ad  militandum 
«  Deo  ;  ot  idoo  debet  conari,  ut  ei  placeal, 
«  cui  se  dovovil.  »  Tndo  S.  Cyprian.  epis- 
tol.  GO,oisdem  Apostoli  vorbis  ulens  inferl  : 
«  Quod  cum  de  omnibus  dictum  .sit,  Nemo 
«  militans  Deoobligatse  molesliissa^cula- 
«  ribus;  quanlo  magis  molestiis,  et  laqueis 
«  secularibus  obligari  non  debeat,  qui  di- 
«  vinis  rebus,  et  spirilualibus  occupati,  al> 
«  I^cclesia  recedere,  et  ad  torrenos,  et  sre- 
«  cularos  vocari  actus  non  possunt.  »  l]x 
quibus  liquet,  Aposlolos,  eorumque  imita- 
tores  in  procurandaanimarum  salute  mul- 
tura  refugisse  saccularia  negotia,  cujusmodi 
sunt  testamenta,  lites,  prffitensiones,  et  alia) 
curae  sa?cularium. 

§  XII. 

Qux  doctrinx  hucusque  traditx  possunt 
opponi,  diluuntur. 

140.  Contra  ea,  qua)  §  prxced.  diximus, 
possuot  aliqua  opponi,  quibus  oportet  oc- 
currcre.  Et  in  primis  adversus  id,  quod' 
pro  jejuniis,  aliisqueasperitatibus  corpora- 
libus  adduximus,  objicilur  primo  :  Nam 
Apostolus  1,  ad  Tim.  4,  imiViii :  Exercitalio 
corporalis  ad  modicum  utiiis  est;  pietas  au- 
tem  ad  oinnia  utilis  esl.  Ubi  nomine  corpo- 
ralis  exoi  citationis  intelligi  jejunium,  cili- 
cia,  et  a!'ascorporales  aflUctiones,  sentiunt 
D.  Anselmus,  D.  Thomas,  D  Bruno,  et  alii. 
Ergo  asperitatcs  corporales  parum  condu 
cunt  ad  perfeclionem  :  ccontra  vero  anima- 
rum  zelus  (qui  pietatis  nomine  significa- 
tur),  confert  plurimum,  debetque  proinde 
illis  longe  pra;ferri. 

141.  Confirmatur  ex  sanctis  Patribus, 
qui  ita  sensisse  videntur ;  nam  in  primis 
in  vitis  Palrum,  lib.  8,  apud  Rosweydum, 
cap.  G3,  B.  Paphnutio  Abbati,  qui  vitam 
eremiticam  in  summa  vitas  asperitate  sec- 
tabatur,  revelatum  est,  ipsum  non  exces- 
sisse  perfectionem  cujusdam  tibicinis,  qui 
prius  latrociniis,  et  scortationibus  vacave- 
rat,  sed  postea  aliquaopera  pietatis  fecerat, 
vim,  cum  posset,  non  inferendo  mulieri- 

bus. 


:\rotiva 

eonU'a- 
na  nos- 
\XK  doc- 
tiinic. 


lad 
Tim.  4. 

Primum 
argu- 

nicnlum. 


D.  Anse. 
D.  Tho. 
D.  Biun. 


Confir- 
inatio. 


Vit.  PP. 
lioswe. 


DISP.  V,  DUB.  III. 


■233 


bus,  sed  potius  eas  ab  aliorum  injuria  libe- 
rando.  Quod  minime  posset  verificari,  si 
asperitates  corporales  ita  conferrent  ad 
perfectionem ,    sicut    nos    ponderavimus. 

.  Bern.Deinde  D.  Bernard.  in  Apoiogiaad  Guillel- 
mum  Abbatem,  reprehendit  quosdam  mo- 
nachos,  qui  jejuniis,  et  hujusmodi  corporis 
afllictionibus  multum  addicti  detrahebant 
aliis,  quod  non  sic  jejunarent,  sed  vesce- 
rentur  carnibus,  et  melioribus  uterentur 
vestimentis.  Quod  non  faceret,  si  pceniten- 
tia  corporalis  ita,  utdiximus,  ad  perfectio- 
nem  conduceret.  Verba  S.  Doctoris  sunt  : 
«  Attendite  in  regulam  Dei,  cui  utique  non 
«  dissonat  institutio  S.  Benedicti.  Regnum 
«  Dei  intra  vos  est.  Luc.  17,  hoc  est,  non 
«  exterius  in  vestimentis,  aut  alimentis 
«  corporis,  sed  in  virtutibus  interioris  ho- 
«  minis  Unde  Apostol.  ad  Roman.  14  : 
«  Regnum  Dei  non  est  esca,  aut  potus ;  sed 
«  justitia,  et  pax,  et  gaudium  in  Spiritu 
«  sancto.  De  corporalibus  itaque  observan- 
«  tiis  fratribus  calumniam  struitis,  etqua^ 
«  majora  sunt,  Reguls  spiritualia  insti- 
«  tuta  relinquitis.  Magna  abusio.  Tunicati, 
«  etelati  abhorremus  vestes  pelliceas.Tan- 
«  quam  non  melior  sit  pellibus  involuta 
«  humilitas,  quam  tunicata  superbia.  Re- 
«  pleti  deinde  ventrem  faba,  mentem  su- 
«  perbia,  cibis  damnamus  saginatos,  quasi 
«  non  melius  sit  exiguo  sagimine  ad  usum 
«  vesci,  quam  ventoso  legumine  usque  ad 
«  ructum  exsaturari,   etc.   «  Tandem   de 

Bon.  s.  Franciscorefert  D.  Bonavent.  in  ejus  vita, 
cap.i^,  quod saepedicebat  Fratribus  :  De omni 
«  eo,  quod  peccator  potest,  nemosibi  debet 
«  iniquo  applausu  blandiri  :  peccator  jeju- 
«  nare  potest,  orare,  plangere,  carnemque 
«  propriam  macerare  :  hocsolum  non  po- 
«  test,  Domino  scilicet  suo  esse  fidelis.  » 
Quffl  omnia  satis  probant  parum  utilitatis 
inesse  asperitatibuscorporalibus,  etnon  ita 
nccessarias  esse,  ut  animarum  zelus  consti- 
tuat,  vel  supponat  porfoctionem. 

r^argu-     '^~'  ^^  argumentum  respondetur,  nemi- 

lento.  nem  Catholicorum  posso  illo  Apostoli  tes- 
timonio  uti,  ut  parvifaciat  poenilentiam,  et 
asperitales  corporales,  quibus  corpus  casti- 
gatur,ctsubrationisreguliscontinelur.Nam 
Scriptura  divina  illos  approbat,  etcommen- 
dat,  ut  supra  vidimus;  atque  ut  interim 
aliaomittamus,  Ecclesia  publicecanit  :  Qui 
corporali  jejunio  vitia  comprimis,  mentem 
elevas,  virlulem  lurgiris,  et  pnemia.  Et 
oppositus,  vel  minus  favens  jejuniis,  aliis- 
quecorporalibus  macerationibus  sentiendi 
Salmant.  Curs.  theolog.   tom.  XII. 


modus  est  proprius  IiaBreticorum  ;  «  nam 
«  Waldenses,  sive  pauperes  de  Lugduno 
«  (inquit  Prateoluslib.  14, tit.  l5,)ciborum 
«  delectum  damnant,  et  in  jejunio  nullum 
«  esse  meritum  prasdicant,  in  sui  erroris 
«  confirmationem  illud  D.  Pauli  male  ab 
«  eis  intellectum  detorquentes  :  corporalis 
«  exercitatio  ad  modicum  utilis  est.  »  Et 
Philip.  Melanchthon  in  Apologia  pro  Con- 
fessione  Augustana,  hujusmodi  adlictiones, 
et  mortificationes,  apud  Religiosos  prasser- 
tim  usitatas,  appellat  hypocritas  simulatio- 
nes,  et  tradiliones  Pharisaicas,  atque  Mahu- 
meticas.  Magdeburgenses  etiam  Centuria- 
tores  in  c.  10  Centur.  4,  multum  detrahunt, 
modo  asperrimo  vivendi  Sanctorum  vete- 
rum  Eremitarum,  atque  ita  abhorrent  cor- 
poris  macerationem,  ut  dicant  :  Sed  quis 
non  hsec  hominum  monstra  execretur.  ut 
inimicos  humanx  societatis,  et  contra  totam 
secundam  tabulam  delinquentes?  Unde  cu- 
randum  est  Scriptoribus  Catholifis,  ne  illo 
Apostoli,  vel  alio  Scriptura?  testimonio 
utentes,  minus  faveant  poenitentiae,  et  cor- 
poralibusmacerationibus,  aut  ha?reticorum 
easpernentium  causam  aliquo  modo  susci- 
piant.  Pra^sertim  vero  curandum  est.  doc- 
trinam  catholicam  firmare  vita^  exemplo, 
sive  poenitenfiaB,  et  mortificationis  praxi  : 
qood  medium  potentius  est,  quam  doctrina, 
ad  debellandum  ha^reses  pra:sentis  sae- 
culi,  ex  amore  carnis  utplurimum  proce- 
dentes,  ut  jam  diximus  n.  136. 

143.  Ad  testimonium  ergo  Apostoli  di- 
cenJum  est  dupliciter  a  Patribus  exponi. 
Primo  ita,  quod  per  exercitationem  corpo- 
ralem  significetur  poenitentia,  sive  vitae 
asperitas  consistens  in  vigiliis,  Jejuniis,  ci- 
liciis,  et  hujusmodi  :  et  ita  interpretantnr 
Patres,  quos  allegatNieremberg.  Sedex  illo 
nihil  concluditur  contra  ea,  quao  superius 
tradidimus.  Libenter  enim  concedimus, 
quod  in  genere  melior  sit  pietas,  quam  poe- 
nitentia,  si  utraque  secundum  se  conside- 
retur.  Sed  afiirmamus,  quod  melior  sit  pie- 
tas  cum  poenitentia,  vel  poenitentia  cum 
pietate,  quam  pietas  sola,  sive,  ut  objectio 
intendit,  zelus  animarum  poenilenli;o  non 
associatus.  Immo  vero  aHirmamus  iniper- 
fectum  esse  zelum,  qui  poenitentiam  vel 
non  supponit,  vel  non  parit,  et  comitem 
habet,  utspiritui  corpus  deserviat.  Sicut  in 
genere  loqucndo,  et  res  secundum  se  consi- 
dcrando,  melior  cst  amor  Dei,  quam  amor 
proximi;  et  tamen  amor  Dei,  ct  proximi 
simul  est  melior,  quam  solius  Dei  amor; 

16 


Philip. 
Melan. 


Magde- 
burgcn- 
;es  Cen- 
luriato- 
res. 


Explica- 

tur  locus 

Apo.'i- 

toli. 


234 


DK  CIIAKITATK. 


quininio  hic  iinporfectus  est  si  nd  j^roxi- 
imnn  xwn  se  exteiulil,  ul  siipru  >i.  [2A 
vidimus  ox  I).  Tiioni.  l  nde  oum  Apostolus 
dioit  exorcilationeni  corporalcm  ad  raodi- 
cum  ulilem  esse,  loquitur  rospectivc,  et  per 
comparalionem  aJ  virtutem  specie  melio- 
rem  ;  seJ  non  negat,  quod  absoiute  liabeat 
plures  utilitates,  cum  ijise  dixoril  :  Costigo 
corpus  tneuin,  in  scrcilulem  rcc/iV/o,  tw  cuin 
aiiis  pixdicarcrim.  ipsc  rcprubus  cffiriar.  ut 
magis  expendimus  ;ji«/;i.  13.".  Kt  quidem 
ut  alios  jejunii.  pa?nitentia?,  et  asperilatis 
corporalis  fructus,  alquoeflectus  nuncomit- 
tamus,  uiiiissima  sunt  lia}c,  ul  Keligiosi 
observent  \otum  castitatis,  qu»  raro,  aut 
vix  sine  illis  illibala  custoditur.  l  nde  1). 
Ecl'igio°  I'bom.  infra.f/uT.v/.  1  17,  artic.  1,  inquit  : 
D  * Tho  ■'  Assuniiturjejuniuniprincipaiiler  ad  Iria. 
"  l'rimo  quidem  ad  concupiscentias  carnis 
»  reprimendas.  l  ndo  .\postol.  dicit  in  au- 
«  thorilate  inJucta  :  In  jejuniis,  in  casti- 
a  late;  quia  per  jejunia  castitas  conserva- 
u  tur.  L  t  enim  Hieronym.  dicit  :  ^ine  Ce- 
«  rere,  et  Haccho  friget  Venus  ;  id  est,  per 
u  abstinentiam  cibi,  et  polus  tepescit  luxu- 
D.  Tho.  "  ria.  »  Kt  yurestione.  IH^,  articulo  7,  ad  2, 
ait  :  u  Dicendum,  quod  omnes  aliaj  Religio- 
«  num  observantia}  ordinantur  ad  prffidicta 
«  tria  principalia  vota.»  Et  post  pauca  sub- 
dit  :  «  .-Mia  vero,  quibus  corpus  maceratur, 
«  sicut  vigiliaj,  jejunia,  et  si  qua  sunt  hu- 
«  jusmodi,  directe  ordinantur  ad  votum 
D.  TUo. "  continentiaj  observandum.)»  Et  o;)U6c.  18, 
cap.  9,  ait  :  «  Oportet  conlinentiam  assu- 
('  mentibus  carnem  propriam,  abstractis 
■•  delitiis,  vigiliis,  jejuniis,  el  hujusmodi 
!<  exercitiis  castigare.  »  Eodem  modo  lo- 
j, uier  quuntur  alii  sacri  Doctores.  D.  Hicronym. 
epistol.  10,  ad  Furiam,  inquit  :  «  Ardentes 
r.  diaboli  sagitta^  jejuniorum,  et  vigiliarum 
«  rigore  restinguends  sunt.  Quid  necesse 
«  cst  nos  jaetarc  pudicitiara,  qua5  sine  co- 
«  mitibus,  et  appendicibus  suis  continen- 
«  tia,  et  parcitate,  fidem  sui  facere  non 
D.  Grig.  "  potest?  »  D.  Gregor.  in  I  /ieg.  lih.  5, 
cap.  14,  ait  :  «  Abstinentia  ciborum  contra 
!.  hoc  vitium  fortissima  est.  8i  enim  ignis 
(•  libido  est,  subtrahis  igni  maleriara,  cura 
«  cibos  subtrahis.  »  Unde  liquet,  quam 
statui  religioso  castitatem  profitenti  sit  an- 
ne.xa,  et  intima  pnenitentia?,  aliarumque 
asperitatum  corporalium  exercitatio. 
Landcs  Verum  fusius,  et  luculentius  rem  prose- 
jejunii,  quitur  D.  Hieronym.  m  lib.  adversus  Jovi- 
et  pani-^  .  -  j  ••      , 

tectise  manum   (cujus  plures  discipulos  gignunt 

aer'   cuncta  sajcula,)  ex  quo  aliqua  transcribere 


placet  :  ><  yuamobrem,  ait,  et  ego  tibi  di- 
«  cam  :  ."^i  vis  iicrfeclus  esse,  bonum  est 
«  vinum  non  biixTe,  et  carnem  non  man- 
«  diuarc.  Si  vis  perreclus  esse,  melius  esl 
«  saginare  animam,  quam  corpus.  Si  au- 
«  tem  parvulus  es,  et  coquorum  le  jura 
«  delectant,  nemo  eripit  faucibus  tuis  es- 
«  culentas  dapes.  Maiiduca,  et  bibe,  ct  si 
«  tibi  placot,  cum  israel  luJe  consurgcns, 
«  etcanito:  I\landucomus,  et  bibamus,  cras 
«  enini  moriemur.  .Manducet,  el  bibat,qui 
«  post  cibos  expoctat  interilum,  qui  cum 
«  Epicurodicit :  I'ost  mortem  nihil  est,  et 
«  mors  ipsa  nihil  est.  Nos  Taulo  credimus 
«  intonanti  :  Esca  ventri,  et  venter  escis; 
«  Deus  aulem  et  hunc,  et  illam  destruel. 
«  \'erum  lac  esuin  carnium  cuiiclis  natio- 
«  nibus  osse  communem,  el  passim  licere 
«  quod  passim  gignilur.  Quid  ad  nos,  quo- 
«  rum  conversatio  in  coclis  est,  qui  super 
«  Pythagoram,  et  Empedoclera,  et  omnes 
«  sapienliaj  sectatores  non  ci  debemur 
«  cui  nascimur,  scd  cui  renascimur  :  qui 
«  repugnantcm  carnem,  et  ad  libidinum 
«  inccnliva  rapientem  inedia  subjugaraus. 
«  Esuscarnium,  et  potus  vini,  ventrisque 
«  saturitas  seminarium  libidinis  est.  Unde 
«  et  Comicus  :  Sine  Cererc,  inquit,  ct  Li- 
«  bcro  friget  Venus.  »  Et  infra  addit  : 
«  Sapientiffi  quoquo  opcrara  dare  non  pos- 
«  sumus,  si  mensaj  abundantiam  cogite- 
«  raus,  qua  labore  nimio,  et  cura  indiget. 
«  Cito  explctur  naturas  nccessiias  :  frigus, 
«  et  fames  simplici  vestitu,  etcibo  expclli 
«  potcst.  Unde  et  Apostolus:  Habentcs,  in- 
«  quit,  victum,  et  vestitum,  his  contenti 
«  sumus.  Delicia),  et  cpularum  varietatcs 
«  fomenta  avaritiaG  sunt.  Grandis  exultatio 
«  aniraae  est,  cum  parvo  contcntus  fueris, 
«  mundum  haberc  sub  pcdibus,  ct  omnem 
«  cjus  potentiara  :  epulas,  et  libidines, 
«  propter  qua^  divitiaj  comparantur,  vili- 
«  bus  mutare  cibis,  et  crassiore  tunica 
«  compensarc»  Et  inferius  cxpenditplura 
Philosophorura  exempla,  qui  ab  esu  carnis 
abstinuerunt,  et  proposito  modo  vivcndi 
Diogenis,  concludit  :  «  Unius  iantum  Phi- 
«  sophi  cxemplura  posui,  ut  formosuli 
«  nostri,  et  torosuli,  et  vix  summis  pedi- 
«  bus  adumbrantes  vestigia,  quorum  vcrba 
«  in  pugnis  sunt,  et  syllogismiin  calcibus: 
«  qui  paupertatera  Apostolorum,  et  crucis 
«  duriliam  aut  nosciunt,  aut  contemnunt, 
«  iraitentur  saltem  Gentilium  parcitatem.» 
Et  hajc  adduximus,  ut  adraissaetiam  priori 
illa  oxpositionc  testimonii  Apostoli,  magis 
appareat, 


DISP,  V,  DLB.  III. 


235 


appareat,  quam  inepte  referatur  tanquam 
contrarium  resolutioni,  qua  statuimus  je- 
junium,  et  alias  corporales  asperitates 
multum  conferre  ad  majorem  perfectio- 
nem. 
Aiia  144.  Sed  respondetur  secundo  cum  Bel- 
loci  iii-  larmino  lib.  2.  de  bonis  operibus  in  jMrticu- 
'^IJPq'''*'" /crri,  cap  12,  ubi  contra  haereticos  agens 
Bellarni.  inquit  :  «  Altera  expositio  verior,  et  plarie 
«  ad  mentem  Apostoli,  est  Chrysostomi, 
«  Theodereti,  CEcumenii,  et  aliorum,  qui 
«  percorporalemexercitationem  non  intel- 
«  ligunt  jejunium,  sed  studium  corporis 
«  confirmandi,  et  corroborandi  :  quod  fa- 
«  ciunt  atliletae,  gladiatores,  milites,  et  ca3- 
«teri,  qui  viribus  corporalibus  egent. 
«  Sumit  enim  Apostolus  similitudinem  ab 
«  athletis,  cum  ait :  Exerce  te  ipsum  ad 
«  pietatem.  Nam  id  significat  vox  graeca, 
«  Gimnaze.  Et  sensus  hujus  loci  hic  est  : 
«  Exerce  te  more  boni  athletae  ad  cursum, 
«  vel  certamen  pietatis.  Hoc  enim  vere  uti- 
«  lissimum  est,  tum  in  hac  vita,  tum  in 
«  futura.  Nam  qui  vires  exercent  ad  cur- 
«  sum,  vel  corporale  certamen,  parum 
«  inde  lucrantur  in  hac  vita,  et  in  alia  pror- 
«  sus  nihil.  Similislocusest  I  adCorinth.9  : 
«  Qui  in  agone  contendit,  ab  omnibus  se 
«  abstinet ;  et  illi  quidem,  ut  corruptibi- 
«  lem  coronam  accipiant,  nos  autem  incor- 
«  ruptam.  Porro  S.  Joan.  Chrysost.  non 
«  solum  docet  Apostolum  non  loqui  hoc 
«  loco  de  jejunio,  sod  etiam  refellit  eos,  qui 
«  contrasentiunt.Neque  enim  credibile  est, 
«  Apostolum  vocaturum  fuissejejuniumcor- 
r  poralem  exercitationem,*cum  jejunium 
«  ad  corpus  exlenuandum,  non  ad  confir- 
«  mandum  referatur,  et  cum  sit  vere  spiri- 
«  tualis,  et  coelestis  exercitatio.  Deinde 
«  quomodo  diceret  idem  Apostolus  jeju- 
«  nium  ad  modicum  valere,  cum  ipse  idem 
«  jejunium  tam  frequenter  et  verbo,  et 
«  exemplo  discipulos  hortaretur?  Denique 
«  nunnuam  Apostolus  jejunio  pielatem  op- 
«  poneret,  qua)  habet  promissionem  vita?, 
«  qua)  nunc  est,  et  futura ;  cum.  id  maxime 
«  conveniat  jejunio,  ut  in  hac  vita  sanita- 
«  temelTiciat,  ctconservet,  utpatet  excap.  I. 
«  Daniel.  ot  in  alia  mercodem  accipiat  a 
«  Patre  ccntesti,  juxta  promissionem  Do- 
«  mini  Matth.  6.  Itaque  recte  S.  Leo  sorm.  1 
«  de  jojunio  Pentocost.  Scquitur,  inquit, 
«  solenne  jejuniurn,  quod  animis,  corpori- 
«  busquecurandis  salubriler  inslitutum  de- 
«  vota  nobiscst  obsorvanliacelebrandum.» 
Juxta  quam  expositionem  non  habel  pra3- 


dictum  testimonium,  in  quo  vel  apparen- 
ter  nostraj  doctrinae  repugnet. 

14.5.  Ad  confirmationem  respondetur  satisfa 
testimonia,  qua^  in  illa  referuntur,  nihilnia°'ioni. 
evincere.  Nam  ad  summum  probant,  jeju- 
nia,  vigilias,  caeterasque  asperitates  corpo- 
rales  non  esse  excellentissima  virtutum 
opera,  sed  alia  dari  specifice,  et  objective 
perfectiora;  minime  vero,  quod  haicipsa, 
quffi  secundum  speciem  excellunt,  non  im- 
portent  plus  aliquid  perfectionis,  si  poeni- 
tentia^  et  corporalibus  asperitatibus  asso- 
ciantur ;  vel  quod  hujusmodi  asperitates 
adcaeterarum  virtutum  existentiam,  robur, 
et  augmentum  et  consequenter  ad  perfec- 
tionem  multum  non  conferant.  Quod  magis 
constabit  occurrendo  singulis  testimoniis. 
Ad  illud  quod  dicitur  de  B.  Paphnutio,  et 
tibicine,  respondetur  Angelum  Paphnutio 
loquentem  non  constituisse  inter  ipsum,  et 
tibicinem  a^qualitatem  mathematicam,  sed 
moralem,  et  proportionalem,  et  secundum 
quid;  solumque  significasse  Paphnutium 
non  excessisse  perfectionem  tibicinisquan- 
tum  ad  exercitium  alicujus  virtutis.  In  quo 
sensu  Ecclesia  cuilibet  sancto  confessori 
applicat  illud  :  Non  est  inveniiis  similis  illi, 
qui  conservaret  letjem  Excclsi.  Et  quod  hic 
fuerit  legitimus  illius  revelationis  sensus, 
constat  dupliciter.  Primo,  quia  ipse  tibi- 
cen,  qui  adeo  .perfectus  describitur,  cona- 
tus  est  sequi,  et  imitari  Paphnutium.  Nam  Abb. 
postquam  S.  Abbas  ei  loquutus  fuit  :  Si,  o  i^^phn. 
frater,  non  parva  a  divinitate  tui  habetur 
ratio,  ne  tuam  animam  temere  neglexeris ; 
statim  subjungitur  :  Is  autem  statim  pro- 
jeclis,  quas  habuit  in  manibus  tibiis,  et  lyr;n 
musicx  harmonia  in  spiritualem  traductn 
7nclodiam,  virum  sequutus  est  in  desertum. 
Nempe  Spiritu  sancto  ei  suggerento  perfec- 
tiorem  esse  Paphnutii  vitam  tot  mortifica- 
tionibus,  atque  asperitatibus  aniiclam.  Se- 
cundo,  quia  postquam  Paphnutius  tibici- 
nem  ita  traxit,  etsimililer  protocomitem, 
et  mercatorem,  subditur  :  «  Assistens  An- 
«  gelus  dixit  ei  :  IIuc  deinceps  accede,  o 
«  Beate,  in  asterna  Dei  tabernacula;  vene- 
«  runt  enim  Propheta?  te  in  suos  choros 
«  accepluri.  Hocautem  non  tibi  prius  reve- 
«  lavi,  ne  si  fuisses  elatus,  de  tuis  delra- 
«  herotur  meritis.  Cum  ergo  uno  solo  die 
«  supervixisset,  et  per  revelationemadeum 
«  venissont  quidam  Presbyteri,  omnibus 
«  illisnarratis,tradidit  animam.Aperte  au- 
«  tom  videnles  Presbyleri  eum  assumi  in 
«  choris  Justorum,  et  Angolorum,  Deum 


236 


DK  CHAKITATK. 


«  laudabant. »  Unde  liqiict  Angoliim  priiis 
non  nianifoslasse  raplmuiio  tMniiionliam 
suorum  monlorum.  sod  oa  comparatione 
usum  fuisso.no  uUam  olalionis  occasionem 
liaborot;  sed  minime  voluisse  negare.quod 
absolute  excodorol  libicinis  justitiara,  et 
merita.  Addimus  non  multum  deforendum 
esse  Palladio  liai^c  scribenti,  ut  constat  ex 
liis,  quiT  Iradit  D.  Hieron.  in  epistol.  ad 
Ctesiphontein,  ot  S.  Kpiphanius  in  epist.  ad 
Joa n nem  It ierosohjm itanu m . 

1 10.  Ad  secundum  desumptum  ex  D. 
Bernardo  respondotur.  mentem  S.  Doctoris 
non  esse.  poenitenliam,  et  asperitafes  cor- 
porales  deprimere.  et  parvifaccre,  scd 
commendare  humilitatom,  ne  sui  Cister- 
cienses  asi)crrim;c  vitc  addicti  modo  vi- 
vendi  aliorum  Monachorum  leviori,  aut 
non  ita  rigido  aliqualilor  detraherent,  at- 
que  ideo  subirent  clationis  periculum, 
amitterentque  poenitentia?,  ac  asperitatum 
merita.  Ex  quo  nec  apparenter  infertur, 
quod  mortificatio  carnis  plurimum  non 
conferat  ad  spiritualcm  pcrfoctioncm  ;  sed 
colligitur.  quod  sit  conjungenda  aliis  vir- 
tutibus,  et  pnesertim  humilifati.  Et  quod 
D.  Rernardus  itasentiat,  constat  manifeste 
tum  ex  eadem  Apologia.  ubi  ait  :  «  Nec 
<(  hoc  dico,  quod  hffic  exteriora  negligenda 
«  sint,  aut  qui  se  in  illis  non  exarcuerit, 
«  mox  ideo  spiritualis  efficiatur  ;  cum  po- 
«  tius  spiritualia  (quamquam  meliora)  nisi 
«  per  ista  aut  vix,  aut  nuUatenus  vel  ac- 
«  quiranfur,  vel  obtineantur,  sicut  scrip- 
«  tum  esf  :  non  prius  quod  spirifuale,  sed 
«  quod  animale,  deinde  quod  spirituale  : 
«  sicut  nec  Jacob  nisi  prius  cognita  Lia, 
a  desideralos  Kachelis  amplexus  meruit 
«  obtinere.  Unde  rursus  in  Psalmo  : 
«  Sumite  psalmum.  et  dale  tympanum. 
«  Quod  est  dicere  :  Sumite  spirilualia,  sed 
«  prius  dale  corporalia.  »  Tum  etiam  ex 
eo,  quod  ipse  asperitates  corporales  fre- 
quentissime  in  suis  operibus  laudat,  et 
quod  pluris  est,  sax  vita?  exemplo  com- 
mendavit;  nam  ut  plura  omitlamus,  haec 
de  illo  scribit  Guillelmus  Abbas  in  ejus 
vita,  lib.  1,  cap.  8:  «  Videres  hominem 
«  imbecillem,  et  languidum  conari,  et  ag- 
«  gredi  quaecumque  vellet,  minus  conside- 
tf  rarequid  posset,  solicitum  proomnibus, 
«  circaseipsum  negligentem,  omnibus  in 
«  omnibus  aliis  obedientissimum,  sed  de 
«  seipso  vix  aliquando,  seu  charitati,  seu 
«  potestati  obedientem .  Semper  enim 
a  priorasua  nulla  repulans,   majora  mo- 


«.  liobatur  ad  non  parccndum  corjiori,  ad 
«  studiis  spirilualibus  robur  aiidcndum, 
«  corpiis  suum  variis  infirmilalihiis  pcr  so 
«  attcnuatum  jcjuniis  insupcr,  ct  vigiliis 
"  sine  intermissione  afterendo.  (<rabat 
«  stans  die,  noctuque,  doncc  genua  ejus  in- 
«  firmafa  a  jcjunio,  et  ijodes  cjus  labore 
«  inilati  corpus  sustinore  non  possent. 
«  IMuIlo  fcmpore,  ct  quandiu  occulfumesse 
«  pofuit,  cilicio  ad  carncm  usus  est.  l'bi 
«  vero  sciri  advonit,  continuo  illud  abji- 
«  ciens,  ad  communia  se  convcrtit.  Cibus 
«  ejus  cum  panc  lac,  vel  aqua  decocfionis 
«  lcguminum,  vel  pultcs,  quales  infantibus 
«  ficri  solent.  C;ctera  vel  ejus  infirmitas 
«  non  recipiobat,  vel  parcimoniae  ttudio 
«  ipse  recusabat.  Vinosiquando  utebafur, 
«  raro,  et  nimis  modico;  cum  magis 
«  aquam  et  infirmitati  sua),  et  appefitui 
«  competere  teslarctur.  Sic  autem  allectus, 
«  et  confecius,  acommuni  fratrum  labore, 
«  seu  diurno,  seu  nocturno  vix  se  aliquando 
«  paticbatur  esse  excusatum,  seu  ab  occu- 
«  pationibus,  et  laboribus  ministerii  sui, 
«  etc.  ))  Tum  denique  ex  eo,  quod  S.  Pater 
cernenssuos  Monachos  pcenitentia,  et  as- 
peritatibus  corporalibus  alllictos,  noluit 
eos  consolari  poenitontiam  removendo,  out 
diminuondo,  sed  potius  ad  eam  perferen- 
dam  hortando,  ut  constat  ex  pra^fatione  ad 
Psalm.  Qui  habitat,  uhi  inquit  :  «  Consi- d.  Bern. 
«  dero  laborcs  vestros,  fratres,  non  sine'^^,',f,'g^. 
«  magno  miseralionis  affectu.  Qua>ro  con-ii*iau- 
«  solationem,  quam  exhibere  possim.  et  '''°'' 
«  corporalis  occurrit.  Sed  ea  non  prodest 
«  quicquam,  m*agis  et  obesse  plurimum 
«  potest.  Siquidem  modica  sementis  de- 
u  tractio  non  modicum  messis  est  detri- 
«  mentum  :  et  si  prenitentia  vestra  mi- 
«  nuatur  miseralione  crudeli,  paulatim 
«  gemmis  corona  vcstra  privatur.  Quid 
«  tamen  agimus  ?  L'bi  Prophetae  farinula  ? 
«  Siquidem  morsin  illa  est;  et  mortifica- 
«  mini  tota  die  in  jejuniis  multis,  in  labo- 
«  ribus  frequenter,  in  vigiliis  supra  mo- 
«  dum,  praater  ea  quae  intrinsecus  sunt, 
«  contritio  cordium,  et  muUitudo  tenta- 
«  tionum.  Mortificamini,  sed  propter  eum 
«  qui  mortificatus  est  pro  vobis.  Quod  si 
«  abundat  tribulatio  vestra  pro  eo,  abun- 
«  dabit  consolatio  veslra  pereum,  ut  in  eo 
«  delocfctur  anima,  qua?  in  his  renuit  con- 
«  solari.  Apud  ipsum  namque  ipsa  quoque 
«  tribulafio  magna  qua^dam  consolatio  po- 
«  terit  inveniri.  Nonne  enim  certum  est 
«  supra  vires  humanas,  ultra  naturara, 
contra 


DISP.  V,  DUB.  III. 


237 


yo3D  re- 
ferumur 
exD. 
Francis- 
co  expli- 
cantur. 


«  contra  consuetudinem  esse,  quae  sustine- 
«  tis  etc.  ))  Exquibus  omnibus  patet,  quid 
D.  Bornardus  de  asperitatibus,  et  mortifi- 
cationibus  corporalibus  senserit,  et  quam 
inique  referatur  contra  illas. 

147.  Ad  tertium  desumptum  ex  D.  Bona- 
vent.  in  vita  S.  Francisci,  respondetur 
!sicut  ad  testimonium  Divi  Bernardi,  com- 
mendasse  videlicet  S.  Patriarcham  humi- 
litatem,  caterasque  virtutes,  voluisseque  a 
suis  elationis  periculum  ex  magnis  aspe- 
ritatibus  occasionaliter  imminensilla  sen- 
tentia  amovere ;  sed  minime  sprevisse 
poenitentiam ,  quam  ipse  verbo,  atque 
exemplo  docuit  necessariam  ad  perfectio- 
nem.  Fuit  enim  vir  sanctissimus  mortifica- 
tioni,  et  asperitatibus  corporalibus  valde 
addictus,  ut  constat  ex  eodem  D.  Bonavent. 
in  ejus  vita,  cnp.  6,  ubi  ait  :  «  Cum  igitur 
«  cerneret  vir  Dei  Franciscus  suoexemplo 
«  ad  crucem  Christi  bajulandam  ferventi 
«  spiritu  plurimos  animari,  animabatur 
«  et  ipse  tanquam  bonus  dux  exercitus 
«  Christi  ad  palmam  victoriaj  per  culmen 
«  invictae  parvenire  virtutis.  Attendens 
«  enim  illud  Apostoli  verbam  :  Qui  autem 
V  sunt  Christi,  carnem  suam  crucifixerunt 
«  cum  vitiis,  et  concupiscentiis,  ut  crucis 
«  armaturam  suo  ferret  in  corpore,  tanta 
d  disciplina^  rigiditate  sensuales  appetitus 
«  arcebat,  ut  vix  necessaria  sumeret  sus- 
«  tentationi  natura^.  Difilcile  namque  di- 
«  cebat  necessitati  corporis  satisfacere,  et 
«  pravifatisensuum  non  parere.  Propter 
«  quoi  cocta  cibaria  sanitatis  tempore  vix 
«  admittebat,  et  raro  :  admissa  vero  aut 
«  conficiebat  cinere,  aut  condimenti  sapo- 
«  rem  admixtione  aqu;B  utplurimum  red- 
«  debat  insipidum.  De  potu  quid  dicam, 
«  cum  ot  de  aqua  frigida,  dum  sitis  a^stua- 
«  ret  ardore,  vix  ad  sufiicientiam  bibcret  ? 
«  -Modosadinveniebatabstinentia^potiores, 
«  et  quotidie  exercitatione  crescebat,  licet- 
«  que  jam  perfectionis  culmen  attingeret, 
<(  tanquam  incipiens  semper  aliquid  inno- 
«  vabat,  afHictionibus  carnis  puniendo 
«  libidinem.  Egrediens  tamen  foras  prop- 
«  ter  verbum  Evangelii  conformabat  se 
«  suscipientibus  ipsum  in  qualilate  cibo- 
«  rum  ;  cum  tamen  ad  iiileriora  regressus 
«  districte  servaret  rigidam  abstinentia? 
«  parcitatem.  Sicque  seipsum  austerum 
«  sibi,  humanum  proximis,  subjoctum 
«  Evangelio  Christi  pcr  omnia  reddens, 
«  non  solum  abstinondo,  verum  etiam 
«  manducando  prajbcbatajdificationisexem- 


«  plum.  Nuda  humus  ut  frequentius  lectns 
«  erat  lassato  corpusculo,  et  saepius  sedens, 
«  ligno,  vcl  lapidc  ad  caput  posito,  dormic- 
«  bat :  unica  paupere  contentus  tunicula, 
«  in  nuditatc  Domino serviebat,ct  f rigore.  )> 
Hajc,  etalia  plura  de  asperitatibus  corpo- 
ralibus  Seraphici  Patris  scribit  S.  Eoi^-a-B^ifa"^ 
vent.  Et  Bellarm.  tom.  2,  lib.  2  de  Mona- 
chis,  cap.  6,  §  Tertio  dicit,  addit  :  «  Sed 
«  quod  S.  Franciscus  nudis  pedibus  ambu- 
«  laret,  una  sola  tunica,  eaque  cilicina,  et 
«  asperrima  uterctur,  humi  cubaret,  totas 
«  noctcs  vigilarct,  ferc  semper  jejunaret, 
«  panesolo,  et  aqua  utplurimum  susten- 
«  taretur,  quis  nisi  insanus  ad  corporis 
«  utilitatem  referet  ?  ))  Undc  vcrba,  quae 
in  confirmatione  refcruntur,  non  eo  direxit 
S.  Pater  ut  poenitentiam  parvifaccret,  vel 
suos  Religiosos  ad  illam  rcddeict  minus 
affectos,  cum  ipse  in  se,  et  in  suis  fuerit 
mortificationis  corporalis  studiosissimus  ; 
sed  ut  doceret,  nccessarium  essc  aliarum 
virtutum,  et  prasertim  humilitatis  con- 
sortium,  ut  procul  faceret  cujusvis  glorio- 
la),  aut  elationis  periculum. 

Et  bene  observandum  est,  quod  sicut  in  Totum 
testimoniis,  qus  in  confirmationc  rcferun-niemum 
tur,  significatur  opcribus   poenitcntia?,    ct  ^^^^^^^ 
asperitatum  corporalium  non  essc  insepa-inadver- 
rabiliter  annexam   sanctitatem,    posseque  ^**"*'^" 
pra^dicta  ficri  cum  spiritu  superbia^,  et  ela- 
tionis,  ita  ut  ad  justitia3  profcctum,  et  glo- 
ria^  meritum  non  conducant ;  idque  inten- 
dit  latens    objectionis,    aut    objicientium 
spiculum.  Sic  dicendum  est,   quod   operi- 
bus  docendi,  scribcndi,   praedicandi,    allo- 
quendi  proximos,  visitandi  infirmos,  con- 
ficiendi   testamenta,  pcregrinandi   ad  ex- 
trema  terrae,  et  aliis  hujusmodi  non  annec- 
titur   inseparabiliter   vera  sanctitas  ;  sed 
cuncta  illa  fieri  queunt  ex  vilibus  motivis 
superbiaj,  vel  avaritia^,  ita  ut  nullum  me- 
reantur  pra^mium  gratia;,  vel  gloria^,  juxta 
illud   Christi  Domini   Matlh.    7:   «   MuitiMatth.7. 
«  dicent  mihi  in  illa  die  :  Domine,  nonne 
«  in  nomine  tuo  prophotavimus,  etinno- 
«  mine  tuo  dacmonia  ejccimus,  et  in  no- 
«  mine  tuo  virtutes  multas  fecimus  ?  Et 
«  tunc  confitebor  illis.  Quia  nunquam  novi 
«  vos.  Disccditc  a  me,  qui  operainini  ini- 
«  quitatem.  »  Et  rursum  Matth.  23  :  «  Su-  Mauii. 
«  per  cathcdram  Moysi  sederunt  Scribaj, 
«  et   Pharis.ci.  Omnia    ergo    qu;ccumque 
«  dixerint  vobis,  servate,  et  facite  ;  secun- 
«  dum   opera   vero  eorum  nolito  facore. 
«   Dicuntonim,   ot  non   faciunt    :   alligant 


238 


DE  CHAUITATE. 


Kiercm. 

August. 
Chrvvos 
Hiefon. 
An.brn 
Theophi 
Enthvrn 
Albert 
Cajct. 
Janscn. 
Suar. 
Tanncr. 

Confir 
matio 
prima. 


«  aiitom  onora  ijravin,  el  iinportabilia,  ot 
«  impoiumt  in  hiinuTOs  hoininiim  ;  disjito 
«  autom  siio  nolunl  oa  movoro.  t>mnia 
«  vero  opera  sua  faciunt,  ut  vidoantur  ab 
j  hominibus.  Dilatant  onim  philactoria 
«  sua,  ol  magnilicant  fimbrias.  Amanl  au- 
«  tem  primos  rocubitus  in  cnpnis,  ct  pri- 
n  mas  cathodras  in  synagogis,  et  saliita- 
«  lionos  in  foro.  ot  vocari  ab  omnibus 
«  Kabbi.  »  Quocirca  omnibus  curandum 
ost,  uf  virtuti,  quam  pra?cipue  exercont, 
adjuugant  aliarum  chorum,  et  in  nullo 
doficiant ;  sicut  enim  asperitas  corporalis 
poenilentiae  parum,  aut  nihil  prodorit  abs- 
viue  humilitate  interiori  :  ita  oxlornus  ani- 
niarum  zelus  non  multum  profocUim  sub- 
jecto  aflorel,  si  ncn  associolur  humilitati, 
temporalium  rerum  conlomplui,  poeniten- 
tiae  necessaria?.  ca?terisque  virfutibLis. 

148.  Secundo  contra  illa,  qua^  a  num. 
129  diximus  de  asperitatibus  corporalibus 
Clirisfi  Domini,  ut  inde  probaremus  preni- 
fentiam  mulfum  conducere  ad  perfectio- 
nom,  objicitur  :  nam  Christus  Dominus 
tenuif  vifam  cum  aliis  communem  :  sed 
cum  hoc  non  cohasret,  quod  usus  fuerit 
mortificafionibus,  et  asperitatibus,  quales 
descripsimus  :  ergo  necillis  usus  est,  nec 
ipsffi  mulfum  conferunt  ad  perfectionem. 
Consequenfia  patet ;  nam  cum  Christus 
Dominus  fuerit  exemplum  nostraj  per- 
fectionis,  non  est  credibile,  quod  omise- 
rit  ea,  quae  ad  perfectionem  valde  con- 
ducunf.  Minor  etiam  videtur  evidens  ; 
nam  longe  difierunt  inter  se  vita  aspera, 
sive  auslera,  et  vila  communis.  Majorem 
autem  expresse  docet  D.  Thom.  3  part. 
(ju^st.  40,  art.  2,  ubi  ait  :  «  Dicendum, 
«  quod  sicuf  dicfum  esf,  congruum  erat 
<f  Incarnafionisfini,  ut  Chrisfus  nonageret 
«  solitariara  vitam,  sed  cum  hominibus 
«  conversaretur.  Qui  aufem  cum  aliquibus 
«  conversatur,  convenienfissimum  esf,  ut 
«  se  eis  inconversationeconformet,  secun- 
«  dum  illud  Apostoli  1  ad  Cor.  9  :  Omnibus 
«  omnia  facfus  sum.  »  Et  ideo  convenien- 
,  fissimum  fuif,  uf  Chrisfus  in  cibo,  et  potu 
communifer  se,  sicut  alii,.  haberet.  Et  esse 
communem  Doclorum  sententiam,  tradit 
!Nieremberg. /i6.  ciL  f/j.s/md.  10,  cap.  92, 
pro  illa  referens  Ircnajum,  August.  Chry- 
sostomum,  Hieronymum,  Ambros.  Theo- 
philacfum,  Euthym.  Albcrtum,  Cajetanum, 
Jansenium,  Suarium,  Tannerum,  etalios. 

Confirmatur  primo  :  quia  Scribaj,  et 
Pharisa?i  exprobarunt  Christo,  quod  non 


jojunarof,  of  a  vino  non  absfineret;  id  au- 
tom  non  facoront,  si  Chrislus  jcjiinassot,  et 
in  cibo,  ot  polu  se  ila  gessisscl,  sicul  a  tnim. 
129  doscripsimus,  quemadmodum  jojunia, 
et  asperilalcs  non  exprobrarunt  in  Joanne 
Baplisla  :  ergo  signum  manifesfum  est, 
quod  Christus  non  duxerit  vitam  asperam, 
ot  poMiitcnfoni,  qualcm  supcrius  depinxi- 
mus.  .Major  constaf  cx  vorbis  Chrisfi  Do- 
mini  Malfh.  11  :  Ve.nit  enim  Joannes  neque  MaUIi. 
manducans,  nequc  bibens,  et  dicunt :  Dxmo- 
niumhabet.  Venit  Filiushominis  manducans, 
et  bihens,  et  dicunt  :  Ecce  homo  vorax,  et 
potator  vini,  publicanorum  amicus,  etc. 

Confirmatur  sccundo  :  quia  Chri.sfus  ha-  Coniir- 
buit  loculos  Judne  commissos,  in  quibus  re-sci'unda. 
condebanfur  pecuniae  ipsi  oblafa^,  utcons- 
tat  Joan.   12.   Ergo  signum  est,  quod  nonJoan.  12 
duxerit  vitam  adeo  paupercm,  sicut  supra 
ponderavimus,  etquod  ad  perfectionem  non 
ita  conferat  femporalium  indigenfia. 

Et  urgetur,  quia  Apostoli,  et  Christi  dis-  frgctur. 
cipuli  posl  ejus  resurrectioncm  retincbant, 
et  conservabant  pretia  praodiorum,  distri- 
buendoilla  prout  unusquisque  indigebat  : 
ergo  carere  rebus  temporalibus,  pracsertim 
in  communi,  vel  niliil,  vel  parum  conducit 
ad  perfectionem. 

149.  .\d  argumentum  respondetur  ne- r»)'"''"'' 
gando  minorem,  quia  optimc  cohairet,  quodmcntuin. 
Christus  Dominus  duxcrit  vitam  commu- 
nem,  ut  Divus  Thomas  afiirmat;  et  quod 
nihilominus  plures  mortificationes,  affic- 
tiones,  atque  asperitates  corporales  susti- 
nuerit,  ut  supra  diximus,  et  testimoniis 
Scriptura},  et  Sancforum  evidenter  proba- 
vimus  :  unde  nihil  concludit  objectio.  Pro 
quo  nota,  quod  cum  Divus  Thomas  resolvit,  d.  xho. 
Christum  Dominum  duxisse  vitam  commu- 
nem,  considerat  vitam  communem  per 
contrapositionem  ad  vitam  solitariam,  et 
omnino  austeram,  hominibusque  non  fa- 
miliarem,  quam  Joannes  Baptista  agebat 
in  dcserto,  ut  constaf  ex  fine  corp.  et  resp. 
ad  1  et  2.  Bene  autem  componitur,  quod 
Christus  Dominus  vitam  Joannis  nonduxe- 
rit.  saltem  quando  peccatoribus  loquebatur, 
eosque  convertebat,  etquod  non  fuerit  usus 
pellibus  pro  vestimento,  nec  locustis,  et 
melle  sylvestri  ad  cibum  ;  et  quod  nihilo- 
minus  plurimas  affiictiones,  et  asperitates 
corporales  voluntarie  sustinuerit.  Quod  mi-  ^^3 
nime  negat  DivusThomas,  sed  potius  ma-  christi 
nifeste  affirmat.  Nam  pauperrimum  fuisse seiisu di- 


ex  3part.  art.  seq.  ad2,  ait  : 


rominu- 

Dicendum  ^n'»-, 

j  D.  Tho. 

quod 


DISP.  V,  DUB.   III. 


239 


«  quod  communi  vita  uti,  quantum  ad  vic- 
«  tum,  et  vestifum,  potest  aliquis  non  so- 
<(  lum  divitias  possidendo,  sed  etiam  a  mu- 
«  lieribus,  et  divitibus  necessaria  acci- 
«  piendo.  Quod  etiam  circa  Christum 
«  factumest.  »  Unde  liquet  quod  ex  sen- 
tentia  S.  Doctoris,  vita  communis,  quam 
Christo  attribuit,  non  fuerit  vita  communis 
divitum,  aut  delicatorum,  sed  vita  commu- 
nis  pauperum  ex  eleemosynis  viventium, 
quos  certum  est  plura  incommoda  pati, 
ut    ipse  Dominus  de    seipso    significavit 

Luc.  9.  Luc.  9  :  Fiiius  hominis  non  hahel  uhi  caput 
reclinet.  Et  prffiterea  ut  doceret  congruen- 
tem  communem  vivendi  modum,  quem 
observare  oportet  procurantes  aliorum  sa- 
lutem,  jejunavit,  et  in  desertum  secessit,  ut 
°'  recte  ponderat  Divus  Thomas  3  part.  quxs- 
tioneAX,  artic.  3  ad  1,  ubi  ait  :  «  Nullus 
«  debet -assumere  praedicationis  officium, 
«  nisi  prius  fuerit  purgatus,  et  virtute  per- 
«  fectus  :  sicut  et  de  Christo  dicitur  Actor. 
«  I,  quod  ccepit  Jesus  facere,  et  docere.  Et 
«  ideo  Christus  stafim  post  Baptismum 
«  austeritatem  vita}  assumpsit,  ut  doceret 
«  post  carnem  edomitam  oportere  alios  ad 

D,  Tho.  «  praedicationis  ofiicium  transire.  »  Et  in 
articulo,  qui  hobis  objicitur,  in  resp.  adS, 
ait  :  «  Dicendura  quod  sicut  Chrysost.  dicit 
«  super  Matth.  ut  discas,  quam  magnum 
«  bonum  est  jejunium,  et  quale  scutum  est 
«  adversus  diabolum  ,  et  quoniam  post 
«  Baptismum  non  lasciviaj,  sed  jejunio  in- 
«  tendere  oportet,  et  ipsejejunavit,  non  eo 
«  indigens,  sed  nos  instruons.  »  Et  in  fine 
responsionis  concludit  :  «  Nec  tamen  in- 
«  congruum  fuit.  utChristus  post  jejunium, 
«  et  desertum  ad  communem  vitam  redi- 
«  ret ;  hoc  enim  convenit  vita?,  secundum 
«  quam  aliquis  contemplata  aliis  tradit, 
«  quam  Christus  dicitur  assumpsisse,  ut 
«  primo  contemplationi  vacet,  et  postoa  ad 
u  publicum  actionis  descendat,  aliis  con- 
n  vivendo.  Unde  et  Boda  dicit  super  Mar- 
«  cum  :  Jejunavit  Christus,  ne  praoceptum 
«  declinares  :  manducavit  cum  peccatori- 
«  bus,  ut  gratiam  cernens  agnosceres  po- 
«  testatem.  »  Recoiantur  cuncta,  qua?  su- 
pra  a  num.  128,  diximus  de  asperitatibus, 
sive  alHictionibus  corporalibus  Christi  Do- 
mini  in  lecto,  victu,  vestitu,  vigiliis,  aliis- 
que  hujusmodi  :  ex  quibus  palam  constnbit, 
vitam  communom,  sive  familiarom,  qua 
in  procuranda  hominum  salute  juxta  fmem 
Incarnationis  usus  cst  Dominus,  fuisse  si- 
mul  asperam,  et  sui  sacratissimi  corporis 


afflictivam.  Modo  addimus,  in  nullo  cano-  Noia. 
nico  libro  legi,  quod  Christus  comederit 
carnes,  nisi  tantum  agnum  paschalem  : 
quod  ad  ca3remoniam,et  illius  legis  religio- 
nem  pertinebat,  ut  recte  observavit  Petrus  ^JjJ,^'^^ 
Duran.  in  lib.  peregrinat.  filii  Dei,  cap.  2, 
§  22.  Etquidem  vitam  communem  (qualis 
ad  aliorum  conversionem  requiritur,  quam- 
que  Christus  Dominus  in  se  expressit), 
posse  optime  componi  cum  abstinentia  a 
carnibus,  jejuniis,  vigiliis,  pedum  nudi- 
tate,  aliisque  asperitatibus  corporalibus, 
facile  ostenditur.  Tum  exemplo  Apostolo- 
rum,  qui  juxta  institutum  Christi  Domini 
duxerunt  vitam  communem  conversioni 
animarum  necessariam;  et  tamen  ea  omnia 
praestiterunt,  ut  fuse  ostendimus  a  num. 
232.  Tum  exemplo  omnium  fere  sacrarum 
religionum,  quas  zelo  animarum  per  suos 
alumnos  incumbunt  :  referunt  enim  vitam 
communem,  quantum  ad  proximorum  sa- 
lutem  oportet ;  et  tamen  plura  sustinent 
aspera,  et  carni  contraria.  ut  abstinentiam 
a  carnibus,  jejunia,  vigilias.  chorum.  et 
alia  hujusmodi.  Quaesatis  declarant,  Chris- 
tum  Dominum  potuisse  ducere,  et  de  facto 
duxisse  vitam  communem,  ut  Divus  Tho-D.  Tho. 
mas  eo  loco  affirmat :  et  simul  potuisse  du- 
cere,  atque  de  factoduxisse  vitam  pluribus 
incommoditatibus,  sive  asperitatibus  cor- 
poralibus  afilictam,  ut  ipse  S.  Doctor,  et  alii 
Patres  tradunt  locis  superius  relatis ,  et 
magis  constabit  ex  iramediate  dicendis. 

I,"0.  Ad  confirmationem  primam  res-Occurrj- 
pondetur  cum  D.  Hieronym.  in  lib.  adoer-mx  con- 
sius  Jovinianum,  ubi  haec  habet  :  «  Illud '''■5,'?^'°* 
«  autem,  quod  proponere  Adversarius  au-Hieron. 
«  sus  est.  Dorainum  voratorem,  et  potato- 
«  rem  vini  a  Pharisa^is  appellatum.et  quia 
«  ad  epulas  ierit  nuptiarum,  et  convivia 
«  non  despexerit  peccatorura  ,  existimo 
«  quod  nobiscum  faciat.  Iste  est  Dominus 
«  (ut  arbitraris)  vorator,  qui  quadraginta 
«  diebus  Christianorum  jejuniura  sancti- 
«  ficavit:qui  boatos  appellat  osurientes,  et 
«  sitientes  :  qui  escam  habere  se  dicit.  non 
«  quam  discipuli  suspicabantur,  sed  qua} 
«  in  pnrpetuum  non  periret  :  qui  de  die 
«  crastina  cogitare  prohibet  :  qui  cum  esu- 
«  rire,et  sitisso  dicatur,  et  ivisse  frequenter 
«  ad  prandia,  excepto  mysterio,  quod  in 
«  typum  suaj  passionis  expressit,  ot  pro- 
«  bandi  corporis  veritate,  nec  gulaj  scri- 
«  bitur  servisse,  nec  vontri.  Qui  divitem 
u  purpuratum  propter  opulas  narrat  in 
«  tartaro  ;  et  Lazarum  pauperem  ob  ine- 


240 


DE  chakitatp:. 


«  dijm  dicit  osse  iii  siiiu  AbralKT.  Qiii 
«  quando  jcjunanius,  ungi  caput,  el  lavari 
><  facioni  pnocipit,  quod  non  gloria  liomi- 
a  num.  sed  Doniini  jojunamus.  Qui  como- 
«  dit  quidem  post  rosurroctionoin  partom 
«  piscis  assi,  et  favum,  iioii  proptor  osu- 
o  riem,  ot  gutturis  suavilatom,  sod  ut  ve- 
.\  ritatom  sui  corporis  comprobarot.  Nam 
«  quotioscumquo  mortuum  suscitavit,  jus- 
«  sit  ei  dari  manducare,  ne  resurrecfio 
'(  phantasma  putaretur.  Et  Lazarum  post 
<i  rosurroctionem  ob  hanc  causam  scribi- 
«  tur  cum  Domiiio  inisse  conviviura.  Nec 
«  hocdicimus,  quod  negemus  pisces,  etcaj- 
«  tera  (si  voluntatis  fuerit)  in  cibo  esse  su- 
«  menda.  Sed  quoniodo  nuptiis  virginita- 
«  tem,  ita  saturilali,  et  carnibus  jejunia 
«  spiritumque  prajferimus.  »  Haec  S.  Doc- 
tor.  Ex  quibus  constat  objoctionem  esse 
Pharisiacam,  Dominumque  in  conviviis 
(quai  ut  peccatores  converteret,  non  recu- 
sabat).  maxiraam  observasse  temperan- 
tiara,  et  parsiraoiiiam;  minimequedeviasse 
ab  illis  commendationibus,  quibus  jeju- 
nia,  et  poenitenliara  laudaverat,  et  quae 
pertinent  ad  vitam  asperam,  sive  ad  car- 
nis  macerationera. 

satisOt      ■^'^  secundam  confirmationem  responde- 
secuntur  negando  consequentiam.  cujus  vim  di- 

D  ^fho  ^*^'*  D.Thom.  opusc.  19. cap.  6,  his  verbis  : 
«  Dicendum  quod  quaravis  non  sit  prascep- 
«  tura,  quod  nihil  pecunia)  ad  usus  neces- 
«  sarios  reservetur,  est  taraen  consilium  : 
«  nec  Dominus  loculos  habuit,  quasi  alias 
«  ei  non  potuisset  provideri  ;  sed  ut  infir- 
«  morum  gereiis  personam,  ut  sibi  licitura 
«  credereiit,  quod  a  Cliristo  observatum 
«  viderent.  Uiide  Joan.  12,  super  illud  : 
«  Et  loculos  habens,  dicit  Glossa  :  Cui  mi- 
«  nistrant  .Angeli.Ioculos  habetin  suraptus 
«  pauperum,  condescendens  infirmis.  Et 
«  super  illud  Fsalm.  103  :  Producens  fcfi- 
«  num  juraentis  ,  dicit  Glossa  :  Dorainus 
«  loculos  habuil  iii  usus  eorura,  qui  cura 
«  ipso  erant,  et  suos,  personam  infirmo- 
«  rum  magis  suscipiens,  ut  ibi  :  tristis  est 
«  aniraa  raea.  Habuit  et  religiosas  raulie- 
«  res  iii  corailatu,  qua3  rainistrabant  ei  de 
0  substantia  siia.  Pravidit  enira  multos 
«  infirraos  futuros.  et  ista  qua^situros  :  et 
«  tamen  locuIos,quos  habebat,ex  possessio- 
«  nibus  non  impleverat,  sed  ex  his,  qua}  ei 
«  a  devotis  fidelibus  administrabantur,  » 
Ex  quibus  liquet.  loculos  non  fuisse  contra 
maximam  Christi  paupertatem  :  tum  quia 
erant  in  usus  pauperum  :  tum  quia  non 


orant  ox  rodditibus,  sed  ox  eloeraosvnis  : 

tum  quia  illis  usus  ost  Dominus  per  quan- 

dam    condosconsionera,    ut    consolaretur 

innrmos,  ostondons  id  non  csse  illicitura, 

ut  magis  infra  doclarabimus.  Eandom  doc- 

trinam  tradit    I).  Honavent.   in  opusc.   (/(;ni'oiia. 

paup.   Cliristi,   ubi  rolalis  aulhoritalibus, 

quas  D,  Thom.   oxpondit,  concludit :  «  Ex 

«  hisCJlossis  manifosle  apparet,  quod  mo- 

«  dus  habondi  loculos  in  Domino  in  nuUo 

«  minuit  paupertalem.  !Sic  enim  Dominus 

«  condoscendit  infirraitati,  et  necessitati, 

«  ut  famon  salva  osset  forraa  paupertatis, 

«  etexoniplum,  quod  prscipue  monstrare 

«  venerat    hominibus.    .luxta   quod   dicit 

«  Apostolus  :  Factus  est  pro  nobis  egenus, 

«  ut  illius  inopia   divites  essemus  ,  pau- 

«  perlatem  videlicot  altissimam  voluntarie    j^g^^ 

«  imitando.  »  Fusiusid  prosequitur  S.  Doc-D.Bona., 

tor  in  apologia  pauper.  ubi  post  plura  in- 

quit :  «  Non  igitur  loculi  Christi  ad  fomon- 

«  tum  cupiditatis  trahendi  sunt.   Sicut  in 

«  Salvatore    noslro    crucifixo   nihil   fuit, 

«  quod  sa5culares  glorias,  aut  delicias  sa- 

«  peret :  sic  nihil  egit,  nihil   docuit,   per 

«  quod    mundi    dlvitias   appetendas  esse 

«  monstraret ;  quin  potius  ut  nos  ad  perfec- 

«  ix  paupertatis  amorem   accenderet,   in 

«  hujus  mundi  campum  hostem  impugna- 

«  turus   ingrediens,  de  pauperriraa  raatre 

«  pauperriraus  prodiit.  Sed  et  hostiara  Deo 

«  Patri  ut  Pontifex  ollerens,  nudus  in  cru- 

«  ce  pependit.  Necnon  nt  veritas  ejus  tan- 

«  quara  perfectissiraaB  rectitudinisraedium 

«  nequaquamdiscordaret  ab  extremis,  tota 

«  ipsius  vita  caminuspaupertatissuit.  Hu- 

«  jus   igitur  inviclissirai    ducis    nuditate 

«  tanquara  armatura  circumdati,  et  in  eo 

«  sperantes,    qui   ait  :  Confidite,  ego  vici 

«  mundura,  in  ipsius  pauperis  crucifixi  no- 

«  mine  hostiles  excipiaraus  insultus.  » 

Inl.  Augmentum  vero  difTicultatis  con-    Aug- 
firmationi  insortum  non  prerait;  quia  cer-dinicui" 
tum  est,  Apostolos  pauperrimos  fuisse  :  id 'y/iyj^' 
quippe  prajdicHtores  fidei  decebat,  ut  secu-    'ur. 
rius,  ac  melius  susciperetur  eorura  doctri- 
na,  ut  agens  de  insigni  Christi  paupertate 
optime  tradit  D.  Thom.  3  part.  qu.vst.  40,  D.  Tlio. 
ail.  3,  his  verbis  :  «  Dicendura  quod  Chris- 
«  tura  decuit  in  hoc  raundo  pauperera  vi- 
«  tara  ducere.   Primo  quidem,   quia  hoc 
«  erat    congruura     prajdicationis    ofiicio, 
«  propter  quod  ipse  de  se  dicitMarc  1  :  Ea- 
«  mus  in  proximos  vicos,  et  civitates,  ut 
«  ibi  prsedicem  ;  ad  hoc  enira  veni.  Oportet 
«  autera  pra^dicatores  verbi  Dei,ut  omnino 

vacent 


DISP.  V,  DUB.  III. 


241 


Paupor- 
tas  in 

concin- 
natoii- 

busconi 

menda- 
tur. 


«  vacent  prasdicationi,  omnino  a  saDCula- 
(f  rium  rerum  cura  esse  absolutos  ;  quod 
«  facere  non  possunt,  qui  divitias  possi- 
;«  dent  Unde  et  ipse  Dominus  Apostolos  ad 
«  praedicandum  mittens,  dicit  eis  Matth. 
«  10  :  Nolite  possidere  aurum,  neque  ar- 
«  gentum.  Et  ipsi  Apostoli  dicunt  Actor.  6  : 
«  Non  est  aequum  nos  relinquere  verbum 
«  Dei,  et  ministrare  mensis.  »  Deinde  pro- 
posita  secunda  ratione,  prosequitur  :  «  Ter- 
«  tio  ne  si  divitias  haberet,  cupiditati  ejus 
«  pra^dicatio  adscriberetur.  Unde  Hiero- 
«  nym.  dicit  super  Matth.  Quod  si  disci- 
«  puli  ejus  divitias  habuissent,  viderentur 
«  non  causa  salutis  hominum,  sed  causa 
«  lucri  prffidicare.  Et  eadem  ratio  est  de 
«  Christo.  Quarto  ut  tanto  major  virtus  di- 
«  vinitatis  ejus  ostenderetur,  quanto  per 
«  paupertatem  videbatur  abjectior.  Unde 
«  dicitur  in  quodam  sermone  Ephesini 
«  Concilii  :  Omnia  paupera,  et  vilia  eligit ; 
«  omnia  mediocria,  et  plurimis  obscura, 
«  ut  divinitas  cognosceretur  orbem  trans- 
«  formasse  terrarum  :proptereapaupercu- 
«  Iamelegitmatrem.,pauperiorempatriam, 
«  esen^;  fuit  pecuniis,  et  hoe  tibi  exponit 
«  praesepe.  »  Unde  cum  Apostoli  perfectis- 
sime  imitati  fuerint  Christum  Dominum, 
et  munus  prffidicationis  optime  excercue- 
rint,  strictissimam  paupertatem  professi 
sunt  contemnendo  possessiones,  et  mundi 
divitias.  Et  ita  S.  Doctor  opusc.  19,  cap.  6, 
inquit  :  «  Primordium  perfectionis  in 
«  Christo,  et  Apostolis  fuit.  Sed  ipsi  non 
«  leguntur  sua  relinquentes  aliquas  posses- 
«  siones  habuisse  in  communi,  imo  potius 
«  legitur,  quod  neque  etiam  domos  habe- 
«  bant  ad  manendum.  Ergo  perfectio  pau- 
«  pertatis  non  requirit  aliquas  possessio- 
«  nescommunes.  »  Et  opusc.  17,  cap.  ITi, 
ait :  «  Quis  autem  dicat,  nisi  hacreticus, 
«  primam  instructionem  discipulorum  a 
«  Christo  perfectioni  Evangelicajderogare? 
«  Mentiuntur  ergo  in  doctrina  fidei  dicen- 
«  tes  minoris  perfectionis  esse  eos,  qui 
«  communibus  possessionibus  carent.  >;  Et 
D.  Bonavent.  m  Apolog.  paup.  refert  ex 
Eusebio  lib.  1  Ecclesiast.  hist.  cap.  13, 
quod  «  cum  post  Christi  ascensionem  Aba- 
«  garusRex  sanatus  esset  a  Thadda^o  Apos- 
«  tolo,  et  pra;ciperet  eidem  dari  aurum,  et 
«  argentum,  ille  non  accepit  dicens :  Si 
«  nostra  reliquimus,  quomodo  accipiemus 
«  aliena.  »  Quem  divitiarum  contemptum, 
et  generosam  paupertatem  imitari  decet 
Prajdicatores,  qui  longissimas  terras  pene- 


trant,  ne  si  aurum,  et  argentum  transmit- 
tant,  videantur,  ut  inquit  D.  Thomas,  non  Nota. 
causa  salutis  hominum,  sed  causa  lucriprx- 
dicare.  Quod  autem  Apostoli  quandoqueo.  Tho. 
pecunias  receperint,  quas  fideles  venditis 
possessionibus  ante  eorum  pedes  ponebant, 
minime  pra^judicat  excellenti  eorum  pau- 
pertati ;  quia  eas  recipiebant,  non  ut  apud 
se  retinerent,  tanquam  domini  ;  sed  ut 
illas  in  usum  communem  fidelium,  et  prae- 
sertim  pauperum,  tanquam  omnium  mi- 
nistri  erogarent.  Atque  ab  ista,  et  aliis 
temporalibus  curis,  quamprimum  potue- 
runt,  se  expedientes  dixerunt  Actor.  6:Actor.  6. 
«  Non  est  asquum  nos  derelinquere  verbum 
«  Dei,  et  ministrare  mensis.  Considerate 
«  ergo  fratres  viros  ex  vobis  boni  testimo- 
«  nii  septem,  plenos  Spiritu  sancto,  et 
«  sapientia,  quos  constituamus  super  hoc 
«  opus.  Nos  vero  orationi,  et  ministerio 
«  verbi  instantes  erimus.  » 

Nec  tamen  universaliter  negamus,  quod 
aliquibus  conveniat  habere  possessiones  in 
communi,  quia  ut  D.  Thom.  opusc.  17,  cap.j)  xho. 
16,  docet  :  «  Expedit  possessiones  commu- 
«  nes  possideri  propter  eos,  qui  non  sunt 
«  sumraaj  pcrfectionis  capaces,  qualis  in 
«  primis  credentibus  fuit,  qui  tamen  im- 
«  perfectioresomninonegligendinonerant: 
«  sicut  etiam  Dominus,  cui  Angeli  minis- 
«  trabant,  loculos  habuit  propter  necessita- 
«  tem  aliorum  ;  quia  scilicet  ejus  Ecclesia 
«  loculos  erat  habitura,  sicut  Augustinus 
«  dicit  super  Joannem.  Unde  si  qua  sit  con- 
«  gregatio,  in  qua  omnes  ad  majorem  per- 
«  fectionem  tendant,  expedit  eis  commuiies 
«  possessiones  non  habere.  » 

1.52.  U't  autem  ea  qu®  in  argumento,  et  Notabi- 

confirmationibus  dicuntur  de  vitacommu-  ,  i's. 

ni,  de  minon  austeritate,  de  paucionbusD.Bona. 

jejuniis,  et  de  loculis  Christi  Domini,  peni-y'J,"gj*g^g'. 

tus  elidantur,  et  evidentius  appareat  inde  na.tus 

.      '    .  ,  '. '         . ,      .     eiidun- 

minime   inierri,   quod   aspentas  vitaj  in    tur. 

victu,  et  vestimentis,  et  magna  paupertas 

plurimum  non  faciant  ad  nostram  perfec- 

tionem,  habenda  pra^  oculis  est  doctrina, 

quam  tradit  I).  Bonavent.  in  apolog.  ?^«"7"^- d.  Bona. 

rum,  rcsp.  1,  ubi  ait  :  «  Refulgent  a  Christo 

«  tanquam  a  totius  nostrac  salutis  excm- 

«  plari,  et  originali  principio  actus  inulti- 

«  formes.  Nam  quidam  actus  in  ipso  respi- 

«  ciunt  sublimitatem  potentia;,  quidam  sa- 

«  pientiao  lucem,  quidem  severitatem  ju- 

«  dicii,  quidam  oflicii  dignitatem,  quidam 

«  condescensionem   miseriae,  quidam    in- 

«  formationem  vitaj  perfectaj,  nt  pauper- 


212 


DE  CIIARITATE. 


«  tatom  sorvaro,  virginitalom  ciistodiro, 
«  Deo,  ct  homiriibus  soipsiim  subjicero, 
«  noctes  in  orationo  porvigilos  ducoro,  pro 
«  crucilixoribus  exoraro,  et  niorti  so  sum- 
o  ma  charitato  otiam  pro  inimicis  olTorro. 
«  Cum  igitur  sox  sint  luijusmodi  actuum 
«  variotatos.  in  his  ultimis  dunlaxat  ipsum 
"  imitari  ost  porfoctum.  Nam  in  illis  quaa 
«  .«unt  oxcoUonlia^  singularis.  est  impium, 
a  ot  Luciforianum.  nisi  fuorit  alicui  privi- 
«  logii  singularis  dono  concessum.  In  his 
n  autem.  qnx  sunt  soveritatis,  ot  dignita- 
«  tis,  ost  praesidenlium,  et  I'r;claloruni.  In 
a  his  qucT  condescensionis,  ost  infirmorum, 
«  in  quantum  loquimur  ad  actum  exlrin- 
«  secum.  Noquaquam  igitur.  ut  dogmati- 
n  zat,  summa  Chrisliana}  perfectionis  con- 
«  sistit  in  universali  imitatione  actuum 
«  Christi.  sed  tantum  illorum,  qui  vita) 
«  perfectas  imitationem  respiciunt.  »  Et  ne 
quis  putaret,  aliquos  fiiisse  in  Chrislo  Do- 
mino  actus  imperfeclos,  observat  idem  S. 
D.  Bona.  DQcfQp  ^(jp  \^  respons.  I,  quod  «  cum 
M  loquimur  de  Christi  operibus,  potest  fieri 
«  sermo  vel  de  ejus  opere  interiori,  vel  ex- 
0  teriori.  Inlerius  dicimus  opus  operans  : 
«  exterius  opus  operatum.  Omne  autem 
o  opus  Chrisfi  oporans,  sive  interius,  est 
B  perfectissiraum  ,  quia  ex  perfectissima 
«  charitale  processit  :  et  hoc  est  opus,  ot 
«  actus  perfectissimae  voluntatis,  et  virtu- 
n  tis.  Opus  vero  ejus  exterius  in  se  consi- 
«  deratum  aliquando  fuit  perfectum  de 
«  genere  actus,  utputa  morti  se  offerre,  vel 
M  animam  pro  ovibus  ponere  :  aliquando 
«  imperfectum.  ut  a  facie  porsequentium 
«  fugere,  et  seipsum  abscondere,  et  pro 
<(  araotione  calicis  exorare.  Verumtamen 
«  hocopus  relatum  ad  Christi  charitatem, 
«  et  rationem,  et  causam,  quare  hoc  facie- 
«  bat.  et  ad  personam  suam,  efTicitur  per- 
«  fectissimum.  «  Quam  doctrinam  confir- 
D.  ADK.  mat  authoritate  D.  August.  et  D.  Bernardi, 
DiBona!^*  deinde  prosequitur  :  «  Ipsa  condescensio 
«  Christi,  qui  membris  suis  condescendebat 
«  infirmis,  et  imperfectis,  ex  sublimitale 
«  procedebat  perfectissima!  charitatis.  Si- 
«  cut  enim  huraanara  assumendo  naturam, 
«  in  nostris  quidem  factus  est  humilis,  sed 
«  in  propriis  permansit  excelsus  :  sic  et 
«  summae  charitatis  dignatione  ad  actus 
«  quosdara  nostraj  imbecillitati,  et  imper- 
«  fectioni  conformes  depriraitur,  et  a  sum- 
«  mae  perfectionis  rectitudine  non  curva- 
«  tur.  Ac  per  hoc  verura  est,  quod  Christi 
«  perfecta  sunt  omnia  opera  ad  ipsura  re- 


..  lala.  rtrum  oliam  ost ,  quod  Christus 
«  otiam  focit  aliqua  opera,  infirmorum  in 
«  se  suscipieiulo  porsonam,  et  ad  nostra 
«  condescondondo  infirma,  ot  imperfecta. 
«  Verum  nihilominus,  quod  eorum  oppo- 
«  sita  laudabililer  possunt  fieri  :  ot  lauda- 
«  bilius  est  facore  illa  pro  loco,  et  tem- 
«  poro,  quam  omittero.  Vorum  etiam,  quod 
«  nunquam  ox  hoc  discipulus  est  supor  ma- 
«  gistrum.  quia  nullus  lanta  charitate  as- 
«  cendit  ad  illa  fortia.quanta  Christus  con- 
«  descendit  ad  ista  infirma.et  ideomagister 
«  esl  sempor  supra  discipulum.  » 

Quam  doctrinam  applicat  ,  eaque  proEjusdem 
qualitate  roi  pra>sentis  utitur  idem  S.  Doc-applica- 
tor  in  eadem  apolog.  rcsp.  2,  cap.  3,  in  l'unCj)^gpj,j 
modum  :  «  Omnibus  constat,  quod  tam  jo- 
« junare,  quam  coraedere  fieri  potest  non 
«  solum  porfecte.etiraperfecte.verumetiam 
«  bene,  et  male,  et  sancte,  et  impie,  secun- 
«  dum  ralionem  divorsorum  finiura.  etcir- 
«  cunstantiarum.  In  hoc  tamen  est  dilTe- 
«  renlia  intor  jejunia  servare,  et  jejunia 
«  solvere,  quod  primum  de  se  est  difiicile, 
«  et  arduura,  ac  de  se  efficax  ad  repressio- 
«  nem  carnalis  libidinis,  et  exercitationem 
«  spiritualis  virtutis  ;  et  ideo  de  ralione  sui 
-(  generis  est  bonum,  et  ad  perfectionem 
«  ordinatum.  Secundum  autem,  scilicet  je- 
«  junia  solvero,  facile  est,  et  carni  suave, 
«  ot  ad  quod  inclinatur  naturalis  infirmi- 
«  tas;  et  ideo  imperfectum  de  se,  quamvis 
«  et  perfecte  fieri  possit,  ratione  circum.s- 
«  tantias  superadditae,  utpote  cum  a  viro 
«  perfecto  sit  ratione  debilitatis  propria?, 
«  vel  condescensionis  fraterna^.  Fateraur 
«  igitur  una  cum  illo,  contra  quem  scribit, 
«  quod  loquendo  de  natura  hujusmodi  ac- 
«  tuum  ,  perfectius  est  jejunia  servare  , 
«  quam  solvere ;  et  quod  Christus  omnis 
«  virtutis  exemplar  et  pro  tempore  jejuna- 
«  vit,  et  pro  tempore  jejunia  solvit,  ut  in 
«  primo  austeritatis  vita^  pra^beret  exem- 
«  plum,  et  in  secundo  humanje  infirmitati 
«  praestaret  solatium.  F^ropter  quod  et  pri- 
«  mum  fuit  rigoris,  secundum  condescen- 
«  sionis  ;  utrumque  tamen  perfectum  in 
«  Christo,  quia  ex  perfectissima  charitate 
«  processit.  Nam  condescensio,  ut  ex  prae- 
«  determinatisest  evidens,  nuUara  iraper- 
«  fectionem  ponit  in  condescendente,  sed  in 
«  eis  solum,  quibus  condescenditur,  vel  in 
«  ipso  genere  actus.  Hoc  si  voluisset  calum- 
«  niator  advertere,  varios  in  quos  incidit, 
«  falsorum  dograatum  declinasseterrores.» 
Hactenus  Seraphicus  Doctor. 

Et 


DISP.  V,  DUB.  III. 


243 


Vires  153.  Et  juxta  hanc  doctrinam,  quando 
niscii-  i'^  objectione,  et  confirmationibus  opponi- 
iuniur,  tur ,  Christum  Dominum  duxisse  vitam 
communem  in  victu,  et  potu,  et  vestimen- 
tis,  non  multum  jejunasse,  habuisse  locu- 
los,  et  alia  hujiismodi,  ut  hinc  colligatur 
poenitentiam,  et  asperitates  corporales  non 
multum  interesse  ad  nostram  pcrfectionem 
(prsterquam  quod  haac  magna  ex  parte  de- 
ficiunt,  et  falsa  sunt,  ut  ex  supra  dictis 
constat),  respundendum  erit,  actus  quibus 
Christus  Dominus  hajc  fecit,  fuisse  opera 
condescensionis,  non  vero  informationis 
vitae  perfecta3.  \'oluit  enim  ipse  per  illos 
actus  praBstare  solatium  humana?  infirmi- 
tati,  ostendendo  prffidicta  licere,  ne  homi- 
nes  desperarent ,  quorum  plures  nolunt 
conari  ad  magis  egregia  virtutum  opera. 
Sel  simul  ipse  Dominas  exercuit  plurima 
opera,  qmc  non  sunt  condescensionis.  «ed 
informationis  vitae  perfectas,  non  soium 
pr;Edicando,  sed  etiam  jejunando,  utendo 
vilibus  vestimentis,  non  utendo  calceis, 
cuncta  sa}cu!aria  contemnendo,  parcendo 
inimicis,  sustinendoque  quamplurima  ad- 
versa,  aspera,  et  dolorosa.  tam  in  vita, 
quam  in  morte.  Ad  perfectionem  autem 
uostram  non  pertinet  imitari  Christum 
Dominum  in  actibus  condescensionis,  quia 
hujusmodi  actus  etsi  relati  ad  personam 
Christi  sintexcellentissinii,  utpole  facti  ex 
perfectissima  charitate  ;  nihilominus,  ut  D. 
D.Bona.Bonavent.  inquit,  imporlant  imperfectio- 
nem  in  his,  quibus  condescenditur,  et  in 
ipso  genere  actus.  Unde  non  solum  licet 
omittere  praedictos  actus,  v.  g.  non  jeju- 
nandi ,  aut  habcndi  loculos  ;  sed  etiam 
laudabiliu.s  est,  et  magis  perfectum  exer- 
ccre  actus  coatrarios  jcjunando,  et  rolin- 
quendo  omnia  teraporalia.  aliaque  cxer- 
cendo  hujusmodi.  1'erfectio  ergo  nostra 
desumenda  est  per  imitationem,  et  confor- 
mitatcm  ad  illos  Christi  Domini  actus,  qui 
pertincnt  ad  informationem  vitaa  perfecta^, 
[>.Bona.et  quibus,  ut  loquitur  D.  Bonavent.  auste- 
ritatis  vila3  prajbuit  exemplum,  cujusmodi 
fuerunt  non  solum  pra^dicarc,  et  procurare 
animarum  salulem,  sed  eliam  contcmplari, 
solitudincm  pelere,  jcjunare,  abstincre  a 
carnibus,  uti  vilibus  indumentis,  carere 
propria  domo,  el  aliis  rebus  temporalibus, 
aliaque  plurima  incommoda,  ct  aspcra  pati, 
ut  supra  cxpcndimus  a  num.  128.  Unde 
raerifo  infcrimus,  et  statuimus  haec  omnia 
pertincre  ad  perfcclioncm  vit:e  clirislianae, 
et  religiosaD,  multumque  conferre  ad  ejus 


augmentum  ;  et  consequenter  prasdictam 
perfectionem  non  recte,  nec  satis  cxplicari 
per  zclum  animarura  solitarie  acceptum,et 
a  pcenitentia  divisum  ;  sed  oporterc  quod 
hujusmodi  zelus  aspcritatibus  corporalibus 
associetur,  atque  ideo  melius,  et  perfectius 
esse  incumbere  mortificationi,  sive  poeni- 
tentiae,  et  animarum  saluti,  quam  soli  ani- 
marum  zelo  insistere,  non  exequendo  ope- 
ra  poenitentia3. 

154.  Nec  hffic  doctrina'(qua3  in  operibus 
Christi  Domini  distinguit  actus  condesccn- 
sionis,  quos  imitari  non  obligamur,  sed 
possumus  laudabiliter,  ac  laudabilius  omit- 
tere  ;  ct  actus  informationis  vita^  perfectas, 
quos  imitari  pertinet  ad  nostram  perfectio- 
nem)  est  solius  D.  Bonaventura3,  sed  etiam 
D.  Thomae,  ex  quo  potest  amplius  roborari. 
Kam  opusc.  19,  cap.  6,  inquit  :  «  Quamvis 
«  non  sit  prfficeptum,  quod  nihil  pecunia? 
«  ad  usus  ncccssarios  reservetur ;  est  tamen 
«  consiliura.  Nec  Dorainus  loculos  habuit, 
«  quasi  alias  ei  non  potuisset  provideri ; 
«  sed  ut  infirmorum  gercns  personam,  ut 
«  sibi  licitum  crederent,  quod  a  Christo  ob- 
«  servatum  viderent.  UndeJoan.  12,  super 
«  iliud  :  Et  loculos  habens,  dicit  Glossa  : 
«  Cui  rainistrant  Angeli,  loculos  habet  in 
«  sumptus  pauperum,  condesccndens  infir- 
«  mis.  Et  super  illud  Psalm.  103  :  Produ- 
«  cens  foenum  jumentis,  dicit  Glossa  :  Do- 
«  minus  loculos  habuit  in  usum  eorura,  qui 
«  cum  ipso  crant,  ct  suos,  personam  infir- 
«  morura  magis  suscipiens,  ut  ibi,  Tristis 
«  est  anima  mea.  Et  ibidem  in  resp.  ad  14, 
«  ait  :  Dominus  pecuniam  reservari  fecit 
«  ad  necessarios  usus,  ut  infirmis  condes- 
«  cenderet.  Et  ideo  non  est  reputandum  pro 
«  superstitione,  si  aliqui  perfecti  viri  pecu- 
«  niam  reservare  nolunt  :  sicut  etiara  ut 
«  infirmis  condesccnderet,  cura  puhlicanis 
«  coraedebat,  et  vinura  bibcns,  ct  aliis  ci- 
«  bariiscoraraunitcr  utens. »  Quod  raaxime 
pcrtinere  videtur  ad  rationem  vita3  com- 
raunis,  ut  fuse  ponderat  Nicrcmberg.  ubi 
supra.  Scd  tamen  D.  Thom.  illud  reponit 
inter  opera  condesccnsionis,  non  intcr  ac- 
tus  informationis  vitae  porfcctao.  Desiimpsit 
autem  utcrquc  S.  Doctor  hanc  doctrinam  ex 
antiquioribus  Doctoribus,  Ambrosio,  Au- 
gustino,  Chrysostomo,  Gregorio,  et  Hugono 
de  S.  Victore,  quorura  testiraonia  rofcrt  D. 
Bonavent.  loco  cilato,  inresp.  1,  cap.  1.  Ex 
quibus  D.  Chrysostora.  ait :  «  Vidcte  quanla 
«  est  Christi  in  condescensione  diligenlia, 
«  sicutcum-comedcbat,  et  bibebat,  cum  vi- 


Eobora- 
tur  pra3- 
cedeiis 
docirina 
auctori- 

tate 
D.  Tho. 


Nicrem. 
D.  Tho. 


0.  Amb. 
D.  Aug. 
D.  Chry. 
1>.  Grce. 
HURO  do 
S.  Vict. 
D.  I?an. 
D.  Chry. 


241 


DE  CHAlilTATK. 


«  dcatiir  ox  advorso  Joannps  facions  :  et 
«  h;t>o  .Uid;voriini  gratia  salutis  facit,  magis 
«  autom  orhis  torrarum  univorsi.  »  Addit- 
que  D.  Ronavonl.  «  Quid  liis  clarius  dici 
«  potcst?  In  quibus  dicit  Christum  condos- 
«  ccndisse  in  cibo,  ct  potu  Judapis,  qui  uti- 
a  que  infirmi  erant.  non  tam  carno,  quam 
n  monlo :  nam  et  infirmifatom  carnis  ipse 
«  Joaniios  liabobat.  »  Indo  licot  concede- 
retur  Christum  comedissecarnes,  quod  ta- 
men  nisi  do  coena  mystica  agni  paschalis 
non  constat.  minime  adhuc  inferrelur,  ad 
perfectionem  noslram  spectare  carnes  co- 
mcdero.  et  in  hoc  Christum  imitari  ;  quia 
illarum  osus  in  Christo  fuit  actus  condes- 
censionis.quom  laudabiliter,  et  laudabilius 
omittore  possumus  jojunando.  et  a  carnibus 
abstinendo. 
Tcriia.n  ••"^-  Tertio  contra  ea,  qua^  de  mortifica- 
memum  ^^^^^  corporali  in  vestimentis,  et  nuditate 
pedum  diximus,  qualenus  confert  ad  per- 
Bacza.  fectionem,  potest  opponi  ex  Baeza  tow.  I, 
in  Ecang.  lib.  2,  cap.  7,  §  II,  ubi  hajc  ha- 
bet :  «  Miror  in  Ignatii  poenitcntia  id,  quod 
«  omnes  mirari  cuperem,  quod  is  gladius, 
«  qui  tam  immaniter  versatus  fuit  a  primo 
«  conversionis  die,  tandera  cum  adSocieta- 
«  tem  instituendam  accedit,  occultatur,  et 
«  quasi  cooperitur,  ut  plures  metat  in  aream 
o  Christi.  Qui  cilicio  oportus,  et  sacco,  qui 
«  nudis  plantis,  et  capite  nudo  incedit  a 
«  principio,  Societatem  fundaturus  laneo 
<(  pallio  tegitur,  calceos  sumit,  caput  ope- 
«  rit.  »  Deindesubdit  :  «  Si  Ignatius  collec- 
«  lurus  Societatem  gladium  exacutum  re- 
«  linqueret,  saccum,  cilicium,  famem  os- 
«  tentaret,  quoties  hypocrisis  notam  incur- 
«  reret  ?  Quoties  spueretur  ?  Quam  paucos 
«  socios  ascisceret  ?  Verum  sapienlior  ipse 
«  gladius  acutus,  non  hypocritum  impe- 
«  rium  portans,  pallio,  et  calceis  obtegit 
«  gladii  duritiam.  Et  stans  replevit  omnia 
«  morte  :  ejus  exemplo  innumeri  primoge- 
«  niti,  adolescentes  nobiles,  divites,  ma- 
«  gnae  expectationis  homines  prislinam  fas- 
«  tidientes  vitam,  immoriuntur  Christo.  » 
Ergo  vestimentorum  asperitas,  et  pedum 
nuditas  nihil,  aut  fere  nihil  ad  perfectio- 
nem  conducunt.  Patet  consequentia  :  tum 
quia  si  conducerent,  eis  utens  non  dicoretur 
portare  hypocrilum  imperium,  sed  potius 
medium  utile  ad  perfectionem.  Tum  etiam, 
quia  illa,  qua^  perfectioni  deserviunt,  non 
contemnuntur  apud  Catholicos,  sed  potius 
ad  imitationem,  atque  virtutis  amorem  ex- 
citant :  saccus  vero,  cilicium,  et  famis  indi- 


cia  conlomptum  jiariunt  ;  ois  quippo  utons, 

inquil  l^ao/a,  (jtiDtics  spucrctiir  ?  fjuum  pau-  iiacza. 

cos    socios    ascisccrct  '?   Kt   oppositus    toiior 

trahit  adClirislum  innumorosadolescenlos, 

primogonitos  nobiles,  diviios,  et   magnaj 

expoctalionis. 

Confirmahir,  quia  ila  a!)esl,  ut  asporitas  conlir- 

vostiinontorum,  et   poduin   nuditas  confe-  '""'''*■ 

rant  ad  perfoctionom,  quod  magis  illam 

impodiro  videntur.  Quod  sic  oslenditur  : 

nam  proprium  perfoctorum  cst  alios   ad 

perfoctionem  trahere,  et  ad  Christi  mores 

convertero  :  ad  id  autem  expedit  horrorom, 

et  rigorem  non  pra^forre  in  vestimentis ; 

sed  potius  illorum  usui  accommodari,  quos 

convortore,  ot  ad  Christuin  traliere  deside- 

ramus  :  orgo  vestimentorum  asperitas,  ot 

pedum  nuditas  non    tam  inferunt,  quam 

impodiunt    perfectionem.   Minor,    in  qua 

poterat  essse  difTicuItas,  probatur  ex  Velas- '^'eiasq. 

quez  tom.  1,  inepisf.  ad  Pfiilip.  cap.  2,  vers. 

II,  annot.  9,  morali,  num.  lo,  ubi    refert 

hiTGC  verba  D.  Hieronymi  :  «  Vestibus  liiieisD.  iiier. 

«  utuntur -Egyptii  Sacerdotes,   non  solum 

«  intrinsecus,  sed  et  extrinsecus.  Porro  re- 

«  ligio  divina  alterum  habitum  habet  in 

«  ministerio,  alterura  in  usu,  vitaque  com- 

«  muni.  »  Subdit  tunc  Velasquez  :  «  Divi-Vciasi|. 

«  nam  iiide  religionera  pensitans  Hieroiiy- 

«  mus,  quod  pro  aliorum  utilitate  lineam, 

«  et  subtilera,  sicuhi  opus  est,  vestem  de- 

«  ponat,  et  comraunera  cura  populo  assu- 

«  mat.  Sed  et  hac  oranino  de  causa  nullus 

«  Jesuitis certus  habitus,  nullum  indumenti 

«  genus,  sed  juxta  decentem  ejus,  in  qua 

«  degunt,    regionis  Sacerdotura   usura,   ac 

«  raodum  sigiiate  pr<jcscriptum.  Quod  s:ine 

«  ita  mordicus  relinuit  semper  Societas,  ul 

«  ipsimet  ethnicorum  habitui  sese  confor- 

«  mare,  et  dum  inter  Japonios,  ct  Sinas  de- 

a  git,  eandem,  qua  illorura  Sacerdotos,  et 

«  litterati  viri  utuntur,  togam  assumere  non 

«  dubitot :  adoo  suam  fronlera  populo  con- 

«  venire  studet,  atque  alias  vestes  interio- 

«  ris,  alque  exterioris  conversationis  assu- 

«  mere,  et  commulare.  » 

150.  Priusquam    hajc   diluamus,    corlo  Obser- 
1  .  ■        •  I.        vanda 

statuondum  ost,  usum  cujusvis  sacra?  lie-    pro 

ligionis  circa  veslimenta  esse  absolute  bo-  ^^|"ji 

nura,  et  omni   reprehensione   indignum,  soiutio- 

cum  sit  ab  Ecclesia  approbatus.  Lnde  nulla 

Religio,  sive  isto,  sive  illo  modo  circa  suo- 

rum  indumoiita  disponat,  potest,  aut  debet 

reprehendi. 

Deinde   supponendum  etiam   est,  anti- 

quissiraum  esse  institutum.  uf  qui  profiten- 

ur 


DISP.  V,  DUB.  III. 


245 


tur  mundi  contemptum,  et  pcenitentiam, 

arm.  singulari,  ct  notabili  habitu  induantur,  ut 

inas.contra  ha3reticos  disputans   tradit  eisdem 

:•"'•  verbis  Bellarminus  tom.  2,  //6.  2,  ile  Mona- 

Mos'.  chis,  cap.  40,  idque  probat  ex  Dionys.  Atha- 

™"'  nas.  Tertull.  Basil.  Ambros.  Hieron.  Au- 

so'"-  gust.   Gregor.  et  aliis   Patribus,  adjunctis 

i^^°"_  etiam  Conciliis.   «  Jam  quod  attinet  (addit 

tobi-«  idem  Bellarminus),  ad  rationem  habitus 

^'ei  «  nionastici(eteademestdehabitureligioso) 

rscf  "  ^^  redditur  ab  iisdem  Patribus.  Nam  cur 

arm. «  vestem  mutet  monachus  futurus,  ratio- 

«  nem  dicit  esse  Dionysius  cap.    6  Eccles. 

«  Hierarch.  ut  significetur  vitaa  mutatio. 

«  Cur  certo,  et  pruprio  utantur  Religiosi 

«  vestium  genere,  raliones  duas  reddit  Ba- 

«  silius,   qua5sf.  22,   ex  diffuse  explicatis. 

«  Prima  ratio  est  ad  designandam  propriam 

«  professionem.  Si  enira  convenit,  ut  aliter 

«  vestiantur  Senatores,  aliter  nobiles,  ali- 

«  ter  rustici  :  et  si  Paulus  1,  ad  Corinth. 

«  1 1,  jubet  virum  aperto  capite  orare,  ad 

«  significandampotestatem;  muliereravero 

«  velato,  ad  significandam  subjectionem  : 

«  cur  non  conveniet  Religioso  certam  ves- 

«  tem  deferre ,    ad  significandum    statum 

«  suum?  Secunda   ratio  est,  ut   Religiosi 

«  saltem  inviti  cogantur  recte  vivere.  Si 

«  enim  non  haberent  certum  habitum,  non 

«  internoscerentur  ab  aliis.  At  nuncstatim 

«  ab  omnibus  cognoscuntur,et  observantur; 

«  et  si  quid  agant  contra  suara  professio- 

«  nem,  abomnibus  notantur,  et  reprehen- 

ir    «  duntur.  »  Et  bene  advertit  Suarez  tom. 

4.  de  Heli(j.  Iract.  8,  lib.  I,  cap.  5,  id  non 

oriri   ex   peculiari   regula,  sed   pertinere 

quodammodo  ad  jus  commune  status  reli- 

giosi;quia    habilus   religiosus  datur  non 

tantum  ad  humanum  usum,  sed  tanquam 

signum,  et  tessera  propria^  professionis  :  eo 

autem  ipso,  quod  aliquis  assumit  aliquod 

munus,  vel  slatum  cum  perpotua  obliga- 

tione  sustinendi  illud,  consequenter  obli- 

gatur  ad  non  deponendum  proprium  si- 

gnum   publice    institutum,   et  datum    ad 

significandam  talem   professionem.   Unde 

Religiosi  profossi  lemere  dimittentes  sua) 

Religionis  habitum,   peccant  graviter,   et 

incidunt  in  excommunicationem,   ut  sta- 

tuitur  in  cap.  i't  periculosi,  ne  Clerici,  vel 

^^[j^Hlonachi,  in  0,  et  tradunt  communiter  Doc- 

;ic.  tores,  tum  ibi,  tum  m  cap.  Deus  (jui,  et  cap. 

isClerici,  de  vita,  et  honest.  cleric. 

.  _     Utuntur  autom  diversa?  Religiones  diver- 

L    sis  habitibus,  ul  expressius  significetur  ea- 

rum  diversa  professio.  Et  quidem  aliquac 


utuntur  indumentis  valde  asperis,  et  cal-  Aspera 
ceos  dimittunt,  ut  non  solum  exprimant/y^*'^'. 
suam  poenitentem  professionem,  sed  etiam 'isionum 
mortificationem   sustineant,  et  iis  asperi-  mema 
tatibus  corpus  castigent,  et  redigant  in  ser-  JJe|f,}5"p 
vitutem,  ut  ex  Patribus  tradit  Bellarminus  ei  lau-' 
ubi  supra,  his  verbis  :  «  Cur  autem  veste    **"  ""^" 
«  horrida,  ut  sacco,  aut  certe  simplici,  etBciiarni. 
«  vili  utantur,  causam  reddunt  Hieronym, 
«  et  Cassian.  locis  citatis  :  tum  ad  agendam 
«  poenitentiam,  tum  ad  mundi  contemptum 
«  demonstrandum.  Nam  saccos,  et  asperas 
«  vestes  habitum  esse  poenitentium,  Scrip- 
«  tura  testatur,  cum  inducit  Achab  pceni- 
«  tentem  sacco  indutum,    3  Regum,  cap. 
«  21,  et  Heliam  veste  pilosa  tectum,  4  Re- 
«  gum,  1,  et  Ninivitas  sacco  vestitos,  Jona? 
«  3,  et  Joannem  pilis  camelorura  utentera, 
«  Matth.  3,  et  denique  multos  alios  circum- 
«  euntes   in  melotis,  et  in  pellibus  capri- 
«  nis,  ad  Hebr.  11.»  Unde  non  bene  audiet 
apud  Catholicos,  qui  hasc  pcenitentiffi,  hu- 
militatis,  et  contemptus  mundi  signa  ausus 
fuerit  reprehendere,  irridere,  aut  parvifa- 
cere.  Applausus  vero   consequuntur  apud  Nota. 
hffireticos,  quibus  familiare  est  humilia,  et 
aspera  Religiosorum  indumenta  spernere. 
Exquibus  Uutherus  in  articulis  damnatis,  i^^i^^ef- 
artic.ult.  ipTonuntia.yit,  prwstare  omnes  sac-  laneii- 
cos  mendicitatis  delere.  Melanchton  in  apo-  jjg^^^ 
log.pro   Confess.  Auqustana,  vocavit   haBcburgen- 
observationes  fatuas,  et  hijpocriticas  simula-Wcph. 
tiones.  Magdeburgenses   cent.   4,   cap.   6, 
dixerunt  esse  res  superstitiosas,  et  non  con- 
formes  Scripturx,  nec  usui  prioris  EcclesisB. 
Et  de  Wiclepho  illorura  praecursore  Wal-Waiden- 
densis  lib.  Doctrin.  fidei  antiq.  cap.  27,  re-    *'''" 
fert  :  «  Wicleph  in  tractatu  diabolico  de 
«  diabolo,  et  membris  ejus,  cap.  2,  versus 
«  finem,  sic  diabolizat  in  ista  materia  :  Nos 
«  credimus,   quod  Christus    conccssit  suo 
«  ordini  libertatem  in  signis  sensibilibus, 
«  et  habitibus  ;  sic  taraen,  quod  virtutes 
«  serventur  in  anima.   »   Unde  inferebat 
usura  sacrarura  Religionum   esse  Christi 
institutioni  contrarium.  Addit  Waldcnsis  :    ^yal- 
«  Ecce  ut  offendit  istum  in  materia  signo-  dfnsis. 
«  rum,   quod  constanter  scilicet   retinent 
«  similem  vcstituram,  quamvis  aliquando 
«mutatam;  et  ideo  extrancat  isle  doctor 
«  varietatis,  et  filius  inconslantias  Religio- 
«  sos  perfcctos  ab  ordine  Chrisli,  quia  ipsos 
«  vestes  suas  variare  non  aspicit.  Ilic  plano 
«  incidit  in  hc-cresim  Lampetianorum,  qui 
«  ideo  vocantur  ha^retici,  quia  Religiosis 
«  dixerunt  liccre  vagari,  et  in  quamcunque 


.»46 


1)1-:  CH AlilTATK 


u  vellfnt,  niigraro  figiirani,  iA  osl  forniain 
«  habitus,  socundum  DanKiscoiunn  lib.  suo 
u  do  hiProsibus.  cap.  do  1  amjiolianis  »  Im- 
pugnat  doindo   aliis   pluribus   impiotatom 

'    NViclophi,  ot  tandom  concludit  :  u   l'rinci- 
«  piuni  hujus  obsorvationis.quantum  roor, 
.>  sumore  dcbomus  cx  his  sanclis  viris,  a 
«  quibus  sub  scrinta  lego  roligio  poculiaris 
«  ortum  habobal,  scilicel  llolia,  ot  poslero 
«  ejus  .loanno  liaptista.  Quorum  utorquc, 
r,  tostoScriptura,  veste  usus  cst  notabilitor 
«  scgrogata  a  vosto  vulgari;  el  hoc  continuo, 
..  sineomni  variatione.  De  quoruni  primo 
,' notatur  quantum   ad   cjus   habitum ,   4 
.,  Reg.  1,  Ochozia  rege  quajrente,  cujus  fi- 
•,,  gur.r,  et  habitus  essot  vir,  qui  occurrit 
«  servis  suis  :  \ir,  inquiunt,  pilosus  est,  et 
(,  zona  pellicoa   accinctus   renibus.  Et  ait 
«  rex  :  Helias  Thosbites  est.  Quem  inter  tot 
«  millia    populorum    non   judicasset  esse 
«  Heliam,   saltem  ex   habitu,  nisi  solitus 
<,  fuisset  habitu  tali  semper  incedere,  et 
«  longe  diverso  ab  habitu  populari.  Quod 
«  sequacescjus  fecerunt  servantes  pro  ha- 
«  bilu,  secundum  quod  eos  ex  habilu  taliter 
«  separato  vocabat  Apostolus  dicens  :  Cir- 
«  cuierunt  in  melotis,  in  pellibus  caprinis, 
«  ad  Hebr.  11.  Melotam  autem  describens 
«  Glossa  dicit,  quod  est  vestis  hispida  ex 
«  piliscontexta  vel  camelorum.  vel  capra- 
«  rum,  vel  taxorum,  quali  usus  est  Helias, 
«  et  alii.  Unde  Chrysost.  super  hunc  locum 
«  ad  Hebr.  homil.  3.S  :  Hic,  inquit,  agitur 
«  de  Helia,  et  suis.  Et  ritus  iste  vestiendi 
«  duravit  usque  ad  tempora  Joannis  Bap- 
«  tista.  de  quo  asseruit  Evangclium,  quod 
«  sine  omni  variatione  eundem  vesliendi 
«  ritum  servabat,  Marc.    1.    Erat,  inquit, 
«  Joannes  vestitus  pilis  camelorum,  et  zona 
«  pellicea  circa    lumbos  ejus.    »   Legatur 
etiam  D.  Thom.  infra,   quxst.   187,  arl.  G, 
^    '^'"^'"ubi  resolvit,  quod  competit  Keligiosis  vili- 
tas  vestium,  quia  Keligio  ost  status  preni- 
tentiaj,  etcontemptus  mundana?  gloria^.  Et 

~  in  ref^pons.  ad  3,  addit  :  «  Maxime  autem 
°'  «  videntur  hoc  non  ex  ambitione  facere  Ke- 
0  ligiosi  ,  qui  habitum  vilem  deferunt, 
«  quasi  signum  suae  professionis,  qua  con- 
«  temptum  mundi  profitentur.  »  Et  m  arg. 
Sed  contra,  refert  Decret.  21,  q.  4  :  «  Si 
<s  inventi  fuerint  deridentes  eis,  qui  vili- 
«  bus,  et  religiosis  vestibus  araicli  sunt, 
«  corrigantur.  Priscis  enim  temporibus 
«  omnis  sacratus  vir  cum  mediocri,  aut 
«  vili  vesteconversabatur. »  Videatur  etiam 
£,,  jho.  idem  S.  Doctor  o;msc.  19,  caj).  8,  ubi  vilita- 


lcni  roli.i^io.sarum  \ostiiim  fusiii.'^  dofondit. 

l.")7.   IIis  suppositi.s,  ad  objoctionom  ros-  s;,tisnt 
pondotur  nogando  a.^sumptuin,  sive  antece-''''JJJj''"'' 
dons,  quod  proponiliirox  Hac/.a.  Nam  S.  V.  Hacza. 
Ignatius  i^rudcntissimo  qiiidom  sibi.ctsuis 
ologit   illa    vo.-limonta,   ot  calccos,  quibus 
utuntur,  quin  indc  ullam  ropreliensionem 
morcantur.  Sci  aJ  id  motus  non  est  aliqua 
ex  ralionibus,  quas  Author  ille    proponit. 
Non  quidom  ad  non  incitrrcnilam  notam  hy- 
pocrisis,  et  ne  sjninrrtur ;  quia  licet  utorelur 
alio  habiluslrictiori,  ct  m;igis  pcrnifenti,  ot 
licot  calcoos  abjicerct ;  nullam  tamen  hypo- 
crisis  apud   Catholicos   notam  incurrerot, 
sed  potius  mercrctur  laudem.  Sicut  Capu- 
cini,  et  alii  Koligiosi  discalceati,  ct  refor- 
mati  a  nullo  Catholico  vocantur  hypocrit;f, 
quamvis  magnam  austoritatem  pr;psoforant 
tam  in  saccis,  quam   in   pedum   nuditate  ; 
sed  magis  laudanlur,  ct  venerntioni  cunc- 
torum  sunt.  Et  Ecclesia  sancta  id  approbat,  ^^^{.^^'* 
et  commendat,  ut  palet  in  fesfo  S.  Petri  de     tio. 
Alcantara,  lect.  4,  ibi  :  «  Quod  vitaj  genus 
«  asperrimum  ibi  foeliciler  coeptum  per  di- 
«  versfis  Hispani;G  provincias  usque  ad  In- 
«  dias  mirifice  propagalum  fuit.  »  Etlect. 
6,  dicitur  :   «  Quem   eodem   momenfo   in 
«  coelum  ferri  B.  Theresia   procul   distans 
«  vidit.Cui  postea  apparens  dixit  :  0  feiix 
«  pcenitentia,  qua?  tandem  mihi  promeruit 
«  gloriam  !  »  Quod  autem  ha?retici,  etqui 
eos  imitantur,  haecspernant,  etspuant,  ni- 
hili  faciondum  estaSanclis,  quisciunf  istas 
ausferitatos,  et  asperitates  ab  illis  vocari 
superstitiones,  observationes  fatuas,  hypocri- 
ticas  simulationes,  etc,  ut  num.prxced.  vi- 
dimus.  Quinimo  hujusmodi  vituperia  inter 
coronas  recensont.  juxta  illud  Act.  5  :  Ibant  Act.  5 
Apostoli  c/audenlcs  a  conspectu  concilii,  quo- 
niam  digni  habiti  sunt  pro  nomine  Jesu  con- 
tumeliam  pati.  Nec  ij)se  S.  P.  Ignatius  ha^cs.  igna 
vitavit,  aut  vitare  voluit,  de  quo  Ecclesia 
in  ejus  festo,  lect.  5,  ait  :  Cum  nihil  interim 
omitleret  de  siudio  ahenw  salutis,  mirum  cst 
quas  ubioni'  locorum  xrumnas,  ac  ludibria 
devoraverit,  etc.  Unde  non  recte  dicitur,  ip- 
sum  sibi,  et  suis  eligi.sse  calceos,  et  non 
saccum,    ne  spueretur,  et  incurreret  notani 
hypocrisis. 

Nec  melior  est  secunda  causa,  qua?  addi- 
tur,  quia  scilicet  valde  paucos  socios  ascis- 
cerel.  Incredibile  enim  est,  quod  austerio- 
rem  habitum,  et  nuditalem  pedum  eligens 
pauciores  habuisset  imitatoros.  Imo  vero 
qui  magnam  poenitenfiam  in  prajdicante 
attendunt,  solent  inde  magis  moveri  ad 
imitationem 


DISP.  V,  DUB.    III. 


247 


5.  Bon. 
Jellarni 


\.  Vinc. 
Ferre. 


fota  pro 

concio- 

naiori- 

bas. 


imitationem  ipsius,  ad  emendationem  vita5, 
et  ad  simile  institutum  capessendum.  Fuit 
equi  Jem  Joannes  Baptista  excellentissimus 
prajdicator,  dequo  Marc.  I  :  Fuit  Joannes  in 
deserto  baptizans,  et  prscdicans  baptismum 
l)(]enitentix  in  remissionem  peccatorum.  Et 
infra  :  Ht  erat  Joannes  vestitus  pilis  cameli, 
et  zona  pellicea  circa  lumbos  ejus,  et  locustas, 
et  mel  sylvestre  edebat.  Qualis  vero  eflectus 
ad  exemplum  tantaj  austeritatis,  et  poeni- 
tentiae  in  pra^dicante  ?  Ut  cgrediebatur  ad 
eum,  inquit  Evangelista,  oninis  Jvdiea  regio, 
et  Jerosolijmitx  universi,  et  baptizabantur  ab 
ipso  in  Jordanis  flumine,  conptentes  peccata 
sua.  Tot,  ac  tam  publicas  conversiones  ope- 
rabatur  poenitentis  pra?dicatoris  exemplum. 
Et  Seraphicus  F.  Franciscus,  qui  adeo  plu- 
ribus  asperitatibus  internis,  et  externis 
utebatur,  quales  ex  D.  Bonavent.  et  Bellar- 
mino  num.  147,  vidimus  innumeros  tam 
in  vita,  quam  post  mortem  socios,  atque 
imitatores  acquisivit,  utest  per  se  manifes- 
tum.  Et  de  S.  Norberto  inquit  Ecclesia  in 
ejus  festo,  lect.  4  :  «  Abdicatis  ecclesiasticis 
«  proventibus  satis  amplis,  et  patrimonio 
«  in  pauperes  erogato,  semel  in  die  sub 
«  vesperam  solociboQuadragesimali  utens, 
«  nudisque  pedibus,  et  lacera  veste  sub  bru- 
«  mali  rigoi'e  incedens,  miras  austeritatis 
«  vitam  est  aggressus.  Potens  igitur  op?re, 
«  et  sermone  innumeros  ha^reticos  ad  fi- 
«  dem,  peccatores  ad  poenitentiam,  dissi- 
«  dentes  ad  pacem,  et  concordiam  revoca- 
«  vit.  »  EtS.  Vincentius  Ferrerius  (quem 
Ecclesia  in  ejus  festo,  lect.  o,  dicit  rigidis- 
simum  tenorem  in  Apostolico  prasdicandi 
munere  tenuisse,  inviolabile  semper  joju- 
nium  servasse,  carnes  nunquam  comedisse, 
nec  vestem  lineam  induisse),  ingentem 
multitudinem  Judaeorum,  et  Saracenorum 
ad  fidem  Christi  convertit,  et  multa  millia 
Christianorum  a  peccatis  ad  prenitentiam, 
et  virtulem  revocavit,  ut  eadem  Ecclosia 
aifirmat  lect.  4.  Denique  ut  prolixitatem  in 
re  adeo  clara  vitemus,  sacraj  Religiones, 
quae  rigidius  institutum  tam  in  alimentis, 
quam  in  vestimentis  observant,  non  pau- 
ciores  edunt  conversionum  fructus,  tam  in 
Europa,  quam  apud  Indos,  et  alias  orbis 
nationes,  ut  ex  professo  describit  Gravina 
in  voce  Turturis,  1  part.  cap.  6,  et  2  part. 
per  tolam.  Generalis  autem  horum  ralio  est, 
quam  assignavimus  juimero  125,  nempe  ad 
Apostolicos  viros  perlinere  prajdicare  po- 
tissimum  prenitentiam  :  ut  autem  fructuose 
illam  pra^dicent,  oportet  quod  suo  exemplo 


illam  approbent,  manifestando  in  propria 
persona  ejusdem  praxim,  et  efTicaciam. 
Quod  ergo  S.  P.  Ignatius  illo  modo  circagpi„p 
suorum  vestimenta,  et  calceos  disposuerit, 
minime  potest  revocari  ad  motiva,  quae 
Baeza  designavit ;  sed  revocandum  est  ad 
alias  rationes  prudentiales,  nullaque  repre- 
hensione  dignas.  Quarum  una  videtur  satis 
conveniens ,  quam  assignat  Nieremberg.  Nierem. 
lib.  1  doctr.  ascet.  dist.  10,  cap.  92,  his 
verbis  :  «  Cffiterum  et  alia  ratione  conve- 
«  nit  Societati  Jesu  honestus.  quamvis  pau- 
«  per,  vestitus  ;  non  tamen  omnino  vilis, 
«  quemadmodum  utuntur  aliae  sanctissima^ 
«  Religiones  austeritatem  externam  pro- 
«  fessa3;  nam  est  Religio  non  iMonachorum, 
«  sed  Clericorum,  quibus  ob  dignitatem  sui 
«  Ordinis  honestus  decet,  etc.  » 

158.  Ad  confirmationem  negamus  ante-Diiuitur 
cedens,  et  ad  probationem  neganda  est  mi-  ^°j/jo" 
nor,  cujus  falsitas  evidenter  constat  ex  tam 
immediate,  quam  supra  dictis.  Id  vero 
quod  ad  eam  suadendam  adducitur,  nullius 
momenti  est.  Nam  in  primis  testimonium 
D.  Ilieronymi  non  est  ad  rem,  solum  enim 
dicit  ^'Egyptiorum  Sacerdotes  uti  lino  in- 
trinsecus,  et  extrinsecus  :  religionem  vero 
Christianam  adid  suos  Sacerdotes  nonobli- 
gare.sedaliisvestimentisutiadministerium 
sacrificii,etaliisadexercitiavita3communis. 
Ex  quo  nihil  infertur  quod  nostrae  doctrina} 
praejudicet  :  imo  vero  videtur  inferri, 
quod  si  lino  utimur  ad  sacrificia,  alia  veste 
utamur  ad  ministeria  communia  ;  quod 
tamen  nec  HieronymusaiTirmat.Ad  idquod 
addilur,  concedimus  non  esse  illicitum, 
quod  Religiosi  ex  justa  aliqua  causa  habi- 
tum  proprium  deponant,  utputa  cum  opus 
est  peregrinari  apud  infideles,  ne  scanda- 
lizentur,  et  fructus  conversionum  impe- 
diatur.  Quod  omnibus  Religiosis  concedit 
Innocentins  III,  tn  cap.  Deus  qui,  de  (;}'/«,  inn.iii 
et  honest.  clerc.  Concedimus  etiam,  quodAn  reli- 
Patrcs  Societatis    non    habeant    habitum  !:!''?',';,',•" 

(  Cal  IIlU" 

proprium,sed  utantur  communi  accommo-  taieha. 

dato  rogioni,  in  qua  degunt,  ut  decernitur    '"""' 

in  part.   6   Constit.   cap.  2,  §    15,    ex  quo 

principio   infert    Thomas  Sanchez    lib.  GJ'io'ps 
,,  '  o  _„  ,•     .  ,     1  ..        Sanchcz. 

Summx,  cap.  S,num.  /0,  eos,licet  habitum 

dimittant,  non  incurrere  excommunicatio- 

nem  latam  contra  Rcligiosos  temeredimit- 

tentes  habilum.  Concedimus  tandom  posse 

pracdictos  Religiosos  apud  Sinas,  ot  Japo- 

nios  se   induerejuxla  communem,  et  po- 

pularem  morem  illarum  gentium,ut  fruc- 

tuosius  conversioni  illarum  studeant;  licot 


248 


DE  CHAKITATH. 


exporontia  coniportum  sil,  iisiim  proprii 
liabitus.  licot  nustori  et  pfrnitentis,  non 
semper  obcsse,  ut  conslat  in  Keligiosis 
Discalcealis  S.  Krancisci,  et  aliis  -.  imo  non 
semel  prodosse  pliirimum,  quia  oj)ortot 
pra?Jicaro  gontibus  pconitontiam;  et  Jesum 
Christum  crucifixum.  ut  vidimus /r«c/.  17, 
dhpulat.  7.  diUt.  unico,  §  7.  Sed  quod  nec 
concedimus,  nec  ullo  pacto  credimus,  est 
Patros  Societatis  apud  Sinas,  et  Japonios 
indiioro  togam  Sacerdotum  Idolorum  illa- 
rum  gontiuiu.quidquid  sit  de  littoralorum, 
el  Mandarinorum  vostibus.  Quia  ex  una 
parle  ad  finem  occullandi  veram  fidem, 
quando.et  ubi  oportot,  sufficit  uti  vestimen- 
tis  vulgaribus  inslitutis  in  usum  commu- 
nem  tegendi  corpus,  non  vero  in  signum 

inn.  iii.protestativum  falsi!  KoIigionis.Kt  Innocent. 
*III,  in  cap.  rclatu,  id  Keligiosis  concedit,  ut 
in  torris  infidelium  possint  assumere  com- 
munem,  et  honestum  habitum,  Ex  alia 
vero  parte  vesles  Sacerdotum  Idolorum 
sunt  propriaj,  et  peculiaros  religionis  fal- 
sa?,  et  designant  superstitiosum  cultum  ; 
atque  ideo  illis  uti  est  ab  intrinseco  illici- 
tum.  cum  virtualiter  importet  recessum  a 
fide  Christi,  et  professionem  falsae  rcligio- 
nis  ;  sicut  alia,  qua?  retulimus  loco  citato, 
et  de  praedictis  Sacerdotum  ethnicorum 
vestibus  ostendimus  ex  professo  in  codem 
dub.  §  5,  per  totum.  Unde  honori  sacra? 
Sociotalis  consulentes,  fidem  in  hac  parte 

Veia?q.  non  adhibemus  Velasquio,  qui  forte  illa  ex 
aliquo  falso  rumore  scripsit,  vel  aliarum 
vestium  usum  hyperbolice  extendit  ad  in- 
signem  charitatem  exaggerandam. 

DUBIUM  IV. 

Quando  charitatis  augmentum,  quod  actibus 
ejus  remissis  correspondet ,  physice  consi- 
deraiur. 

Redeamus  jam  ad  punctum,  a  quo  occa- 
sione  prascedenlium  consectariorum  sese 
vocantium  digredi  coepimus,  et  videamus 
quo  tempore  conferatur  augmentum  illud 
pra?mii  essentialis,  quod  prajcedenti  dubio 
statuimus  deberi,  et  rependendum  fore 
actibus  charitatis  remissis.Et  quidem  quod 
augmenlum  gloria?  praediclis  actibus  debi- 
tum  non  conferatur  statim,  nec  in  hac 
prssenti  vita,  liquet  omnino,  cum  gloria, 
ejusque  incrementum  pertineant  ad  futu- 
rum  beatitudinis  statum,  quo  pra^sens  hic 
viatorum   processus   evacuatur.  Sed  quia 


charitas  (ot  eadom  osl  ratio  de  gratia),  so- 
lot  in  hac  vita  augori,  ul  conlingit  cum  jus- 
lusin  actiis  habitu  forvontioros  prorumpit  ; 
morito  inquirimus  quando  conloratur  illud 
augmonliim,  quod  corrospondero,  etdeberi 
dixiinus  aclibus  romissis,  sive  latitudinem 
habilus  non  superantibus.  Daturne  ubi 
priinum  ipsi  eliciuiitur,  vel  confertur  alio 
liujus  vilio  leinpore,  aut  denique  reserva- 
tur  dandum  post  inorlom  ?  Et  coirsulto  in 
dubii  tiUilo  addimus  ly  phi/sice ;  nam  si 
certa  sunl,  qua;  tlub.  prxced.  prajmisimus, 
certiim  etiam  ost,  charitatein  statim  augeri 
moraliter.  Cum  enim  actus  quilibet,  etsi 
remissus.  mereatur  aliquod  gloriaj  aug- 
meritum,  nequit  non  charitas  ut  eliciens, 
ct  importans  talem  aclu  n  crescere  mora- 
liter,  sive  in  jure  consequendi  majorem 
gloriam.  Unde  qua)slio  revocatur  ad  aug- 
menlum  physicum  cliaritalis  in  seipsa  per 
additionem  novi  gradus,  aut  modi,  quo 
intrinsece,  et  in  ratione  qualitatis  fiat  ma- 
jor,  et  rnagis  perficiat  subjectum,  Quam 
difficultatem  ob  plures  dicendi  modos,  qui 
in  ea  superanda  occurrunt,  per  partes  deci- 
demus. 


Proponitur prima  conclusio. 

185.   Dicendum  est   primo,   charitatem  prjma 
non  statim  augeri  physice  per  actus  remis-asscrtio. 
sos;  atque  ideo  habentem  v.  g.  charitatem 
ut  quatuor,  si   eliciat  actum   ut  duo,  non 
stalim  consequi  illud  charitatis  augmentum, 
quod  praidicto  actui  correspondent  per  mo- 
dum  prajmii.  Ita  D.  Thom.  locis  infrarefe- 
rendis,  cui  communiter  subscribunt  disci- 
puli,  Cajet.  et   Conrad.  1,2,  q.  114,  artic. 
3.  Idem  Cajet.  in  prms.  art.  6,  ubi  Bannezcajetan. 
dub.   2,  Arauxo  dub.  4,    concl.    1,  Joan,  af,a"nez; 
S.  Thom.  disp.    1.5,   art.  4,  Labat   disp.  3,  Aranxo. 
dub.   2,  concl.  2,  Conet  disput.  10,  art.  8,  s^.^Tho. 
concl,  2,  Ferre  quxst.  17,  §3,  et  quxst.  18,  ^^^|t. 
numero  27,  Alvarez  lib.  7,  de  auxiliis,  dis-  Fene.' 
put.  GO,  conclus.    I,  Nuno  3    p.  quxst.   89,  Nunm 
artic.  5,  Montesinos   1,  2,  quxst.  114,  dw-Mo"'es. 
put.  36,  §  ultim.  Idem  etiam  tuentur  Scotus  scotus. 
m  4,  distinct.  2\,quxst.  I,  Va.\udan.ibidem,     "*," 
distinct.    14,  quxst.  1,  liichardus  in  1,  c/Js<,  Richard. 
17,  art.  2,  quxst.  3,  Valentia  in  prxs.  disp.  valent. 
3,  quxst.   2,  punct.  3,  et  alii,    pra3sertim^'^^''"°- 
Scolista?,  ut  testatur  Castillo  disp.  3,  qumst. 
1 ,  part,  2,  num.  12. 

Probatur 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


249 


Probaiur     Probatur  primo  ex  D.  Thom.  qai   hanc 
D.  ^Tho.sententiam   evidenter  docet ;   nam    1,  2, 
^-  i^O(jn.rst.   114,  art.  8   ad  3.  inquit :   «  Dicen- 
<(  dum  quod  quolibet  actu  meritorio  mere- 
«  tur   homo   augmentum   gratiae,  sicut  et 
»  gratia)  consummationem,  qua^  est  vita 
.!  aeterna.  Sed  sicut  vita  aeterna  non  statim 
«  redditur,  sed  suo  tempore  :  ita  nec  gra- 
«  tia  statim  augetur,  sed  suotempore,cam 
«  scilicet  aliquissuiTicienter  fucnt  disposi- 
«  tus  ad  gratiae  augmentum.    »  Et  in  prxs. 
art.  6,   in  corp.  ait  :  «  Non   quolibet  actu 
«  charitalis  charitas  actu  augetur.  Sed  qui- 
«  libet  actus  charitatis  disponit  ad  charita- 
«  tis  augmentum,  in  quantum  ex  uno  actu 
«  charitatis  homo  redditur  promptior  ite- 
«  rum  ad  agendum  secundum  charitatem  ; 
«  ethabilitate  crescente,  homo  prorumpit 
«  in  actum   ferventiorem  dilectionis,  quo 
«  conatur  ad  charitatis  profectam  ;  et  tunc 
«  charitas  augetur  in  actu.  »  Etm  respons. 
acl  I,   addit :   «  Dicendum,  qaod  quilibet 
«  actus  charitatis  meretur  vitam  ffiternam, 
«  non  quidem  statim  exhibendam,  sed  sao 
«  temp^re.  Similiter  etiam  quilibet   actus 
«  charitatis    meretur  charitatis  augmen- 
«  tura  ;   non  tamen    statim  augetur,   sed 
«  quando  aliquis    conatur  ad  hujusmodi 
«  augmentam.»  Idem  docet  m  re«p.  ad  2. 
Et   in  1,  dist.  \l,quxst.  2,  arl.  3,  in  corp. 
ait :   «    Quando  actus  charitatis  procedit 
«  ex  tota  virtute  habentis,  etquantum  ad 
«  virtutem  natura^,  et  quantum  ad  virtu- 
«  tem  habitus  infusi,  tunc  unus  actus  dis- 
«  ponit,  et  meretur  augmentura  charitatis, 
«  ut  statim  fiat.  Quando  autem  nou  secun- 
«  dum  totam  virtutem  procedit  actus  ille, 
«  tunc  est  ut  dispositio  remota,  et  poterit 
«  tunc  per  plures  actus  pervenire  ad  aug- 
«  mentum  charitatis  ;  non  tamen  do  neces- 
«  sitate,   quia  homo  quamtumcumque  sit 
«  dispositus,  potest  non  agere.  » 
Aliqno-      ]s(j.  In  his  testiraoniis  adeo  aperte  tra- 
lerpreia-dit  D.  Th.  charitatem  non  statim  suscipere 
^iotifiur.  illud  incrementum,  quod  cuilibet  ejus  ac- 
tui  remisso  debetur,  ut  aditum   non  relin- 
quat  illissubterfugiis.quibus  aliqui  utuntur, 
ne  palam  S.  Doctorera  descrere  videantur. 
^f^Ech  '^^^^   '^"''^  Zurael  a<l  locum  cit.  ex    1,  2, 
Herrera  in  MS.  ad  hunc  art.  dub.  4,  et  alii 
dicunt  D.  Thom.  in  tostimoniis  relatis  so- 
lum  intendere  quod  charitatis  augmentum 
non  fiat  dispositive  connaturaliter  per  ac- 
tus  remissos  ;  sed  non  negare,  quod  reipsa 
statim   physice  exerceatur  dcpendenter    a 
praedictis   actibus  sicul  a  merito  :    id,  in- 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XJl. 


quani,  evidenter  refellitur  eisdera  tostimo- 
niis.  Quoniara  S.  Dcctor  ita  negat  actum 
remissura  esse  dispositionem  sufficientem 
ad  augescendara  charitatera,  ut  propterea 
affirmet  hujusmodi  augmentum  in  alio 
tempore  exercendum  fore,  cum  videlicet 
aderit  perfectior  conatus,et  dispositio.Quod 
falsum  esset,  si  posito  actu  remisso,  statim 
retribueretur  illud  charitatis  augraentum, 
quod  tali  actui  debctur  ;  lunc  quippe  non 
oporteret  expectare  aliud  tempus,  aut  dis- 
positionera  ad  suscipiendum  illud  augmen- 
tum,  quod  jara  collatura  supponitur.  Aliae 
autera  interpretationes,  quas  quidara  adhi- 
bent,  sunt  adeo  alienaj,  ut  illis  tantum 
utantur,  qui  aperfe  a  D.  Thora.  recedunt;^.  Tho. 
et  ideosupervacaneura  est  in  eis  refellendis 
iramorari. 

187.  Probatur  secundo  ratione  D.  Thom.  Expen- 
quoniam  augmentum  gratia^,  ei  charitatis  ^^['/[q^?- 
fit  dependenter  a  nostris  aclibus  tanquam    moti- 
a  dispositione  physica  :  sed  actus  remissior  ^™" 
habitu  charitatis  non  est  dispositio  physica 
sufficiens    ad    hujusmodi    augmentum     : 
ergo  posito  actu   charitatis   reraisso,   non 
statim   augetur  habitus  charitalis,  Conse- 
quentia  patet,  quia   effectus    non  ponitur 
saltera  connaturaliter,  nisi  positis  causis, 
a  quibus  dependet;  atque  ideo  si  augraen- 
tum  charitatis   dependct  a   nostris  actibus 
tanquara  a  dispositione  physica,  et    actus 
remissus  non  est  dispositio  sufficiens,  se- 
quitur  quodcharitas  non  augeatur  ad  posi- 
tionem  cujuslibct  actus  rcmissi,  sed  expec- 
tare  debeatperfectioremdispositionem.Ma- 
jor  autem  constat  ex  dictis  dub.  2.ubi  illara 
statuimus.Minor  denique  ostenditur  ;  nam 
illesolus  actus  disponit  ultimo.ct  suffiicien- 
ter  ad  augmcntura  habitus,  qui  tantam  ha- 
bct  intensioncra,  seu  latitudinem  gradua- 
lem  in  cssc  actus,et  dispositionis,  quanlam 
habet   habitus  in  esse  habitus,  ct  formac  : 
sed   intcr   actura  habitu   remissiorera,   et 
hujus  augmentum  non  invenitur  haDC  adas- 
quatio  ;  si  enim  quis  habeat  v.  g.  charita- 
tcm  ut  undecira,  et  eliciat  actura  ut  duo, 
nequit  ejus  charitas   augcri,  iiisi   crescat 
saltcra   usque  ad   perfcctioncra  ut  duode- 
cim,  quac  aclura   illura   physice  excedit  in 
decera  gradibus  :  crgo  actus  habitu  chari- 
tatis  reraissior  non  est  disposilio  physica 
suffiiciens  ad  charitatis  augmenlam. 

188.    Kcspondcbis    commensurationcm  j^^.^^, 
observandam  inter  actum  disponcntem  ad       ^  "• 
augmentuni  charitatis,  et  hoc  augmcntum, 
regulari   dcbere   non  pcnes  gradus  quasi 

17 


2.-0 


DK  CIIAUITATK 


nialorialcs   pliNsic^r   inliMisionis   iii  actus, 
sed  niagis  pcnes  gradus  valoris,  quos  ha- 
bel.  Nani  cum  augnuMitum  coniparelur  ad 
aclum  sicul  pra.Mnium  ad  morilum.  atlondi 
debel  ox  parloactus  id,  por  quod  constitui- 
lur  in  0,-so  meriloni.  nompe  valor  mora- 
lis.  Quiiibet  aulom  charitatis  actns,  quan- 
lumvis  sit  physice  rcmissus,  ul  conjunctus 
aliis  actibus  moriloriis,   aut   aliis    titulis 
prajcedentibus.  importal  valorom  sulTicion- 
tera   ad    novum   aliquod  augmentum,   ut 
explicuimus   dub.   pr.rceJ.  num.  59.   Unde 
quilibet  actus  cbaritatis  est  dispositio  sufri- 
cicus  ul  cJiaritas  aliquod  augmenlum  sus- 
cipiat. 
tiiiur        ^®*^  contra  cst,  quoniam  augmcntum  clia- 
ritatis  el  habel  rationem  pra^mii  corrcs- 
pondiMitis  actui  ut  merito,  et  habet  ratio- 
nem  lorma?  physica?  correspondcntis  aclui, 
ut   dispusitioni    phvsicaj  :  ergo   sicut   qua 
parte  esl  pra^mium,   non  debet  oxcodere 
gradus  valoris  in   aclu  repertos,  ita  qua 
parte  habet  rationem  formae  physica^,  non 
debet  excederc  pliysicam  latitudinem  in- 
tcnsionis  inventajin  actu:  atqui  actus  physi- 
ce  rcnussior,  licet  ada?quct  in  valore  mo- 
rali  augmcnlum  superaddcndum  ;  nihilo- 
minus  non  ada^quat  physicam  lalitiidinem 
prajdicti  augmcnti,  alioquin  non  dicerelur 
physice  rcmissior,  ut  cx  terminis  palct : 
orgo  actus  charitatis  remissus,  licet  morea- 
tur  charitatis  augmentum,  non  tamen  dis- 
ponit  physice  sufficicnter  ad  pra^dictum  aug- 
mentum ,    et   consequentcr   charitas    non 
augetur  statim,  ac  ponitur  quilibet  ejus  ac- 
tus  remissus. 
impu-'^      Confirmatur,  quia  actus  charitatis  non 
Knaiic.  amittit  circa    charilatis  augmentum  eam 
causalitatem.  quam  habet  circa  charitatis 
iufusionem,  cum  augmenlum  debeat  pro- 
portionari.  saltcm  physice  loquendo,  pri- 
mae  productioni,   et  dependere  proporlio- 
nabiliter  ab  eisdem  causis  :  sed  actus  cha- 
ritatis    comparatur    tanquam     dispositio 
physica  ad  charitalem,  cum  primo  infun- 
ditur,   ut  dub.  2,  et  locis  ibi   rclatis  os- 
tendimus  :  ergo    pariter  comparatur  per 
modum  dispositionis  physica^  ad  eandcm 
cliaritalcm  ,    cum    postoa    augetur.   Cons- 
tat  autom   in  dispositionc  physica  ut  tali 
altendi  noii  dobore  gradus  valoris,  qui  ad 
ordinem  moralem  pertinent ;  sed  latiludi- 
ncm  physicaj  intensionis  :  ergo  cum  actus 
physice  remissus  non  adaequel  latitudinem 
cliaritatis  ut  augenda",  sequitur  quod  actus 
physice  remissus  non  sit  dispositio  suffi- 


.  cions,  iit  charilas  slatim  augeatur ;  sed 
oportol  oxpcclaro  porfocliorom  dispositio- 
nem. 

Kt  urgolur  :  nam  in  aclu  disponente  ad 
gratiam.  ot  charilalem.  cum  primo  infun- 
ditur,  otiain  roi)oriliir  ot  valor  moralis,  ot 
lalitiido  pliy.>*ica  :  .'^iiiuidein  aotus  ille  pra?- 
tcr  physicain  onlilakm  importat  bonitatem 
moralem  dosuniptainex.objccto,et  circums- 
tantiis :  ct  nihilominus  quia  gratia,  quaj 
infunditur,  est  forma  physica,  et  physico, 
acconnaturaliter  recipionda,  ejus  quantitas 
commensuratur  non  valori  inorali  actus 
disponentis,  sod  ipsius  physict!  laliludini  : 
ergo  quia  gratia,  qua^  augetur,  est  forma 
physica,  et  physice,  ac  connaturaliler  au- 
gesccnda,  debet  ([uantitas  augmenti,  cum 
exercclur,  commensurari  latitudini  actus 
ad  ipsuni  disponentis.  Minor  probatur  : 
nam  juxta  communcm  Theologorum  seii- 
tentiain  ,  homo  cum  juslificatur,  rocipit 
majorom  ,  aut  ininorem  graliam ,  juxta 
quantitatcm  actusamoris,  aut  contritionis, 
quo  disponitur  ;  et  sic  qui  elicit  contritio- 
nem  iiitensam  ut  quatuor,  recipil  gratiam 
ut  quatuor,  et  non  majorem  ;  idque  vulgo 
dicitur  consequi.  aut  recipere  gratiam  ex 
opereoperantis,  hoccst,  sine  excessu  supra 
operationem  rccijiientis.  Inquo  sensu  Con- 
cil.  Trident.  sess.  0,  cap.  7,  docct  :  «  Non  concii. 
«  modo  rcputamur,  scd  vere  justi  nomi-  ^'''"'- 
«  namur,  et  sumus,  justitiam  in  nobis  re- 
ff  cipientes,  unusquisque  suam  secundum 
«  mensuram,  quam  Spiritus  sanctus  parti- 
«  tur  singulis,  prout  vult,  et  sccundum 
«  propriam  cujusque  dispositionem  ,  et 
«  cooperationeni.  » 

189.  Sed  objicies  primo  :  gratia  collata  objcc- 
in  Sacramontis  eliam  est  forma  physica,  et  '"'■ 
physice  communicatur,  ac  recipifur  ;  et  ta- 
men  non  commensuratur  laliludini  dispo- 
sitionis,  sed  hanc  in  aliquo,  aut  aliquibus 
gradibus  excedit  :  ergo  quod  gratia,  dum 
infundilur,  et  augotur,  sit  forma  physica, 
et  physice  recipienda,  non  probat  quod  dc- 
beat  commensurari  actibus,  quibus  homo 
disponitur  adejus  receptionem,  et  augmen- 
tum  ;  atque  ideo  actus  non  adajquans  ejus 
latitudinem ,  poterit  sufficienter  dispo- 
nore  ad  ejus  augmentum. 

Objicies  secundo  :  prima^  qualitatcs  dis-  Almob- 
ponunt    physice    ad    secundas  qualitates,  •'*^'^''"' 
quaj  ex  earum  commixtione,   et  tempera- 
mento  resultant ;  et  nihilominus  non  re- 
quiritur,  quod  ipsis  in  intensione  commen- 
surentur  :  fieri  enim  potest,  ut  ex  calore 

ut 


I 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


251 


pri  .,a. 


ut  quinque  resultet  nigredo  ut  unum  : 
ergo  licet  actus  charitatis  disponat  physice 
ad  charitatis  augmentum,  non  debet  huic 
commensurari  in  graduali  intensionis  lati- 
tudine. 
r  Kespondetur  ad  primam  objectionem, 
quod  sicutex  eo,  quod  attritio  cum  Sacra- 
mento  est  dispositio  sufTiciens  ad  recipien- 
dam,  et  augendam  gratiam,  non  sequitur 
quod  extra  sacramentum  disponat  sufficien- 
ter  ad  hos  effectus  :  ita  ex  eo,  quod  in 
sacramentis  actus  charitatis  remissus,  v.  g. 
ut  duo,  sufficiat  utgratia  aliquantulum  in- 
tensior,  v.  g.  ut  quatuor,  infundatur,  mi- 
nime  colligitur,  quod  ad  id  sufficienter 
disponat  extra  sacramentum  ;  sed  potius 
infertur  oppositum  :  nam  si  ad  recipien- 
dam  gratiam  extra  sacramentum  nonsuffii- 
cit  attritio,  qua?  physice,  et  ex  natura  sua 
cst  dispositio  remota,  sed  requiritur  con- 
tritio,  quaj  physice,  et  ex  natura  sua  est 
dispositio  ultima,  et  omnino  proportio- 
nata  ;  paritpr  ad  augmentum  gratiaj  ut  octo 
extra  sacramentum  non  sufficiet  actus  in- 
tensus  ut  quinque,  aut  septem,  qui  latitu- 
dinem  illius  augmenti  non  ada^quet;  sed 
opus  erit  actu  intenso  ut  octo,  qui  illi  aug- 
mento  commensuratur.  Ratio  autem  dis- 
paritatis  inter  raodos,  quibus  gratia  intra, 
et  extra  sacramenta  infunditur,  aut  auge- 
tur,  in  eo  consistit,  quod  gralia  extra  sa- 
cramentum  fit,  et  augetur  dependenter  om- 
nino  ab  hominis  dispositione,  quoe  ex  na- 
tura  rei  ad  eos  effectus  requiritur.  Et  quia 
ex  natura  lei  non  sufficit  attritio,  sed  re- 
quiritur  contritio  ;  propterea  posita  sola 
attritiono  non  infunditur  gratia  ;  et  posifa 
contritione  infunditur.  Et  similiter  quia  ex 
naturareicum  augmento  gratia;  ut  octo 
non  commensuratur  actus  minor,  quam 
octo;  idcirco  posilo  aclu  minori  quam  octo, 
non  augetur  gratia  usquo  ad  octavum  gra- 
dum,  et  jjo.sito  actu  ut  octo,  suscipit  totidem 
gradus  augmenli.  Intra  sacramentum  au- 
tem  non  fit,  nec  augctur  gratia  omnino 
connaluraliter,  et  commensurafe  ad  cxi- 
gentiam  disi)ositionum;sed  meritum  Christi 
Domini  infinitum  por  ipsa  sacramcnla 
applicafum  supplet  impcrfcctioncm,  ct  ina- 
diJDquationem  disposilionum  ;  et  idco  Dous 
posita  altrifione  dat  gratiam,  ct  posito  actu 
remisso  augef  grafiam  ;  meruit  cnim  Chris- 
tus,  ut  naturalis  ordo,  ot  corrcspondciitia 
inter  disposifionem,  et  formam  invertore- 
tur  aliquanfulum  in  hac  parle  intra  sacra- 
menta.  Et  juxta  hanc  doctrinam  neganda 


est  major  objectionis  ;  non  enim  in  sacra- 
mentis  recipitur,  et  augetur  grafia  omnino 
physice,  id  est  juxta  omnino  connafuralem 
rerum  exigentiam.  Recolanfur  qua^  supra 
diximusc/wi.  2,  num.  27. 

Ad  secundam  negamus  majorem  in  sensu  occurri- 
proprio  intellcctam  ;  quoniam  primffi  qua-  cSnda\ 
litates  non  comparantur  ad  secundas  tan- 
quam  ad  formam,  atquc  ideo  non  habent 
cum  propricfate  rationem  dispositionis 
respectu  illarum ;  munus  quippe  disposi- 
tionis  propriaa  semper  exercctur  in  ordine 
ad  formam.  Unde  non  oporfet,  quod  primae, 
et  secunda?  qualitates  commensurcntur  in 
gradibus  intensionis,  sed  magis  requiritur 
oppositum  ;  nam  cum  secunda3  resultent  ex 
commixtione  primarum,  et  ista?  quando 
concurrent,  non  sint  asquales  inter  se,  sed 
soleant  se  mutuo  cxcedere  ;  fieri  non  valet, 
quod  qualitas  secunda  resultans  observet 
ffiqualitatem  cum  omnibus,  sed  solet  unam 
excedere,  et  ab  alia  excedi.  Grafia  autem 
habet  rationem  form;c,  et  naturas  in  ordine 
supernaturali,  et  ideo  petit  infundi  depen- 
denfer  a  dispositione  physica,  et  proprie 
dicta,  qua3  in  adultis  consistit  in  actibus, 
quibusse  praoparant  ad  gratia?  receptio- 
nem.  Cumque  nuUa  sit  ratio,  ut  non  debeat 
gralia  his  actibus  commensurari,  sed  to- 
tius  connaturalis  rerum  ordo  id  exposcat, 
attestante  etiam  Tridcntino  in  illis  verbis  :Trideiit. 
Et  secundum  propriam  uniuscujusrjue  dispo- 
sitionem,  et  cooperationem ;  mcrito  asseri- 
mus  gratiam  iniundi  cum  commensura- 
tione  ad  pra^dictos  actus.  Idemque  de  aug- 
mento  gratia?,  et  charitatis,  qua^  illam  per 
dimanationem  scquitur,  asserendum  est. 

190.  Ultimo    probatur  eadem    assertio    Aiiud 
scquenti  discursu;  nam  quandiu   authori-!;^^"^^*?^'. 
fas,  vel  ratio  non  invincit  opposifiim,  op-nismou- 
portet  ut  do  augraenfo  habituura  supcrna- 
turalium  philosophemur  sicut  deaugmento 
naturalium  habituum  :  scd  habilus  natu- 
rales  non  augontur  per  actus  remissos,    ut 
resolvit  D.  Thom.  I,  2,  quxst.  52,  arlic.  3,  d.  tIio» 
et  docent  communitcr  ejus  expositores  ibi- 
dcm   :  crgo    lial)itus  supornaturales   non 
augcntur  per  actus  reraissos,  ctconsequen- 
tcr  qui  actura   charitafis   reraissum  elicit, 
nonstatim  conscquitur  augmentum  gralia?, 
et  charifatis,  quod   illi  aotui  per  modum 
prajmii  corre.^pondet.  Minor,   et  ulraque 
conscquentia  constant  :  ct  major    vidotur 
certa  ;  nam  cum  cx  una  parfo  grafia  pcrfi- 
ciat  naluram,  rccipiatun|ue  ad  inodum  re- 
cii)ientis  :  et  cx  alia   p  irte    no;i   deboa  nius 


DE  CIIAHITATK. 


lumcn  naluralis  rntionis  dosororo  ubi  por 
lidem  non  conigilur  oporlol  ul  do  aug- 
mcnto  supornaluralium  habiUium  discur- 
ramus  cum  similitudino  ad  augniontum 
habituum  naturalium,  quandiu  aulhorilas, 
aut  ratio  non  o\  inoit  oppositum. 
^^"  191.  Ivospondobis,  non  posse  in  prcTsonti 
hanc  similitudmom  obsorvari,  oo  quod  ac- 
lus  naturalos  elViciunt  physice  habitum 
sibi  corrospondontem.  ot  ojus  augmontum  : 
aclusautom  supornaturalos  solum  inlluunt 
cfleclivomoralitor,  et  por  modum  meriti. 
*''jT'"  ^^'^  ^"^^  nihil  ost ;  nam  quod  actus  natu- 
rales,  et  supornaluralos  doboant  diverso 
modo  comparari  ad  habitus  in  genoro  cau- 
sae  etlicicntis,  probant  etaulhoritas,  et  recta 
ratio,  ul  ostondimus  dub.  2,  et  locis  ibi 
citalis  ;  nuUa  autem  authoritas,  vel  ralio 
probat  quod  aliter  de  his  debeamus  philo- 
sophari  in  gonere  causac  malerialis  dispo- 
sitivoB.  Nam  ad  hujusmodi  causam  non 
pertinet  continere  perleclionem  eilectus, 
nec  aliud  munus,  quam  coaptare,  et  deter- 
minare  subjectum  ad  parlicipalionem  for- 
maj;  quod  non  minus  pra^stant  actus  su- 
pernaturales,  quam  naluralcs  in  ordinead 
habitus  sibi  in  ulroque  ordine  correspon- 
dentes.  Inde  oportet,  quod  in  neutro  or- 
dine  habitus  excedat  lalitudinem  gradua- 
lem  actus  disponentis  ad  ipsius  productio- 
nem,  vel  augmcntum. 

192.  Quod  bifariam  confirmari  potest. 
Primo  ;  nam  cum  gratia  peccatori  adulto 
infunditur,  non  dependct  ab  ejus  actibus  in 
genere  causa^  oflicientis  physicffi,  ut  ex  se 
liquet ;  nec  in  genere  causa^  ellicientis  mo- 
ralis,  cum  non  retribuatur  tanquam  pra3- 
mium  meritis  debitum,  sed  omnino  gratis, 
Conc.  ut  docet  Concil.  Trident.  sess.  6,  cap.  8. 
'  Unde  solum  restat,  quod  dependeat  a  prae- 
dictis  aclibus  in  genere  causa)  materialis 
dispositiva^.  Et  tamen  Ikcc  depcndentia  suf- 
ficit,  ut  gratia  infundatur  cum  commensu- 
ratione  ad  actus,  quibus  pcccator  se  dispo- 
nit  :quocirca  positacontritione  ut  quatuor, 
datur  illi  gratia  ut  quatuor  ;  neraoque  as- 
serct  dari  gratiam  intensiorem,  quam  sit 
dispositio.  Ergo  sola  correspondentia  in  ge- 
nere  causa?  dispositiva?,  et  prasciso  concursu 
in  generc  causae  efTicientis,  sufTicit,  ut  sicut 
in  naturalibus,  ita  cliam  in  supernafurali- 
bus  habitus  non  excedat  latitudinem  actus. 
Cumque  nulla  sit  ratio,  ut  actus  circa  aug- 
mentum  habitus  supornaturalis  amittant 
eam  vim  dispositivam,  quam  exerccnt  in 
prima  ejus  productione,  consequens  est. 


quod  oam  consorvont  simul  cuni  causalitato 
morali  por  modum  mcriti.  Indo  oportot, 
quod  gratia,  ot  charitas  sicut  in  produci, 
ita  oliam  in  augori  o])scrvont  commensura- 
tionom  cum  aclibus,  mediis  quibus  produ- 
cuntur,  ot  augontur,  sicul  oam  obsorvant 
habitus  naluralos. 

Secundo  ;  nam  cum  poccalor  fulolis  elicit 
actum  fidei,  pracdictus  actus  non  compara- 
tur  ad  fidei  augmontum  in  gonerc  causajcf- 
ficientis  physica; ;  sicut  enim  solus  Deus 
eflicit  eflectivo  pliysice  fidom  ita  eliam  solus 
Dcus  illam  ofroclne  physice  auget,  ut  saiis 
constatcxdictis  J«/>.  2,  nuinero  IG.  Ncc  pra;- 
dictus  actus  inlluit  eireclive  moraliter  in 
tale  augmentum,  quia  nec  decondigno,  nec 
de  congruo  illud  meretur,  juxta  ea  qua;  di- 
ximus  in  tract  de  Merito.  disp.  G,  nuin.  5, 
sed  praecise  concurrit  ad  hujusmodi  aug- 
mentum  in  genere  causa^  dispositivaj  phy- 
sice,  observatque  quantum  ad  hoc  modum, 
quo  actus  naturales  concurrunt  ad  auges- 
cendum  liabitus.  I-^t  hac  de  causa  habitus 
fidei  informis  solum  augotur  per  actus  in- 
tensiores,  nuUumque  habemus  fundamen- 
tum,  ut  dicamus  habitum  fidei  augeri  su- 
pra  latitudinem  aclus,  aut  aliler  augeri,  ac 
habitus  naturales  augentur.  Ergo  quod  ac- 
tus  naturales  concurrant  cfiective  physice 
ad  augendum  habitus,  actus  vero  charitatis 
non  sic  concurraat  ad  gratiao,  et  charitatis 
augmenlura  ;  et  quod  in  hoc  gonere,  aut 
raodo  inlluendi  differant,  rainime  probat, 
quod  non  convoniant  in  influendo  per  rao- 
dura  causa^  materiatis  dispositiva).  Quod 
suflicit  ut  sicut  in  naturalibus  augmentum 
habitus  non  excedit  latitudinem  actus  ad 
ipsum  disponentis,  ita  etiam  in  supernatu- 
ralibus  augraentum  charitatis  non  fiat  su- 
pra  latitudinem  actus,  a  quo  tanquam  a 
dispositione  dependet. 

193.  Et  ratio  horura  oranium  est,  quo-   Ratio 
niara  licot  augmentum  habituum  superna-  '^{^^^' 
turalium  non  proveniat  efrective  physice  doctri- 
ab  habente  tales  habitus,  sed  a  solo  Deo  ;    "*' 
nihilominus  Deus  ipse  in  prasdictis  habiti- 
bus  augescendis  perinde  procedit,   ac  si 
augerentur  effective  physice  ab  illomet  qui 
actus  elicit,   ut  ad  hujusmodi  augmentum 
se  disponat.  Ex  duobus  enim  concurrendi 
modis,    qui   in   aclibus  naturalibus   circa 
augmentum  suorura  habituura  reperiuntur, 
videlicet  efiective  physice,  et  raaterialiter 
dispositive,  Deus  in  augraento  supernatu- 
ralium   habituum  defert    crcaturas   hunc 
posteriorem,  nempe  quod  disponal  ad  tale 
augmentura  ; 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


253 


Alia 
evasio 
Vasrj. 


augmentum;  etsibireservaf  priorem  illum, 
videlicet  praedictnm  augmentum  efTicere. 
1'ade  sicut  si  creatura  utroque  modo  con- 
curreret,  non  magis  efficeret,  quam  dispo- 
noret,  ac  proinde  intensio  habitus,  cum 
augeretur  .  non  excederet  intensionem 
actuum  ad  illud  augmentum  disponen- 
tium  :  ita  Deus  se  gerit  in  augmento  su- 
pernaturalium  habituum ,  cum  ex  una 
parte  vult  tale  augmentum  fieri  depen- 
denter  a  dispositione  recipientis,  et  ex  alia 
iilud  principaliter  eilicit ;  ac  proinde  au- 
get  habitus  cum  commensuratione  ad  ac- 
tus,  quibus  homo  ad  tale  augmentum  se 
pra}parat."Et  consequenter  post  actus,  qui- 
bus  homo  ad  augmentum  habituum  super- 
naturalium  disponitur,  non  majus,  aut  mi- 
nas  augmentum  sequitur,  ac  si  per  tales 
actus  elTective  physice  illos  habitus  auge- 
ret.  In  quo  eventu  augmentum  habituum 
non  fieret  per  actus  remissos. 

194.  Scimus  aliquos,  de  quorum  numero 
est  Vasquez  1 ,  2,  dispufafio  220,  cap.  9, 
respondere  ad  totum  hoc  argumentum  ne- 
gando  minorem  ;  existimant  enim  habitus 
naturales  augeri  per  quoslibet  actus,  sive 
intensos,  sive  remissos.  Idque  pra:!cipue 
probantexeo,  quod  per  exercitium  actuum 
etiam  remissorura  experimur  majorem  fa- 
cilitatem  ad  eos  exercendos  ;  quod  non  con- 
tingeret,  nisi  per  tale  exercitium  habitus 
intenderotur. 

Sod  modo  non  oportet  confutare  horum 
opinionem  :  tum  quia  talis  disputatioaliena 
est  a  praisenti  instituto  :  lum  quia  nobis  suf- 
ficit  supponere  veriorem,  et  communiorem 
Philosophiam,  quam  plures  ex  Adversariis 
admittunt,  ef  cui  sufTragatur  naturalis  ra- 
tio,  quod  a  propnrtione  minoris  xqualitatis 
nnn  fit  actio.  Si  enim  habifus  naturalis 
(qui  potius,  quam  ejus  actus,  debet  dici 
causa  augmenti),  supponatur  intensus  so~ 
lum  ut  quatuor,  nequit  nisi  aliquid  ei  su- 
peraddatur,  efficere  modum  ut  quinque.  Si 
vero  ex  motione  pofenfiao  superioris  ali- 
quid  ipsi  adjicitur,  jam  fit  virtualiter 
intensior  in  ratione  principii,  et  sic  pro- 
rumpit  in  actum  intonsiorom  ;  unde  nun- 
quam  contingit,  quod  habitus  naturales 
augeantur  per  actus  remissos.  Quaj  est  doc- 
trina  Philosophi  2 /i7/iicor.  ubi  docef,  quod 
actus  similes  producunt  habitus  similes.  Et 
hinc  infert,  ([uod  amicitia,  duni  strenue 
exorcotur,  crescit;  sed  quando  negligitur, 
dissipatur.  Neque  Adversariis  suilragatur 
experientia  (ut   falso  objiciunt);  nam  ad 


evincendam  intensionem  habitus  opus  erat 
experiri  majorem  facilitafem  ad  actus  in- 
tensiores,  per  quos  infensio  habifus  expli- 
cafur.  Quod  non  confingit  post  exercifium 
actuum  remissorum;  solum  enim  experi- 
mur  facilifatem  ad  acfus  similes,  nempe 
remissos.  Estque  hoc  adeo  verum,  ut  dixe- 
rit  n.  Thom.  loco  supra  cifafo  ex  1,  2  :  SiD.  Tho. 
vero  intensio  actus  proportioyiabiliter  deficiat 
ab  intensione  habitus,  talis  actus  non  dispo- 
nit  ad  augmentum  habitus,  sed  magis  ad  di- 
minutionem  ipsius.  Prolixior  vero,  ut  dixi- 
mus,  hujus  rei  discussio  ad  hunc  locum 
non  pertinet.  Videantur  Exposifores  D. 
Thom.  ad  locum  proxime  cifatum. 

§  n. 

Sfatuitur  secunda  cunclusio. 

195.  Dicendum  est  secundo,  augmentum  Aiiaas- 
charitatis,  quod  in  ratione  prasmii  corres- 
pondef  actibus  ejus  remissis,  nunquam 
in  hac  vita  conferri.  Hac  conclusio  esf  om- 
nino  consona  docfrina^  Divi  Thomae  §  prze- 
cedenti  proposita?,  illamque  communiter 
defendunt  ejus  discipuli  num.  185  relati, 
paucis  exceptis,  quos  num.  217  dabimus. 
Probatur  rafione  unica,  sed  satis  efficaci,  Funda- 
supposita  docfrina  §  praecedenti  tradita  ; '"^"^'^'"- 
quoniam  augmenfum  charifafis  actibus 
remissis  debitum  non  confertur  quoadus- 
que  adsif  sufliciens  disposifio  ad  fale  aug- 
menfum  :  sed  nunquam  in  hac  vifa  ponifur 
dispositio  sufTiciens  ad  fale  augmentum  : 
ergo  nunquam  in  hac  vita  conferfur  aug- 
menfum  charifatis,  quod  habet  rationem 
prajmii  debifi  actibus  ejus  remissis.  Major 
consfat  ex  dicfis  §  pra^cedenfi ;  minor  vero 
suadetur  :  nam  si  homo  aliquando  in  hac 
vita  disponerefur  sufTicienfer  ad  augmen- 
tum  charifafis,  quod  acfibus  remissis  debe- 
tur,  maxime  cum  prorumpit  in  actum  fer- 
venliorem,  sive  infensiorem  habitu  praj- 
exisfenfi  :  sed  liic  acfus  non  est  dispositio 
suificiens  ad  augmentum ,  quod  actibus 
remissis  debefur  :  ergo,  etc.  Probafur  mi- 
nor  :  supponamus  justum  habentem,  verbi 
grafia  ,  charifatem  uf  quatuor,  elicuisse 
duos  acfus  remissos,  verbi  grafia  ut  duo, 
qui  ut  dub.  pr,vced.  diximus,  merenfur  de 
condigno  charitatis  augmenfum,  ad  illud 
tamen  non  disponunt  salTicienler,  ef  ulti- 
mo,  ut  §  prxcedcnti  declaravimus.  Eliciat 
deinde  prajdictus  justus  actum  fervidum,  et 
intensum  ut  sex.  Fafemur  quod  in  hoc  casu 


254 


I)E  CIIAKITATE. 


adosl  tlisposilio  sulVicions.  ut  charitas  aii- 
geatur  usijuo  ail  soxtum  gradum.  (\olorum 
iiujusmodi  augmoiitum  ost  pr.cmium  dobi- 
tum  ipsi  actui  ut  sox,  qui  modo  olicilur  ;  et 
sic  rotribuilur  pro  morito  acliis  pr;oson- 
lis.  non  voro  pio  morito  pr;ocodontium 
actuuiu  romissorum.  Ergo  actus  iulcnsus, 
inquom  do  novo  prorumpit  justus,  non  est 
dispositio  sullicions  ad  illud  augmontura, 
quod  aclibus  romissis  corrospondot,  el  de- 
betur. 

Apcriiur     Explicatur  hoc  :  elenim  aclus  intonsus 

"tIs"'^  iit  sox  solum  habet  adsquationom  cum 
gratia,  aut  charitate  ut  sex  ;  atque  ideo  so- 
ium  disponit  sunicienter.  cl  ultimo  ad  praj- 
dictum  augmontum,  non  vcro  ad  augmen- 
tum  majus.  Constat  autem,  quod  hujusmodi 
augmentum  est  prajmium  dobitum  ipsi  ac- 
tui  ut  sex  indopendenter  ab  actibus  rcmis- 
sis  pra^ccdenlibus.  I.icet  enim  pra;dicti  ac- 
tus  non  pra?cessissent,  nihilominus  posito 
aclu  ut  sex,  retribuerentur  totidem  gradus 
charitatis .  Ergo  pra?dictum  augmentum 
remunerat  quidem  acfum  ut  sex  pra^sen- 
tera.  non  vero  actus  remissos  prius  elicitos. 
Et  consequenler  augmenlum.  quod  actibus 
remissis  dcbetur,  non  tribuitur  justo,  cum 
elicit  actum  fcrventiorera. 
Emi-        19G.  Huic  arguraento  occurrit  Arauxo 

Arauio.  distinguendo  in  illo  actu  ut  sex  id  in  quo 
excedit  habitum,  nempe  duos  gradus ;  et  id 
in  quo  ipsi  adajquatur,  videlicet  gradus  ut 
quatuor.  (^uo  supposito  ait,  prajdictura  ac- 
tum  ratione  excessus  mereri  sirailera  ex- 
cessura  in  habitu,  ad  ipsumque  velut  no- 
mine  proprio  disponere  :  at  secundum 
quatuor  gradus,  in  quibus  habitui  prffiexis- 
tenti  ada;quatur,  non  disponere  noraine 
proprio  ad  hoc  ut  habitui  totidcm  gradus 
adjiciantur  ;  disponere  tamen  in  vi  actuura 
remissorura,  et  ut  virtus  ipsis  subordinata: 
et  consequenter  habitura  ut  quatuor  in  eo 
eventu  augori  usque  ad  gradum  deciraum  ; 
recipit  enira  duos  gradus  in  vi  actus  praj- 
sentis  ut  disponentis  nomine  proprio,  et 
alios  quatuor  gradus  in  vi  ejusdem  actus, 
utdisponit  tanquara  virtus  actuura  pra^ce- 
dentiura  remissorura. 

^r^Dri-  Cffitcrum  haec  responsio  doctrinalis  non 
iBo.  est,  sed  valde  voluntarie,  et  sine  funda- 
mento  procedit,  potcstque  efiicaciter  refelli. 
i^rimo;  nam  prajdictus  discurrendi  modus 
ideo  eligitur,  utsalvetur  quod  actus  remissi 
irremunerati  in  hac  vita  non  relinquan- 
tur  :  sed  nec  hoc  est  inconveniens,  nec  va- 
let  prajdicto  modo  vitari  :  ergo,.  etc.  Pro- 


batur  minor  qiu>ad  i)riinnra  partem;  nam 
actus  intonsus  ut  sox,  qiii  socuudum  qua- 
tuor  pradus  dicitiir  dispoiioro  ad  augmen- 
tum  ut  quatuor  aclibiis  romissis  dobitum» 
otiam  habol  valorom,  ol  morilum  ut  qua- 
tuor,  cui  siinilo  aiigmcnlum  dobolur;  et  ta- 
men  hoc  augmontum  non  Iribuitur  in  hac 
vita,  sed  scrvatur  rolribuondum  in  alia,  ut 
pra)dictus  .\ulhor  expressc  concedil  :  ergo 
non  est  inconvoniens,quod  idem  contingat 
in  augmenlo  corrospondcnti  aclibus  romis- 
sis.  Ex  ([uo  oliaui  palct  sccunda  minoris 
pars ;  nam  si  supponalur  praifuisso  plures 
actus  rcmissos,  vcrbi  gralia  quinque  actus 
ut  duo,  non  ropenditur  in  prajscnli  casu 
tanlum  augmcntum,  quantum  ipsis  debe- 
tur,  nempe  ul  decom,  sed  prascise  augmen- 
tura  ul  quatuor  :  ergo  id  quod  (etsi  minus 
rccte)  censelur  inconvenicns,  nequit  illo 
discurrendi  modo  vilari. 

107.  RefcIIilur  secumio,  et  urgentius  :  inm- 
quoniam  augraenlura  charitalis  non  exer- sccilndo. 
cetur,  nisi  posita  physica  dispositione  suffi- 
cieuti  ad  tale  augraoiUum,  atque  ideo  ca 
commensuralio  inler  augmentura,  ot  actum 
ad  iilud  disponentem  observanda  est,  quod 
gradus  augmcnti  iion  excedat  gradus  actus 
disponentis,  ut  §  pra^cedenti  staluimus,  et 
concedit  praidictus  Author  :  sed  ha)c  com- 
mensuratiosalvarinequit  in  eo  discurrendi 
modo  :  ergo  suslineri  non  valet.  F'robatur 
minor  :  nam  juxta  illura  dicendi  raodum 
in  casu  supra  posito  intensio  habitus  chari- 
tatis  esset  ut  dccein,  ut  explicuimus,  et  ille 
Author  intendit;  actus  aulem  disponens 
solum  esset  ut  sex  :  atqui  inler  actura  ut 
sex,  et  habitura  ut  decera  non  reperitur 
debila  coramensuratio,  ut  ex  se  liqtiet  : 
ergo,  etc. 

Nec  valet  dici,  illum  actum  esse  formali-Diruiiur 
ter  ut  scx,  et  virtualiter  ut  decera,  ob  su-  sLnis 
bordinationera  ad  quatuor  gradus  actuum^,|^"[y'}^ 
rcmissoruin,  qui  pra;cesserunt ;  ac  proinde 
posse  disponerc,  licct  ex  diversis  capitibus, 
ad  augmcntum  ut  decem.  Non,  inquam, 
hoc  valcl.  Tum  quia  falso  supponitur,  ac- 
tum  ut  sex  subordinari  actibus  reraissis 
pra^cedentibus  ;  niliil  cnim  plus.aut  rainus 
intrinsecc  habot  in  ordine  physico.  ac  si 
tales  actus  non  pra^cessissent.ut  facile  con- 
sideranti  constabit  :  ergo  non  rnagis  dispo- 
nit  physice,  ac  si  non  prajcessissent  illi  ac- 
tus.  Unde  raerito  supra  dixiraus,  istam 
sententiam  doctrinalem  non  esse,  sed  vo- 
luntariam  ;  confundit  enim  consideralio- 
nem  physicara,  et  moralem  ratione  dispo- 
sitionis 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


255 


sitionis,  et  meriti;  et  quod  unius  est,  defert 
alteri.  Tum  etiam,  quia  gratis  concesso, 
quod  actus  ut  sex  elicitus  post  duos  actus 
remissos  ut  duo,concurreret,  et  disponeret 
per  modum  virtutis  ipsis  subordinatae,  ni- 
hilominus  dici  non  valet,  quod  praedictus 
actus  ob  hanc  subordinationem  magis,  vel 
ad  plus  disponat,  quam  si  ipsi  actus  remissi 
essent  per  seipsos  physice  prassentes,  ut  ex 
se  constare  videtur  :  atqui  etiamsi  concur- 
,rerentsimul  duo  actus  ut  duo,  et  unus  ac- 
tus  ut  sex,  minime  tunc  daretur  dispositio 
physica  sufficiens  ad  augmentum  ut  decem  : 
ergo  actus  ut  duo  per  illam  subordinatio- 
nem  non  sortitur  munus  praedictae  disposi- 
tionis  ad  illud  augmentum.  Probatur  mi- 
nor,  quia  si  physice  loquamur  de  gradibus 
intensionis,  quatuor,  et  sex  non  sunt  de- 
cem,  sed  sunt  pra:;cise  quatuor,  et  sex,  et 
consequenter  non  disponunt  ad  augmen- 
tum  ut  decem  ;  sed  actus  ut  quatuor  dispo- 
nit  ad  augmentum  ut  quatuor,  et  actus  ut 
sex  disponit  ad  augmentum  ut  sex.  Quod 
ad  hominem  ,  et  in  sententia  communi 
Thomistarum  convincitur;  nam  si  post  ac- 
tum  ut  sex,  qui  disponit  ad  augm.entum  ut 
sex,  illudque  obtinet,  succedat  actus  ut  qua- 
tuor,  non  consequitur  augmentum  ut  de- 
cem,sed  relinquit  habitum  cum  intensione 
utsex,  eo  quod  actus  ut  quatuor  intensio- 
nem  non  addit  ex  parte  dispositionis  :  ergo 
pariter,  quod  actus  utquatuor  pra^cedat,  et 
postea  sequatur  actus  ut  sex,  non  facit 
quod  adsit  dispositio  intensior,  quam.  sex; 
ac  proinde  praedictus  actus  ut  quatuor,  sive 
pra^sens,  sive  futurus,  sive  connotatus  de 
praeterito,  non  pra^stat  quod  actus  ut  sex 
disponat,  nisi  ad  augmentum  ut  sex.  Si 
enim  pra^sens,  aut  futurus  non  auget  dispo- 
sitionem  intensive  formaliter,  aut  virtua- 
liter,  quo  fundamento,  dum  est  praeteritus, 
dicitur  illam  augere? 
^^{j|<^  198.  Praecedenti  responsioni  absimilis 
Kium.  non  est  alia,  quam  Ferre  ex  quodam  acu- 
Jun[or  tissimo  Thomista  refert,  et  cui  ipse  subs- 
Thmnis- cribit.  P^atetur  enim  habitum  charitatis 
non  augeri,  nisi  posita  suiricienti  disposi- 
tione  per  actum  ferventiorem.  sive  exce- 
dentem  latitudinem  habitus  praeexistentis. 
Sed  dicit  ad  hoc  sufficere  tantam  multitudi- 
nem  acluum  remissorum,  uteorum  gradus 
excedant  latitudinom  habitus;  ut  si  habons. 
charitatem  ut  sex  eliciat  quatuor  actus  ut 
duo,  asserit  ultimum  actum  ut  conjunctum 
prajcedentibus,  et  in  virtute  illorum  esse 
virtualiter  ferventiorem  habilu,  ct  dispo- 


nere  sufficienter  ad  ejus  augmentum  usque 
adoctavum  gradum. 

Sed  hic  dicendi  modus  absurdior  nobis ^'■*c'"- 
videtur  quam  prascedens,  et  eisdem  impu- 
gnationibus,  aliisque  manet  a  fortiori  obno- 
xius.  Tum  quia  si  actus  habitu  intensior 
non  potestin  virtute  actuum  pracedentiura 
disponere  ad  majus  augmentum,  quam  sit 
illud,  quod  eidem  actui  correspondet ;  multo 
minus  id  praestare  poterit  actus  remissus, 
Tum  etiam,  quia  omnes  illi  quatuor  actus 
ut  duo  sunt  physice  loquendo  ejusdem  ra- 
tionis,  atque  ideo  nullam  physicam  subor- 
dinationem  habent  inter  se  :  ergo  sine  fun- 
damento  dicitur,  quod  quartus  in  virtute 
prascedentium  disponit  physice  ad  mijus 
augmentum.  Tum  praBterea,  quia  si  habens 
gratiam,  et  charitatem  utduo,  eliciat  actum 
ut  duo,  non  ponit  dispositionem,  nisi  ad 
gratiam  ut  duo,  quam  jam  habet,  et 
proinde  nullum  recipit  augmentum  ra- 
tione  hujus  dispositionis  :  ergo  idem  di- 
cendum  est,  si  postea  eliciat  alterum  ac- 
tum  ut  duo,  et  sic  de  aliis,  licet  multipli- 
carentur  infinite.  Tum  insuper,  quia  etsi 
quatuor  actus  ut  duo  asquivaleant  in  aesti- 
matione  morali  actui  intensiori  ;  nihilo- 
minus  physice  loquendo  quatuor  ut  duo 
non  sunt  octo,  sed  sunt  pra^cise  quatuor  ut 
duo.  Sicut  etiam  licet  plures  species  infe- 
riores  adasquent  in  aestimatione  morali 
speciem  superiorem;  illam  tamen  non 
adaequant  physice  formaliter,  aut  virtuali- 
ter  :  licet  enim  plures  nummi  tanti  ha- 
beantur  quantum  ad  aBstimationem  mora- 
lem  ac  unus  equus  ;  nullo  tamen  modo 
adajquant  physice  ejus  perfectionem.  Cum 
ergo  hoc,  quod  est  disponere  physice,  per- 
tineat  ad  physicam  operationis  conditio- 
nem,  sequitur  actum  ut  duo,  tam  secun- 
dum  se  acceptum,  quam  ut  connotat  tres 
alios  actus  ut  duo  praecedentes,  non  posse 
proxime,  sive  sufficienter  disponere  ad 
idemmet  augmenfum,  ad  quod  disponeret 
actus  ut  octo,  si  eliceretur.  Tum  deniquo, 
nam  pra^diclus  modus  inventus  est,  ne  ac- 
tus  remissi  relinquantur  in  hac  vita  sine 
prajmio  augmenti  sibi  correspondentis  ; 
quod  inconvoniens  (si  ost),  minime  decli- 
nat.  Si  enim  postquam  homo  juxta  praedic- 
tum  dicendi  modum  consequutus  fuit  aug- 
mentum  ut  octo,  eliciat  tros  actus  ut  duo, 
et  non  plures.  pra^dicti  actus  nec  seorsim, 
necconjuncti  disponunt  ultimo,  ut  charitas 
augeatur  supra  octo  ;  siquidom  nullo  moda 
ada^quant  eam  latitudinem.  Et  ita  non  con- 


2^6 


DE  CMARITATK. 


soqminlur  iu  hac  vit.i  niigmontum,  qiio<l 
merontur. 
Confuta-  Confirmatiir  impugnaniio  simiil  iitram- 
traquf  qne  responsionom  :  qiioniam.  iit  jain  siipra 
'^^""  pondoravimiis,  prapsciiuiondo  a  modo  in- 
ilnondi  olTortivo  physico  in  liahitus  aug- 
niontum.  quom  habont  actus  naturalos,  et 
a  modo  infFaondi  olToctive  moraliter,  quem 
habent  habilus  supornaturales,  in  modo 
ooncurrondi  dispositivo  pliysice  obsorvanda 
osl  cadom  ratio  intor  utrosquo.  nisi  voli- 
mus  absque  fundamonto  procodore,  cum 
fides  non  docoat  oppositum.  In  naturalibus 
voro  actus  non  disponit  ad  majus  habitus 
augmentum  ;  quam  sit  intenlio  formalis 
ipsius  acfus.  Unde  actus  naturalis  ut  duo 
(sive  proecesserint  alii  actus  in  duo,  sive 
non),  tantum  disponit  ad  augmontum  habi- 
tus  ut  duo:  ot  actus  ut  quatuor  (sive  prx- 
coiserint  alii  aclus  remissi,  sive  non),  praG- 
cise  disponit  ad  augmontum  habitus  ut 
quatuor.  Ergo  idem  dicendum  est  de  acti- 
bus  supornaturalibus,  ot  de  augmento  ha- 
bitus.  quod  ipsis  corrospondet.  Idque  j^ra?- 
Forre.  cipueasseverarodebuit  Ferre,quiqua?st.  17, 
§  2.")  :  Falsixsimain,  et  a  hona  Mefaphysica 
extraneam  appollavit  opinionera  asseren- 
tium  habitus  acquisitos  augeri,  sive  intendi 
actibus  remissis.  et  addit  :  «  Neque  huic 
«  doctrinas  opponitur,  quod  per  actus  re- 
i!  missos  experiraur  raajorera  proraptitu- 
«  dinem  ad  operandum.  Quia  illa  major 
"  promptitudo,  cum  non  sit  ad  operandum 
«  actus  intensiores,  sod  tautum  remissos, 
«  nequit  arguere  habitus  pra?.\istentis  in- 
«  tensionem,  sed  ad  sumraura  raajorera 
«  firmitudinora  in  subjecto,  vel  conserva- 
a  tionem  pra?existentis  habitus.  Neque 
('  enim  a  posteriori  possumus  coUigere  fia- 
«  bitura  in  nobis  intondi,  nisi  ex  inclina- 
«  tione  ipsius  ad  actus  intensos;  hanc  au- 
«  lem  non  experitur  quis,  esto  se  exercoat 
«  in  actibus  remissis  :  non  ergo  asseverari 
«  potest  per  illos  physice  augeri  habitus.  » 
Quae  Philosophia  etiam  procedit  in  aug- 
raento  physico  habituura  supernaturaliura, 
et  in  actibus  ad  illud  physice  dispononti- 
bjs.  l'nde  prajdictus  Author  videtur  rainus 
consequenter  procedere,  cura  postea  (juvst. 
18,  §  3,  a  num.  30,  defendit  raodum  di- 
cendi  hactenus  impugnatum  circa  augmen- 
tum  habitus  supernaturalis  per  actus  for- 
raaliter  remissos.  Irao  cum  docet  actum 
remissura  in  virtute  aliorum  actuum  pra?- 
cedentium  remissorum  esse  virtualiter  in- 
tensiorem,  et  disponere  ad  habitus  super- 


naluralis  augmontum,  .\dvorsarios  ins- 
truit,  ut  oxj)lioont  qualitor  hahitus  naturalos 
possint  por  aclus  romissos  intondi. 

\W.  Noc  rofort  si  cum  hoc  Aulhore  oppo-   9'>i'- 
nas  nobis  aliqua  tostimonia  D.  Thom.  in  aMqna'^ 
quibus  ipsi  sullragari  vidotur.  Nam  in  pra^- fei^ij^lJ,"; 
sonti.  art .  0,  airirmat  quod  pcr  repetitioneni    ni.r 
actuuni  ejusjeni  ratiunis  crcscit  hahilitas  in 
justo  ad  auijmentum  charitatis.  (^uod  verifi- 
cari  non  potest,  nisi  posterior  actus  dispo- 
nat  non  solum  secundum  quod  formaliter 
habet.  sed  etiam  in  virtute  alterius  praece- 
dontis. 

Doinde  in  resp.  ad  2,  ut  explicet  qualiter 
augeatur  charitas,  utitur  exeraplo  gutta- 
rum  cavantiura  lapidem  :  constat  autem, 
quod  licet  omnes  gutta)  sint  ejusdem  ratio- 
nis;  nihilominus  ultima  in  virtute  prajce- 
donlium  cavat  lapidem  :  ergo  ex  mente  D. 
Thora.  licet  actus  sint  formaliter  remissi, 
et  ejusdera  rationis  ;  poterit  tamen  ulti- 
mus  in  virtute  pra?cedentium  disponere 
ultimo,  et  suiTicienter  ad  argumentum  cha- 
ritatis. 

Donique,  nam  hoc  duplex  disponendi  go- 
nus,  videlicot  por  actura  forraaliter  inten- 
siorera,  vel  per  actura  formaliter  rerais- 
sura,  inlensiorera  tamen  virtualiter  ob  su- 
bordinationem  ad  alios  actus  remissos  praj- 
cedentes,  palam  docere  videtur  in  1,  disp. 
17.  q.  2,  art.  .3,  ubi  ait  :  «  Quando  actus"^-  '^'''"- 
«  charifatis  proceditex  tota  virtute  haben- 
«  tis,  et  quantum  ad  virtulem  habitus  in- 
«  fusi,  lunc  unus  actus  disponit,  et  mere- 
«  tur  augmentura  charitatis,  ut  statim  fiat  : 
«  quando  autem  non  socundura  totara  vir- 
«  tutom  procedit  actus  ille,  tunc  est  ut  dis- 
«  positio  remota,  et  poterit  tunc  per  plures 
«  actus  pervenire  ad  augmentum  charita- 
«  tis.  ))  Idemque  asserit,  et  raagis  explical 
in  resp.  ad  I,  his  verbis  :  «  Non  eodera 
«  modo  se  habent  quilibet  actus  charitatis, 
«  eo  quod  unus  potesl  esse  magis  intensus, 
«  et  etiara  unus  potest  esso  disponens  in 
«  virtute  prajcedentiura.  » 

Hacc,  inquam,  testimonia  non  obstant.Qu.asfue- 
Et  priusquam  singulis  in  particulari  occur-  Thoma' 
ramus,  ob.servandum  ost  D.  Thom.  eis  lo-  *^*i"a^"' 
cis  non  versaro  difTicultatem  prajsentem,  ^-  Tho. 
quando   videlicet  conferatur    augmentum 
charitatis,  quodejus  actibus  remissis  debe- 
tur;  sed  explicare,  an  charitas  actibus  re- 
raissis,  ut  ex  articulorum  titulis  constat. 
Ad  quam  difficultatera  ipse  respondet,  cha- 
ritatera  nunquara  actu  augeri,  nisi  posita 
dispositione  sufTicienti  ad  tale  augraentum. 

T  t 


DISP.  V.  DUB.  IV. 


257 


.  Tho. 


Ut  autem  explicet,  quaa  sit  dispositio  suffi- 
ciens,  dividit  actus  in  remissos,  qui  videli- 
cet  non   adsequant  latiludinem   augmenti 
superaddendi ;  et  in  ferventiores,  qui  sci- 
licet  excedunt  latitudinem  habitus  prajexis- 
tentis.  Quo  supposito,  resolvit  actus  quos- 
libet  charitatis  disponere  ad  augraentum 
charitatis,   aliter   tamen,  et  aliter;    nam 
actus  remissi  disponunt  remote,  et  me- 
diate,  quatenus  disponunt  ad  hoc,  ut  homo 
eliciat  actum  ferventiorem  :  actus  vero  fer- 
ventiores  disponunt  ultimo,  et  proxime, 
sive  omnino  sufficienter,  quatenus  afferunt 
latitudinem  commensuratam  augmento  su^ 
peraddendo.  T.'nde  quando   ponitur  actus 
ferventior,  tunc  charitas  augetur  in  actu. 
Ha}c  est  in  summa  doctrina  Divi  Thoma? 
in  illis  locis,  ex  qua  nullo  modo  coUigi 
potest,  quod  sentiat  per  repetitionem  ac- 
tuum   remissorum,  etsi   nullus    intensior 
succedat,  disponi  hominem  sufficienter,  ut 
charitas  aclu  augeatur  ;  et  multo  minus, 
quod  augmentum  debitum  actibus  remissis 
conferatur  ad    positionem    actus    remissi 
ejusdem  rationis,  ut  connotantis  pra^teri- 
tos.  Sed  satis  evidenter  infertur  oppositum ; 
nam  D.  Thom.  reponit  omnes  actus  remis- 
sos  inler  dispositiones  remotas  ;  et  deinde 
exposcit  alium  ferventiorem  actum,  qui  ul- 
limo  disponat,  ut  augmentum  actu  fiat.  Ob- 
servat  autem  in  eisdem  locis,  quod  hic  actus 
ferventior   aliquando  elicitur   immediate, 
hocest,  sine  mediatione,  aut  praiparatione 
actuum  remissorum,  qui  pra^cesserint ;  et 
aliquando  elicitur  mediate,  id  est,  post  ali- 
quos  actus  remissos,  et  propterea  dicitur 
disponere  in  virtute  illorum.  Non  quia  ac- 
tus  remissi  aliquid  habituale  de  linea  cha- 
ritatis  produxerint;  sed  quia  dum  mens 
illos  elicit,  ab  exterioribus  divertit,  et  ad 
se  colligitur  :  quod  est  genus  aliquod  dis- 
positionis,  sive  habilitatis,  ut  in  ferven- 
tiorem  actum  prorumpat.  Nunquam  autem 
charitas  augefur,  nisi  posito  actu  ferven- 
tiori  ;  et  eo  posilo  augctur,  sive  actus   re- 
missi  pra^cesserint  sive  non. 
leriiur     200.  Quod  autem  ita  docoat  D.  Thom. 
ifen"/  constat  ex  eisdem  locis,  qui  nobis  objiciun- 
omK   *'^''"  ^^^  *"  prxsenti,  art.  6,  sic  ait  :  «  Non 
Tho. «  quolibet  actu  charitatis  actu  augetur  :  sed 
«  quilibet  actus  charitatis  disponit  ad  cha- 
«  ritalis  augmontum,  in  quantum  ex   uno 
«  actu  charitalis    homo  redditur  promp- 
«  tior  »  (modo  proxime  explicato)  «  ad  ite- 
«  rum  agendum  secundum  charitatem;  et 
«  habilitate  crescente  »  (eo  scilicet  modo) 


«  homo  prorumpit  in  actum  ferventiorem 

«  dilectionis,  quo  conatur  ad  charitafis  pro- 

«  fectum,  et  tunc  charilas  augetur  in  actu. » 

Minime    aufem  exigeret  S.  Doctor,  quod 

habilitas  cresceret,  et  quod  homo  in  actum 

ferventiorem  prorumperet,  si  ad  augmen- 

tum  charitatis  sufficeret  repetitio  actuum 

remissorum,   et  ejusdem  rationis,  ut  illo 

Author  intendit.  Et  in  loco  Sentent.  ut  ex- 

plicet,  qualiter  actus  disponant  ad  augmen- 

tum  charitatis,  utitur  exemplo  actuum,  qui 

ad  primum  esse  charitafis  disponunt,  et 

ait :  «  Quando  ergo  ita  est,  quod  homo  non  d.  Tho. 

«  habens  charitatem  ex  tota  virtute  boni- 

«  tatis  naturalis  sibi  indita^   movetur  ad 

«  charitatem,  tunc  unus  actus  disponit  cum 

«  ultima  dispositione,  ut  charitas  sibi  de- 

«  tur.  Quando  vero  non  secundum  totam 

«  virlutem,  sed  secundum  aliquid  ejus  pra^- 

«  paratur  ad  charitatem,   tunc  actus  non 

«  est  sicut  dispositio  ultima,  sed  remota,  et 

«  per  plures  actus  potest  pervenire  ad  dis- 

«  positionem  ultimam.  Similiter  dico  ex 

«  parfe  alia,  quod  quando  actus  charitatis 

«  procedit  ex  tota  virtute  habentis,  et  quan- 

«  tum  ad  virtutem  natura?,  et  quantum  ad 

«  virtutem  habifus  infusi,  tunc  unus  dispo- 

«  nit,   et  meretur  augmentum  charifatis, 

«  ut  statim  flat.  Quando  autem  non  secun- 

«  dum  totam  virfutem  procedit  actus  ille, 

«  tunc  est  ut  disposifio  remota,  et  poterit 

"  tunc  per  plures  actus  pervenire  ad  aug- 

«  mentum  charitafis.  »  Ubi  perspicuo  do- 

cet,  quod  sicut  nd  infusionem  charitatis,  ita 

ad  ejus  augmentum  dantur  actus  remote, 

et  actus  ultimo  prajparantes ;  et  quod  cha- 

ritas  nec  infunditur,  nec  augetur,  nisi  posito 

actu   ultimo  disponente.   Coiistat    aufem, 

quod  per  solam  repetitionem  actus,  qui  re- 

mote  disponit    ad  infusionem   charitatis, 

non   ponitur    formaliter,   aut    virfualiter 

dispositio  ultima  ad  talem  infusionem  re- 

quisita,  sed  necessario  concedendum  est, 

requiri  alium  acfum,  qui  sit  formaliter  per- 

foctior.   Qua  de  causa  licet  homo  eliceret 

mille  actus,  v.  g.   attritionis,  nec  omnes 

simul,  nec  ultimus  ut  subordinatus  prajce- 

denfibus,  esset  dispositio  ultima,  et  suffi- 

ciens  ad  infusionem  charitatis,  sed  solum 

disponerent  remote,   quatenus  hominem, 

dum  recte  utitur  prioribus  auxiliis,  aliquo 

modo  habilitarent  ad   cliciendam   perfec- 

tiori  auxilio  conversionem  in  Deum  ulfi- 

mum  fincm,  qua)  est  dispositio  simplicitor 

ultima  ad  gratiaj,  et  charitatis  infusionem. 

Ergo  pariter  per  repetitionem   aclus    re- 


DE  CIIAKITATE. 


Ocfurri- 
lor  lcsii 
muiiio. 


Explica- 
tor  sc- 
cuiiduiu 


niis^i  ut  duo.  qui  romolo  dispouit  ad  aug-  , 
montum  cliaritatis  ut  oclo.  non  ponitur  dis- 
positio  formalitor.  aut  virtualilor  ullinia, 
ct  suflicions  ad  aupmontum  diaritatis  ;  sed 
nocessarius  ost  alius  actus  formalitor  por- 
fcctior.  ol  tali  augmonto  commonsuratus. 
Et  consoquontor  quatuor  actus  ut  duo  nec 
simul  sumpti.  nec  ut  unus  aliis  subordina- 
lus.  disponunt  ultimo  ad  pracdictum  aug- 
mentuni,  sod  pnrcise  disponunt  remoto, 
quatenus  aliqualitor  hominom  habilitant, 
ut  prorumpat  in  actum  formalilor  forven- 
tiorom.  nonipe  ut  octo,  qui  liac  pra?cise  de 
causa  dicitur  actus  disponens  in  virluto 
praecedentium.  Et  ha?c  est  legitima  Divi 
Thoma^sententia  in  locis  citatis. 

201.  Inde  facile  constat  ad  testimonia, 
qua?  n.  199  objiciebantur.  Ad  primum  res- 
pondetur,  in  illo  articulo  non  reperiri  ea 
formalia  verba,  qua^  Kerre  diverso  charac- 
tere  exarat.  Esto  autem  reperirentur,  so- 
lum  significant  actus  remissos  disponere, 
aut  habilitare  ad  charitatis  augmentum, 
quatenus  disponunt,  et  habilitant  modo  su- 
pra  explicato.  ut  homo  prorumpat  in  ac- 
tum  forventiorem,  qui  est  dispositio  ul- 
tima.  et  commensurata  augmenlo  superad- 
dondo.  Minime  vero  significant  ipsos  actus 
remissos,  dum  alius  formaliter  forventior 
non  succedit,  disponere  ultimo  ad  pra^dic- 
tum  augmentum. 

Ad  secundum  respondetur,  argumentum 
cui  S.  Doctor  occurrit,  esse  hujusmodi  : 
cliaritas  augetur  sicut  virtus  acquisita  ge- 
neratur  :  sed  quiiibet  actus  virtuosus  ope- 
ralur  ad  generationera  virtutis  :  ergo  qui- 
libet  actus  charitatisoperatur  adcharitatis 
augmentum,  Quod  ita  diluit  :  ;<  Ad  secun- 
«  dum  dicendura,  quod  etiara  in  genera- 
('  tione  virtutis  acquisitae  non  quilibetactus 
«  complet  generationem  virtutis,  sed  quili- 
"  bet  operatur  ad  eam  ut  disponens;  et 
«  ultiraus  qui  est  perfectior,  agens  in  vir- 
«  tute  prajcedentiura,  reducit  eam  in  ac- 
«  tum,sicutetiara  est  in  multis  guttiscavan- 
«  tibus  lapidem.  »  IJnde  liquet,  falso  sup- 
poni  quod  exemplura  illud  guttarura  ca- 
vantium  lapidem  applicetur  immediate 
actibus  disponentibus  ad  augmentum  cha- 
ritatis;  applicatur  enim  actibus  generanti- 
bus  virtutem  acquisitam.  Quocirca  hoc  tes- 
timonium  merito  debet  in  Adversariura 
retorqueri,  quoniara  D.  Th.  eodera  modo 
discurritde  augmento  charitatis,  ac  de  ge- 
neratione,  et  augraento  virtutis  acquisitae  : 
ista  autem  non  augetur  per  actus  imper- 


foctos,  ot  remissos,  sod  solum  por  actus 
formalitor  intonsioros,  ut  ox  prajdicto  M\- 
thoro  vidimus/i.  198;  ergo  idom  diconduni 
est  do  diaritato.  Et  licet  exomplum  gutta- 
rum  appiicarotur  actibus,  quibus  charilas 
augolur,  solum  tonerot  in  hoc,  quod  sicut 
in  oxcavatione  lapidis  non  omnes  gutta} 
ultimo  disponunt,  sed  quasdam  pra^parant 
remote,  et  aliaj  magis  proxime,  et  uitima 
perficit  excavationem  :  ita  in  augmento 
charitatis  omncs  actus  disponunt  ultimo, 
sed  alii  valde  remoto,  et  alii  magis  pro- 
ximo;  quatenus  accodunt  ad  latitudinem 
augmenti  adjcquati,  et  ultimus  disponit  ul- 
timo  ad  tale  augmcntum.  Diflerentia  autem 
inter  illud  exomplura,  et  rem  pra^sentem 
consistit  in  hoc,  quod  guttaj  sunt  ejusdem 
raiionis,  secus  vero  actus  disponentes  ad 
augmentura  charitalis.  Et  ratio  hujus  difle- 
rentiaj  est,  quoniam  priores  gultaa  concur- 
runt  hunioctando,  et  mollillcando  lapidera, 
ad  quod  habent  suflicientera  vira,  et  pos- 
terior  gulla  polest  lapidora  ita  dispositum 
suo  pondere  concutere,  et  aliquam  partem 
ab  ipso  extrahere,  etsic  perficit  excavatio- 
nem;  nam  excavatio  lapidis  sic  dispositi 
non  excedit  vim  raolivara,  et  irapulsivara 
illius  gutta?,  ut  explicant  N.  Coraplut.  i«N.comp. 
lib.  de  Generat.  disp,  8,  quxst.  3,  num.  30. 
Ca^terura  actus  charitatis  remissi  nihil  in 
charitate  ponunt,.  et  aliunde  charitatis  aug- 
mentura  excedit  latitudinem,  ac  proinde 
vim  dispositivam  cujuslibet  illorum  :  unde 
licet  pryedicli  actus  sa^pius  repetantur,  non 
adest  dispositio  ad  augmontum,  nisi  actus 
formaliter  ferventior  succcdat,  sicut  pro- 
portionabiliter  in  augmento  habitus  ac- 
quisiti. 

202.  Dices  :  Divus  Thomas  in  prffidictORepiica. 
argumento  coraparat  augmentum  charita-^-  '^''^"- 
tisgenerationi  virlutis  acquisita?  :  sed  ac- 
tus  remissus,  si  repetatur,  suflicit  ad  vir- 
tulis  acquisita?  generationem,  slioquin  si 
ad  id  requireretur  actus  intensus,  seraper 
generarelur  virtus  intensa,  quod  est  ab- 
surdura  :  ergo  ad  augraentura  charitatis 
suiTiciunt  actus  remissi,  si  repetantur. 

Respondetur  negando  raajorem;  namsolutio. 
licet  argumentum,  cui  D.  Thom.  occurrit,  ^-  ^''°- 
utatur  ea  comparatione,  ipsetamende  illa 
non  curat,  sed  arguraentura  diluit  negando, 
quod  quilibet  actus  virtuosus  sufTiciat  ad 
generandam  virtutera  acquisitara ;  idque 
satis  erat  ad  veritatera  sua?  assertionis, 
nempe  charitatem  non  quolibet  actu  au- 
geri.  Ratio  autem  diflerentia^  inter  genera- 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


259 


lionem  virtutis,    et  augmentum  charitatis, 

imo  et  cujuslibet  alterius  habitus,  consistit 

m  eo,  quod  licet  actus  et  virtus   acquisita 

sint  ejusdem  rationis  quantum  ad  tenden- 

tiam    specificam  in  objectum,   et  possint 

etiam  convenire  in  modo  intensionis,   qua 

de  causa  habitus  naturalis   ut  duo  posset, 

quantum  est  ex  vi  liujus,  gonerari  per  pri- 

mum  actum  ut   duo  ;    nihilominus   virtus 

importat  quandam  firmitatem,  etimmobi- 

litatem,  quaj  imprimitur  non  per  unicum 

actum,  sed  per  plurium  repetitionem  ;  et 

ideo  unus  actus  ut  duo  non  generat   virtu- 

tem  ut  duo,  plures  autem  actus  ut  duo  gene- 

rantvirtutem  ut  duo;  quia  quod  non  gene- 

raretur,  non  proveniebat  ex  defectu  tenden- 

tia3  specifica^,  aut  modi  intensionis  in  actu  ; 

sedex  defectu  repetitionis,  quaj  firmaret  po- 

'^^^  tentiam,  utexponitD.  Thom.  1,  2,  rjuxst. 

r>l,  art.  3.   Caterum  augmentum   liabitus 

(sive  naturalis,  sive  acquisiti),  excedit  lati- 

tudinem   actus  remissi,  et  modum  in  eo 

repertum  :  unde   non  suflicit,  quod  idem 

actus  remissus   repetatur,  sed    requiritur 

perfectior  formaliter  actus,  qui  augmen- 

tum  in  modo  intensionis  ada^quet,  ut  satis 

aperte  docet  D.  Thom.  in  hoc  art.  6. 

Turri-      203.  Ad  duo  alia  testimonia,  qua^  ultimo 

litnlo-  l^^co  proponuntur,  constat  ex  supra   dictis 

"■'^-    num.  200,   quod  cum   D.    Thom.    asserit, 

■posseunum  actum   in  virtule   pra^ceden- 

tium  disponere  ad  augmentum  charitatis, 

non    significat  actum,  qui  sit  formaliter 

ejusdem   intensionis  physica^   cum    pra3- 

cedentibus,    sed    actum    formaliter    fer- 

ventiorem,  qui  dicitur  disponere  in   vir- 

tute  pra^cedentium,  quatenus  eis  pra^ceden- 

tibus,  mediantibus,  et  habilitmtibus,  elici- 

lur  modo  ibidem  explicato. 

§  ni. 

Ullima  condusio  duhium  dirccte  resolvens. 

ilia        201.  Dicondum  est   tertio,    augmentum 

Driio.  charitatis,  ({uod  ejus  actibus  remissis  cor- 

respondet,  debet  conferri,  perse  loquendo, 

in  primoglorificationis  instanti.  Sic  docent 

communiler  omnes  Authores    7ium.    185 

relati,  paucisexceptis,  ut   num.  217  vide- 

ibaiurbimus.  1'robatur  primo  ex  D.   Thom.   qui 

^Thf.  pro  collatione  prajdicti  augmenti  illamdu- 

T''o  rationem   non  obscure  designat   in  prxs. 

artic.  6,  in  resp.  ad  \,  et  in  1,  2,  quxst.  1 14, 

art.%  ad3,  ubi  afiirmat.  quod  sicut  quili- 

bet  actus  cha.^itatis  remissus  meretur  glo- 


riam,  ita  meretur  charitatis  augmentum, 
non  quidem  statim  reddendum,  sed  suo 
tempore  :  tempus  autem  retribuendi  quid- 
quid  meritis  debetur,  est  primura  glorifica- 
tionis  instans,  ad  quod  status  vis,  et  om- 
nia  merita  terminantur.  Et  in  addit.  ad  S^^-  Tho. 
p.  quxst.  93,  art.  3,  ha^c  habet  :  «  Princi- 
K  piumdistinctivum  mansionum,  sivegra- 
«  duum  beatitudinis  est  duplex,  scilicet 
«  propinquum,  et  remotum.  Propinquum 
«  est  diversa  dispositio,  quaserit  in  beatis, 
«  ex  qua  contingit  diversitas  perfectionis 
«  apud  eos  in  operatione  beatitudinis.  Sed 
«  principium  remotum  est  meritum,  quo 
«  talem  beatitudinem  consequuti  sunt. 
«  Primo  autem  modo  distinguuntur  man- 
«  siones  secundum  charitatem  patria^,  qua) 
«  quanto  in  aliquo  erit  perfectior,  tanto 
«  eumreddetcapacioremdivina^claritatis,» 
(non  caritatis,  ut  transcribunt  Joannes  a  Joa",  « 
S.  Thom.  Gonet,  et  alii)  «  secundum  cujus  Gonet." 
«  augmentum  augebitur  perfectio  visionis 
«  divinas.  Secundo  vero  modo  distinguun- 
«  tur  mansiones  secundum  charitatem 
«  via?.  »  Quibus  verbis  perspicue  tradit 
differentiam  inter  dispositionem,  et  meri- 
tum  in  ordine  ad  distinguendos  diversos 
gradus  gloriaB,  asseritque  actus  meritorios 
distinguere  remote,  charitatem  vero  patria; 
distinguere  proxime,  quatenus  disponit  ad 
recipiendum  majus  lumen  gloria}  (quod 
nominediviaa^claritatissignificat),  ac  pe- 
rinde  majorem  gratiam  eidem  lumini 
commensuratam.  Cumque  ista  gratia  sit 
pra^mium  correspondens  meritis,  qua^  re- 
motegloriam  distinguunt,  sequitur  gratia^, 
et  charitatis  augmentum  actibus  remissis 
meritoriisdebitum,  et  antea  non  redditum, 
retribui  in  patria(utiquein  primo  instanti, 
cum  ibi  non  sit  variatio  in  pra^mio  essen- 
tiali),  dependenter  ab  actu  ferventissimo 
charitatis,  in  quem  anima  tunc  prorumpit, 
sicut  a  dispositione  physica,  et  pra^dicto 
augmento  commensurata. 

203.   Deinde   probatur    ratione    :    quo-    Raiio 
niam  homini  perseveranti  in  gratia  infal-  ^^^^*; 
libiliter  confertur  pra^mium,  quod  mexuit     lis. 
de  condigno  :  sed  homo  per  actus  charita- 
tis  remissos  meruit  do  condigno  charitatis 
augmentum,  ut  supponimusex  diclis  dub. 
prxced.  Ergo  si  perseveret  in  gratia,   con- 
scquitur  infallibiliter  hoc  augmentum  :  at- 
qui  illud  non  consequitur,  cum  actus  re- 
missoselicit,  ut  vidimus  §  1,   nec  in  statu 
via3,  licet  eliciat  actus  ferventiores,  ut  do- 
claravimus  §  prxced.  Ergo  illud  con,seqiii- 


260 


OE  CHAKITATH 


tur  |io$t  lianc  vilam  :  orgo  in  primo  glori- 
ficatioiiis  instanti.  C.rtora  constanl  prajtor 
ultimam  consoqiionliam.  quajsic  probatur  : 
nam  idoo  homo  in  hao  vila  non  consoqui- 
tur  augmonlum  aclibws  romissis  dobilum. 
quia  nunquam  in  hac  vita  olicil  disposi- 
tionem  pli\sicamad  taloaugmonlum.  nom- 
I)oactum  charitatis,  qui  ad  illud  disponal, 
ot  novum  augnionlum  non  meroatur;  ubi 
onim  distinctum  augmontum  meretur  (quod 
sempor  conliiigif),  ad  illud  oliam  per  se 
disponit.  non  vero  ad  augmontum  debitum 
anterioribus  actibus  remissis,  ut  §  pr.Tced. 
doclaravimus.  Conslat  aulem,  quod  homo 
in  prirao  instanti  glorificationis  prorumpit 
in  aclum  forvenlissimum  charitatis,  qui  ex 
una  parte  novum  augmontum  non  mere- 
tur,  siquidem  status  merendi  finitur  per 
mortem,  u\tracl.  IG.  ilisp.  1,  duh.  4,  sta- 
tuimus;  etex  alia  parte  disponit  physice 
ad  totam  gratiam,  qua?  omnibus  actibus  de- 
betur,  siquidem  ipsi  commensuratur.  Ergo 
homo  in  primo  glorificationis  inslanti  con- 
sequitur  illudgratiaj.  et  charitatis  augmen- 
tum,  quod  actibus  remissis  debetur. 
conCr-  Confirmatur,  quia  admissa  etiam  opi- 
™ '"■  nione  illorum  Authorum,  quos  §  prxced. 
irapugnavimus,  adhuc  necessario  conce- 
dendum  est,  aliquos  actus  ferventiores  dis- 
ponentes  ad  augmentum  actibus  remissis 
debitum,  non  consequi  in  hac  vita  omno 
illud  charitatis  augmentum,  quod  ipsis  de- 
bctur,  ob  defectum  videlicet  physicas  com- 
r.iensurationis  cum  toto  augmento,  ut  os- 
tendimus  num.  196  et  198,  et  concedit 
Aranxo.  Arauxo  loco  citato,  §  Ilinc  colliqo.  Ad  hu- 
jusraodi  autem  augmentum.  et  prasmium 
conferendum  non  potest  designari  aliud 
aptius  tempus,  quam  primum  instans  glo- 
rificationis,  cum  ineo  eliciaturactuschari- 
tatis  valde  fervidus,  ctqui  gratioj  omnibus 
meritis  debitic  commensuratur.  Ergo  sicut 
in  eo  instanti  confertur  augmentum  illud, 
quod  vel  aliquibus  actibus  remissis,  vel 
aliquibus  gradibus  actus  ferventioris  de- 
bebatur,  ut  relati  Authores  discurrunt  : 
ita  in  noslra  sententia  totum  augmen- 
tum  omnibus  actibus  remissis  debitum, 
et  cujus  nihil  in  hac  vita  collatum  fuerat, 
retribuitur  in  primo  glorificationis  mo- 
mento.  Adest  quippe  in  eo  instanti  ferven- 
tissimus  charitatis  actus,  qui  ex  una  parte 
non  meretur  distinctum  augmentum,  nec 
ad  illud  disponit ;  et  ex  alia  commensura- 
tur  physice  cum  toto  augmento,  quod  acti- 
bus  remissis  debetur. 


20t>.  Objicios  :  actus  cliarilatis  elicitus  (Miirr- 
in  primo  glorillcalionis  inslanli  supponil 
totam  graliam,  ol  gloriam,  siquidom  regu- 
latur  por  visionom  boalincam  ;  non  onim 
rogulari  valot  per  fidcm,  qu;e  visione  jam 
j)ra3^onti  evacuatur  :  orgo  noquit  disponere 
physico  ad  gralio  augmentum.  Probatur 
con.sequontia  ;  nam  disi)ositio  physica  de- 
debol  pr;Dcedore  formam,  ad  quam  dis- 
l)0nit. 

Hospondetur  nogando  consequontiam  ,  Oiiuiiur. 
nulla  quippe  repugnantia  est  in  eo,  quod 
ille  actus  supponattotamgraliam  ingenero 
causa}  ofiicientis.el  formalis,  etquod  ipsam 
pra^codat  in  genorocausa!  dispositiv;c ;  nam 
causai  mutua3  sunt  causa).  et  in  diversis 
innuondi  generibus  se  pra2cedunt  :  sicut 
calor,  qui  dimanat  a  forma  ignis,  disponit 
materiam  ad  ejus  recoptioiiem  ;  et  sicut 
actus  contritionis  procodcns  a  gratia  justi- 
ficante.  cum  primo  infundilur,  ad  eandem 
gratiam  disponit,  ut  fuse,  ct  ex  profosso 
cxplicuimus  tract .  15,  dif<p.  3,  dub.  4,  per 
totuin. 

207.  Diximus  in  assertione.  augmentum  Limiia- 
debitum  actibus  romissis,  confcrri  per  .^''cxpVica- 
loqucndo,  i\\  primo  glorificationis  instanti  •.'"[y*'-^' 
quia  per  accidens  coiilingere  potest.  quod 
couferatur  ante  illud  instans.  Et  ratio 
utriu.squG  partis  est,  quia  justus  statim  post 
mortem  assequitur  per  se  loquendo  beati- 
tudinem;  statui  quippe  via?  immediate  per 
se  loquendo  succedit  tcrminus  gloria),  in 
quem  juslitia  viatorum  coliimat.  Et  quii 
ubi  anima  primum  assequitur  gloriam. 
elicit  actumcharitatis  ferventissimum,  toli 
gratiao,  qua)  meritis  debclur,  commensura- 
tum,  atque  ideo  physice  disponontem  ad 
talem  gratiam  propterea  duratio,  iu  qua 
per  se  loqucnlo  rotribuitur  augmentum 
gratiaB  debitum  actibus  remissis,  cst  pri- 
mura  glorificationis  momentum. 

Solet  taraen  por  accidens  contingerc, 
quodaniraaiii  puigatoriodetiiieaturquous- 
que  detesteturcuncta  venialia,  quorum  raa- 
culas  non  exuerat  ante  raortem,  et  subeat 
oranera  poonara  debitara  peccatis  gravibus, 
et  levibus,  pro  quibus  non  satisfecorat  in 
hac  vita.  Et  probabilissimum  nobis  vide- 
tur,  quod  anima  in  Purgatorio  cxistcns 
eliciat  actus  charitalis  satis  forvidos,  et  qui 
sufTicienter  disponant  ad  augraentum  debi- 
tura  acfibus  reraissis,  quos  in  vita  elicuerat. 
Nara  ex  una  parte  peccata  venialia  diluun- 
tur  in  purgatorio  per  hoc,  quoi  aniraa 
eliciat  actum  charitatis  eisdem  peccatis  re- 
pugnantem 


Disp.  V,  dt;b.  IV. 


2C1 


Tho.  pugnantem,  ut  expresse  tradit  D.  Thom. 
guxst.  7,  de  Malo,  art.  1 1,  in  corp.  et  ad  9. 
Ad  quod  oportet,  quod  praedictus  actus  sit 
satis  perfectus,  et  fervens.  Praesertim  cum 
anima  in  eo  statu  non  habeat  ea  impedi- 
menta,  quibus  in  hac  vita  a  fervore  chari- 
tatis  retardari  solet.  Ex  alia  vero  parte 
praedictus  actus  nonmeretur  novum  gratiae 
augmentum,  quia  ut  tradit  S.  Doct.  loc  cit. 
post  hanc  vitam  non  est  status  merendi. 
Cum  ergo  talis  actus  sit  satis  fervidus, 
possitque  augmento  debito  commensurari, 
etaliunde  non  merealur  novum  augmen- 
tum,  ad  quod  intimius  disponat,  nihil  illi 
deficere  videtur,  ut  habeat  prapcisam  ratio- 
nem  dispositionis  physicae  sufiicientis  ad 
augmentum  debitum  actibus  elicitis  in  hac 
vita.  Et  quia  non  ob  aliam  rationem  sus- 
pendebatur  hujusmodi  augmentum,  nisi 
ob  defectum  physicaa  dispositionis,  sequi- 
tur  quod,  hac  in  purgatorio  exhibita,  sta- 
tim  ibidem  augmentum  fiat.  Quod  ad  mi- 
nus  verificari  debet  de  aliqua  augmenti 
parte ;  nam  incredibile  nobis  apparet,  quod 
animae  in  purgatorio  non  eliciant  actus, 
charitatis  ferventiores  illis,  quos  in  hac 
vita  eliciebant,  ethi  actus  sufficienter  dis- 
ponunt  ad  partem  augmenti. 

'•»•  208.  Ex  quibus  ulteriuscolligimus,  quod 
licet  augmentum  debitum  actibusremissis, 
conferatur  per  se  loquendo  in  primo  glori- 
ficationis  instanti,  et  per  accidens  in  pur- 
gatorio  ;  nihilominus  frequentius,  et  ut  in 
plurimum  potius  in  purgatorio,  quam  in 
primo  ingressu  gloria?  tribuitur.  Quoniam 
licet  detentio  anmiarum  in  purgatorio  sit 
per  accidens,  nihilominus  est  frequentior  ; 
rarissima^  quippo  sunt,  quao  in  morte  nihil 
purgandum,  nihil  exsolvendum  habeant, 
et  gloriam  immediate  assequantur  indepen- 
denlera  purgatorio.  Ibidem  autem  magis, 
aut  minus  detentrcse  disponent  ad  susci- 
piendum  augmentum,  ut  proxime  diceba- 
mus.  Nec  insolens  est,  quod  ea  quae  sunt 
per  accidens,  contingant  in  pluribus,  ut 
defectus  morales  evincunt. 

§  IV. 

llefertur  opinio  privvi}  asscrtioni  contraria. 
ior 

i"a        209.  Prima  sentontia  nobis  adversa  do- 

'os'"  fendit  charitalom  statim   augeri  quolibet 

actu  remisso,  ac  proindo  ejus  augmentum 

actibus  romissis  debitum  conferri,  ubi  pri- 

mum  ipsi  actus  eliciuntur.  Sic  sentiunt  15. 


Albertus  in  4,  dist.  17,  art.  10,  Gabriel  ibi-D.Aib. 
dem,  quxst.  4,  art.  2,  dub.  2,  et  in  4,  (/«5?.  ^MaJo^ 
14,  qusest.  3,  art.  3,  dub.  3,  ubi  Major  dist.^l^f^^^- 
22,  quxst.  1,  Almainus  tract.  2,  moral.  cap.  suar.  ' 
11  et  12,  Corduba  lib.  I,  quTst.  9,  Suarez  3  l^^§^^ 
part.  disp.  18,  sect.  2,  concl.  2,  et  in  re/ec^  ^^^'^(|,er. 
de.reviviscentia  merif.  disp.  2,  sect.  3,  Vas-Hurtad." 
quez  1 ,  2,  disp.  220,  cap.  5,  Lorca  in  pncs.  ^^stiilo. 
disp.  16,  memb.  2.  Malderus  concl.  4,  Torres 
disput.  68,  dub.  4.  Hurtado  disput.  2,  difp- 
cull.  9.  Castillo  disput.  3,  qu,vst.  7,  part.  2, 
et  alii  plures. 

Probatur  primo  ex  Concil.  Trident.  sess.  rrimum 
6,  cap.  10,  ubi  hasc  habet  :  «  Sic  ergo  justi-  minftum. 
«  ficati,  et  amici  Dei,  ac  domestici  facti,  C"-?- 

,        .  .        .  Trid. 

«  euntes  de  virtute  in  virtutem,  renovan- 
«  tur,  ut  Apostolus  inquit,  de  die  in  diem, 
«  hoc  est,  mortificando  membra  carnis  sua?, 
«  et  exhibendo  ea  arma  justitiaa  in  sancti- 
«  ficationem  per  observationem  mandato- 
«  rum  Dei,  et  EcclesiaB  in  ipsa  justitia  per 
«  Christi  gratiam  accepta,  cooperante  fide 
«  bonis  operibus ,  crescunt,  atque  magis 
«  justificantur ,  sicut  scriptum  est  :  qui 
«  justusest,  justificetur  adhuc.  Et  iterum  : 
«  Ne  verearis  usque  ad  mortem  justificari, 
«  etc.  ))  Et  conformiler  ad  hanc  doctrinam 
diffinit  canon24:  «  Si  quisdixerit  justitiam 
«  acceptam  non  conservari,  atque  etiam 
«  augeri  coram  Deo  per  bona  opera,  sed 
«  opera  ipsa  fructus  solummodo,  et  signa 
«  esse  justificationis  adeptae,  non  autem 
«  ipsius  augenda^  causam,  anathema  sit.  » 
Quibus  locis  determinat  Concilium,  nos- 
tram  justitiam  augeri  per  bona  opera,  nulla 
adhibita  restrictione  ad  sola  opera  inten- 
siora,  sed  universa  comprehendens,  sive 
sint  intensa,  sive  remissa.  Ergo  posito  quo- 
libet  actu  meritorio,  quantumvis  remisso, 
statim  nostra  justitia  augelur. 

Nec  valet  Concilium  exponi  de  justitia 
actuali  consistente  formaliter  in  ipsis  bo- 
nis  operibus,  ut  quidam  ausi  suntinterpre- 
tari :  tum  quia  loquitur  expresse  de  justitia 
accepta  per  gratiam  Christi  ;  quod  non  ita 
proprie  intelligitur  de  actibus,  qui  potius 
dicuntur  per  gratiam  Christi  fieri,  quam 
accipi.  Tum  quia  asserit  juslitiam  accep- 
tam  conservari,  et  augori  per  bona  opera, 
tanquam  per  causam  ;  quod  verificari  non 
posset.si  justitia,  de  cujus  incremento  agit, 
consisleret  formaliler  in  ipsis  operibus.  Lo- 
quitur  ergo  de  gratia  hibituali,  quaj  cst 
forma  justificans,  et  radix  charitatis. 

Kespondetur  concedendo,  quod  justitiaDiiuitur. 
habitualis,  quam  pracstat  gratia,  augealur 


I)K  CHARir.\  TK 


Secnn- 

SUIUMI- 
lUlM. 


ConOr- 
maiio 
ir>ma. 


Coofir- 

maiio 

secunda 


quolibet  oporo  bono.  ut  ronciliiim  diiruut. 
.•\d  quani  voritaloni  salvnndani  non  roqui- 
rilur  doterniinate,  quod  pratia  augentur 
^tatini  physico  suscipiondo  novum  modum, 
aut  gradum  physicuni  intiMisionis  ;  sod  suf- 
ficit  vol  sic  augori.  iiuando  actus  morilorii 
sunt  intonsioros;  vol  augori  moralitor  prop- 
tor  accoptationom,  ot  jus  ad  majorom  glo- 
riam.  quando  actus  sunt  remissi.  Kadem 
enim  gratia  porsisfons  sub  oodem  physico 
intensionismodo.si  oliciatopus  moritorium 
romissum,  fit  moraliter  niajor  in  csse  gra- ' 
tij?  ;  quia  roddit  liominom  magis  acceplum 
o!)  novum  titulum  ad  consoqucndum  suo 
tomporo  aliquod  ipsius  gratia?  augmontum, 
ol  majorem  gloriam.Unde  indemnis  salva- 
tur  voritas  dininita  a  Concilio  :  nam  homo 
porquapcunquebona  operacrescit  in  juslitia 
accepta,uno  ex  duobus  modis  relatis,nempe 
physice,  aut  sallom  moraliter. 

•210.  Scd  contra  insurgunt  Adversarii.et 
sit  secundum  argumentum  ,  quia  nequit 
gratia  augeri  moraliter ,  quin  augeafur 
physice  :  ergo  si  posifo  quolibet  actu  re- 
misso  augotur  moraliler,  del)et  parifer  phy- 
siceaugeri.  Probatur  anfecedons  :  tumquia 
gratia  dicifur  augeri  moraliter,  quatenus 
imporfat  jus  ad  majorem  gloriam  :  sed 
quodgratia  pr.Tsfet  jus  ad  gloriam.est  pra3- 
dicatum  ejus  physicum,  et  infrinsecum  : 
crgo  idem  ost  in  gratia  augeri  moraIifer,et 
augeri  physice.  Tum  etiam.  quia  eo  ipso, 
quod  gratia  crescat  moraliter,  reddit  homi- 
nem  magis  acceptum  Doo,  ut  terminet  ma- 
gis,  aut  majorera  Dei  amorem  :  sed  grafia 
pcr  suam  intrinsecara  enfitafem  habet  red- 
dere  hominem  Deo  accepfum ,  illumque 
consfituere  in  esse  termini  divini  amoris  : 
ergo  cum  grafia  crescit  moralifer,  augetur 
ctiam  quoad  infrinsecam  enfitatem. 

Confirmatur  primo  :  nam  esfo  jus  ad  glo- 
riam  difierref  aliquo  modo  ab  entitato  gra- 
ti;c,  nihilominus  consequifur  pracdictara 
enfifatem  ut  radicem,  et  rationem  fundandi 
tale  jus  :  ergo  fieri  non  potest,  quod  inva- 
riata  physica  entitafe  gratiaj,  augcatur  jus 
ad  gloriam.  Sicut  quia  intelligibilitas  con- 
soquitur  immaterialitafem,  fieri  non  valet, 
quoJ  aliquid  sit  magis  infelligibile,  quam 
immateriale.  Kt  sicut  quia  albedo  est  ratio 
disgrogandi  visum,  non  pofest  corpus  esse 
magis  disgregafivum,  quara  albura. 

Confirmatur  secundo,  quia  si  per  actus 
remissos  augeretur  gratia  moraliter  in  esse 
gratiae,  et  non-augeretur  physice,  etsecun- 
dum  entitatem,  sequeretur  quod  supposito 


actu   romisso,  nunqnam  darelur  commen 
suratio,  el  jociualitas  intor  gratiam  sump- 
tam  moralifer;  quod  tamen  videtur  absur- 
dum. 

211.  Ad  roplicani,  ot  argunionlum  res-n,-,iirri 
pondelur  nogando  auiocodous;  nam  aug- '!li',.''„''io" 
mentuni  pliysicum  grali;r  attonditur  for- 
malilor  ponesejus  oititatom.  et  gradus,auf 
modosintousionis;  augmentum  autom  mo- 
rale  supra  enlilatom  grafio  addit  actus 
meriforios.  Primum  illud  convenit  gratia^ 
iramedialo.quatonus  esf  participationatur.T^ 
divina},  ct  stupsa  conslituit  nos  filios  Doi 
cura  exigonlia  physica  gloriae  ut  ha-rodita- 
tis;  postorius  vero  convenit  immediate, 
idest  mediis  actibus,  quatenus  eos  eliciens 
fundat  jus  morale  ad  gloriara  ut  praDraium. 
NuIIa  autem  esf  repugnantia  in  eo,  quod 
invariatQ  physica  ontiiafe  gratiae,  multi- 
plicentur  actus  moritorii,  Kt  ideo  fieri  v;i- 
let,  quod  gratia  pliysico  non  crescal.  et  ta- 
men  augeafur  moralilor;  sive,  et  in  idem 
redit,  quod  moraliter  considerata  excodat 
seipsam  physice  sumptam.  Quod  declarari 
valot  tum  oxemplo  grati;c  Christi  Domini, 
qua)  physice  sumpla,  et  quoad  gradus  inlen- 
sionis  est  finifa  ;  cf  famcn  considerata  rao- 
raliter  socundum  dignitatcm,  quam  habcf 
a  Verbo,  ut  sit  principium  infiniti  moriti, 
et  infinita)  satisfaclionis,  est  infinila,  ut 
frcquentcr  docent  Thcologi  cum  D.  Thom.'^-  "^'''^ 
3/).  fiH.Tst.  7,  art.  II.  Tum  exemplo  acfus 
meritorii,  qui  potost  moraliter  consideratus 
excedere  seipsum  physice  acceptum,  ul  con- 
tingit  quofies  pcrmanens  sub  eodcm  phy- 
sico  intensionis  modo  suscipit  majorem  va- 
lorem  moralem,  vel  ob  conlinuationem,  vel 
ob  aliam  circumstantiam  exfrinsecam,  ut 
club.  pnrccd.  nuin.  41,  exposuimus.  Tum 
denique  in  ipsa  gratia,  qua)  pofest  es.so  ma- 
jor  physico,  quam  moralitcr,  ut  conlingit 
cum  augotur  infra  sacramcntum  ;  nam  su- 
pra  id,  quod  noslri  actus  merentur,  et  ips:i 
gratia  eis  mediantibus  fundat,  conferfur 
aliquod  augmentum  ex  opere  operato.  Sic 
orgo  vice  \  trsa  fieri  potest,  quod  sit  rainor 
pliysice,  quam  moraliter 

Ad  primara  autcm  probafionem  in  con-^j^a^^i^^lj 
trarium  patct  ex  mododictis  ;  nam  duplex  ilroha' 
jus  ad  gloriam  distinguendum  esf  in  gratia:  "'""'^'" 
aliud   vclut  physicum,  consequens  iramc- 
diate  ejus  naturam,  et  respiciens  gloriam 
ut  ha^reditatem ;  et  istud  est  prorsus  intrin- 
secum  gratia^,  et  indistinctum  ab  ejus  enti- 
tate;  unde  nequit  gratia  in  hoc  juro  cres- 
cere,  quin  physice,  et  secundum  enfitatem 
augeatur : 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


263 


iluftur 
)rim3 
X)nfir- 
matio. 


ccurri- 
nr  se- 


augeatur  :  aliud  vero  est  morale,  quod  fun- 
datur  immediate  in  aclibus  bonis  a  gratia 
procedentibus,  et  respicit  gloriam  ut  debi- 
tam  per  modum  pra^mii,  et  coronas ;  et  istud 
non  est  omnino  intrinsecum  gratia^,  nec  ab 
ea  prorsus  indistinctum,  cum  concernat 
actus  ab  ea  diversos  ;  et  propterea  valet 
gratia  secundum  hoc  jus  augeri,  quin  actu 
crescat  secundam  entilatem.  Juxta  quas 
distinguendo  pra^missas  neganda  est  abso- 
luteconsequentia. 

212.  Ad  secundam  etiam  constat:  nam  ut 
liomo  dicatur  terminare  majorem  Dei  di- 
lectionem,sufricit  quod  Deus  ipsi  impertia- 
tur  auxilia  ad  eliciendum  actus  meritorios, 
et  quod  ipsum  acceptet  ad  majorem  gratiam, 
et  gloriam  ipsis  actibus  debitam,  et  suo 
tempore  dandam,  licet  gratia  habitualis  ac- 
tu  non  augeatur  physice.  Verum  quidera 
est,  quod  quia  gratia  hoc  modo  solum  mo- 
raliter  crescit,  solum  denominat  hominem 
moraliter  magis  acceptum  Deo,  et  termi- 
nantem  majorem  Dei  dilectionem  moraliter 
consideratam;  quia  Dei  amor  non  producit 
actu  terminum  potissimum,  qui  est  entitas 
gratiffi,  aut  physicum  ejus  augmentum;  sed 
solum  ordinat  hominem  ad  majus  bonum, 
quod  aliquando  physice,  et  exercite  tribuet. 

Ad  primam  confirmationem  respondetur 
ex  proxime  dictis,  quod  jus  morale  ad  glo- 
riam  ut  pra^mium  non  sequitur  immediate 
ad  gratiam  solitarie  sumptam  ;  sed  conse- 
quitur  mediate,  et  quatenus  concernit  actus 
meritorios.  Et  quia  stante  eadem  physice 
gratia,  possuntactusmeritorii  multiplicari, 
propterea  fieri  valet,  quod  non  crescente 
gratia  physice,  augeatur  jus  ad  gloriam  ut 
coronam.  Per  quod  patet  ad  exempla  in 
contrarium  adducta ;  nam  intelligibilitas 
sequitur  ada^quate  immaterialitatem,  et  vis 
disgregandi  visum  sequitur  immediate  na- 
turam  albedinis ;  et  ideo  non  potest  aliquid 
esse  magis  intelligibile,quam  immateriale; 
aut  magis  disgregativum,  quam  album. 
Oppositum  autem  accidit  in  nostro  casu,  ut 
jam  explicuimus. 

Ad  secundam  respondemus,  nullum  esse 
inconveniens,  quod  supposita  elicientia  ac- 
tuum  remissorum  non  detur  in  hac  vita 
ffiqualitas,  autcommensuratio  intergratiam 
sumptam  physice,  efconsideratam  mora- 
liter;  sive,  et  idem  est,  inter  entitalem  gra- 
tia^,  et  jus  meritorium  ad  gloriam  ut  pra)- 
mium.  Sicut  inconvenions  non  est,  quod 
gratia  Christi  sumpta  physice  non  sit  ajqua- 
lis  sibi  ipsi  ut  considerata;  moraliter,  sed 


infmite  excedatur.  Et  sicut  non  est  absur- 
dum,  quod  supposito  augmento  gratia?  per 
sacramenta,  jus  meritorium  non  sit  a^quale 
gratiffl  physice  sumpta?,  sed  ab  ea  exceda- 
tur;  semper  enim  in  sacramentis  plus  reci- 
pimus,  quam  mereamur.  Qua?  omnia  pos- 
sunt  magis  confirmari  exemplo  actus  vitii; 
nam  per  quemlibet  actum  peccaminosum 
fit  homo  moraliter  pejor,  et  habet  reatum 
ad  majorem  poenam  ;  et  nihilominus  non 
perquemlibet  actum  malum  augetur  inten- 
sive  physice  habitus  vitiosus  ipsi  corres- 
pondens,  sed  ad  summum  extensive. 

213.  Arguitur  tertio  :  quia  meritum  deTert^uni 
condigno  infallibiliter  consequitur    prse- menrum. 
mium  sibi  debitum  :  sed  actus  charitatis, 
quantumvis  remissi,  merentur  aliquod  cha- 
ritatis  augmentum,  ut  dub.  prxced.  statui- 

mus  :  ergo  infallibiliter  consequuntur  pra- 
dictum  augmentum.  Pra^sertim  cum  pra^- 
dictum  augmentum  non  sit  incompossibile 
cum  actibus,  et  statu  via3,  sicut  accidit  in 
gloria.  Per  quod  tacita  responsio  prasclu- 
ditur. 

Respondetur  concedendo,  quod  meritumSoimio. 
decondigno,  si  perseveret,  consequatur  in- 
fallibiliter  suum  pra^mium.  Ex  hoc  autem 
solum  infertur,  quod  justus,  si  perseveret, 
non  defraudabitur  illo  charitatis  augmen- 
to,  quod  actibus  remissis  correspondet;  mi- 
nime  vero,  quod  illud  statim  assequatur. 
Et  ratio  est,  quoniam  justus  non  meretur 
de  condigno,  ut  illud  augmentum  innatu- 
raliter  fiat,  sed  meretur  illud  ut  exercen- 
dum  connaturaliter,  et  dependenter  ab  aliis 
causis,  a  quibus  illud  naturaliter  dependet. 
Inter  alias  autem  causas  recensetur  dispo- 
sitio  physica  ultimo  sufficiens  ad  tale  aug- 
mentum,  ut  supra  vidimus  duh.  2.  Unde 
justus  non  meretur  augmentum  ut  confe- 
rendum  sine  hac  dispositione,  sed  ut  dan- 
dumquando  ipsa  adfuerit.  Cum  ergo,  dum 
operatur  remisse,  ha;c  ultima  dispositio  non 
adsit,  ut  §  1  explicuimus,  nequit  quandiu 
remisse  operatur,  consequi  illud  augmen- 
tum,  quod  eisdem  actibus  romissis  corres- 
pondet  ut  praomium.  Sicut  enim  meretur 
gloriam,  et  tamen  non  merelur  quod  detur 
in  statu  via^,  nec  quod  ipse  status  via^  sta- 
tim  finiatur;  sic  meretur  augmentum  gra- 
tia; ;  sod  non  merelur  quod  detur  sine  dis- 
positione-physica,  nec  quod  ipsa  dispositio 
statim  adsit,  sed  utrumque  merotur  utsuo 
dobito  tompore  reddendum. 

214.  Sed  contra  hanc  responsionem  ob- Kepiica?. 
jicies  priino  :  nam  ex  ea  sequitur,  actus 


304 


DE  CilAKlTATE. 


roniissos  diconJos  esso  nierita  mortificata, 
qiiod  esl  absiirduni.  rrobatur  sequela;  nam 
illud  opus  dicitur  meritum  mortificatum, 
qwod  licet  babeat  valorem  sulVicientem,  im- 
peditur  tamen,  ne  pr;vmium  asseqiialur, 
ut  patet  in  operibus  bonis,  qnx  per  sequens 
peccatum  inpediuntur  :  sed  actus  remissi 
impediuntur  per  defectum  dispositionis 
physica^,  quam  dicimus  neccssariam  ad 
augmontum  consoquendum  :  ergo  dicendi 
sunt  morita  mortificata  rcspeclu  talis  aug- 
menti.  Sfcurulo.  quia  coUatio  prccmii  de 
coudigno  non  impeditur,  nisi  per  obicem 
peccati  :  scd  dcfectus  fervoris  in  actu  meri- 
torio  non  ost  obex  peccati,  ut  ex  se  liquol  : 
ergo  per  solum  defectum  fervoris,  sive  in- 
tonsionis  in  actu  ncquit  impediri  augraen- 
tum  cbaritatis,  quod  ipsi  debetur  tanquam 
merito  do  condigno.  Tertiu,  quia  actus  cha- 
ritatis  ut  sex  non  ost  minus  meritorius  in 
habente  charitatem  ut  octo,  quam  in  ha- 
bento  charitatem  ut  qualuor;  licot  enim 
charitas  habitualis  non  augeat  meritum, 
nequit  tanien  illud  diminuere  :  scd  actus 
charitatis  ut  sex  elicitus  ab  habente  chari- 
tatem  ut  quatuor,  meretur  ut  stalim  chari- 
tas  augeatur,  ot  pliysice  augmcntum  conse- 
quatur  :  ergo  idem  dicendum  est  de  eodem 
actu  charitatis  ut  sex  elicito  ab  habente  cha- 
ritatom  ut  octo,  quin  illi  obsit  defectus  com- 
mensurationis  cum  augmento  superad- 
dendo. 
^ti'"/'"'^  Ad  primam  objectionem  nogamus  seque- 
lam.  Et  ad  probationem  dicendum  est, 
quod  mcrita  sicut  habent  primum  esse  per 
dependentiam  a  gratia,  ita  viveredicuntur 
quandiu  ipsi  conjunguntur,  et  retinen 
vim,  ot  jus  perducendi  hominem  ad  prae- 
mium.  Quod  conservant  dum  homo  perse- 
verat  in  gratia.  Ubi  autom  peccatum  grave 
succedit,  eam  vim  amitlunt ;  quia  licct  se- 
cundum  se  placeant  Deo,  nequeunt  perdu- 
cere  hom.inem  ad  gloriam,  ob  indispositio- 
nem  peccati ;  et  tunc  prajcise  dicuntur  mor- 
tificari.  Quia  ergo  actus  meritorii  remissi 
habent  vim,etjus  perducendi  justum  ad 
augmentum  charitatis  sibi  correspondens, 
et  suo  tompore  reddendum,  nequeunt  dici 
merita  mortificata  in  ordine  ad  tale  pra^- 
mium.  IUud  tamen  actu  non  assequuntur, 
quia  licet  in  suo  genere  sufliciant ;  deficit 
tamen  concursus  alterius  causaG  ad  tale 
augmentum  requisita^,  nempe  dispositionis 
physicx^  et  eidem  augmento  commensu- 
ratae. 
Ad   secundam  negamus  majorem  ;  nam 


coUatio  pnemii  debili  merilo  do  con-  Sdivitur 
digno  potest  pro  aliqua  duralionoimpediri,  ^*-''^"'"''' 
aut  polius  susjH-ndi  nonsolum  perculpam, 
sed  etiam  per  defectum  physic;e  dispositio- 
nis  ad  illuu  rccipiendum.  Sicut  eliara  in 
naturalibus  posset  quis  cgregio  adco  labo- 
raro  pro  Kego,  et  Kepublica,  ut  niereretur 
de  condigno  accipero  in  uxorem  Kegis 
filiani  regni  h.Teredem.  Et  tamen  collatio 
hujus  pra:!mii  sine  ulia  culpa,  sed  ob  ali- 
quod  impedimontum  dcberet  suspendi,  et 
ad  aliud  tompus  dilTerri,  utjjuta  si  ipse  es- 
set  uxoratus  ;  non  enim  accipiet  filiam 
Kegis,  nisi  mortua  priori  uxore  :  aut  si 
filia  Kegis  non  habeat  ajtatem  requisitam 
ad  matrimonium,  et  proinde  expectari  de- 
beat  tempus  convonicns.  Et  idom  propor- 
tionabiliter  accidit  in  praDsenti  ;  nam  licet 
carontia  fervoris,  sive  intensionis  com- 
mensurata?  augmento  supporaddendo  non 
sit  peccatum,  esl  tamen  defectus  dispositio- 
nis  physica?  roquisita^  ad  tale  augmentum  ; 
et  ideo  collatio  hujus  praomii  diflerri  debet 
ad  tempus,  in  quo  adsit  hujusmodi  dispo- 
sitio. 

Ad  tertiam,  omittendo  praemissas,  ne- '^jj[|,'J|Jf"f 
gamus  consequentiam.  Et  ratio  disparitatis 
estquod  actus  charitatis  ut  sex,  olicitus  ab 
habente  charitatem  ut  quatuor,  non  solum 
habet  valorem  asqualem  augmento  supe- 
raddendo,  nempe  ut  sex ;  sed  etiam  est 
dispositio  physice  sufficiens,  et  tali  aug- 
mento  omnino  commensurata.Quccirca  ni- 
hil  illi  deest,  ut  praodictum  augmontum 
non  solum  mereatur,  sed  physice  etiam 
statim  assequatur.  Idem  vero  actus  ut  sex 
elicitus  ab  habente  charitatem  ut  octo,  ha- 
betquidem  valorem  sufTicientem,  ut  saltem 
conjunctus  aliis  juribus,  aut  titulis  praece- 
dentibus  mereatur  de  condigno  praedictaj 
charitatis  augmentum,  et  ideo  illud  de 
facto  meretur  ;  sed  non  habet  gradus,  aut 
modum  intensionis  requisitaj,  ut  sit  dispo- 
sitio  physica  ultima  ad  praodictum  augmen- 
tum,  quocirca  illud  actu  non  consequifur. 
Uride  licet  utrobique  habeat  eundem  valo- 
rem,  ac  subinde  eandem  vim  meritoriam, 
diversimode  tamen  illam  exercet,  quia  in 
habente  charitatem  ut  quatuor  meretur 
augmentum  ut  statim  conferendum,  quia 
per  seipsum  est  dispositio  physica  ad  tale 
augmentum.  At  in  habente  charitatem  ut 
octo,  ob  defectum  debita^  dispositionis  phy- 
sicaG,  non  meretur  augmentum  ut  statim 
dandum,  sed  ut  conferendum  suo  tempore, 
nempe  cum  adfuerit  debita  dispositio.  Nec 

hinc 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


265 


hinc  debet  inferri,  quod  habenscharitatem 
ut  octo  sit  pejoris  conditionis,  quam  liabens 
charitalem  ut  quatuor  ;  nam  in  valore  ope- 
ris  ffiquales  sunt  :  et  quod  unus  recipiat 
slatim  praemium,  et  alter  non,  proveaiat 
ex  inaequalitale  augmenti  superaddendi, 
quod  in  habente  charitalem  ut  octo  est 
majus,  et  petit  inlensiorem  dispositionem. 
In  quo  potiuselucet  melior  hujus  poste- 
rioris  conditio. 

{cplica.  215.  Sed  adhuc  instabis  :  nam  qui  me- 
retur  aliquam  formam,  meretur  etiam 
dispositionem  physicam  requisitam  ad  ta- 
lem  formam,cum  forma  absque  lali  dispo- 
sitione  communicari  non  valeat  ;  ergo  si 
ille,  qui  habet  charitalem  ut  octo,  etelicit 
actum  ut  sex,  meretur  augmentum  pra^e- 
xistentis  charitatis,  mercbitur  etiam,  quod 
adsit  actus  interior,  qui  suliicienter  ad  tale 
augmentum  disponat  ;  alque  ideo  dicere, 
quod  ob  defectum  dispositionis  lunc  actu 
charitas  non  augeatur,  est  petitio  principii. 

olutio.  Respondetur  eum,  qui  meretur  formam, 
mereri  ad  summum  dispositionem  ad  ta- 
lem  formam  ponendam  tempore  oppor- 
tuno,  non  tamen  ut  statim  ponendam,  at- 
que  ideo  non  semper  consequi  statim  for- 
mam.  Terapus  autem  opportiinum  ad 
eliciendum  actum  intensiorera  non  est  il- 
lud,  in  quo  homo  operatur  remisse  ;  nam 
ex  suppositione,  quod  remisse  operatur, 
nequit  operari  intense  in  sensu  composito. 
Cujus  doctrinae  signum  manifestum  est 
ipsa  experientia  ;  non  enim  deprehendi- 
mus,  quod  cum  remisse  operamur,  statim 
operemur  intense.  Accedit  eliam,  quod  si 
homo  tunc  eliceret  actum  intensiorem,  per 
ipsum  mereretur  novum  charitatis  aug- 
mentum,  cui  intimius,  et  per  se  dispone- 
ret ;  et  sic  talis  actus  non  disponeret  ad 
augmentum  correspondens  actui  remisso, 
ut  §  2  declaravimus.  Undc  oi)ortot  recur- 
rere  ad  aliud  opportunum  lempus,  in  quo 
eliciatur  actus  physice  sufnciens  ad  tale 
augmentum. 

iuartum     ~1^>-   Arguitur  quarto  :  quia  cuncta  me- 

n^J^^U^  rita  mortificata  per  peccatum,  reviviscunt 
per  sequentem  pocnitcntiam,  ita  quod  om- 
nia  ipsi  applicentur,  ef  prosint,  ut  commu- 
niter  docent  Theologi  ;  et  tamen  actus  quo 
poenifens  convortitur,  et  rosurgit,  non 
semper  est  acqualis  eisdem  meritis,scd  in- 
ferioris  longe  intensionis  :  ergo  pariter  di- 
cendum  est,  non  requiri  acqualitatem  inter 
actum  meritorium  augmenti,  et  augmen- 
tam  superaddendum,  ut  istud  statim  fiat. 
Salmant.  Curs.  theolocj.  tom.  XII. 


Et  confirmatur,  quia  per  sequentem  poe-  confir- 
nitentiara   restifuitur  liomini  fufa  gratia,   "'^''''' 
quam  amiserat :  sed  actus,quo  convertifur, 
non  semper  esf  aequalis  faiitaB  gratia;.  Ergo 
non  requiritur  aequalitas,  aut  commensu- 
ratio  physica  in  gradibus  iutensionis  inter 
gratiamet  actum,  qui  ad  ejus  receptionem 
disponit.  Minor,  et  consequentia   patent  : 
major  autem  probatur  ex  illo  Ezech.  18  :  Ezecii. 
Si  impius  egerit  paenitentiam   ab  omnibus     ^^- 
peccatis  suis,  (ju.v  operatus  est,  vila  vivet,  et 
non  morietur,  onmium  iniquitatuni  ejus  non 
recordabor.  Si  aufem  poenitens  non  conse- 
queretur  omnom  gratiam  amissam,videre- 
tur  Deus  iniquitatum  ejus  recordari,  siqui- 
dem  ob  eas  careret  nunc  ea  gralia,  quam 
haberet,  si  non  peccasset. 

Respondefur  argumento  negando  conse-  saii?fit 
quentiam  ;  nam  cum  merita,  eorumque  mcnio. 
reviviscentia  sint  quid  morale,  non  requi- 
runt,  ut  reviviscant,actum  sibi  commensu- 
rafum.  sed  solam  conjunctionem  ad  gra- 
liam,  ob  cujus  privationem  dicebaatur 
prius  mortificata.  Et  ideo  quocumque  actu, 
et  qualibet  gratia  resurgat  homo,  cuncta 
ejus  merifa  reviviscunt.  Giatia  autem  tam 
in  suo  fieri,  quam  in  suo  augeri,  est  forma 
physica,  exigifque  physicas  dispositiones, 
quibus  comraensurari  debeat.  Unde  sicut 
hoc  arguraentum  non  convincit,  quod  gra- 
tia,  cum  primo  infunditur,  excedaf  lalitu- 
dinem  disposifionis,  qua  homo  ad  eam  re- 
cipiendam  aptatur  ;  ita  nec  convincere 
valet  gratiam,  quando  augetur,  non  com- 
mensurari  intensioni  actuum,  quibus  horao 
disponitur  ad  tale  augraentum. 

Ad  confirraationem  respondetur,  pecca-Occurri- 
fori  cum  convertitur,restifui  moralifer  om- (i"',,,*!,""^- 
nem  grafiam,quam  perpeccatum  araiserat,     '"■ 
quia  incipit  haberejusad  totam  illam  de- 
bito    tempore  conferendam.   Sed   physice 
non  restituifur  ipsigrafia,nisi  juxta  latifa- 
dinem  disposifionum,  sive  actuum,  quibus 
converfitur ;  et  ideo  si  rcsurgat  cum  conf  n- 
fiono    ut  quatuor,   non    recipit  actu,    nisi 
gratiam   ut  quatuor,  eo  quod    infusio,  ef 
augmontum    formae    perfect;E,  qualis    est 
gratia,  dcpendet  a    clispositione    physica 
recipienfis,   et  debet  ipsi  commcnsuraii, 
ut  salis   expressit   Concil.  Tridenf.  scss.  0,  concii. 
cap.  7,  dum  dixif,  Spiritum  sanctum  par-   Trid. 
tiri  singulis  justifiam  prout  vult,  ct  secun- 
dum  propriam  uniuscujusquc  dispositionetn, 
et  cooperationcm. 

Nec  huic  doctrinae  opponitur  illud  tesfi- 
monium   Scripturao,  quia  solum  signifu-at 

18 


206 


DK  CilAKlJAlK 


IVum  oblivisci  iniqiiitalos  pa">nitoiitiiim 
liuantiun  ail  inniitionoui  paMia?  a>loriia\  ot 
abolitionom  uiaoula^  ;  sod  non  docot,  qiiod 
cuucta  paMiitouti  lostituanlur,  vol  quod 
autiquus  status  idom  oninino  redeal.  Alio- 
quiu  rostituouda  ossot  iunocontia,  et  virgi- 
uitas  ;  et  homo  por  quamlibet  convcrsio- 
uem  exueret  reatum  pa?na}  tomporalis  : 
quajsunl  absurda.  Videautur  qua}  diximus 
Iracl.  IG,  disp.  o,  dub.  unicu. 


Diiersuruvi  placila  rcfcrunlur  cotilra 
Hxuudam,  et  ultiinain  aiiacrtiunein. 

AiiJ'       -217.  Quod  auffmenlum  cliarilatis  acli- 

seuicn-  ,  .    *  •11-.  r  L      I. 

ti.r  foii- bus  ejus  remissis  dobilum   fiat  sallem  ex 

trarui'.  ^y^^^^^  j,^  l,a(.  y[^^  ^t  lotum  non  servetur 
retribuendum  post  mortem,  docent  non 
pauci,  licet  diversiniode  id  oxplicent.  Va- 

Valcn!.  jentia  disp.  3,  quscsl.  2,  puncto  3,  concl.  8, 
docel,  licet  cliaritas  non  slatim  augealur 
posito  quolibel  ejus  actu,  polest  tamen  sta- 
tim  augeri  per  actum  remissum  post  plu- 
res  alios  succedentem,  et  qui  in  virtule 
iUorum,et  ralione  assiduitatispraDstet  quod 
prfflstarel  actus  iulensior  ;  et  consequenter 
afiirmat.  posito  prajdiclo  actu.relribui  illud 
cliaritatis  augmentum,  quod  ratione  prffi- 
cedenlium    remissorum  debcbalur.  Idem 

Fc.rrc.  reipsa  defendit  Kerre  quxsl.  18,  §3,  refe- 
rens    pro  eadem    opinione    acutissimum 

Grarad.  quendam  Thomistam.Granado  auiemdisp. 
10,  sect.  I,  censet  non  requiri  actum  inten- 
siorem,  utcharitas  aclu.augeatur  ;  sed  re- 
quiri.  et  sufTicere  actum  ejusdem  intensio- 
nis  cum  habitu  prajexistenti,  alque  ideo 
esse  sufficientem  dispositionem,  ut  retri- 
buatur    augmentum   debitum   pracedenti 

Arau\o  actui  reniisso.  Denique  Arauxo  ubi  supra, 
ciitKlus.  3,  defendit  quod  cum  homo  elicit 
actum  intensiorem,  consequitur  augraen- 
tum  charitalis  commensuralum  excessui 
actus  sujira  habilum  prajcxislentem,  et  in- 
super  illud  augmentura,  quod  praccedenti- 
bus  actibus  remissis  erat  debitum,  ita  ut  si 
habens  charitalem  ut  quatuor  elicuit  actum 
ut  duo,  et  poslea  eliciat  actum  ut  sex,  con-, 
sequatur  statimquatuorgradussuprapraee- 
xistenlem  charilatem,  duos  ratione  e.xces- 
sus  praisentis  aclus,  et  alios  duos  ralione 
praecedentis  actus  meritorii,  ad  cujus  pra3- 
mium  disponit  aclus  prasens  per  id,  quod 
habitui  ada?quatur.  Et  quamvis  prajdicti 
dicendi  modi  diversis  argumentis  utantur, 


couvoniiinl  tanion  in  eo.  quod  tolum  cha- 
rit.ilis  aiiginentum  actibus  ejus  remistis 
debituni  non  rosorvetur  exsolvendum  posl 
niorlom,  sod  vel  quod  totum  iu  liac  vita 
retribuatur,  vel  saltom  rojiendalur  partim 
in  hac  vita,  el  parlim  in  alia.  i:t  quantum 
ad  hoc  adversantur  nobis  in  secunda,  et  in 
ultima  conclusione. 

218.  Pro  qua  opinione  arguilur  primo  ex  i'riinuin 
D.  Thom.  Nam  ul  charitas  slatim  augoatur,  inentiin;. 
non  requiritur  quod  aclus  ad  augmentum 
disponons  ipsi  augmenlo  superaddendo  com- 
mensuretur,  sed  sunicil  si  commensuretur 
habitui  prajexislenti  charitalis  (qui  aclus 
in  nostra  senlenlia  vocatur  remissus,  cum 
nou  ada;quel  latiludinom  augmenti  superad- 
dendi) :  ergo  po.silo  tali  aclu,habitus  statim 
augetur,et  consoquenler  non  omneaugmen- 
tumcuililiel  actui  remisso  debitum  diflertur 
conforendum  posl  mortem.  Utraque  conse- 
quentia  patet,  et  antecedens  probatur  ex 
D.  Thom.  in  \,distinct.  17,  (juxst.  2,  arti-  D.  Tlm. 
cul.  3,  in  corp.  ubi  ait  :  «  Quando  actus 
«  charilatis  procedilex  tota  virtute  haben- 
«  tis  et  quanlum  ad  virtutem  natura?, 
«  et  quantum  ad  virlulem  habitus  infu- 
«  si,  tunc  unus  aclus  disponit,  et  merelur 
«  augmentum  charitatis,  ut  statim  fiat.  « 
Sed  ut  aliquis  dicatur  operari  secundum 
tolam  virtutom  habitus  infusi,  non  reqni-  . 
ritur,  quodeliciat  operationom  habitu  in- 
tensiorem  ;  tunc  quippe  non  diceretur  ope- 
rari  secundum  virtulem  habitus  infusi,  sed 
magis  supra  virlnlem  illius  :  ergo  ut  cha- 
ritas  statim  augoalur,  suflicit  ox  menle 
D.  Thom.quod  actus  ad  augmentum  dispo- 
nens  commensuretur  habitui  pra^existenti. 
Deinde  idem  S.  Doclor.  m  2,dist.  21,qu3est.j),  tIio. 
I,  art.  5,  in  resp.  ad  2,  ait :  «  Non  in  quo- 
«  libet  actu  meritorio  inveniturilla  con- 
«  ditio,  per  quam  ex  actu  consequitur 
«  augmentum  habitus  :  sed  solura  iu  illo 
«  actu,  quo  quis  utitur  gratia  accepta  se- 
«  cundum  proportionemsuarum  virtutum, 
«  ut  in  nullo  gratia?  Dci  desit  per  nogligen- 
«  tiam,  ut  in  I  lib.  distincl.  17,  dictum 
«  est.  »  Constat  autem  illum,qui  elicit  ac- 
tum  omnino  commensuratum  intensioni 
charilatis,  quam  habet,  uti  gratia  accepta 
secundum  proportionem  suarum  virium, 
et  in  nullo  deesse  gratia?  Dei  per  negligen- 
tiam  :  ergo  ille,  qui  elicit  actum  charitatis 
comm.ensuratum  habitui,  licet  intensiorera 
non  eliciat,  consequitur  augmentum  cha- 
ritatis  habitualis. 

Respondetur  negando  antecedens  ;  narasoiutio. 
dispositio 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


267 


(lispositio  ad  aliquam  formam  non  tam  de- 
bet  commensurari  subjecto,  quam  eidem 
forms  ;  et  ideo  actus  ultimo  disponens  ad 
charitatis  augmentum  non  est  commensu- 
randus  charitali,  in  qua  homo  praexistit, 
sed  augmento  quod  superaddendum  est. 
'^'Idque  docet  D  Thom.  non  solum  in  locis 
supra /m//j.  ISr^,  et  ?iwm.  200,  relatis,  ubi 
praacipue  expo?cit  ferventiorem  charitatis 
actum,  ut  charitas  statim  augoatur  ;  sfd 
otiam  in  eisdem  locis,  qui  nobis  objiciun- 
tur.  Nam  loco  cit.  ex  I  Sent.  in  resp.  ad 
4,  haec  habet  :  «  Dicendum  quod  ad  hoc,  ut 
'<  aliqua  perfectio  introiucatur,  duo  requi- 
v(  runtur.  Unum  ex  parte  introducentis, 
'.<  ut  sua operatiocommensuretursecundum 
<(  aoqualitalem  perfectionis  introducenda^. 
((  Non  enim  ex  parva  calefactione  induci- 
<(  tur  calor  ignis,  sed  ex  tali  calefactione 
<(  quaa  habet  a?qualem  virtutem,  ad  mi- 
«  nusexsuo  principio,  calori  ignis.  Aliud 
«  ex  parte  recipientis,  ut  dispositio  sua 
«  proportionetur  eodem  modo  perfectioni 
«  inducend;3G.  Contingit  autem  quandoque, 
((  sicat  in  operibus  animn?,  quod  aliquid 
«  disponitur,  et  perfectionem  recipit  a 
'(  soipso,  ut  in  scientia,  ot  virtute  patet. 
«  Undead  perfectam  dispositionem  sufficit, 
((  quod  anima  operetur  secundum  vir- 
<(  tutem  proportionafam  illi  perfectioni, 
((  quae  inducenda  est.  Et  quia  tota  capa- 
'(  citas  animae  vix  sulTicit  ad  roceplio- 
a  nem  tanta?  perfectionis,  quanta  est 
«  charitas,  nisi  Deus,  de  sua  liberalitate 
«  suppleret ;  ideo  ad  hoc.quod  sit  in  anima 
<  ulliraa  dispositio,  requiritur  actus  qui 
<(  sit  secundum  lotam  virtutem  suam  ;  et 
'(  iste  sulTicit,  quantum  in  nobis  est,  sed 
•(  minor  non  sufficit  ad  talem  dispositio- 
((  nem.  «  Ubi  S.  Doctor  exigit  commonsu- 
rationem  dispositionis  non  ad  Iiabitualem 
statum,  in  quo  operans  prascxistit,  sed  ad 
forrr.am  introducendam.  Undeex  ejus  sen- 
tentia  non  sufficit,  actum  commonsurari 
prfficxistonti  charitati;  sed  requiritur,qiiod 
commensuretur  augmcnto  supporaddendo. 
Et  juxla  hanc  doctrinam  in  prses.  art.  G, 
pro  augmento  charitatis  exigit  quod  homo 
prorumpat  in  actum  ferventiorem,  non 
quidem  solis  actibus  praoccdentibus  remis- 
sis.  sod  ipso  habitu  charitatis,  conformiter 
ad  ea  quac  de  augmento  habituum  acquisi- 

^j^^j'."' toru m  Iradit  i,  2,  quxst.  ~2.  art  .1. 

cantiir       Ad  probafionem  autem   in   contrarium. 

tcsii.mo-  qu.c  ox  iUis  duobus  locis  desumitur,  res- 
"'^-    pondetur  Doum,  ut  liomo  in  charifato  pro- 


ficiat,  impertiri  ipsi  nedum  charitatem  ha- 
bitualem,  sed  etiam  auxilia  sufficientia 
transeuntia,  quas  habitum  charitatis  adju- 
vent,  et  elevent,  ut  prorumpat  in  actus  ex- 
cedentes  ejus  latitudinem.  Unde  homo  non 
dicitur  operari  secundum  totam  virtutera 
habitus,  aut  uti  gratia  secundum  proportio- 
nem  suarum  virium  (quod  D.  Thom.  pro 
augmento  actuali  requirit),  nisi  etiam  ope- 
retur  secundum  virtutem  auxiliorum  suffi- 
cientium,  et  utatur  ea  gratia,  iisque  viri- 
bus,  quaj  habet  per  talia  auxilia.  Quod  non 
facit  dum  praicise  agit  secundum  latitudi- 
nem  charitatis  habitualis,  in  qua  pra^xistit. 
Et  sicjuxta  doctrinam  D.  Thom.  non  con-^-  Tho. 
sequitur  actu  charitatis  augmentum.  Quod 
si  prapdictis  auxiliis  utatur,eo  ipso  prorum- 
pit  in  actus  habitu  ferventiores,  et  ita  illud 
augmentum  consequitur.  Unde  nihil  est  in 
his  testimoniis,  quod  vel  nostris  assertio- 
nibus,  vel  aliis  S.  Doctoris  locis  repugnet. 

219.  Arguitur  secundo,  quia  si  ad  aug-  Secnn- 
mentum  charitatis  requireretur,  quod  actus  argu- 
ad  illud  disponens  esset  intensior  habitu,""^"""^ 
nunquam  actus  disponentes  ad  pra^dictum 
augmentum  fierent  connaturalifer,  et  con- 
sequenfer  neque  ipsum  augmenfum,  quod 
tamen  absurdum,  et  nimis  durum  videtur. 
Sequela  ostenditur  ;  nam  connnturale  est 
acfibus  commensurari  suo  principio  habi- 
tuali,  et  non  exigere  aliud  aaxilium,  quod 
ejus  defectum  suppleat  :  sed  actus  habitu 
intensior  non  commensuratur  suo  princi- 
pio  habituali,  sed  illud  excedit,  et  propte- 
rea  exigit  additionem  auxilii,  ut  proxime 
asserebamus  :  ergo  si  ad  augmentum  ha- 
bitus  requiritur  actus  habilu  intensior, 
pra^dictus  actus,  ot  augmentum  ci  corres- 
pondens  non  fieret  connafuralitor. 

Respondetur  negandosequelam  absolufo;  nissaivi- 
quoniam  safis  connaturale  est  rerum  ordi-  '"*"■ 
ni,  quod  ad  perfectiorem  formam  requira- 
tur  perfectior  dispositio.  Unde  cum  chari- 
tas  per  augmenfum  excedat  seipsam  ut 
praDexistentem.  congruum  est  ut  actus  ulti- 
mo  disponens  ad  charitatis  augmentum  sit 
intensior  charitafo  pr;x!0xistente.  Ad  soque- 
liR  autem  probationem  respondemus,  quod 
licet  actu.s  nequeat  nataraliter  excedere 
principium,  a  quo  procedit ,  prout  tale 
principium  complocfitur  tam  virtutem  ha- 
bitualem,  quam  nliam  quantamcunque  mo- 
tionem  sibi  imjjrossam  ;  nihilominus  fieri 
connaturaliter,  et  sine  miracuio  potesl,  ut 
I  excedat  virtutom  habitualom  prascisive 
sum|)ta!:;.  quia  licet  pr.cdicta  virtus  solita- 


268 


DK  CIIAKITATK, 


ftTtiuin 
argu- 
ncntuni 
Ferre. 


CoDflr- 
matio 
prima. 


kM^nnoa 
Ferre. 


rio  accopta  noii  ad;pquol  porfoctioncm.  aut 
intoiisioiiom  oporalionis.  potosl  lamoii  ali- 
qua  motiono,  aut  virluto  transounti  ita 
ndjuvari.  ut  illam  ad.rquol.  yuod  fre- 
quontissimocontinpit.  tolios  vidolicol,  quo- 
tios  habitus  olioit  actus  inlonsioros.  Kt  ita 
accidit  in  aiignionlo  ciiaritatis,  ut  hactonus 
explicuimus.  rotostquo  luvc  doctrina  con- 
firmari  tum  cxomplo  habituum  acquisito- 
rum.  qui  juxta  froquontiorom.  et  veriorem 
sentontiam  D.  Thom.  non  augontur  nisi 
por  actus  inlonsioros  ;  et  tamon  talos  actus 
connaturalitcr  fiunt,  et  tales  habilus  con- 
naturalitor  augontur.  Tum  exemplo  cujus- 
libot  oporationis  creata) ;  haiconim  seniper 
excedit  actualitatem  sui  principii  habitua- 
lis,  et  niliilominus  fit  connaturaliter,  quia 
ille  defectus  tantaj  actualitatis  in  principio 
suppletur  per  aliquam  motionem  transeun- 
tem.  ut  explicuinius  tract.  14,  disp.  5, 
dub.  .". 

•2-20.  Tertio  arguit  Kerre  :  nam  quod 
augmentum  charitatis  actibus  remissis 
conferatur  post  mortem,  non  probatur  ex 
Conciliis.  et  Patribus,  neque  in  D.  Thom. 
habet  ullum  fundamentum  :  ergo  volunta- 
rie  asseritur. 

Confirmat  primo,  quia  gratia  hoc  ipso, 
quod  extra  viam  ponitur,  habet  terminum 
consummationis  :  ergo  sicut  extra  viam 
non  datur  meritum,  ita  nec  datur  dispositio 
physica  ad  augrnentum  gratia?. 

Confirmat  secundo  pradictus  Author 
suam  opinionem,  et  noslram  refellit  his 
verbis  :  «  Accedamus  ad  primum  paren- 
(!  tem  Adamum,  qui  plusquam  nongontos 
«  annos  vixit  in  Dei  gratia,  et  charitate  ; 
«  et  ponamu.^  quod  regulariter  in  actus 
«  remissos  charitatis  exierit,  quorum  ta- 
«  men  pra^mium,  scilicet  augmentum  gra- 
«  tiaj,  in  hac  vita  non  accopit  :  sano  asse- 
«  verandum  est,  illi  post  hanc  vitam 
«  deberi  plusquam  millies  mille  gradus 
«  augmenti.  Modo  incurro,  quomodo  po- 
«  tuit  Adamus  uno  solo  actu  ita  intensis- 
«  sime  Dcum  diligere,  quod  ultimo  se  dis- 
«  posuerit  ad  pra?dictum  augmentum  cha- 
«  ritatis?  Ne  ergoin  ha^csomnia  veniamus, 
«  tutius  erit  dicere,  quod  homo  repetens 
«  actus  remissos,  dum  collectio  eorum  su- 
«  perat  intensionem  habitus  charitatis 
«  pra^existentis,  statim  perultimum  actum 
«  remissum  virtute  praocedentium  accipit 
«  augmentum  charitatis  pra^dictis  actibus 
«  debitum.  » 

Ad  argumentum  respondetur  primo,  re- 


torquondum  esse  in  ejus  Autliorem  ;  quo-oi-curri 
niam  illa  actuum  remissorum  supputatio,  "nnl',^,!,"" 
socundum  quam  docol  fieri  charilatis  aug- 
montum.  non  habel  fundamontum  in  Con- 
ciliis,  ot  1'atribus,  noc  montionom  ineruit 
apud  D.  Thuin.  Aliundo  vero  osl  iuora  con-i).  Tho 
sidoratio   muralis,    physico    rerum  ordini 
inutilis. 

Respondetur  secundo,  nostram,  et  coHi- 
muniorein    iiiter    Thomistas  assertionem 
potissimum   fundari  in    principiis    valde 
probabilibus  ex  S.  Doclore  dosumptis,  qua; 
supra  cxpondimus.  Kundalur  oliam  in  pro- 
portione  ad  aiigmentum  habituum  acquisi- 
torum,  qua5  tononda  est  dum  lumen  natu- 
rale  por  fidem   non   corrigilur.  Traditur 
etiam  haud  obscure  a  Concilio  Tridentino  conc. 
docente  gratiam   infundi   secundum  pro-  '^'"'^- 
priam  uniuscujusquc  dispositionem.  et  coo- 
perationem,   et  a   I).  Tliom.    locis   supra  n.  Tho. 
nuin.  18')  et  201,   rolatis.   Unde  immerito 
dicitur,  hanc  sententiam  voluntariam  esse. 
et  absque  fundamonto. 

22!.  Ad  primam  confirmationom  res--'^<'ivitur 
pondotur,  gratiam  non  haboro  terminum  confk- 
consummationis,  nisi  dependonter  ab  actu  '"•'"'°- 
ferventi  charitalis  disponento  ad  totum 
gratia)  augmentum,  quod  pro  meritis  pri- 
mo  confertur.  Unde  non  poninius,  quod 
post  consummationem,  sive  statum  beati- 
tudinis,  detur  dispositio  physica  ad  aug- 
mentum  gralia^,  vel  quod  gratia  consura- 
mata  adhuc  physica  proficiat  ;  sed  as.seri- 
mua  gratiam  non  consequi  totam  suam 
consummationem,  et  augmentum  corres- 
pondensactibus  remissis,  nisi  dependenter 
ab  actu  tali  augmento,  aut  toti  gratiaj  com- 
mensurato,  qui  simul  in  eodem  instanti 
adest  cum  pra^dicta  consummatione,  et 
augmento.  Kt  quod  ita  contingat,  conso- 
nnm  e.-^t  ipsi  gratia;  consummata?,  qua)  cum 
perfectissima  sit,  petit  perfectissimam  dis- 
positionom,  ut  constat  ex  motivis  supra 
expensis.  Quod  vero  non  detur  meritum 
post  mortem,  constat  ex  Scriptura,  et  Con- 
ciliis,  ut  diximus  in  suo  tract.  disp.  I,  dub. 
4.  Atque  ideo  oportet  aliler  de  dispositione 
physica,  ac  merilo  philosophari,  sicut  in 
omnium  Catholicorum  sontentia  aliter  dis- 
currimusde  morito,  ac  de  satisfactione,  ct 
purgatione  a  venialibus  post  hanc  vitam  ; 
nam  anima;  in  purgatorio  non  merentur, 
et  tamen  satisfaciunt,  et  maculas  venia- 
lium  deponunt  per  actus  ipsis  physice  con- 
trarios. 

Ad  secundam  respondemus,  quod  facta 

illa 


DISP.  V,  DUB.   IV. 


269 


Ferre. 


Diiuitur  illa  suppositione,  Adaraus  actum  tantse  in- 
^"'"^^•tensionis  eliciet,  quantum  habere  debet 
augmentum  gratiao,  quod  omnibussuis  ac- 
tibus  remissis  totius  vita?  correspondeat. 
Et  cum  pra?dictus  Author  inquirit,  quomo- 
do  Adamus  potuerit  ita  intensissime  Deum 
uno  solo  actu  diligere?  Respondetur  mi- 
rum  esse,  quod  vir  doctus  in  hoc  posuerit 
difficultatem.  Nam  certum  est  Adamum,  el 
quemlibet  Beatum  diligere  Deum  unico  ac- 
tu  ita  intenso,  ut  adaequet  omnem  latitudi- 
nem  augmenti  gratiffi,  quod  correspondet 
omnibus  ejus  actibus  meritoriis,  sive  fue- 
rint  intensi.  sive  remissi  ;  immo  et  quisu- 
peret  tale  augmentum,  et  commensuretur 
cum  omni  gratia  patria?.  Beati  enim  dili- 
gunt  Deum  totis  viribus  gratia?,  et  charita- 
tis,  quas  habent ;  cum  illum  diligant  neces- 
sario.  et  quantum  possunt.  Unde  cum  actus 
disponens  physice,  et  ultimo  ad  augmen- 
tum  debitum  actibus  charitatis  remissis,  sit 
actus  charitatis  a  gratia  consummata  efTec- 
tive  procedens,  illamque  praacise  antecedat 
in  genere  causa^  materialis  dispositivae,  ut 
supra  nani.  206,  diximus,  mirum  non  fo- 
re,  quod  actus  disponens  ad  totum  illud 
augmentum,  quod  actibus  Adami  remissis 
deberetur,  tantas  intensionis  esset,  quantae 
supponerotur  augmentum.  Unde  non  pa- 
rura  excessit  pra^^dictus  Author,  soranium 
vocans  sententiam  adeo  probabilem,  quam 
ignorare  non  potuit  frequentiorem  esse  in- 
ter  fidelissimos  D.  Thom.  discipulos. 
denfob-"  ^"'  ^^'^  ^*  magis  constet  hic  excessus, 
jectioniset  quam   nullum  sit  inconveniens,  quod 


tuiiditur. 


dum ,  raultifariam  ostenderaus  eandera 
doctrinara  ab  ipsofore  asserendam.  Primo, 
quia  data  tota  illa  suppositione,  et  quod 
Adaraus  per  repetitionem  plurium  illorum 
actuura  reraissorum  acquisierit  in  hac  vita 
physice  gratiam ,  juxta  calculationem  , 
quim  prffidictus  Author  describit,  inquiri- 
mus,  an  potuerit  Deura  diligere  unico  actu 
intensissirao  adajquante  totam  latitudi- 
nera  augraenti  acquisiti  ?  Quis  hoc  neget, 
cum  actus  possit  connaturaliter  elici  socun- 
dum  totam  latitudinem  habitus,  a  quo  pro- 
cedit?  Si  ergo  potest  in  hac  vita  dari  actus 
amoris  adeo  intensus;  cur  repugnabit  alius 
similis  postraortera,  qui  ad  totura  augraen- 
tum  disponat  ?  Pra^sertim  cum  post  mor- 
tem  minora  occurrant  impedimenta,  qua? 
retardent  amoris  impetura.  Secundo  de- 
mus,  quod  Adamus  postquam  physice  ac- 
qtii.^ivit  fofum  illud  augmentum,  quod  tan- 


tis  actibus  remissis  debetur,  eliciatunicum 
praesice  actura,  vel  ejusdem,  vel  paulo  rai- 
noris  intensionis  cura  tota  gratia,  in  qua 
pra^existit,  et  quod  statira  moriatur  ;  qui 
casus,  facta  alia  suppositione,  est  naturali- 
ter  contingens  :  inquirimus  an  Adamus  re- 
cipiat  physice  in  hac  vita  augraentura  illi 
ultimo  actui  respondens,  vel  illud  recipiat 
post  raortem  ?  Primum  dici  non  valet  in 
Adversarii  opinione,  cura  doceat  requiri 
actum,  qui  physice  formaliter,  aut  virtua- 
liter  adaequet  latitudinem  augmenti  super- 
addendi  :  qua  ratione  asserit  actum  pra?- 
cise  ut  quatuor  non  sufficere  in  ratione  dis- 
positionis  ad  suscipiendum  augmentum 
gratia?  ut  quinque.  Restat  ergo,  quod  con- 
feratur  post  raortera.  Et  tunc  ultra  :  vel 
datur  augmentuui  sine  dispositione  phy- 
sica?  Et  hoc  dici  non  valet,  quia  defectu 
hujus  dispositionis  non  confertur  in  via,  et 
sic  nec  post  mortera  conferretur,  si  ea  dis- 
positio  non  adesset  post  raortera  :  vel  datur 
talis  dispositio  ;  et  tunc  oportet  elicere  ac- 
tura  ferventissimura,  qui  unus  existens 
adaequet  totara  latitudinera  augraenti  su- 
peraddendi  :  quod,  ut  supponiraus,  tantum 
est,  quanta  erat  gratia  prajexistens.  En 
qualiter  juxta  sua  principia  debeat  ille 
Author  venire  in  ea,  qua?  sorania  vocat. 

Tertio  demus,  quod  Adamus  postquara 
mediis  innumerabilibus  illis  acquisivit 
physice  totura  augraentura  ipsis  respon- 
dens,  lapsus  fuerit  in  peccatura  raortale, 
et  araiserit  illara  gratiam.  Deraus  etiara, 
quod  paulo  ante  raortem  surrexerit  a  pec- 
cato  per  actura  poenitentia}  valde  remis- 
sum.  Inquirirausan  in  hoc  casu  consequa- 
tur  physice  totam  gratiam,  qua?  corres-pon- 
det  meritis  vita^  anterioris?  Et  hoc  dici  non 
valet :  tum  quia  non  adest  dispositio  phy- 
sice  sufficiens  ad  tantum  augraentura,  sed 
potius  valde  improportionata  :  tum  quia 
est  aperte  contra  D.  Thora.  3  p.  q.  89,  art.j).  Tto. 
2,  ubi  haec  habet  :  «  Manifestum  est,  quod 
«  forraa^  qua?  possunt  recipere  magis,  et 
«  minus,  intenduntur,  et  reraittuntur  se- 
«  cundumdiversam  dispositionemsubjecti, 
«  ut  in  2  parte  habitum  est  »  (nempe 
1,  2,  quffist.  52,  art.  1  et  2,  et  qusst.  6G, 
art.  1)  :  «  Et  inde  est,  quod  secundura 
«  quodraotusliberiarbitriiinpoenitontiaest 
«  intensior,  vel  reraissior,  secundura  hoc 
«  poenitensconsequitur  raajorera,  vel  raino- 
«  rera  gratiara.  Contingit  autem  intensio- 
«  nem  raofus  po^nitentis  quandoqiie  pro- 
«  portionatam   csse  raajori  gratia;,  qu:im 


270 


DE  CHAKITATE. 


«  illa,  a  qiia  cocidiTat  j>or  poccaliini;  ijuan- 
n  doque  aultMn  a^quali,  quandoque  voro 
«  minori.  Kl  ideo  paMiilcns  quandoquc  re- 
n  surgil  in  niajori  gralia,  quani  prius  lia- 
o  bueral.  quandoque  aulem  aniuali,  quan- 
«  dotjue  eliani  niinori.lM  eadoni  ratioesl  de 
«  virlulihus.  qu.-p  ex  graliaconsequunUir. » 
Quani  doclrinani  defendunt  coniniuniter 
g^^  onines  legitimi  D.  Tli.  discipuli  contra  i>ua- 
Koniiiia.  rium.  ot  Nominales.  Lndo  reslat,  quod 
tola  illa  gralia  Iribuatur  physice  Adamo 
post  mortem.  Constat  autem  ex  doclrina 
modo  Iradila  D.  Thom.  non  posse  post 
mortom  pra^dictam  gratiam  infundi,  nisi 
post  mortem  adsit  disposilio  ejusdem  in- 
tensionis,  siquidem  forma?,  quic  possunt 
recipere  magis,  et  minus,  intenduntur,  et 
remiltuntur  secundum  disposilionem  sub- 
jecli.  Lt  ergo  Adamus  recipiat  tantam  gra- 
tiam,  debet  elicere  actum  intensissimum, 
et  loli  illius  gralia!  augmento  commensu- 
ratum.  Modo  inquirimus  cum  .\dversario, 
•et  ab  .Vdversario,  quomodo  potuit  Adamus 
uno  solo  actu  ita  intensissimo  Deum  dili- 
gere,  quod  uttimo  se  disposuerit  ad  prxdic- 
tum  augmentum  ?  Et  respondebit  conce- 
dendo  quod  nobis  tanquam  somnium  ex- 
probat,  nisi  D.  Th.  aperte  deserat. 

§  VI. 

Consectarium  prxcedentis  doctrinx,  notatu 
dirjnum. 

^^x^  22.3.  Ex  dictis  in  pra?senti,  et  ex  alibi 
scriptis  emergit  non  levis  difTicuItas.  Nam 
1«  /r.  16,  disp.  4,dub.  2,  statuimus,  quod 
actibus  imperatis  a  charitate  correspondet 
pra^mium  essentiale  dislinctura  ab  eo,  quod 
correspondet  aclibus  elicitis  pra^dicta?  vir- 
tutis,  et  consequenter  omnes  actus,  sive  na- 
turales,  et  procedentes  a  virtutibus  acqui- 
sitis,  sive  supernaturales,  et  procedentes  a 
virtutibus  infusis,  esse  vita)  a^terna^,  et  novi 
augmenli  gratiae,  et  charitatis  meritorios. 
Et  quia  in  justo  charitas  imperat.  sive  re- 
fert  omnes  ejus  actus  honestos  in  Deum  ul- 
timum  finem  ;  propterea  statuimus  ibidem 
dub.  o,  omnes  actus  honestos  elicitos  ab 
homine  ju5to  mereri  de  condigno  vitam 
ffiternam,  et  gratia?  et  charitatis  augmen- 
tum.  Cumque  contingere  possit,  ut  justus 
eliciat  alios  actus  honestos,  priusquam 
prorumpat  inactum  formalem  charitatis.ut 
sjppe  accidit  cum  justificatur  intra  Sacra- 
menta ;  consequenter  ad  prius  dicta  asse- 


ruinuis  dub.  0,  non  requiri,  ul  aclus  c.Tte- 
rarum  virtutum  mereanlur  de  condigno 
vilam  a;lernam,  quod  tiinc  adsit,  vel  prae- 
cesserit  aclus  formalis  charitali.s;  sed  suf- 
licere  quendam  modum  de  linoa  cliarilatis, 
qui  ab  ipsa  in  prinia  ejus  infusione  dima- 
nat  ad  viros  aiiinia\  ct  ad  virtules,  parti- 
cipaturqiio  in  earuni  aclibus  honeslis,  et 
est  aclualis  virtualis  relalio  in  Deum  cha- 
ritatis  objectum,  ut  ibidem  fuse  exposui- 
mus.  L'nde  dubitari  potest,  utrum  augmen- 
tum  gratiaj,  et  cliaritalis  debilum  iis  acti- 
bus  a  charilate  inijjoratis,  sive  (et  in  idem 
redit)  in  ultinuun  finem  virtualiter  direc- 
tis,  conforatur  stalim  ac  tales  actus  eliciun- 
tur.  Et  quidem  si  pra^dicti  aclus  sunt  gratia 
remissiores,  constat  ex  hactenus  traditis 
pars  negativa.  Sed  quia  contingere  potest, 
quod  habens  charilatem  ut  quatuor,  eliciat 
actum  tempcranti;)?,  aut  alferius  virtuti?  ut 
octo,  qui  aclus  si  esset  formaliter  actus  cha- 
ritatis,  ad  gratiaj  augmentum  sufiicienter 
disponeret,  ipsumque  statim  physice  in- 
ferret;  dubium  est,  an  idem  dici  debeat 
de  tali  actu. 

221.  Hanc  difTicuItatem  non  vidimus  Primus 
apud  alios,  quam  Arauxo  ubi  supra.  in  modus!'! 
prima  probatione  tertia)  assertionis,  ibique^''*"^"'* 
obiter  illam  attingit,  et  negativo  respondet. 
Cujus  fundamentum  est,  quoniam  ille  solus 
actus  disponit  ultimo  ad  augmentiim  gra- 
tiae,  quod  disponit  ultimo  ad  primam  ejus 
infusionem,  ut  connaturaliter  fit  extra 
Sacramentum  .-  sed  solus  for^alis  cliarita- 
tis  actus  est  hujusmodi  :  ergo  solus  actus 
charitatis  disponit  uUimo,  et  sufTicienter  ad 
charitafis  augmentum, et  conseiuenter  licet 
alii  actus  honesti  a  charitate  imperati  me- 
reantur  augmenfum  diversum  ab  eo,  quod 
actui  formali  charitatis  correspondet,  ad 
illud  tamen  non  disponunt  ultimo,  ac 
proinde  ipsum  statira  non  inferunt,  sed 
oportet  expectare  aliud  terapus,  et  perfec- 
tiorem  dispositionera,  sicut  de  acfu  remisso 
charitatis  dicebamus. 

Ha3c  autem  ratio  non  videtur  convincere  Difflcul- 
sed  posset  hoc  modo  retorqueri.  Quoniam  praedic- 
ille  acfus  disponit  ultirao  ad  augmenlum  '^^/' 
gratia},  quod  disponit   ultimo  ad   priraammodum. 
gratia}  infusionem  :  sed  acfus  temperantiae 
infusa?  iraperatus  a  charitate  disponit  ul- 
timo  ad  primam  gratia?  infusionem  :  ergo 
disponit  ultimo  ad  ejus  augmentum.  Pro- 
batur  minor,  quia  illa  dispositio  dicitur 
ulfima  pro  aliqua  forma,  qua?  necessario 
conneclitur  cum  tali  forma  :  sed  actus  tem- 
perantia?, 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


271 


peranti33,  v.  g.  supernaturalis,  ex  una  parte 
disponit  ad  gratiam,  et  ex  alia,  si  sit  impe- 
ratus  a  charitate,  necessario  connectitur 
cum  gratia  ,  in  qua  charitas  radicatur  : 
ergo  actus  supernaturalis  temperantia^  im- 
peratus  a  charitate  disponit  ultimo  ad  pri- 
mam  gratia^  infusionem. 

^effugfa  ^~'^"  ^^^  ^'^^®*  ^'"'  ^'^o^  ^^'^^  superna- 
pracciu-  turalis  temperantiae  secundum  se  acceptus 
""'"""^  non  connectitur  necessario  cum  gratia. 
Quoniam  modo  non  loquimur  de  praedicto 
actu  secundum  se  accepto,  sed  ut  imperato 
a  charitate,  sive  id  fiat  per  a^um  charitatis 
formalem,  quem  prajsupponat,  sive  per 
modum  de  linea  charitatis,  quia  a  gratia.  et 
charitate  derivetur  ad  habitum  temperan- 
tiae,  et  ad  actum  illius.  Actus  autem  tem- 
perantia^  sic  sumptus  necessario  supponit 
gratiam,  atque  ideo  necessario  cum  gratia 
connectitur. 

Nec  iterum  prodest  respondere,  quod  ac- 
tus  temperantia?  sic  consideratus  supponit 
gratiam  receptam.  atque  ideo  nequit  dis- 
ponere  ad  receptionem  illius.  Quoniam  ac- 
tus  formalis  charitatis,  quam  asserimus 
esse  dispositionem  ultimam  ad  gratiaj  infu- 
sionem,  supponit  etiam  gratiam  receptam; 
siquidem  ab  ipsa  procedit  tanquam  a  prin- 
cipio  effectivo,  ut  statuimus  tract.  In,  dis- 
put.  2,  dub.  6,  §  5  et  nihilominus  eam 
pra3cedere  valet  in  genere  causa?  materialis 
dispositiva^,  ad  ipsamque  re  ipsa  disponit, 
ut  ostendimus  in  eodem  tract.  disp.  3,  dub. 
4.  Ergo  idem  proportionabiliter  dici  poterit 
deactu  temperantiaa  habente  modumcha- 
ritatis,  quod  videlicet  gratiam  supponat  in 
genere  causas  efficientis,  forraalis,  et  mate- 
rialis  receptivaj ;  et  quod  nihilominus  illam 
praecedat  in  genere  causa>  materiaiis  dispo- 
sitiva^. 

Nec  tandem  sulTicit  dicere,  quod  actus 
temperantia}  ut  iraperatus  a  charitate,  sup- 
ponit  necessario  ipsum  im.perium,  sive  ac- 
tum  cliaritatis,  qui  proindo  potius  quam 
actus  temperantia),  disponet  ultimo  ad  gra- 
tiajinfusionem.  Nam  hoc  facile  refellitur. 
Tum  quia  supponimus,  quod  ut  actus  tom- 
perantiaedicatur  imperari  a  cliaritate,  sive 
(quod  idem  est)  referri  in  Deum  ullimum 
finem,  qui  estcharitatis  objectum,  non  re- 
quiritur  actus  formalis  charitatis,  conco- 
mitans,  vel  antecedens:  sed  sulTicitquod 
participet  modum  de  linoa  charitatis  media 
gratia.  et  charitate  habitualibus,  ut  expli- 
cuimus  loco  supra  citato,  et  constat  in  adul- 
tis,  qui  sine  actu  charitatis   justificantur 


intra  Sacramenta,  et  postea  merentur  de 
condigno  per  omnes  actus  honestos  vitara 
a^ternara,  sive  eliciant  actum  charitatis, 
sive  non.  Tura  quia  dato,  quod  actus  tem- 
perantiae  ut  iraperatus  a  charitate  hujus 
actura  necessario  supponeret ;  nihilorainus 
fieri  valetquod  actus  teraperantiae  irapera- 
tus  sit  majoris  intensionis,  quam  actus  im- 
perans  charitatis,  ut  si  charitas  per  actum 
ut  duo  imperet  actum  temperantia?  ut  de- 
cem,  quod  minirae  repugnat.  In  quo  eventu 
actus  teraperantiaa  secundura  omnera  suam 
latitudinem,  et  quatenus  distinguitur  ab 
actu  formali  charitatis  imperante.  meretur 
de  condigno  vitam  aGternam,  et  consequen- 
ter  secundura  omnem  suam  latitudinem 
connectitur  necessario  cum  gratia  sine  qua 
impossibile  est  meritum  decondigno.  Dis- 
ponetergo  ut  infundatur  gratia  non  solura 
secundum  duos  gradus,  qui  correspondent 
actui  formali  charitatis  imperanti;  sed 
etiara  secundum  alios  gradus,  qui  corrcs- 
pondent  ipsi  actui  temperantiao  imperato. 

Ad  haoc,  si  ob  aliquid  motivura  negareAugmen- 
oportet,  quod  actus  teraperantia?  imperatuscu^atjs." 
a  charitate  sit  dispositio  sulTiciens  ad  in- 
fusionem,  et  augmentura  gratia^,  raaxime 
ob  commune  Theologorum  placitum,  qui 
ex  Scriptura,  et  Conciliis  edocti  asserunt 
adultum  extra  Sacraraentura  non  justifi- 
cari,  nisi  dependenter  ab  actu  charitatis, 
aut  contritionis  perfecta?  :  sed  hoc  raotivum 
non  urget :  ergo  etc.  Probatur  rainor,  quia 
comraunis  illa  Theologorum  sententia  po- 
test  exponi  de  actu  charitatis,  qui  sit  talis 
formaliter  ,  vel  virtualiter.  .Actus  autem 
formalis  temperantia?  a  charitate  impera- 
tus  est  virtualiter  actus  charitatis,  cum 
participet  ejus  vim,  videlicet  tendentiam  in 
Deum  uUimura  finera  :  ergo  nihil  obligat, 
ne  dicamus  praedictum  actuni  esse  disposi- 
tionera  ultiraara  ad  infusionera  gratiae. 

Declaratur  hoc  araplius  :  etenim  sicut 
Theologi  communiter  docent,  ad  disposi- 
tionera  ultimara  pro  infusione  gratiaj  extra 
Sacraraentura  requiri  actura  charitatis  :  ita 
Thoraistao  corarauniter  asserimus  ad  meri- 
tum  de  condigno  vil;n  aDternao  requiri  ac- 
tualom  charitafis  influxum  ;  et  nihilorainus 
ad  raeritum  de  condigno  vita?  aDlornac  suffi- 
cit  influxus  charitatis,  vel  formalis,  ut  in 
actibus  propriis  ;  vel  virtualis,  ut  in  actibus 
aliarum  virtutura  parlicipantibus  raodum 
charitatis  :  ergo  ad  dispositionem  ultimam 
pro  infusione  gratia;  sufficiet  actus  charita- 
tis,   vel  formalis,  qui  ab  ea  elicitur;  vel 


272 


I)K  CHARITATE. 


virlualis,  qui  participat  ojus  modum,  qualis 
ost  actus  t(MnperantKt>  a  cliaritato  impora- 
tus.  Et  conswiuontor  pra'dictus  nctus  sulVi- 
ciet  por  modum  dispositionis  pliysicae,  ad 
gratia;,  ol  cliaritatis  augmontum,  licot  non 
adsil  actus  formalis  charitatis,  vol  non 
ada?quot  latitudinom  augmonti  suporad- 
dcndi.  ot  dobiti  actui  tomporantio). 
«nimi.»  '^~''^-  '''■'-^P'^'''  ''•'^c  pars  allirmativa,  tan- 
proba-'  quam  probabilis,  alicui  forsan  magis  arri- 
debit.  ol  vidobitur  cum  majori  consequon- 
tia  procodoro  ad  ea,  qux  diximus  ilh  dub. 
0,  supracitato.  Nos  tamon  illam  non  pro- 
bamus,  sed  nogativa?  cum  .\rau\o  subscri- 
Limus.  Movomur  aulom  pra?cipao  ab  in- 
convoiiionti,  quod  sequitur  ex  opposita 
sentontia  :  nam  si  actus  leraperantia)  infu- 
S3B.  ut  habens  modura  charitatis  esset  dis- 
positio  physica  sufiiciens  ad  grafiaj  infusio- 
nem.  et  augmentum,  idem  dicendum  esset 
de  actu  naturali  temperantia».  aut  altorius 
virtutis  acquisita^  ;  quod  esf  oranino  fal- 
.'^um.  Sequeli  o?lenditur  :  nam  in  actu 
temperanfia?  naturalis,  ut  habet  modum 
charitatis.  eaedem  rationes  occurrunt,  ut 
facile  consideranti  constabit  :  tum  quia 
praedictus  actus  sic  acceptus  etiam  merefur 
decondigno  vitam  a?ternam  :  tum  quia  ita 
consideratus  otiam  supponit  necessario 
gratiam,  et  cam  ea  connectitur  :  tum  quia 
sic  sumptus  potest  etiam  dici  actus  virlua- 
lis  charitafis,  cura  participet  ejus  virtutem, 
sive  tendentiara  in  Deum  uUimum  finem. 
Falsitas  autem  consequentis  vel  ox  eo  cons- 
tat,  quod  nullus  audebit  concedere  homi- 
nem  extra  Sacramentum  sufficienter  se  ad 
consequendam  grafiam  disponere  pcr  actus 
entitative.  et  quoad  speciem  naturales. 
Conf.  Contrarium  enira  salis  aperle  docet  Conci- 
^*^"'"  lium  Trid.  sexs.  6,  c.  G,  illis  verbis  :  Di.ipc- 
nunlur  autein  ad  ipsain  justifiam,  dum  ex- 
cifafi  divina  grafia,  et  adjiiti,  fidcm  ex 
auditu  concipientes  libere  moventur  in  [)i'um, 
etc.  Cui  doctrina;  correspondent  tres  priores 
canones  ejusdera  sessionis.  Videantur  qua? 
diximus  tract.  15,  diip.  3,  dub.  1,  §  2,  et 
tract.  17,  disp.  6,  dub.  1,  §  2  et  3,  quibus 
locis  statuimus,  ad  justificationem  adulto- 
rum  requiri  actura  formalera,  et  expressam 
fidei  theologicffi. 
Funda-  227.  Katio  aulem  a  priori.  quam  Arauxo 
'supra  insinuat.  ne  actus  aliarum  virlutum  efiam 
mm  ^  charitate  imperafi  disponant  ultimo  ad 
'  gratia;.  et  charitatis  augmentum,  inefTicax 
non  est.  si  ad  hanc  formam  redigatur  : 
(,>uoniam  ille  solus  actus  disponit  ullimo 


ad  augraontum  gralia^  qui  disponit  ultinio 
ad  ejus  infusionom  ;  ciim  primum  essogra- 
tia»,  etejus  inlonsio  ojusdom  ralionissint  : 
sed  actus  aliarum  virlutum  a  cliaritato  im- 
porati  non  disponunt  ullimo  adgratiaein- 
fusionom  :  orgo  noquo  ad  augmonlum  il- 
lius.  1'robafur  minor,  quia  actus  habet 
disponero  ad  recoplionora  gratia?,  quatenus 
subjoctum  inclinat,  ot  doterminat  ad  ejus 
participationem  ;  qua;  omnia  convoniunt 
aclui  secundum  suam  entilatem.  et  spo- 
ciem;  non  vero  ratione  alicujus  raodi  tali 
speciei  accidontarii,  et  aliundo  provenion- 
tis  :  afqui  actus  reliquarura  virtutura  ex 
spocie,  et  enlitalo  sua  non  habent  inclinare, 
et  ullimo  deferminare  subjectum  ad  gratia} 
l)articipationem  ;  raodus  vero  de  linea  cha- 
ritatis  est  ipsis  accidentarius,  et  aliunde 
conveniens  :  ergo  actus  aliarum  virtutum 
etiam  imperati  a  charitafe  non  disponunt 
ullirao  ad  gratia;  participationem. 

Confirmafur,  et  explicafur  primo,  quiaEobora- 
licct  ad  augmentum  forma^,  in  quo  fornia  p^fus*"" 
deterrainat  modura  inlonsionis,  disponat 
actus  non  secundura  se  tantum  acceptiis, 
sed  ut  importat  sirailera  modura ;  nihilo- 
minus  ad  infusionem  forraa^,  in  quo  non 
importalur  modus,  sed  forma  secundum  se, 
debet  ulfimo  disponcre  actus  non  ratione 
modi,  sed  secundiim  se  acceptus  :  atqui  ac- 
tus  aliarum  virtulum  secundum  se  accepti 
nondisponunt  ultimo  ad  infusionem  gra- 
tia?  :  ergo  licet  participent  modura  de  linea 
charitalis,  non  disponunt  ultimo  ad  gratias 
infusionem. 

Confirmatur,  et  explicatur  secundo.  quia  ^^1^^^ 
non  ob  aliam  rationera  requiritur  aclus  matio. 
charitatis,  ut  horao  se  disponat  ad  receptio- 
nem  gratia?  extra  sacraraentura,  nisi  quia 
vel  ad  recipiendara  connaturaliter  perfec- 
tissiraam  formam  secundum  speciem,  qua- 
lis  est  gratia,  requiritur  dispositio  ex  parte 
hominis  perfectissima  secundum  speciem. 
cujusmodi  est  actus  charitatis  ;  vel  quia  ad 
reparandam  amicitiam  inter  Deum,  etho- 
minem,  requirifur  quod  homo,qui  aversus 
erat  a  Deo  tanquam  ab  ultirao  fine,  con- 
vertatur  perfecte  ad  ipsura,  quod  facit  per 
actum  charitatis  :  sed  ha^c  munia  prasbet 
actus  formalis  charitafis.  sive  a  charitate 
elicifus;  secus  vero  actus  temperantia},  aut 
alterius  virtutis,  parficipans  charitatis  mo- 
dum,  qui  propterea  dicitur  actus  virtualis 
charitatis  :  ergo  hic  posterior  actus  non  est 
dispositio  physica  ultiraa,  et  sufiiciens  ad 
infusionem  gratiae.   Probatur  minor  ;  tura 

quia 


DISP.  V,  DUB.  IV. 


273 


quia  actus  ille  temperantiajhabensmodum 
charitatis  non  est  perfectissima  dispositio 
secundum    speciem,    siquidem    charitatis 
modus  est  extra  speciem  talis  actus,  ut  ex 
se  liquet ;  et  propterea  talis  actus,  cum  il- 
lum   modum   non    participat,    nullatenus 
dici   valet   ultima  dispositio  ad  gratiam, 
licet  retineat  totam  suam  perfectionem  spe- 
cificam.    Tum  etiam,   quia   perfectior  est 
conversio  formalis  in  Deum,  quam  conver- 
sio  prfficise  virtualis  ;  sed  actus  temperan- 
tia^  virtualiter  tantum  potest  in  Deum  con- 
vertere   ob    solam   participationem   modi 
cujusdam  de  linea  charitatis :   ergo   talis 
actus  non  convertit   hominem   in   Deum 
perfectissima  conversione,  qualis  requiri- 
tur  ad  infusionem  gratiae  extra  sacramen- 
tum,  ubi  omnino  connaturaliter  fit,  Deo 
non  supplente  defectum  dispositionis  per- 
fecta},  et  ex  natura  sua  sufficientis,   sicut 
supplet  cum  gratia  datur  per  sacramenta. 
Igitur  actus  a  charitate  non  elicitus  non  est 
dispositio  sufficiens  ad  infusionem  gratis, 
et  charitatis,  neque  ad  earum  augmentum ; 
et  consequenter  augmentum  gratia^,  etcha- 
ritalis  actibus  aliarum  virtutum  debitum 
non  confertur  statim,  ac  earum  actus  eli- 
ciuntur ;  seJ  difierri  debet  usque  ad  tempus, 
in  quo  homo  eliciat  actum  formalem  cha- 
ritatis  omni  augmento  debito  commensu- 
ratum,  .<;icut  statuimus  de  augmento  de- 
bito  actibuscharitatis  remissis. 
iruittir     228.  Motivum  autem  pro  contraria  parte 
tum     propositum  nwnero  225,  facile  diluitur  ex 
""ly^J,"  dictis.  Quoniani  sola  physica,  et  necessaria 
connexio  inter  aliquem  actum,  et  formam, 
non  constituit  actum  illum  in  ratione  dis- 
positionis   ultimaj  ad  talem    formam,    ut 
patet  tum  in  actibus  naturalibus  ut  gratia 
informatis,  tum  in  actibus  supernaturali- 
bus  procedentibus  a  gratia  in  secundo,  aut 
tertio  instanti  post  ojus  infusionem  :  ne- 
cessario  quippe  cum  gratia  connectuntur, 
siquidem  ab  ea  procedunt ;  et  tamen  ad 
cam  non  disponunt,  cum  vel  sint  formali- 
ter  diversi  ordinis,  vel  supponant  gratiam 
jam  omnino  receptam  dependenter  ab  aliis 
dispositionibus  ei  coexistentibus  in  primo 
instanti.  Kt  idem  proportionabilitor  accidit 
in  aclibus   aliarum  virtutum  a   charitate 
informatis,  aut  ejus  modum  participanti- 
bus ;  nam  quia  sunt  vivi   vita  gratia^,  et 
charitatis,  cum  utraque  necessario  connec- 
tuntur;  non  tamen  disponunt  ultimo  ad 
illas,  ob  eu  quaesupra  diximus.  fra^sertim 
cum  intra  Sacramenta  supponant  gratiam 


collatam  per  aliam  dispositionem  inferio- 
rem,  supplente  Deo  defectum  perfectioris 
dispositionis  ;  et  extra  Sacramenta  suppo- 
nant  gratiam  collatam  dependenter  ab  actu 
formali  charitatis,  sine  quo  nunquam  con- 
tingit  horainem  extra  Sacramentum  justi- 
ficari,  secundum  prajsentem  providentiam. 
Ad  augmentum  difficultatis  ibidem  pro-Augmen- 

°  .....      tumdim- 

positum  constat  ex  supra  dictis ;  ]am  enim   cuita- 
assignavimus   rationem  ,  ob   quam   actus  j.^5j*{„^' 
charitatis,  quem  communiter  exigunt  Theo- 
logi,  ut  homo  ad  gratiam  extra  Sacramen- 
tum  se  ultimo  disponat,  debeat  esse  actus 
formalis,  sive  elicitus  charitatis,   et  non 
sufficiat  actus  virtualis,  sive  inferior  se- 
cundum   speciem ,    participans    charitatis 
modum.  Nec  urget  exemplum   meriti   de 
condigno,  quia  plus  requiritur  ad  rationem 
dispositioiiis  physicse,  quam   ad   rationera 
talis  raoriti.  IMeritum   enim    augetur    ex 
majori  valore  morali  de  linea  charitatis, 
undecumque  proveniat;   dispositio  autem 
ultiraa  exigitcommensurationemphysicara 
inter  actura,  et  formam.  Unde  habenscha- 
ritatem   ut  quatuor,  et  eliciens  actum  ut 
duo,  meretur  majus  charitatis  augmentum; 
et  quanto  magis  ille  actus  remissus  conti- 
nuatur,  aut  sa^pius  elicitur,   tanto  magis 
crescit  in  ratione  meriti,  et  reddit  sibi  de- 
bitum  majus  augmentum,  ut  dub.  ■prxced. 
n.  41,  declaravimus ;  et  tamen  pra^dictus 
actus  non  crescit  in  ratione  dispositionis 
physicaj,  et  quantumvis  continuetur,  aut 
repetatur,    nunquam  est  sufficiens   in   vi 
dispositionis  ad  consequendura  augmentum 
charitatis  sibi  debitura,  nisi  intensiorem 
modum  acquirat,  ut  supra   fuse  exposui- 
mus.  Sic  ergo,  et  ob  eandem  proportiona- 
biliter  rationem,  ad  merendum  de  condi- 
gno  augmentum  cliaritatis,  sufficit  virtualis 
charitalis  actus  influxus,  sive  quod  aliarum 
virtutum  actus  participent  charifatis  mo- 
dura:  ca^terum  ad  disponendum  ultimo  ad 
tale  augraentum,  non  suffiicit  ille  virtualis 
influxus,  sed  requirilur  detorminate  for- 
malis  charitatis  actus,  qui  cum  gratia  in- 
fundenda.aut  augescendaomnino  commen- 
suretur. 

229.  Ex  quibus  omnibus  tandem  colli-  coroi- 
gitur,  actus  virfutum  supernaturaliura,  '^'"'""'- 
quaj  simul  cum  gratia  infunduntur,  non 
consequi  statim  physice  augmentum  illa- 
rum  virtutum,  a  quibus  procedunt;  sed 
pra^dictas  virtutes  solum  augeri  physice, 
cum  adest  actus  charitaiis  sufficiens  ad  dis- 
ponendum  pro  gratiaj,  et  charifatis   aug- 


DE  CHARITATE 


miMito.  rndesi  liaboiis  graliam  iit  iiaatiior 

clicial  actiim  tomfKTaiilia:"  infus?D  iit  octo, 

non  conscqiiitiir  aiigmontuni  talis  virtutis 

usqupad  oclo.  Katio  hujus  corollarii  habe- 

tur  ox  hactiMUis  dictis,  quoniam  virtules 

qu;T?  pcr  so  potunt  iiifundi  simul  cum  gra- 

tia.  comparantur  ad  illam  sicut  proprieta- 

tes  ad  formam,  atque  ideo  non  terminant 

per  se  actionem.  nec  infunduntur,  aut  au- 

gentur.  nisi  ad  infusionem,  et  augmentum 

gratiip,  ipsique  proinde  omnino  commen- 

surantur,  ul  jam  supra  statuimus  dub.prx- 

m/.  ;i.  :M.  Sed  actus  a  charitate  non  eliciti, 

quamvis  informati   ab  illa  mereantur  de 

condigno  gratia?,  el  charitatis  augmentum, 

ad  illud  tamen  ultimo  non  disponunt,  nec 

illud  acfu  inferunt,   ul  hoc  §  oslendimus. 

Ergo  nec  disponunt  uUimo  ad  suorum  ha- 

bituum  augraentum.  nec  illud  actu  conse- 

quunlur.  Imo  nec  consequuntur  in  tota  vita, 

sed  post  mortem ;   quia  illud  augmenlum 

conferri  non  valet,   nisi  posito  actu  ciiari- 

tatis  eidem   physice   commensurato.    Ubi 

autem  in  hac  vifa  elicitur  novus,  et  inten- 

sior  actus  charitatis,   novum  augmentum 

gratiaj  meretur,  ad  quod  prius,  et  intimius 

disponif,    quam   ad  augmentura   debifura 

actibus  aliarum  virtutum,   ut  supra  §  2, 

dicebamus  de  augmento  correspondenti  ac- 

tibusejusdem  charitatis  remissis. 

Limiia-      i'onsuIfo  diximus,  actus  virtutum  supcr- 
lio  co-  ' 

rollarii.  naturalium,  qux  simul  cum  f/ratia  infundun- 

tur,  etc.  ut  excluderemus  tum  actus  natu- 

rales,  quos  cerfura  est  assequi  augmenfum 

suorura  habituura  independenter  a  gratiao 

augmento;  tum  actus  fidei,  ef  spei.Nam  si- 

cuf  633  virtutes  possunt  infundi,  et  conser- 

vari,  et  de  facfo  infundunfur,   et  conser- 

vantur  independenfer  a  grafia,  ita  possunt 

augeri  quin  grafia  augeafur.  Quare  sicut  in 

peccatore  augentur  statim  ac  eliciunt  actus 

intensiores,  sic  etiara  in  justo;  cum  hac 

tamen  differentia,  quod  prajdicti  actus  in 

peccafore   disponunt  quidem    ad   suorura 

habituura   augmentum,-  illud  taraon   non 

merentur,  saltem  de  condigno;   in  justo 

autem  et  merentur  de  condigno  tale  aug- 

menfum.  et  ad  illud  physice  disponunt.Me- 

rentur  insuper  gratia^.et  charifatis  augmen- 

tura  ;  illud  tamen  non  statim  consequuntur, 

quia  ad  ipsam  ultirao  non  disponunt,  ob  ea 

quaesupra  diximus. 


DISIHJTATK)  VI. 

I)c  dimhmlionc,  scu  rcmissione 
charitatis. 

{'ostquara  D.  Thom.  explicuit,  qualiforD.  Th 
charitas  increraentura ,  et  perfectionem 
suscipiat,  incipit  ab  articulo  10  liujus 
qu;esfionis  gi,  exponere  an  diminui  possit, 
et  corrumpi.  Et  quantum  ad  charitatis  cor- 
ruptionem  atfinet,  plura  possent  in  prai- 
senli  disputari.  an  videlicet  quodlibet  pec- 
catura  mortale  illam  destruat ;  et  utrum 
physice,  et  ex  natura  rei ;  et  denique  an 
tanta  oppositio  sit  inter  charifatem,  et  pec- 
catura  grave,  ut  nequeant  ullo  pacfo  in  eo- 
dem  subjecto  componi?  Quas  difTicultates 
in  pra?senti  lale  discutere  solent  illi  Expo- 
sitores  D.  Thora.  qui  alias  S.  Doctoris  par- 
tes  suis  commentariis  non  illuslrarunt.  Sed 
nos  illas  versare  hic  dcobligamur,  cum 
ipsis  cx  professo  operam  dederimus  tracl. 
1.0,  ilisj).  2,  dulj.  3  et  \.  Unde  eis  relictis, 
sfilum  convertemus  ad  charitatis  dirainu- 
tionem.  Ex  duplici  autem  defectu  posset 
provenire  hujusmodi  diminutio  :  primo  ex 
defectu  agentis  infiuentis,  ef  conservantis  : 
secundoex  defecfu  subjecti  so  indisponentis 
ad  conservafionem  augmenti,  afquo  ideo 
disponenfis  se  ad  ejus  diminulionem.Forro 
causa  efTiciens,  et  conservans  charitatem, 
ejusque  augmentum,  est  solus  Deus,  ut 
consfat  ex  dictis  disp.  prxced.  Qui  sicut 
absolute  valet  charifalem  destruere  pcr 
suspensionem  influxus,  ita  etejus  augmeu- 
tum  ,  reducendo  ipsam  ad  remissiorem 
statum.  De  facto  tamen  sicut  nunquara 
destruit"  charitatem,  nisi  ex  parfe  subjecti 
detur  aliquid  ipsi  charitati  repugnans,  vi- 
delicet  peccatura  grave  :  ita  nec  destruet 
ejus  intensionem,  nisi  ex  parte  subjecfi 
adsit  aliquid  contrarium  hujusmodi  inten- 
sioni;  quia  sicut  dicifura^/  Hom.  II,  sineAdBoi 
pcenitentia  sunt  dona  Dei.  Quapropter  ad  ^^' 
resolvendura,  utrum  charitas  possit  dimi- 
nui.  videre  oportef,  an  ex  parte  subjecti 
dari  queat  dispositio  inferens  talera  dirai- 
nutionem,  sive  incremento  pra?existenti 
repugnans.  Solum  autem  peccatum  videtur 
esse  huju.=;modi.Et  si  loquamur  de  peccato 
gravi,  certum  est,  charitatem  non  dirainui 
per  illud  ;  quoniam  diminutio  habitus  sup- 
ponit,  et  concernit  existentiara  ipsius  ; 
quippequod  non  existit,  nec  diminui,  nec 
augeri  valet :  peccatura  autera  grave  des- 

truit 


DISP.  VI,  DUB.  UNICUM. 


275 


truit  totaliter  charitatem,  et  vitam  gratia?; 
qiia  de  causa  mortale  dicitur.  Unde  solum 
relinquitur  dubium  circa  peccata  levia,  seu 
veniaiia,  et  ita  inquirimus. 

DUBIUM  UN1{X"M. 

Utrum  charitas  diminualur  per  peccaia 
venialia. 

Non  oportet  hic  explicare  naturam  pec- 
cati  venialis,  ejusque  primariam  differen- 
tiam  a  mortali ;  jam  cnim  id  exposuimus 
tract.  13,  disp.  19,  dub.  1.  Neque  prasmit- 
tere  opusest,  qualiter  remissio,  sive  dimi- 
nutio  habitus  fiat ;  id  quippe  puram  Phi- 
losophiam  concernit,  quam  tradunt  N. 
Coinp.CompIut.  in  lih.  de  gcnerat.  Satis  sit  ex 
ibidem  dictis  supponere,  habitum,  cum  di- 
minuitur,  amittere  aliquem  gradum,  aut 
modum  perfectionis,  ob  cujus  defectum 
redditur  intrinsece  niinus  perfectus,  quam 
erat :  sicut  e  contrario  intensio  fit  per  addi- 
tionem  gradus,  aut  modi. 

§1. 

Commiinis  sententia  probatur  ratione 
a  priori. 

cia-       1.  Dicendum  est,  charitatom  non  dimi- 

Tho.nui  perpeccata  venialia.  Ita  D.  Thom.   in 

1l^^"prws.  qiisest.  24,  art.  10,  et  in  1.  dist.  17,  q. 

uxo  2,  art.  5.  Cui  subscribunt  discipuli,  Cajet. 

Tiio.  inAoc  art.  ubi  Fannez  dub.  2,  Arauxo  dub. 

rr^<Jj  2,  Joan.  aS.  Thom.  disp.  16,  art.  2,  Ferre 

n\c'.  quxst.  20,  et  ex  extraneis  Durand.  in  1, 

'f^^  dist.  17,  quxst.  10,  Henric.  quodl.  5,  q.  23, 

ciii.  Azor,  lib.  3,  AJoral.  cap.  23,  quxst.  1,  Vega 

ierl^w  Concil.  Trident.  lib.  iO,  cap.  22,  Vasquez 

"'°-  \,2,disp.  220,  ca/?.9,Valcntia  in  prxs.  punct. 

5,  ubi  I.orca  disp.  20,  Malder.  dub.  2,  elA, 

Castillo  (/wp.  3,  (juxst.  7,  part.  5,  etcom- 

muniteromnes  Theologi  hujus  temporis. 

i,^.^      Probatur  primo  ralioiio    a    priori   de- 

sumpta  ex  D.  Thom.    in  prxsenli,   arliculo 

10,  qua)  potcst  sic  proponi  :  nam  peccatum 

veniale   nequit  diminuere  charitafem  dis- 

positive,  neque  eflcctive  physice.  neque  ef- 

fective  moialiler  :  ergo  peccatum  veniale 

non  diminuit  charitatem.  Consequentia  est 

manife.sta.  quoniam  non   est  assignabilis 

alius  modus,   quo  charitas  diminui  possit 

per   vonialia.    frima    aulcra   antccedcntis 

pars  sic  probatur  :  nim  in   primis  pecca- 

lum  veniale  ncquit  per  seipsum  disponere 


ultimo  ad  diminutionem  charitatis;  illud 
enim,  quod  ultimo  disponit  ad  charitatis. 
diminutionem,  debet  esse  contrarium  ei, 
quod  ultimodisponit  ad  ejus  augmentum  .^ 
sed  solus  actus  convertens  in  Deum  ulti- 
mum  finem  disponit  ultimo  ad  charitatis 
augmentum,  ut  satis  constat  ex  dictis  tota 
disp.  prxced.  et  praacipue  a  n.  221 .  Ergo  so- 
lus  ille  actus  potest  disponere  ulfimo  ad 
charitatis  diminutionom ,  quod  avertit  a 
Deo  ultimo  fine.  Constat  autem  peccatum 
veniale  non  sic  avertere  :  ergo  peccatum 
veniale  non  disponit  ultimo  ad  diminutio- 
nem  charitatis.  Deinde  nequit  disponere 
remote,  quia  vel  hoc  habet  quatenus  dispo- 
nit  ad  aliud  veniale?  et  sic  redit  eodem 
dillicultas;  vel  quatenus  disponit  ad  mor- 
tale?  Cumque  mortale  non  diminuat,  sed 
penitus  destruat  charitatem,  fit  quod  ve~ 
niale  nequeat  hoc  pacto  disponere  adhuc 
remote  ad  charitatis  diminutionem. 

Ex  quibus  etiam  constat  secunda  antece- 
dentis  pars  ;  quoniam  peccans  venialiter 
eatenus  elTicerct  physice  diminutioncm 
charitatis,  quatenus  physice  poneretaliquid 
charitati  contrarium  ;  sicut  qui  peccat  mor- 
taliter,  corrumpit  effective  gratiam,  quia 
ponit  peccatum  grave  ipsi  repugnans.  At- 
qui  peccans  venialiter  non  ponit  aliquid 
contrarium  charitati  ,  siquidem  charitas 
convertit  in  Deum  ultimum  finem  ;  pec- 
cans  vero  venialitcr  ab  hoc  fine  non  aver- 
titur,  scd  tantum  divertit  circa  media,  non 
subjiciendo  illa  actualiter  ultimo  fini  , 
quem  habitualiter  rcspicit :  ergo  peccans 
venialiter  non  efiicit  physice  diminutio- 
nem  charitatis. 

2.  Diccs  primo  :  raotus  semidelibcratusObjeciio- 
odii  Dei,  vel  fugs  a  Dco,  cst  peccnlum  ve-  "^*" 
niale,;  et  taraen  avertit  a  Deo  ulfimo  fine  : 
ergo  falsumest.quod  peccatum  vcniale  non 
avertat  ab  illo.  Prxterea,  si  peccalam  ve- 
niale  non  averteret  a  Dco  ultimo  fine,  ad 
delendum  pcccatum  veniale  non  require- 
retur  ex  natura  rci  convcrsio  in  Deum  ul- 
timum  finem,  sive  actus  charitatis  :  sed  fa- 
lis  conversio  requiritur.  ut  statuimus  irac^ 
15,  disp.  3,  dub  8.  Ergn  peccatum  venialo 
avertit  a  Deo  ultimo  fine.  Denique  omno 
quod  est  contra  charitatem,  charitati  con- 
trariatur,  ut  ex  lerminis  liquet  :  sed  pecca- 
tum  veniale  ost  contra  charitalem,  siqui- 
dem  impeditcjus  inclinationem,  et  jus  ad 
ref(.'rendam  matcriara  talis  pcccati  in  Dcum 
ultimum  fiiiem  :  ergo  contrariatur  chari- 
lafi.  Unde  argumenlum  factum  debet  in 


276 


DE  CIIARITATK. 


nos  rotorqiiori  ;  nam  qiiod  avcrtit  ab  ulti- 

mo  Hne,  ot  cliaritali  opponitur.  potosl  eam 

diminuorc  pliNsico,  tam  disposilivo,   quam 

cfToctivo  ;  sic  aiitom  so  habot  poccatum  ve- 

nialo. 

vumur       Hospondotur  tam  certum  esso,  quod  pec- 

calum  vonialo  non  avortit   simplicitor  ab 

ultimo  fine,   nee  contrarialur  simpliciter 

charitati,  sicut  certum  est,  quod  peccatum 

veniale  non  est  mortalo,  de  cujus  ratione 

est  importare  eani  oppositionem,  et  aver- 

sionem.  Inqua  suppositione,  quoD  certissi- 

ma  est,  eamque  firmavimus  loco  supra  ci- 

tato,  procedit  ratio  D.  Thomae.    Unde  ad 

primum   objeclionem    respondetur ,    quod 

cum  de  ratione  peccati  sit  voluntarium, 

illud  quodnonest  sinipliciter  voluntarium, 

nequit  esse  simpliciter  peccatum,  nec  a  Deo 

simpliciter  avertere.  Odium  autem   Dei , 

hoc  ipso  quod  sit  motus  indeliberatus,  non 

est  simpliciter  voluntarium  ;   unde    talis 

motus  non  avertit  simpliciter  a  Deo.  Ad 

secundam  neganda  est  sequela  ;  nam  licet 

peccatum  veniale  non  avertat  ab  ultimo  fi- 

ne,  impedit  tamen  fervorem  charitatis  cir- 

ca  talem  finem  ;  unde  tolli  non  potest,  nisi 

per  ipsum  fervorem,  atque  ideo  nisi  per 

actura  charitatis  formaliter,  aut  virtuali- 

ter.  ut  loc.  cit.  explicuimus.  Ad  icrtiam  ne- 

ganda  est  minor  absolute,  quia  peccatum 

veniale   non   tollit  inclinationem,   et  jus 

charitatis  ad  referendum  omnia  in  Deum 

ultimum  finem,  sed  pra^cise  impedit,   ne 

actu  aliquam  materiam  in  ipsum  referat, 

atquo  ideo  non  contrariatur  ilii  absolule  ; 

contraria  enim  absolute  talia  non  solum  se 

impediunt  in  aliquo  opere,  aut  extensione, 

sed  se  destruunt,  et  labefactant  in  entitate. 

Conti-      3.   Posterior  denique  anlecedentis  pars, 
nuatio  .   ,  '  i  ■     ■ 

argu-    nempe  veniale   peccatum   non  dimmuere 

menu.  elTective  moraiiter  charitatem,  etiam  osten- 

ditur  ;  quoniam  eatenus   posset  illam  sic 

diminuere  ,    quatenus   peccans   venialiter 

mereretur  hanc  poBnam,  quod  ipsius  chari- 

tas  diminueretur  :  sed  hujusmodi  pcenam 

non  meretur  :  ergo  non  diminuit   mora- 

liter  charitatem.   Frobatur    minor  :   tum 

quia    peccatum    veniale    est    culpa    levis 

et    secundum    quid  ;     diminutio    autem 

charitatis  est  malum  simpliciter,  et  val- 

de  grave.    Tum  etiam,   quia  ex  opposito 

fieret,  quod  peccatum  mortale,  et  veniale 

mererentur  eandem  poenam  cum  sola  dif- 

ferentia  penes  magis  et  minus  ;  siquidem 

mortale  meretur  ablationem  totalem  cha- 

ritatis,  et  veniale  mereretur  ablationem 


charitatis  in  parlo,  et  quoad  aliquosgradus. 
Tum  doniquo,  quia  Deus  non  raagis  se 
avertit  ab  homino,  quam  hic  ab  illo;.sed 
honio  peccando  vonialitor.non  se  avertil  a 
Deo,  cum  deordinatio  in  peccato  veniali  re- 
perta  non  sil  circa  finem  :  ergo  Deus  non  se 
averlil  ab  liomine  poccanlo  prascise  venia- 
litor  ;  atque  idoo  non  punit  hujusmodi  cul- 
pam  auferendo  aliquid  de  charitate,  por 
quam  homo  convertitur  simpliciter  in 
Deum,  et  terminatejus  amorem. 

4.  Nec  refert,  si  objicias  primo :  nam  inObjccii 
humanis  leves  ofionsa?  solont  mereri  dimi- 
nutionom  amiciti;r,  sive  (et  in  idem  redit) 
quod  amicus  s;cpo,  licet  leviter  olfensus 
non  ita  ferveuter  diligat  amicum  olfendon- 
tem,  sed  potius  ejus  communicationem  de- 
vitet  :  ergo  pariter  homo  per  peccata  vo- 
nialia  meretur  rninus  diligi  a  Deo,  atque 
ideo  prasexistentis  charitatis  diminutionem. 
Secundo,  quia  quodlibet  peccatum  veniale 
est  malum  Dei,  i)onilquo  ofrensam  in  illa  : 
sed  diminutio  charitatis  non  est  pcena  im- 
proportionata  huic  deordinationi,  nec  e\- 
ceditejus  meritum  :  ergo  homo  per  pecca- 
ta  venialia  meretur  charitatis  diminutio- 
nem. 

Et  urgetur  ;  nam  homo  potius  debe.^et 
eligere  ablationem  alicujus  gradus  chari- 
tatis,quampcccare  venialiter :  ergo  signum 
est,  quod  malura  culp:^  reperfum  in  pecca- 
to  veniali  est  majus,  quam  malum  poenae 
repertum  in  diminutionecharitatis.  Tcrtio; 
nam  ideo  veniale  non  mereretur  ablatio- 
nem  ullius  gradus  charitatis,  quia  non  ver- 
satur  circa  ulfimum  'finem  :  sod  eo  ipso, 
quod  veniale  ofi^endat  Deum,  attingit  pr;c- 
dictura  finom  :  ergo  meretur  dirainufio- 
nem  aliquam  charitatis,  per  quam  in  Deuni 
ultimura  finom  convertimur. 

Haec,  inquam,  non  referunt.  Ad  primura  Dupiej 
enim  posset  responderi  negando  antece-objectic 
dens  ;  nam  etiim  in  humanis  levos  amici"'^j^°'" 
offensa}  noa  diminuunt  substantialia  ami- 
citiao;  injuste  quippe  rescindoret  quis  anii- 
citiam  substatitialom  ex  co  pra3cise,  quod 
leviter  offendoretur  ab  alio.  Refrigesccret 
tamen  amiciti;c  fervor,  quatenus  sic  offen- 
sus  pariter  se  gereret  cum  amico,  sublra- 
hendoaliqua  accidentalia,  utputa  frequen- 
tem,  et  dolectabilera  convictura.  Idem([ue 
proportion  ibiliter  accidit,  cura  Deus  levi- 
busculpis  olTenditur  ;  non  enira  subtrahit 
ea,qua3  ad  substantialia  amicitia^  pertinent, 
cujusmodi  sunt  charitas,  ejusque  intrinseca 
perfectio  ;  sed  deuegnt  alia  quasi  accidon- 

taria, 


DISP.  VI,  DUB.   UNICUM. 


277 


taria.  et  extrinseca,  cujusmodi  sunt  fre- 
quentiores  consolationes,  devotio,  et  alii 
amoris  stimuli. 

Respondetur  secundo,  et  melius,  omisso 
antecedenti,  et  negando  consequentiam,  ob 
plures  differentias  inter  utramque  amici- 
tiam.Nam  homo  non  perfecte  cognoscitcor 
alterius  ;  unde  cum  ab  alio  multoties  offen- 
ditur,  existimat  illum  dereliquisse  amici- 
tiam,  qaam  propterea  ipse  etiam  ex  sua 
parte  dissolvit.  Deus  autem  intuetur  cor 
justi,  videtque  ipsum  firmum  circa  se  ut 
ultimum  finem,  et  suae  legis  observatio- 
nem,  licet  in  levibus  deficiat :  quocirca 
conservat  amicitiam  substantialem  media 
charitate,  et  ejus  intrinseca  perfectione. 
Accedit  etiam,  quod  in  humanis  facilius 
amico  est  vitare  leves  ofiensas  amici,  quam 
quod  justus  vilet  cuncta  peccata  venialia  ; 
id  quippe  facere  non  valet  absque  specia- 
lissimo  privilegio,  ut  diximus  tract.  14, 
clisput.2,  dub.  7.  t't  propterea  Deus  qui  co- 
gnoscit  defeclibilitatem  nostram,  occasio- 
nem  non  arripit  ex  nostris  defectibus  levi- 
bus,  ut  toUat,  aut  diminuat  amicitiam  cha- 
ritatis.  Denique  amicitia  humana  nostris 
actibus  acquiritur,  unde  potest  etiam  per 
eorum  cessationem  deficere  ;  et  cessat  ple- 
rumque,  cum  amicus  repetit  leves  offensas 
amici.  Amicitia  autem,  quam  ad  Deum  per 
charitatem  habemus,  est  ex  sola  infusione 
Dei,  et  ideo  licet  actus  proprii  illius  non 
exerceantur,  imo  licet  exerceantur  alii  ac- 
tus  leviter  peccaminosi,  non  corrumpitur, 
nec  diminuitur.  Quam  differentiam  optime 
'^''"■tradit  D.  Thom.  in  prxs.  art.  10,  his  ver- 
bis  :  «  De  amicitia  dicit  Philosophus  in 
u  8  Ethic.  quod  multas  amicitias  inappel- 
.<  latio  solvit,  idest  non  appellare  amicum, 
«  vel  non  colloqui  ei.  Sed  hoc  ideoest,  quia 
«  conservatio  uniuscujusque  rei  dependet 
«  ex  sua  causa  ;  causa  autem  virtutis  acqui- 
«  sitffi  est  actus  humanus  :  unde  cessanti- 
«  busactibus  humanis,  virtus  acquisitadi- 
«  minuitur,  et  tandem  totaliter  corrumpi- 
«  tur.  Sed  hoc  in  charitate  locum  non 
«  habet,  quia  charitas  non  causatur  ab  hu- 
«  manis  actibus,  sed  solum  a  Deo.  Unde 
'(  relinquitur,  quod  etiam  cessanfe  actu, 
«  propter  hoc  nec  diminuitur,  nec  corrum- 
«  pitur.  )) 
arri-  5.  Ad  secundum  rospondetur,  peccatum 
il».  veniale  solum  secundum  quid  offendere 
Deum,  et  esse  malum  ipsius  ;  quia  nec  af- 
fective  tollit  ab  ipso  rationem  ultimi  finis, 
vel  aliam  perfectionem   intrinsecam  ;  sed 


omni  intrinseca  perfectione  servata,  impe- 
dit  ne  Deus  se  extendat  ad  finalizandum 
actu  illud  determinatum  opus,  ut  exposui- 
mus  1,  2,  quxst.  89,  incomment.  ad  art.  1, 
num.  10.  Unde  pcccatum  veniale  non  me- 
retur  pcenam  simpliciter,  qualis  esset  cor- 
ruptio  charitatis,  aut  diminutio  in  aliquo 
gradu,  cum  charitas,  et  quilibet  ejus  gra- 
dus  habeant  rationem  boni  simpliciter. 

Et  ad  augmentum  difiicultatis  dicendum 
est,  peccatum  nuUo  modo  esse  eligibile  ra- 
tionabiliter  ;  implicat  enim  quod  peccatum 
sit  secundum  rationem.  Unde  quod  potius 
oporteret  eligere  diminutionem  physicara 
charitatis,  quam  peccare  venialiter,  non 
evincit  quod  tale  peccatum  sit  majus  quid 
in  ratione  culpa^,  quam  illa  diminutio  in 
ratione  poenaB ;  sed  provenit  ex  eo,  quod 
peccatum  nequit  rationabiliter  eligi.  Et 
ex  opposito  fieret.  peccatum  veniale  mereri 
non  solum  diminutionem  charitatis,  sed 
etiam  ejus,  et  gratia^  corruptionem  ;  nam 
potius  deberet  quis  admittere  absentiam, 
seu  separationem  physicam  gratia?  absque 
sua  culpa  contingentem,  quam  ullum  vel 
levissimum  peccatum.  Hoc  autem  est  om- 
nino  absurdum,  et  omne  peccatum  reddit 
mortale,  seu  privantem  vita,quam  per  gra- 
tiam  habemus. 

Ad  ultimam  patet  ex  his,  quae  proxime  Tertiae 
dicebamus  ;  nam  licet  peccatum  veniale  ^^"^"' 
offendens  Deum  nequeat  non  offendere,  et 
offendendo  attingere  ultimum  finem  ;  hoc 
tamen  non  facit,  quia  ab  ipso  avertat,  vel 
ad  alium  finem  ultimum  convertat,  sed 
prascise  quia  impedit  extensionem  actua- 
lem  praedicti  finis  ad  illud  opus,  quod  est 
materia  peccati  venialis.  Cum  quo  tamen 
recte  cohajret,  quod  peccans  venialiter  con- 
servet  amorem  Dei  finis  ultimi,  atque  ideo 
quod  non  patiatur  ullum  detrimentum  in 
charitate,  qua  ad  prasdictum  finem  conver- 
titur,  ut  optime  declaravit  D.Th.  lococit.V).  Tho. 
his  verbis:  «  Charitas  est  circa  finem  ul- 
«  timuni.venialeautem  peccatum  est  quae- 
«  dam  inordinatio  circa  ea.quaj  sunt  ad  fi- 
«  nem.Non  autemdiminuitur  finisex  hoc, 
«  quod  aliquis  inordinationem  aliquam 
«  committit  circa  ea,  qujG  sunt  ad  finem  : 
«  sicut  aliquando  contingit,  quod  aliqui 
«  infirmi  multum  amantes  sanitatem,  in- 
«  ordinalo  se  habent  circa  disilx  obser- 
«  vationem  ;  sicut  etiam  in  speculativis 
«  scientiis  falsa^  opiniones  circa  ea,  qua» 
«  deducuntur  ex  principiis,non  diminuunt 
«  certitudinem  principiorum.   » 


l-b:  lUiAKiiW 


Aliud 
«onclu- 
sionis 

IDOti- 


Conc. 
Tri.l. 


EfTu- 
uium. 


PrTcIu- 
dilur. 


§    II- 
Probalur  eadtm  asscrliodl)  iucomenicnti. 

e.Socundo  siiailotur  commiinis  sonlonlia. 
Quoninm  si  poooala  voiiialia  flimiiiuoront 
charitatom,  liori  possot  qiioii  por  ropotiiio- 
ncm  poccaloriim  venialium  tola  cliarilas, 
ac  porindo  gratia  ad;oquato  doslruorotur  ; 
Consequons  est  falsum  :  ergo  venialia  non 
diminuunt  cliaritatem.Soquela  vidclur  ma- 
nifosta  ;  nam  riiiitum  per  ablationem  linili 
tandcm  consumitur  :  ot  sic  videmus  habi- 
tus  acquisitos,  qui  por  aclus  oppositos  di- 
minuuntur.  por  oosdom,si  repotantur.des- 
trui  :  sed  charitas  de  facto,  seu  catogore- 
matice  est  finita,  sive  habens  delermina- 
tum  intensionis  niodum,  ut  vidiraus  disp. 
})rTce(l,  dtib.  I .  Ergo  si  per  peccata  venialia 
diminuitur,  fiori  poterit  quod  per  eorum 
repotitionem  corrumpatur.  Falsitas  autem 
consoquentis  ostendilur  primo  ex  Concil. 
Trident.  sess.Q,  cap.  1,  ubi  dicitur  :  «  Li- 
'(  cet  enim  in  hac  mortali  vita,  quantum- 
M  vis  sancti,  et  justi  in  levia  saltcm,  et 
0  quotidiana,  quajefiam  venialiadicuntur, 
«  peccata  cadant,  non  propterea  desinunt 
«  esse  justi  ;  nam  juslorum  illa  vox  est  et 
«  humilis,  et  verax,  Dimitte  nobis  debita 
.;  nostra.  »  Ergo  fieri  non  potest,  quod  ob 
solam  repetitionem  venialium  quis  desinat 
csse  justus  amittendo  gratiam,  et  charita- 
fem.  Secumlo,  quia  nullus  est  in  hac  vita, 
cui  secundum  pra?sentem  dispositionem 
non  correspondeat  certus  status,  aut  locus 
in  alia  :  ilii  autem,  qui  per  solam  repeti- 
tionem  venialium  amitteret  charitatem  , 
nullus  locus  corresponderet :  non  quidem 
coelum  aut  purgatorium,  cum  careret  gra- 
lia,  non  infernus,  cum  non  haberet  pecca- 
tum  morfale  ;  non  denique  lymbus,  cum 
haberet  peccata  personalia  :  ergo  absur- 
dum  est  admiffere,  quod  per  solam  repeti- 
tionem  venialium  charitas  possitcorrumpi. 

7.  Hoc  argumenfum  conati  sunf  Adver- 
sarii  multifariam  dirucre  negando  seque- 
lam.  Ad  cujus  probationem  quidam  respon- 
dent.  charitatem  per  venialia  non  diminui 
secundum  partes  aliquotas,  et  determina- 
fa.5,  sedsecundum  parfes  proportionales,  et 
se  includentes,  sive  minores,  ef  minores  : 
unde  non  sequitur,  quod  charitas  possit 
penitus  hoc  pacto  destrui,  quia  semper  re- 
manet  divisibilis. 

Sed  hoc  effugium,  quod  alias  supponit 
falsum  (charitas  enim  non  habet  partes, 


sed  infomlitur  jior  niodos  radicafionis,  ciui 
sompor  do  facto  .^iint  dotermiiiati  ct  hnili) 
manifosfo  piiocluilitur.  Tum  quia  poccatuin 
venialo  dimimions  charilatoin  luiboret  ccr- 
tum.  of  detorminatiim  modiim,  seu  qiianti- 
tafom  :  crgo  dimiiuiorcl  charifaloin  aulo- 
rcndo  aliquid  dotormiiiatum  ab  illa  ;  atqiio 
idoo  si  ropotcrotur,  pcrcurrcrot  fotam  cjus 
lafifudinoin,  ipsanqiie  iniidom  dcstruerof. 
Tum  etiam  ,  (]uia  ox  opposito  norof ,  quod 
secundum  poccafum  veniale  minus  dimi- 
nueret ,  quam  primum;  .'i(|iiidom  solum 
auforrot  medictatom  cjiis  ,  quod  prius  fuo- 
rat  ablatum  :  boc  aulem  cst  piorsus  voliiii- 
tarium  etabsurdum,  cumsecundum  pecca- 
tum  possitesso  multo  gravius  inlra  latilu- 
dincm  venialis:  cf  charitas  non  habcU 
majorem  resisfcntiam.  sed  potiussuppoiia- 
tur  diminuta,- et  dcbilitata  per  primum. 
Tum  pra}terea,  quia  licet  ille  discurrendi 
modus  habercf  locum  in  cis,  qua3  coiUimio 
niotu  diminuuntur,  non  tamen  in  cis,  qua) 
diminuuntur  mutationibus  discrctis,  et 
femjjoribus  distinclis,  ut  in  nostro  casu 
contingit.  Si  enim  primum  i^eccafum  vc- 
niale  aliquid  follit  de  charitalc,  vel  tollit 
aliquid  prorsusindivisibile?  et  sic  charitns 
nondiminuetur:  vel  tollit  aliquid  divisibile, 
sive  habcns  virtualem  latitudinem?  et  sic 
infinitas  partcs  in  ea  inclusas  excludet. 
Cumque  secundum  veniale  superveniens 
supponateam  priorem  ablatam,  nonaufe- 
ret  partesin  illainclusas,  sedauferetaliam, 
et  infinitas  alias  in  ea  communicanfcs  ;  et 
consequcnlersi  peccafa  venialiarcpetaiifur, 
totam  charitalcm  corrumpent.  Tum  dcni- 
que,  nam  ideo  charitas  non  posset  penitus 
per  venialia  auferri,  quia  cst  divisibilis  in 
partes,  aut  quasi  partes  infinifas  :  sed  si  se- 
mel  potest  per  venialia  diminul,  valet 
etiam  quoad  infinitas  parfes  auferri;  siqui- 
dem  quailibct  pars.  qua;  per  diminutionom 
deperdifur,  constat  infinilis  partibus  pro- 
portionabilibus  :ergosi  venialia  diminuunt 
cliaritatem,  poterunf  illam  totaliter  des- 
truere. 

8.  Propter  ha?c  respondent  alii,  charifa-  Aiia 
fem  in  justo  habcre  tot  gradus,  aut  partes  *^^'""'' 
non  solum  proportionales,  sed  etiam  ali- 
quotas,  et  certas,  quod  sunt  peccata  venia- 
lia,  qua3  in  toto  vita3  docursu  poterit  com- 
mittere.  Unde  nunquam  eveniet  casus,  in 
quo  justus  tot  venialia  repetat,  ut  charita- 
tem  corrumpat. 

Verum  ha}c  responsio  est  penitusimpro-Confuia 
babilis.  Primo,  quia  in  re  adco  gravi,  qua-    '""^" 

lem 


DISP.  VI.  DUB.  UNICUM. 


279 


lem  supponit,  nullumliabetfundamentum.  | 
Secundo,  quia  justi,  communiter  loquendo, 
plura  venialia  committunt  in  totius  vitae 
decursu  ;  et  sic  quilibet  justas  liaberet  in- 
signem  charitatis  quantitatem,  si  haec  de- 
beret  futuris  peccatis  commensurari;  quod 
dici  non  valet  absque  magna  temeritate. 
Tertio,  quia  charitas  infunditur  secundum 
uniuscujusque  dispositionem  ,  ut  disput. 
iani.prxced.  num.  188  ex  Concilio  Tridentino 
ostendimus  :  sed  hacc  dispositio  non  solet 
ada^quare  latitudinem  ,  seu  multitudinem 
peccatorum  venialium,  quas  in  decursu  vita3 
committuntur,  sed  est  longe  inferior  :  ergo 
absurdum  est  dicere  ,  quod  charitas  habet 
in  justo  tot  gradus,  aut  partes,  quot  sunt 
venialia,  quas  poterit  committere.  Ultimo, 
quia  vel  cliaritas  daretur  secundum  multi- 
tadinem  peccatorum  venialium.  quae  prffi- 
videntur  futura  ;  vel  secundum  multitudi- 
nem  venialium,  qua^  sunt  homini  in  vita^ 
decursu  possibilia  ?  Si  primum,  plane  in- 
fertur  majorem  charitatem  recipere  eum-, 
qui  prasvidetur  commissurus  plura  venia- 
lia,  quam  illum,  qui  pauciora  admittet; 
quod  est  ridiculum,  et  omnino  falsum,  cum 
mensuram  charitatis  non  reducat  ad  actua- 
lem  ,  et  propriam  uniuscujusque  ex  Dei 
gratiadispositionem,  sed  ad  peccata  futura, 
qua^  magis,  quantum  est  de  se,  movent  ad 
infusionem  remissionis  charitatis.  Poste- 
rius  autem  dici  non  valet ;  nam  peccata  ut 
possibilia,  nullam  mensuram  determinant 
infra  infinitum  ;  undeex  vi  hujus  charita- 
lis  quantitas  determinari  nonvalet. 
arcp-  9.  Tertio  respondent  alii,  quod  licet 
nsio.  charitas  diminuatur  per  peccata  venialia  ; 
nihilominusetiam  intenditur,  et  reparatur 
per  aclus  meritorios,quos  justus  elicit,  unde 
nunquam  coutingit,  quod  penitus  destrua- 
tur  per  sola  venialia.  Potestque  responsio 
firmari  'ex  iis,  quac  diximus  tractat.  16,  dis- 
put.  4,  dub.  5,  ubi  staluimus  ,  nuUum  re- 
periri  actum  humanum  injusto,  qui  non 
sit  vel  peccatum  veniale,  vel  meritum  vitae 
aoterna},  ac  subinde  augmenli  charitatis. 
Cum  enim  jusfus  non  continuo  peccet  in 
omnibus  operibus,  sequitur  quod  in  pluri- 
bus  mereatur,  et  consequenter  reparabit 
aliquibusoperibus  id  ipsum  charilatis,quod 
per  aliaopera  amittit. 
reiii.  Sed  nec  ista  responsio  satisfacit ;  quo- 
■"■•  niam  supposita,  et  admissa  ea  doctrina, 
contingere  secundum  communem  provi- 
dentiam  potest,  quod  justus  faciat  plura 
peccata  venialia,  quam  opera   meritoria ; 


atque  ideo  quod  plus  charitalis  deperdat, 
quam  reparet ;  et  consequenter  totam  cha- 
ritatem  amittet.  Ubi  enim  reparatio  non 
est  a^qualis  diminutioni  ,  opus  est  quod 
tandem  pereat  id,  quod  diminuitur,  sicut 
etiam  in  naturalibus  alimentum  reparat, 
quod  per  calorem  naturalem  deperditur  ; 
sed  quia  haec  reparatio  est  iuajquata,  prop- 
terea  non  sufTicit  ad  vitandammortem  ani- 
malis.  Quod  in  nostro  casu  magis  perspi- 
cuum  exemplo  fiet  :  supponamus  hominem 
justificari  per  gratiam  valde  remissam, 
verbi  gratia  ut  duo,  et  quod  post  justifica- 
tionem  committat  centum  peccata  venialia 
priusquam  eliciat  ullum  actum  meritorium. 
In  hoc  eventu  vel  dicendum  est  charitatem 
per  venialia  non  diminui ,  vel  fateri  opor-- 
tet  quod  tot  peccatis  venialibus  corrum- 
patur ;  nam  centum  peccata  venialia,  si 
semel  diminuunt  charitatem,  sufFicientem 
proportionem  habent  ad  excludendumduos 
charitatis  gradus,  atque  ideo  charitatem  ut 
duo.  Casus  autem  est  secundum  commu- 
nem  providentiam  possibilis;  nam  licet 
non  sit  necessarium,  quod  justus  continuo 
venialiter  peccet,  fieri  tamen  potest,  quod 
in  determinata  duratione  nullum  bonum 
opus  eliciat,  sed  plura  venialia  committat, 
ut  experentia  liquet. 

10.  Quarta  aliorum  responsio  est,  quod  Aiia 
si  charitas  ad  eum  diminutionis  statum  ^o'"^'°- 
perveniat.ut  corrumpenda  sit  per  peccatum 
veniale  superveniens  ,  tunc  illud  veniale 
fiet  mortale  ex  circumstantia  destruendi 
gratiam,  et  charitatem,  quas  quilibet  con- 
servare  debet.  Unde  non  sequitur,  quod 
charitas  possit  destrui  per  sola  venialia  ; 
illud  enim,  per  quod  destruitur,  fit  ex  hoc 
ipso  raortale.  Nec  insolens  est  id,  quod  ex 
natura  sua  solum  est  veniale,  fieri  mortale 
ob  j)ericulum  incidendi  in  gravem  culpam. 
Et  ita  accidit  in  pra^senti  ;  nam  peccata  ve- 
nialia  disponunt  ad  peccatum  mortale,  ut 
ex  communi  doctrina  SS.  Patrum  asserit 
D.  Thom.  in  hoc  articulo  lO,  atque  ideo  qui  d.  Tho. 
nimis  venialiter  poccat,  se  disponit  proxime 
ad  culpam  gravem  ;  unusquisque  autem  sub 
mortali  tenetur  vitare  occasionem  proxi- 
mam  committendi  gravein  culpam.  Quid 
ergo  mirum,  si  dicatur  ultimum  venialo 
post  innumera  superveniens  fieri  ex  hoc 
ipso  mortale  ? 

Caiterum  ha^c  solutio  (quam  .loan.  aConfuia- 
sanclo 'Jhoma  morito  appellavit  chimicri-  jnan  •, 
cam)  sustineri  non  polest.  Primo,  quia  non''^-  '^''"^" 
datur  speciale  prasceptum  conservandi  gra- 


280 


DE  CHARITATE. 


liam.  t't  charitaloni ;  sed  a<l  hl  lononiur  ox 
coMsoquonti,  quatonus  lonomur  non  poccaro 
niortalitor  :  orgoabsiirdum  osl  dicero,  quod 
qiiis  poccot  niortalitor,  quia  gratiam.  ot 
cliaritatom  amittit  ;  sed  potius  c  coiitra  ve- 
rificatur  hominom  amittoro  pratiam,  ct 
chariliilom,  quia  poccat  mortalitor.  Et  con- 
soquontcr  anto  amissionem  charitatis,  ot 
priPcisive  ab  illa.  opus  est  designaro  pecca- 
tum  niortalo,  quod  ratione  su<d  gravitatis 
eam  amissionem  inferat.  Secuinh,  nam  ut 
quis  peccet  mortaliter,  requiritur  quod  co- 
gnoscat  gravitatem  culp:D,  cum  dc  rationo 
V  peccati  sit  esse  voluntarium  :  unde  ut  quis 
peccaret  mortalitor  in  nostro  casu,  debcrct 
cognoscere  suam  charilafem  ad  eas  angus- 
tias,  et  ad  illud  minimum  inlensionis  re- 
dactam  esse,  ut  per  primum  veniale  super- 
veniensexcluderelur  :  nemoaulem  est  qui 
id  cognoscat  saltem  secundum  communcm 
providentiam  :  orgo  ficri  noii  valet.  ut  ve- 
niale  fiat  raortale  e.x  co,  quod  charit.item 
corrumpat.  Atquc  ideo  si  charitas  per  vc- 
nialia  diminueretur,  et  corrumperetur , 
ejus  destructio  fieret  per  sola  peccata  venia- 
lia,  non  per  aliquod  mortale.  Terlio,  quia 
inde  fieret  eum,  qui  habcret  cliaritatem  in 
minimo  suae  intensionis  gradu.  teneri  vi- 
lare  omnia  venialia  sub  peccato  mortali, 
imo  non  posse  peccare  praocise  venialiter. 
Sequchi  patet ;  nam  quodlibet  veniale  com- 
mitteret,  destrueret  charitatem,  et  sic  pec- 
caret  mortaliter.  Ex  quo  ulterius  sequere- 
tur.  onine  peccatum  veniale  esse  ex  natura 
sua  peccatum  mortalc,  quia  juxta  doctri- 
nam  hujus  responsionis.  quodlibet  veniale 
est  destructivum  charitatis,  si  illam  in  mi- 
nimo  intensionis  gradu  supponat.  (^uod 
autem  non  sempcr  illam  inveniat  in  eo 
statu,  est  peraccidens  respectu  ipsius.  Sicut 
etiam  mortale  cx  natura  sua  est  destructi- 
vum  gratiaj,  licct  eam  non  semper  dcstruat, 
cum  videlicet  supponitur  ablata.  Ha3c  vero 
sunt  falsa,  et  videntur  censurae  obnoxia  ; 
nam  intcr  propositiones  Michaelis  Baii 
Piusv.  damnatas  a  Pio  V  et  Greg.  Xlll,  haec  ha- 
^xili  IJGtur  :  XuUuin  est  peccatum  natura  sua 
venlale  ;  sed  oninc  peccatum  rneretur  pirnam 
xternam.  Videantur  quadiximus  tract.  13, 
disp.  \9,dub.  1,  ubi  statuimus  diflerentiam 
ex  natura  rei  inter  venialia.  et  mortalia. 
Motiva  11.  Nec  illa,  qua3  in  patrocinium  hujus 
'ffonis  solutionis  afferebantur,  alicujus  momenti 
evertnn-  sunt.  Pro  quo  observa,  dispositionem  ad 
peccandum  graviter,  et  amittendam  chari- 
tatem  esse  duplicem;aliam  pure  subjecti- 


vam  ;aliam  ohjectivam,  ctcognitam.  Prior 
consistit  in  oo,  (luod  quis  non  sit  in  se  ita 
forvidus  ad  obscrvaiidum  divina  mandata, 
ct  sc  subjicieiidum  ordini  rationis  :  et  ha^c 
dispositio  fit  pcr  peccata  vcnialia  ;  dum 
enim  aliquis  assuelit  praDlermittcre  illum 
ordinom  in  lovibus  ,  dispoiiilur  ad  lioc, 
quod  pr;rtcrmittal  illum  iii  gravibus,  ct  sic 
mortaliter  peccet,  ut  rccte  explicat  I). 
Thom.  1,  2,  quxstione  88,  articulo  3.  Quod 
satis  est,  ut  Patros  repraesenlent,  ct  cxag- 
gerent  periculum  admittendi  venialia,  et 
ea  praosertim,  qiia;  cx  deliboraliono  fiunt. 
Scd  quia  nomo  scil  vel  quaiililatem  sua3 
gratiffi,  vel  frcc[uentiam  venialiiim  requi- 
sitam,  ut  dicatur  es.sc  proxime  lispositus 
ad  peccandum  gravitor,  propterea  nullus 
tenetur  vitare  hanc  dii-positionem  subjecti- 
vam,  nisi  qualenus  tenetur  vitare  venialia. 
Lnde  nunquam  ex  vi  hujus  adest  obligatio 
gravis  ad  vcnialia  vitanda.  ncc  opus  cx  se 
leve  polestcx  vi  hujuscircurastaiitio}  tran- 
sire  in  raortale.  Pra^sertim  cum  hujusmodi 
dispositio  non  sit  connexa  ex  natura  rci 
cum  peccato  gravi,  nec  illud  positive  infe- 
rat ;  sed  magis  se  habet  negative,  impe- 
dicndo  videlicet  fervorem  charitatis  :  unde 
critur  tepiditas,  et  major  facilitas  ad  pec- 
candum  graviter.  Posterior  vero  disposilio, 
quaj  potius  occasio  vocari  debet,  contingit 
cum  homo  advertit  se  ejus  conditionis, 
aut  in  eo  statu  esse,  quod  si  admittat  ali- 
quid  ex  se  veniale,  certissime  sibi  imminct 
periculum  incidendi  in  mortale,  quod  non 
semcl  accidit  in  materia  luxuriae.  Et  hanc 
dispositionem,  seu  occasionem  tenotur  ho- 
mo  vitare  sub  culpa  gravi,  quia  videlicet 
et  affert  periculum  proxiraum  graviter 
peccandi,  et  cognoscitur  illud  aflerre.  Quo 
pacto  libenter  concedimus,  peccatum  ex  se 
leve  fieri  grave  ratione  hujus  circurastan- 
tiae,  aut  periculi.  Verura  id  adaptari  nequit 
prajsenti  materias,  cum  homo  non  valeat 
delerminate  cogno.scere  quantitatem  sua? 
gratia^,  et  frequentiam.venialiura  requisi- 
tam,  utgratia  pereat.  Et  si  dicatur  ad  id 
sulTicere,  quod  horao  peccet  venialiter  cum 
eaignorantia,  aut  sine  positiva  notitia  sui 
status,  plane  iufertur,  cuncla  ejus  venialia 
esse  mortalia,  et  necessario  explicanda  in 
confessione.  (juod  est  absurdum  intolera- 
bile. 

12.  (juinto  respondent  alii,venialia  qui- 

dem  posse  dirainuere  charitatera,  non  au- 

tem  illam  auferre  ;  et  ideo  si  perveniatur 

ad  ultirauin  gradum  charitatis,qui  jam  non 

amplius 


D.   Tlic 


DISP.  VI,  DUB.  UMCUM. 


281 


amplius  diminui  possit.  secl  praecise  aufer- 
ri,  venialia  jam  non  amplius  diminuere 
charitafem.  Sicut  etiam  qusGlibet  demons- 
tratio  habet  vim  generandi  scientiam  ;  et 
tamen  secunda  demonstratio,  quia  eam  ge- 
nitam  supponit,  non  gerit,  sed  praecise  in- 
tendit  illam.  Sic  pariter  cum  venialia  non 
habeant  vim  auferendi,  sed  pracise  dimi- 
nuendi  charitatem,  si  eam  inveniant  in  eo 
statu,  in  quo  non  sit  diminuibilis,  sed  au- 
feribilis,  minime  illam  diminuent,  et  sic 
nunquam  possunt  tollere  ultimum  gra- 
dum. 
^ur'^'  ^^^  ^^'^  facile  refellitur,  quia  ut  exemplo 
allato  utamur,  quaelibet  demonstratio  po- 
tens  intenderescientiam,  valet  etiam  illam 
primo  generare,si  supponatur  generabilis  : 
ergo  econverso,  si  venialia  habent  vim  di- 
minuendi  charitatem,  pariler  polerunt  eam 
auferre,  si  auferibilis  supponatur.  Unde 
principium  petit  qui  respondet,  charifatem 
posse  per  venialia  diminui,  non  autem  au- 
ferri ;  id  quippe  intendimus,  et  ratio  supe- 
rius  facfa  convincit,  quod  si  venialia  valent 
diminuere,  possunt  etiam  destruere  chari- 
iatem.  Idque  confirmat  exemplum  habi- 
tuum  naturalium  ;  nam  illi  actus,  et  dispo- 
sitiones,  quae  sufTiciunt  ad  eos  diminuendos, 
su.Ticiunt  etiam  si  continuentur,  aut  repe- 
tanfur,  ad  corruptionem  illorum,  ut  induc- 
tive  potest  ostendi. 

Ad  hacc,  ultimus  gradus  charitafis  non 
est  potentior  ad  resistendum,  quam  gradus 
octavus,  sed  potius  multo  debilior  ;  pecca- 
tum  autem  veniale,  per  quod  intendimus 
corrumpendum  esse  ultimum  gradum,  po- 
test  esse  mullo  gravius,  aut  intensius  quam 
illud,  per  quod  docent  Adversarii  corrumpi 
gradum  octavum  :  ergo  admisso,  quod  oc- 
tavus  gradus  corrumpatur  pcr  venialia, 
inconsequenter,  et  sine  fundamento  nega- 
tur,  quod  ultimus  charifatis  gradus  cor- 
rumpi  possit.  Destructo  autem  ultimo  illo 
gradu,  tota  charitas  destruitur  :  ergo  si  cha- 
ritas  per  venialia  diminuitur,  poterit  per 
sola  venialia  corrumpi. 
Aiiarcs-  13.  Denique  alii  respondent,  quod  licet 
ponsio.  peccatum  veniale  per  se  non  corrumpat 
charitatem,  sed  solum  eam  diminuat  ;  ni- 
hilominus  fieri  potest,ut  pcr  accidens  illam 
destruat,  cum  videlicct  non  suporost  nisi 
unicus  charitatis  gradus  ;  tuncquippe  vo- 
niale  expellit  per  se  illum  gradum,  et  per 
accidens  excludit  charitatem,  qua)  sine  illo 
conservari  non  potest.  Sicut  etiam  veniale 
nonpunitur  per  se  p«na  aoterna;  ettamen 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


per  accidens  solet  ea  puniri,  quando  con- 
jungitur  cum  mortali  in  alia  vita,  ut  ex- 
pliciumus   Iract.  \3,disp.  17,  n.  68,  et  73. 

Hanc  vero  responsionem  impugnare  de-  impu- 
nuo  superfluum  est  ;  nam  admittit  id  ip-  s"*"""- 
sum,  quod  supra  n.  6,  pro  inconvenienti 
inferebamus,  nempe  fieri  posse,  quod  homo 
per  sola  venialia  gratiam,  et  charitatem 
amillat.  Sed  tunc  oportebit  safisfacere  Con- 
cilio  Tridenfino,  quod  loco  ibidem  citafo 
plane  docet,  justum   per  peccata  venialia  ' 

non  amittere  justitiam.  Oportebit  etiam 
determinare,  quis  locus  homiiii,  qui  sine 
gratia,  et  cum  solis  venialibus  moreretur, 
correspondeat  :  non  coelum,  aut  purgato- 
rium,  eum  non  haberet  gratia:n  :  non  in- 
fernus,  cum  careret  peccato  morfali  :  nec 
lymbus  puerorum,  cum  haberet  venialia, 
et  careret  originali.  Cura  ergo  haoc  quae  ex 
opposita  sontentia  inferunfur,  sint  valde 
absurda,  tenendum  omnino  est,  charitatem 
nullo  modo  quoad  inlrinseca  per  venialia 
diminui. 

§  ni. 

Motivis  contravix  sententix  occurritur. 

14.  Oppositamsententiamdocuerunt  AI-  scntcn- 
tisiodor.    hb.  3    Summse,  tract.   o,  cap.  o,     sita. 
Carthusianus  m  1,  disiinct.  17,  qusest.  9,  etAiM. 
Glossa  incap.  Tres  sunt,  de  pcenitcntia  dis-  Glossa. 
tinct.  1,  et  in  cap.  De  quotidianis,  de  pceni- 
tentia  dist.  3,  quam   ut  probabilem  tuetur 
Victoria  in  relect.  de  augmento   charitatis,  Primum 
part.  2.  Et  probatur  primo  ex  Scriptura,  ^^afsii-^^ 
qua}  id   videtur   significare  Ecclesiast.  19,  i;cpics.' 
illis  verbis  :  Qui  spernit    modica,  paulatim 
decidct  ;  idest,   qui  venialia   parvipendit, 
deficit  a  robore  gratiaj  et  charifatis,  et  sic 
tandem  labifur.  Et  Apocal.  2,  dicitur   a;lA|ioc.  2, 
Episcopum  Ephesinum  :   IJabeo  adversum 
tc  pauca,  quod  charitatem  tuam  reliquisti. 
Ubi  solum  potest  fierisermodedereliclione 
charitatis  quoad  intensionem  per  venialia. 
non   voro  quoad  suum  esse   per   aliquod 
mortale ;    nam    immediate    praomitfifur  : 
Sustinuisd   proptfr    nomcn    mcum,    et   non 
dcfccisti.  In  quo  sensu  loquuntur  Sancti 
Patres.   D.  August.  serm.   41,    de  Sanctis,J)-  Aug. 
ubi  ait  :  Si  minima  peccata  nimis  plura 
sint,  mergunt.  Quod   repctit  ooncione  3,  su- 
perpsalm.  118,  et  aliis  locis.  Et  D.  (iregor.  n  Grci?. 
3  part.  Pastoral.  admonit.  31,  inquit  :  Qui 
peccata  minima  /Jere,  et    vilare  ncgligit,  a 
slatu  juslilix  non  repente,  scd  per  parles  to- 
19 


I)K  CllAKlTATi:. 


/ha- c</</i/. ItiUirqiic  il)i  ox(>niplo  areiKiriiin, 
t'l  gultarum,  qiia?  licet  seoisini  niinimac 
sint,  pcssiint  tamen   ob  multiliuiinem  ol)- 

1).  Borii. rui-re  hominem.  Kt  D.  B;'rnai\i.  .<('»»».  1, 
(/f  fOHirr.v.  M.  l'auli,  ait :  w  Neiiio  dicat  in 
vi  corcle  siio,  I  evia  sunt  isla.  ^on  est  ma- 
11  pnum.  si  in  liis  minimis.  et  venialibus 
«  peocatis  maiu^amus.  ilirc  cnim.  dileclis- 
'(  simi,  est  impaMiitenlia,  et  blasplicmia 
«  iii  Spiritum  sanctum  irremissibilis.  » 
Si  milia  occurrunt  passim  in  aliis  sacris 
Doctoribus,  pra?sertim  domcsticis,  The- 
resia.  et  .'oanne. 

Kc^pon-  His  tamcn  facilc  occurritur,  solum  cnim 
''"'■  denolant  vei  quol  per  peccata  vcnialia  ca- 
dimus  in  mortalia  dispositive,  modo  juuii. 
II,  c.xplicalo,  vel  quod  per  illa  cadimus  a 
fervore  charitalis,sed  non  significaut,  quod 
charitas  per   venialia  diminuatur   intrin- 

J).  Tho.sece.  Lnde  D.  Thom.  1,  2,  quxst.  88,  art. 
4  0(/  1,  explicans  verba  D.  August.  quod 
minima,  si  netjliijantur,  occiilunt,  ait  :  Au- 
ffustinus  hqnitur  in  illo  sensu,  quod  peccata 
renialia  dispositive  causant  mortale.  Et  q. 
7,   de  Malo.  art.  2  ad  13,  explicans  illud 

rrov.24.  froverb.  2-4  :  Septies  in  die  cadit  justus, 
quod  Glossa  expunit  de  casu  per  venialia, 
inquit  :  Justus  per  peccatum  vcniale  cadit, 
non  quidem  a  charitate  ipsa,  vel  a  perfecto 
gradu  cltaritatis ;  sed  ab  aliquo  actu  charita- 

^;  ^;f,'',D-/is.  Kt  in  resp.  ad  ll.explicans  illud  D.Ber- 
nardi,  In  via  Dei  non  procedere  est  retroce- 
dere,  ait  :  «  Dicendum  quod  aliquis  proce- 
«  dit  in  via  Dei,  non  solum  quando  ipsa 
«  charitas  augetur  in  actu,  sed  quando  dis- 
«  ponitur  ad  augmentum  charitatis.  Sicut 
'.(  puer  non  actu  crescit  toto  tempore  aug- 
('  menti,  sed  quandoque  crescit  in  actu, 
<!  quandoque  disponitur  ad  augmentum. 
('  Etsimiliter  aliquis  retrocedit  in  via  Dei 
(;  non  solum  per  diminutionem  charitatis, 
«  sed  etiam  per  hoc,  quod  retardatur  a 
((  proficiendo,  vei  etiam  per  hoc,  quod 
«  disponitur  ad  casum,  quorum  utrumque 
«  fit  per  veniale  peccatum.  »  Ex  quibus 
patet  ad  testimonia  supra  allata.quin  opus 
sit    ea    seorsim    exponere.   Solum   addi- 

Lorca.  nius  cum  Lorca  ubi  supra,  num.  6,  D. 
Bernardum  loquutum  luisse  per  exag- 
gerationem,ut  concionantibus  Stcpe  accidit. 
Nec  intendit  S.  Doctor,  quod  contemptus, 
et  malitia  in  peccando  venialiter  sit  pecca- 
tum  absolute  irremissibile  ;  sed  quod  difli- 
cilius  remittatur  intra  genus  venialium, 
sicut  proportionabiliter  accidit  in  mortali- 
bus. 


1".   .\rguilur  socundo,  quia  peccata  vc- sccun 


nialia  diminuunt  fervorem  charitatis  :  Sed 


duni  ur- 
gutncn- 

hic   fervor  vel  a  charitate  non  diflert,  vcl    '""•• 
cstaliquis  niodus  ejus  proprius,  et  intrin- 
secus :   crgo    peccata  vcnialia    diminuunt 
intrinsece  charitatem. 

Huic  arcrumnnto  occurrit  D.  Thom.  loco  Soluiio. 
pro.runc  citato  in  respons.  ad  17,his  verbis  ; 
((  Dicendum  quod  fervor  potest  accipi  du- 
«  pliciter.  l'no  modo  sccundum  quod  im- 
«  portat  intensionem  inclinationisamantis 
«  in  amalum,  et  lalis  fervor  est  esscntialis 
«  charitali,  ot  non  diminuitur  per  veniale 
«  peccatum  :  alio  modo  dicifur  forvor  cha- 
«  rilatis  secundum  quod  rodundat  in  mo- 
«  tus  diiectionis,  eiiam  in  inferiores  vires 
«  et  quodammodo  non  solum  cor,  sed 
«  efiam  caro  exultet  in  Deum.  Et  talis  fer- 
«  vor  diminuitur  per  vcniale  peccatum 
«  absquo  diminutionecharitatis.»  Itaque  ut 
peccatum  veniale  dicatur  diminuere  chari- 
talisfervorem,nonrequiriturquoddiminuat 
ejus  intensionem,  vel  quod  aliquam  intrin- 
secam  ejusperfectionem  auferat,sed  sufTicit 
quod  impediat  ejus  exercitium,  in  quo  fer- 
vere,  aut  ebulliredicitur.  Kt  ratio  est,quia 
intensio  sumitur  in-  ordine  ad  subjectum 
ponesmajorem  radicationem  in  eo,et  domi- 
nium  supra  illud  ;  fervor  autom  attonditur 
in  ordine  ad  actus,  et  delectationem  in 
eis  eliciondis  :  optime  autcm  coha^ret.quod 
charitas,  retenta  eadem  radicatione  in  sub- 
jecto  per  venialia  ab  exercitio  eliciendi 
proprium  actum,  et  imporandi  alios,  et 
consoquenter  quod  absquo  diminutione  in 
se  diminuatur  in  suo  fervore. 

IG.  Sed  instabis  :  nam  peccata  venialiaRcpiica. 
diminuunt  forvorem  charitatis  non  solum 
quantum  ad  actum,  sed  etiam  quoad  habi- 
tum  :  ergo  non  solum  impodiunt  charitatis 
exercitium,  sed  auferunt  aliquid  de  habitu 
charitatis  ;  quod  est  charitatem  intrinsece 
diminui.  Probatur  antecedens,  quia  aclum 
charitatis  impediri,  contingit  etiam  sine 
peccato,  ut  patet  in  dormientibus  :  ergo 
peccata  venialia  non  dicuntur  diminuere 
charitatis  fervorem,  quia  ejus  actum  pra- 
cise  impediant,  sed  quia  tangunt  ipsum. 
habilum.  Prassertim  cum  in  eo,  qui  habet 
poccata  venialia,  charitas  dicatur  habitua- 
liter  minus  fervida. 

Kespondotur,  admisso  antecedenti,  ne-Diiuitur. 
gando  consequentiam  quoad  socundam  par- 
tem,  inteliectam  de  ablatione  alicujus  in- 
trinseci  in  esse  entis.  Nam  cum  habitus 
charilatis  ordinetur    ad  eliciendum  pro- 

prium 


DISP.  VI,  DUB.  UNICUM. 


283 


prium  actum,  et  imperandum  alios  actus 
in  omni  materia,  ut  dicatur  habitualiter 
minus  fervens,  non  requiritur  quod  ali- 
quid  de  ejus  entitate,  aut  intensione  au- 
feratur  ;  sed  sufRcit  quod  apponantur  im- 
pedimenta  retardantia  charitatem  in  eli- 
ciendo  proprium  actum,  et  in  imperando 
actus  aliarum  virtutum  ;  nam  eo  ipso  totus 
habitus  charitatis  dicitur  minus  fervens, 
sive  diminutus  in  fervore.Ut  enim  varien- 
tur  illae  denominationes,  quaa  desumuntur 
ab  entitate  non  pra?cisive  sumpta,  sed  con- 
notante  aliquid  extrinsecum,  non  requiri- 
tar  variatio  entitatis  in  esse  rei,  sed  suffi- 
cit  quod  varietur  connotatum  ;  nam  eo  ipso 
variaturentitas  in  esse  recti  denominantis, 
et  potest  impertiri  distinctam  denomina- 
tionem,  ut  explicuimus  iract.  13,  disp.  12, 
num.  23.  Unde  ut  charitas  dicatur  habitua- 
liter  minus  fervida,  non  requiritur  dimi- 
nulio  ejus  entitativa^  sed  sufficit  connotare 
impedimenta  retardantia  ejus  propensio- 
nem.  Quod  potest  exemplo  declarari  ;  ete- 
nim  actus  peccaminosi  dicuntur  diminuere 
naturalem  inclinationem  ad  bonum  ratio- 
nis,  non  quia  aliquid  auferant  a  natura, 
sed  quia  illam  impediunt,  ne  bonum  altin- 
■gat,  ut  optime  tradit  D.  Thom.  I,  2,  quxst. 
28,  art.  2,  his  verbis  .-  «  Dicendum  quod 
t(  praedicta  inclinatio  intelligitur  ut  media 
a  iiiter  duo  ;  fundatur  enim  sicut  in 
<t  radice  in  natura  rationali,  et  ten- 
'/  dit  in  bonum  virtutis  sicut  in  ter- 
«  minum,  et  finem.  Dupliciter  ergo  po- 
«  test  intelligi  ejus  diminulio  :  uno  mo- 
c  do  ex  parte  radicis,  alio  modo  ex  parte 
-'  termini.  Primo  quidem  modo  non  di- 
■j  minuitur  per  pcccatum,eo  quod  peccatum 
•<  non  diminuit  ipsam  naturam  :  sed 
■i  diminuitur  socundo  modo,  in  quantum 
«  scilicot  ponitur  impedimenlum  pertin- 
<(  gendi  ad  terminum.  »  Quam  doctrinam 
ex  professo  explicuimus  in  comment.  ad 
prxdictum  ari.  et  tractatu  citato,  disputai. 
10,  num.  15,  et  disp.  16,  num.  155,  ex  qua 
potest  prajsens  resolutio  magis  firmari.Et 
liquet  ad  illud,  quod  de  somno  diccbatur; 
nam  somnusnon  habet  specialiter  impcdire 
chdritalera,  sed  est  impedimcntum  physi- 
cum.et  generale  adeliciendum  omnes  aclus 
partis  iiilellectiva!,  unde  non  dicitur  di- 
minuere  charitatis  fervorcm.  Venialia  au- 
tem  afferunt  aliquam  deor;linationem  mo- 
ralem  affectus,  illumquo  indisponunt  ad 
rocipiendam  molionem,  et  imperium  cha- 
ritalis  ;  quod  est  contra  ejusdem  charitatis 


inclinationem,  et  sic  diminuunt  ejus  fer- 
vorem. 

17.  Sed  adhuc  dices :  nam  ut  peccata  ve-Aiiare- 
nialia  diminuant  fervorem  charitatis,  non  P''*^" 
sufficit  quod  quasi  ab  extrinseco  impediant 
ejus  inclinationem  :  ergo  requiritur  quod 
auferant  aliquid  de  ejus  intrinseca  perfec- 
tione.  Consequontia  patet,  quia  diminutio 
pra^dicti  fervoris  non  potest  contingere, 
nisi  uno  ex  illis  modis.  Antecedens  autem 
probatur,  quia  habitus  vitiosi,  qui  solent 
permanere  in  homine  post  justificationera, 
impediunt  quasi  ab  extrinseco  inclinatio- 
nem  charitatis,  siquidem  ipsi  inclinant  ad 
oppositum.  nempe  ad  actus  vitiosos  sibi 
correspondentes:  et  tamen  fervor  charitatis 
non  dicitur  diminui  ex  eo,  quod  conjun- 
gatur  pra^dictis  habitibus  :  ergo  ut  venialia 
dicantur  diminuere  charitatis  fervorem, 
non  sufficit  quod  impediant  ab  extrinseco 
ejus  inclinationem. 

Respondetur  negando  antecedens.  Adoissoivi- 
probationem,  omittendo  pra^missas  nega-  ""■• 
mus  consequentiam.  Et  ratio  disparitatis 
est,  quoniam  habitus  vitiosi  in  homine 
justificato,  licet  retineant  suam  enlitatem, 
et  speciem.ot  ratione  illius  inclinent,quan- 
tum  est  de  se,ad  actus  pravos  ;  nihilominus 
non  conservant  statum  vitii,  nec  impor- 
tant  inclinationem  practicam,  expoditam, 
eteffrenem  ad  talesactus ;  sed  cohibentur  sub 
majori  inclinatione  gratia^,  et  continentur 
sub  iraperio  charitatis.Quocirca  non  dimi- 
nuunt  charitatis  fervorem,  sed  quantum 
ad  hocpermanent  quasi  nonessent.Peccata 
autem  venialia  aliter  se  habent ;  nara  in 
sensu  composito  charitatis  exercentur,  et 
expedite  attingunt  sua  objecta.quro  proinde 
subtrahunt  a  dominio  actuali  charitatis, 
atquG  ideo  adversantur  ejus  inclinationi. 
Kadicale  vero  hujus  diversitatis  princi- 
pium  est,  quod  actus  habituura  vitioso- 
rura  (utique  inclinantium  ad  poccatum 
grave)sunt  absolute  contra  charitatem,  ek 
illam  destruunt,  quamobrem  tales  habitus 
in  infusiono  gratia),  et  charitatis,  vel  abso- 
lute  pereunt,  vel  saltem  rctractantur,  et 
ita  cohibontur  sub  charitafe,  ut  in  sensu 
composito  ejus  nequeant  proprios  actus 
oliccre  ;  unde  non  dicuntur  impodire  ejus 
fervorem,  sod  magis  subjici  illius  fervori, 
et  imperio.  Peccata  vero  venialia  cx  una 
parte  indisponunt  affectum  ut  sit  prompte 
mobilisa  cliaritafate  ;  etexalia  partccum 
non  opponanfur  charitati  absolute.sod  cum 
ea  cohajrcant,  dum  actu  exercenlur,  con- 


281 


DE  CIIAKITATE. 


scrvantur,  ol  non  rolractanlur,  impediunt 
»'jiis  niotionom.  et  inclinationom,  quamo- 
Lrom  ilicuntur  minuoro  forvorom  illius. 
Ex  quo  apparot,  quam  alilor  dicantur  osso 
subcliarilatisdominiohal)ilusvitiosi,otpoc- 
cata  vonialia  ;  nam  cliaritas  illis  donii- 
nalur  impodiondo  no  oxoant  in  proprios 
aclus  :  liis  aulom  dominatur,  non  quia  oa 
impedial,  sedquia  impediret,  si  osscnt  con- 
Ira  Deum  finom  ultimum,  ot  objectum  ip- 
sius  cliaritatis.  \ideantur  quac  diximus  de 
permanontia  habituumvitiosorum  injuslo, 
trad.  \:i,ilisp.  1,  rt  n.  21,  et  de  dominio 
charitatis  supor  venialia,  tract.  S,  disp.  4, 
dub.-i,  pcr  tulum. 
^mi"'"  '^-  ■^rguitur  tertio,  et  simul  impugna- 
mcuium.  lur  rosponsio  dala  argumento  pra?cedenli  : 
Quoniam  peccatum  veniale  ponit  aliquam 
D.  Tho.  jjj^cjimj^  jij  anima,  ut  docet  D.  Tliom.  1, 
2,  q.  8.">,  artic.  1,  ct  q.  8',),  art.  1.  et  3,  p.  q. 
87,  ort.  2  ad  3,  et  alibi  :  sed  hujusmodi 
luacula  nequit  non  dicere  privationem  ali- 
cujus  perfectionis  habitualis  gratia),  et 
charitatis  :  ergo  peccatum  veniale  tollit 
aliquid  habituale  intrinsocum  gratia;,  et 
charitati,  et  consequenter  illas  diminuit. 
Probatur  minor  ;  nam  pracdicta  macula, 
cum  sit  aliquid  babituale  relictum  ex  pcc- 
cato  actuali,cx  quo  non  scmpcr  rclinquitur 
aliquid  positivum,  nequit  consistere  in  po- 
sitivo.  sed  in  aliqua  privatione.  Kursus 
cum  haDc  privalio  sit  habitualis,  non  potest 
non  aliquid  habiluale  excludere ;  et  non 
est  assignabile,nisi  aliquid  delinea  gratia?, 
et  charitatis. 
cqmmn-.  ^d  hoc  argumentum  respondont  com- 
ponsio.  muniter  Thomista}  concedendo  majorom ; 
sed  circa  minorem  non  omnes  conveniunt. 
Quidam  enim  sentiunt,  maculam  pcccati 
venialis  nihil  aliud  esse,  quam  peccatum 
veniale  actuale  physice  pra^teritum,  quod 
ob  sui  non  retractationem  perseverat  mo- 
raliter,  et  sic  animam  infuscat  secundum 
quid.  Unde  dicunt  aliter  oportcre  philoso- 
phari  circa  constitutionem  peccati  habi- 
tualis  gravis ,  et  constitutioncm  peccati 
habitualis  levis;  nam  cum  ex  poccato  ac- 
tuali  mortali  sequafur  privatio  gratia^  ha- 
bilualis  ,  merito  potest  macula  pcccati 
mortalis  in  ea  privationc  constitui.  Ex 
peccato  autem  veniali  non  infertur  privalio 
alicujus  pcrfcctionis  habitualis,  et  ideo  ne- 
quit  ejus  macula  in  privatione  consistere, 
sed  consistit  in  actu  pra?terito,  quod  dum 
non  retractatur,  intelligitur  inficere  con- 
linuo,  et  habitualiter  animam.  .luxta  qunm 


doctrinam  lacilc  diluunt  argumonlum  nc- 
gando  minorem.  Kundalurque  hajc  respon- 
sio  in  l).  Thom.  htco  citato  c.x' 3  part.  ubi^-  '^''^- 
ail:  «  Dicendum  quod  sicut  in  corpore 
«  contingit  esso  maculam  duplicitcr  :  uno 
«  modo  por  privationom  ojus,  quod  requi- 
«  ritur  ad  dccorcm,  puta  dcbili  coloris, 
«  aut  dobita)  proportionis  membrorum  : 
«  alio  modo  per  supcrinductionom  alicujus 
«  impedientis  decorem,  putaluli,  autpul- 
«  veris.  Ita  cliam  animac  inducitur  macula 
«  uno  modo  pcr  privationcm  dccoris  gra- 
«  ti;c  pcr  peccalum  mortale :  alio  modo 
«  per  inclinationcm  afleclus  inordinatam 
«  ad  aliquid  temporale,  et  hoc  fit  per  pec- 
«  catum  veniale.  »  Et  similia  habet  I,  2, 
(ju.vst.  89,  art.  I,  in  quibus  satis  aperte 
significot  duplicem  esse  maculam ;  aliam 
corrumpcntom,ct  auferentem,quae  proinde 
consislil  in  privalione  ejus,  qupd  tollit,  aut 
diminuit:  aliam  vero  purc  impcdientem, 
quac  subinde  non  consistit  in  privatione, 
sed  in  aliquo  imj)edimento  habituali,  sivo 
habilualiler  permancnti.  IMacuIa  autem 
peccati  venialisest  hujus  poitcrioris  genc- 
ris,  unde  non  consistit  in  privatione  haibi- 
tuali  alicujus  perfoctionis  intrinseca^gratiac 
aut  cliarilatis.  Potcstquo  id  confirmari  ex 
co,  quod  ad  tollendam  maculam  pcccati 
vcnialis  non  rcquiritur  infusio  alicujus 
pcrfcclionis  habituali.?,  ut  docet  D.  Thom.D.  Tho. 
loco  citato  ex  3  purt.  scd  suflicit  quod  prae- 
cedens  peccatum  rctractetur ;  id  autem  non 
contingcrct,  si  macula  peccati  venialis  con- 
sisterct  in  privatione  alicujus  perfectionis 
intrinseca3  habitualis. 

19.  Ha'c  rcsponsio  continct  doctrinamAHa^so- 
valde  probabilem,  et  satis  perspicue  occur- 
rit  argumento.  Sed  non  minus  probabilo 
est,  maculam  pcccati  venialis  consistere  iii 
privalione  habituali  ex  actu  prajcedenli 
relicta.  Et  hunc  diceudi  modum  magis  ap- 
probavimus  loco  citatucx  I,  2,  incornment. 
artic.  I,  et  tract.  1.5,  disp.2,  duh.  8,  ahi 
egimus  de  remissione  peccatorum  venia- 
lium.  Juxta  quam  doctrinam  dicendum  est, 
maculam  peccati  vcnialis  consistere  in  pri- 
vatione  fervoris  babitualis  cliaritatis.Quod 
aliqui  explicant  diccndo  charitatcm  utfer- 
vidam  adderc  supra  seipsam  modum  quen- 
dam  intrinsccum  perfcclionis,  non  quidem 
intcnsionis,  sivc  radicationis  in  subjecto, 
sed  habilitati^  ad  eliciendum  proprios  ac- 
tus,  et  imperandum  actus  aliarum  virtu- 
tum  ;  qui  modus  pcr  peccata  venialia  au- 
fertur,  et  in  eorum  remissione  reparatur, 
relenta 


DISP.  VI,  DUB.  UNICUM. 


285 


retenta  sempcr  eadem  intensione  charita- 
tis.  Idquo  valde  probabile  visinn  est  M. 
f^Tiio^  Joanni  a  S,  Thom.  uhi  supra,  §  DicutU  ta- 
men  aliqui.  Sed  nobis  non  arridet :  tum 
quia  non  est  necessarium  constituere  pra^- 
dictum  modum  :  tum  quia  cum  peccata 
venialia  queant  esse  innumera,  et  in  ma- 
teriis  valde  diversis,  imo  et  disparatis, 
possintque  qua^dam  remitti  aliis  non  re- 
missis,  opus  esset  constituere  innumeros 
modos  intrinsecos,  qui  frequentissime  tol- 
lerentur,  et  restituerentur,  nempe  quoties 
committerentur,  et  remitterentur  venialia. 
-Et  ideo  oportet  expiicare,  quid  sit  illud 
hahituale,  quod  per  venialia  excluditur, 
et  in  cujus  privatione  consistit  eorum  ma- 
cula. 
'^tur*^  Pro  quo  observa,  charitatem  (et  idem 
intelligendum  est  de  gratia  ejus  radice,) 
posse  considerari  vel  in  ordine  ad  subjec- 
tum  secundum  majorem,  aut  minorem  ra- 
dicationem  in  illo,  et  hoc  pacto  dicitur 
inten=;a,  aut  remissa;  vel  in  ordine  ad  ter- 
minum  ad  quem  inclinat,  quatenus  conno- 
tat  ablationem,  aut  praesentiam  impedi- 
mentorum  ad  illum  attingendum  ;  et  hac 
ratione  dicitur  fervida,  vel  tepida.  Ubi 
cnim  impedimenta  retardantia  non  conno- 
tat,  appellatur  fervens  per  seipsam  in 
recto,  connotando  eam  ablationem.  Si  vero 
ea  impedimenta  connotet,  subit  denomi- 
nationem  o[)positam.  Ad  quod  non  requi- 
ritur  additio,  et  ablatio  alicujus  modi 
intrinseci.  sed  sufTiciunt  diversa  connotata ; 
sicut  contingit  etiam  in  aliis  denominatio- 
nibus.  qua3  proveniunt  a  forma  non  abso- 
Iute.  et  sccundum  se  sumpta,  sed  ut  con- 
notaiitc  aliquid  extrinsccum.  Potestque  id 
declarari  supra  posito  exemplo  inclinatio- 
nis  natura)  rationalis  ad  bonum  rationis, 
qua^dicitur  diminui,  aut  crescere,  non  por 
ablationem,  aut  rcstitutionem  alicujus  per- 
fectionis  intrinscca)  ctiam  modalis,  sed  so- 
lum  pcr  hoc,  quod  impeditur  per  peccata, 
ct  explicatur  per  absentiam  illorum,  ut 
locis  citatis  n.  16,  declaravimus.  Dicimus 
ergo  maculam  peccafi  habitualis  consistere 
formaliter  in  privatione  habituali  fervoris 
charitalis,  sive  (et  in  idem  redit)  in  priva- 
tionocharitatis  ut  fcrvid.-c.  Licot  enim  per 
venialia  non  aufcratur  charitas  quoad  en- 
titatcm,  ncc  secundum  aliquem  modum 
intonsionis  (quod  requircbatur,  ut  argu- 
mentum  contra  nostram  assortionem  con- 
cluderet),  tollitur  tamen  sub  conceptu  for- 
vidao,   quia  ut  ha3C  denominatio  cesset , 


sufTicit  quod  non  connotet  impedimento- 
rum  absentiam,  sive  quod  connotet  ipsa 
impedimenta.  Et  quia  in  his  impedimentis, 
et  in  eorum  absentia  datur  latitudo,  pos- 
suntenim  adesse  in  una  matcria.et  nonin 
alia;  idcirco  potestcharitas  dici  fervida  in 
una,  et  tepida  in  alia.  Et  ut  dicatur  fervida 
simpliciter,  sive  omnibus  modis,  debet 
connotare  abscntiam  cujuscumque  impedi- 
menti  voluntarii.  Quam  si  connotet,  eo  ipso 
sine  additione  alicujus  intrinseci  deponit 
maculam,  et  dicitur  fervida.  Unde  satis 
patet  ad  ea,  qujEafferebantur  in  probatione 
minoris. 

20.  Sed  objicies,  sequi  ex  hac  doctrina,  objec- 
quod  macula  peccati  venialis,  sive  pecca-  ''*• 
tum  veniale  habituale  recipiatur  in  chari- 
tate  :  consequens  est  absurdum  :  ergo,  etc. 
Sequela  ostenditur,  quia  privatio,  et  id  quo 
privat,  habent  idem  subjectum  :  sed  fervor 
charitatis  est  in  charitate,  ut  ex  terminis 
liquet:  crgo  si  macula  peccati  vcnialiscon- 
sistit  in  privatione  talis  fervoris,  sequitur 
hujusmodi  maculam  recipi  in  charitate. 
Falsitas  autem  conscquentis  est  manifcsta : 
tum  quia  charitas  non  est  susceptiva  pec- 
cati :  tura  quia  nequit  denominari  habitua- 
liter  peccans. 

Respondetur  negando  sequclam :  et  ad  EncOatr- 
probationem  diccndum  est,  majorem  solum  '"'"- 
verificari  in  privatione  forma?  absolute 
sumpta^,  et  in  se,  non  vero  in  privatione 
formaj,  ut  denominantis,  vel  connotantis  ; 
nam  sicut  ad  aufcrendam  formam  ut  deno- 
minantem,  et  connotantem,  non  est  ncces- 
sarium  auferre  formam  in  se,  sed  sulTicit 
auferre  connotatum  :  ita  non  requiritur, 
quod  idem  sit  susccptivum  privationis  for- 
ma3  ut  connotanlis,  et  formaesecundum  se. 
Et  ita  accidit  in  pra?senti,  quia  ut  charitas 
sit  fervcns,  non  sufficit  sola  charitas  in  se, 
sed  pra^ter  hoc  rectum  dcbet  connotari  in 
obliquo  absentia  impedimcntorum  ;  atque 
idco  fervor  habitualis  consistit  in  complexo 
hujusmodi  recti,  et  obliqui.  Cumque  hoc 
complexum  cessot  ox  cujuslibet  extremi 
dcfecfu,  non  requiritur  ad  privationem 
fervoris,  quod  charitas  deficiat  in  se,  sed 
sufficit  quod  obliquum  deficiat,  et  sic  dis- 
solvatur  complexum.  Unde  neque  oportet, 
quod  privalio  fervoris  charitatis  rccipiatur 
in  ipsa  charitate,  sod  dcbet  recipi  in  sub- 
jecto  illius  complexi,  sivo  utriusquo  ox- 
tromi,  quod  non  cst  cliaritas,  sed  volun- 
tas. 

Juxta  quam  doctrinam  addi  etiam  po- 


286 


DE  CHAKITATK. 


lesl.  miiiorem  illius  pri>b;ilionis  falsam 
esso,  qma  lorvor  cliarilalis  non  n-cipilur 
in  charitaU'.  si\l  in  volunlale  ;  cjuia  pr>p- 
dictus  fervor  non  addil  cliarilati  aliquid 
intrinsecum,  sed  est  ipsa  ciiarilas  iii  reclo 
connolans  absentiam  impedimenlorum , 
quapejus  exercilium  retardent. 
^argo!""  ■•^'-  Arguilur  quarlo:  nam  peccata  vc- 
ropiiium. nialia  dimiiuiunt  dilTereiitiain  constiluti- 
vam  habitus  charilatis:  ergo  diminuunt 
charitalem.  Consequentia  li([uet,  quia  j)r;D- 
dicta  difTerentia  est  realiter  idem  cum  clia- 
ritate.  Antecedens  autem  suadetur;  nam 
esse  ditlicile  mobilo,  est  diflerentia  consti- 
tutiva  habitus  charitatis  :  sed  charitas  per 
repetitionem  venialium  desinit  esso  difli- 
culter  mobilis,  siquidem  non  manet  ita 
firma,  sicut  prius:  orgo  venialia  dimi- 
nuunt  dilTerentiam  constitutivam  chari- 
tatis. 
a»Uo'  Confirmaturprimo;  nam  quasdiminuunt 
priiiia.  actum.diminuuntetiam  habitum,siquidem 
operatio  debet  proportionari  principio  :  sed 
venialia  diminuunt  actum  charitatis;  qui 
enim  ad  venialia  aHicitur,  remissus  amat 
Deum  :  ergo  venialia  diminuunt  habitum 
charitatis. 
Staimia.  Confirmatur  secundo;  nam  quilibet  ac- 
tus  meritorius  quanturavis  imperfectus,  et 
remissus,  auget  habitum  charitatis,  ut  sa- 
lis  constat  ex  dictis  disput.  prxccd.  Ergo 
quilibet  actus  demeritorius,  taraetsi  im- 
perfectus  in  linea  raali,  cujusmodi  sunt 
venialia ,  diminuit  habitum  charitatis. 
Conscquentia  patet  tum  a  paritale  :  tum 
quia  contraria  habent  rationes  oppositas. 
ar^'''  Ad  argumentura  respondetur  peccare  in 
meuio.  pluribus.  Primo,  quia  si  convinceret,  pro- 
baret  charitatera  toUi  per  quodlibet  pecca- 
tam  venialc,  quia  dilfcrentia  constitutiva 
rei  non  habet  latitudinora  :  unde  vel  talis 
differentia  non  dirainuitur,  vel  si  dimi- 
nuitur,  perit.  Secundo,  nam  falso  supponit 
rationem  difficulter  mobilis  esse  dilferen- 
tiam  constitutivam  charitatis  ;  est  enim 
ratio  gencrica,  et  valde  reraota,  in  qua 
charitas"  convenit  cum  oranibus  habitibus. 
Sed  utut  sit,  negaraus  antecedens.  Cujus 
D.  Tho.  pi.QjjatiQnem  optime  diluit  D.  Thom.  loco 
citato  ex  qnxstione  de  malo,  in  respons.  ad 
4,  his  verbis  :  «  Dato  quod  difiicile  raobile 
u  esset  differentia  constitutiva,  adhuc  ra- 
«  tio  non  .'^equeretur ;  quia  quod  aliquis 
.<  habitus  fiat  de  facile  raobilis,  potest  con- 
«  tingere  dupliciter.  Uno  quidera  modo 
«  per  se,  quia  scilicet  non  habet  esse  ita 


«  perfecfum  in  subjocto;  et  sic  quidquicl 
«  diminueret  hoc,  (iiiod  est  diHicile  mobilo 
«  circa  hiibiUiin,  dimiiniorel  ipsum  hiibi- 
«  tum.  .Mio  modo  per  accidens,  eoscilicet, 
«  quod  inducitiir  dispositio  adconfrarium. 
«  Ut  si  dicamus,  qitod  forma  aqua;  per 
«  susceptionem  caloris  fiat  minus  difTicile 
«  mobilis  ;  et  tamen  constat,  quod  forma 
«  substanti.ilis  nou  diniiniiitur.  Kt  per 
«  hunc  modum  veniale  diminuit  hoc,quod 
«  ost  dinicilo  mobilo  circa  charitatem,  » 
Vidolicot  non  quia  auferat  aliquid  ei  in- 
trinsecum,  sed  quia  disponit  ail  peccatuni 
mortalo,  quo  charitas  ovacuatur. 

Primam  confirmationem  diluit  S.   Doc-uespon- 
tor  loco    citato  in  respons.   ad  10,  ubi   ait  :  priniaia 
«  Dicendura  quod  actus  potest  diminui  du-  'J[,'"i'jJ' 
«  pliciter.  IJno  raodo  quantum  ad  facilita-    nem. 
«  tcm  agendi,  ut  scilicet  horao  non  possit'^"  ^'^" 
«  tantumagerc;  et  sic  quod  diminuit  ac- 
«  tum,  diminuit  principium  habitus,  qiiod 
«  est  forma.  Alio  modo  (luantum  ad  exo- 
«  quutionem   actus  ;   et  sic  non   oportct. 
«  quod  id  quod  diminuit  actum,  diininuat 
«  forraam.  Non  cnim  diminuif.  gravitatem 
«  lapidis  columna,  quae  retinet  ipsum,  no 
«  cadat  dcorsum  ;   nec  dirainuit  virtutem 
«  grcssivam  hominis,  qui  ligat  ipsum.  Et 
«  per  hunc  modum  vcniale  diminuit  ac- 
«  lumcharitatis,  nonautcm  primo  modo.  )> 

Ad  sccundara  ncgamus  conscquentiam.Ocruni- 
Et  rafiodisparitatis  estmanifesta;  quoniam  l.",'i,|J^ 
ut  aclus  sit  mcritorius  vita?  ffiterna},  debet 
referri  in  Deum  ut  ultimum  finera,  et  ob- 
jectum  charililfis,  ut  explicuimus  tract.  16, 
dispntatione  4,  duh.  1,  habetque  cx  hac  parfe 
suiTicienfem  vim  ad  augesccndam  charita- 
tcm,  saltem  moraliter,  seu  mcritorie,  ut 
disput.  prxced.  dub.  3,  explicuiraus.  Ca^tc- 
rum  non  omnis  actus  demeriforius  averfit 
ab  ultirao  fine,  et  sic  noc  diminuit  adhuc 
dcmeritorie  charitatcra,  nec  opponitur  pro- 
prie  actui  meritorio,  sed  solura  secundum 
quid,  ut  supra  dixiraus  §  1. 


DISPUTATIO  VII. 
De  perfectione  virtutis  charitati^-. 

Cura  perfectio  specifica  cujuslibet  habi- 
tus  desuraatur  per  habitudincm  ad  ejus  ac- 
tura,  ct  objcctura  ;  merito  postquam  egimus 
de  acfu,  et  objecto  charitafis,  disputatio- 
nem  instifuimus  circa  hujus  virtufis  per- 
fectionem,  quam  investigare  oportet  tum 

per 


DISP.  VII,  DUB. 


287 


per  comparationem  ad  alios  habitussecun- 
dum  se  acceptos.  tum  ex  modo  quo  chari- 
tas  se  habet  ad  illos.  Sed  ante  alia  opus  est 
determinare 


DUBIUM  I. 

An  charitas  sit  virtus,  et  utrum  unica,  an 
multiplex. 

Prior  hujus  dubii  pars  haud  obscure  col- 
ligitur  ex  dictis  in  hoc  tractatu.  Sed  pro 
pleniori  intelligentiae  observandum  est, 
quod  sicut  vitium  potest  sumi  dupliciter, 
Ecilicet  quoad  essentiam,  et  ita  importat  in- 
clinationera  permaneatem  ad  objectum  ra- 
tioni  dissonum;  et  quoad  statum,  et  sic 
supra  praedictam  inclinationem  addit  pro- 
pensionem  quasi  dominantem  subjecto, 
practicam,  et  de  facili  reducibilem  ad  ac- 
tum,  ut  explicuimus  tract.  13,  disp.  1,  a 
n.  24,  ita  etiam  virtus  potest  duobus  modis 
considerari  :  piimo  quoad  essentiam,  quo 
pacto  importat  inclinationem  firmam  ad 
actum  rectum  :  secundo  quoad  statum,  qua 
ratione  supra  illam  inclinationem  addit 
habitudinem  ad  ultimum  finem,  et  con- 
junctionem  cum  aliis  virtutibus,  qus  ad 
denominandum  subjectum  simpUciter  vir- 
tuosumrequiruntur.  Cumergo  inquirimus, 
an  charitas  sit  virtus,  utrumque,  videlicet 
essentiam,  et  virtutis  statum,  comprehen- 
dimus,  et  controversia^  subjicimus. 

§  I. 
Resolutio  dabii  quoad  priorem  partem. 

1 .  Dicendum  est  primo,  charitatem  esse 
virtutem  quoad  essentiam,  et  statum ;  at- 
queideoquamlibet  charitatem,  sive  inten- 
sam,  sive  remissam,  et  admixtam  passio- 
nibus,  esse  simpliciter  virtutem.  Haac 
conclusio  est  communis  intcr  Tiieologos, 
eamquecum  D.  Thom.  in  pr.vs.  q.  2.'3,  art. 
3,  tuentur  specialiter  Hannez,  Aragon,  et 
Malderus  ibid.  Arauxo  dub.  3,  Ferre  ([uxst. 
II,  §  15,  Valenlia  punct.  1,  §  3,  Suarez 
disp.  3,  sect.  1,  et  alii  plures.  Probatur 
breviter  quoad  primam  partem;  nam  vir- 
tutis  ossentia  consistit  in  eo,  quod  sit  dis- 
positio  perfecti  ad  optimum  :  sed  charitas 
est  hujusmodi  :  ergo  est  virtus  secundum 
essentiam.  Major  continet  difiinitionem 
essentialemomnis  virtulis,  traditam  a  Phi- 
losopho  3,   IHnjsic.  cap.  3,  in  quo  nomine 


dispositionis,  significatur  ratio  habitus,  seu 
qualitatis  permanentis;  et  \ieT  \y  perfecti, 
significatur  potentia  ut  constituta  per  ipsam 
virtutem;  et  denique  per  ly  ad  optimum, 
significatur  actus  absolute  perfectus  circa 
suam  materiam,  ut  explicuimus  tracfatu 
12,  disp.  1,  n.  69.  Minor  autem  facilecons- 
tat ;  nam  charitas  est  qualitas  permanens, 
sicut  et  gratia,  in  qua  radicatur  :  deinde 
perficit  voluntatem  in  seipsa,  et  denique 
elicit  actum  valde  perfectum  in  propria 
materia,  cujusmodi  est  amor  Dei  super  om- 
nia.  Qua3  satis  liquent  ex  prascedentibus 
disputationibus. 

Confirmatur  ex  D.  Thom.  in  prxs.  quo- 
niam  virtus  est  essentialiter  habitus  eliciens 
actum  attingentem  regulam  rationis  :  sed 
habitus  charitatis  elicit  actum  attingentem 
supremam  rationis  regulam  :  ergo  est  es- 
sentialiter  virtus.  Minor  probatur,  et  de- 
claratur;  nam  regula  humanorum  actuum 
duplex  est  :  alia  homogenea,  sive  ejusdem 
rationis.  quam  attingunt  actus  virtutis  ac- 
quisitae;  alia  vero  heterogenea,  sive  supe- 
rioris  ordinis,  quam  attingunt  actus  virtu- 
tis  infusas  :  atqui  actus  charitatis  attingit 
hanc  superiorem  regulam;  siquidem  nos 
conjungit  Deo  ultimo  fmi,  in  ordine  ad 
quem  attenditur  omnis  regulatio,  et  recti- 
tudo  mediorum  :  ergo  habitus  charitatis 
elicit  actum  attingentem  regulam  ratio- 
nis. 

2.  Scd  objicies  primo  :  nam  amor  natu  -  dupIcx 
ralis  Dei  super  omnia  est  actus  honestus,obiectio 
et  attingens  regulam  rationis;  et  tamen  ad 
eum  eliciendum  non  ponitur  spocialis  ali- 
qua  virtus  superaddita  voluntali,  siquidem 
non  datur  habitus  charitatis  naturalis  : 
ergo  licet  amor  supernaturalis  Dei  super 
omniasit  actus  honestissimus,  non  oportet 
quod  ad  eum  eliciendum  detur  specialis 
virtus,  seu  habitus  charitatis.  Secundo,  quia 
amicitia  non  est  virtus,  sed  aliquid  conse- 
quens  virtutem,  ut  tradit  D.  Thom.  inD 
pnes.  q.  23,  art.  3  ad  1 ,  sed  charitas  est 
essentialiter  amicilia,  ut  statuimus  r/t,'./).  1, 
dub.  3.  Ergo  charitas  non  est  virlus. 

Ad  primam  objectionem  respondent  Aiiquo 
Suarez  id)i  supra,  Lorca  disp.  4,  et  quidam'p;"„sfp 
ali  negando  minorem;  existimant  enim  a<'i'n: 
darispecialem  charitatis  virtutom  acquisi-"jc"iio- 
tam  ad  eliciendum  amorom  naluralom  Dci  f^^i, 
super  omnia.  Quod  sibi  persuadout  :  tum  L^jr^^a- 
quia  ille  amor,  si  repetalur,  debet  ali.iuem 
habitum  genorare,  ut  in  aliis  actibus  ho- 
nestis  conlingit.  Tum  quia  sicut  aclus  co- 


Tho. 


288 


DK  CHARITATE. 


liMidi  Doum  aiithorom  naturalom  ost  lio- 
nostus,  ot  alTorons  spociaKMn  ilitlicultatom  ; 
ita  otiam  acliis  amandi  Dou m  11  nom  natii- 
ralem  :  sod  praMer  religionom  infusam, 
qu.fcolit  Doum  supornaturalom  auctorem, 
ponitur  spocialis  virtus  roligionis  acquisi- 
tJD.  qu.e  o.xhiboat  cultum  Doo  naturali  .\u- 
thori  :  orgo  pr;rtor  charitalom  infusam 
admittenda  ost  virtus  charitatis  acquisita;, 
qua;  oliciat  amorom  Doi  sujjor  omnia  ut 
authoris.  et  finis  naturalis.  Et  juxta  hanc 
doctrinam  retorquori  potest  objectio ;  nam 
si  pro  oliciendo  amore  naturali  Dei  super 
omnia  ponitur  specialis  virtus ;  a  forliori 
debot  admitti  ad  eliciendum  supernatura- 
lem  amorom. 
Yur*^'"  "^"  '^*^^  pra^dicta  doctrina  falsa  est,  et 
D."fiio  contra  D.  Thom.  I,';;.  9.62,  art.  2  ad  3, 
et  1,  2,  q.  109,  art.  3adl,et  in  3,  dist.  27. 
7.  2,  urf.  3  ad  5,  in  quibus  locis  aperte  do- 
cet,  autsupponit,  nondari  talem  virtutem. 
Kt  ratio  a  priori  dosumilur  ex  his,  quas 
diximus  tract.  S,  disp.  4,  a  u.  20,  ubi  sta- 
tuimus  habitum  convertentem  voluntalem 
ad  ultimum  finem  debere  essesuperioris, 
aut  aequalis  virtutis  cum  eadem  voluntate; 
aliter  enim  non  potest  voluntatem  totali- 
tor,  et  ada?quatc  eidem  fini  subjicere.  Om- 
nis  aufem  habitus  acquisifus  est  inferior 
voluntate,  siquidera  comparatur  ad  illam 
ut  pars,  et  eKbctus  ad  causam  a;quivocam. 
l'nde  nullus  habitus  acquisitus  potest  vo- 
luntatemconvertereadultimumfinem,sive 
(et  idem  redit)  habere  lalem  finem  pro  ob- 
jecto.  <juod  ibidem  fusius  ostendimus.  Cum 
ergo  habif us  ad  eliciendum  amorem  naf ura- 
lem  Dei  finis  naturalis  super  omnia  dilccti 
converteret  voluntatem  ad  ultimum  finem, 
sequitur  talem  habifum  esse  impossibilem. 
Accedit,  quod  pra^dicfus  habitus  non  da- 
ret  posse  voluntati  ad  illum  actum  ;  siqui- 
dem  voluntas  ex  seipsa  habet  sufficientes 
vires,  et  inclinationem  adeum  eliciendum, 
ut  late  ostendimus //Y/c/a/ii  14,  disputalione 
2,  dub.  4.  Xec  requireretur  ad  tollendam 
aliquam  difilcultatem  ;  nam  hasc  non  oritur 
ex  defectu  inclinationis  volunlafis  ad  talem 
finem,  sed  ex  passionibus  eam  inclinatio- 
nem  retardantibus,  ut  satis  aperte  docet  D. 
1).  Tiif.Thom.  locis  supra  relalis.  Unde  posito,quod 
I)assiones  temporentur,  et  per  alias  virtutes 
reducantur  ad  medium  rationis,  imllam 
difiicultatem  habet  voluntas  in  eliciendo 
praedicfum  amorem  ;  atque  ideo  non  opor- 
tet  adjicere  voluntati  tertiam  aliam  virtu- 
tora  a  ca3teris  diversam. 


.\d  Ikoc,  \irtus  adquisita  sictit  non  com- 
parafur  unico  acfu,  sod  pliiribiis;  ita  noc 
doperdifur  per  unicum  actum  cuntrarium, 
sed  por  pluros;  et  ideo  si  darotur  virtus 
adquisita  ad  amandum  Deum  finem  ulti- 
mum  naturalom,  talis  virtiis  non  destruo- 
retur  por  unicum  peccatum  mortale.  Ex 
quo  ulforius  fierot,  quod  homo  existens  in 
peccato,  of  habilualitor  aversus  a  Deo  fino 
ulfimo,  maneret  habiliialiter  conversus  in 
Dcum  ulfimum  finem ;  quod  est  impossi- 
bile,  ut  oslendimus  tract.  8,  disput.  4,  dub. 
2,  et  tract.  14,  disput.  2,  dub.  4,  ct  tract. 
15.  disp.  2,dub.  4,  §3. 

Noc  motiva  conliaria  urgent.  Non  pri-  Fimcia. 

muin;  qiiia  per  aclus  procedontos  a  pofen-  r[."p'o* 

tia  habcnto,  quantum  est  de  se,  sufiicienfem  '^ionis 

convcl 
inclinationem,  et  determinationem  a^  il-  uintiir. 

los,  nuUus  generatur  habitus,  sed  ad  sum- 

mum  inducifur  quaidam  facilitas  ex  remo- 

tione  impedimentorum  extrinsecorum.  lit 

hac  de  causa  licot  quis  repctat  acfus  riden- 

di,  nullum  gonerat  habitum  :  et  licet  homo 

sffipius  amet  seipsum,  nullam  generat  vir- 

lutcm ;  quia   ad   hunc  amorcm  habet  ex 

parte  voluntatis  sufiicientem  determina- 

tionera,  et  inclinationera,  ut  ex  professo 

ostendimus  tract.  12,  disp.  2,  dub.  3.   Cum 

ergo  ex  naturali  inclinatione  magis  diligat 

Deum,    quam    seipsum ,    ut    explicuimus 

tract.  14.  disp.  2,  dub.  4,  non  oportet,  quod 

per  actus  diligendi  Deum  ut  ultimum  fi- 

nera  naturalera,   producat  in  se  aliquam 

virlutem.  Pra^scrtim  cura  talis  virlus  re- 

pugnet,  ut  supra  ostendimus.  Nec  secundum 

urget;   nam   ad   diligendum  Deum  finem 

naturalcm  super  orania,  datur  sufilciens 

inclinalio,  et  determinatio  ex  parte  volun- 

tatis  ;  unde  superfiuum  est  adjicere  pro  illo 

actu  specialem   virtutem.  Cajtcrum   circa 

legitimum  Dei   cultum  non  datur  hujus- 

modi  deterrainatio,  cura  possit  essc  defec- 

tuosus  vel  per  defectum,  vel  pcr  excessura, 

ut  tradit  D.  Tliom.  infra,  qu.sst.  81,  art.  5D.  tik 

ad  3;  unde  opus  est,  quod  verus,  et  legiti- 

mus  Dei  cultus  corrcspondeat  speciali  vir- 

tuti  determinanli  voluntatem  circa  illum. 

Quaj  divcrsitas  vel  ex  eo  colligitur,  quod 

ad  eliciendura  amorem  Dei  finis  naturalis 

super  omnia,  sufTicit  ex  parte   intellectus 

ipsum  lumen  naturaie  absque  alia  virtute; 

ad  exhibendum  autem  Deo  legitimum  cul- 

tum  requirifur  ex  parte  intellectus  virtu; 

specialis  prudcntia?,  qua^  deterrainet  quaii- 

do,  ubi,  et  quomodo  dcbeat  talis  cultus  ex- 

hiberi. 

4.  Ad 


DISP.  VII,  DUB.  I. 


289 


Legiiiii.a     4.  Ad  objectioneni  ergo  num.  2   proposi- 
nfs^soiu- '''^^  respondetur  omittendo  praemissas,  et 
tio.     negando  consequentiam.  Ratio  autem  dis- 
paritatis  constat  ex  proxime  dictis  ;   nam 
voluntas  habet  ex  se  vires,  inclinationem, 
et  sufficientemdeterminationem  addiligen- 
dum  Deum  finem  naturalem  super  omnia. 
Casterum  ad  eliciendum  amorem  superna- 
turalem  charitatis,  non  habet  ex  se  vires, 
neque  determinationem.  Et  ideo  opus  est, 
quod  ipsi  pro  tali  actu  eliciendo  virtus  cha- 
ritatis  superaddatur. 
^s-cun-^     Ad  secundam  possumus  respondere  ne- 
damob- gando  majorem,  quia  satis  probabile  est, 
n<fm'res-®*^^™  in  via  D.   Thom.  amicitiam   inter 
5°°Tho  ''*^™^"6s    fundatam    in    communicatione 
'honesti   esse  specialem  virtutem  ab  aliis 
distinctam.  Nec  S.  Doct.  icl  loco  cit.  negat, 
sed  utramque  partem  ut  probabilem  pro- 
ponit   Unde  ex  Thomistis  sic  docent  Ara- 
irauxo!  gon,  ibidem,  §  Circa  soliUionem  ad  primum, 
et  Arauxo  in  rcsp.  ad.  3,  pro  secunda  sen- 
Henr?c''^«''«-  Et  ex  extraneis  idem  tuentur  Buri- 
Suar.   A^nns  in  suis  Ethicis,  lib.  8,  quxst.  3,  Hen- 
ricus  quodlib.  10,  quxst.  12,  et  Suarez  c?is- 
put.  3,  sect.  5,  num.  5,  cum  aliis.  Ex  qua 
opinione  magis  roboratur  nostra,  et  com- 
munis  assertio  :  nam  si  amicitia  naturalis 
inter  homines  potest  esse  specialis  virtus, 
non  est  cur  id  negemus  charitati,  qua^  est 
excellentior  amicitia  hominis  ad  Deum. 
TOimio^      ^'^^  respondetur  secundo,  et  melius,  ad- 
).  Tiio.raittendo    antecedens ;    probabilius    enim 
censemus,  et  D.   Thom.  magis  conforme, 
quod  amicitia  inter  homines  non  est  spe- 
'•  '^'"^•cialis   virtus.   Tum  quia    licet    S.    Doctor 
utraraque  partem   eo  loco  ut  probabilem 
proposuerit;  nihilominus  in  hanc,  quam 
])osteriori  loco  proposuit,  sapis  aperte  in- 
clinavit  his  verbis  :  Potest  tamen  dici,  quod 
non  est  virtus  per  se  ab  aliis  distincta.  Et 
postea  :  Amicitia,   inquit,   virtuosa   magis 
i'st  aliquid  consequens  ad  virtutem,  quam  sit 
oirtus.  Quod  adhuc  expressius  docet  m  3, 
dist.  27,  quxst.  2,  art.  2  ad  l,  et  quxst.  2, 
de  virtutibuf!,  art.  2  ad  I.  Idemquo  tuentur 
nobilioresdiscipuli,  Capreol.  disl.cit.quxst. 
unic.   ad  arrjumenla  contra   1  conclus.    ex 
Cajot.  et  Bannoz  inprxs.  Tum  etiam,  quia 
certum  est,  non  quamlibet  amicitiam  hu- 
manam,  utputa  fundatam  in  communica- 
lione  utilis,  aut  deloctabilis,  esso  virtutem; 
sed  solum  polest  dubitari  de  illa,  qua)  fun- 
dafur  in    communicatione    honesti.    HaGC 
autem  suppositis  virtutibus,  in  quibus  fun- 
datur,  nullani  importat  specialem  diflicul- 


tatem  ex  parte  objecti,  distinctam  ab  illa, 
qua5  correspondet  virtutibus.  Et  ita  non 
oportet,  quodsit  virtus  specialis,  sed  suffi- 
cit,  quod  sit  quffidam  extensio  virtutum, 
quatenus  teraperatus  v.  g.  non  solum  vult 
temperate  vivere,  sed  etiam  id  araat  in 
aliis,  et  propterea  cura  temperatis  speciali- 
ter  communicat.  Et  hincsumitur  ratio  dis- 
paritatis  inter  araicitiam  humanam,  et 
charitatem ;  nam  hasc  addit  specialem  dif- 
ficultatera  excedentem  naturalem  vim,  et 
determinationem  voluntatis  creata^,  et  ita 
debet  esse  virtus  specialis.  Quam  dilTeren- 
tiam  assignavit  D.  Thom. /oc.  cit.  hisver-D.  Tiw. 
bis  :  «  Non  enira  habet,  «  scilicet  humana 
amicitia,  «  rationem  laudabilis,  et  honesti, 
«  nisi  ex  objecto,  secundum  scilicet  quod 
.<  fundalur  super  honestate  virtutum. 
«  Quod  patet  ex  hoc,  quod  non  quajlibet 
«  amicitia  habet  rationem  laudabilis,  et 
«  honesti,  sicut  patet  in  amicitia  delecta- 
«  bilis,  et  utilis.  Unde  araicitia  virtuosa 
«  raagis  est  aliquid  consequens  ad  virtu- 
«  tera,  quara  sit  virtus.  Nec  est  siraile  de 
«  charitate,  qua?  non  fundatur  super  vir- 
«  tutera  humanam,  sed  super  virtutem 
«  divinam.  « 

5.  Secunda  vero  nostra;,  et  coraraunisSccuncia 
asserfionis  pars,  nerape  charitalem,  licetaif,"r^" 
remissara,  et  conjunctara  passionibus,  ha-°^{^"'"" 
bere  statum  virtutis,  probatur  brevi,  sed 
efficaci  ratione  :  nara  virtus  dicitur  habere 
nonsolura  essentiam,  sed  etiara  statum  vir- 
tutis,  vel  quia  conjungitur  aliarum  virtu- 
tum  choro,  vel  quia  dominatur  vitiis,  et 
passionibus  contrariis,  vel  quia  attingit 
ultimum  finem,  vel  denique  ob  ha>c  omnia 
capitasimul  surapta;  nequo  enim  amplius 
desiderari  potest  ad  virtutis  statum,  ut  de 
aliishabitibus,  cum  dicuntur  esse  in  statu 
virtiitis,  facile  constat  :  sed  charitas,  licet 
minima  sit,  et  conjuncta  passionibus,  ac 
viliis,  habet  oranes  has  perfectionos  :  ergo 
habet  non  solura  essentiara,  sed  otiam  sta- 
tum  virtutis.  Probatur  minor;  nam  in 
primis  charitas  conjungitur  oranibus  aliis 
virtutibus,  siquidera  nunquam  infunditur 
sine  gratia,  quam  illaj  comitantur  ;  et  ideo 
scmpor  habet  cajteras  virtutes  annexas,  ut 
tradit  D.  Thora.  1,  2,  quxst.  6o,  art.  3.  i».  Tlio. 
Deinde  dominatur  toti  supposito,  cura  con- 
vertat  illud  ad  Deum  ultimuni  finem  dilec- 
tum  super  omnia;  atquo  ideo  comprimit, 
et  sub  se  habet  vitia,  et  passiones,  no  in 
ejus  prajsontia  prorumpant  in  aclus,  quibu.> 
avertant  ab  illo  fine  :  unde  minima  cliari- 


290 


DE  CIIAKITATE. 


Conflr- 

nuilo 

priuia. 

Joan.  I. 


Sccanda 


Objec- 
lio. 


tas  suflicit  ai  rcsistomhim  voliomonlibus 
tentationibiis.  ot  ad  suporandas  oninos  dif- 
ficultatos,  ut  Docct  D.  Thoni.  '^  pnrl.  7.  02, 
ar(.  0  (j(/  3.  Tandcni  por  soipsam  atlingit 
uUinium  lincm,  cum  ilUim  haboat  pro  ob- 
jecto  sibi  spccialiter  correspondentc,  ut 
constat  ex  dictis  disp.  l,  pcr  lutam.^SUnl 
orgo  deest  cliaritati,  licet  minima?,  et  pas- 
sionibus  pcrmixta?,  ut  haboat  perfeclum 
statum  virtutis. 

Confirmalur  prinio;  nam  I  Jmin.  cap.2, 
dicitur  :  k  Qui  servat  verbum  cjus,  in  hoc 
«  charitas  Dei  perfecla  esf.  »  Etcap.  1.  «  Si 
«  diligamus  invicem,  Deus  in  nobis  manet, 
«  et  charitas  cjus  in  nobis  est  perfecta.  » 
i?ed  ad  scrvandum  vcrbum  Dei,  et  ad  dili- 
gendum  invicem  miiiima  cliaritas  sutTicit; 
fleri  enim  non  polest,  quod  quis  habeat  vel 
niinimam  charitatom,  et  quod  non  servet 
legem  Dei,  et  diligat  proximum.  Ergo  mi- 
nima  charitas  habetstatum  perfectionis,  et 
consequenter  virtutis. 

•  Confirmatur  secundo;  nam  ca^tera;  vir- 
tutes  dicunlur  habere  virlutis  statum  ex 
informatione  charitatis ,  quatonus  ab  ea 
participant  ordinem  ad  ultimum  finem,  ut 
infra  dub.  3,  declarabimus  ;  qua  ralione  fi- 
des  sine  charitate  dicitur  informis.et  mor- 
tua  ;  conjuncta  vero  charitati  appellatur 
formata,  et  viva,  ut  explicat  D.  Tliom.  su- 
pra,  quxst.  4,  art.  3,  4  et  5.  Sed  qua;Iibet 
rainima  charitas  importat  per  se  pra^dic- 
tum  ordinem,  cum  tota  ejus  ratiositasit  in 
eo,  quod  convertat  ad  Deum  finem  ultimum 
supernaturalem  dilectum  super  omnia  : 
ergo  quaDlibot  charitas,  elsi  minima,  et  pas- 
sionibus,  aut  vitiis  permixta,  habet  statum 
virtulis. 

6.  Sedobjicies  :  nam  de  ratione  virtutis 
quoad  statum  est  prompte,  facilitor,  et  de- 
lectabiliter  operari  :  sed  vehementes  pas- 
sionum  motus,  et  vitia,  quao  ex  praceden- 
tibus  actibus  generantur,  et  per  justificatio- 
nem  non  excluduntur,  solent  impedire,  ne 
charitas  prompte,  faciliter,  et  delectabilitor 
operetur,  ut  experientia  liquet  :  ergo  cha- 
ritas  nonsemper  habetstatum  virtutis. 

Propter  hanc  objectionem  Lorca  in  notis 
ad  art.  3,  num.  6,  non  reputat  inconveniens 
concedere,  quod  charitas,  dum  eas  difficul- 
tates  patitur,  non  sit  virtus  secundum  sta- 
tum.  Sed  immerito,  et  contra  coramunem 
sententiara  Theologorum,,  quam  rationes 
supra  factffi  satis  evincunt. 

Respondetur  ergo  objectioni,  quod  major 
applicanda  est  virtutibus  acquisitis  ;   haec 


(juippo  non  roiiuiruntur  ad  simpliciter 
posso,  sod  ad  oporandum  prompto,  ot  de- 
loclabililer  ;  ot  idoo  non  assoquuntur  virtu- 
tis  statum,  nisi  ob  repolitionem  plurium 
acluum  ((jui  habilus  contrarios  oxpoUunn, 
oam  promptitudinoni,  etfaciUtatom  in  pro- 
pria  materia  inducant.  \irlutum  autom  in- 
fusarum  status  non  sic  explicandus  est,  sed 
per  dominium  supra  objectum,  et  eorum 
qua;  in  illo  sunt,  qualonus  illud  convertunt 
ad  Deum  finom  ultimum,  et  socum  non 
permiltunt  aversionem  ab  illo,  sed  ;cuncta 
ipsi  habitualiter  saltem  subjiciunt.  QuoJ 
quia  quslibet  charitas  habet,  merito  clici- 
tur  habere  statum  virtutis.  Id  quod  liquel 
in  Apostolo,  qui  rcbeUionem  carnis  contra 
rationem  exporiebatur,  ot  molestam  adeo, 
ut  de  illa  con^iuereretur  ;  et  tamen  nemo 
ncgabit  charitalom  in  Apostolo  statum  vir- 
tutis  habuisse. 

Addimus  illas  difficultates,  quasexisten- 
tes  in  charitate  solent  experiri,  esse  ex- 
trinsecas,  et  circa  objecta  diversa,  et  infe- 
rioris  ordinis;  unde  non  toUunt,  quod 
charitas,  quantum  est  do  se,  faciat  subjec- 
tum  prompte,  et  delectabiliteroperari  circa 
proprium  objectum  ;  quod  satis,  superque 
est  ad  perfectum  statum  virtutis  iufusa;. 


Posterior  dubii  pars  absolvitur. 

7.  Ut  secundam  dubii  partem  expedia- observa- 
mus,  animadvertendum  est,  quod  ex  di-  '"^- 
versis  capitibus  potest  intelligi  multipli- 
catio  charitafis.  Primo,  si  dicatur  unam 
charitatem  requiri  ad  diligendum  Deum,  et 
aliam  ad  diligendum  proximum,  saltera 
non  ex  raotivo  bonitatis  increata;,  sed  ra- 
tione  bonitatis  creatae  supernaturalis,  ut  in 
ipso  existentis.  Secundo,  si  dicatur  aliam 
esse  virtutera  charitatis  infusa?  ad  diligen- 
dura  Deum  lultimura  finera  supernatura- 
lera ;  et  aliara  esse  virtutem  charitatis 
naturalis  ,  seu  adquisita)  ad  diligendura 
Deura  ultimura  finera  naturalem.  Tertio,  si 
dicatur,  aliam  esse  virtutem  charitatis  in 
via  ad  diligendum  Deum  non  visum  ;  et 
aliam  esse  virtutem  charitatis  in  patria  aJ 
diligendum  Deura  prffisentera,  et  posses- 
sura.  Sed  in  priori  sensu  nequit  charitas 
raultiplicari ;  nara  charitas,  qua3  est  circa 
Deura,  extenditur  ad  diligendum  proxi- 
mura,  quin  sit  possibilis  alia  virtus  raora- 
lis  charitatis,  quaj  proximura  ratione  bo- 

nitatis 


DISP.   VII,  DUB.  I. 


291 


cunda 
mciu- 


nitatis  supernaturalis  in  eo  existentis  attin- 
gat,  ut  ex  professo  ostendimus  disp.  2,  dub. 
4,  in  sccundo  etiam  sensu  non  debet  mul- 
tiplicari  virtus  charitatis,  quia  nec  datur, 
nec  possibilis  est  virtus  naturalis  cliaritatis 
circa  Deum  naturalem  finem,  ut  constat  ex 
supra  dictis  ?i.  3.Unde  dilTicuUas  reducitur 
ad  ultimam  considerationem,  utrumvide- 
licet  sit  eadem  virtus  charitatis  in  via,  et 
in  patria.  Quas  difficultas  potest  adhuc  du- 
pliciter  proponi,  nempe  an  charitas  via^ 
evacuetur  per  charitatem  patria^,  et  cesset 
in  statu  beatitudinis;  et  utrum  licet  chari- 
tas  viae  permaneat  in  patria,  debeat  ibidem 
superaddi  nova  virtus  charitatis  specie 
distincta.  Etin  priori  sensu  facile  apparet 
pars  negativa  ex  Apost.  1,  ad  Corinth.  13: 
•«  Charitasnunquamexcidit,  sive  prophetia9 
«  evacuabuntur,  sive  linguaj  cessabunt,  sive 
«  scientia  destruetur.  »  Quibus  verbis  di- 
serte  pronuntiat ,  charitatem  qua  Deum 
nunc  diligimus,  per  gloriam  non  evacuari. 
Xec  valet  dici,  ideo  charitatem  non  exi- 
dere,  quia  alia  illius  loco  subrogetur  specie 
distincta  ;  quoniam  in  hoc  sensu  neque 
evacuaretur  fides  ,  aut  alia  cognitio  ira- 
perfecta ,  siquidem  loco  earum  succedit 
scientia  beatifica.  Quod  tamen  contradicit 
intensionem  Apostoli,  qui  verbis  proxime 
relatis  adjungit  :  «  Ex  parte  enim,  cognos- 
«  cimus,  et  ex  parte  prophetamus.  Cum  au- 
«  tgm  venerit  quod  perfectum  est,  evacua- 
«  bitur  quod  ex  parte  est.  »  Unde  oportet 
catholice  fateri ,  quod  habitus  chariiatis 
modoexislens  in  via,  perseveret  pcstea  in 
patria.  Et  ideo  duntaxat  disputaadum  re- 
linquilur,  an  in  statu  beatitudinis  detur 
alia  charitas  specie  dislincta,  ac  proinde 
multiplicetur  ex  hac  parle  virtus  charita- 
tis.  Hissuppositis. 

8.  Dicendum  est  secundo,  non  dari  in 
statu  beatitudinis  charitatem  specie  dis- 
tinctam  ab  ea  ,  qua  modo  datur  in  via  ;  et 
consequentcr  virtutem  charitatis  non  mul- 
tiplicari,  sed  esse  unicam  in  specie.  Secunda 
assertionis  pars  constat  ex  prima,  et  ex 
proxime  prffinotatis.  Primam  vero  docet 
D.  Thom.  1,  2,  qu.xst.  67,  art.  6,  et  quxst. 
111,  arl.  3  ad  2,  et  in  3,  dist.  31,  qwest.  2, 
art.  2,  et  alibi  sa^pe.  Cui  subscribunt  magis 
communiter  Theologi,  Bannez  in  hac  2,  2, 
q.  24,  art.  8,  ubi  Arauxo  dub.  3,  Ferre 
quxst.  8,  §  1 ,  Joan.  a  S.  Thom.  tom.  1 ,  m  1 , 
2,  disp.  2,  art.  3,  §  Ncc  secunda  solutio,  et 
art.  7,  circa  finem,  Medina  3  p.  quxst.  29, 
urt.  3,  Suarez  disp.  3,  scxt.  3,  Vazquez  3 


part.  disp.  24,  cap.  3,  Torres  in  prses.  disp.  Torres. 
77,  dub.  6,  Lorca  disp.  18,  Oviedo  controv.  o^S'. 
l,  puncto  4,  et  alii  plures. 

Probatur  ratione  Divi  Thomae,quia  circa  Funda- 
idem  objectum  formalenequeuntmultipli-  Df^xh^; 
cari  specie  virtutes,  cum  harum  specifica 
distinctio  desumatur  ob  objecto,  ut  expli- 
cuimus  tr.  14,  disp.  3,  diib.  3,  sed  si  in  pa- 
tria  darentur  duaj  charitates  specie  diversae, 
attingerent  idem  objectum  formale  :  ergo 
in  patria  non  dantur  duae  virtutes  charita- 
tis,  sed  solum  una  charitas,  ea  videlicet 
quas  fuerat  in  via.  Major,  et  consequentia 
constant.  Minor  autem  probatur,  quia  ob- 
jectum  formale  charitatis  modo  existentis 
in  via,  est  Deus  in  seipso  sub  ratione  sum- 
mi  boni,  ut  constat  ex  dictis  disp.  2,  fere 
per  totam,  et  praecipue  dub.  2.  Sed  charitas 
patriaB  nequit  habere  aliud  objectum  termi- 
nativura,  aut  ^notivum  :  ergo  si  in  patria 
dantur  dua^  charitates  specie  diversa^,  at- 
fingent  idem  objectum  formale. 

9.  Confirmatur  primo,  quia  omnis  actus  Confir- 
primariuscharitalis  est  ejusdem  speciei  in 
via,  et  in  patria  :  ergo  omnis  virtus  cha- 
ritatis  est  ejusdem  speciei.  Consequentia 
patet;  nam  habitus  specificantur  ab  actibus, 
et  objectis,  et  propterea  impossibile  est, 
multiplicari  virtules,  ubi  repugnat  multi- 
plicari  actus  primarios  illarum.  Antecedens 
autem  probatur,  quiaomnis  actus  prima- 
rius  charitatis  habet  hoc,  quod  sit  amor 
Dei  ultirai  finis  dilecti  super  omnia,  et  in 
hoc  adasquata  ejus  ratio  consistit  :  ergo 
impossibile  est,  quod  dentur  plures  actus 
primarii  charitatisspecie  distincti. 

Respondebis.  j)ra}dictos  actus  ex  eo  dis-Confuta- 
tingui,  quod  amor  charitatis  in  via  est  li-  '"''• 
ber,  et  in  patria  necessarius  :  in  via  rcgu- 
latur  cognitione  obscura,  et  in  patria  cogni- 
tione  clara  :  in  via  attingit  Deum  ut  bonum 
absens,  of  in  patria  ut  bonum  pra^sens. 
Quas  sufficientia  sunt  ad  constituendam 
dilferentiam  specificam  inter  eos  actus,  et 
consequenter  ut  charitas  viaj,  et  charitas 
patriai  distinguantur  specie  per  habitudi- 
nem  ad  tales  actus  eis  diiferentiis  affectos. 

Scd  hoc  facile  refcUitur;  nam  prior  difle- 
rentia  solum  infert  divcrsilatem  in  esso 
moris,  non  autem  in  esse  physico ;  nam 
idem  specie  actus  quandoquc  est  libcr,  et 
quandoque  necessarius,  utsatis  ex  se  li(|uet. 
Duae  autem  posteriorcs  diiTcrentia}  sunl 
prorsus  accidentales  amori  charitatis  con- 
siderato  secundum  speciem  ;  hic  enim  non 
movetur  a  visione,  vel  obscuritato,  a  pra^- 


20-2 


DK  CIIAKITATE. 


sentia,  vol  absonlia  ohjocti ;  sod  ciim  sit 
nmor  amicabiiis  Dci,  teiidit  iti  ipsiim  so- 
cundum  so,  ot  rationo  summa"'  boiiitatis. 
quam  habot  in  soip^o  :  undo  sive  objoctum 
sit  absons,  sivo  pr;vsons,  ot  sive  clarum, 
sive  obscurum.sompor  rotinot  eandem  spe- 

D  Tho.ciem.  ut  optime  docuit  D.  Tliom.  loco  cit.rx 
1,  "2.  liis  verbis  :  «  Quando  imperfectio  ali- 
«  cujus  rei  non  est  do  ratione  spcciei  ip- 
«  sius,  nihil  prohibet  idem  numero,  quod 
«  prius  fuit  imporfeclum.  postoa  perfectum 
n  esse,  sicut  homo  per  augmenlum  porfi- 
"  citur. ct  albedoper  intonsionem.  Charitas 
(t  autem  est,  de  cujus  ratione  non  est  ali- 
<  qua  iraperfectio,  potest  enim  esse  ot  ha- 
«  biti,  et  visi,  et  non  visi.  Inde  charitas 
«  non  evacuatur  per  gloriaj  perfectionem, 
«  sed  eadem  numero  manot.  »  Si  autem 
ferri  in  Deum  sub  rationc  non  visi,  et 
non  pra?sentis,  esset  de  rationo  specifica 
charitatis.qua?  modo  est  in  via,  non  posset 
nonevacuari  per  visionem,  ct  pra?sentiam 
objecti,quodestsafis  aperte  contra  Apostol. 
ut  ».  7  ponderavimus.  Signum  ergo  est, 
prajdictas  difforenfias  visi,  et  non  visi, 
prajsenfis,  et  non  prajsentis,  esse  accidenta- 
rias,  et  pra?ter  speciem  propriam  anioris 
charitafis. 

Robora-      ^*^-    Confirmatur  secundo  eadem   ratio 

lur  idciuevertendo  amplius  pra^dictam  responsio- 
"uin.  nem  :  quoniam  diversa?  specie  cognifiones 
tunc  solum  inferunt  diversitafem  forma- 
lem  in  objecfo  voluntatis,  afque  ideo  dif- 
ferenfiam  specificam  in  actibus  illud  at- 
tingenfibus  ,  qaando  applicant  diversam 
rationem  formalem  objectivam ,  nempe 
differentom  bonitatem  ;  aliter  enim  diver- 
sifas  cognifionis  per  accidens  se  haberet  ad 

D.  Tho.prjedictum  elfectum,  ut  tradit  D.  Thom. 
(fixst.  22, de  Verit.  art.  Actd  I,et  qns:st.  25, 
art.  1  ad  6.  Sed  per  cognitionem  fidei,  et 
per  cognitionem  gioria?  proponitur  eadem 
ratio  formalis  objectiva ,  nempe  summa 
bonitas,  qua  Deus  est  perfectus  in  seipso, 
et  amabilis  super  omnia  :  ergo  pra^dictae 
cognitiones  non  inferunt  diversitatem  for- 
malem  in  objecfo  charitatis,  nec  dilTeren- 
tiam  specificam  in  actibus  illud  attingenti- 
bus.  ^ideantur  quaediximus  tract.  9,  disp. 
1,  a  num.  63. 

^Wo'^'  ^^^  objicies  :  nam  dona  distinguuntur 
essentialiter  a  virtutibus  circa  eandem  ma- 
teriam,  ex  eo  quod  ad  actus  virtutum  mo- 
vet  ratio  nostra,  ad  actus  vero  donorum 
movet  inspiratio  divina,  ut  expresse  tradit 
D.  Thom.  infra,  q.  68,  art.  1.  Unde  actus 


V.  g.  fortiludiiiis  rogulatus  por  rationem 
nostram,  distinguilur  in  specie  ab  actu 
fortitudinis  facfo  cx  instinctu  Spiritus 
sancti  :  orgo  siiiricit  diversifas  ex  parfe  co- 
gnifionum.ut  acfus  amoris  por  oas  rogulati 
disfinguantur  in  s])ecie :  et  consoquenter 
amor  charilafis  rogulafus  per  fidom  distin- 
guofur  spocifice  ab  actu  charitafis  regulato 
per  lumen  gloria?. 

Rcspondefur,  quod  licet  dona,  et  virtutesSuiv  mi 
possint  vcrsari  circa  candem  materiam 
maferialiter  sumpfam,  sempcr  tamen  at- 
tingunf  illam  sub  diversa  ratione  formali, 
quia  dona  illam  altingnnt  secundum  eam 
convcnienti;n  ralionem  qua;  excedlt  com- 
munes  regulas  prudentia?  etiara  infusae,  ut 
explicuimus /rac/.  12,  in  arb.  rnrt.  ntiinero 
1.  Unde  mirum  non  est,  quod  dona  et  vir- 
tutes  infu.s;p  distinguantur  essentialiter,  eo 
plane  modo,  quo  licet  virtutes  infusa?,  et 
acquisifa?  attinganf  aliqiiando  eandem  ma- 
teriam,  distiiiguuntur  in  spocie  ;  quia  ac- 
quisita?  aftingunf  illam  ut  rogulatam  per 
conformifafem  ad  finem  naturalem  ;  et  in- 
fusa?  ut  regulatam  per  habitudinem  ad  su- 
pornataralem  finoni  :  qua?  diversitas  indu- 
cit  difforentiam  formalem  objectivam,  ut 
diximus  in  eodem  tract.  disp.  3,  ditb.  1.  Fi- 
dcs  autem,  et  visio  non  proponunt  diversas 
rationos  formales  motivas  charitafis,  seil 
eandem  Dei  bonitatem.  Unde  non  oportet, 
quodcharitas  consequens  fidem  distingiui- 
tur  in  specie  a  charitato,  qua?  sequitur  vi- 
sionem;  sed  accidit  charitati,  quod  cjus  ob- 
jectum  credafur,  aut  videatur  inseipso. 

§  m. 

Hcfnlitr  opinio  sicnndx  assertioni 
coniraria. 


11.  Contra  priscedentem  assertioiiera 
sentiunt  Scotus  in  3,  dist.  31,  quvst.  unica, 
Lychetus  ibidrm,  Pithigianus  ciuxst.  unica 
art.  3,  Almainus  qnxst.  1,  dub.  3,  et  alii 
Quibus  ex  Thomistis  suffragari  videntur 
Cajet.  1  part.  quxsl.  82,  art,  2,  etCapreol. 
m  1,  dist.  qnxsi.  3  ad  3.  Qua?  opinio 
potest  probari  primo  ex  D.  Thom.  in  hac 
2,  2,  quxsi.  24,  art.  1,  ubi  proponit  hoc  ar- 
gumenntiim  :  si  charitas  via?  posset  in  in- 
finitum  au.v^ri,  possot  ad;equare  charitatem 
patria?,  quod  est  inconveniens.  Cui  sic  oc- 
currit  :  <(  Ad  primum  dicendum,  quod  ra- 
i<  tio  illa  procedit  in  his,  quae  habentquan- 
«  titatera  ejusdera  rationis ;  non  autem  in 

his. 


opiiiia 
adversa. 

Scnt. 
Lvchet. 
Pithigia. 
Aimain. 

Cajet. 
Capicol. 
U  Tho. 
Priinum 

arsu- 
meiituin. 
D.  Tho, 


DISP.  VII,  DUB.  I. 


-293 


«  his ,  quac  liahent  diversam  rafionem 
«  quantitatis  :  sicut  linea  quantumcunque 
<c  crescat,  non  attingit  quantitatem  super- 
■.(  ficiei.  Non  est  autem  eadem  ratio  quanti- 
u  tatis  charitatis  viae,  quae  sequitur  cogni- 
«  tionem  fidei  ;  et  charitatis  patria^,  quaj 
«  sequitur  visionem  apertam.  Unde  ratio 
«  non  sequitur.  »  Sentit  ergo  D.  Thom. 
charitatem  via?,  et  charitatem  patriae  esse 
diversa?  rationis  specifica^,  sicut  specie  dif- 
ferunt  linea,  et  superficies. 

■'""•  Respondetur  negando  consequentiam , 
quffi  longe  divertit  a  menteS.  Doctoris.  Non 
enim  negat  essentiam  charitatis  vias  ada^- 
quare  essenliam  charitatis  patria^,  neque 
quod  charitas  via3  valeat  liabere  intensio- 
nem  aqualem  intensioni  charitatis  patriaj, 
ut  dub.  4,  declarabimus.  Sed  tantum  inten- 
dit,  quod  perfeclio  charitatis  viffi  non  possit 
ada^quare  perfeclionem  charitatis  patria 
quantum  ad  ea,  quas  charitati  conveniunt 
ratione  status,  eo  quod  charitas  viae  est  in 
statu  amissibiii;  charitas  vero  patria^  est  in 
statu  inamissibili,  et  consummato  :  et  se- 
cundum  hoc  dicit,  quod  habent  quantita- 
tem  diversae  rationis,  et  quod  prior  nequit 
adaaquare  secundam.  Sicut  si  diceremus, 
quod  puer,  ei  vir  habent  perfectionem  di- 
versac  rationis,  et  quod  puer  manens  puer, 
quantum.cunque  crescat,  nequit  ada^quare 
perfectionem  viri.  Caeterum  sicut  hoc  non 
ovincit,  quod  puer,  et  vir  differant  secun- 
num  speciera.  sed  solum  quod  habeant  sta- 
tus  diversos  :  ita  neque  illa  diversitas  pro- 
bat  distinctionem  specificam  inter  charita- 
tem  vicC,  et  charitatem  patri;i3,  sed  solam 
diiferentiam  staluum,  et  unius  supra  alte- 
rum  excessum.  Quod,  et  non  amplius,  in- 

''''•tendit  D.  Thom.  declarareexemplo  linea), 
et  superficiei. 

"■       1-2.  Arguitur  secundo  :  nam  qua;conse- 

"•  quuntur  principia  proxima  specie  distincta, 
debent  specie  disfingui  ;  qua  rationo  pro- 
prietates  consequentes  naturam  equi,  et 
naturam  leonis,  specie  dilforunt :  sed  cha- 
ritas  via3  et  charilas  patria^  consequuntur 
principia  proxima  specie  diversa  :  ergo 
charitas  viae,  et  charifas  patriaedistinguun- 
tur  in  specie.  Probatur  minor  ;  nam  chari- 
tas  viac  dimanat  a  gratia  medianfe  fide,  et 
charitas  patria;  dimanat  a  gratia  me- 
diante  lumine  glori;e  :  constat  autem,  quod 
fides,etIumenglori;jedi(feruntessentialiter. 

'"  Respondetur  mojorom  solum  verificari 
in  his,  qua)  consequuntur  principia  proxi- 
ma  specie  distincta,  quatenus  distinguan- 


tur  ;  secus  vero,  si  ad  illa  sequantur,  qua- 
tenus  unum  quid  sunt  in  oflicio  radicis,  ut 
patet  in  sensu  visus,  qui  consequitur  natu- 
ras  specie  diversas,  non  quatenus  diversaa 
sunt,  sed  quatenus  conveniunt  in  aliquo 
praedicato,  ad  quod  visus  sequitur,  utputa 
in  ratione  animalis  perfecti.  Et  valde  pro- 
babile  est,  omnes  intellectus  Angelorum 
esse  ejusdem  speciei,  licet  dimanent  a  na- 
turis  specifice  distinctis  ;  quia  dimanant 
ab  eis,  non  quatenus  distinguuntur,  sed 
quatenus  omnes  conveniunt  in  gradu  sub- 
stantiaa  spiritualis  completa},  qui  licet  &it 
genericus  in  esse  entis,  est  tamen  ultimus, 
et  specificus  in  munere  radicandi  in- 
tellectum.  Et  idem  proportionabiliter  con- 
tingit  in  prassenti  ;  nam  charitas  non  res- 
picit  ut  principium  proximum  fidem,  et 
lumen  gloriae,  secundum  quod  distinguun- 
tur  inter  se,  sed  quatenus  conveniunt  in 
hoc,  quod  proponunt  objectum  proprium, 
et  specificativum  voluntatis,  nempe  infini- 
tam  Dei  bonitatem  in  seipso. 

Adde,  quod  si  hoc  argumentum  esset  ali- 
cujus  efiicacias,  probaret  non  solum  dari 
in  patria  charitatem  specie  distinctam  ab 
ea,  quam  modo  habemus  in  statu  vias ;  sed 
etiam  quod  ha^c  evacuaretur  in  patria  :  si- 
quidem  supponitur  per  se  dependere  a  fide, 
qua^  conjungi  non  valetcum  statu  beatitu- 
dinis.  Hoc  autem  quam  absurdum  sit,  cons- 
tat  ex  supra  dictis  num.  7. 

13.  Sed  contra  arguitur  tertio  :  namTenium 
impossibile  est,  quod  per  fidem,  et  lumen  ^^'J'^^'^,^ 
gloria;  apprehendatur,  et  proponatur  idem 
formaliter  objectum  :  ergo  charitas  conse- 
quens  fidem,  et  charitas  consequens  lumen 
gIoria3  attinguntobjecta  formaliter  diversa, 
atque  ideo  distinguuntur  spocie.Consoquen- 
tia  patet,  et  antecedens  suadetur  :  tum  quia 
objectum  fidei  est  creditum,  objectum  vero 
luminis  est  visum  :  creditum  autem,  et  vi- 
sum  formaliter  distinguuntur.  Tum  etiam, 
quia  objectum  fidei  est  absens  sub  ratione 
absentis,  cum  fidei  notitia  sit  abstractiva  ; 
objectum  vero  luminis  est  praosens  sub  ra- 
tione  pra)senti?,  siquidem  visio  ostnotitia 
intuitiva  :  sed  absens  sub  ratione  absontis, 
et  praDsens  sub  ratione  praosentis  suntobjec- 
taformaliterdistincta:  ergoimpossibilecst, 
quod  fides,  et  lumen  gloria)  apprehendant, 
et  proponant  idem  formaliter  objectum. 

Confirmatur,  quia  ut  D.  Thom.   1  part.  Coniir- 
f/.  80,  art.  2,  docet :  «  Differentia;  appre- d""x{)j^, 
«  hensi  sunt  dilferentiac  appetibilis  ;  unde 
«  potentiae  appetitivaidistinguuntursecun- 


•JV)4 


r»K  ClIARITATl-:. 


«  dum  difrerentiam  npprohcnsorum,  sicut 
«  sooundum  propria  objocta.  >>  Sod  certuni 
ost.  fidem  et  himeii  s:lori;o  imporlaro  aj)- 
prchensionesessentialitor  distinctas  :  ergo 
charitas  C(jnsequons  lidom  distinguitur 
ossentialiter  a  charilale,  qua)  consoquitur 
lumen  glori.T.  Kl  urgetur  amplius  ;  nam 
quia  appetitus  sensilivus  sequitur  sensum, 
el  appelilus  rationalis  sequilur  inlellectum; 
ctsens,is,et  intellectusdistinguuiilur  essen- 
tialiler  in  appreheiulcndo.  el  proponon- 
do  objectum  appelilus  ;  propterea  appeti- 
tus  scnsilivus.  et  rationalis  dislinguuiitur 
in  spocie  :  sed  charitas  via3  sequitur  fidom, 
charitas  vcro  jiatri.T  scquitur  lunicn  ;  et 
fides,ct  lumen  dilTeruntesscntialiter  :  ergo 
charitas  viaj,  ct  chariias  patris  distinguun- 
tur  spccie. 
|JJ,„f'  Rcspondotur  argumento  distinguendo 
niento.  antccedons.  illudque  concedendo  dc  iden- 
titate  formali  objecti,  ut  specificat  fidem, 
et  lumen  gloria? ;  sed  negari  debet  in- 
tellectum  de  identitate  objecti  in  ordine 
ad  actum.  aut  habitum  voluntatis.  Fieri 
cnim  optime  potcsf,  quod  cogniliones  spe- 
cie  differentes  proponant  voluntati  idem 
objectum  formale,  sicut  cognitio  humana, 
ct  angelica  Dei  ultimi  finis  naturalis  spe- 
cie  diflerunt,  cum  attingant  illud  objectum 
cum  diversa  abstractione,  et  immaleriali- 
tate  ;  et  tamen  proponunt  idem  formaliter 
objectum  voluntati,  siquidem  amor  natu- 
ralis  Dei  super  omnia  ejusdem  speciei  est 
in  Angelo,  et  homine.  Et  ratio  a  priori  est, 
quia  licet  nihil  sit  volitum,  quin  pra^cogni- 
tum  ;  tamen  non  oportet,  quod  eadem  sit 
ratio  sub  qua,  vel  motivum  amandi,  et  co- 
gnoscendi  ;  intellectus  enim  attingit  objec- 
tum  quia  verum,  ct  voluntas  quia  bonum  : 
intellectus  trahit  ad  se  res,  et  voluntas  fer- 
tur  ad  illas.  Unde  illa  ratio,  quae  se  habet 
per  se  ad  actum  intellectus,  potest  sehabere 
de  materiali  iid  actum,  et  habitum  volun- 
tatis.  Et  ita  accidit  in  pra;senti,  nam  ratio- 
nes  visi,  et  non  visi  se  habent  per  se  in  or- 
dine  ad  notitiam  claram,  et  obscuram  ;  et 
tamen  sunt  accidentales  respectu  araoris, 
qui  fertur  per  se  ad  summum  bonum  in  se, 
sive  videatur,  sive  non.  Unde  ad  primam 
antecedentis  probationem,  quatenus  potest 
huic  doctrina}  opponi,  respondetur  objec- 
tum  charitatis  non  esse  visum,  ut  visum  ; 
neque  esse  non  visum,  ut  non  visum  ;  scd 
esse  summum  bonum,  quod  videtur,  aut 
creditur  :  et  ratio  summi  boni,  quoquo  mo- 
do  cognoscatur,  movet  ad  eundem  specie 


amorem.  Ad  scruihhnn  (iiciinus,  notitiam 
abstractivam,  ot  intuitivam  attingere  idem 
boiuun,  licct  jirior  connotet  illud  absens, 
et  posterior  connotet  illiid  j)rrosens.  Sed 
hapc  dilYoreiiliaest  prorsus  accidentalis  res- 
pectu  amoris,  qui  fertur  in  bonum  ratione 
summro  bonitatis,  quam  habet  in  se,  non 
vero  ratione  absenfi.G,  vcl  pr;osentia;. 

.■\d  conlirmalionem  rcspoiidetur,  diflc-crnirri- 
rcnliam  api^reliensi  tunc  inferre  dilTeron-  |.o'i''iir- 
tiam  ai)i)elibilis  ,  et  appetitus,  quando  ap-"'''>i""'- 
prehensio  proponit  diversam  rationem 
formalem  molivam  appetitus,  secus  vero 
si  eaiidem  rationem  reprajsentct,  ut  expli- 
cat  D.  Thom.  locia  Jiuin.  10  relatia.  Id  au- 
tcm  non  vorificafur  in  nostro  casu,  quia 
fides,  et  lumen  gloriae  proponunt  candcm 
bonitatem  mofivam  charitatis,  siquidem 
id  modocredimus,  quod  videbimus  postea. 
Unde  patet  ad  dinicultatis  augmentum  ; 
nam  sensus  nequit  apprehendere  nisi  bo- 
num  particulare,  et  intellectus  pofest  ap- 
prchendere  bonum  univorsale  :  particulare 
aufem  bonum,ef  universalebonum  impor- 
tant  divorsas  rationos  formales  de  linea 
appetibilis,  et  ideo  ad  sensum,  et  intellec- 
tum  sequuntur  appetitus  specie  diversi. 

14.  Arguitur  quarto,  quia  idom  habitusQuarium 

nequit  esse  principium  perraanens  ^niandi  |j|^y1i5^'|j 

libere,  et  amandi  necessario  :  sod  charitas 

via3  est  principium  permanens  amandi  li- 

bere,  et  charitaspatria^est  principium  per- 

manens  amandi  necessario  :  ergo  charitas 

viae,  et  patria?  non  sunt  idem  habitus.  Mi- 

nor,  et  consequentia  constant.  Major  autem 

probatur,  quia  ita  se  habent  amare  libere, 

et  amare  necessario,  sicut  assentire  libere, 

et    assenfire    necessario :    sed    rcpugnat, 

quod  idem  habitus  sit  principium  perma- 

nens  assensus  liberi,  et  assensus  necessa- 

rii  :  ergo  idem  habitus  nequit  esse  princi- 

pium  amandi  libere,  et  araandi  necessario. 

Confirmatio,  quia  amor  liber  Dei  ,   et  conpr- 
.  ^  ,.    .  ,  ,  iiiatio. 

araor  necessanus  Dei,  qualcs  sunt  amores 

via},  et  palri.T,  disfinguuntur  cssentialiter  : 

ergo  et  haijitus  illis  correspondentes.  Con- 

sequentia  pafet,  tum  a  paritate,  tum  quia 

habitus  specificatur  per  ordinem  ad  actus 

sibi  primario  correspondentes.  Antccedens 

autem  probatur,  quia  ropugnat  quod  idem 

specie  actus  sit  satiativus,  et  non  sit  satia- 

tivus  voluntatis  ;  sicut  implicat  quod  cadem 

specie  forma  satiet,  et  non  satiet  maforiam 

primam  :  sed  amor  liber  Dei,  qualem  ha- 

bemusin  via,  non  satiat  voluntatera  ;  amor 

autem  necessarius  Dei,  qualis  est  in  patria,  | 

voluntatem  I 


DISP.  VII,  DUB.  1. 


295 


voluntatem  satiat  perfecte  :  ergo  praedicti 
amores  distinguuntur  essentialiter. 
^argu-"'^  -^^  argumentum  respondetur  eundem 
neiuuin.  habitum  non  posse  liabere  rationem  prin- 
cipii  permanentis  ad  amandum  libere,  et 
amandum  necessario,  si  respiciat  per  se 
primo,  et  ratione  sui  modos  iibertatis,  et 
necessitatis  in  actibus  :  posse  autem  eun- 
dem  habitum  respicere  per  se  primo  amo- 
rem,  cui  vel  exparte  subjecti,  vel  ex  ;iliis 
capitibus  accidat  esse  necessarium,  aut  li- 
berum  ;  quia  tunc  ha^c  ditTerentia  in  acti- 
bus  reperta  non  respicitur  ab  habitu,  nec 
terminat  ejus  inclinationem  primariam. 
Et  sic  accidit  in  nostro  casu  ;  nam  charitas 
non  recipit  per  se  primo  nisi  amorem  ami- 
cabilem  Dei,  cui  accidit  esse  liberum  ob 
absentiam  objecti  non  determinantis  vo- 
luntatem  ;  aut  necessarium  ob  ejus  pra^sen- 
tiam  :  et  in  hoc  sensu  negamus  majorem. 
Ad  cujus  probationem  iterum  neganda  est 
major,  quia  liberum,  et  necessarium  sunt 
differentia^  accidentales  respectu  amoris 
amicabilis,  utmodo  vidimus  ;  sed  possunt 
esse  differentiai  per  se,  et  essentiales  res- 
pectu  cognitionis,  et  habituum  intellectua- 
lium.  Nam  verum  non  visum  movet  ad 
assensum  fidei,  qui  liber  est  ;  ubi  autem 
evidenter  apparet ,  movet  ad  assensum 
scientis,  qui  necessarius  est.  Cumque  re- 
pugnet  fides,  et  scientia  circa  idem  objec- 
tum,  ut  vidimus  ^T-ac^  17,  disputat.  3,  dub. 
2,  fieri  non  potest,  quod  idem  habitus  sit 
principium  assensus  liberi  et  assensus  ne- 
cessarii. 
olviiur      15.  Ad  confirmationem  respondetur  ne- 

conur" 

matio.  gando  majorem  intellectam  de  distinctione 
essentiali  quoad  substaniiam  amoris,  etse- 
cundum  tendentiam  specificam  in  objectum; 
hxc  cnim  eadem  est  in  via,  et  in  patria, 
licet  amor  Dei  pro  his  statibus  importet 
modos  intrinsecos  essentialiter  distinctos  : 
nam  in  via  dicit  respectum  ad  principium 
agens  cum  indilfcrentia,  et  in  patria  habi- 
tudinem  ad  principium  omnino  detcrmi- 
natum  ;  qui  respectus  distinguuntur  ab 
operalione,  et  sunt  cxtra  spcciem  illius, 
juxta  ea  quac  diximus  tract.  10,  disput.  2, 
a  ixum.  80,  Qi  tract.  11,  disput.  1,  dub.2. 
Unde  sicut  quia  modi  libertatis,  ct  morali- 
tatis  suiit  cxtra  specicm,  quam  habcnt  ac- 
tus  nostri  in  esse  physico,  potest  idem  spe- 
cie  actusquandoque  cssc  Iiber,et  quandoque 
necessarius  ;  quandoque  bonus,  ct  quando- 
que  malus,  ut  ostcndimus  locis  cit.  et  tract. 
11  ,  disp.  G  ,  dub.  2  ,  ita   idem   in  spe- 


cie  amor  charitatis  potest  esse  liber  in 
via,  et  necessarius  in  patria.  Ad  probatio- 
nem  aulem  majoris  dicendum,  ad  lineam, 
et  speciem  amoris  non  pertinere,  quod  sa- 
tiet,  aut  non  satiet  voluntatem,  cum  amor 
non  sit  apprehensivus^et  possessivus  objec- 
ti  :  qua  ratione  tract.  9,  disp.  1,  a  num.  58, 
ostendimus  nostram  beatitudinem  forma- 
lem  non  consistere  in  actu  amoris.  Dicitur 
autem  amor  patriae  satiativus,  quia  sequi- 
tur  ad  visionem  Dei,  qua  esl  formalis  pos- 
sessio  summi  boni  satiantis  voluntatem. 
Unde  differentia  ex  hac  parte  desumpta  est 
accidentalis  respectu  amoris  amicabilis 
considerati  secundum  speciem  ;  nam  sic 
acceptus  fertur  in  bonum  secundum  se,  et 
prffiscindit  a  possessione.  Per  quod  patet 
ad  exemplum  probationi  insertum  ;  nam 
forma  per  seipsam,  et  ratione  sui  actuat 
materiam  :  unde  qua^  ita  actuat,  ut  satiet 
appetitum,  nequit  non  essentialiter  distin- 
gui  a  forma,  quaj  materiam  insatiatam  re- 
linquit ;  et  ita  se  habent  forma  ccelestis,  et 
sublunaris.  Quamvis  possit  etiam  satis  pro- 
babiliter  dici,  ad  hanc  differentiam  in  sa- 
tiando  sufFicere  diversitatem  ex  parte  modi 
actuandi  materiam,  sicut  eadem  anima  ra- 
tionalis  modo  non  satiat  appetitum  mate- 
ria^,  necconstituit  corpus  incorruptibile,  et 
tamen  in  beatitudinis  statu  illam  satiat,  et 
hoc  constituit.  Quod  magis  confirmat  veri- 
tatem  nostra^  assertionis. 

16.  Scd  dices,  hinc  fieri,  quod  non  so-  ohjoc- 
lum  permaneat  in  patria  idem  numero  ha-  '',"•  *^' 
bitus  charitatis.et  idem  actus  amoris  quoad 
speciem  ;  sed  etiam   idem  numero  amor, 
qui  fuerat  in  via. 

Ilespondetur  ad  veritatem  nostra  asser- 
tionis  sufTicere,  quod  remaneat  idem  amor 
quoad  speciem,  sive  conlinuotur  idem  nu- 
mero  actus,  sivc  non.  Primum  est  satis 
probabilc,  et  potest  confirmari  ex  iis,  quai 
diximus  locis  num.  prxced.  relatis,  et  t7-act. 
9,disput.  1,  num.  63,  et  sic  contigisse  de 
facto  in  Beata  Virgine,  probabilissimum  suar. 
censet  Suarius  rfwp.  3,  sect.  3,  num.  2. 

Posterius  ctiam  non  Icvem  habet  proba- 
bilitatem,  et  defenditur  a  .loan.  a  S.  Thom.  j„an.  a 
tum.  1,  in  1,  2,  disp.  2,  art.  7,  circa  fmem,^-  Tho. 
cl  disp.  3,  art.  2  §  Ex  quo  paiei,  et  disput. 
1 1,  art.  1  §  Dicimus  ert)o.  Quod  non  oritur 
ex  eo,  quod  objectum  specificativum  amoris 
varietur  csscntialiter  iii  patria  ;  sed  ex  eo, 
quod  variantur  modi  in  tali  amorc  reperti, 
qui  cum  vitalos  sint,  debent  proccdere  a 
principio  intrinscco  per  aliqucm  novum 


296 


DK  CHAKITATK. 


innuxum,  ct  hic  est  novus  actus.  Quam\  is 
ot  hoc  motivum  queat  non  obscure  tliliii 
ox  his,  qua?diximus  locis  supra  rolatis.  Sod 
raajor  hujus  roi  discussio  ad  vorilatoni 
nostroi  assortionis  nun  rcrorl. 


DLHllM  II. 

1'lniin  cfmrilas   sil  siinpUcilcr  perfcclior, 
(juam  fides. 

Hanc  dinicullatem  alii  aliler  proponunt 
n.  Tho.pynj  [)  Thom.  in  prxs.  qu.Tst.  23,  aiiic.  6, 
videlicet,  ulrum  charitas  sil  exccUentissi- 
ma  virtulum  ?  Inde  occasionem  arripiunt 
comparandi  cliarilatom  cum  pluribus  vir- 
tutibus  in  parliculari.  Sed  major  clarilas 
rei  conciliabilur,  si  fial  speci.ilis  compara- 
tiocum  fide,  indeque  apparebit,  quid  circa 
ali.as  virtutes  dicendum  sit.  Oporlet  autem 
pra?mittere  id,  in  quo  omnes  Thoologi  con- 
veniunt. 


§  I. 


Prxsupponenda  in  hoc  dubio. 

Noiai.  17.  Dupliciter  possuntduaevirfutescom- 
parari  in  perfectione  :  primo  in  esse  mo- 
ris,  et  sub  concoptu  proprio  virlutis  :  se- 
cundo  in  esse  entis.  et  absoluto,  et  simpli- 
citer.  Ula  autem  virlus  dicitur  perfecfior 
moraliter,  et  in  esse  virtutis,  qu,c  majorem 
pracstat  subjecto  rectitudinem,  quatenus 
ipsum  magis  subdit  reguls  rationis,et  facit 
approximare  ad  ultimum  fmem,  qui  est 
principium  tofius  bonitalis  morulis.  Illa 
vero  dicitur  perfoctior  in  esse  entis,  et  ab- 
solule,  qua?  tendit  in  objectum  perfecfius 
in  esse  objecti ;  nam  cum  habilus  specifice- 
tur  ab  objecto,  eo  ipso  sortitur  nobiliorem 
speciem,  et  constituitur  per  altiorem  difi"e- 
rentiam  ;  atque  ideo  eminet  in  esse  entis, 
quamvis  subjecto  non  conferat  tantam  bo- 
nitafem  moralem.   Qua  disfinctione  utitur 

D.  Th(..  D.  Thom.  I,  2,  (y«,cs/.  66,  art.  3,  et  ea  sup- 
posita,  resolvit  virtutes  morales  perficientes 
appetilum  esse  perfectiores  in  esse  virtufis, 
quam  habitus  perficientes  intellectum,  re- 
tos  vero  illas  antecedere  simplicifer,  et  m 
esse  enfis.  Quod  ibidem  tuentur  communi- 
ter  Thomista).  Unde  cum  agimus  de  excess^ 
charitatis  supra  fidem,  potest  comparatio 
fieri  vel  moraliter,  et  sub  expressione  vir- 
tutis,  vel  absolute,  et  in  esse  entis,  et  quoad 
speciem  essentialem. 


IS.  Si  orgo  comparalio  fial  inlor  hastiiaiiias 
virtulos  in  osse  virlutis,  etquoad  porfoclio-ili^ruje 
nom  moralom,  omniiio  tonondumost,  cha-  i.iiesso 

', .         .  ,^  ,  '  .      VlltllllR. 

ntatoin  osso  porlocfiorom.  Quod  communi' 
ter  docent  omnos   Catholici,  ot   probatur 
primo  tostimoniis  sacra3  Scriplura),   quoo 
saltom  liunc  excossum  manifcsto  evincunf. 
Nam  Apostolus  1,  ad  Corinth.   12,  i"elalis',»'[.["Jf- 
pluribusdonis,  etgraliisgratis  datis,  con- 
cliidil  :  Adltuc  oxccllcnliorcin  riain  robis  de- 
inonslro.  VA   statim  inchoat  caput    13,  dc- 
motistrando  hanc  viam  esse  charitatem  : 
S/  lintjuis,  inquit,  hoininuin  loquar,  et  An- 
(jcloruin,  charitalcin  autcin  non  hahcam,  jac- 
tus  suin  relul  xs  sonans,  aul  cijinljaluin  tin- 
?i("(7is.  Ef  proposilo  cxcossu   hujus   virfutisProbaiiir 
supor  alias,  et  qualiter  omnium  perfectio-^^W^o"' 
nes  emincnfi  quodam  modo  conlineat,  ve- 
niensquc  ad  virtutos  theolngicas,  ait :  Nutic 
aulein  inanc.nl  (ides,  spes,  charitas;  tria  hxc  : 
horuin  aulcm  major  est  charilas.  Et  ad  Co-     ^j 
loss.  3,  postquam  exhortatus  illos  fuerat  adcoios.  3. 
omnium  virtutum  opcra,   adjecit  :  Supcr 
omnia  aulein   hxc   charitatem   habele,  quod 
est  vinculum  perfectionis.  Quibus  aperte  si- 
gnificat  excessum  charitatis  supra  fidem,  et 
alia  dona,  saltcm  moralcm,  et  in  csse  vir- 
tutis 

Confirmaturcx  unanimi  consonsu  Sanc- 
torum  Patrum  sic  intclligentium  Aposto- 
lum,  et  prEcdicantium  cmincnliam  chari- 
fatis  supra  fidem.   D.  Irenaeus /i6.  1,  c«;).  d.  ireu. 
63,  Origcnes /(omt/.  2  in  Cant.  D.  Chrysosf.  ^'^''^^^'^•_ 
lioinil.  40  in  actus  Apost.  et  serm.  de  convers. 
Pauli,  D.  Hieronyra   ad   Gal.   5  et  lib.  2,  d.  iiier. 
contra  liufnum   in  pri^cipio,  D.  Ambros.    '  ^ 
serm.  26,  in  ps.  WSet  epist.  74,  D.  August.  r^    Aug. 
lib.  de  Genes  ad  litteram,  cap.  7  et  serm.  3~) 
de  tempore  et  serm.  50  de  verbis  Domini,  D. 
Grcgor.  hom.  27  in  Evangel.  D.  Prosper  lib.  v.  Greg. 
de  vita  contemplativa,  cap.  13,  D.  Bernard.  i)' Bc°n' 
lib.  de  diligendo  Deo,  D.  Thora.  ad  loca  cit.  '>•  Tlio. 
Pauli,  et  in  prxs.  art.  6  e/  I,  2,  q.  66,  art. 
6.  et  alii  innumcri,  quorum  verba,  ut  pro- 
lixitatem   vitemus,   non  damus  :   sufficiat 
audire  Irena^um  ubi  supra  :  «  PrfflcipuumD.  ircn. 
«  dilectionis  munus,  quod  est  pretiosius, 
((  quam  agnifio,   gloriosius  autem,   quam 
((  prophefia,  omnibus  autem  reliquis  cha- 
((  rismatibus  supereminentius.  »  Et  Au- 
gust.  lib.  15  de  Civit.  Dei,  cap.  18,  inquit  :  d.  au;;. 
Nullum  est  isto  dono  excellentius .  Et  in  sen- 
tentiis  a  Prospero  collectis,  num.  377,  ait  :  i>-  Pros. 
Quanta  est  charitas  ?  qux  si  desit,  frustra 
habentur  cxtera ;  si  adsit,  habentur  omnia. 

19.  Probatur  deinde  ratione  demonstra- 

tiva 


DISP.  VII,  DLB.  II. 


297 


Raiio 

snpposi 

lionis. 


Jlaith. 
22. 


1  ad 
Tim.  1 


Matth. 

25. 
Gcncs.l 


Kobora- 
tiir. 


1  Joan. 
1. 


tiva  desumpta  ex  sacra  Scriptura  :  nam 
praecepta  debent  regulari  secundum  virtu- 
tes,  quarum  actus  imperant  :  sed  primum, 
et  maximum  praceptum  est  praeceptum 
charitatis  :  haec  igitur  est  maxima  virtu- 
tum,  saltem  moraliter,  et  in  esse  virtutis. 
Probatur  minor  ex  illo  Matth.  22  :  «  In- 
«  terrogavit  eum  unus  ex  eis  legis  doctor, 
«  tentanseum  :  Magister,  quod  est  manda- 
«  tum  magnum  in  lege  ?  Ait  illi  Jesus  : 
«  Diliges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto 
«  corde  tuo,  et  in  tota  anima  tua,  et  in  tota 
u  mente  tua.  Hoc  est  rnaximum,  et  pri- 
«  mum  mandatum.  Secundum  autem  si- 
«  mile  esi  huic  :  diliges  proximum  tuum 
«  sicut  te  ipsum.  In  his  duobus  mandatis 
«  universa  lex  pendet ,  et  Fropheta^.  » 
Quasi  omniaquaj  lex,  et  Prophetao  prasscri- 
bunt.  ordinentur  ad  charitatem  ,  sicut 
etiam  Apostol.  significavit  I,  ad  Tiinuth,  I, 
dicens  :  finis  auteni  prxcepti  est  charitas. 
Unde  nequit  nonsupereminere  aliis  virtu- 
tibus.  Qua  ratione  solet  in  Scriptura,  ut 
Matth.  25,  significari  per  oleum,  quod  aliis 
liquoribus  supernatat  :  et  Genes.  1,  signi- 
ficata  est  per  spiritum.  qui  ferebatur  super 
aquas. 

Confirmatur,  quia  virtus,  quatenus  im- 
portat  recfitudinem.difTmitur  :  Qu:e  honnm 
facit  hahentem,  et  opus ejus  perfectum  reddit. 
Sed  charitas  meliorem  facit  habentem,  et 
opus  ejus  perfectius  reddit,  quam  faciat,  et 
reddat  fides,  aut  alia  virtus  :  ergo  charitas 
est  perfectior  fide,  et  aliis  virtulibus,  sal- 
fem  moraliter,  et  in  esse  virtutis.  Probatur 
minor  :  tum  quia  charitas  attingit  Deum 
sub  ratione  ultimi  fmis  super  omnia  dilec- 
ti,  secundum  quam  rationem  est  princi- 
pium  totius  rectifudinis  moralis  ;  alia)  au- 
tem  virtutcs  hanc  rationcm  non  atlingunt, 
nisi  ex  influxu,  et  imperio  charitatis,  ut 
infra  videbimus  duh.  seq.  Tum  etiam,  quia 
aliae  virtutes,  si  charitati  non  associentur, 
sunt  mortua^,  et  informes  ;  charitas  vero 
nequit  vita,  sive  ordine  ad  ulfinnjm  finem 
privari.  Tum  quia  aliorum  virtutum  opera 
sccundum  substantiam  accejjta  possunt 
conguiigi  cum  statu  peccati  mortalis,  in 
quo  homo  nequit  esae  perfecfus  :  actus  au- 
tem  charitatis  nequit  cum  peccafo  componi, 
cum  ab  eo  avertat  converfendo  hominem 
ad  Deum  ulfimum  fmem,  cui  omnia  subji- 
cif,  ut  osfendimus  Iract.  1."),  disput.  2,  duh. 
3.  Quasest  aiias  differentias,  maximamque 
charitafis  {)erfectionemsignificavit  D.Joan. 
in  1,  cap.  'l,  illis  verbis  :  Deus  charitus  est, 
Salmant.  Curs.  thtoloy.  tom.   XII. 


et  qui  manet  in  charitate,  in  I)eo  munet,  et 
Deus  in  eo.  Nec  oportet  in  hac  veritale  con- 
firmanda  immorari,  quffi  a  furtiori  consta- 
bit  ex  dicendis  pro  assertione. 

20.  Sftd  objicies  primo  :  nam  ideo  pru-  objec- 
denlia  est  perfectior  in  esse  virfufis,  quam  '"* 
virtutes  raorales,  quia  proponit  illis  objec- 
tum,  et  regulat  earum  actus  :  sed  fides  eo- 
dem  modo  comparatur  adcharifatem  :  ergo 
fides  est  perfectior  in  esse  virtutis,  quam 
charitas. 

Confirmatur  ;  nam  id,  per  quod  aliquis 
operatur,  est  illo  inferius,  ut  palet  iii  mi- 
nistro,  et  instrumento  comparatis  domino, 
et  agenti  principali  :  sed  fiJes  operatur  per 
charitafem,  ut  dicifur  ad  Galat.  5.  ErgoGah^.  b. 
charitas  est  imperfectior  fide  in  esse  virtu- 
tis. 

Ad  objectiouem  respendetur  ex  D.  Thoi«.  |^''"il"''- 
loco  supra  ctt  ex  \,  2,  in  resp.  ad  1,  ubi 
aif  :  «  Dicendum  quod  hoc  modo  non  se 
(t  habet  fides  ad  charitatem,  sicut  pruden- 
«  tia  ad  virtutem  moralem,  et  hoc  propter 
«  duo.  Primo  quidem,  quia  virtutes  theo- 
«  logica)  habent  objectum,  quod  est  supra 
«  animam  humanam  :  sed  prudentia,  et 
<x  virtutes  morales  sant  circa  ea,  quas  sunt 
«  infra  hominem  ;  in  his  autem,  quas  sunt 
«  supra  hominem,  nobilior  est  dilectio, 
«  quam  cognitio  ;  perficitur  enim  cognitio 
«  secundum  quod  cognita  sunt  in  cognos- 
«  cente  ;  dilectio  vero  secundum  quod  di- 
«  ligens  trahitur  ad  rem  dilectam  :  id  au- 
«  fem  quod  est  supra  hominem,  nobilius 
«  est  in  seipso,  quam  sit  in  homine,  quia 
«  unumquodque  est  in  altero  per  modum 
«  ejus,  in  quo  est  :  e  converso  autem  est  in 
«  liis,  quae  sunt  infra  hominem.  Secundo  » 
(et  est  evidentior  disparitas),  «  quia  pru- 
«  denlia  m,oderatur  motus  apjjetitivos  ad 
«  virlutes  moralos  perlinenfes  :  sed  fides 
«  non  moJeratur  rnolum  appetitivum  ten- 
«  dentem  in  Deum,  qui  pertinet  ad  virtu- 
«  tes  theologicas  ;  sed  solum  ostendit  ob- 
«  jectum.  iMofus  autem  appetitivus  iii  ob- 
«  jectum  excedit  cognitionem  humanam, 
«  s(!cun(lum  illud  ad  Ephes.  3  :  Superemi- 
«   nenlem   scienli.c  charitalem    Christi.   » 

Confirmationem  diluit  S.  Doct.  in  prxs.i).  rho. 
f/.  23,  arl.  G,  resp.  ad  2,  his  verbis  :  «  Di- 
«  cendum  quod  fides  non  operatur  p(;r  di- 
«  leclionem,  sicut  per  instrumentum,  ut 
«  dominus  per  servum,  sed  sicut  per  for- 
«  mam  propriam.  »  Participat  enim  a 
charifate  ordinem  ad  Deum  ultimuni  fiiiem, 
per  quem  ordinem  formatur,  vivit,  et  len- 
20 


'208 


DK  CnAUITATl!:. 


dil  nd   pr.Tdiclum  finoni.  nt  Joolarnbimus 
dub.  sctj.  l  lule  magis  i»liici't  cliarilalis  por- 
fectio,  .«iquidom  comparaliir  ad  fidem  si- 
cul  forma  ad  mali>riam.  el  sicut  porfectioad 
suum  porfoclihilo. 
secunda      -'l-  <^l»jii'U's   socuiido  :    nam    infidelilas 
objwiio. («sj   pecoatum  pravius,  quam  olium    Dei  : 
orgo  rules  est  virtiis  pcrfeotior  iii  esse  vir- 
tuli.«,  quam  charitas.  Consoquentia   patet, 
quia  perfectiori  virtuli  opponitur  gravius 
peccatum,   et   imperfection   minus  grave. 
Antecedens    vero    suaiottir ,    tum    ex   D. 
'l"hom.  supra,  (/.  10,  tirt.  3,  ubi  resolvit  in- 
fidelilatem  os^^e  peccatum  oninium  gravis- 
simum.  Tuni  quia  gravilas  peccati  sumitur 
ex  avorsionc  a  Deo  :  scd  homo  magis  a  Deo 
averlitur    per    infidelitatem ,    quam    per 
odium  ipsius  ;  siquidom  Deum  odio  habens 
potostillum  respicere  por  fidem,  et  jior  ali- 
quain    piam    alloctionom   (sine   qua    firjes 
nunquam  existit);  infidelis  vero  nullo  nio- 
do  respicit  Deum  :  crgo  infidelitas  est  pec- 
catum  gravius,  quam  odium  Dei. 
soiDiio.      Respondetur  nogando  anlecedens  ;  nam 
D.  Tho  ut  jnqjjt  I)   'j-,,   ji^fra,  q.  31,  art.  2  :  «  Af- 
«  fectus  poccati  consistit  in  aversione  a  Deo. 
«  Hujusmodi  autem  aversio  rationem  cul- 
«  paj  non  haberet,  nisi  voluntaria  esset. 
«  Unde  ratio  culpa}  consistit  in  voluntaria 
«   avcrsione  a  Deo.  Hajc  autem  voluntaria 
«  aversio  a  Deo  per  se  quidem  importalur 
<•  in  odio  Dei ;  in  aliis  autem  peccatis  quasi 
«  participative,  et  secundum  aliud.  ^icut 
«  enim  voluntas  per  se  inhaeret  ei  quod 
«  amat  :  ita  secundum  se  refugit  id.  quod 
«  odit.   L'nde  quando  aliquis   odit  Deum, 
«  voluntas  ejus  secundum  se  ab  eo  averti- 
>(  tur.  Sed  in  aliis  peccalis,  puta  cum  ali- 
«  quis  fornicatur,  non  avertitur  a  Deo  se- 
«  cundum  so  ,   sed    sccundum    aliud ,    in 
«  quantum  scilicet  appetit  inordinatam  dc- 
«  lectationem.  quaj  habet  aniiexam  inordi- 
'(  nationem  a  Deo.  Semper  autom  id,  quod 
«  estperse,  estpotiuseo,  quod  cst  secun- 
«  dum  aliud.  Lnde  odium  Dei  inter  alia 
«  peccata  est  gravius.  »  Ad  primam  autem 
probalionera  in  conlrarium  respondetur, 
S.  Doctorem  co  loco  non  concludere  exces- 
sum  infidelitatis  super  omnia  poccata,  sed 
D.  Tho  infert  :  «  Lndc  manifestum  est,  quod  pec- 
«  catum   infilelitatis  est  majus  omnibus 
«  peccatis;  qua?  contingunt  in  perversitate 
«  morum.  Secus  autem  est  de  peccatis,  qua^ 
«  opponuntur  aliis  virtulibus  theologicis, 
('  ut  infra  dicetur,  »  nempe  loco   proxime 
relalo.  Secunda)  vero   probationi  occurrit 


idoin  S.  Doctor  Iocd  citafo  in  resp.  a,l2,  his 
verbis  :  «  Dicondum  quod  infidolitas  noii 
«  habol  rationem  culpa),  nisi  iii  quantum 
u  est  voluntaria.  I't  ideo  tanto  est  gravior, 
«  quaiitoost  magis  volunlaria.  '^)uod  autem 
"  sit  voliinlaria,  provenil  o\  hoc,  quod  ali- 
«  quis  odio  hab.'t  vorilatem,  qua?  proponi- 
«  tur.  l.ndo  patet,  quod  ralio  peccati  in  in 
«  fidelitalo  sit  ex  odio  Dei,  circa  cujus  veri- 
«  talem  est  fides.  Et  ideo  sicut  causa  est 
«  potior  effectu,  ita  odium  Dei  est  majus 
«  peccatum,  quam  infidolitas.  »  Kt  pia  af- 
fectio  ad  fidcm  roquisila  solum  0:^1  amor 
simplex,  et  secundiim  quid  ;  non  quidem 
Dei,  alias  non  possct  componi  cum  cjus 
odio,  sed  boni  repromissi. 

22.(.)bjiciesterlio:nambeatitudosuperna-  Tcrtia 
turalis  hujus  vitajconsistitformalilcr  in  actu  objeciio. 
fidei :  h;T}c  igitur  est  perfeclior  in  esse  virtu- 
tis,  quam  charitas   Consequentia  est  legiti- 
ma;  nam  beatitudoinquocumquestatudcbet 
esse    perfectissima  operatio   porfectissimaj 
virlutis:ergosibcatitudohujusvita)noncon- 
sistit  formaliter  in  actu  chantatis,  sed  in  actu 
fidoi,  sequitur  actum,  ct  habitum  charilatis. 
Antocedens  vero  probatur,tumexScriptura; 
nam  I'etro  ob  assonsum  fidei  diciturjMatth. 
IG  :  lieatus  es  Siinon  Barjona,  quiacaro,  et  Maiili. 
sanfiuis  non  reoelavit  tibi,sed  Pater  mens,  etc. 
KtJoan.  17,  dicitur  :  IIxc  est  vitawterna,  m^jqj,,  j; 
cugnoscant  te  Deum  veruni,  el  quem  misisti 
Jesum  Christum.  Quem  locum  de  beatitu- 
dine  via^,  et  de  cognitione  fidei  interpre- 
tantur   Cyprianus  ,    Hilarius,    Ambrosius,  cvprian. 
Chrysostomus,  N.  Cyrillus,  et  alii   ^^atres.  ^|^[|^y^"g^- 
Tum  etiam,  quia  beatitudo  hujusvitaidebetchrysos. 
esse  inchoatio    futunc   beatitudinis  ;  hajc^'^-^"'" 
autom  non  consistit  in  amore,  sed  in  co- 
gnitione  Dei  in  seipso  :  crgo  beatitudo  hu- 
jus  vit.r^  debet  consistere  formaliter  in  co- 
gnitione   Dei,   quae  in  hac   vita   est  actus 
fidei.  Quod  satis  expresse  alTirmat  D.  Thom.  d.  Tho 
infra,  (juxst.  180,  art.  4,  et  1,  2,  quwst.  2, 
art.  5. 

Respondetur  ex  dictis  tract.  9,  disp.  1,  aDiiuitur. 
num.  112,  duplicem  beatitudinem  super- 
naturalem  in  hac  vita  distinguendam  esse  : 
aiiam  per  modum  dispositionis,  et  meriti 
ad  consequen  lam  beatitudinem  perfectam 
alterius  vitaj  :  alterfim  per  modum  parti- 
cipationis  formalis,  licet  imperfectaj,  et 
inadaDquafaj.  Frior  non  consistit  in  actu 
fidei,  scd  in  actu  charitatis,  a  qua  est  omnis 
virtus,  et  eflicacia  ad  consequendum  ulti- 
mum  fincm,  quem  ipsa  habet  ut  objectum 
propriam,  et  qucm  aliaj  virtutcs  atlingunt 

ex 


DISP.  VII,  DUR.  II. 


29^ 


Conclu- 
sio. 


Cajct. 
Bamiez 

Gnint. 
Jlcdii.a 

GrC!,'. 
31ariin. 

Godov. 

Jfon. b 
S.  Tlio. 


Scot. 
Caslillo 
Lorca 


fx  imperio,  et  influxu  illius.  Et  hoc  sufficit, 
ut  charitas  caeteras  virtutes  antecellat  mo- 
raliter,  et  in  ratione  virtutis.  F'osterior  ra- 
tioconsistit  in  aclu  fidei,  qui  cum  cognitio 
sit,  possidet  aliquo  modo  Deum  cognitum, 
in  quo  convenit  analogice  cum  beatitudine 
perfecta  futurae  vita?.  Et  in  hoc  sensu  con- 
cedimus  antecedens.  et  negamusconsequen- 
tiam.  Cujus  probatio  non  urget  :  tum  quia 
ad  summum  evincit  excessum  actus  fidei 
supra  actum  cliaritatis  in  esse  entis,  et 
quoad  speciem,  non  vero  moraliter,  et  in 
ratione  virtutis.  Tum  quia  nec  praodictum 
excessura  evincit,  quia  licet  in  beatitudine 
perfecta  coincidant  ratio  possessionis  summi 
boni,  et  ratio  perfectissima^  operationis  ; 
non  tamen  in  supernaturali  beatitudine im- 
perfecta  hujus  vitro.  Praesertim  cum  ex  ter- 
minis  non  sit  idem  aliquid  esse  perfectis- 
simum,  et  esse  possessionem  ultimi  finis  : 
qaa  de  causa  beatitudo  animae  Christi  Do- 
mirji  non  consistit  in  modo  unionis  hypos- 
tatica^,  sed  in  actu  intellectus,  licet  ille  sit 
perfectior  isto. 

Hissuppositis  circa  comparalionem  cha- 
ritatis,  et  fidei  moraliter,  ct  iu  csse  virtutis, 
veniamus  jam  ad  resolutioiiera  pra:cipua3 
diCTicuItatis. 


Etiyitur   commiinior  scnlcntia,   ct    fulcitar 
authorilate  D.  Thomcn. 

23.  Dicendum  est,  charitatem  esse  fide 
perfectiorem  simpliciler,  in  esse  entis,  et 
quoad  speciem  essenlialem.  Hanc  conclu- 
fcionem  docent  Sancti  Patres  locis  num.  18 
relatis,  dum  absolute,  el  sine  rcsiricliono 
pronuntiant,  charitatem  csse  excellentissi- 
mam  omnium  virtutum,  et  emiuere  supra 
fidem.  Eam  etiam  defendunt  communiter 
discipuli  I).  Thom.  inprxs.  ailQ,  ubi  Cajet. 
et  Dauucz,  Aragon,  et  Arauxo  ilub.  unico, 
dicens  oppositum  non  posse  sustineri  sine 
lemerilale,  et  pcricuio  errandi.  Gonet. 
disp.  10,  url.  ~>  concl.  2.  Et  idem  docent  1,2, 
q.  66,  art.G.  Ubi  iMedina,  et  Ciregor.  Alarti- 
nez,  Godoy  tract.  de  Bealitudinc  disp.  f,  § 
5,  n.  r.l,  .Joan.  a  S.  Thom.  disp.  2,  art.  4,  § 
5.  Ad  srcnndam  probationem,  el  disp.  18,  art. 
2,  in  resj).  ud  \i,  et  in  lib.  de  anima  r/.  12, 
arl.  '),  §  Ad  trilium,  ct  alii  'l'liomist:r.  Qui- 
bus  consentiunt  Scotus  in  :i,  dist.  :V.],  qwrst. 
unica,  §  Ad  primum  concrdi potcsl,  f'a.stiIlo, 
disp.  3,  q.  3,  cum  omnibus  Scoiislis,  Lorca 


in  pr!Es.  disp.   10,  Malderus  o?V.  6,  Suarez3jj,|j]ep_ 

disp.  3,  sect,  1 ,  concl.  3,  Torres  disp.  06,  dub.   Suar. 

Torrcs 
4,  concl.  4,  Boua?spei  (/i.sjj.  1,  (/«(6.  2,  et  aliiBona-sp". 

plures. 

Probatur  primo  ex  D.  Thom.  in  prxsent.  Robora- 

art.  6,  ubi  inquirit  :  An  charilas  sit  exce/-D!"^Tiio. 

lentissima  virtutum  ?  Et  respondet  afiirma- 


tive.  Et  1,  2, 


qu.i 


inquirit  :  Utrum^o. 


Enu- 

giuin. 
Ferre. 


charita  sit  maxima  intrr  virtutes  theologi- 
cas  ?  Et  eliam  respondet  afiirmative.  Et 
quxst.  unica  de  charitate,  articido2,  conclu- 
dit  corpus  articuli  his  verbis  :  Sic  igitur 
palrl,  quod  charitas  non  solum  cst  virlus,  sed 
polissima  virtulum.  Quaj  testimonia  sunt 
adeo  clara,  ut  quantum  capimus,  evidens 
nobis  sit,  Angelicum  Doctorera  tenuisse 
nostram,  et  communem  assertionem. 

24.  Illis  tamen  occurrit  Ferre  infra  refe- 
rendus  dicendo  D.  Thom.  loqui  de  excessu 
charitatis  supra  fidem  socundum  conside- 
rationem  theologicam,  non  vero  sccuudum 
considerationem  metaphysicam ;  namTheo- 
logus  contemplatur  virtutes  secundum  quod 
magis,  aut  minus  cum  Deo  conjungunt,  et 
horainesrectificant:  metaphysicus  veroillas 
considerat  pcr  habitudiuem  ad  excellentius, 
aut  inferius  objectum  in  esse  objecti,  ex 
quo  sortiuntur  speciem.  Et  quia  fides  licet 
tendat  in  nobilius  objectum  iu  esse  objecti, 
atque  ideo  sit  })erfectior  simpliciter,  et  in 
esso  entis;  nihilorainus  minus  unit  cum 
Deo,  miuusquo  hominem  rectificat,  quam 
charitas;  propterca  D.  Thom.  resolvit  theo- 
logice  charitalem  esse  perfectiorem  fide. 

Sed  hoc  effugium  potest  rauItipIiciterPraciu- 
praacludi,  et  efiicaciter  confutari.  J^-nmo,  d."tVio 
quia  D.  Thom.  locis  citatis  proponit  abso- 
lute  hanc  quaestionem,  et  nullam  adhi- 
beudo  distinctionem  pencs  perfectioroin  in 
esse  entis,  aut  in  esse  moris,  in  considera- 
lione  theologica,  aut  raetaphysica  resolvil 
absolule  charitatem  csse  pcrfectiurcm  :  crgo 
sentit  charitatem  es.se  sirapliciler  perfec- 
tiorem  nedum  moraliler,  etsecundura  thco- 
logicarn  cousiderationem,  sed  etiam  in  e.sse 
cutis,  el  secunduni  consideralionem  me- 
taphysicam.  Patet  con.sequcntia,  quia  ex 
oppo.-5ilo  fierct,  I).  Tliom.  valdo  diraiuule,  d.  ti.o 
et  objcure  processisso  iu  hujus  diflicuUatis 
resolutione,  quod  dici  non  valet  sino  inju- 
ria  tanti  Doctoris.  Secundo,  quia  excessus 
in  csse  enlis,  et  secundum  cousiderationem 
molaphysicam,  est  exccssus  siniplicitcr; 
cxccssus  \ero  moralis,  ot  secunduin  consi- 
dcratiouem  Ihcologicara  soluin  est  excessus 
secundura  quid,  ut  loquitur  ipse  Fei  re  :  Fcntv 


300 


m  CHAKlTATi:. 


ii  Tho.crgodum  D.  Tljom.  inquirit  absolutc.  aii 
cliarilas  sit  ptTfectior  fido  ot  aliis  virliiti- 
biis.  inepte  rciiilverot  cliaritatoni  e.<so  per- 
fcclioreni,  si  sentirot  esso  niinus  porfoclani 
metaphysice,  ol  in  esso  enlis,  aliiue  idoo 
siiupliciler;  sod  doberot  concludore  oppo- 
situm.  Nani  resolulio,  sicut  et  loquulio  ab- 
soluta,  rospicitea,  qua?  sunt  talia  simplici- 
lcr,  non  vero  socunduni  quid. 

Tertio.  quia  falsum  prorsus  cst,  quod 
tbeologica  consideralio  non  allondal  ad  vir- 
tules  sccundum  dillerenlias  essentiales,  et 
per  habitadinem  ad  objocla  specificaliva, 

!•  Tbo.easque  ila  comparcl  inlerse.  Nam  1).  Thom. 
cum  Theologum  perfoctissimum  agal  tam  in 
1,  "2.  ubi  traclat  de  virtulibus  in  communi, 
quam  in  hac  2,  2,  ubi  de  illis  in  speciali 
disserit,  earum  species,  diirerontias,  habi- 
tudinos,  objecta,  cl  perfectiones  aculissime 
contemplalur,  el  describit.  Ergo  siiie  fan- 

1».  Tbo. d^inienlo  dicitur  D.  Thom.  resolvisse  hanc 
qu;oslionem  solum  secundum  consideratio- 
nera  moralem,  et  theologice,  qua"^si  aliena 
sit  a  considoratione  theologica  resolutio 
melaphysica.  Immo  vero  quia  tlieologice, 
hoc  est,  profunde,  etattcntis  hinc  indc  om- 
nibus  motivis,  tam  fidei,  quam  .Metaphy- 
sicaj,  rcsolvit  absolute  cliaritalem  esse  per- 
fecliorem,  palam  evincitur,  quod  juxta  S. 
Doctoris  menlem  charitas  sit  simpliciter 
perfoctior.  (Juod  sic  declaratur.  Inquirit  D. 

I.  Tho.-jhom.  I,  2,  quast.  G6,  ait.  3  :  An  virlutes 
nwrulvs  pr^remincant  inlcUedualibus  ?  Ad 
Fcrre-.ihanc  quajstionem,  ut  discurrit  Ferre,  debe- 
ret  S.  Doclor  absolute  respondere  afTirma- 
tive,  qtiia  virtules  morales  sunt  perfectiores 
moraliter,  et  in  esse  virtutis;  magis  enim 
rcctificant,  et  Deo  conjungunt,  quam  intel- 
lectuales,  quamvis  ista?  sLnt  simpliciter  per- 
fectiores  inesse  entis,  atque  ideo  simplici- 
ter.  At  nobilissima  illa  mens  longe  aliter 
segessit,  praomisit  enim  distinctionem 
specificam  desumptam  ex  objeclo,  et  recti- 
tudinem  moralem  repertam  in  actu,et  con- 

\)  Tbo.clusit  :  Simpliciter  toquendo  virtutes  intel- 
lccluales,  (jux  pcrficiunl  rationem,  sunt  no- 
biliores  quam  morales,  qu:e  perficiunl  appeti- 
tum.  En  qualiter  non  omittat  distinclionem 
inter  considerationem  moralem,  er  meta- 
pliysicam :  en  quomodo  metaphysice  resolvit 
liabitus  intellectivos  esse  simpiiciter  per- 
foctiores.  Cur  ergo  tractans,  an  charitas  sit 
aliis  virtulibus  perfectior,  discutieiisque 
hanc  difiicultatem,  non  semel,  sed  ilerum, 
alque  iterum,  nec  obiter,  sed  ex  professo ; 
cur,  inqaam,  non  resolvit  juxta  illam  Ad- 


versariorum  distinctionem?  Cur  absolute 
profort  charitatom  csso  omnium  virlutum 
cxcollentissimam?l*rofoctoquia  sontitcha- 
ritatom  non  soliim  moralilor  ot  thoologice, 
sed  otiam  metaphysice,  specifice,  ol  altentis 
omnibus  esso  porfectiorem. 

2.").  Cajterum  ne  ad  ha^c  moliva,  qu.c  in  i'rRcii- 
communi  proposita  noii  ila  urgent,  vidca-(.j,is,icm 
mur  confugoro,  introspiciamus  ipsa  testi-,'jJ'J,^,',*^ 
monia,  qua.' satis  manifestaiil  D.  Thomam  jfuiajio. 
qn.Tslionem  rosolvisso  allentis  dilTerentiis 
specificis  virlulum,  detulisseque  charitati 
primatum  simpliciter  talem.  Nam  loco  ci- 
talo  ex  hac  2,  2,  excessum  hunc  infert  ex 
perfectiori  modo  atlingendi  objeclum,  ex 
quo  sumilur  spccies  virlulis,  et  concludit  : 
«  I^:t  ideo  charilas  est  excellentior  fide,  et 
«  spe.  ct  por  consequcns  oninibus  aliis  vir- 
«  tulibus  :  sicut  otiam  prudentia ,  qua? 
«  attingit  ralionem  secundum  se,  quam 
«  aliao  virtutes  morales,  quge  attingunt  ra- 
«  tionem  secundum  quod  ex  ea  medium 
«  constituitur  in  (>perationibus,  vel  passio- 
«  nibus  humanis.  »  IJbi  ponderandum  est, 
tum  quod  D.  Thom.  indiscriminatim  cha-t>'  ^'l'»- 
ritati  defert  excessum  supra  ficlem,  spem, 
et  omnes  alias  virtutes  :  cum  ergo  pra>dic- 
tus  excessus  supra  spcm,  et  alias  virtutes 
sit  excessus  simpliciter,  ct  in  esse  entis, 
scquitur  quod  eundem  excessum  tribuat 
charitali  supra  fidom,  alias  valde  aoquivoce, 
et  obscure  loqueretur.  Tum  quod  S.  DoctorO.  Tho. 
aflirmat  charitatem  ita  excedere  fidem, 
spem,  et  alias  virtutes,  sicut  prudentia  ex- 
cedit  virtutes  moralcs  ;  hajc  autem  excedit 
simplicitor,  et  quoad  speciem  :  quocirca 
eundem  excessum  tribuit  charitati  supra 
virtutes. 

Accedit  quod  S.  Doctor  in  1  argumentOD.  Tho. 
proponit  argumentum  metaphysicum,  cui 
praicipue  innituntur  Adversarii,  ut  evin- 
cant  exccssum  simpliciter  fidei  supra  cha- 
ritatem,  et  est  hujusmodi  :  «  Allioris  poten- 
«  tiaj  altior  cst  virtus,  sicut  ct  operatio  : 
«  sed  intellectus  est  allior  voluntate,  quia 
«  dirigit  ipsam  :  ergo  fides,  qus  est  in  in- 
«  telleclu,  est  excellentior  charitate,  qua)  est 
«  in  voluntate.  »  Lbi  aptus  locus  occurre- 
bat,  utS.  Doclor  concederet  excossum  sim-D.  Tho. 
plicitcr  lalem,  sive  specificum  fidei  supra 
charilatem,  et  suam  assertionem  restrin- 
geret  ad  excessum  charitatis  supra  fidem 
moraliter,  et  in  essc  virtutis,  ut  Adversarii 
discurrunt.  Quod  tamen  non  fecit,  sed  in 
absoluta  resolutione  persistens  iterum  ad- 
iecit  :  Et  ideo  charitas  est  excellentior  fide. 

Sensit 


DISP.  VII,  DUB.   II. 


301 


Sensit  ergo  S.  Doctor,  charitatem  esse  fide 
excellenfiorem,  non  solum   moraliter,   et 
sub  expressione  virtutis,  sed  simpliciter,  et 
in  esse  entis. 
2G.  Non  minus  perspicuus  est  locus  rela- 
^-  '^'lo-tus  ex  1,  2.  nam  D.  Thom.  ibidem  probat 
excessum  charitatissupra  fidem,  et  spem  eo, 
quod  supposita   omniiim   convenientia    in 
attingendo  idem  objectam  terrainativum, 
Deum  videlicet  in  seipso,  charitas  excedit 
in  modo  attingentiaj  ob  majorem  unionem 
cum  Deo;  excessus  autem   desumptus  ex 
modo  attingendi  objectum  est  specificus, 
cum  habitus  sortiantur  speciem  juxta  mo- 
dura.  quo  suum  objectum   attingit.  Deinde 
D.  Tho.  pj.QpQ^jt  priraura  arguraentum  :  «  Fides 
«  comparatur  ad  charitatem,  sicut  virtus 
«  intellectualis  ad  moralem  :   sed    virtus 
«  intellectualis  est  major    morali,    ut  ex 
«  dictis  »  (videlicet  art.  3),  «  patet  :  ergo 
«  fides  est  mijor  charitate.  »  In  eo  autem 
loco  docuerat,  virtutes  intellectuales  esse 
habitus  perfoctiores  simpliciter,  et  quoad 
speciom.  Unde  aptissima  occasio  offereba- 
tur  S.  Doctori,  ut  eundem  excessum  con- 
cederet  fidei  supra  charitatem,  sicut  Ad- 
versarii  illo  argumento  convicti  concedunt; 
et  tamen   longe  aliter  se  gessit  negando 
^ota    majorem.    Et  ut    robur   hujus  testimonii 
magis  pr.Tjmat  Adversarios,  atlendi  debet 
contextus  tofius  illius  quaestionis,  quas  ins- 
cribitur,  /).;  /hrjualUafe  virtutum.   Nam  in 
omnibus  fere  articulis    distinguit   S.    Doc- 
tor  excessum  simpliciter  desumptum   ex 
objectospecificativo,  et  alios  excessus  secun- 
dum  quid  ex  aliis  cipitibus  de^umptos,  ut 
legonti  constabit.  Unde  liquido  apparet  S. 
Doctorem  non  versare  eas  difficultates  pure 
theologice,  aut  moralifer,  ut  Ferre  loqui- 
tur  ;  sel  metaphysice,  et  attcndendo  ad  spe- 
cificas  virtutum  differentias.  Cum  ergo  in- 
quirens,  an  charitas  sit  maxima  inter  vir- 
tutes  theologicas,  resolvat  absolufe  charita- 
tem  esse   majorem ;  manifeste  evincitur, 
quol  ex  ejus  sententia  sit  majorsimpliciter, 
et  ex  parte  objecti  specificantis.  Ponderari 
etiam  debel  quod  in  arl.  4,  inquirit,  anjus- 
titia  sil  pr.vcipua  inter  virtutes  morales  ?  Et 
respondet  adirmative.  VAartic.  5,  inquirit, 
an  sapientia  sit  maxima  inter  virtutes  intel- 
lectuales  ?  Et  respondet  adirmative.  Et  arl. 
.  Tho. 6,  inquirit,  an  charitas  sit   maxima    inter 
virtutes  theologicas?  Et  respondet  alTirma- 
tive.    Sciscitamur    ergo     ab    Adversariis, 
utrum  rcsolutio  D.  Tliom.  in  duobus  arti 
culis  immediate  praDcedentibusintelligenda 


sit  de  excessu  secundum  quid,  et  in  esse 
moris,  an  de  excessu  simpliciter,  et  in  esse 
entis?  Primum  dicere  non  valent,  quia 
evidenter  repugnat  veritati,  et  menti  S. 
Doctoris.  Unde  obligantur  concedere  secun- 
dum.  Cum  igitur  D.  Tfiom.  eodem  modoseO-  Tho. 
gerat,  loquatur,et  resolvat  inart.Q,  imme- 
diate  sequenti,  dum  profert  charitatem  esse 
fide  majorem  :  sequitur  manifeste,  vel  valde 
inconsequenter  processisse,  vel  loquntum 
fuisse  de  excessu  charitatis  supra  fidem 
simpliciter,  in  esse  entis,  et  quoad  speciem. 

27.  Confirmatur  primo  ex  eodem  D.  Th.  ConSr- 
q.  unicade  charit.  art.  3  ad  17  ubi  haec  ha-D.  xho. 
bet :  «  Dicendum  quod  fides  pra^cedit  spem, 
«  et  spes  charitatem  ordine  generationis, 
«  sicut  imperfectum  praecedit  perfectam, 
«  sedcharitas  in  ordine  perfectionis  praj- 
«  cedit  fidem,  etspem.  »  Ubi  eorum  ver- 
borum  tenore  concedit  excessum  charitatis 
supra  fidem,  et  supra  spem  :  sed  certum 
omnino  est,  quod  charitas  est  perfectior  spe 
simpliciter,  et  in  esse  entis  :  ergo  ex  mente 
D.Th.  charitas  est  simpliciter  perfectior, 
quam  fides. 

Confirmatur  secundo  ad  hominem  contra    Aiia 
Ferre  :  quoniam  charitas   est    perfectior  l^^^^^- 
simpliciter,  et  in  esse  entis,  quam  spes,  utD.  Tho. 
sajpe  repetit  D.  Thom.  et  est  per  se  mani- 
festum  :  sed  spes  estperfectior  simpliciter, 
quam  fides,    ut    docet    praedictus    Author 
quwst.  6,  §  9et  10  etnum.  38,  probat  sie 
sentire  D.  Thomam  :ergo  vel  S.  Doctorsibi 
contrarius  est,  vel  charitas  est   pertectior 
simpliciter,  quam  fides.  Fatet  consequentia, 
quiafieri  nequit,  quod  una  species  excedat 
essentialiter   aliam  ,  et  quod  non  excedat 
cffiteras  ista  imperfectiores. 

Et  urgetur  hoc  trahendo  adversarium  ad 
absurdissimum  inconveniens,  quia  si  fides  . 
esset  simpliciter,  et  in  esse  entis  perfecfior 
charitate,  spes  excederet  charitatem  sim- 
pliciter,  et  inesseentis  :  consequensest  in- 
tolerabile,  et  contra  communem  Theologo- 
rum,  imo  et  Catholicorum  sensum  :  ergo 
fides  non  est  simpliciter  perfectior,  quam 
charitas.  Sequola  ostenditur ;  nam  in  ad- 
versarii  opinione  spes  est  simpliciter  per- 
fectior,  quam  fides  :ergosi  ha^c  est  simpli- 
citer  perfectior,  quam  charitas,  evidenter 
sequitur  de  primo  ad  ultimum,  spem  esse 
simplicitor  perfectiorem  charitate. 

Confirmatur,  etoxplicatur  tertio,  quia  in  .^^^^.^ 
locis,  qu;c  pro  nostra,  et  communi  asser-  confir- 
tione  expondimus,  tractat  D.  Th.  ex  pro-D.  tiio. 
fesso,  et  in  termiiiis  pncsentom  diHiculta- 


302 


DE  CIlAKITArK 


lem,  ut  ex  titulis  articiilorum  liqiict;  ot 
rcsolvit  absoliitc,  charilalom  o?so  fi'.lo  jhm'- 
fecliorcm.K  coiilra  voro  luilliiin  ailvorsarii 
aircruiil  lociim  ,  in  quo  hanc  diiriciillatem 
in  prupriis  lcrminis  disculiat ,  rcsolvatquc 
fidem  esse  charitatc  pcrfcctiurcm.  lUa  cnim 
testimonia  ,  quibus  suam  opinioncm  ful- 
ciunt.  solum  comparant  inlcllcctum,  ct 
voUintatcm  intcr  sc  ,  qua?  cst  dilTicultas 
longc  divcrc;!,  ut  cx  diccndis  constabit. 
Krgo  standodoctriiup.  ct  principiis  D.  Tli. 
charitas  cst  simplicitcr  perfectior  ,  quam 
fides.  Quod  nobis.  ut  jam  diximus,  vidclur 
evidcns  cx  tcstimoniis  relatis. 


Jix})emlitur  ratio  futulamcntaliscx D.  Tlioina 
ilcsitinpta. 

Assor-  28.  Probatur  secundoeadem  as.sertio  ra- 
fandf-  *ione,  qua  utilur  D.  Thom.  iii  teslimoniis 
memumsupra  relatis,  et  potest  sic  formari  :  quo- 
'  niam  ille  habitus  est  perfectior  simj)licilur, 
et  in  esse  entis  ,  qui  respicit  objectum  pri- 
marium  nobilius  in  esse  objecti  :  sed  objec- 
tum  primariura  charitafis  est  nobilius  in 
esse  objecti,  quam  objectum  fidei  :  ergo 
charitas  est  habitus  simpliciter,  et  in  esse 
entis  perfeclior,  quam  fides.  Consequentia 
est  legifima.  ^Major  ctiam  constat,  quia  ha- 
bitus  habent  speciem  per  respcctum  ad  ob- 
jectum  primarium  ;  unde  quanto  objectum 
primarium  est  nobilius  in  esse  objecti, 
tanto  habitus  sorfitur  nobiliorem  spcciem: 
sed  excessus  specificus  est  excessus  simpli- 
citer  falis,  et  in  esse  entis  :  ergo  iUe  liabi- 
tus  est  perfectior  simplicifer,  et  in  esse  en- 
tis,  qui  respicit  objectum  j)riraarium  nobi- 
lius  in  esse  objecfi .  Minor  autem  probatur  ; 
nara  objectura  constituitur  forraaliter,  el  in 
esseobjecti  per  rationera  sub  qua,  sive  rao- 
dum,  quo  terminat  habitudinem  potentiae, 
vel  habitus  ipsum  respicientis  :  scd  in  hoc 
prffistat  sirapUcifer  objecfum  priraariura 
charitatis  objecfo  priraario  fidei  :  ergo,  etc. 
Probatur  rainor,  quia  ratio  .suh  cjua  chari- 
tatis  est  suraraa  Dei  bonitas,  qua  Deus  est 
perfectus  in  seipso;  ratio  autera  sub  qua 
fidei  est  suraraa  Dei  veritas,  nobis  aliquid 
revelans  :  sed  perfectionem  longe  majorem 
explicat  suraraa  Dei  bonitas.qua  Deus  est  per- 
fectus  in  seipso,  quara  suramaDei  veritas 
nobis  aliquid  reveIans,siquideraiIIaimpor- 
tat  cumulum  omniura  divinarura  perfecfio- 
num  sine  restrictione,  auf  terraino;  ha?c  vero 


solumdicilperfcctionemparticuIarisliiieaD'. 
cl  terminat;rad  particularcmolVcclum  ;  crgo 
ratio  suh  qua  objecfiun  cliarifalis  lcrminat 
hujushabitudincmestIong(;pcrfcciiurquam 
ratio  sub  qua  objectum  fidei  illam  specifi- 
cat.  Quod  optimc  significavit  D.  Tliom.  inO.  Thev 
pr.xs.  artic.  G,  liis  verbis  :  «  Semper,  id, 
«  quod  cst  per  se,  majus  est  eo,  quod  est 
«  pcr  aliud.  Fidcs  autem.  et  spes  attingunt 
«  quidem  Dcum  secuudum  quod  ex  ipso 
«  provenit  nobis  vcl  cognitio  veri  ,  vel 
«  adcplio  boni.  Scd  cliarifas  atfingit  ipsum 
«  Deura,  ut  in  ipso  sistal,  non  ut  ex  co  ali- 
«  quid  nobis  provenial.  Kt  ideo  charitas 
«  cst  excellentior  fide,  et  spe,  et  per  conse- 
«  quensoranibus  aliis  virtutibus.  » 

29.  Confirraatur,  etdcclaratur  primo  :  Cnnflr- 
nam  ille  habitus  aftingit  objectum  sub  ra-  [Uiil'" 
tione  nobiliori,  qui  illud  altingit  sub  ra- 
tioneA(/6  qua  priori.et  abstractiori :  sed  ratio 
sub  qua  charitas  respicit  Deum,  est  piirior, 
et  abstraclior  quam  rafio  sub  qua  fidcs  il- 
lum  affingit :  ergo  charitas  respicit  objec- 
tum  sub  ratione  sub  qua  iiobiliori  ,  et  con- 
sequenter  est  perfecUor  secundura  speciem, 
et  inesseentis.  Utraque  consequentia  patet 
ex  proxirae  dictis,  et  raajor  ost  certa  ;  quia 
puritas,  et  abstraclio  est  perfecfio  objecti 
in  esse  talis,  atquc  ideo  ratio  purior,  et  abs- 
tractior  iiequit  non  esse  ratio  sub  qua  ob- 
jecfiva  perfecfior.  Qua  rafione  probant 
corarauniter  Thoraistae  cum  D.  Thom.  1  u.  Tiia. 
part.  quxst.^i,  art.  3,  intellectura  esse  per- 
fectiorora  voluntate,  quia  ratio  veri  est  pu- 
rior,  et  absfractior,  quamrafioboni.  Minor 
auterasuadeturquoadpriorera  partem,  quia 
rafio  sub  qua  charitas  Deura  respicit,  est 
puredivina,  tara  in  recfo,  quara  iriobliquo  ; 
cura  nihil  aliud  sif,  quara  suraraa  ,  et  sola 
bonitas,  qua  Deus  est  perfectus  in  seipso  : 
ratio  autera  sub  qua  fides  atlingit  Deum, 
licetex  parte  recti  sit  divina,  nihilominus 
essentialifer  iraportat  obliquum,  et  conno- 
tatum  creatura  ;  siquidcra  est  lestimonium 
prima?  veritatis  nobis  aliquid  revelantis, 
ubi  necessario  clauditur  et  obscurifas ,  et 
passiva  notiUa  creata :  ergo  prior  cst  ratio 
sub  qua  charitalis,  quam  ratio  snb  qua  fidei. 
Secunda  eliara  ejusdera  minoris  pars  osten- 
ditur  ;  quoniam  illa  ratio  sub  qua  est  abs- 
fractior,  qua)  minus  deterrainat  objectura 
in  esse  objecti  ad  parficulare  tempus,  con- 
ditionera  aut  statura  :  sed  ratio  sub  qua 
charitatis  iraportat  in  hoc  rainorera  deter- 
rainationera  ,  quara  ratio  snb  qua  fidei  ; 
siquidemha^c  deferminat  ad  terapus  via),  et 

ad 


DISP.  VII,  DUB. 


303 


ad  conditionem,  atque  stjturfi  non  viden- 
tium  Deum,  et  propterca  nequit  permanere 
in  patria,  ut  vidimus  Iract.  17,  disjnd.  3, 
ilub.  2;  ratio  autem  sub  qua  charitatis  non 
importat  hujusmodi  determinationem,  sed 
eadem  permanet  in  omnitempore,  et  statu, 
ut  exseliquet,etostendimus  supraauum.8. 
Ergoratiosu6  qua  charitatis  est  abstrac- 
tior,  quam  ratio  sub  qua  fidei. 

Confirmatur  secundo,  et  explicatur  am- 
plius,  qui  stante  identitate  perfectionis  ex 
parte  objecti  terminativi,  ille  habitus  est 
censendus  simpliciter  perfeclior,  qui  magis 
ad  tale  objectum  accedit,  et  intimius  cum 
ipso  unit;  nam  eo  ipso  fertur  in  objectum 
cum  modo,  seu  ratione  sub  qua  perfectiori  : 
sed  fides  et  charitas  attingunt  idem  objec- 
tum  terininativum.  nempe  Deum  inseipso; 
et  charitas  magis  ad  ipsum  accedit,  inti- 
miusque  unit  cum  illo,  quam  fides  :  ergo 
illam  excedit  simpUciter  in  perfectione. 
.Minor  quoad  priorem  partem  liquet ,  et 
supponitur.  Quoad  secundum  vero  proba- 
tur  :  tum  quia  licet  fides  specificetur  im- 
mediate  a  Deo,  nib.ilominus  nequit  illum 
in  exercitio  atlingere,  nisi  medianfe  specie 
creata  ;  charitas  autem  et  specificative.  el 
executive  illum  immediate  attingit.  Tum 
etiam,  quia  fides  ex  proprio  modo  tendendi 
importat  distantiam  ab  objecto  in  esse  visi, 
et  ideo  non  coha^ret  cum  visione  Dei  in  se 
ipso;  charitas  vero  nullam  distantiam  es- 
sentialitor  importat,  et  idcirco  componitur 
cum  non  visione,  et  cum  visione  Dei  in 
seipso.  Tum  praeterea,  quia  fides  excludit 
possessionem  summi  boni,  eam  vero  non 
excludit  charitas,  sed  potius  ad  eam  incli- 
nat,  et  in  ea  perficitur.  Tum  denique,  quia 
fidessolum  unit  cum  Deo  in  ratione  objecti 
cogniti  pro  statu  impcrfecto;  cliaritas  vero 
unit  cum  ipso  in  ratione  objecti  amati  pro 
omni  statu.  Ergo  stante  identitate  perfec- 
tionis  ex  parte  objecti  terminativi,  charitas 
magisaccedit  ad  tale  objectum,  et  intimiiis 
unit  cum  illo,  quam  fides.  Quas  est  doctrina 
i>.  Tho.  [).  Thom.  loco  supra  cit.  ex  \  ,  2  ubi  ait  : 
«  Cum  tres  virtufes  theologicaj  respiciant 
«  Deum  sicut  |)roprium  objectum,  non  po- 
«  test  una  earum  dici  major  altera  ex  hoc, 
«  quod  sit  circa  majus  objectum  ;  sed  ex  eo 
«  quod  una  se  habet  propinquius  ad  objec- 
'(  tum,  quam  alia.  Et  hoc  modo  charitas 
«  esl  major  aliis;  nam  alia;  important  in 
«  sui  ralione  quandam  distantiam  ab  ob- 
«  jecto;est  enim  fides  de  non  visis,  spos 
«  autem  de  non  habitis.  Sed  amor  charita- 


«  tis  est  de  eo,  quod  jam  habetur ;  est  enim 
«  amatum  quodammodo  in  amante ,  et 
«  etiam  amans  per  affectara  trahitur  ai 
«  unionem  amati,  propter  quod  dicitur  1 
«  Joan.  4  ;  Qui  manet  in  charitate,  in  Deo 
«  manet,  et  Deus  in  eo.  » 

30.  Respondent  authores  contrariae  scn-Evasio. 
tentias,  hoc  argumentum  cum  suis  confir- 
mationibus  solum  probare,  quod  charitas 
excedat  fidem  excessu  secundum  quid,  de- 
sumpto  ex  capitibus  qua?  expendimus ;  non 
vero  excessu  simpliciter,  et  quoad  speciem. 
Nam  hic  excessus  desumitur  ex  parte  ratio- 

nis  sub  qua,  quae  altior,  et  nobilior  est  in 
fide.  Hffic  enim  cum  sit  habitus  intellecti- 
vus,  attingit  Deum  sub  ratione  veri;  chari- 
tasverocum  perficiat  voluntatem.  attingit 
Deum  sub  ratione  boni.  Perfectior  autem 
est  ratio^veri ,  quam  ratio  boni,  et  consti- 
tuit  objectum  excellentiuj  simpliciter  in 
esse  objecti.  Qua  de  causa  docent  commu- 
niter  Thomistas,  infellectum  esse  simplici- 
ter  nobiliorem  voluntate. 

Sed  hacc  responsio  non  elevat  vim  nostra3*^onfuta- 
rationis  :  tum  quiajam  o.stendimus,  ratio- 
nem  sub  qua  charitas  aftingit  Deum,  esse 
peifectiorem  simplicifer  rationo  ,  sub  qua 
fides  in  illum  fertur.  Tum  etiam,  quia  licet 
ratio  veri  sit  perfectior  ratio  objectiva, 
quam  ratio  boni,  si  cnotera  sint  paria  ;  se  - 
cus  vero  si  paria  non  sint,  ut  contingit  in 
praBsenti  :  nam  ut  proxime  vidimus,  ratio 
boni,  sub  qua  cliaritas  attingit  Deum,  est 
perfectior,  divinior,  purior,  et  abstractior, 
quam  ratio  veri,  sub  qua  fides  illum  respi- 
cit.  Tum  pra3terea,quia  stat  bene.quod  ve- 
rum  in  communi  sumptum,  quo  pacto  spe- 
cificat  intellectum,  sit  objectum  perfectius, 
quam  bonum  in  comrauni  acceptum  ,  qua 
ratione  specificnt  voluntatem  ;  et  quod  ni- 
hilominus  tale  bonum  sit  perfectius  tali 
vero,  potest  enim  ratione  differentia^  spe- 
cifica?  ipsum  simpliciter  excedere  :  atqui 
bonum  specificans  charitafem  non  est  bo- 
num  in  communi,sed  peculiaris  ratio  boni, 
quae  simpliciter  excedit  peculiarem  ratio- 
nem  veri  fidei  correspondentem,  ut  jam 
supra  ostendimus:  ergo  rcsponsio  data  mi- 
nime  satisfacit.  Tum  denique  ;  nam  ex  op- 
posito  fieret  charitatem  esse  simpliciter 
imperfectioremquolibethabitu  intellectivo, 
V.  g.  Logica,  aut  opinione ;  siquidem  chari- 
tas  attingit  objectum  sub  ratione  boni,  et 
I.ogica  sub  ratione  veri.  Consequens  autem 
nullus  sana^  meutis  admittet. 

31.  Nec  satisfacies,  si   respondeis  cum 


304 


DE  CHAKITATK. 


Aiia    Ferro  nuin.  27  cxcossuni  vpri  supra  hoiuim 

Forre.  in  ordincad  spccificanduni  liabilnni,  doboro 
osse  inlra  oundum  ordinom.  non  voro  in 
diversisordinibiis  ;  quiaeo  ipso,  qiiod  bo- 
num  sil  $ui>ernaturalo  .  oxcodil  naturale 
verum.  ot  polost  spocificaro  habitum  nobi- 
liorom  .ot  ila  acoidit  in  oxomplo  proximo 
allalo.  Nonim  autom.  ol  boiuim  spocifuMn- 
lia  fidom.  et  charitatom,  sunt  intra  oundom 
ordinom  supornaturalom  ;  et  idoo  fides  est 
simpliciler  nobilior. 

[*ravio-  Non.  inquam.  hoc  sati.-^facit.  Primo.  qiiia 
ex  hac  doctrina  jam  Jiabemus.  quod  Iicot 
verura  in  communi  sit  objoctum  altius, 
quam  boiuim  in  communi  ;  fieri  tamen 
potest.  quod  tale  boiuim  oxcedat  in  esseob- 
jecli  tale  verum.ot  spocificet  liabitum  nobi- 
liorom,  uti  comparatur  bonum  supernatu- 
rale  ad  naturale  verum.  Krgo  pariter  non 
repugnat.  quod  iiitra  eundom  ^rdiiiom 
supernaturalem  adeo  elevelur  aliquod  bo- 
num  in  esse  objecti,  ut  excodat  simplicifor 
verum  aliquod  ejusdem  ordinis  sumptum 
in  esse  objecli,  et  consequenler  quod  speci- 
ficet  habitum  nobiliorom  ;  atque  ideo  cor- 
ruit  praccipuum  molivum,  quod  .\dversarii 
causantur.  desumptum  ex  excessu  veri  ut 
sic  supra  bonum  ut  sic  in  ratione  objecti. 
Secuiuln,  quia  non  solum  in  diver.sis  ordi- 
nibus.sed  intra  eundem  ordinem  superna- 
turalem  tale  bonum  potest  excedere  tale 
verum.  et  specificare  nobiliorem  simplici- 
ter  habitum  :  ergo  quod  charitas  attingat 
objectum  ut  bonum,  rainime  impedit,  quod 
sit  perfectior  simpliciter  fide  altingenle 
illud  ut  verum.  Probatur  minor,  quia  do- 
num  sapientia^  cst  fiabitus  supernaturalis 
intellectivusaltingensobjectum  sub  ratione 
veri supernaturalis;  et  nihiiominus  charitas 
est  simpliciter  perfcctior  dono  sapientiaj, 

'•  Tiio. ut  expresse  docet  D.  Thom.  I,  2,  quxst.  68, 
artic.  8,  ubi  resolvit  virfutes  theologicas 
esse  simpliciter  perfectiores.  quam  dona. 
Sicul  virlulfs,  inquif,  iiUellecluftlfs  prxfe- 
runtur  virtuliljus  inoralibus,ct  regulant  eas: 
ila  virtutes  Iheologicse  prxferuntur  donis 
Spirilus  sancli,  el  refjulant  ea.  Kt  in  respons. 
ad  I,  inqiiit  :  Dicenduin,  quod  charitas  est 
rirtus  theologica,  de  (jna  concedimus,  guod 

<.  Thr,. sit  potior  donis.  Kt  in  hac  2,  2,  quwst.9, 
arlic.  I  ad  .'^,  ait :  Donu  snnl  perfecliora  vir- 
lutihus  moralibus,  et  intelleclualibus :  non 
sunt  autem  perfecliora  virtulibus Iheologicis, 
sed  magisomnia  dona  ad  perfeclionem  theolo- 
gicarum  virlutum  ordinanlur,  sicut  ad  fi- 
vem.  Fieri  er.!.o  potesl.  quod  intra  eundem 


ordinom  supernaturalein  habitus  aliingons 
objoctum  sub  ralione  boni  sit  simplicitor 
porfoctior  liabitu  atliiigoiilo  objoclum  sub 
rationo  vori. 

32.  Nocitorum  satisfacies,  si  dicas,  cha- 
ritatcm,  et  donum  sapionfi;p  non  terminari 
ad  idom  objocfiim  ;  sod  charitatem  attiii- 
goro  immodlato  Doiim  in  soipso,  donum 
autom  sapientiio  altingere  immediate  ali- 
quid  croatuni;  et  consequenter  niirum  non 
essc,  quod  ex  hac  parle  charitas  excedat 
simpliciter  illud  donum.  Kides  autem,  et 
charitas  versanfur  immediate  circa  idem 
objoctum  quod. 

lloc.  inquam,  non  satisfacit.  Nam  in  pri- 
mis  jam  habofur,  quod  ex  co,  quod  unus 
habitus  alfingat  objeclum  sub  ratione  veri, 
non  excedat  simpliciler  alium  habitura 
aftingentom  objectum  sub  ratione  boni ; 
licot  illa  rafio  signafe.  et  pnccisive  sumpta 
sit  perfeclior  ratio  objectiva,  quam  ha^c  ;  et 
consequenter  desfruifur  motivuin  respon- 
sioiris  .Adversariorum.  Deinde,  quod  ratio 
veri ,  sub  qua  donum  sapienti;c  attingit 
suum  objectum,  sit  minus  perfecta,  quam 
ratio  boni,  sub  qua  charitas  suum  objectum 
atfingit,  nequit  provenire  ex  co,  quod  ratio 
veri  in  communi,  signate,  et  pra^cisivc 
sumpta  noii  sit  porfectior  ratione  boni  in 
communi,  signafe,  et  pryecisive  considc- 
rata,  sed  provenit  cx  eo,  quod  tale  verura 
potcst  esse  minus  perfectura,  quam  talc  bo- 
num,  ct  constituere  objecf  um  minus  perfec- 
tum  in  esse  objecti.  Atqui  jam  supra  os- 
fendimus,  rationem  talis  boni,  sub  qua 
charitas  respicit  Deum  ,  esse  simpliciter 
perfectiorera  ratione  talis  veri,  sub  qua 
fides  Deura  attingit.  Krgo  quod  ralio  vcri 
in  coramuni  sit  perfectior  ratio  objectiva, 
quara  ratio  boni  in  corarauni,  minime  ira- 
pedit,  quod  charitas  sit  habitus  simplicitr  r 
perfcctior,  quam  fides. 

.3:3.  Sed  objicies  :  impossibile  est,  quod 
specics  contenta  sub  genere  imperfectiori 
non  sit  imperfoctior  omni  specie  contenta 
sub  perfectiori  genere  :  sed  verura  est  in 
rationc  objecti  perfectius  genus,  quara  bo- 
num:  crgo  impossibite  est  aliquod  bonum 
cssc  perfectius  objectura  ,  quara  aliquod 
verum  ;  ef  consequcnter  verum,  quod  est 
objeclum  fidei  exccdit  simpliciter  bonum, 
quod  esl  objectum  charitatis.  Cffltera  cons- 
tant,  et  major  suadetur  ,  nam  cum  genus 
sit  quoddam  potentialc  determinabile  per 
differcntias,  eo  erit  perfectius,  quo  habet 
species  perfecfiores :  ergo  irapossibile  est, 

quod 


Alia 
rcs|inii- 


Impu- 
giiatiir. 


Objcf- 


DISP.  VII.  DUB.  II. 


305 


quod  species  contenfa  sub  genere  imperfec- 
tiori  non  sit  imperfectior  omni  specie  con- 
tenta  sub  perfectiori  genere. 
Confir-      Et  confirmalur  ;  nam  habitus  perficiunt 
niatio.  potentiam  circa  suum  objectum  :  ergo  si 
intellectus    ob    eminentiam  sui    objecti  , 
nempe  veri  sub  ratione  veri,  est  simplici- 
ter  perfectior,  quam  voluntas,  omnes,   et 
singuli  habitus  perficientes  intellectum  de- 
bent  simpliciterexcedereomnes,et  singulos 
habitus  perficientes  voluntatem. 
Occurri-      Respondetur   negando    majorem,  cujus 
jeciioni."  falsitas  evidenter  apparet  tum  in  exemplis 
supra  adductis  ;  siquidem,  ut  argumentum 
supponit,  verum  in  ratione  objecti  est  genus 
perfectius,  quam  bonum  ;  et  tamen  verum 
specificans  Logicam  est  simpliciter  imper- 
fectius,  quam  bonum  specificans  cliarita- 
tem  :   et  similiter  verum  specificans  dona 
Spiritus  sancti  pertinentia  ad  intellectum, 
est  minus  perfectum,  quam  bonum  speci- 
ficans    charitatem,   et     spem.    Tum    aliis 
exemplis  ;  nam  cognoscibile  est  perfectius 
genus  objecti,  quam  appetibile  ;  et  nihilo- 
niinus  aliquod  appetibile  excedit  aliquod 
cognoscibile   in   ratione   objecti   :    melius 
quippe  simpliciter  objectum  est  appetibile 
per  voluntatem,  quam  cognoscibile  per  sen- 
sum.  Incorruptibile  etiam  perfectius  genus 
physicum  est,  quam  corruptibile:  quo  non 
cbstante  aiiqua  species  corporis  corrupti- 
bilis,  V.  g.  homo,  excedit  simpliciter  species 
corporis  incorruptibilis.  Tandem,   ut  alia 
oxempla  omittamus  ,  substantia  completa 
ost  perfectius  genus,  quam  qualilas  ;  et  ni- 
Iiilominus  aliqua  species  qualitatis,  utputa 
gratia  sanctificans,  est  simpliciter  perfec- 
tior,  quam  species  substantias  complela).  Et 
ratio  generalis  est,  quoniam  licet  gcnus  sit 
totum  polentiale  contrahibile  per  dilferen- 
tias,  non  tamen  constituitur  in  essegeneris 
per  pra}dictas  differentias,  aut  por  forma- 
lemearum  inclusionem;  sed  importat  con- 
ceplum  essentialiter  inadicquate  diversum, 
et  ex  alio  principio  desumptum.  Unde  fieri 
jjotest,  quod  unum  genus  sit  perfeclius  alio, 
et  tamen  quod  non  omnos  ejus  species  sint 
perfectiores  speciebus  alterius.  l'er   quod 
patet  ad  majoris  probationem. 
^irma-      31.  Idque  mngis  porspicuum  fiet,  si  ob- 
onsio.  servemus,  quod  genus  v.  g.  virtutis  inlel- 
Iectiva)(et  idom  proportionabiliter  intelli- 
gendum  est  do  aliis  generibus),  potest  sumi 
dupliciler,  videlicot  primo  intentionaliter, 
quo  pacto  supponit  pro  re,  qua?  denomina- 
tur  genus  ;  et  secundo  intontionaliter,  quo 


pacto  importat  relationem  rationis  ad  spe- 

cies,  ad  quas  per  differentias  contrahitur. 

Et  si  hoc  posteriori  modo  sumatur,  respicit 

quidem  inferiora,  sed  nequit  dici  perfec- 

tius,   aut  imperfectius  alio  genere  ;   quia 

prout  sic  exprimit  de  formali  solara  rela- 

tionem,  qua?  perfectionem  non  dicit.  Priori 

autem  modo  acceptum   non  respicit  infe- 

riora,  sed  objectum,  aquo  speciem  desumit, 

et  explicat  illam  rationem  tendendi,   in 

quo  omnes  species  negative  conveniunt , 

quatenus  per  iilam  non  differunt.  Et  si  ejus 

objectum  fuerit  perfectius,  quam  objectum, 

quod  aliud  genus  specificat,  eo  ipso  excedit 

in  perfectione  tale  genus,  quidquid  sit  de 

perfectione  specierum.quas  primo  intentio- 

naliter  acceptum  nullo  modo  respicit,  nec 

ab  eis  speciem  sortitur.  Et  quia   verum, 

quod  specificat  virtutem  intellectivam  in 

genere,  est   perfectius  quam  bonum,  quod 

specificat  virtutem  affectivam  in  genere,  eo 

quod  facta  comparatione  inter  verum  sub 

ratione  veri,  et  bonum  sub  ratione  boni, 

casteris  paribus,  et  nullam  addendo  aliam 

determinationem,  illud  est  abstractius,  et 

purius  objectum,  propterea  genus  virtutis 

intellectiv;c   primo  intentionaliter  sump- 

tum  est  perfectius  genere  virtutis  affectiva^ 

eodera  modo  considerato.  Sed  quia    tale 

bonum  in  specie   ratione  sua^  difterentiaj 

potest  esse  perfectius  objectum,  quam  tale 

verum,  et  constituere  nobiliorem  objecti 

speciem  ;  idcirco  fieri  valet,  quod  peculia- 

ris  virtus  affectiva  sit  perfectior,  quam  alia 

peculiaris  virtus  intellectiva,  quatenus  licet 

excedatur  ex  parte  goneris,  quod  est  velut 

materia;  excedit  tamen  simpliciter  ratione 

differentia),  quaj  se  habet  ad  instar  formae 

in   ordine  ad  constituendam  speciem,  oo 

proportionali  modo,  quo  horao  exceditur  a 

coeio  ex  parte  materiaB,  sed  illud  excedit  ox 

parte  forma),  atque  idoo  absolute. 

IJnde  obiter  diluitur  roplica,  qnam  oppo-Fii  satis 


nit  F^erre  n.    17,  et  est   hujusmodi 


ti  objec- 


sicutdifierentia  specifica  additsupra  genus,  tiom. 
ita  differentia  individualis  addit  supra  spe-  "^' 
ciem :  sed  impossibile  est,  quod  individuum 
speciei  inferioris  sit  simpliciter  porfectius, 
quam  individuura  speciei  sujjorioris  :  ergo 
pariter  repugnat,  quod  spocios  imperfectio- 
ris  goneris  excedat  simplicitor  genoris  per- 
fectioris  specicm. 

Diluitur,  inquam,  facile  negando  conse- 
quentiam  ob  manifestam  disparitatem  ; 
quoniam  excessus  simpliciter  talis  dobel 
osse  secundum  aliquod  pra;dicatum  essen- 


306 


DH  CIIAKITATE. 


tiale,  nou  vero  secumlum  illa.  qn:v  suiil 
e\tra  csjontiani  roi.  Difloroiitia  aiitom  iiuli- 
vidaalis  ost  oxtra  rei  o^soiitiam,  ol  idcirco 
noqiiit  conforro  ut  umim  individuum  ra- 
tione  ojus  oxoodat  simplicitor  aliud.  ICcon- 
tra  voro  difTorontia  spocifica  perlinel  ad  rci 
essentiam,  illamquo  polissime  conslituit  ; 
alque  idoo  species  pertinens  ad  gonus  infe- 
rius  potost  constitui  por  dilTorontiam  adeo 
nobilcm,  ul  oxcedat  simplicitor  aliquam 
saltem  speciom  genoris  suporioris.  Kt  ita 
accidit  in  charitate  fidei  comparata.  ob  ea 
qua?  supra  diximus. 
'couBp  "^  '•  -^^  confirmationem  negamus  conse- 
matio.  quentiara.  qua?  ex  antecedenli  minime  in- 
fortur;  nam  licef  liabitus  perficiant  polon- 
tiam  in  ordine  ad  suum  objoctum,  semper 
tamen  illud  respiciunt  sub  ratione  magis 
determinata.  et  ita  cum  objectum  intellec- 
tus  sit  verum  sub  ralione  veri,  objectum 
habitus  inlelleclivi  est  verum  sub  ratione 
talis  veri  :  et  cum  objectum  voluntatis  sit 
bonum  sub  ratione  boni,  objectum  habitus 
alTectivi  est  bonum  sub  ratione  talis  boni. 
Quaravis  autem  facta  comparalione  inter 
verum  sub  ratione  veri,  et  bonum  sub  ra- 
tioni  boni,  illudsit  abstractius  et  excellen- 
tius  objectum,  et  propterea  intellectus  ex- 
cedat  in  perfectione  voluntatem  ;  nihilo- 
minus  tale  bonum  ratione  sux  differentiiD 
potest  excedere  tale  verum  in  ratione  ob- 
jecti.  ut  proximedicebamus;etconsequeiitor 
habitus  perficiens  voluntatem  in  ordine  ad 
tale  bonum,  valet  esse  perfectior  habitu 
perficiente  intellectura  in  ordine  ad  tale 
verum.  Quod  satis  evincunt  exempla  supra 
proposita  numero  30  et  33. 


§  IV. 

/iefertur  opinio  contraria. 

36.  Fidem  esse  charitate  perfectiorem 
simpliciter,  et  in  linea  entis,  docuitsapien- 
tissimus  M.  Herrera  in  MS.  ad  artic.  G, 
hujus  qux->t.  23,  dub.  2.  Et  eidera  opinioni 
subscripserunt  Serra  ibidera,  conclus.  2, 
FeTrer/uxst.  9,  §  2,  et  Vasquez  I,  2,  dispu- 
tatione  II,  cap.  8,  nuni.  43.  Nec  aliura  vi- 
diraus,  qui  eara  teneat.  Illara  autem  pro- 
bant  primo  illius  Authores  ex  D.  Thom.  I, 
part.  (juxslione  82,  artic.  3,  ubi  inquirit,  an 
voluntas  sit  altior  polentia,  quam  intellec- 
tus  ?  Et  resolvit  intellectum  esse  sirapliciter 
perfectiorem,  eo  quod  objectura  inlellectus, 
nempe  verura,efet  abstractius,  etsimplicius. 


SeAicn- 

tia  o|>po- 

siia. 

M.  Her- 

rerrj. 


Ferre. 

Va«'i. 


Primum 

arsQ- 

ineQturn. 

D.  Tho. 


quam  bonum.  quodest  objectiim  voluntatis. 
Cum  orgo  objectum  fidei  sit  vorum,  et 
objectum  charitatis  boiuim,  sequitur  quod 
oxsontontia  D.  Thom.  fides  sit  simpliciter 
perfectior  charitalo. 

Confirmatur  |)rimo,  quia  S.  Doctor  ibi-  Confir- 
dem  observat  :  u  quod  secundum  quid,  et  p,"^J,g° 
«  per  comparalionem  ad  allerum,  volunlas'*-  Tho. 
«  invenitur  interdum  altior  iiitellectu,  ex 
«  00  scilicet,  quod  objectum  voluntatis  in 
«  altiori  re  invonilur,  quam  objectura  in- 
«  telleclus.  »  Et  post  pauca  subdit : «  Quando 
«  igitur  res,  in  quu  est  bonum,  cst  nobilior 
K  ipsa  aninia,  in  qua  est  ratio  intellecta, 
«  per  comparationera  ad  talera  rera  volun- 
«  tas  est  altior  intellectu.  (Juando  vero  res, 
«  in  qua  est  bonum,  est  iiifraanimam,  tunc 
«  otiam  per  comparationem  ad  talem  intel- 
«  lectus  est  altior  voluntate.  Unde  melior 
«  est  amor  Dei,  quam  cognitio  :  e  contrario 
«  autem  melior  est  cognitio  rerum  terapo- 
«  raliuni,  quam  amor.  Simpliciter  taraen 
«  intellectus  est  nobilior,  quain  voluntas.  » 
l'bi  eo,  quod  objectum  volitum  reperiatur 
in  nobiliori  re,  quam  objectum  cognitum, 
afrirmat  solum  inferri  excessum  secundum 
quid  voluntatis  supra  inlellectum.  Constat 
autcm,  quod  ex  hac  tantura  parte  posset 
charitas  excedere  fidera,  quatenus  surama 
Dei  bonitas,  quam  attingit,  invenitur  in 
ipso  Deo  ;  verum  autem,  quod  est  objectura 
fidei,  inveuitur  ia  intellectu  credentis. 
Ergo  ex  mente  D.  Tliora.  charitas  solum  d.  Tho. 
secundum  quid  excedit  fidera,  sed  ab  illa 
exceditur  simpliciter. 

Confirmatur  secundo,  quia  cum  S.  Doc-  ^l^^}^' 
tor  proposuisset  tertium  argumentum  insccunda. 
hunc  modum  :  habitus  sunt  proportionati 
potentiis,  quas  perficiunt  :  sed  charitas, 
qua  perficitur  voluntas,  est  perfectior  ha- 
bitibus  perficientibus  intellectum  :  ergo 
voluntas  est  altior  potentia,  quam  intellec- 
tus,  sic  rospondet  :  «  Dicendum  quod  illao.  Tho. 
«  ralio  procodit  de  voluntale  secundum 
«  comparationem  ad  id,  quod  supra  ani- 
«  raam  est.  Virtusenim  charitas  est,  qua 
«  Deura  amaraus.  »  Dixerat  autora  in  cor- 
pore  articuli,  quod  per  comparationera  ad 
id,  quod  est  supra,  aut  infra  aniraam,  so- 
lura  infertur  excessus  secundum  quid. 
Sentitergo,  quod  charitassolum  secundura 
quid  excedit  fidem. 

37.  Kespondetur  ad  fundamentum  ex  D.  Djiujtur 
Thom.   desumptum    negando    consequen-    argu- 

.  ■  r%    rrTi  riienium. 

tiam;  nam  illa  ratio,  qua  utitur   D.  fhora.  i».  Tho. 

ut  probet  intellectum  esse  voluntate  sira- 
pliciter 


DISP.  VII,    DUB.  II. 


307 


Solvitiir 
prima 
conlir- 
niatio. 


Occurri 
lur  se- 
cuiidii". 


Kctor- 
nuctur 

visargu- 
iiienii. 

D    Tho 


pliciter  perfectiorem,  non  militat  in  fide, 
ut  charitatem  excedat ;  sed  raagis  utacha- 
ritate  simpliciter  excedatur.  Probat  enim 
S.  Doctor  suam  assertionem  ex  eo,  quod 
ohjectum  intellectum,  nempe  verum,  est 
simplicius,  et  abstractius  bono,  quod  est 
objectam  voluntatis.  CaDterum  bonum,  quod 
est  charitatis  objectum,  majorem  importat 
abstractionem,  et  simplii.-itatem,  quam  ve- 
rum.  quod  est  objectum  fidei,  ut  supra  a 
numero  29  ostendimus.  Unde  D.  Thom. 
discursus  nostram  assertionem  probat,  et 
contrariam  evertit. 

Ad  primam  confirmationem  fatemur, 
quod  ex  discrimine  ibidem  proposito  solum 
evincitur  excessus  secundum  quid.Et  i^rop- 
tereaomnis  amor  rerum  superiorum  exce- 
dit  excessu  saltem  secundum  quid  quamli- 
bet  earum  cognitionem  habitam  in  via.Sed 
charitas  non  ex  iiac  tanlum  parte  fidem  ex- 
cedit,  sed  etiam  ex  parte  modi,  et  rationis 
sub  qua  attingit  objectum,  ut  loco  citato  ex- 
pendiraus.  Atque  ideo  habet  nobilius  objec- 
tum  in  oase  objecli,  et  esl  peiTectior  sim- 
pUciter. 

Ad  secundam  respondetur  eodem  modo  ; 
mra  ox  eo,  quod  charitas  habeat  Deum  pro 
objecto,  solum  sequitur,  quod  voluntas 
agens  per  charitatem  attingat  suura  objec- 
tum  in  re  nobiliori.  Unde  merito  respon- 
det  S.  Doctor,  inde  solum  probari  exces- 
sum  secundum  quid  voluntatis  supra  intel- 
lectum.  Cajlerum  non  negat,  quod  cliaritas 
sit  perfectior  simpliciter  fide,  sed  id  potius 
tacite  concedit,  cum  non  neget  minorem 
arguraenti  :  quod  faceref,  si  tenoret  opinio- 
nera  nobis  contrariara. 

.\ddimus,  totum  illum  articulum  posse 
relorqueri  ia  Adversarios;  nam  D.  Tliom. 
disquirens,  an  voluntas  sit  perfcctior  in- 
tellectu,  cum  distinctione  procedit  dum  re- 
solvit  intellectum  esse  simpliciter  perfec- 
tioreminordineadobjeclumspecificativum, 
etesse  secundum  quid  minus  perfeclum  in 
ordine  ad  aliqua  objecta  inadajquata,.  et 
materialia;  quia  vere  ita  est  in  re.  .4tdum 
tractat,  et  ex  instituto  discutit  in  locis  nu- 
mero  23  rolatis,  an  charitas  sit  perfectior 
aliis  virtutibus  tlieologicis,  absolute  con- 
cludit  charitatem  esse  perfectioroni ;  quod 
minime  faceret,  si  sentiret  solura  esse  per- 
lecliorem  secundum  quid;  sed  se  gereret 
eodem  modo,  ac  in  loco  citato  ex  I  [larte. 
Hic  ergo  diversus  |)rocedendi  modus  a|)erte 
indicat,  quaj  sit  senlentia  S.  Docloris. 

Adde  ulterius,  quod  licet  in  eo  ioco  repe- 


tat  intellectura  esse  sirapliciter  perfectio- 
rera  voluntate,  nunquara  tamen  asserit, 
quod  cognitio  Dei  sit  sirapliciter  perfectior 
Dei  amore,  quasi  innuens  aliara  esse  ratio- 
nem  de  actibus  secundura  speciem  consi- 
deratis,  et  subinde  de  habitibus  eis  corres- 
pondentibus,  ac  de  potentiis,  in  quibus 
sunt ;  fierique  posse,  quod  in  potentia  infe- 
riori  sit  actus  simpliciter  perfectior  alio, 
qui  est  in  superiori  potentia,  quae  est  nos- 
tra,  et  communis  doclrina.  Et  propterea 
conclusit  articulum  illis  verbis  :  «  IMeliorD.  Tiia. 
((  est  araor  Dei,  quam  cognitio  ;  e  contrario 
((  autem  melior  est  cognitio  rerum  corpo- 
«  ralium,  quara  amor.  Simpliciter  tamen 
((  intellectus  est  nobilior,  quara  voluntas.  )^ 

38.  Arguitur  secundo,  quia  ita  compa-  secun- 
rantur  passiones  entis,  nempe  verum,  et ''gj"^g^; 
bonum  inter  se,  sicut  comparantur  inter  se    tum. 
passiones  naturae  intellectivae,  videlicet  in- 
tellectas,  et  voluntas  :  sed  intellectus,  cui 
correspondet  verum,  est  sirapliciter  per- 
fectior  voluntate,  cui  correspondet  bonum  : 
ergo  verura  est  sirapliciter  perfectius,  quam 
bonura  :  cura  ergo  charitas  versetur  circa 
bonum.  et  fides  circa  verura,  sequitur  hanc 
esse  illa  simpliciter  perfectiorera. 

Confirraatur,  quia  licet  omnia  in  Deo  confir- 
sint  rcaliter  formaliter  idem  ;  nihilorainus  "''''"° 
virtualiter  plura  dilTerunt,  et  se  virtualiter 
excedunt  :  quo  pacto  intellectus  divinus 
attingens  verum  divinura  est  raetaphysice 
perfectior  divina  voluntate  attingente  divi- 
nura  bonum  :  .sed  fides  est  participatio  for- 
raalis  intellectus  divini  in  ordine  ad  verum 
divinum,  et  charitas  est  participatio  for- 
raalis  divina?  voluntatis  in  ordine  ad  divi- 
nura  bonuni  :  ergo  fides  metaphysice,  et 
simpliciter  loquendo  est  perfectior  chari- 
tate.  Patetconsequentia,  quia  participantia 
imitantur  conceptus  participatos. 

Kespondetur  a.^-gumento  omittendo  pra3-  Saiisfit 
missas,  et  distinguendo  primum  conse-  "e^"to. 
quens,  quod  si  intelligatur  facta  compara- 
tione  ut  sic  inter  verura  sub  ratione  veri, 
et  bonumsub  ratione  boni,  concedenda  est 
consoquentia;  negari  autem  debet,  si  com- 
paratio  fiat  inter  tale  vorum,  et  tale  bo- 
num  :  et  deinde  negamis  absolute  secun- 
dam  conseciuentiam ;  fatemur  onim  com- 
munem  conceptura  veri  in  esse  objecti  esse 
perfecliorem  simpliciter  conceptu  comrauni 
boni,  dum  nihil  aliud  exprimilur,  et  spe- 
cificare  alliorera  potentiam  :  ex  quo  solum 
sequitur,  quod  tale  verura  sit  perfeclius  tali 
bono  ex  parte  rationis  comraunis  veri.  Sed 


308 


DE  CIIAKITATK. 


quia  tale  bonum  raiionc  talitatis,  seu  dif- 
forentia»  potest  addere  perfoclionem,  qii.c 
iUuni  excessum  rosarcial,  et  snnpliciter 
superet;  proplerea  lieri  valet.  quod  lale 
bonum  sit  objectum  simpliciter  perfectius, 
quam  tale  verum.  Et  ita  contingit  facta 
comparalione  inter  verum,  quod  spccificat 
fidem;  el  bonum,  quod  specificat  volun- 
talem.  ul  supra  oslendimus.  Et  profeclo  si 
argumentum  convinceret,  eodem  modo 
probaret  quemlibet  liabitum  inlellectus 
excedere  simpliciter  omnes ,  et  singulos 
habitus  volunlatis  :  quod  quam  falsum  sit, 
constat  ex  diclis  a  nnmero  30. 
coiifir"'^  Ad  confirmalionom  respondctur,  fidcm 
nwtio.  solum  esse  participalionera  foruKileni  ina- 
da^quatam  el  impcrfcctam  divini  intcllcc- 
tus.  cinn  non  participet  conceplum  visionis 
Dei  in  seipso  ;  cliaritalem  aulem  esse  parti- 
cipationem  formalem  perfectam  in  linea 
amoris.  cum  ex  sua  ratione  non  excludat 
unionem  cum  Deo  viso,  et  possesso.  Lnde 
licet  cx  parle  generis,  aut  conccptus  com- 
munis  virtutis  supernaturalis  intellectiva} 
fides  excedat  charitatem  ;  hajc  tamen  ra- 
tionedifTerenlia?  excedit  simpliciter  illam, 
sicut  eliam  excedit  donum  sapientia^  perti- 
tinens  ad  lineam  intellectivam,  ut  supra 
vidimus  num.  31. 
argu-'  -^^-  -■^''guitur  tertio  ex  Herrera  ubi  su- 
iwntnm.  pra  :  nam  ideo  charitas  esset  fidesimplici- 
ter  perfeclior,  quia  illa  terminatur  ad 
Deum  in  seipso,  ha3C  vero  ad  Deum  prout 
in  nobis  :  sod  ha3c  ratio  est  nulla  :  ergo, 
etc.  frobatur  minor,  quia  donum  timoris 
terminatur  ad  divinam  excellcntiam  in  se, 
'■  '^'"'  ut  docet  D.  Thom.  3  fart.  quxst.  7,  artic. 
6,  donum  vero  sapientiaj  terminatur  ad 
Deum  prout  in  nobis ;  et  nihilominus  sa- 
pientiaj  donum  est  simpliciter  perfectius 
'■^''^  dono  timoris,  ut  traJit  idem  D.  Thoni  1, 
2,  9.  68,  art.  8.  Ergo  ex  eo,  quod  unus  ha- 
bitus  terminatur  ad  Deum  in  sc,  non  se- 
quiturquod  excedat  aliura  habitum  tcrmi- 
natum  ad  Deum  prout  in  nobis. 
riaifo'  Confirmatur  ex  eodem  Authore,  quia 
actus  fidei  influit  effective  in  actum  chari- 
tatis  :  ergo  est  perfectior  simpliciter,  quara 
ille,  ac  subinde  habitus  fidei  excedet  sira- 
pliciter  habitura  charitatis.  Ha?c  secunda 
consequentia  patet  ex  prima,  quaj  legitime 
infertur  ex  antecedenti ;  nam  supposito, 
quod  actus  fidei  influat  effective  in  actum 
charitatis,  nequit  non  ad  illum  concurrere 
per  modum  causffi  aequivoca^,  qua}  est  sim- 
pliciter  perfectior  eflectu.  Antecedens  au- 


tom  iirobalur,  qiiia  in  divinis  Spiritus 
saiuius,  qui  o.-t  torminus  amoris,  procedit 
aclivc  a  Nerbo,  quod  est  terminus  cogni- 
tionis  :  ergo  puiler  in  creatis  amor  debel 
esse  active  a  cognitione,  et  cons(>quenter 
actus  fidei  inlluet  active  in  amorem  cha- 
ritatis. 

Uespondetur  ad  argunionluin,  habercFii  satis 
pluics  dofoclus ;  nam  in  i)riinis  nos  non  ,S^. 
probamus  exce.ssum  cliarifatis  supra  fidem 
ex  00,  quod  illa  terminelur  ad  Dcum  in  sc, 
et  haDC  ad  Dcura  prout  in  nobis ;  supponi- 
mus  enim  utramque  specificari  imraediate 
a  Deo  in  seipso,  cum  utraque  sit  virtus 
theologica  ;  sed  ex  eo,  quod  charitas  nobi- 
liori  modo.  ot  pcrfcctiori  ratione  sub  qua 
Deura  attingit.  ul  supra  ostondiraus  «  num. 
28.  Dciiidc  dalo  hoc  defeclu,  et  negata  rai  - 
nori,  probatioillius  nihil  evincit ;  quoniam 
objeclura  specificativura  doni  timoris  non 
est  Deus  in  seipso,  scd  aliquid  crealum,  vi- 
dclicet  jjassiva  subjeclio  ad  Deura  ut  poten- 
tem  absolute  inlligcre  raalum,  ut  explicui- 
mus  tracl.  prxced.  ilispul.  1,  dub.  l.  Unde 
mirum  non  est,  ([uod  donura  sapienlis  sit 
perfoctius  dono  timoris  (quamvis  apud  D. 
Thom.  in  loco.  qucm  pra;dictus  Author  re-D-Tii'»- 
fcrt,  nihil  circa  hanc  coraparationem  re- 
periamus),  sed  inde  nullum  potest  trahi 
argumontum,  ut  probetur  excessus  fidei 
supra  charitatom. 

Adconfirmationem  negamiis  antecedens.occurn- 
Ad  cujus  probationem  neganda  est  conse-iir;„a°io- 
quentia;  nara  quod  in  divinis  Verbum  in-  "'• 
fluat  active  in  Spirilum  sanclum,  noii  pro- 
venit  ex  eo,  quod  generaliter  verbum  do- 
beat  sic  ad  amorem  comparari ;  sed  quia 
cum  de  ratione  verbi  in  communi  sit  con- 
currcro  ali([uo  modo  ad  araorem,  dc  ra- 
tione  verbi  perfeclissirai,  et  concurrentis 
per  raodum  actus  puri  est  pcfectissime, 
atque  ideo  active  iii  araorcm  influere,  ut 
diximus  tract.  fl,  disp.  14,  num.  24.  Verbo 
autera,  ac  cogaitioni  creata)  sulllcit  alius 
concurrcndi  modus,  nempe  iii  genere  cau- 
sffi  formalis  cxtrinsoCtD,  ([uatcnus  propo- 
nendo  bonum  traliunt  voluntatcm  ad  ejus 
amorem. 

Dato  autem,  quod  actus  fidei  concurreret 
aliquo  modo  active  ad  amorera  charitatis, 
inde  tam  ,';i  non  inferretur  excessus  sim- 
pliciter  :  l  i;n  quia  iste  ex  objecto  desu- 
mendus  est,  in  quo  charitas  supcreminet 
fidei.  Tum  ([iiia  charitas  non  supponit  per 
se  fidem,  sed  per  accidens,  videlicet  rationo 
status    iraporfecti;    secundum    es.sentiam 

enim 


DISP.  VII.  DUB.  II. 


309 


enim  accepta  non  dependet  a  fide,  sed  po- 
test  dirigi  alio  lumine  perfectiori,  ut  in  pa- 
tria  contingit. 

^argu"'"     "lO-  Arguitur  quarto  :  nam  actus  fidei  est 

mentuni.gimpiiciier  perfectior  actu  chiiritatis  :  ergo 
idem  dicendum  est  de  habitibus.  Conse- 
quentia  patet.  et  antecedens  probatur  : 
nam  ita  se  habet  amor  supernaturalis  Dei 
adcognitionem  Dei  supernaturalem,  sicut 
naturalis  Dei  amor  ad  naturalem  Dei  cog- 
nitionem  :  sed  hacc  est  simpliciter  perfec- 
tior,  quam  ille  :  ergo  supernaturalis  Dei 
amor,  qui  est  actus  charitatis,  excedit  sim- 
pliciter  supernaturalem  Dei  cognitionem, 
quaG  est  actus  fidei.  Suadetur  minor,  quia 
beatitudo  naturalis  consistit  formaliter  in 

Anstot.  nobilissima  operatione,  ut  docet  Aristot. 
lib.  10  Eihic.  cap.  7,  atqui  consistit  for- 
maliter  non  in  amore  Doi  naturali,  sed  in 
naturali  cognilione,  ut  statuimus  tract.  9, 
disput.  6,  dub.  2,  concl.  I .  Ergo  naturalis  Dei 
cognitio  est  simpliciter  perfectior,  quam 
naturalis  Dei  amor. 

Soiuiio  Respondetur  negando  antccedens,  ad  cu- 
jus  probationem  negamus  majorem,  vel 
ea,  et  minori  omissis,  negamus  consequen- 
tiam.  Ratio  autem  disparitatis  est ;  quo- 
niam  amor  charitatis  amat  Deum  perfecte 
secundum  modum,  quem  habet  in  se;  sed 
fides  credit  plusquam  cognoscit,  sive  in 
speciebus  apparet;  et  propferea  actus  cha- 
ritatis  excedit  simpliciter  actum  fidei  in 
modo  attiiigendi  Deum,  at^iue  ideo  evadit 
simpliciter  perfeclior.  Ca^terum  haec  inae- 
qualitas  non  reperitur  inter  amorem,  et 
cognitionem  Dei  naturalis,  quia  naturalis 
Dei  amor  commensuratur  naturali  Dei 
cognitioni ;  non  enim  amat  Deum  secun- 
dum  illum  modum,  quem  habet  in  se,  et 
sola  fide  proponi  potest  in  via,  sed  secun- 
dum  quod  cognoscitur  esse  principium,  et 
finis  creaturarum,  et  quatenus  in  illis  re- 
lucet.  Unde  cum  in  hoc  sint  aequales,  et 
aliunde  ratio  veri,  sub  qua  tendit  cognitio, 
sit  perfectior  quam  ratio  boni,  sub  qua 
tenditamor;  propterea  naturalis  Dei  cogni- 
tio  excedit  simpliciler  naturalem  Dei  amo- 
rem.  Ilaiic  didorenliam  assignavimus  loco 
in  argumento  relato,  nuin.  '.U,  ibique  ali- 
quas  contra  illam  objectiones  diluimus, 
quam  pruindo  iiic  fusius  non  expendimus, 
sed  ad  eum  locum  Lectorem  remittimus. 
41,  Ex  dictis  sequitur  primo,  chanitatem 
esse  simpliciier  perfecliorem  omnibus  vir- 
tutibus  hujus  status.  IIoc  consectarium  do- 
"■  cet  D.  Th.  locis  jam  relatis,  cui  subscribunt 


communiter  Theologi.  Et  facile  constat  ex 
hactcnus  dictis,  quoniam  virtutes  Theolo- 
gicas  sunt  simpliciter  perfectiores  aliis  vir- 
tutibus,  et  habitibus,  ut  docet  D.  Th.  1,2,^-  '^"'*' 
q.  68,  art.  8,  et  satis  liquet  ex  eminentia 
objecti,  quod  attingunt  :  sed  charitas  esX 
simpliciter  perfectior  omnibus  virtutibus 
Theologicis  hujus  status  :  ergo  exceditsim- 
pliciter  omnes  hujus  status  virtutes.  Pro- 
batur  minor,quia  tres  tantum  sunt  virtutes 
Theologicffl,  nempe  fides,  spes,  et  charitas  ; 
*d  haec  est  simpliciter  perfectior,  quam 
fides,  ut  constat  ex  dictis  in  hoc  dubio ;  et 
fides  est  simpliciter  perfectior,  quam  spes, 
ut  ostendimus  tractalu  prxcedenii,  disp.  2, 
dub.  2.  Ergo  de  primo  ad  ultimum  charitas 
est  perfectior  simpliciter  omnibus  theolo- 
gicis  virtulibus. 

Infertur  secundo,  charitatem  non  exce- 
dere  simpliciter  habitum  luminis  gloria?, 
sed  e  contra  istum  esse  simpliciter  perfec- 
tiorem  habitu  charitatis.  Hoc  coroUarium 
continet  doctrinam  omnino  communem 
inter  discipulos  D.  Thom.  et  ostenditur 
breviter  ex  dictis  :  nam  quod  charitas  sit 
perfectior  simpliciter  quam  fides,  non  pro- 
venil  ex  conceptu  communi  habitus  affec- 
tivi,  cum  potius  ex  hac  parte  debeat  ei  ce- 
dere  ;  sed  provenit  ex  modo  speciali,  quo 
perfectius  attingit  objectum  :  atqui  lumen 
gloria^  in  modo  altingendi  Deum  non  est 
inferius  charitate,  cum  attingat  ipsum  in 
seipso,  et  per  seipsum  :  ergo  prasdictum 
lumen  non  est  imperfectius  charitate,  sed 
potius  illam  simpliciter  excedit,  eo  modo 
quo  habitus  intellectivi,  casteris  paribus, 
excedunt  habitus  afiectivos. 

Contra  hoc  ultimum  consectarium  plura 
solent  opponere  Scotista^,  censentes  volun- 
tatem  esseperfectiorem  intellectu,  et  amo- 
rem  charitalis  visione  beatifica.  Sed  eis  oc- 
currunt  Thomisla;  in  tract.  dc  Bealitud.  et 
N.  Complut.  in  lib.de  Anirna,disp.  21, quxst.  n.  Cora. 
ult.  ad  quos  Lectorem  remittimus,  ne  in 
re  a  pra^senti  instituto  aliena  plus  quam 
par  est  iramoremur. 

DUBIUM  III. 

An,  et  quomodo  chariias  sit  forma  cxte- 
rarum  virtutum. 

Theologi  considerantes  maximam  chari- 
tatis  perfectionem,  quam  dubiis  pra^ceden- 
tibus  exposuimus,  nihil  frequentius  repe- 
tunt,  quam  charitatem  esse  formam  virtu- 


:iio 


DK  CHAIMrArK. 


Luiiier  tum  ;  quod  lanion  irridont  I.uthorus  in 
MoUmc!  responsione  ad  bulliun  1  eonis  X.  Piiilippus 
Molanctlion  in  locis  ciininiunibus.  tii.  i/c 
Fi</c'  et  o]H-iibti,s,  et  alii  I.ulliorani.  Uursus 
ipsi  Tlieulogi  Calholici  varieexplicaiit,  qua- 
liler  cliaritas  alias  virtules  iniorinet.  I Hde 
oporlt'l  primum  illud  firmare.  el  deindo 
convenientiorem  dicendi  moduni  eligoro, 
qua?  in  hoc  dubio  pr.eslare  curabimus. 

§  1. 

Slaluitur  communis   Tlicolotprum  asscrlio. 


Prinia 
roiiclu- 


Magi-it. 


Scouis. 
Duraiid. 
Alexan. 


Ad 
Colos.  3, 

Ad 
Eplics.3. 
D.  GrCK 

D.  Bern 


D.  Chrv. 

SOSL 

D.  Amb 
D.  Aug. 


4  2.  Dicondum  est  primo,  charitatem  esse 
formam  virtulum.  Hanc  conclusionem  do- 
cuit  Magisler  in  3,  tlisl.  "23,  cui  uuanimiler 
subscripsorunt  omnes  Scholastici,  ex  qui- 
bus  solum  graviores  releremus,  D.  Tliom. 
iljiilem.  (juxst.  3.  arl.  I,  qa.vsliunc.  I,  D. 
Bonavent.  art.  2,  quaisf.  .%,  et  dist.  26,  art. 
I,  quTst.  6,  ubi  Scotus  qucTSt.  unica,  art.  4, 
Durand.  distinct.  23,  quxst.  8,  Alexandcr 
3  j>art.  quxsf.  04,  7ncmbro  3,  et  alii.  Idem 
docuit  D.  Thom.  in  pr;rs.  art.  H,  quem  se- 
quuntur  omnes  Theologi.  Kt  quamvis  lioc 
epithetum  nonreperiatur  formaliter  in  sa- 
cris  Litteris,  el  forsan  neque  in  Doctoribus 
antiquioribus  ;  reperiuntur  tamen  alia  , 
quaj  idem  ffiquivalenter  significant  :  nam 
ad  Coloss.  3,  vocatur  charitas  vinculu7n 
pi.'rfectionis  :  et  ad  Ephcs.  3,  appellatur 
fundamentum,  et  radix.  Et  D.  Gregor.  3 
parl.  Pasloral.  admonil.  10,  illam  vocat 
malrem  virlulum.  D.  Kernard.  serm.  2,  de 
Resurrect.  dicit  esse  animam,  et  vitam  fidei. 
Similibusque  elogiis  utuntur  D.  Chrysost. 
hom.-i~,in  Mallh.  D.  Ambros.  orat.  2,  ante 
Miisam,  D.  .August.  ser^n.  18,  et  50,  et  53, 
de  verbis  Domini,  et  serm.  39,  et  44,  de  tem- 
pore,  et  alii  I'atres  communiter.  Lnde  non 
immerito  potuerunt  Scholaslici,  quidquid 
hajretici  ogganniant,  omnes  illas  commen- 
dationes  unica  voce  simpliciori  (qualem 
disputationes  poscunt)  comprehendere  ap- 
pellando  charitatem  formain  virtntwn. 

Probatur  ratione  rquoniam  charitas  res- 
pectu  ca?terarum  virlutum  habet  id,  quod 
est  proprium  form;c  :  ergo  est,  et  merito 
appellatur  forma  virtutum.  Consequentia 
palet,  et  antecedens  ostenditur  ;  nam  pro- 
prium  est  forma)  dare  esse,  perfectionem, 
et  valorem  ;  hajc  quippe  non  desumuntur 
ab  eo,  quod  habet  ralionem  materia,',  sed 
ab  eo,  quod  habet  rationem  formaD,  ut  iu- 
ductive  potest  ostendi  in  naturalibus  :  alqui 


charitasdal  ossc,  porfeclionom,  ef  va'orem 
aliis  virlutibus  :  ergo  chant.is  re.«;peclu 
virlutum  iMhel  id  quod  o.<t  projjrium  for- 
ma?.  rrobatur  miiuir  tum  ex  leslimoniis 
proxiine  relali.<,  liim  luculenlius  ex  Apost. 
1.  (/./  Cnrinlh.  \:<,  ubi  (lepeivleiiliam  'i'ia- (-,5;  *|3 
runi  virlulum  a  charilale  l.is  verbis  exag- 
gerat  :  «  .M  linguis  hominum  Io(|uar,  et 
«  Angelorum.  charilalem  autem  non  ha- 
«  heam,  fiictus  sum  velut  a^s  soiians,  aul 
«  cymbalum  linniens.  Kt  si  habuoro  pro- 
«  plieiiam.  el  iiovcro  mysieria  oinnia,  et 
«  oinneni  s;ii'nliam  ;  el  si  habuero  omiiem 
«  fidem,  ila  ul  monlcs  Iransferam,  cliaii- 
M  tatem  auiem  i:on  habuero,  nihil  sum.  Et 
«  si  dislribuero  in  cibos  pauperum  omnes 
tt  facultates  meas  ;  el  si  Iradidero  corpus 
«  meum,  ita  iit  ardeam,  charitatem  autem 
«  noii  habuero,  nihil  niilii  pioilest.  Chari- 
«  tas  piitiens  est,  benigna  est  :  charilas 
«  non  a^mulatur,  non  iigil  perperam,  non 
«  inflatur,  non  est  ambiliosa,  non  quirrit 
«  quiG  soa  sunt,  non  irritatur,  non  cogi- 
«  tat  maluui,  noii  gaudet  super  iniquitate, 
«  congaudet  autem  veritati  :  omnia  suf- 
«  forl.  omiiia  credit.  omnia  sperat,  omnia 
«  sustinet.  Charitas  nuiniuam  excidil,etc.» 
Cuibus  aperto  docet  ca^terarum  virtutum 
opera  sine  charilate  nihil  esse,  nihil  pro- 
desse  ;  ipsam  aulem  omnium  virtutum 
frucfus  germinare,  et  cunctis  vitam,  et 
perfeclionem  afferre. 

Confirmatur  :  namillud  lialjet  rationem  Confir- 
forma}  resjjectu  viitutum.quod  illas  consli-  '"^"°" 
tuit  in  staiu  viitulis  :  sed  charitas  alias 
virtutes  in  stalu  virtutis  constiluit  :  ergo 
est  forma  virtutum.  Major  constat,  quia 
proprium  formas  est  conslituere,  et  dare 
esse.  i^.Iinor  eliam  liquet  tum  ex  dictis  dub. 
1,  ('/  dnb.  2,'  i:  1,  tum  otiam  hrevi  ratione  : 
quoniam  virlules  constituuntur  in  statu 
virtutis  per  hoc,  quod  attingiint  saltem  ha- 
bitualiter  Doum  ultinium  finem,  a  quo  est 
omnis  perfectio  :  sed  id  participant  a  cha- 
ritate,  qu;c  Deum  ultimum  finem  vindicat 
sibi  speci  ile  objeclum  :  ergo  ciiaritas  om- 
nes  alias  virtules  constituit  in  slafu  virlu- 
tis.  'Juod  magis  ex  dicendis  constabit. 

43.  Sed  in  explicando  modum,  quo  cha-Divcr?ai 
ritas  alias  virtutes  format,  aut  informat,  "^lol;;"' 
variant  Doctores  supra  relati.    Ex  quibus  exposi- 

,      ,.  n  ^  uoucs. 

unum,  aut  alterum  referemus,  ut  ex  eorum 
insullicientia,  et  impugnatione  aperiatur 
via  ad  eligendum  veriorem.  omnes  autem 
I  merito  conveniunt  in  eo,  quod  charitas  non 
dicitur  forma  virtutum,  quia  por  semelip- 

sam 


DISF.  VII,  DUB  III. 


311 


sam  illas  informet,  vel  quia  sit  causa  for- 
malis  extrinseca,  per  ordinem  ad  quam 
specificentur.  Nam  certum  est,  charitatem 
non  recipi  in  aliis  virtutibus,  pra^sertim  si 
resideant  in  distincta  potentia;  et  virtutes 
specificari  non  quidem  a  charitate,  sed  ab 
objectis  adffiquatis,  quaj  per  se  primo  res- 
piciunt,  ut  de  fide,  et  spe  constat  ex  dictis 
in  duobus  Tractatibus  praccedenlibus. 

d^cendf      Quidam  ergo  dicunt,  charitatem  esse  for- 

modus.  mam  virtutum.  quia  dat  illis  esse  merito- 
rias,  sive  (et  in  idem  redit)  esse  principium 
actuum,  quibus  meremur  vitam  a^ternam. 

^  Th\  Cui  sententiae  favet  D.  Th.  in  q.  de  char.art. 
3,  in  resp.  ad  I  et  9. 

Sed  licet  hic  dicendi  modus  verum  assu- 
mat,  ut  constat  ex  dictis  tract.  16,  disp.  4, 
dxib.  I,  minus  sufiicienter  rem  declarat ; 
quoniam  virtutes  existentes  in  animabus 
sanctis  post  hanc  vitam  vere  formantur,  et 
informantur  per  charitatem;  et  tamen  post 
hanc  vitam  non  sunt  principium  actus  me- 
ritorii;  siquidem  meritum  secundum  pra^- 
sentem  providentiam  restringitur  ad  sta- 
tum  unionis  anima^  ad  corpus  mortale  : 
ergo  informatio  ha^c  insufTicienter  exponi- 
tur  per  hoc,  quod  virtutes  habeant  a  cha- 
ritate  esse  principium  operis  meritorii. 

■^''aseii-  Alii  dicunt,  charitatem  esse  formam  vir- 
tutum,  quia  ca^terac  virtutes  illam  imitan- 
tur  tanquam  exemplar.  Quod  placuit  D. 

D.  Tho  'fhom.  q.  14,  de  verit.  art.  5  ad  3,  ubi  ait  : 
»  Dicendum  quod  modus,  quo  charitas  di- 
«  citur  forma  virtutum,  appropinquat  ad 
«  modum  illum,  quo  exemplar  formam 
«  dicimus;  quia  id  quod  est  perfectionis  in 
'<  fide,  a  charitate  deducitur,  ita  quod  cha- 
«  ritas  habeat  illud  essentialiter,  fides  vero, 
«  et  ca^tera)  virtutes  participative.  »  Et  si~ 
railia  habet  in  3,  dist.  27,  q.  2,  artic.  4, 
quxstiunc.  3. 

fsed  hunc  dicendi  modum  corrigere  vide- 

D.  ihi).  tur  D.  Thom.m  prws.  art.  3  ad  1,  ubi  ait  : 
(f  Dicendum  quod  charitas  dicitur  esse  for- 
«  maaliarum  virtutum,  nonquidemexem- 
«  plariter,  aut  essentialiler,  sed  magis  ef- 
«  fectivo,  etc.  »  Et  merito,  quia  exemplar 
proprie  dictum  est  illud,  ad  cujus  simililu- 
dinem  aliquid  fit  ;  cxierai  autem  virtutes, 
et  pra>cipue  intellectuales,  non  fiunt  ad  ins- 
tar  charilatis,  sed  habent  rationes  longe 
diversas,  ut  ex  se  liquet;  unde  nequeunt 
dici  informata!  charitato,  quia  ista  sit  illa- 
D.  Tho.  rum  cxemplar.  Nec  I).  Thom.  id  inlendit 
locis  cilatis,  sed  solum,  quod  aliai  virtules 
ut  charilate   formataj  illam  imitentur  in 


modo  operandi,  quatenus  charitas  ex  pro- 
pria  ratione  attingit  Deum  finem  ultimum, 
et  alia^  virtutes  ex  ejus  formatione  tendunt 
in  eundum  finem  modo  infra  declarando. 

44.  Verus  ergo  dicendi  modus  est  ille,  Legiii- 
quem   proponit  D.  Thom.  in  jyrses.  nempepiiclitio". 
charitatem  dici  formam  virtutum  ex  eo,  ^-  '^'"'- 
quod  ca3tera3  virtutes  ex  motione,  et  im- 
perio  charitalis  tendunt  in  Deum  ultimum 
finem,  et  participant  ordinem  ad  illum  : 

hic  autem  ordo  habet  rationem  forma^  res- 
pectu  virtutum,  et  operationum  ab  eis  pro- 
cedentium,  quia  illas  complet,  actuat,  et 
perficit  ultimo  complemento  in  linea  mo- 
ris,  ex  quo  liabent  et  esse  in  statu  virtutis, 
et  esse  (suppositis  aliis  conditionibus)  me- 
riforias.  Quod  autem  id  participent  a  cha- 
ritate,  liquet ;  nam  omne,  quod  est  tale  per 
participationem,  habetesse  tale  per  depen- 
dentiam  ab  eo,  cui  talis  ratio  convenit  es- 
sentialiter  :  cffltera)  autem  virtutes  solum 
habent  secundum  participationem  quan- 
dam  respicere  Deum  ultimum  finem,  cum 
ex  se  respiciant  objecta  inferiora  :  churitas 
vero  secundum  suam  essentiam,et  speciem 
illum  respicit  tanquam  objectum  proprium, 
et  sui  specificativum  :  ergo  ordo  ad  Deum 
ultimum  finem  repertus  in  aliis  virtutibus, 
et  in  earum  operibus,  derivatur  ex  chari- 
ritate.  Qua^  proinde  merito  appellatur  for- 
ma  virtutum. 

45.  Nec  refert,  si  contra  hanc  doctrinam  objec- 
objicias  :  nam  esse  formam  omnium  vir-     "°- 
tutum  est  proprium  charitatis  :  sed  ordi- 
nare  actus  aliarum  virtutum  ad  suum  finem 

non  est  proprium  charitatis  :  ergo  charita- 
tem  esse  formam  virtutum,  non  recle  ex- 
plicatur  per  hoc,  quod  earum  actus  ordinet 
ad  suum  finem.  Probafur  minor,  quia  ac- 
tus  femperantia),  v.  g.  aut  fortitudinis,  pos- 
sunt  fieri  ex  fme  pcenitentia^,  ut  si  quis  per 
ea  opera  intendat  satisfacere  pro  peccatis, 
in  quo  eventu  pcenitentia  ordinat  aclus 
aliarum  virtutum  ad  suum  finem.  Quod 
magis  apparet  in  virtutibus  religioiiis,  et 
justiti;c  legalis;  quia  nullum  cst  opus,  quod 
non  possit  fieri  ex  motivo  boni  communis, 
quod  rospicit  illa  justitia;;  vel  ex  motivo 
cultus  divini,  quem  respicit  religio.  Ergo 
ordinaro  actus  aliarum  virlutum  ad  suum 
finem  non  est  proprium  charitatis. 

Confirmalur  :  nam   si   charitas  dicitur  (^.„„(1,.. 
forma  religionis,  quia  ordinat  ojus  actum  matio. 
ad  Doum  ultimum  finem,  qui  est  charilalis 
objcctum,  eadem  ralione  religio  appellabi- 
tur  forma  charitalis,  cum  possit  liujus  ac 


312 


DK  CIIAKITATK 


tuni  ordinaro  ad  Doi  culluni,  qui  ost  ol'joc- 

^^^^^1  tuni  relifiionis. 

objeclio-  Kospondetur  objoctioni,  quod  ordinaro 
"'•  nctus  aliarum  virtuluni  ad  finom  proprium 
virtutis  imporantis  aliler  convonit  chari- 
tati.  ot  alitor  c.otoris  virlutibus.  Nam  clia- 
ritati  convonit  per  se  tam  ox  parlo  sua, 
quam  ox  parto  aclus  ordinati.  Ex  parte 
quidomsua  :  nam  cum  haboat  pro  objecto 
ullimum  fincm,  debetesse  primum  movons 
in  ordine  ad  illum,  eo  quod  qualis  est  ordo 
finium.  talis  ost  ordo  agentium,  et  movon- 
tium  :  qua  eliam  rationc  perlinoi  ad  volun- 
tatom  movcre  omnes  alias  potcntias  quoad 
excrcitium,  ut  explicuimus  tract.  10,  disp. 
2,  a  n.  ,").  Kx  parte  cliam  aclus  impcrati, 
siveordinati  ;  nam  cum  ejus  objeclum  de- 
beat  csse  non  quidem  finis  ultimus,  sed  in- 
termedius;  ct  iste  dicatur  talis  pcr  ordincm 
ad  ullcriorem  fincm,  per  sc  coiivenit  acli- 
bus  aliarum  virtulum,  quod  ex  cliaritale 
ad  fincm  ultimum  ordinentur.  Lndo  licet 
talis  ordo  sit  extra  spccicm  prasdictorum 
actuum  ,  quaj  ex  eorum  objecto,  et  fine 
proximo  desumitur;  nihilominus  non  con- 
venit  eis  omnino  per  accidens,  scd  per  se, 
et  valde  connaturaliter  intra  suum  ordi- 
nem.  Ilacc  autem  non  verificantur  in  acli- 
bus  imperantibus,  ct  imperatis  aliarum 
virtulum,  comparatis  intcr  se ;  nam  acti- 
bus  religionis  prorsus  accidit,  quod  ordi- 
nentur  ad  objectum  poinitentia!,  et  sic  de 
aliis;  et  justitia  lcgalis  non  imperat,  sal- 
tem  per  se,  omnes  actus,  sed  eos  solum 
qui  debcntur.  Unde  ordinare  pef  sc  omnes 
actus  ad  proprium  imperantis  objcctum 
ita  est  proprium  charitalis,  ut  nulli  alteri 
virtuti  conveniat. 

Addimus,  quod  licet  alia;  virtutes  ordi- 
nent  ad  suum  finem  actus  aliarum  virtu- 
tum,  nihilominus  eos  non  ordinant  secun- 
dum  omnem  rationem  in  eis  repertam.scd 
solum  secundum  eam  specialcm  rationem, 
secundum  quam  ad  finem  imperantis  con- 
ducunt.  Verbi  causa,  pcenitentia  ordinat 
quidem  actus  temperantiffi,  ct  fortitudinis 
ad  suum  fincm  sccundum  quod  satisfactorii 
sunt,  quo  pacto  conducunt  ad  ejus  specia- 
lem  finem,  qui  est  satisfacere  pro  pcccato  ; 
sed  non  impcrat  eossccundum  alias  ratio- 
nes,  qua»  satisfactionem  non  cxj)licant. 
Charitas  aulem  ordinat  ad  suum  finem  ac- 
tus  aliarum  virtutum  secundum  omnem 
rationem  in  eis  reperfam,  quia  omnis  ta- 
lis  ratio  est  referibilis  in  Dcum  ultimum 
finem,  quem  respicit  ut  objectum  speciale. 


Ad  confirmationom  ncganuis  sequelam,  occurri- 
quia  nec  rcligio,  nccalia  virlus  sccundum  '"irma'-* 
sibi  propria  considerata,  polest  propric  lo-  'iuiii 
quondo  ordinare  aclus  charilalis  ad  objec- 
tum  virlulis  inipcranlis.  Nam  actus  chari- 
tatiscst  amor  ullinii  finis.etaclus  aliarum 
virlulum  sunl  nllingoiili;c.  sivo  elecliones 
modiorum  ;  anioraiitcm  finis  non  ordina- 
tur  ad  modin  laiuiuam  ad  fincm  cujus  gra- 
tia,  scd  potius  econtra  media,  et  eorum 
amor  sunt  propler  finem,  et  oriuntur  ex 
cjus  amore.  D'i\imus  secuiulum  sihi  ])r(i})ria, 
et  proprie  loqucndo,  quia  si  loquamur  de 
virtutibus  ut  motis,  et  imperatis  a  chari- 
tale,  possunt  aclum  charitatis  inipcrare, 
quatcnus  ab  ca  movenlur,  ut  imperent  ejus 
acfum,  ordinando  illum  ad  ipsarum  objecta 
fanquam  ad  fincm  effectum,  sicut  merita 
Chrisli  Domini  ordinanfur  ad  noslram  sa- 
lutcm.  Sed  hoc  non  est  imperare  propric, 
aut  r.r /)ro;)r//.v;  sed  movcri  ex  pra?suppo- 
silo  amore  charifalis,  quio  supra  seipsam 
reilecfilur,  ef  mediis  acfibus  aliarum  vir- 
fufum  imperat  sibi,  ut  sic  loquamur,  no- 
vum  exercifium  :  quemadmodum  volunfas 
solcf  movere  intellecfum,  ut  imporct  no- 
vum  acfum  volunfafis,  ubi  fofa  eiricacia  ul- 
fimafe  ad  voluntatem  rcducitur. 

4G.  Exqua  doctrina  obifcr  inferfur,  quod  pp|,^||g_ 
licef  lumcn  gloria),  ef  fidcs,  ct  spes  theolo-  lium. 
gica  attinganf  immediafe  Deum  in  seipso; 
nihilominus  habcnf  a  charitafe  formatio- 
ncm,  et  consummatum  statum  virtulis. 
Quoniam  pra;dicfi  habifus  non  respiciunt 
Deum  sub  ralione  finis  ;  scd  fidcs,  ct  lumcn 
atfingunf  illum  sub  ratione  vcri  cum  difCc- 
renfiaclari,  cl  obscuri;  spcs  autem  respi- 
cit  illum  uf  bonum  proprium  arduum,  ut 
suis  locis  explicuimus:  unde  non  ex  se,  sed 
a  charitate  habcnt  ordinari  in  Deum  sub 
rafione  ultimi  finis.  Ef  propferea  dixit  D. 
Thom.  q.  28,  dc  verit.  art.  4  ad(S,  quodp  ,^y\o. 
u  licef  crederc  Deo,  vel  Deum  pcssif  esse 
«  sine  jusfitia,  tamen  credere  in  Deum, 
«  quod  csf  actus  fidei  formata^,  sine  gratia, 
«  vel  jusfitia  esse  non  pofesf ;  «  afque 
ideo  sine  charitalc,  pcr  quam  grafia  sicut 
per  virfufem  proximam  habcf  ordinare  in 
finem. 

47.  8edobjicies:  nam  hicordo,  perquem  objec- 
charitas  dicifur  formare  alias  virfufes,  ef  ""• 
earum  operaiioncs,  vcl  est  aliquid  reale 
intrinsecum  superaddifum  earum  enfitati- 
bus,  vel  est  pura  denominatio  extrinseca, 
auf  ens  rafionis?  Si  dicafur  hoc  ultimum, 
sequifur  charifalem  improprie  appellari 
virtutum 


DISP.  VII,  DUB.  III. 


313 


Becunda 
con- 
clnsio 

abjectio- 

ni 
satis- 

faciens. 


B.  Alb. 
iEgidi. 
Cajetan. 
M.Herr. 
Ferre. 
Joan. 
1  S  Tlio. 


Proba- 
turex 
D.  Tho. 


virtutum  formam.  Primum  autem  dici  non 
valet :  tum  quia  charitatis  operatio  est  ac- 
tus  immanens,  et  sic  nequit  aliquid  efficere 
in  aliis  potentiis,  ut  sunt  intellectus,  et  ap- 
petitus  sensitivus,  in  quibus  resident  plures 
virtutes.  Tum  quia  earum  actus  sine  uUa 
variationeintrinseca  potest  referri  in  ulti- 
mumfinem,  utsi  homo  eIeemosynam,quam 
prius  inDeum  non  referebat,posteaordinet 
ad  illum. 

Haec  objectio  poscit,  ut  explicemus,  per 
quid  charitas  formet  alias  virtutes,  quae  est 
secunda  pars  hujus  dubii. 

§11. 

Alia  conclusio  pro  perfecta  dubii 
resolutione. 

48.  Dicendum  est  secundo,  virtutes,  et 
earum  actus  formari  per  aliquid  reale  in- 
trinsecum  derivatum  ex  charitate.  Ha^c  con- 
clusio  est  omnino  consona  his,  qua^  dixi- 
mus  in  tract.  de  Merito,  disp.  4,  dub.  1, 
illamque  tuentur  B.  Albertus  in  3,  dist.  27, 
art.  3,  yEgidius  quodlib.  6,  (j.  3,  Cajet.  in 
hoc  art.  8,  ut  satis  se  explicat  illis  verbis  : 
«  Non  solum  charitas  informat  efiective, 
«  quia  imperat,  et  ordinat ;  hoc  enim  com- 
«  mune  est  omni  imperanti,  et  ordinanti; 
«  sed  quia  participatio  passiva  imperii,  et 
«  ordinationis  sua?  est  velut  forma  consti- 
«  tuens  actus  alios  in  esse  virtuoso  simpli- 
«  citer.  »  M.  Herrera  in  MS.  ad  art.  8, 
concl.  4,  et  5,  Ferre  qiixst.  1 1,  §  3,  Joan.  a 
S.  Thom.  in  lib.  de  anima,  q.  22,  art.  6,  et 
alii. 

Probatur  primo  ex  D.  Thom.  qui  hanc 
assertionem  satis  aperte  docet  tum  in  hoc 
arlic.  inresp.  ad  I,  ubi  docuit  charitatem 
nondici  formam  virtutum  exemplariter,aut 
essentialiter,  sed  macjis  effective,  in  quantum 
scilicet  omnibus  formam  imponit  secundum 
modum  prwdictum .  Non  posset  autem  cha- 
ritas  formare  effective  virtutes,  neque  illis 
imponere  formam,  nisi  aliquid  a  charitate 
descenderet,  quod  virtutes,  ct  earum  actus 
afficeret.  Tum  in  q.  4,  de  verit.  artic  6,  in 
respons.  ad  9,  ubi  ait :  «  Quando  superior 
«  vis  perfecta  est,  ex  ejus  perfectione  re- 
«  linquitur  aliqua  perfectio  in  inferiori,  et 
«  sic  cum  charitas  est  in  voluntate,  ejus 
«  perfeclio  aliquo  modo  redundat  in  intel- 
«  lectu,  et  sic  charitas  non  solum  actum  fi- 
u  dei,  sed  ipsam  fidem  informat.  »  Ubi 
palam  docet  aliquid  ex  voluntate  perfecta 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XJI. 


per  charitatem  derivari  ad  fidem,  et  ejus 
actum  ;  eademque  ratio  est  de  aliis  virtuti- 
bus.  Tum  in  lib.  3  Se)d.  dist.  27,  q.  2,  art. 
4,  quxstiunc.  3,  in  corp.  et  in  solut.  ar(ju- 
mentorum,  cujus  verba  infra  referemus. 

49.  Probatur  assertio  quoad  utramque  Funda- 
partem  ratione  desumpta  ex  D.  Thom.  os-d.  tiio! 
tendendo  unam  ab  alia;  quoniam  formatio 
actus  virtutis  inferioris  pcr  charitatem  im- 
portataliquid  reale  inlriusecum  derivatum 
ex  charitate :  ergo  idem  proportionabiliter 
importat  formatio  habitus  virtutis  inferio- 
ris  per  charitatem.  Probatur  antecedens, 
quia  formatio  actus  virtutis  per  charitatem 
consistit  in  eo,  quod  ordinetur,  sive  refe- 
ratur  non  solum  ad  finem  proximum  pro- 
prium  virtutis,  a  qua  elicitur;  sed  etiam 
ad  finem  ultimum  proprium  charitatis,  a 
qua  imperatur  :  s^d  liic  ordo,  sive  habitado 
actus  virtutis  inferioris  ad  finem  ultimum 
est  aliquid  intrinsecum  derii-atum  a  chari- 
tate:  ergo  formatio  actus  virtutis  inferioris 
per  charitatem  importat  aliquid  inlrinse- 
cum  derivatum  a  charitate.  ?Jajor  constat 
ex  dictis  §  prxced.  Consequentia  est  legi- 
tima,  et  minor  suadetur  :  tum  quia  cum 
aliquis  actus  attingit  aliquem  finem,  ne- 
quit  non  dicere  verum  ordinem,  sive  habi- 
tudinem  realem  ad  talem  finem  :  ergo 
quando  actus  virtutis  inferioris  ordinatur 
ad  finem  charitatis,  illumque  attingit,  ne- 
quit  non  importaro  verum  ordinem,  et 
realem  habitudinem  ad  talem  finem  :  cum- 
que  hujusmodi  ordo  non  conveniat  actui 
virtutis  inferioris  ex  propria  ratione,  sive 
ex  parte  virtutis  proxima?  a  qua  elicitur, 
opus  est,  quod  illum  participet  ex  influxu 
charitatis,  cui  per  se  convenit  illum  finem 
attingere.Tum  etiam,  quia  actus,  et  efiectus 
sortiuntur  divorsam  modificationemsecun- 
dum  finem  ad  quem  ordinantur  ex  motione 
agentis  infendentis  talem  finem ;  et  prop- 
terea  scissio  ligni  ad  a^dificandam  domum, 
diversam  modificationem  importat,  ac  scis- 
sio  ligni  ad  comburendum  :  orgo  cum  actus 
virtutisinferioris  ex  inclinationc  cliaritatis 
ordinatur  ad  ejus  fincm,  eo  ipso  consequi- 
tur  aliquam  modificationem  intrinsecam 
derivatam  a  charitate.  Tum  dcnique,  quia 
actus  virtutis  inferioris  ratione  ordinis  ad 
Deum  ultimum  finemconsequitur  valorem 
ada^quatum  ad  morendum  vitain  aDlcrnam 
decondigno,  ut  ostendiinus  tracl.  10,  disp. 
■\,dub. .').  Sed  hic  valor  non  est  ens  rationis, 
nec  donominatio  extrinseca,  sed  aliquod 
prasdicatum  rcale :  ergo  ordo,  quem  actus 
21 


:^ii 


DK  tllAKirATK. 


virtutis;  inforloris  liabtt  cx  niotiono  chnri- 
latis  ad  ojus  linom,  ost  aliquid  roale  :  cuni- 
quo  lalis  ordo  no;i  portinoat  ad  spcciom 
pncdioti  actus.  soquitur  esse  nliquid  sibi 
intrin^oco  suporadditum. 

Adde  liborliiloni,  sive  habitudinem  ac- 
l.nuu  nostroruni  ad  principium  indiderons 
non  osse  ons  rationis.  aut  donominationem 
oxtrinsocam.  sod  osse  aliquid  roalo  inlrin- 
secum  supei.idditum  acluum  entilati,  ut 
ostendimus  Iract.  10,  disp.  2,  liuh.  4,  et 
moralitatem,  sive  ordinem  noslrorum  ac- 
tuum  ad  objoclnm  ut  subjoclum  rogulis  ra- 
tionis  non  osjc  ons  rationis.  aut  donomi- 
nationem  oxlrinsocim,  sod  aliquid  reale,  et 
intrinsecum  dislinctum  ab  ontitalo  physica 
actuum,  ut  probavimus  tract.  11,  disp.  1, 
(htb.  3.  Ergo  idem  proportionabiliter  di- 
cendum  est  de  ordine  actus  virlutis  inferio- 
ris  ad  finoni  cliaritatis,  sive  ad  proprium 
objectum,  ut  subditurtali  fini. 

:>0.  Kx  quibus  facile  osteuditur  conse- 
quentia  primi  enthymomatis  ;  quoniam 
illud  intrinsecum,  quo  actum  virtutis  infe- 
rioris  formari  diximus,  debet  prahaberi 
in  principio  proximo  elicitivo  talisactus: 
sed  hujusmodi  principium  non  est  charitas, 
sed  virtus  inferior,  cui  actus  secundum  spe- 
ciem  correspondet:  ergo  praDdicla  virtus 
debet  formari  in  seipsa  per  aliquid  inlrin- 
secum.  ratione  cujus  pra^contineat  ordinem 
ad  charitatis  finem,  qui  in  suis  actibus  re- 
peritur:  cumque  hujusmodi  vis  non  conve- 
niat  virtuli  inferiori  ex  se,  sed  ex  influxu 
charitatis,  cui  per  se  convenit  respicere 
illum  finem.  sequitur  virtutes  inferiores 
formari  intrinscce  per  aliquid  reale,  quod 
derivetur  excharitale.  Cajfera  constant,  et 
minor  probatur :  tum  quia  certum  est,  quod 
charifas  non  elicit  actus  virtutum  inferio- 
rum,  alias  non  esset  nisi  unica  virtus  pro 
om)iibus  actibus  ;  sed  eorum  elicienlia  per- 
tinet  ad  spcciales  virtutes,  eas  videlicet, 
quibus  objecta  specificaliva  actuum  specia- 
liter  correspondent.  Tum  etiam,  quia  ille 
niodus,  aut  ordo  in  actibus  repertus  non  fit 
per  se,  atque  ideo  non  tcrminat  immediate 
p.ctum  charitafib  ;  sed  fif  ad  productionem 
acfus,  quem  afTicif,  et  consequenter  dcbet 
clici,  ct  immcdiate  procederc  ab  eodcm 
principio.  Tum  deniquc,  quia  non  isemel 
contingit,  quod  virtus  infcrior  eliciat  actus 
formatos.  sive  ordinafos  ad  finem  charita- 
tis,  quin  adsit  formalis  hujus  influxus,  ut 
si  quis  justificafus  per  aftrifionem  intra 
sacramenfum,   eliciat    aliarum    virtufum 


opera  priusquam  eliciat  actum  formalom 
cliarilatis:  in  quo  eventu  ncquit  ordo  ad 
Dcum  ullimum  finem,  qui  in  talibus  ope- 
rationibus  repcritur ,  revocari  ad  aliud 
principium  proxinium,  quam  ad  virtutes 
tunc  oporantes.  Kccolanfur  qu;o  diximus 
tract.  10,  disput.  4,  cluh.  0. 

r)l.  Quam  doctrinam  tradit  D.  Tliom.  Fuicitur 
loco  supra  cit.  ex  :i  Srnt.  cujus  vcrba  quia  ,|'j"]^JJ{,. 
elegantor,  et  optime  rem  praiscnlom  dccla-susauc- 
rant,  placet  transcribere.  «  Charitas,  inqiiit,  d.  tiio. 
«  ad  omnos  alias  virfufos  comparafur  et  ut 
«  motor,ct  ut  finis,  clut  forma.Quodautcm 
«  motor  sif  omnium  aliarum  virtutum,  cx 
«  hoc  patcf,quia  ipsum  bonum  quod  cst  ob- 
«  jccfunicharifafissubrafioncfinis,  est  finis 
«  virtutum.  In  omnibus  aufem  pofenfiis, 
«  vel  artibus  ordinafis  ifa  accidit,  quod  ars, 
«  vel  potcnlia,  qudo  cst  circa  fincm,  ordinat 
«  aliarum  actus  ad  finem  proprium  ;  sicut 
«  mililaris,  qua)  cst  propter  vicloriam,  ct 
«  ad  omne  ofTicium  bollicum  ordinalur, 
«  ordinat  equestrem,  el  navalcm,  et  omnia 
«  hujusmodi  in  suum  finera.  Et  idco  dici- 
«  tur  charitas  mafcr  aliarum  virtutum,  in 
«  quanlum  earum  actus  producit  ex  con- 
«  ceptione  finis,  in  quantum  habet  pcr  se 
«  modum  seminis,  cum  sit  principium  in 
«  operabilibus,  ut  dicit  Pphilosophus.  Et 
«  sccundum  hoc  dicitur  imperare  acfus  in- 
(v  feriorum  virfutum,  secundum  quod  fa- 
«  cif  eas  operari  propter  finem  suum ;  et 
«  secundum  hoc  movet  alias  inferiores  ad 
«  fincm  suum.  Unde  charitas  etiam  omncs 
>•(  alias  virfufes  ad  suum  fincm  movet,  et 
«  sccundum  hoc  dicitur  earum  actus  impe- 
«  rare.  Hoc  cnim  inferest  inter  elicere  ac- 
«  tum,  et  imperare,  quod  habitus,  vel  po- 
«  tentia  elicit  illum  actum,  qucm  producit 
«  circa  objccfum,  nullo  medianfc  ;  scd  im- 
«  peraf  actum,  qucm  producit  mcdiante 
«  potcntia,  vel  habitu  inferiori  circa  ob- 
«  jectum  illius  potcntiaj.  Si  crgo  charitas 
«  est  motor  aliarum  virtutum,  sirailiter 
«  etiam  finis;  quia  hoc  commune  est  in 
«  omnibus  virtutibus,  quod  actus  earum 
«  sunt  proximi  fines  ipsarum,  cum  actus 
«  sit  perfectio  secunda,  habitus  pcrfectio 
«  prima;et  minus  completum  ordinafur 
«  ad  magis  complctum  sicut  ad  finem.Finis 
«  autem  infcrioris  pofentia^,  vel  habifus 
"  ordinatur  ad  finem  supcrioris,  sicut  finis 
«  militaris  ad  fincm  civilis.  Unde  acfus 
«  omnium  aliarum  virtutum  ordinantur 
«  ad  actum  charitatis  sicut  ad  finem,  et 
«  propfer   hoc  charitas   dicitur   praecepti 

finis. 


DISP.  VII,   DLB.  III. 


315 


V  finis.  Similiter  etiam  patet,  quod  est 
«  forma  perficiens  unamquanque  virtutem 
«  in  ratione  virtutis.  Inferior  enim  poten- 
{(  tia  non  habct  perfectionem  virtutis,  nisi 
((  secundum  quod  participat  perfectionem 
«  potentia^  superioris  :  sicut  habitus,  qui 
a  est  in  irascibili,  non  habet  rationem  vir- 
«  tutis,  utdiciturin  4  Ethic.  nisi  in  quan- 
«  tum  intellectum,  et  discretionem  recipit 
«  a  ratione,  quam  perficit  prudentia ;  et 
«  secundum  hoc  prudentia  ponit  modum, 
«  et  formam  in  omnibus  aliis  virtutibus 
«  moralibus.  Omnes  autem  alia)  virtutes, 
n  qua3  sunt  meritoria^  vitas  seterna^,  secun- 
a  dum  quod  nunc  loquimur  de  virtutibus, 
«  suntin  potentiis  voluntati  subjectis.  quia 
«  nullus  actus  alicujus  potentia?  potestess6 
«  meritorius,  nisi  in  quantum  habet  ali- 
(  quid  de  voluntario  :  quod  contingit  ex 
«  hoc,  quod  voluntas  imperat,  et  movet 
«-actus  aliarum  potentiarum.  Unde  non 
«  potestesse,  quod  aliquis  habitus  existens 
0  in  aliqua  potentia  anima^  habeat  ratio- 
<x  nem  virtutis,  loquendo  de  virtutibus  me- 
«  ritoriis,  de  quibus  hic  loquimur,  nisi 
«  secundum  hoc,  quod  in  illa  potentia  par- 
«  ticipatur  aliquid  de  perfectione  volunta- 
«  tis,  quam  charitas  perficit.  Et  ideo  cha- 
«  ritas  est  forma  virtutum  aliarum  om- 
«  nium,  sicut  prudentia  moraiiura.  Et  hic 
«  est  unus  modus,  quo  charitas  est  forma 
«  aliarum  virtutum.  Alii  autem  duo  modi 
«  possunt  accipi  ex  hoc,  quod  ipsa  est  mo- 
"  tor,  et  finis,  in  quantum  movens  ponit 
«  motum  suum  in  instrumento,  ct  ea  quae 
«  sunt  ad  finemdiriguntur  ex  ratione  finis. 
«  Et  ita  modus  charitatis  participatur  in 
«  aliis  virtutibus,  in  quantum  moventur  a 
«  charitate,  et  in  quantum  ordinantur  in 
«  ipsum,  sicut  in  finem.  >■>  Hactenus  D. 
Thomas. 

tarium'  '^2.  Ex  quibus  liabemus  titulos,  proplor 
qucs  charitas  appellatur  forraa  virfutum, 
qui  tamen  ad  unum  radicalitor  reducun- 
tur,  ad  hunc  videlicet,  quod  charitas  ex 
propria  specie  respicit  Deum  sub  ratione 
finis  simpliciter  ultimi ;  hinc  enim  sulior- 
dinat  suo  objocto  fines  speciales  aliarum 
virtutum,  ot  imperat  illarum  actus,   ut  D. 

D.  TiioThom.  optime  dcclarat.  Ilabemus  ctiam, 
quod  charitas  informct  virtutos  non  solum 
infusas.  sed  etiara  adquisitas  ;  iramo  vero 
et  omnc?  potcnlias  naturalos,  qua>  subdun- 
tur  voluntati,  el  cjus  libcrtatcra  aliquo  rao- 
do  participant.  Quoniara  omnia  hujusraodi 
possunt  agore  cx  motione,  ct  iraporio  clia- 


ritatis,eliciendo  operationes  cura  ordine  ad 
Deum  finem  ultimum,  qui  est  ipsius  objec- 
tum.  Curaque  ex  se  non  habeant  vira  suffi- 
cientem  ad  efficiendum  illum  ordinem  in 
propriis  actibus,  opus  est  quod  participent 
aliquid  intrinsecum  de  linea  charilatis, 
quo  perficiantur,  et  eleventur,  ut  possint 
agere  in  ordine  ad  firiem  illius.  Denique 
habemus  hoc  intrinsecum  (quod  non  im- 
merito  possuraus  virtualem  charitatcm  ap- 
pellare),  afficiens  potcntias,  et  virtutes  non 
esse  pure  transiens,  aut  fluere  cum  opera- 
tione,  sed  esse  quid  habituale,  et  perma- 
nens.  Tum  quia  omnes  virtutes,  et  vires 
anima)  in  justo  dicuntur  formata?,  et  vivae 
per  charitatem  ;  et  tamen  non  semper  ope- 
rantur.  Tum  etiam,  quia  omnes  virtutes 
justi  habent  habitualiter  statura  virtutis, 
etinclinant  habitualitor  ad  actus  non  prae- 
cisesecundum  speciem  acccptos,  sed  etiam 
ad  actus  formatos,  etmeritorios  vita^  ffiter- 
nao  :  quam  inclinationem  non  habent  ex  se, 
sed  participant  a  charitale  por  illud  intrin- 
secum,  quod  ab  ipsa  derivatur.  Tum  deni- 
que,  nam  cum  charitas  ex  una  parte  radi- 
cetur  in  gratia,  qua?  esl  natura  superior,  et 
ex  alia  parte  sit  summa  inclinatioad  Deum 
ultimum  finera,  debet  dominari  simpliciter 
toto  supposito  ,  cuncta  ejus,  qua:  capacia 
sunt  libertatis,  convertendo  ad  Deum,  et 
subjiciendo  ipsi  ut  fini.  Et  quia  per  seip- 
sam  nequit  prajstare  hujusmodi  passivam, 
etformalem  omnium  virtutum,  et  virium 
animas  conversionera,  sive  subjectionem, 
cum  per  scipsam  solum  imraediate  afficiat 
unicara,  et  determinatam  anims  poten- 
tiam,  nerape  voluntatem,cui  inest;  oportet 
quod  diffundat  aliquam  sui  participatio- 
nem  ad  pr;cdictas  vires,  et  virtutos  ,  ut 
sic  maneant  habitualiter  ipsi  subjectaj , 
tendantquo  habitualiter  in  ejus  finera.  Quaj 
perfectio  nulli  virtuti,  quam  charitati  con- 
vcnire  valct ;  cum  ipsa  sola  habcat  tantam 
univcrsalitatom  in  movendo,  simili  plane, 
ct  porfectiori  raodo,  quo  voluntas  se  habet 
in  ordine  naturali. 

5,3.  Sodcontra  hanc  doctrinara,  et  con-  o^^jcc- 
tra  asscrtionera,  quara  illara  fulcimus,  ob- 
jicies  primo  :  quia  niliil  potcst  a  charitate 
deriyari,  nisi  per  cjus  actum  :  scd  infor- 
matio,  ([uara  csteris  virtutibus  altribui- 
mus,  convcnil  illis  ante  exercitium  cliari- 
tatis  :  ergo  signum  est,  quod  nihil  intrin- 
sccum  ponit  in  virtutibus,  sod  formatai 
di:entur  quatenus  connotaiit  in  eodom 
suj)posito  habitum  charilalis,  por  quera  ha- 


316 


l)K  CUAKITATl':. 


bitualiler  in    lUnim  fiiUMii  iilliimiin   n^i'- 
runlur. 

Kespondeliir,  quod  licot  anto  cxorcilium 
acluale  cliaritatis  nihil  jjossit  ab  oa  derivari 
per  ellicienliam   rigorosam.   potest  lamen 
por  simplicem  dimanalionem,   eo  propor- 
tionali  modo,  (jiio  virtutes  Ihuint  a  gralia, 
et  proprielates  a  natura  ;  qui  inllucniii  mo- 
dus  reducilur  ad  penus  causa-^eilicientis,  ul 
modo  supponimus  ex  iis,  qua)  docenl  N. 
N.  Co;r)  Complut.  iH  lih.  Pfnjsic.  (/iV/j.  10 ^ quxst.  7. 
Quod  aulem  sic  conlingat  in  praosenti,  non 
absque   fundamento  asserimus  ;  nam  licel 
virtules   possent  utcumque  dici  formata?, 
sive  relala?  habitualiter  ad  Deum  finem  ul- 
timum  ox  connotalione  habitus  charilatis 
in  eodem  subjeclo  existentis  ;  nihilominus 
haec  connolalio,  aut  denominalio  extrin- 
seca  nequil  sutricere,  ut  contineant,  et  efii- 
ciant  in  suis  aclibus  aliquam    rationem, 
quam  ex  se  non  continent,  nec  valent  pro- 
ducere.  cujusmodi  est  ordo  actualis  opera- 
tionis  in  Deum  ultimum  finem.  ^idemus 
aulem,  quod  virtules  eliciunt  aclus  forma- 
tos,  sive  relalos  in  Deum  ultimum  finem, 
ac  proinde  merilorios  vitae  apternaa,  prius- 
quam  charitas  suam   operationem  eliciat, 
ut  conlingil  cum  homo  justificatus  cum  sola 
attritione   intra  sacramentum  immediato 
elicil  aclus  fidei,  spei,  aut  aliarum  virlu- 
tum.    Inde  fateri  oportet,  quod   virtutes 
formentur  ante  actuale,  et  formale  chari- 
tatis  exercitium,  et  consequenter  quod  ali- 
quid  de  linea  charitalis  derivetur  ad  prac- 
dictas  virtutes  por  simplicom  dimanatio- 
nem  ,    cum    charilas    primo    infunditur. 
Prajsertim  cum   proi^rium    hujus   virtutis 
sit  habere  omnes  vires  anima?  sic  disposi- 
tas,  sibi  ita  subjectas,  et  fini  ullimo  subor- 
dinalas. 
j^^jy,-     ^"i-  Sed    instabis    primo  ,    quoniam   D. 
Thom.  ex  eo  probat,  quod  charitas  format 
caGteras  virtutes,  quia  imperat  illis,  et  mo- 
vet  ad  earum  actus  :  ergo  vel  viitules  non 
formantur  pcr  charitatem  ante  exercitium 
ipsius,  vel  ha:c  formatio  fit  per  aliquid  ex- 
trinsecum.  videlicet  per  charitatem  in  eo- 
dem  subjecto  existentem.   Secundo  ,  nam 
hujusmodi  formalio  virtutum  ad  hoc  poni- 
tur,  ut  possint  elicere  actus  formatos,  sive 
relatos  in  Doum  finem  ultimum  :  sed  ad 
hoc  salis  est,  quod  virtutes  recipiant  illud 
intrinsecum   de  linea  charitatis,   quando 
actu  operantur,  sicut  instrumentum  eleva- 
tur  cum   aclu  agit  :  ergo  non  requiritur, 
quod  virtutes  habeant  hanc  habitualem  in- 


formalionem.  Tcrlio,  quia  eleclio  medio- 
rum  provonit  ox  amore  linis,  alque  ideo 
nequeunl  virlules  atlingere  sua  objecta 
cum  subordinalione  ad  Doum  linom  ulti- 
mum.  nisi  ox  pr;osupposilo  amore  charita- 
tis  :  ergo  lalso  dicimus,  quod  virtules  eli- 
ciant  actus  formatos,  priusquam  ciiaritas 
exorceat  suam  operationem. 

Kospondetur  ad  primum,  rationera  illami>ili'iiur 
D.  Thoma)  optimam  esse,  nam  si  charilas  '"^"'■^' 
movot  virtutes  ad  suos  actus,  aliquid  in 
iiujusmodi  aclibus  decet  relucore,  quod  sit 
de  linea  charitatis,  et  manifostel  indolem 
principii  operantis.  i>Qd  quia  oportel,  quod 
virtus    inimediate    elicions    i)racconlineat 
perfectionem  oi)orantis,  propteroa  cum  eo- 
dem  v^.  Doctore  colligimus,  virtutos  formari 
per  aliquid  habitualo  :  tum  ut  possinl  con- 
naturaliter  a  charilate  moveri  :  tum  ut  ha- 
bitualitor  sinl  ipsi  subjcclae,  et  contineant 
formalionem  actualom,  quam  suis  actibus 
communicaiit.  Sicut  ante  motioncm  actua- 
lem  Spiritus  sancti  poiiuntur  dona  quacdam 
specialia,  ut  homo  sit  prompte  mobilis  ab 
illo,  juxtadoctrinam  D.  Thoni.  I,  2,  quasit.^-  Tho. 
08,  art.  I  et  3.  Et  quemadmoduin  anlequam 
homo  moveatur  ad  virtutum  opera,  ponun- 
tur  habitus  virtutis,  per  quos  disponitur  ad 
recipieiidam  talem  motionom,  et  continet 
habitualiter  perfectionem  repertam  in  ope- 
ribus,  ut  tradit  S.  Doctor  in  eadem  1,  2,i>>  Tho. 
quxslion.  1 10,  articulo  2,  ubi   ait  :   «  Non 
«  est  conveniens,  ut  Deus  minus  provideat 
«  his,  quos  diligit  ad  supernaturale  bonum 
«  habendum,  quam  creaturas,  qua.s  diligit 
«  ad  bonum  naturale.  Creaturis  autem  na- 
«  turalibussic  providot,  ut  non  solum  mo-.. 
«  veal  eas  ad  actus  naturales,  sed  etiam 
«  largiatur  ois  formas,  et  virtutes  quasdam, 
«  quaj  sunt  principia  actuum,  ut  secundum 
«  seipsas  inclinenlur  ad  hujusmodi  motus. 
«  Et  sic  molus,  quibus  a  Deo  moventur, 
«  fiunt  creaturis  connaturales,  ot  faciles, 
«  secundum   illud   Sapiont.  8  :  Et  disponit 
«  omnia  suaviter.  Multo  igitur  magis  illis, 
«  quos  movet  ad    consoquendum  bonum 
«  supernaturale  a-ternum,  infundit  aliquas 
«  formas,   seu  qualitates  supernaturales, 
«  secundum  quas  suaviter,  et  prompte  ab 
«  ipso  moventur  ad  bonum  a;ternum  con- 
«  sequendum.  »  Si  ergo  in  nostro  casu,  ut 
omnes  virtutos,   tam  infusa^,  quam  acqui- 
sita},  et  omnes  vires  anima3,  quac  voluntati 
subduntur,  sint  habitualiter  dispositaj   ad 
agendum  secundum  imperium  charitatis, 
et  ad  producendum   ejus   ordinem  in  pro- 

priis 


DISP.  VII,  DUB.  III. 


317 


priis  actibus,.debent  perfici,  et  informari 

per  aliqiiid  habituale  intrinsecum  de  linea 

charitatis,  quod  actualem  ejus  motionem 

possit  prajcedere. 

secifn-'      ^^-  ^^  secundum  patet  ex  proxime  dic- 

d3D.     tis  ;  nam  licet  virtutes  possent  recipere  il- 

lam  elevationem,  quando  actu  imperantur 

a  charitate,    nihilominus  magis  congruit, 

quod  illam   formationem,  et  elevationem 

participent  habitualiter,  et  a  prima  chari- 

tatis  infusione.  Tum  ut  dicantur  habituali- 

ter  vivae,  et  formatae  :  tum  ob  inclinatio- 

nem  charitatis,  qua^  quantum  fieri  potest, 

subordinat  oas,  et  omnia  ultimo  fini  :  tum 

quia  aliquando  eliciunt  actus  formatos  ante 

actualem,  et  formalem  charitatis  motio- 

nem.  Nec  id,  quod  dicitur  de  instrumentis, 

verificatur  universaliter;  nam  virtutes  ins- 

trumentariaj  conjunctae,  cujusmodi  est  calor 

ignis  in  ordine   ad  producendum    alium 

ignem,  ex  sua  dimanatione  habent  habi- 

tualem  vim  ad  attingendum  elTectum  prin- 

cipalis  agentis.  Et  plures  anims  potentis 

ex  conjunctione  ad  potentiam  superiorem 

participant  habitualem  vim  ad  aliquid  ex- 

cedeas  propriam  speciem  sibi  relictam,  si- 

cut  dicitur  de  aestimativa  hominis,  quae  ob 

hanc  rationem  potest  circa  singularia  dis- 

currore.  Etsic  proportionabiliter  virtutes, 

et  vires  anima^  charitati  conjunctas  partici- 

pant  aliquid  ab  ea,  ut  possint  elicere  actus 

cum  ordine  ad  objectum   illius,  nempe  ad 

.  Deum  ultimum  fmem. 

^f"g"'      Ad  tertium  concedimus,  electionem  qua- 

t'3e.    tenus  talem,  supponere  amorem,  sive  in- 

tontionom   finis.   Sed  non  oportet ,   quod 

omnes  actus,  quos  formatos,  et  relatos  in 

finem    charitatis    dicimus,    sint   formales 

electiones  in  ordine  ad  fiaem  hujus  virtu- 

tis,  et  quod  attingant  propria  objecta  cum 

expresso  rospectu  ad  talem  fmem  ;  sed  satis 

est,   quod  sint  tales  virtualiter,  quatenus 

attingoiido  propriam  materiam  participant 

ordinem  charitatis  in  ordine  ad  fmem  il- 

lius.  Ad  quod  sufTicit  similis  virtualis  in- 

tentio,  quaisemper  adest,  quotios  actus  ho- 

nesti  a  justo  oxercentur.  Nam  licet  tales 

actus  non  semper  praccedat  formalis  chari- 

tatis  amor,  pra^cedit  tamen   virtualis,  eo 

quod   voluntas  charitate  formata  nullum 

actum  honeslum  imperat,  quin  in  suo  im- 

perio  explicot  modum,  sive  ordinem  chari- 

tatis.  I'nde  licet  ojus  actus  sit  alterius  spe- 

ciei  quoad  entitatem  ;  tamen  quoad  forma- 

tionem  est  virtualiter  actus  charitatis,  ot 

nmor  Dei  super  omnia.  Iii  qiio  sensu  om- 


nes  etiam  actus  charitate  formati  non  tam 
dicendi  suntelectiones,  quam  intentio,  sive 
amor  Dei  finis  ultimi  ;  atq^ue  ideo  secun- 
dum  hanc  rationem  considerati  non  sup- 
ponunt  necessario  aliam  formalem  inten- 
tionem,  quamvis  considerati  secundum 
entitatem,  etspeciem,  quo  pacto  se  habent 
de  materiali  ad  formationem,  quara  a  cha- 
ritate  participant,  versentur  immediate 
circa  media,  et  possint  electiones  appel- 
lari. 

56.  Addimus,  quod  etsi  actus  aliarum  Aiia 
virtutum  non  semper  supponant  amorem  "''■'*•'""'■ 
charitatis  ut  exercitum,  semper  tamen  il- 
lum  supponunt  ut  exactum,  quia  per  se  lo- 
quendocharitas,  cum  infunditur,  prorum- 
pit  in  proprium  actum ,  a  quo  sicut  a 
dispositione  ultima,  et  omnino  connaturali 
dependet ;  atque  ideo  illud,  quod  a  chari- 
tate  ad  alias  virtutes,  et  vires  animae  deri- 
vatur,  dimanat  a  charitate  non  praecise 
habituali,  sed  a  charitate  amante,  et  inten- 
dente  suum  fmem.  Supplettamen  quando- 
que  Deus  hunc  actum,  ut  contingit  in  justi- 
ficatione,  qua3  intra  Sacramentum  fit.  Sed 
hoc  non  tollit,  quod  actus  aliarum  virtu- 
tum  ut  formati  illum  per  se  supponant,  et 
ab  eo  dependeant. 

Objicies  secundo  :  nam  ex  doctrina  hac- 
tenus  tradita  sequitur,  habitum  charitatis 
non  esse  unicum,  sed  multiplicem  ;  quod 
est  contra  communem  Theologorum  sen- 
tentiam.  Probatur  sequela,  quia  illud,  quod 
a  charitate  ad  alias  virtutes,  et  vires  ani- 
mae  derivari  dicimus,  afficit  illas  habitua- 
liter,  et  permanenter,  et  consequenter  ne- 
quit  non  esse  habitus  :  aliunde  autem  ver- 
satur  circa  Deum  finem  ultimum,  qui  est 
objectum  proprium  charitalis,  atque  ideo 
habet  propriissimam  charitatis  rationem. 
Cumque  multiplicetur  juxta  pluralitatem 
virtutum,  et  potentiarum,  quas  afficit,  li- 
quido  inferri  videtur,  habitum  charitatis 
non  esse  unicum,  sed  plures. 

Respondetur  negando  sequelam,  quamsoiuiio. 
probatio  minime  evincit.  Tum  quia  de  ra- 
tione  habitus  est,  quod  sit  qualitas  com- 
pleta  ;  id  vero  quod  a  charitate  ad  alias 
virtutes  derivatur,  non  est  qualilas  com- 
pleta,  sed  modalis  ;  et  ideo  licet  sit  perma- 
nens,  non  habet  rationom  habitus  :  nec 
absolute  potest  appellari  charitas,  sed  ap- 
pellatur  charitas  virtualis,  seu  participatio 
charitatis.  Tum  etiam,  quia  habitus  ordi- 
nalur  per  se  primo  ad  actum  secundum 
speciem   acceptum,  non  vero  ad  aliquam 


318 


CIIARITATK. 


ejus  niodificationcm  sjieciei  acciclontariam; 
id  autem  ihkkI  ox  cliarilato  participatur  in 
aliis  vivirtutibus  .  nun  orilinatur  por  se 
primo  ad  oaruni  actus  secunilum  spociom 
considoratos.  cum  ad  id  sulliciant  ipsaj  vir- 
tutes  :  sed  dcservit  ,  ul  virlutos  oliciant 
aclum  nou  solum  quoad  spcciem,  sod  ut 
ordinatum  et  rolalum  ia  Deum  ultimum 
linem  ;  quod  virtutos  si!)i  rolicta;  pr;cstare 
non  possont.  ut  supra  diximus.  1'oloslque 
lia>c  doctrina  magis  doclarari  exomplo  mo- 
di  intonsionis,  qui  liabitualis  est,  versatur 
circa  objoctum  virtutis,  cum  sit  perfectio 
ipsius  virtulis;  et  tamen  nec  virtus,  nec 
habitus  est.  sed  modificatio,  el  determiaa- 
tio  virtutis.  Lnde  formatio  illa  virtutum 
a  charitate  dorivata  habitus  non  est,  nec 
propriam  aliarum  virtutum  ratioaem  im- 
pedit.  sed  pra;stat  ut  virtutes  inforiores 
operentur  et  sccuadum  ralionem  sibi  pro- 
priam.  et  secuadum  ratioaom  charitatis, 

D.  Tho  ut  optime  docuit  D.  Thom.  laco  supra  cit. 
cx  3  Sent.  iu  rcsp.  ad  .">  ,  ubi  ait  :  c  Dicen- 
a  dum  quod  iaforiora  parlicipaat  perfoc- 
o  tioaos  superiorum  secuadum  modum 
«  suum  ;  et  ideo  parlicipatioaes  determi- 
«  naalur  ia  participaatibus  ex  capacilate, 
«  et  natura  participantium.  Et  ideo  una- 
«  quajquevirtus,  quaj  est  ininferioripoten- 
«  tia,  habet  quandam  formam,  quo}  est 
«  virlusex  participationesuperioris  polen- 
«  tiae :  sed  formam,  quaj  est  hacc  virtus, 
«  habet  ex  natura  propriaj  potentia^  per 
«  determinalionem  ad  propriumobjectum. 
«  Et  hanc  formara,  et  modum  ponit  una- 
«  quffique  virtus  circa  suum  actum,  et  ite- 
«  rum  illam  formara,  vel  raodum,  quem 
«  habet  ex  superiori  ;  sicut  temperantia 
«  in  actu  suo  ponit  modura  proprium,  et 
«  prudentiae,  et  charitatis,  etgratia). 

Tenia  57.  Objiciestertio  :  nam  si  aliquid  a  cha- 
ritate  manaret,  quo  virlules,  et  vires  ani- 
ma3  informarealur,  deberet  esse  superna- 
turale,  juxta  qualitalem  priacipii,  a  quo 
prolluit,  et  conditioaem  fiais,  ad  quem  or- 
diaatur  :  sed  aequit  esse  superaaturale  : 
ergo  falsum  est  ,  quod  a  charitate  aliquid 
dimanet,  quo  virtutes  et  vires  aaimaj  ia- 
trinsece  formentur.  Probatur  minor;  quo- 
niam  virtutes  ,  et  vires  animas  dicuntur 
charitate  formari  non  solum  in  ordine  ad 
aclus  supernafurales,  sed  etiam  naturales, 
cum  actus  ojitil.itive  nilurales  possint  ad 
finem  charitatis  referri,  ot  moreri  vitam 
a:tor?'.an).  .vd  actLis  autem  naturaies  enti- 
tative  aoa  coiicarrit  poie.itia  obo-Ueatialis, 


nbjcctio. 


sod  naturalis.  Kt  idoo  si  pulontia,  aut  vir- 
tus  illorum  olioitiva  infnrmarotur  por  ali- 
quid  iatriasocuai ,  istud  tloborot  osse  quid 
naturalo.  otojusdom  ordiais  cum  poteatia, 
aut  virtuto  ;  suporaaturalia  eaim  noa  reci- 
piuatur  ia  potentia  naturali,  sed  in  potentia 
obodioatiali.  Krgo  si  ali(iuid  derivarelur  ex 
charilalo,  ut  poteatiaD,et  virtulcs  aaturales 
iaforaiarontur,  istud  noa  posset  esse  su- 
pernalurale. 

Kespondotur  ncgando  miaorom.  Ad  cu- Hespon- 
jus  probalioaom  diceadum  cst,  duplicem,  ^'°- 
aut  quasi  duplicom  potoaliam  obedieatia- 
lem  distiaguoadamosse  :  aliam  quasi  subs- 
tantialeai,  aimirum  qua^  subjicitur  Deo  ia 
ordiae  ad  actus,  et  oiTectus  eatitative  su- 
pornaturales  :  aliam  vcro  modalcm,  scili- 
cet  quic  Deo  subditur  in  ordine  ad  actus,  et 
elTectus  naturales  eatitative,  sed  superaa- 
luralesquoad  modum.  Prioris  geaeris  est 
potentia  ia  ordiae  ad  gratiam,  et  habitus 
superaaturales;aamordiaatur  ad  formam, 
seu  lormiaum  superaaturalem,  et  qui  su- 
peraaturali  modo  fit.  Posterioris  geaeris 
est  poteatia,  v.  g.  ca^ci,  ut  visum  recipiat; 
quia  licet  potealia  visiva  sit  eatitalive  aa- 
turalis,  debet  restitui  modosuperaaturali, 
aut  miraculoso.  Et  hoc  posteriori  modo  se 
habent  potcatia),  et  virtutes  nalurales  ad 
eliciendum  suos  actus  ut  ordinatos,  et  re- 
latos  ad  Deum  ultimum  finem,  qui  est  cha- 
ritatis  objectum  ;  nam  licot  praidicti  actus 
sint  ealitative  aaturalcs,  suat  tamea  su- 
peraaluralesquoadmodum,  vidolicctquan- 
tum  ad  illum  ordinem,  et  rcspectum.  Et 
ideo  participatio  charitatis,  quaj  ad  prajdic- 
tas  potentias,  ct  virtules  derivatur,  super- 
naturalis  est,  ct  non  rccipitur  ia  carum 
entitatc,  ut  cst  pura  potcntia  naturalis  ;  sed 
qualcaus  est  poteatia  naturalisquoad  subs- 
taatiam,  et  supernaturaiis  quoad  modum  ; 
sicut  ipsi  actus  formati  sunt  naturales  enti- 
tativc,  et  supernaturalcs  modaliter. 


III. 


Referuntur  scntentix  contrarix. 

58.  Contra  primam  nostram.et  commu-  ^.-^^^^ 
nem  assertionem  scntiunt  Luthcrani,    ut  senten- 
vidimus  in   limine  hujus  dubii,  censentes  '^sUa!"' 
fidem  esse  charitale  perfecliorem,  et  illius^^""'"- 
formam.  Pro  qua  senteatia  posscat  cxpcadi 
argumenta,  qua3r/u6.  prxced.  diluimus.Soii 
insupor   probatur,  quia   por  idem   aliquiil 
vivificatiir.  el  rormatur  :  scd  vita  spiritua- 


DISP.  VII,  DUB.  iir. 


319 


rinuim  lis  datur  per  fidem,  ut  patet  ex  illo  Abach. 
enuim.  2  :  Justus  antem  meus   ex  ficle    vivit  .•  ergo 
bach.2.fQj.jjj^tjQ  virtutum  est  per  fidem,  et  nonper 
charitatem. 

Confirmatur,  quia  instrumentum  recipit 
vitam  a  principali  agente  :  sed  charitas 
comparatur  ad  fidem,  sicut  instrumentum 
ad  agens  principale,  ut  significat  Apostol. 
i  Gal.  ad  Galat.  5,  illis  verbis  :  Fides  quxper  cha- 
ritatem  uperatur.  Ergo  fides  est  forma  cha- 
ritatis,  et  non  e  contra. 
!'"ti?o."  -A-rsiimentum  soIvitD.  Thom.  qiixst.  13 
de  Verit.  art.  5,  in  resp.  ad  12,  ubi  ait : 
«  Dicendum  quod  aliquid  commune  attri- 
«  buitur  alicui  specialiter  dupliciter  :  vel 
«  quia  sibi  perfectissime  convenit.  sicut  si 
«  cognoscere  attribuamus  inlellectui :  vel 
«  quia  in  eo  primo  invenitur,  sicut  vivere 
«  attribuitur  animas  vegetabili,  ut  patet  in 
«  1  de  anima,  quia  in  actibus  ejus  primo 
«  apparet  vita.  Vitaergo  spiritualis  altri- 
«  buitur  fidei,  quia  in  ejus  actu  primo  ap- 
«  parct ;  quamvis  ejus  complementum  sit 
«  a  charitate,  et  hoc  ipso  est  forma  aliarum 
«  virtutum.  » 

Ad  confirmationem  neganda  est  minor, 

quia  fides  non  operatur  per  charitatem  si- 

cut  per  instrumentum,  sed  sicut  per  for- 

rnam,  et  vitam,  sicut  homo  dicitur  operari 

per  animam.  EtApost.  loquiturde  fide  per 

charitatem  formata,  ut  ibidem  exponit  D. 

Tho-Thom.  lect.  2. 

3cun-      .o9.  Arguitur  secundo  :  nam  id,  quod  ha- 

imcn- i^et  rationem  radicis ,   et  fundamenti,  ne- 

""'•    quit  comparari  per  modum  formas,  cum  de 

ratione  forma^  sit  perficere,  et  complere  : 

sed  charitas  se  habet  ut  fundamentum,  et 

I  Eph.radix,  juxta  illud   Apost.  ad  Ephes.  3  :  In 

charitute  radicali,  et  fundati  :  ergo  chari- 

tas  non  comparatur  ut  forma  ad  alias  vir- 

utes. 

ioivi-      Ad  hoc  argumentum  respondet  D.  Thom, 

Tho.  i n  pr.-es.  art.   8  «c/ 2  sic   :    Dicendum,    quod 

charilas  comparatur  fundamento,  ot  radici, 

in  quantum  ex  ea  sustentantur  ,  et  nutriun- 

tur  omnes  alix  virtutes  (qua2  sunt   muni  i 

formaj,  cum  det  csso),  et  non  secundum  ra- 

tiunem,  qua  fundamentum,  et  radix  habenl 

rationem  causx  materialis. 

eriiuui     60.  Arguitur  tertio,  quia  unius  roi  unica 

^mum.  ^^^  forma:  sed  fides  formatur  per  gratiam: 

ergo  non  formatur  por  cliaritatem. 

Confirmatur  primo  ;  nam  fides  prius  di- 
manat  a  gratia,  quam  charita.-j ;  et  actus 
fidei  prajcedit  actum  charitatis  :  sed  pro 
illo  priori  fides,  et  ejus  actus  intelliguntur 


sufTicienter  formari  per  gratiara,  ct  habere 
ordinem  ad  Deum  finem  ultimum  :  ergo 
fides  non  formatur  per  charitalem. 

ArgumentooccurritDivus  Thom. /oc.  cit.  Enoda- 
ex  quxst.  de  verit.  i  resp.  ad  6,  his  verbis  :  d.  "xiio- 
Dicendum  quod  plures  esseperfectiones  unius 
rei  in  eodem  ordine  est  impossihile ;  gratia 
autem  est  sicut  perfectio  prima  virtutum, 
sed  charitas  sicut  perfecfio  proxima.  Quia 
gratia  et  charitas  non  informant  formali- 
ter  per  seipsas  alias  virtutes,  sed  '  effectivo 
derivando  ad  ipsas  ordinem  habitualem  ad 
Deum  ultimum  finem  ;  qui  ordo  provenit 
radicaliter  a  gratia  mediante  charitate  si- 
cut  virtute  proxima,  cui  per  se  convenit 
Deum  sub  ratione  ultimi  fiais  attingere. 

Confirmationem  diluit  ibidem  in  rcsp.  ado.  Tho. 
13,his  verbis  :  «Dicendum  qaod  in  habente 
«  charitatem  non  potest  esse  aliquis  actu.s 
«  virtutis,  nisi  a  charitate  formatus.  Aut 
«  enim  actus  ille  erit  in  debitum  finem  or- 
«  dinatus,  et  hoc  non  pote.-^t  esse  nisi  per 
«  charitatem  in  liabente  charitatcm  ;  aut 
«  non  est  ordinatus  in  debitum  finem  ,  et 
«  sic  non  erit  actus  virtutis.  Unde  non  po- 
«  test  esse,  quod  actus  fidei  sit  formalus  a 
«  gratia,  et  non  a  charitate,  quia  gratia 
«  non  habet  ordinem  ad  actum,  nisi  cliari- 
«  tate  mediante.  »  Cum  enim  charitati  per 
seconveniat  respicere  Deum  finem  ulti- 
mum;fidei  autem,  et  aliis  virtutibus  id 
conveniat  per  participationem  ;  nec  habitus, 
ncc  actus  fidei  valet  a  gratia  cum  ordine  ad 
Deum  finem  ultiraum  proccdere,  nisi  me- 
dia  charitate.  Recolantur  qua^  diximus  lo- 
cis  supra  citatis  ex  tract.  16. 

Gl.  Arguitur  quarto  :  nam   fides  est  lu-Quarium 
men  spirituale  :  sed  lumen  habet  rationem,j*J"S'|!j"|jj_ 
forma)  respcctu  corum,  quffi  videntur  :  ergo 
sicut  lux  est  forma  colorum,   ita  fides  est 
forma  charitatis,  et  aliarum  virtulum. 

Confirmatur,  quia  idem  est  ordo  perfec- 
tionum,  et  perfoctibilium  :  sed  intellectu.s, 
quem  perficitfides,  comparatur  permodum 
formaa  ad  voluntatom,  quam  charitas  por- 
ficit;  est  enim  nobilior  quam  illa  :  ergo 
fides  comparatur  ut  forma  ad  charitafem 

Ad  argumenlum  respondet  D.  Thom.  Dirui- 
qiixst.  unica  de  charit.  art.  3  adll,  his  ver-p^"-p|iQ 
bis  :  «  Dicendum,  quod  lumen  est  forma 
«  colorum,  in  quanlum  sunt  visibiles  aclu 
«  per  lucem.  Et  similiter  fides  est  forma 
«  virtulum,  iii  quantum  sunt  a  nobis  co- 
"  gnoscibiles.  Qiiid  enim  sit  virttiosum, 
«  vel  contra  virtutem,  per  fidem  cognosci- 
«  mus.  Scd  iii  quantum  virlutes  sunt  ope- 


320 


DH  CHARITATH. 


Sccundj 
sontwi- 
tia  foii- 
traria 
Lorca 


Vas.|. 
Navair. 


Argu- 
menium. 
Lorca. 


«  rfrtivap(nonipo  cuni ordino  ad  Douni  finoni 

0  ullimiim)  por  cliarilatoni  infornianlur.  » 
Conlirmationom  solvit    S.   Ooct.  ibidom 

1«  fr.v;).  n(/  PJ.  ubi  ait  :  «  Dicondiim  quod 
«  intolloctus  siniplicitor  ost  prior  voluii- 
-(  talo,  quia  bonuni  intoHoctum  ost  objoc- 
(I  tum  voluntatis;  sod  tamen  in  operando, 
..  et  movendo  prior  est  voluntas,  non  enim 
u  intelligit .  et  movot,  nisi  voluntate  acce- 
((  dente  .  undc  ipsum  otiam  intolloclum 
((  movet  voluntas.  in  quantum  est  operati- 
..  vus  ;  utimur  onim  intellectu  quando  vo- 
«  lunius.  Inde  cum  credere  sit  intollectus 
u  a  voluntate  moti.credimusenim  aliquid, 
(1  quia  volumus  :  sequitur  quod  magis  cha- 
((  ritas  det  formam  fidei ,  quam  e  con- 
((  verso.  » 

Alia  argumenta  possent  opponi,  qui!  fa- 
cile  diluuntur  ex  dictis.et  nonnuUis  occur- 
rimus  ihib.  prxrcd. 

62.  Contrasecundam  assertionem  senlit 

1  orca  disp.  12,  num.  ;">,  ubi  ait  :  Quidam 
cotwutur  dofemlere  informatiunem  banc  fieri 
aliqnn  rcali  imprc^so.  Sed  manifcslnm  est  id 
esse  commentitium.  In  quo  vehementer  ex- 
cessit ;  nam  sentenliam  nostramquam  ali- 
unde  fundamenta  satis  gravia  probabilissi- 
mam  faciunt) ,  expresse  docet  D.  Thom. 
testimoniis  supra  relatis,  et  expressius  ad- 
huc  14  de  Verit.  art.  5  in  re.sp.  ad  4,  ubi 
nit  :  Id  quod  ex  charifate  in  fide  relinquitur , 
tst  fidei  intrinsecum  ;et  hoc  quontodo  sil  fnlei 
accidentale,  vel  substantiale.  infra  dicetur. 
Pro  eadem  opinione  reforri  possunt  qui 
docent,  quod  quando  potentia  superior  mo- 
vet  inferiorem,  nihil  inlrinsocum  illi  im- 
j)rimit;  sed  sufTicere  radicationem.  ot  natu- 
ralem  sympathiam  intor  potentias,  ut  una 
appetente,  aut  imperante,  allera  moveatur, 
et  operetur.  Quod  defenduntur  Nasquoz  1, 
2,  disp.  31,  cnp.  3,  Navarrote  tom.  I,  9.1 4, 
art.  8,  controv.  10,  §  4  et  alii.  Qamvis  nec 
indeconvincantur,  quod  idem  sentiant  de 
informatione  charitatis .  ul  ex  dicendis 
constabit. 

Unicum  motivum,  quo  Lorca  ila  con- 
vincitur,  ut  nostram  senlentiam  manifesfe 
commenlitiam  appellet,  est  hujusmodi  : 
(f  Manifestum,  inquit,  est  id  esse  commen- 
R  titium  ;  nam  charitas  non  est  forma  in- 
<f  trinseca,  sed  extrinseca,  et  solum  confert 
o.  ordinem  ad  finem,  qui  provenit  ex  im- 
V  perio  ;  per  imperium  autem  nihil  reale 
«  imprimilur  actui.  vel  potentiae;  sed  sola 
"  sympathia  potentiarura  sufTicit,  ut  infe- 
'•  rior  sequatur  superiorem  efTicacifer  de- 


((  terminafam  ;  ef  sola  oxtrinsoca  conjunc- 
((  tio  actuum,  ut  imperatus  censeatur  re- 
((  ferri  in  finom  operantis.  »  Hoc,  et  non 
aliis  fundamentis  fulcit  I.orca  suam  opi- 
nionem. 

Sed  id  facilodiluitur ;  nam,  ut  ab  ultimisKespou- 
liujus  authoris  verbis  incipiamus  ,  actus  a  *'"'■ 
charilate  imperatus  non  solum  censetur 
roforri  in  finem  charitalis ,  sed  vere,  et 
anto  intellocfum  importat  ordinem  adprae- 
dicfum  finom  ;  hinc  onim  habet  omnimo- 
dam  condignilaloin  ad  merendum  vitam 
.lotcrnam,  qua^  condignilas  non  esl  deno- 
minalio  extrin.seca,  nec  ens  rationis,  sed 
aliquod  prsdicatum  reale  actui  intrinse- 
cum.  Cum  autem  virtus  proxime  eliciens 
actum,  non  habeat  ox  se  respicere  talem 
finem,  opus  est  concodere,  quod  participot 
aliquid  intrinsocum  de  linea  charitafis,  per 
quod  con.sfituatur  in  acfu  prirao  sulTicienti 
ad  producendum  suum  actum  cum  tali  or- 
dine,  ut  supra  fusius  ostendimus.  Et  hS^c 
satis  erant  ad  diluendum  illud  raotivum. 

63.  Verum  ul  ovidenfius  appareat,  quam  vires 
incertura  ,  ef  elTicax  sit  illud  principium,  nicna 
quod  praedicfus  aulhor  assumit,  videlicet  ,'Jj[,7ur 
per  imperium  nihil  realc  imprimi  actui,  vel  .loan.  a 
potentix,  observandum  est  cum  M.  Joan.  a 
S.  Thom.  ubi  supra,  dupliciter  intelligi 
posse,  quod  una  potentia  imperet  alteri, 
illamque  moveat  :  uno  raodo  in  ordino  ad 
aclus.  qui  secundura  aliquara  rationem  ex- 
codant  virtutem  potentia3  raotaD  :  altero 
modo  in  ordine  ad  actus  ipsi  proporfiona- 
tos.  Priori  modo  non  est  mera  applicatio, 
sed  efiam  elevalio  potentiffi  mofai ;  poste- 
riori  autera  modo  est  sola  applicatio,  sive 
reductio  potonfia}  ad  suum  connafurale 
exorcitium.  Quamvis  ergo  admitlereraus, 
quod  imporium,  seu  motio  in  hac  posfcriori 
considerafione  nihil  rcale  iraprimat  poten- 
tiao;  falsum  taraen  oranino  est,  quod  in 
priori  acceptiono  aliquid  reale  non  impri-- 
mat.  Repugnat  enim  facultafera  proxime 
elicitivam  elicereactum  secundum  aliquam 
rationem  excedcntem  ejus  virtufem  ,  et 
quod  non  elevotur  per  aliquid  intrinsecum 
adaftingendum  talera  rationem  ;  nisi  enim 
aliquid  ipsi  superaddafur,  manebit  sub  ea- 
dem  irapotontia,  quara  ex  se  habet ;  atque 
ideo  sicut  ante  iraperium,  seu  motionem 
potentia?  superioris  nequit  elicere  actum 
secundura  illara  rationera  excedentera  con- 
sidoralum,  ita  neque  poterit  positis  irape- 
rio,  et  motione  pure  extrinsocis,  sicut 
communiter  docent  Thoraista^  de  insfru- 
mentis, 


DISP.  Vir,  DUB.  III. 


321 


mentis,  et  de  potentia  obedientiali  intrin- 
sece  non  elevatis.  Eo  autem  ipso  ,  quod 
charitas  imperet  actus  aliarum  virtutum, 
prffidicta^  virtutes  eliciunt  actus  excedentes 
secundum  aliquam  rationem  propriam  fa- 
cultatem  virtutum  ;  attingunt  enim  objec- 
tum  non  secundum  illam  praacise  rationem, 
quffi  ipsis  correspondet,  sed  secundum  quod 
correspondet  charitati,  producendo  in  suis 
actibus  ordinem  ad  Deum  fmem  ultimum 
supernaturalem,  qui  ordo  excedit  vim  ta- 
lium  virtutum,  pracicipue  si  sint  adquisita^. 
Quocirca  motio,  etimperium  charitatis  non 
comparatur  ad  potentias,  et  virtutes  mere 
applicative,  sed  etiam  elevative ;  atque  ideo 
debet  eis  imprimere  aliquid  reale,  et  in- 
trinsecam,  eo  proportionali  modo ,  quo 
agens  principale  elevatinstrumenta;  quam- 
vis  non  oporteat,  quod  virtutes  tantum 
eleventur,  cum  actu  imperantur,  et  agunt; 
sed  magis  quod  hanc  elevationem  partici- 
pent  habitualiter  per  dimanatiouem  a  gra- 
tia,  cum  primo  infunditur,  ut  supra  expli- 
cuimus.  Id  vero,  quod  dicitur  de  sympathia 
potentiarum ,  non  habet  locum  in  nostro 
casu  ;  nam  quod  actus  entitative  naturales 
attingantfinem  charitatis,  nequit  in  ullam 
sympathiam,  aut  naturalem  dispositionem 
reduci  ,  sed  revocandum  est  in  aliquam 
elevalionem  intrinsecam,  et  ejusdem  ordi- 
nis  cum  fine  attacto,  qui  naturalem  virtu- 
tem  excedit. 

Diximus,  Quamvis  admitteremiis,  quod 
imperium,  etc.  ut  independenter  ab  hoc  os- 
tenderemus,  salvari  veritatem  nostrae  as- 
sertionis,  scilicet  virtutes  informari  per 
aliquid  intrinsecum  derivatum  ex  charitate. 
S^ed  revera  superioris  potentiae  imperium, 
licet  sit  pure  applicans,  et  motio  pure  de- 
terminans  potentiam  inferiorem,  aliquid 
ipsi  imprimit,  et  derival  ad  ejus  actum. 
Quoniam  eo  ipso,  quod  acfus  potentiaj  infe- 
rioris  egrediatnr  ab  illa  ut  imperata,  et 
mota  a  polentia  superiori,  nequit  non  im- 
portare  aliquod  pra^dicatum  reale  intrin- 
socum,  quodnon  afferret,  nisi  imperium, 
et  motio  potentiaD  superioris  pra^cossissent. 
Hespicit  enim  objoctum  non  secundum  se 
tantum,  sed  ut  subordinatum  fini  superio- 
ris  polentia)  ;  etdicit  habitudinem  ad  priu- 
cipium  proximum.non  utcumque  acccptum, 
sed  ut  subdilum  determinationi  potentia? 
superioris.  Et  hujusmodi  respectus  ad  ob- 
jectum,  et  priucipium  non  cst  mera  fictio, 
vel  denominatio  extrinseca,  sed  pncdica- 
tum  reale  se  tenens  ex  parle  aclus.Cumque 


ipsi  non  conveniat  ratione  eorum,  quaj  ex 
se,  et  ex  propria  specie  affert ;  opus  est, 
quod  illud  habeat  ratione  alicujus  super- 
additi,  et  derivati  ex  motione  poteutis  su- 
perioris.  Neque  hic  iterum  sympathia  lo- 
cum  habet ;  ha^c  enim  nihil  aliud  est,quam 
communis  potentiarum  in  eadem  anima 
radicatio,qua5  semper  manet,  et  est  eadem, 
sive  aclus  imperentur,  sive  non ;  atque 
ideo  non  constituit  diversam  illam  habitu- 
dinem  proxime  applicatam. 

64.  Sed  dices,  explicari  non  posse,  qua-  Objec- 
liter  una  virtus  moveat  aliam,  etquid  illi  ^'°- 
imprimat  ;  et  consequenter  impressionem 
hujus  motionis  videri  commeutitiam.  Rur- 
sus,  plures  virtutes  possunt  imperare  eun- 
dem  actum,  ut  si  quis  eliciat  actum  tempe- 
rantia^  ex  motivo  charitatis,  poenitentiaj  ; 
humilitalis,etc.  incredibile  autem  apparet, 
quod  propterea  idem  actus  recipiat  tot  mo- 
dificationes  iutrinsecas. 

Respoudetur  negando  antecedens,  quiaDiiuitur. 
dum  potentia  per  unam  virtutem  elicit  ac- 
tum,  quo  ad  proprium  objectum  ordinat 
actum,  et  materiam  alterius  virtutis,  per 
illummet  actum  movet  et  se,  et  virtutem, 
cujus  actum  intendit,  vel  movet  aliam  po- 
tentiam,  et  virtutem,  si  haec  in  distincta 
potentia  reperiatur.  Nec  de  hoc  possunt 
Adversarii  dubitare,  cum  supponant  unam 
potentiam  movere  aliam  potentiam,  et 
uuam  virtutem  aliam  virtutem,  licet  id 
fieri  dicautabsque  impressioue  alicujus  in- 
trinseci,  ut  nos  asserimus.  Hujusmodi  au- 
tem  intriusecum  est  aliqua  qualitas  incom- 
pleta  de  liuea  virtufis  imperanfis,  et  respi- 
ciens  idem  objectum,  ut  supra  num.  50 
vidimus  ;  et  nou  est  mera  applicatio,  sed 
sublevatio  virtutis  motae,  ut  operetur  alio 
modo,  quam  ex  propria  spocie  potest.  Et 
cum  idem  actus  a  pluribus  virtutibus  im- 
peratur,  tot  participat  modificatioues.  Nec 
hoc  magis  intelligibile  est,  quam  quod 
idem  acfus  habeat  plures  modos  intrinse- 
cos  moralitatis,  utputa  ex  objecto,  ex  fine 
operantis,  et  circumstantiis.  Videantur  quae 
diximus  tract.  l],disputat.  l,  duh.  3,  et 
disputat.  4,  dub.  l,  ef.  2,  el  in  nntis  ad  artic. 
1,  efi,  (juxst.  03,  ex  quibus  hic  dicta  non 
mediocrem  lucom  accipient. 

0').  Arguitur  secundo,  quia  charitas  ne-  sccun- 
quitaliquidproducereinaIiisvirtutibus,nisi'!;"i,'I,',cn.' 
por  suam  operafionem  :  sed  operatiochari-  '^'"'"- 
tatis  est  immanens :  ergo  nihil  efTicero  aliis 
virtufibus,  pra^serfim  cum  inha^rcnt  aliis 
potentiis,  nempo  iutelLectui,  ot  appetitui. 


322 


DK  CHAHrrATK 


Couflr- 

llMtlO 

Vriii.a. 


Stvuii- 
da. 


N.  Co  11. 

Occurri- 
tnr  pri- 
nia  con 
firmaiiij 
ni. 


Coiifirniafur  primo.  qiiin  iiloni  actus  sinc 
ulla  variatione  intrinscoa  potest  reforri  in 
rinoiucharilatis,  alquo  idoo  charilato  for- 
mari :  ut  si  colKuio  oloomosyna?,  qu^  licbat 
ex  motivo  inanis  plori.o,  incipiat  cxcrcori 
proptor  Doum  :  orgo  signum  ost,  quod  for- 
matio  virtuluni  por  charitatcm  non  impor- 
tat  aliquid  intrinsocuni. 

Conlirmatur  socundo,  quia  ita  sc  liabot 
clectio  mcdiorum  ad  intontionem  flnis, 
sicut  assonsus  conclusionis  ad  assensum 
prajmissarum  :  atqui  supposito  asscnsu 
circa  pra^missas,  non  rcquiritur  ulla  de- 
tcrminatio  intrinsoca  supcraddita  scioulirc, 
ut  eliciat  assonsum  circa  conclusionom  ; 
sed  sino  lali  doterniiiiatione  olicit  hujus- 
modi  assensum  :  ergo  supposita  intentionc 
finis,  non  requiritur  aliqua  dolerminatio 
intrinseca.ut  habituselectivuscliciat  suum 
actum  propterfinem  intentum. 

Kcspondetur  argumcnto  negando  majo- 
rem,  quia  charitas  polest  alitiuid  derivarc 
ad  alias  virtutes  per  simplicem  dinianalio- 
nem  ;  et  per  hoc  possunt  virlutes  habitua- 
liter  elevari  ad  producendum  suos  actus 
cam  ordine  ad  finem  charitatis,  ut  supra 
cxplicuimus  a  num.  33. 

Deinde  omissa  majori,  negamus  mino- 
rem,  quia  licet  actus  charitatis  sit  formali- 
ter  immanens,  est  virtualiter  transiens  ob 
efiicaciara  imperandi  alios  actus,  quibus 
proinde.  et  suis  principiis  imprimere  va- 
let  aliquid  intrinsecum.  Potestque  hoc  de- 
clarari  exemplo  intellectionis  Angelorum  ; 
licet  onira  sit  formaliter  immanens,  pos- 
sunt  tamen  Angeli  per  eam  aliquid  extra 
se  producere,  ut  expresse  docet  D.  Thoin. 
opusc.  11,  ca/).  3.  Potentia  eliam  locomo- 
tiva,  taminnobis,  quamin  brutisnon  dis- 
tinguitur  realiter  a  potentia  cognoscitiva, 
et  appetitiva,  quarura  actionessunt  lorma- 
liter  immanentes  ;  et  nihilominus  virtua- 
liter  transeunt  producendo  motum  exter- 
num,  ut  cum  eodera  S.  Doct.  tradunt  N. 
Complut.  in  Ub.de  Anima.disput.l,quxst.2. 

Ad  priraara  confirmationem  respondetur, 
po.sse  quidera  eandera  actionera  externam 
i-fieri  sinemotivo  charitatis,  et  ex  tali  mo- 
tivoabsque  ulla  variatione  intrinseca.  Sed 
hoc  ideo  est,  quia  in  actionibus  externis 
non  participatur  intrinsece  libertas,  nec 
raoralitas.  Ca^terum  loquendo  de  actu  in- 
terno,  qui  illara  operationera  externara 
mperat,fieri  non  valet,  quod  ex  variatione 
motivi  charitatis  non  subeat  aliquara  in- 
trinsecara  varietatera  ;  nara  si   prius  non 


roforobatur   in   finom  charitatis,  ct  poslea 

rolorlur,  opus  cst  quod  postea    importet 

novum  ordinom  ad  talom  fincm,    et  di- 

vcrsam  habitudinem    ad  piincipium,  qui- 

bus  respoctibus  prius  carebat.  An  aulcm 

haic  variatio  fiori  quoat  pcrmanente  eodcni 

numcro  actu,  constal  ex  diclis  trad.    11, 

disp.  t),  duh.  2. 

Ad   sccundam  respondetur  vel  negandoDiiuitur. 
,^      .        .  .     .°  sccunda. 

majorcm,   vel  ea,  et   mmori  omissis,  ne- 

gando  consequcntiam.  Et  ratio  disparitalis 

ost  manifcsta.  Tum  quia  assensus  princi- 

piorum  dctorminat  necessario  ad  assensuni 

conclusionis,  ubi  inlcllectus  connexionem 

evidontor  vidot  :  intcnlio  autcm  finis  non 

conncctitur  ncccssario  cuin  elcclione  hujus 

medii,  aut  elcctione  alterius  ;  et  ideo  opus 

est,  quod  specialiler  imperet  hanc,  aut  il- 

lam.  ct  consequenter  quod  applicet  princi- 

piura   immediatum   talis   elcctionis.  Tum 

cliam,  quia  habitus  scientificus  ex   natura 

sua  manet  detcrniinalus  ad  assentiendum 

suis  conclusionibus  propter    principia,  a 

quibus  dcpendet  ;  unde  non  oportet,  quod 

nova  aliqua  denoniinalio  intrinseca  habitui 

scientifico  superaddatur,  sed  sufficit  assen- 

sus  principiorum,  ut  talis  habitus  imme- 

diale  proprium   assonsum  eliciat.  Habitus 

autcm  elcctionis.et  potontia)  soluin  manent 

detcrminati  ad  opcrandura   propter  pro- 

priura  flnem  sibi  specialiter  corresponden- 

tem  :  quocirca  ut  operentur  propter  aliura 

finem,  debent  determinari  ab  alio  princi- 

pio,  cui  per  se    correspondet  talis   finis  ; 

atque  ideo  dcbent  ab  eo  principio  determi- 

nari  per  aliiiuid   inlriusccum,  aliter  enim 

non  potcrunt  producere  in  propriis  actibus 

ordinem  ad  illam  finem.qui  distincto  prin- 

cipio  corrcspondet. 

DUBIUM  IV. 

Uirum  charitas  vix  possit  esse  xqualis 
charitati  palrix. 

Hujusdifiicultatis  resolufio  haud  obscure 
colligiturex  hactenus  dictis  in  hoc  tractatu, 
quocirca  paucis  illara  explicabiraus.  Potest 
ergo  ha3c  comparatio  quoad  plura  fieri.Pri- 
mo  quantura  ad  perfectionem  specificara  : 
secundo  quantum  ad  intensionem  :  tertio 
quantum  ad  perfeelionem  ex  aliis  capitibus 
desumptam.  Et  quidem  si  quoad  speciem 
fiat  comparatio,  satis  liquet  pars  afTirma- 
tiva.quia  ut  duh.  1,  a  num.  8,  ostendiraus, 
charitas  viaj,  et  charitas  patriae  sunt  idera 
habitus 


DISP.  VII,  DUB.  IV. 


32:1 


habitus  in  specie.  Si  autem  attendamus  ad 

perfectionemex  aliiscapitibus  desumptam, 

certum     est  charitatem   patria?    excedere 

charitatem  via^.   Tum    quia    charitas    in 

patria   est  in  statu   omnino  connaturali  ; 

in  via  vero  quasi  peregrinatur  a  Domino. 

Tum  quia  in  patria  est  in  centro.  ad  quod 

inclinat  gratia,  quffi  propterea  Joan.  4,  vo- 

catur  fons  "aqua^  salientis  in  vitam  ajter- 

nam  ;  modo  autem  existit  extra  illud  cen- 

trum.  Tum  quia  in  patria  liabet  objectum 

prassens,  et  possessum  per  visionem  beati- 

ficam,  quod  in  via  non  habet.  Tum  quia  in 

patria  a   nullo  impeditur,  quominus  toto 

conatu  feratur  in  Deum  ;  atin  via  per  plura 

ab  hoc  impetu    retardatur.  Tum  quia  in 

patria    omnia    actu  necessario   refert    in 

Deum,  et  sic  omnem  incuriam,  et  inadver- 

tentiam   excludit  ;  quod  in  via   non  facit. 

Tam  denique  (quod  sequitur  ox  praBmissis) 

quia  in  patria  inamissibilis  est,  secus  in 

via.  Unde  sola  secunda  comparatio  potest 

dispatalioni  submitti,  an  videlicct  charilas 

viffi  possit  essea^qualis  intensioni  charitati 

siatu*;  patriae.  Qua3    ditlicultas  potest    dupliciter 

'"nis'  "tractari  :  uno  modocomparando  charitatem 

unius  viatorisad  charitatem  alterius  beati : 

alio  modo  comparando   charitatem  quam 

homo  habet  in   via,  ad  charitatem  quam 

idem  homo  habebit  in  palria.  His  suppo- 

sitis. 

§  UNICUS. 

Resolutio  dubii  duabus  asnertionibus 
cxplicatur. 

i>rii.:a      G6.  Dicendum    cst    primo,    charitatem 

;oiiciu-  unius  viatoris  posse  esse  ;pqualem  charitati 

alterius  comprehen.^oris.  Sic  docont  com- 

narez.  muniler  Theologi,  Suarez  disp.   2,  secl.  A, 

\mn.  '^^"^^-  '2'  ^^^erre  (j.  8,  §  5,  I^annez  q.  24,  ar- 

rauxu.  tic.  7,  dub.  3,  Arauxo  dub.  3,qui  pro  eadem 

lotus''  refert  D.  Bonavent.   Scotum,  Durandum, 

main'.'  ^'^lni^iinum,  Vicloriam.Conradum,  et  alios. 

ictori'.  Probatur  enicaciter,  quia  charitas  existen- 

tano''  tisin  patria  habet  certum,  et  finitum  gra- 

dum,  ultraquem  nonaugetur.  Demus  ergo 

quod  ost  inlensa  ut  viginti  :    atqui  viator 

potest  hunc  gradum  altingore,  immoexce- 

dere  :  ergo  charitas  viao  potest  esse  ajqua- 

lis  charitati  patriic.  Minor  constat  ex  dictis 

(lisp.  prxced.  dub.    !,  ubi  statuimus   chari- 

tatem  via3  nullurn   sibi  vindicare   termi- 

num,    uitra   quern   progredi    non    possit   : 

crgoch-irilas  vi;c  potost  esse  inlonsa  ut  vi- 

ginti,  et  amplius. 

Confirmatur  oxemplis.  Tum  quia  cortum 


omnino  videtur,  charitatem  quam  B.  Virgo  ConUr- 
habuit  in  via,  longe  excossisse  charitatem  '"^"^ 
cujuslibet  hominis,  aut  Angeli  beali.  Tura 
quia  sine  fundamento  diceretur,  charitatem 
unius  viri  sanctissimi,v.  g.  D.  Petri  degen- 
tis  in  via,  non  excedere  charitatem,  quam 
parvulus  decedens  post  gratiam  Baptismi 
habet  in  patria.  Tum  denique  quia  fieri 
valet,  quod  vir  sanctissimus  longotempore 
vivat,  et  eliciendo  actus  ferventiores  pluri- 
mum  charitatis  in  hac  vita  consequatur, 
ut  de  Magno  Parente  Elia  diximus  tract. 
16,  disp.  I,  dub.  5.  Ergo  hujus  charitas 
potest  non  solum  adaequare,  sed  etiam  ex- 
cedere  charitatem  alicujus  comprehensoris. 

67.  Sed  objicies  :  nam  ita  se  habet  amor  objec- 
charitatis  in  via  ad   habitum  charitatis  in    ''o- 
patria.siculhabituscharitatisinviaadhabi- 

tum  charitatis  i  11  patr ia  :  sed  araor  charitatis, 
quo  viator  amat  Deum,  nequit  essea^qualis 
amori  charitalis,  quo  comprehensor  Deum 
amat  in  patria :  ergohabituscharitatis  in  uno 
viatore  nequit  esse  a^qualis  habitui  charita- 
tisin  alio  comprehensore.Probatur  minor  : 
tum  quia  objectura  pra^sens  movet  ad  ma- 
jorem  amorem.quam  absens  ;  Deus  autem, 
qui  estobjectura  amorischaritatis,  in  patria 
clare  videtur,  secus  in  via.  Tum  etiam, 
quia  amor  unius  boni  eo  est  major,  quo 
cupiditas  contraria  minus  retardat  :  atqui 
amor  charitatis  in  palria  non  irapeditur 
cupiditate  contraria,  in  via  vero  pluribus 
retardatur  :  ergo  amor  charitatis  in  patria 
est  major  quolibet  amore  charitatis  in  via. 

68.  Propter  hanc  objectionem  Arauxo  Prior 
ubi  supra,  et  quidam  alii  respondent,aIiter  "^sfoln' 
philosophandum  esse  de  actibus  amoris  ^"®^ 
charitatis  in  via,  et  patria,ac  de  habitibus  ;  Aiaiuo 
censent  enim  quod  amor  charitatis  in  via- 

tore  nunquam  est  a^qualis  amori  charitatis 
in  coraprehensore. 

Sed  displicet  ha^c  doctrina,  quia  non  du- 
bitamus,  quod  B.  Virgo  in  carne  mortali 
vivens  dilcxerit  Deum  ferventiori  amore, 
quam  pluros  beati.  Idemquo  proportiona- 
biliter  judicamus  de  .Magno  Elia,  et  aliis 
viris  sanctissirais.  Accc  lit,  quod  nuUa  est 
repugnantia,  quod  via((  r  eliciat  actum 
charitatissecundum  tolam  latitudinem  ha- 
bitus  charitatis  ;  atque  ideo  si  isto  habitus 
est  intensus  ut  centum,  eliciet  amorem 
ejusdem  intensionis.  Fiori  aulom  potcst, 
quod  aliquis  boalus  haboat  liabitum  chari- 
tatis  minus  intcnsum,  v.  g.  ut  quin^iuagin- 
ta,  sicut  ipso  Arauxo  concodit  ;  ct  coiise- 
quenter   licet   beatus    utatur    illo    habilu 


324 


DK  CHAKITATK. 


secundum  lotam  suam  latitudinom.  non 
eliciot  nisi  aniorom  ut  quinquaginta,  qui 
<?st  minus  intonsus.  quam  aclus  ut  contum 
a  viatoroolicitus.  ut  ox  torniinis  constat. 
Nec  prodost  rocursus  prapdicti  .\uthoris  ad 
nuxilium  suporadditura.  ut  boatus  supra 
exigontiam.  sou  latitudinom  liabitus  oporo- 
tur.  Tum  quia  hoc  absquo  fundamoiilo  as- 
soritur.  Tum  quia  in  stalu  illo  perfoctissi- 
mo  cuncta  porfocte,  ot  connaturalitor  fiunt; 
atque  ideo  noc  amor  beatiflcus  oxcodit  lati- 
tudinem  habitus,  a  quo  elicitur  ;  noc  con- 
fortur  auxilium  supra  oxigentiam.  et  dis- 
positionom  principii. 
Legiii-      Rospondotur  orgo  ad  objectionom  conce- 

"1io°'""^*?"^o  majorom,  et  negando  minorem.  Cu- 
jus  probationes  solum  evincunt,  amorem 
patri.T?  csse  moliorom  quolibet  amoro  via3 
quantum  ad  statum,  continuationem,  uni- 
formitatom,  inamissibilitatem ,  et  alias 
plurcs  porfocliones,  ut  in  limine  dubii  ob- 

D.  Tho  servavimus,  et  docet  D.  Tliom.  fni.rsf.  21, 
art.  8,  non  vero  quod  quilibot  anior  patria} 
cxcedat  omnem,  et  quemlibet  amorom  via; 
quantum  ad  intensionem,  sou  gradus  ac- 
tualitatis.  et  radicationis.  Quoniam  ad  alias 
perfectiones  sufiicit  diversa  determiiiatio 
objecti,  quod  proptor  sui  evidentem  noti- 
tiam,  ot  possossionom  rapit  voluntatem  ad 
amorem  nocessarium,  continuum,  et  ina- 
missibilem.  Ca?terum  ejusdem  amoris  in- 
tensiodebet  commensurari  intensioni  prin- 
cipii,  a  quo  elicitur  ;  et  ideo  non  excedit 
intensionem  habitus  charitatis.  Unde  ad 
primam  probationem  concedimus,  objec- 
tum  prajsons  magis  movere,  quam  absens; 
sed  nunquam  movet  ad  amorem  excedcn- 
tem  virtutem  proxime  elicitivam,  eo  quod 
motio,  et  causalitas  objecti,  seu  finis  coin- 
cidit  realiter  cum  operatione  amantis  ;  quaa 
(ut  ex  se  liquet)  nequit  vim  amativam  ex- 
cedere.  I'er  quod  patet  ad  secundam,  quo- 
niam  absentia  cupiditatis  appo.sita^  conferl 
quidem  ad  eliciendum  amorom  cum  majori 
oxpeditione,  et  continuationo  ;  sed  pra^s- 
tare  non  vaiet.  quod  amor  sit  intensior  suo 
principio. 

Secnnda      69.  Dicendum    ost    secundo,   fieri    non 

'^''slo'"'  P°^^^'  ^"^*^  charitas,  quam  adultus  habet 
in  via,  sit  aequalis  charitati,  quam  idem 
adultus  habet  in  patria.  I)iximus,  quam 
udultus,  etc,  quia  si  loquamur  de  charitate 
parvulorum  morientium  post  susceptam 
gratiam  Baptismi,  nullum  fundamentum 
habemus,  ut  dicamus  eorum  charitatem  in 
patria  fore  majorem,  quam  fuerit  in  via  ; 


j  undo  conclusionem  rostringimus  ad  chari- 
tatom  adullorum.  Kt  sic  inlolloctaost  com-  itaiio. 

•  munis  intor  Thomislas,  potoslque  probari 
ox  00,  quod  adultus  non  sompor  elicit  actus 
intonsiores  habitu  pra?existonlo,  sod  fre- 
quonlor  elicit  actus  vel  a>qualis,  vol  minoris 
intonsionis  :  augmonlum  autom,  quod  iis 
aclibus  oorrospondot,  non  stalim  confortur 
in  hac  vita,  sod  confortur  in  alia,  tunc  vi- 
dclicot,  quando  honio  prorumpit  in  actum 
forventem,  et  comnionsuratum  toti  aug- 
mento,  quod  omnibus  meritis  correspon- 
dot,  ut  supra  ostondimus  disp.  .5,  dub.  4. 
Krgo  charitas,  quam  adultus  habet  in  via, 
non  est  a^qualis  charitati,  quam  habobit  in 
patria  ;  sed  aliquid  sui)erest.  quod  in  statu 
beatitudinis  superadclatur. 

Sed  licet  ha^c  ratio  probet,  quod  regula-Noncon- 
riter  loquendo  charilas  adulti  in  via  non  ^'"""■"" 
sit;cqualis  charitati  cjusdem  in  patria,  at- 
tamen  non  couviiicit  univorsaliter,  quod  id 
de  facto  nunc^uam  contingat.  Nam  etsi  ut 
in  plurimum  hominos  ita  se  gerant,  ut  in 
pra;dicto  discursu  describilur;  fiori  tamen 
valot,  quod  aliquis  adultus  paulo  post  usum 
rationis  eliciat  unum.  aut  alterum  actum 
charitatis  ferventiorom  habitu  pra^existen- 
ti,  non  eliciendo  aliquem  actum  minoris, 
aut  ajqualis  intensionis,  et  quod  stalim  mo- 
riatur.  In  quo  casu  consequitur  in  hac  vita 
omne  illud  charitatis  augmentum,  quod 
suis  actibus  meritoriis  correspondet,  et 
nihil  ex  vi  hujus  superest  addenclum  in  pa- 
tria  ;  et  consequenler,  quantum  est  ex  hoc 
capite,  habebit  in  via  charilatem  ajqualem 
charitati  futurrc  in  statu  beatitadinis.  Et 
quidem  satis  credibile  est,  B.  Virginem  hoc 
pacto  exercuisso  charitatem  in  via,  eli- 
ciendo  semper  actus  ferventiores,  quibus 
augmentum  eis  dcbitum  statim  conseque- 
batur ;  cum  hoc  non  repugnet  ejus  digni- 
tati,  ct  majorem  ipsius  pcrfeclionem  in 
operandocommendet. 

70.  1'robalur  ergo  asserlio  firmiori,  et  vcrum 
univorsaliori  motivo,  qui^i  juxta  commune  vum'.' 
Thcologorum  axioma,  Deus  prasmiat  uitra 
condignum,  adjicicndo  aliquid  supra  id. 
quod  actibus  nostris  cx  justitia  debetur  : 
unde  aclui,  v.  g.  meritorio  ut  quatuor,  non 
rependit  praicise  graliara,  et  charitatem  ut 
quatuor,  .-"d  hoc,  ct  amplius  quid  :  ergo  su- 
pra  id,  quo  l  do  praBsenti  retribuilur  actibus 
meritoriis  iatensioribus,  restat  aliquid  cha- 
ritatis  rctribuendum  in  patria  ;  et  conse- 
qucnter  charitas  adulti  in  via,  admisso 
etiam,  quod  semper  eliciatactus  ferventio- 

res 


DISP.  VII,  DUB.  IV. 


325 


>uari'Z. 
'r;rclu- 
ditur 
ua'(iain 
evasio 


)pinio 
onlra- 


Matlh. 

11. 
Argu- 
icntum. 


Jonfir- 
rnatio. 
'.  Aug. 


Alia 
confir- 
niatio. 


Salisfit 
arfiu- 
mento. 


res  habitu  praeexistenti,  nunquam  est  tan- 
tae  intensionis,  quanta  erit  in  statu  beati- 
tudinis. 

Nec  valet,  si  cum  Suario  infra  referendo 
dicatur,  illud  quod  Deus  adjicit  supra  nos- 
trorum  operum  condignitatem,  statira  a 
Deo  conferri  Qaoniam  charitas  non  auge- 
tur  in  actu,  nisi  posito  actu  ejusdem  inten- 
sionis  cum  augmento  superaddendo,  et 
physice  ad  illud  disponente,  ut  ostendimus 
loco  supra  citato  :  ergo  posilo  actu,  v.  g. 
ut  quatuor,  solum  retribuitur  charitas  ut 
quatuor.  qua^  tali  actui  ut  merito  de  condi- 
gno  debetur  ;  et  tamen  Deus  prsmiat  ultra 
condignum  :  ergo  aliquid  remanet  tribuen- 
dum  in  patria,  ubi  aderit  actus  ejusdem 
intensionis  cura  augmento  dando  tam  de 
condigno,  quam  supra  condignum.  Et  ha3C 
videtur  expressa  sententia  D.  August.  1, 
Retract.  cap.  7,  et  serin.  16  de  verbis  Apost. 
et  epist.  106  in  quibus,  et  aliis  locis  fre- 
quenter  repetit  charitatem  in  patria  perfici, 
et  in  via  non  esse  plenam. 

71.  Contra  primam  assertionem  sentit 
Lorca  disput.  18,  nuin.  10,  ubi  affirmat 
nullius  viatoris  charitatem  esse  a^qualem 
charitati  alicujus  comprehensoris.  Sub  qua 
regulanon  audet  comprehendere  B.  Virgi- 
nem,  sed  dicit  quod  ex  speciali  privilegio 
ejus  charitas  in  via  excedebat  charitatem 
plurium  existentium  in  patria.  Probat  hic 
Author  suam  assertionem  ex  illo  Matth.  1 1  : 
«  Non  surrexit  inter  natos  mulierum  ma- 
«  jor  Joanne  Baptista  :qui  autem  minor  est 
«  in  regno  ccelorum  major  est  illo.  »  Cum 
ergoS.  Joannes  habueritinsignem  charita- 
tem  in  via,  etcomparetur  minori  existenti 
in  patria,  sequitur  nullius  viatoris  cliarita- 
tem  esse  ffjqualem  charitati  alicujus  beati. 

Confirmatur  primo  testimoniis  tum  D. 
.•\ugustini  proxime  relatis,  in  quibus  signi- 
ficat  charitatem  vix  comparari  ad  charita- 
tem  patria^  sicut  imperiectum  ad  perfec- 
tum.Tum  D.  Thom.  qwvst.  24,  art.  7,  in 
resp.  ad  3,  et  in  3  p.  ijuxst.  7,  art.  1 1  ad  3, 
quibas  locis  afiirmat,  charitatem  \\x,  et 
charitalem  patria;  importare  quantitates 
diversaD  rationis,  et  proptorea  illam  perve- 
nire  non  posso  ad  quantitatem  istius. 

Confirmatur  sccundo,  quia  cum  in  patria 
objectum  charitatis  sit  prsscns,  et  moveat 
ad  intensiorem  amorem,  quam  in  via,  petit 
quod  habituscharitatis  sil  intensior,  et  ac- 
tui  eliciendo  proportiouatus. 

His  tamen  facile  occurritur  ;  solum  enim 
probantcharitatem  patriae  excedere  quam- 


libet  charitatem  viaj  quantum  ad  statum, 
immobilitatem,  et  necessitatem  amandi,  ut 
in  principio  dubii  pra;misimus  ;  secus  vero 
quantum  ad  physicam  intensionem,  ut 
in  probatione  nostrae  assertionis  oslendi- 
mus.  Unde  ad  illud  testimonium  respon- 
detur,  quod  solum  evincit  excessum  pro- 
xime  explicatum,  videlicet  non  quantum 
ad  substantiam,  et  intensionem  charitatis, 
sed  quantum  ad  perfectiorem  modum  illam 
habendi.  Addimus,  in  eo  testimonio  intel- 
ligi  Christum  Dominum  minoris  nomine, 
qui  licet  secundum  dignitatem  incompa- 
rabiliter  excedebat  Joannem,  tamen  secun- 
dum  dominum  aestimationem  reputabatur 
minor  tunc  in  Ecclesia,  quam  regnum  cq3- 
lorum  significat.  Qua  interpretatio  e&t  D. 
August.  ^rac^  l^inJoan.  ^-  Aug- 

Testimonia  in  prima  confirmatione  al-  ^'}"™' 
legata  eodem  modo  exponenda  sunt.  Nec  conUr- 
D.  Thom.  nomine  quantitatis  diversa^  ra-  "}fes.°" 
tionis  intensionem  intellexit,  sed  diversos'^-  '^'^°* 
alios  modos  perfectionis  convenientis  cha- 
ritati  in  via,  et  in  patria,  ut  constat  ex  dictis 
in  hac  disp.  n.  1 1,  et  disp.  5,  n.  14. 

Ad  secundam  confirmationem  patet  ex 
dictis  num.\8.  Quibus  addimus  intensionem 
amoris  in  patria  non  esse  commensu  randam 
bonitati  objecti  visi,  alias  esset  infinita;  sed 
quantitati  charitatis,  qua?  correspondet  cha- 
ritati,  et  meritis  via?,  et  illi  superaddito, 
quod  Deus  pro  suo  beneplacito  ipsi  adjicit. 

72.  Contra  secundam  assertionem  sen-  Aiia 
tiunt  Vega  lib.  in  Trident.  c.  15,  Suarezt^aoppo- 
ubi  supra,  concl.  5,  et  alii.  Quorum  senten-  ^^^^- 
tia  innititur  in  eo,  quod  existimant  aug-  suar. 
mentum  correspondens  cuilibet  actui  cha- 
ritatis,  sive  intenso,  sive  remisso,  statim 
in  hac  vita  conferri.  Hinc  enim  colligunt, 
adultis  non  superesse  aliud  charitatis  in- 
crementum,  quod  recipiant  in  beatitudine; 
et  consequenter  in  eodem  adulto  charita- 
tem  vix  esse  a^qualem  charitati  patria^.Sed 
hoc  fundamentum  diruimus  disp.  5,  dub.  4, 
ubi  contrariam  sententiam  firmavimus.  Da- 
taetiam  adversariorum  opinione  quantum 
ad  illud  charitatis  augmentum,quodactibus 
meritoriis  debetur,  adhuc  superesset  ali- 
quid  charitatis  in  patria  conferendum, 
illud  videlicet,  quod  Dous  tribuitultra,  et 
supracondignitatem  nostrorum  operum,  ut 
nuin.  70  vidimus.  Nec  adestmotivum  ratio- 
nabile,  ut  dicatur  illud  in  via  statim  a  Deo 
conferri  ;  sed  magis  congruit,  ut  perseve- 
rantibus  reservetur  dandum  in  gloria.  Et 
haec  de  ista  maleria  dixisse  sufficiat. 


TRA0TA1 US  XX 


DE    STATU    RELIGIOSO    IN    COMMUNI 


Studium  Angplici  Docforis  inhac2,  2, 
iii  id  prcTsortim  incubuif.  ut  porfcctam  no- 
bis  notitiam  tradorot  de  omnibus  virtuti- 
bas  in  particulari  :  quod  ogrogie  assecutus 
•est.  Nam  a  principio  disseruit  de  tribus  no- 
bilissimis  virtutibus  fheologicis,  Fide,  Spe, 
ct  Cliaritato.  quarum  notitiac!,  et  S.  Docto- 
ris  infelligentiaj  tres  praccodentes  fractatus 
dedioavimus,  in  quibus  pncipuas,  et  magis 
scliolasticas  diflicultates  superare  pro  viri- 
bus  studuimus.  Earum  autem  trium  virtu- 
tum  absoluta  cognitione ,  processit  D. 
Thomas  ad  agendum  de  virtutibus  morali- 
bus,  et  earum  partibus,  tam  subjectivis, 
quam  potentialibus,  et  devitiis,  acpeccatis 
oppositis  ;  et  huic  considerationi  insignem 
navavit  operam,  thoologiffique  morali  uti- 
lissimam  ;  in  qua  proinde  parfe  illustranda 
latissimus  pafet  campus,  quem  alii  egre- 
giis  commontariis  percurrerunt.  Verum 
ne  id  studium  arripiamus,  non  pauca  mo- 
vent.  Tum  ipsius  operis  diffusa  admodum 
magnitudo.  Tum  quod  magis  pertinet  ad 
considerationem  moralem,  quam  ad  scho- 
lasticam.  ad  quam  maxime  in  hoc  Cursu 
attendimus.  Tum  quia  non  modica  prajdic- 
tarum  virtutum  notitia  haud  obscurecons- 
lat  ex  dictis  1,  2,  tract.  12,  et  in  arbore 
illi  annexa.  Et  idcirco  in  pra^sentiarum  ab 
his  supersedendum  censuimus.  Congruum 
tamen  duximus  addere  brevem  tractatum 
destatu  religioso  incommuni,  et  quia  re- 
ligiosum  theologum  (qualem  agimus)  ejus 
notitia  decet,  et  ob  aliud  specialius  moti- 
vum,  quod  Lector  ox  operis  decursu  facile 
dignoscet.  Scd,  ut  diximus,  brovom  ;  quia 
tria  tantum  pra^cipua  hujus  stafus  consi- 
derabimus,  essentiam  videlicet,  perfoctio- 
nem,  et  antiquitatem,  circa  qua?  non  pauca 
occurrunt  discussione  digna,  et  quibus 
elucidandis  sequentes  disputationes  deser- 
vient. 


DISPUTATIO   I. 

De  cssenda  slatus  reUf/iosi  in 

vom)}iuni. 

Quod  sfafus  religiosus  exisfatin  Ecclesia. 
est  per  so  notum  ;  unde  relicfa  quaestione 
an  est,  a  consideraliono  essentiao  hujus  sta- 
tus  tracfatum  isfum  ordimur.  Et  ante  alia 
discutere  oportet. 

DUBIUM  I. 

An  esscntia  slatus  religiosi  cnmistal  in  tri- 
bus  votis,  obedieniix,  castitatis,  et  pau- 
pertatis. 

1.  Pro  tifuli,  et  difficultatis  intelligentia   Raiio 
observandum  ost,  quod  hoc  nomen,  «/«<««■'>■  cou-,mu" 
(relictis  aliis  acceptiouibus,  quas  fuse  re-    ^^^^ 
censet  Suarez  lom.  3,  de  Belirjione,   lib.   1, 
cap.  I),  significat  formam,  sou  modum  vi- 
vondi  cum  aliqua  obligatione  firma,  et  sta- 
bili.  Ita  sumitur  ex  D.  Thom.   m  hac  2,  2,  ^-  Tho. 
quxst.  183,  art.  I ,  et  facile  constat  cx  com- 
muni   modo  concipiendi   varios   Ecclesiffi 
status,  ut  statum  matrimonii,  statum  mo- 
nachatus,  stafum  Episcopatus,  et  alios,  do 
quibus  dispatat  S.    Doctor   loco  cit.  quxsl. 
184,  et  sequentibus.  Idque  ipsa  vox  satisex- 
primit;    aabilitatem    enim,    et   quietem 
pra^sofert,    ac  certam   determinafionem  : 
sicut  e  contra  mutatio  significat  vortibilita- 
temstatui  opposifam,  juxta   illud  Job  14  :Job.  i4. 
Nunquam  in  eodem  statu  permanct.   Porro 
in  rebus  moralibus  (cujusmodi  sunt  status 
Ecclesiac),  pra?dicta  firmitas  in  modo  vi- 
vendi  funclalur   in   obligatione  ad  talem 
modum,   sive  obligatio   ortum  trahat  ex 
loge,  sive  ex  vofo,   sive  ox  jusfitia,  sivo 
ex  aliis  capitibus,  qua)  varia  sunt,  et  ad 

unum 


DISP.  I,  DUB.  I. 


327 


unum  revocari  non  valent.  Si  enim  nulla 
obligatio  interveniat,  nequit  subsistere  fir- 
mitas,  quam  ipsa  vox  status  significat,  ut 
facile  consideranti  constabit.  Lnde  quod 
ad  rationem  status  pertineat  obligatio  ali~ 
qualiter  hominem  imraobilitans,  supponit 
D,  Thom.  illo  art.  1,  dicens  :  Id  ad  statum 
hominis pertinerc.  videtur,  guod  respicit  obli- 
gaiionem  personx  hominis.  Et  tradunt  com- 
muniter   Theologi  contra  Henricum.  Vi- 

Turrecr. deantur  Turrecrem.  lib.  I  Summse,  cap. 
^°'°'  73,  et  Soto  lib.  1  de  Justitia,  quxst.  5, 
articulo  1. 

Divisio      2.  Deinde  nota,  quod  status  vita?  Chris- 

^'^'"'  tianae  dividitur  prima,  et  generali  divi- 
sione  in  statum  vita3  communis,  et  in  sta- 
tum  perfectionis.  Nam  nomine  status  vitaj 
Christianas  nil  aliudsignificatur,  quamfor- 
ma,  seu  ratio  vivendi  firma,  et  stabilis  ad 
consequendamsaluteminstituta.Hujusmodi 
vero  forma,  seu  ratio  duplex  est  :  aliaqua? 
prfficise  importat  obligationem  ad  media 
necessaria  ad  salutem,  et  proinde  est  om- 
nibus  Christianis  communis  :  alia  vero, 
quae  pra^ter  necessaria  complectitur  plura 
utilia,  et  ad  majorem  profectum  conducen- 
tia,  et  idcirco  non  est  communis  omnibus 
fidelibus,  sedeorum  peculiaris,  qui  adper- 
fectionem  obligantur.  Unde  hic  posterior 
status  melius  quid  ,  et  perfectius  addit 
supra  priorem,  obligationem  scilicet  ad 
opera  perfectiora.  Licet  enim  qui  solam 
vitam  communem  profitentur,  possint  plu- 
ra  opera  supererogationis  facere,  et  ad 
perfectionem  contendere ;  tamen  eorum 
status  ad  id  non  obligat,  necpra^dictaopera 
liabent  peculiarem  firmitatem,  cum  obli- 
gatio  deficiat.  Cujus  oppositum^  accidit  in 
his,  qui  sunt  in  perfectionis  statu.  Perfec- 
tio  autem,  ad  quam  status  hic  ordinatur,  et 
velut  terminatur,  et  a  quasuscipitdenomi- 
nationem,  consistit  specialiter  in  perfec- 
tione  charitatis,    ut  tradunt   communiter 

D.  Tho.Theologi  cum  Divo  Tlioma  quxst.  184,  art. 
1  et  3,  et  ratio  S.  Doctoris  ovincit;  perfec- 
tio  enim  creatuva}  rationalis  consistit  in 
unione  ejus  cum  Deo  ultimo  fine  :  charitas 
autem  est,  quaj  sic  unit,  ut  significavit 

Joan.  1.  ■loan.  1 ,  Canonic.  cap.  4  :  Quimanet  in  cha- 
ritate,  in  Deo  manet,  et  Deus  in  eo  :  unde 
perfectio  vilffi  spiritualis  in  charitate  spe- 
cialiter  consistit.  Quod  satis  expresse  signi- 
coi..^.  ficatur  in  Scriptura  ;  nam  ad  Coloss.  3,  di- 
citur  :  Super  omnia  autcm  h.rc  charilatem 
habcntes,  quod  est  vinculum  perfectionis.  VA 
Rom.  ad  Roman.  13  :  Plenitudo  lcgis  est  dilectio. 


Ex  quibus,  et  aliis  locis  id  deducit  Divus 
Augustinus  in  lib.  de  natura  et  grat.  cap.D.  Aug. 
70,  ubi  ait  :  «  Inchoata  charitas  inchoata 
«  justitia  est,  provecta  charitas  provecla 
((  justitia  est,  magna  charitas  magna  justi- 
((  tia  est,  perfecta  charitas  perfecta  justitia 
((  est.  »  Et  alia  plura  possent  ad  hoc  in- 
tentum  expendi,  qua?  dedimus  tract.  prx- 
ced.  disp.  7,  dub  1  ct  2.  Cum  vero  dicimus, 
perfectionem  vitaj  Christianas  in  charitate 
specialiter  consistere,  satis  aperte  signifi- 
camus  cffiteras  etiam  virtutes  ad  praedictam 
perfectionem  pertinere,  sine  quibus  neque 
ipsa  charitas  invenitur.  Sed  quia  omnes  ex 
charitate  habent,  quod  tendant  in  Deum 
ultimum  finem,  qui  sub  hac  ratione  est 
terminus  nostra?  perfectionis,  et  speciale 
charitatis  objectum,  ut  fuse  explicuimus 
tractat.  prseced.  disput.  7,  dub.  3.  propterea 
perfectio  vitaa  Christianae  in  charitate  spe- 
cialiter  consistit.  Et  ob  eandem  rationem 
charitas  dicitur  finis  aliarum  virtutum,  ut 
tradit  D.  Thom.  in  hac  2,  2,  quxst.  23,  art. 
3  ad  3,  et  significat  Apost.  1,  ad  Timoth.  1,  Ad  Tim. 
dicens  :  Finis  jjrxcepti  charitas  de  corde  ^- 
puro. 

3.  Prffiterea  observandum   est,  statumQimi  di- 
perfectionis  complecti  non  solum  pra^cepta,  ,''*'  ^'^" 
sed  etiam  consilia.   Quae  suppositio  facile  "fccao- 
probatur  prassupponendo,   quod   perfectio    "'^' 
charitatis  alia  est  essentialis,  et  necessaria 
simpliciter  ad  justitiam,  de  qua  dixit  Chris- 
tus  ad  omnes,  Matth.   o  :  Estote  perfecti.  ^^J"h. 
Alia   est  accidentalis,  et  essentiali  super- 
addita,  atque  ideo  utilis,  sive  ad   melius 
esse,  de  qua  dixit   Christus  ad  quendam, 
Matth.  19  :  Si  vis  perfectus  essc.  In  pra^senti 
autem,  cum   de  statu  perfectionis  agitur, 
nomine   perfectionis   non   priorem    illam 
significamus,  qua3  communis  est  omnibus 
Christianis,   sed   aliam  superadditam,   et 
meliorem ,    ad    quam    persona?    speciales 
obligantur,  ut  satis  liquet  ex  num.  pr.vced. 

Hinc  ergo  apparet  sensua,  et  veritas  hu- 
jus  suppositionis  ;  quoniam  media  debent 
fini  proportionari  :  sed  finis  status  perfec- 
tionis  est  aliquid  speciale,  majus,  et  super- 
additum  ultra  id,  in  quod  tendunt  omnes 
Christiani  :  ergo  media  ad  praedictum  fi- 
nem  dcbent  esse  specialia,  et  supra  media 
omnibus  Christianis  communia  ;  constat 
autem,  quod  omnes  tencntur  ad  praccopta  : 
ergo  status  perfoctionis  alia  media  supra 
praocepta  complectitur,  consilia  videlicet, 
per  quorum  observantiam  ad  perfcctionem 
deducimur.  Etsic  Christus  Dominus  osten- 


328 


DK  STAir  KELIGIOSO. 


dens  viani  omnibus  necossariam  ad  salu- 
tem,  dixit  Matth.  I'.» :  Si  cis  <ul  ritain  iiufre- 
lii  serra  mamidtd.  Kt  posloa  consulens|)au- 
perlatom  ut  medium  conducens  ad  perfec- 
tionem,  subdidit  :  vS"i  ris  jHr/htits  esse,  abi, 
et  rciule  oinnia.  qti.r  /lahes,  et  veni,  sequere 
me.  I.icet  autem  stalus  perfectionis  consilia 
ampleclatur.  tanien  non  oporlet,  quod  oni- 
nes  talem  statum  profitentes  cuncta  consi- 
lia   observent,  ut    recte  animadvertit   D. 

^  ^'"^'"Thom.  q.  181,  art.  3,  et  quxst.  18(3,  art.  2, 
etopusc.  10,  (V7/).  2.  Tum  quia  fieri  non  po- 
test,  ut  omnia  consilia  simul  occurrant,  et 
observentur.  Tum  quia  non  omnia  singulis 
conveniunt ;  alia  enim  conveniunt  inci- 
pientibus,  alia  perfeclis  :  unde  non  con- 
gruit  illis  consulere  istorum  propria,  ne 
elationi,  aut  aliis  periculis  se  committant. 
Et  ideo  sufiicit  observare  ea,  qus  uniuscu- 
jusque   professioni,  sive  statui  apta  sunt. 

^"^'j[[^'"      1.  Ullerius  observa,  quod  status  perfoc- 


sialu 
pcrfcc- 
lioni« 
(livnla- 


tionis  dividitur  in  statum  Eijiscoporum,  et 
in  statum  Keligiosorum,  ut  tradit  D.  Thom. 
'"''•  quxsl.  proxime  cifat.  artic.  5,  et  admittunt 
communiter  Theologi.  Nam  uterque  status 
est  status  perfectionis,  et  participat  com- 
munem  conceptum  divisi ;  aliunde  vero 
habent  sufiicientem  distinctionom  inter  se. 
Episcopi  enim  sunt  in  statu  perfectionis 
exercenda},  sive  (et  idem  est)  in  statu,  in 
quo  homo  obligatur  opera  perfecta  exer- 
cere  :  religiosi  autem  sunt  in  statu  perfec- 
tionis  acquirendae,  hoc  est,  in  studio,  et 
schola,  in  qua  homo  docetur  acquirere,  et 
obtinere  perfectionem.  Quam  distinctio- 
D.  Dion.  jjgjj^  docuit  D.  Dionys.  Areop.  retatus  a  D. 
Thom.  loco  cit.  in  argum.  Sed  contra  ;  nam 
cap.  5  (le  divin.  nomin.  attribuit  perfectio- 
nem  Episcopis  tanquam  porfectoribus  :  et 
cap.  seq.  attribuit  perfectionem  Monachis 
tanquam  Deo  famulantibus  :  et  tandem 
cap.  7,  docet  in  gonere  perfectionis  aliquos 
esse  ut  agontes ,  et  porfectores ,  nempe 
Episcopos  ;  alios  vero  ut  recipiontes  perfec- 
tionem,  cui  incumbunt,  videlicot  Keligio- 
3DS.  De  quibus  c  C  Ecclesiast.  hierarch.  in- 
quit  :  «  Sancti  pracceptores  nostri  divinis 
«  eos  appellationibus  sunt  prosequuti,  par- 
«  tim  Thorapoutas,  id  est  cultoros,  a  sin- 
«  cero  Dei  famulatu,  atque  cultu;  partim 
«  Monachos,  ab  individua,  et  singulari  vi- 
«  ta  appollant,  ut  quae  illos  in  divinam, 
«  Deoque  gratam  perfectionem  promo- 
«  veat.  »  Ex  quibus  satis  liquet,  quid  no- 
mine  status  religiosi  significotur,  modus 
scilicet  firmus,  et  stabilis  vitaj,  qui  licet 


hominem  non  supponal  porfoctum,  illum 
tamen  promovet  ad  porloclionem  ciiaritatis 
comparandam  per  media  ad  id  proportio- 
nata,  cujusmodi  sunt  consilia.  Sive,  ut  su- 
mitur  ex  Divo  Thoma  q.  180,  art.  1,  ostD.  Tho. 
modusvivendi  lolum  hominem  divino  cul- 
tui  consocrans,  abducons  illum  ab  omni- 
bus,  qu;D  perfoclionem  eharitatis  impe 
diunt.  Quod  nunc  brovitor  propositum  ma- 
jorem  lucem  accipietex  dicendis  disp.  seq. 
ubi  de  perloctione  status  religiosi  sermo 
redibit. 


Vera,  et  communis  sentcnlia  nliquibus 
assertionibus  explicatur. 

5.  Dicendum  est  primo,  ad  religiosum  Prima 
statum    requiri  tria  consilia,  paupertalis,  ''°'io'."" 
castitatis,  et  obedienti;c.  Ita  Divus  Thomas  ^-  tW 
quxslione  186,  arliculo  3,  4  et  5,  cui  sub- 
scribunt  communiter  Theologi.   Probatur„^e"n"uf,; 
quoad  singulahacc  consilia.Nam  in  primis 
Koligiosi  sunt  in  statu,  sivo  studio  adqui- 
rendi  porfectionem  charitatis;  adhoc  autom 
plurimum   confort   pauportas ,   illa  enim 
liberat  animum  a  curis  tomporalibus  circa 
divitias,  qua}  multum  impediunt  charitatis 
amorem   erga  Deum,   et  coelestia   :  ergo 
consilium  pauportatis  roquiritur  ad  statum 
roligiosum.   Lnde  Christus  Dominus  con- 
sulens  majorom  perfectionom,  Malth.  19,  Matth. 
dixit :  « Si  vis  perfectus  esse,  vade,  et  vende    ^^- 
«  omnia,  qua  habes.  » 

Deinde  ad  comparandam  perfectionom, 
quod  est  torminus  status  religiosi,  dobet 
animus  abstrahi  ab  his,  qua;  maxime  dis- 
trahunt,  ne  mens  in  Deum  porfecto  feratur; 
hujusmodi  autem  est  usus  venoreorum  , 
tum  propler  vehementiam  delectationis 
sonsibilis,  tum  proptor  curam  providendi 
proli,  ot  familiaj  :  roquiritur  ergo  ad  sta- 
tum  religiosum  castitas  usum  venereorum 
excludens.  Et  ita  Apostolus  \,ad  Corinlh.l,  lad 
dixit  :  «  Qui  sine  uxoro  est.  solicitus  est  ^*""- ^'''* 
«  qui!  Domini  sunt,  quomodo  placeat  Doo. 
«  Qui  autem  cum  uxore  est,  solicitus  est  quaj 
«  sunt  mundi,  quomodo  placeat  uxori,  et 
«  divisus  est.  Et  mulier  innupta,  et  virgo 
«  cogitat  qua3  Domini  sunt,  ut  sit  sancta 
«  corpore,  ot  spiritu;  quaj  autem  nupta  est, 
«  cogitat  quae  sunt  mundi,  quomodo  pla- 
«  ceat  viro. 

Deniquo  status  religiosus  consistit  in  stu- 

dio,  et  exorcitio  addiscendi,  et  consequendi 

perfectionem  :  in  quolibet  autem  studio 

oportet, 


DISP.  I,  DUB.   I. 


329 


oportet,  quod  addiscens  ab  alio  dirigatur  : 
ergo  ad  statum  religiosum  pertinet,  quod 
homo  se  subjiciat  alterius  arbitrio,  et  ma- 
gisterio,  et  hoc  fit  per  obedientiam.  Acce- 
dit  etiam ,  quod  sicut  oportet  amputare 
solicitudinem  circa  temporalia,  quod  facit 
paupertas  ;  ita  oportet  amputare  solicitudi- 
nem  circa  seipsum,  quod  obedientia  prass- 
tat,  dum  hominem  in  dispositione  suorum 
actuum   superioris  directioni   committit , 
qua3  tanto  magis  in  hac  parte  est  necessaria, 
quanto  facilius  est,  quod  homo  in  pertinen- 
tjbus  ad  se  plurimum  erret,  ut  optime  ani- 
S^sil- madvertit  D.  Basil.  m  Const.  cap.  23,  his 
verbis  :  «  Illud  firmissirae  tenendum  est, 
«  rem  esse  ditTicillimam  seipsum  cognos- 
«  cere,  etcurare;  propterea  quod  naturali- 
«  ter  seipsum  quisque  amat ;  et   quilibet 
«  quia  naturaliter  in  seipsum  propensus 
«  est,  in  veritatis  judicio  failitur.  At  vero 
«  ab  alio   cognosci ,  curarique  facile  est, 
«  cum  ei,  qui  alios  regit,  ad  veritatem  dis- 
«  cernendam  nequaquam  obstet  sui  ipsius 
«  amor.  » 
\fo'       Confirmatur.  et  declaratur  quoad  omnia 
hffic  tria  consilia  simul  sumpta  ;  nam  cum 
status  religiosus  sit  studium,  et  schola  ac- 
quirenda3  perfectionis  ;   ad  ejus  rationem 
pertinet  renuntiare  omnibus,  qua^  perfec- 
tum  Dei  amorem,  atque  ideo  perfectionem 
charitatis  impediunt :  sed  ad  hujusmodi  re- 
nuntiationem  necessaria  sunt  tria  consilia, 
pauperlatis,  castitatis,  et  obedientiae  :  ergo 
ha3c  tria  requiruntur  ad  statum   religio- 
sum.  Probatur  minor,  quia  pra^dicta  im- 
pedimenta  vel  sunt  bona  externa  mundi, 
vol  sunt  delectationes  corporis,  vel  sunt 
proprium  judicium,  voluntas,  et  amor  sui  : 
ad  horuni  autem  abnegationem,  et  renun- 
ciationern  tria  pra;dicta  consilia  requirun- 
tur;nam  amori  bonorum  mundi  renun- 
tiatur  per  paupertatem,  et  delectationibus 
corporis  per  castitatem,  et  propriis  judicio, 
et  amori  per  obedientiam  :  ei-go  pra^dicta 
tria  consilia  requiruntur  ad  renuntiatio- 
nem  eorum,  qua)  perfectionom  impediunt. 
in^jia     G.  Dicendum  est  secuiido,  ad  religiosum 
rho  ^'^^""^  requiri,  quod  Koligiosi  per  vota  per- 
"■petua  sc  obligont  ad  obcdientiam,  castita- 
lg_   tem,  et  pauperlalem.  Ita  D.  Thom.  in  liac 
.UD1.2,  2,  quxsl.  88,  artlc.  W^ctqaxst.  l8C),artic. 
C.quem  sequuntur  communiter  Theologi. 
Probatur  ratione  S.  Doctoris  ;  quoniam  re- 
ligiosus  status  consistit  in  forma,  olmodo 
conscquendi  perfectionem  per  observatio- 
nem  pracdictorum  trium  consiliorum,  ul 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


proxime  dicebamus  ;  omnis  autem  status 
importat  firmitatem,  et  immobilitatcm,  ut 
7ium.  1  praemisimus  :  ergo  ad  religiosum 
statum  requiritur,  quod  detur  firmilas,  et 
immobilitas  in  observanda  tria  pra:dicta 
consilia.  sive  (et  in  idem  redit)  quod  profi- 
tentes  talem  statum  obligenfur  ad  eorum 
observationem  :  atqui  pra^dicta  immobili- 
tas,  et  obligatio  non  provenit  ab  extrinseco 
ex  vi  alicujus  pra^cepti  ea  imperantis  (non 
enim  illa  tria  cadunt  sub  prascepto,  scd  sub 
consilio)  :  ergodebet  esse  ab  intrinseco  per 
voluntariam  promissionem  eju.*,  qui  talem 
statum  profitetur,  quffi  promissio  est  vo- 
tum  :  requiritur  ergo  ad  statum  religio- 
sum,  quod  emittantur  vota  observandi  tria 
praedicta  consilia. 

Confirmatur  primo,  quia  de  faclo  nullus  Conflr- 
in  Ecclesia  censelur  status  religiosas,  qui  ^f^° 
non  habeat  vota  obedientiae.  castitatis,  et 
pauperfatis,  qua;  in  professione  fiunt,  ut 
manifestesupponitur  in  cap.  Cum  ad  mo- 
nasterium,  de  statu  Monach.  eiin  cap.  Vi- 
duam,  in  cap.  Significalum,  in  cap.  Porrec- 
tum,  et  aliis  toto  tituio  de  Begular.  Quod 
non  ita  contingeret,  si  vota  observandi 
praedicta  tria  non  reqairerentur  ad  pra^dic- 
tum  statum  constifuendam. 

Confirmatur  secundo,  quia  ad  perfectio-  Secun- 
nem  spectat  facere  opera  meliora ;  observa-  ^' 
tio  autem  castitatis,  paupertatis,  et  obe- 
dientia^  est  opus  melius,  si  fiat  ex  voto, 
quam  si  absque  voto  fiat ;  quippe  ex  voto 
facta  mutuantur  rectitudinem  virfutis  re!i- 
gionis,  ut  fuse  explicuimus  tract.  prwced. 
disp.  5,  n.  170.  Cum  ergo  status  religiosus 
ordinetur  ad  consequendam  perfectionem, 
consequens  est  ad  ipsum  requiri  vota  ob- 
servandi  tria  praodicfa. 

Accedit  etiam  id  quod  recte  observavit 
D.  Thom.  ultimo  loco  citato  in  respons.  ad  I ,  d.  tIio. 
dicens  :  «  Ad  perfectionem  vita}  Dominus 
«  pertinere  dixit,  quod  aliquis  eum  scqua- 
«  tur,  non  qualiteicumque,  sed  ulferius 
«  retro  non  abiret.  Uride  et  ipse  dicit  Luc. 
«  9  :  Nemo  mittens  manum  ad  aratrum,  ct 
«  respiciens  retro,  aptus  est  regno  Dei.  » 
Et  post  pauca  addit  S.  Doctor  :  «  Ha?c  au- 
«  tem  immobilitas  sequela)  Chrisfi  firma- 
«  tur  pcr  votum.  Kt  idco  votum  requiritur 
«  ad  perfcctioncm  religionis.  » 

7.   Dicendum  est  lci'tio,  ad  constifuen-  Tcitia 
dum  statum  rcUgiosum  sufficere  tria  vota,  ''"^'jo'."' 
obedientiae,  castitatis,  et  paupertafis.  Ita  D. '>   'J'iio- 
Thom.  quxst.  cit.  artic.  7,  et  communiter 
Theologi.  Probatur  ralione  :  quoniam  sta- 
22 


x\o 


DK  STATr   KKI.ICIi^SO. 


iJaiiu.  lus  religiosus  polosl  considornri,  vol  quale- 

nusosl  sludiiim.  sivo  oxortMtium  londondi 

iii   porfocliononi   clmrilali- ;  vol  quatonus 

nionloni  honiinis  a!)ducil,  ol  quiolal  a  lom- 

jtoralilnis  soliciludinibus.  vel  qualonus  est 

liolocauslum,  in   quo  liomo  so,  ct  omnia 

MKi  I>oo  consocrat  :  sod  quoquo  modo  con- 

^idorolur.  suflicionler  coiistiluiiur  pcr  Iria 

prajdicta  vola  :  orgo  illa  suri.iunt  consti- 

tuero  roligiosum  slalum.  Probalur  miiior 

sequondo  omnes  considerationes  in  majori 

relalas  ;  nam  itt  priinis  perfoclio  cliarilatis 

maximo  impoditur  j)er  tria,  vidolicetpcr 

concupisccntiam    oxlornorum     boiiorum , 

pcr  dolcclatioiiom  scnsibilcm.  ol  per  iiior- 

dinationem  vohiiitalis.  Primum  aulcm  re- 

luovclur  pcr  volum  paupertatis,  secundura 

por  votum  caslitalis,  et  tertium  pcr  votum 

oLediontie  :  ergo  stalus  religiosus  consi- 

deralus  ut  exorcilium,  et  sludium  conse- 

quendi  perfeclionem  charitalis.  sufllcicnter 

constiluilur  por  vota  obscrvandi  tria  prjc- 

dicla  consilia.  yvi/u/t' solicitudo  circa  tem- 

poralia  fervorera  charitalis  retardans  tri- 

plex  esl,  alia  circa  bonorum   externorum 

acquisitioncm ,    et    conservationem ;    alia 

circa  curara  conjugis,  filiorum,  et  familiaj ; 

et  alia  ciica  propriarum  aclionum  disposi- 

lioncm.  Prima   vero   anxielas   cxcluditur 

pcr  volura  paupertalis,  secunda  per  votum 

castitatis,  et  tortia  per  votum  obedientiaD": 

orgo   hujusraodi  vota  suflicientia  sunt  ad 

constituendum  statura  religiosum  conside- 

ratum.  quatcnus  hominis  animuni  quiotata 

curis  tcmporalibus.  ra/if/e»!  omniahominis 

bonasunt  vcl  oxterna,  vel  proprium  cor- 

pas,   vel   propria  anima  :  sed  per  votum 

paupertatis  offeruntur  Deo  orania  bona  ex- 

terna,  per  votura  castilatis  Deo  consccratur 

corpus,  per  obedicntiam  anima  in  propriis 

operationibus  :   ergo   ha3c    suiTiciunt,    ut 

constituant  stalum  religiosura  in  ratione 

holocausti. 

'.  ,r,iir-      Confirmatur,  et  declaratur  occurrendo 

mjtio   tacilai  objeclioni  ;  nara  licet  nulla  fere  sit 

religio,  in  qua  alia  non  pauca  ultra  praedic- 

ta  tria  vota  observcntur  ;  nihilorainus  om- 

iiia  illd  ad  observationera  trium  pra)diclo- 

rum    ordinantur ,    et    in    cis  virtualiler 

conliiicntur  :  ergo  status  religiosus  in  hu- 

jusmodi    tribus    votis    absolute    consistit. 

Consequentia  patel,  et  antecedens  opfirae 

D.  Tho  probat,  ct  declarat  D.  Thom.  art.  cit.   in 

ref:pons.  ad  I ,  his  verbis  :  «  Omnes  alias 

Keligionum  observantia^  ordinantur  ad 

u  prajdicta   tria  principalia  vola.  Nam  si 


«  qua  sunl  instiluta  in  Kcligionibus  ad 
«  priicurandum  'victum  (pula  labor,  mon- 
«  dicilas,  vol  alia  hujusmodi)  rcferunlur 
«  ad  paiipcrlalcm,  ad  cujus  conscrvalio- 
«  ncra  rcligiosi  per  hos  modos  victum 
«  suum  procurant.  Alia  vero,  quibus  cor- 
«  pus  maccratur,  sicut  vigiliio,  jcjunia,  ct 
M  si  qua  sunt  hujusmodi,  dircctc  ordinan- 
«  tur  ad  votum  continonlia)  obscrvandum  : 
«  si  qua  vcro  in  Keligionibus  instiluta  sunt 
«  pcrtincnlia  ad  hiimanos  actus,  quibus 
«  aliquis  ordinatur  ad  rcligionis  fincm, 
«  silicct  ad  dilectionem  Dei,  ct  proximi 
«  (pula  lcctio,  oratio,  visitatio  iiifirmorum, 
«  vcl  si  ali(iuid  aliud  cst  hujusmodi),  cora- 
«  prchendunlur  sub  voto  obedicntia),  quod 
«  pertinct  ad  voluntatera,  qua)  secundum 
«  dispositionem  alterius  suos  actus  ordinat 
«  ad  finem.  Dcterminatio  autem  habitus 
«  pertinot  ad  omnia  Iria  vota  tanquam  si- 
«  gniim  obligationis.  Unde  habitus  rcgula- 
«  ris  siinul  datur,  vel  benedicitur  cum 
«   professiono.   >> 

8.  Dicendura  est  quarto,  ad  constituen-  q„j,., 
dum  statum  religiosum  non  requiri,  quod  toiicii 
tria  pr;cdicta  vota  sint  solemnia,  sed  sulTi- 
cerc  vota  simplicia.  Pro  lcgitima  autem 
hujus  assertionis  intelligentia  observan- 
dum  ost.vota  solemnia  in  hoc  prfficipue  dis- 
tingui  a  simplicibus,  quod  haoc  non  sunt 
omnino  absoluta,  tam  ex  parte  voventis, 
quara  acccplantis,  sed  itnporlant  saltem  cx 
parte  istius  aliquam  conditionem,  quaj  dc- 
ficere  possit  :  illa  vero  sunt  prorsus,  et  ex 
omni  parte  absoluta,  atque  ideo  afferunt 
omniraodam  perpetuitatcm.  Qua)  difieren- 
tia  plcne  innotcscet  cx  dicendis  dub.  4.  Hoc 
ergo  supposito,  conclusio  est  communis  in- 
ter  Thcologos  hujus  temporis.  Videantur 
Vasquez  I,  2,  disput.  165,  cap.  9,  Valentia  vasq 
2,  2,  diaput.  10,  ffua;st.  4,  punct.  2,  conclus.  suar. 
5,  Suarez  tom.  3  de  liclijjione,  lib.  2,  cap.  ~>,  ^^^^^^if, 
num.  18,  etcap.  14,  ubi  alios  plures  refert. 
Probatur  breviter  ;  nam  Gregor.  XIII  in 
Bulla ,  Quanto  fructuosius  ,  et  in  altera 
Bulla,  Asctndente  Domino,  declaravit,  et 
difTinivit  eos,  qui  in  Societale  Jesu  tria  vota 
simplicia  emiltunt,  esso  vere,  et  proprio 
Keligiosos  :  ergo  tria  praodicta  votasirapli- 
ciasufficiunt  ad  religiosum  statum  consti- 
tuendum. 

Confirmatur,  quia  si  ob  aliquara  ratio-  Confir 
nera  pra^dicta  vota  simplicia  non  suifice-  "'^"° 
renl  ad  constituendum  statum  religiosum, 
maxime  quia  noii  important  indissolubi- 
lem  perpetuitatem  ex  parte  Keligionis  ac- 
ceptantis  : 


DISP.  I,  DUB.  I. 


331 


ceptatitis  :  sed  haec  ratio  est  nalla  :  ergo, 
ctc.  Probatur  minor,  quia  licet  status  reli- 
giosus  ex  generali  conceptu  status  importet 
firmitatem  ;  hacc  tamen  non  consistit  in  in- 
divisibili,  sed  potest  esse  major,  et  minor 
iiitra  latitudinem  firmitatis  sufficienfis  ad 
statum  constituendum  :  vota  autem  sim- 
plicia  sufficientem  firmitatem  in  modo  vi- 
\  endi  inducunt,  cum  ea  emittens  nequeat 
pro  suo  arbitrio  a  pr^dicto  vivendi  modo 
lecedere.  Quod  autem  religio  valeat  sic  vo- 
ventem  a  se  abjicere,  non  obest  status  fir- 
mitati  :  tum  quia  religio  nequit  ita  se  ge- 
rere  ex  sola  voluntate,  sed  ex  rationabili 
Ciwsa  .Tum  quia  servus  vere  est  in  statu 
servitutis,  licet  queat  Dominus  illum  ma- 
nu  mitterc,  quia  ipse  pro  sua  voluntate  a 
servitutis  vinculo  non  potest  se  liberare. 
Tum  quia  conjuges  post  matrimonium  ra  - 
tum  sunt  vtre  in  statu  matrimonii ;  et  ta- 
men  hoc  vinculura  potest  dissolvi  per  pro- 
fessionem  solemnem.  Quod  ergo  vota  sim- 
plicia  non  habeant  omnimodam,  sive  ex 
omni  partc  firmitatem,  et  perpetuitatem, 
minime  prcojudicat  ad  hoc,  quod  statum 
religiosum  vere  constituant. 
linia  9.  Dicendum  est  ultimo,  quod  ut  vota 
Jo.  obedientiae,  castitatis,  ct  paupertatis  cons- 
tituant  hominum  in  statu  religiosi,  debet 
dari  traditio,  qua  homo  se  tradat  Deo  in 
religione,  aut  in  aliquo  superiore,  cui  obe- 
diat.  Anlequam  assertionem  probemus, 
animadvcrtimus.  consulto  in  ea  dici,  quod 
dchet  dari  traditio,  ut  pra^cise  determine- 
mus  hanc  requiri  ad  statum  religiosum, 
abstrahendo  ab  hoc,  quod  ipsa  vota,  aut 
professio  sint  formaliter  ipsa  traditio,  vel 
non,  quae  est  difficultas  diversa,  et  ad  prs- 
sentem  rcsolutionem  non  ncccssaria,  quam 
infra  attingcmus.  .\dditur  etiam,  quod  hacc 
hominis  traditio  fiat  Dco  in  rctiyioni',  vel  in 
nlicjxio  Superiore,  ut  comprchcndatur  omnis 
status  religiosus,  scilicct  cocnobiticus,  et 
eremiticu5;  nam  in  illo  traditur  liomo  reli- 
gioni,  aut  communitati;  in  isto  autem  tradi- 
tur  alicui  superiori,  v.  g.  lCpiscopo.  Nec  vis 
facienda  cst  in  verbis  tradendi  se  /)cn  in  re- 
lif)ione,  aut  Superiore  ;  vcl  tradendi  sc  Ik- 
lirjioni,  aut  Supcriori  ad  cultum  Dei.  Nam 
qui  arripit  statum  religiosiim,  principali- 
tcr  se  tradit  Deo,  cum  cjus  cultum  potissi- 
mum  intcndat :  sed  so  tradit  immodiate 
Prfclato,  aut  Kcligioni  habonti  potestatcm 
acccptandi  ipsum  Dci  nomino,  ct  aulhori- 
tate.  Unde  illi  diversi  loqaendi  modi  in 
idem  recidunt,  et  quajstio  circa  modum  lo- 


quendi  inter  Suarez,  et  Dasilium  Pontium 
infra  rcfercndos  non  multum  facit  ad  rem. 
Assertio  ergo  sic   explicata  est  D.   Thom.  dtIio. 
quxst.   184,  art.  4,   ubi  statum  religiosum 
comparat   statui   servitutis,   quia  sicut  ut 
aliquis  sit  in  statu  servi  non  suffiicit,  quod 
promittat  altcri  servire,  nec  suffiicit  quod 
actu  serviat,  sed  requiritur,  quod  de  facto 
se  illi  tradat  abdicando  a  se  omne  domi- 
nium,  et  transfercndo  illud  in  dominum  : 
ita  ad  hoc,  quod  aliquis  sit  in  stalu  rcligio- 
so  non  sufficit   quod    promittat  observare 
religiosi  upera   per   vota   obcdientia?,  cas- 
titatis,  et  paupertatis;  nec  sufficit  quod  illa 
observet,  sod  desideratur,  quod  actu  se  do- 
net,  et  tradat  religioni,  aut  superiori,  pri- 
vando  se  sui   dominio,  et  jure  proprio,  se 
transforendo    collocandoque    in    potestate 
donatarii,    Dci  videlicet ,  mediante  Reli- 
gionc,  vel  Pra^lato.  Eteadem  comparatione, 
ut  rem  explicet,  utitur  in  4,  dist.  88,  quxst. 
I,  art.  2,  quxstiunc.  3.  Idemque  tuentur  D. 
Bonavent.    ibidem,   art.   20,   quxst.  1,  Ri-  p.Bon. 
chardus   art.   1,    quxst.  2   et   3.    Durand.  Du^aSd". 
quxsf.  I,  art,  2,  Carthusianus  quxst.  2,  Soto  ^|^'/^"^- 
quxst.  2,  art.  2,  et  lil).  1  de  Justitia,  (/uiKsL  Ledesm. 
3,  art.  5,  Ledesma  in  tract.  de  stalu  relig.   po^,j{; 
cap.  4,  fcre  in  principio,  Basilius   Pontius  Castro 
lib.  7  de  Matrim.  cap.  6,  Suarez  tom.  3  de 
Relifjion.  lib.  6,  cap.  2   a  numero  4,  Castro 
Palao  tom.  3,  tract.  16,   disp.    1,  punct.  I, 
num.  1,  et  alii  communiter. 

10.  Probatur  ratione,  simul  ct  authori- punda- 
tate  ;  quoniam  ad  statum  rcligiosum  requi-""^"'"'"- 
ritur  perfecta  abnegatio  sui,  et  rcnuntiatio 
s;2culi,  juxta  illud  Christi  Domini,  Matth.  M.niiii. 
16  :  Qui  vult  venire  post  me,  ahnegel  semetip-    '^- 
sum.  Sed  ad  hujusmodi  effectum  requiritur, 
quod  homo  se  tradat,  et  donetDco  mcdiante 
Keligione,  Suporiore  ;  aliter  enim  licct  pcr 
vota  promittat  opcra  in  futurum,  adhucha- 
betsui  dominium,  ct  quasi  possessionem,  et 
sic  iion  perfecte  abnegat  somctipsum  :  ergo 
adstatumrcligiosumrcquirituractualis  do- 
nalio,  qua  homo  se  tradat  ct  consecrct  Dco 
medianto   Keligione,  vcl  Praclato.    Et    sic 
communitor  docent,  et  supponunt  Sancti 
Patres.  D.  Chrysost.  epist.  6  ad  TheodorumD.chnii. 
monach.  inquit  :  Nihil  in  te  penitus  tuijuris 
est,   (juippe  qui   tanto   Imperatori    mililare 
coppisti.  D.  (ircgor  lib.   1    Ilefjiistri.  cap.  33,  d  Grcg. 
ait  :  «  Si  Ananias  mortis  supplicio  digniis 
«  fuit,  quia  oos,  qiios  dedcral  nummos  Deo, 
«  abstulit  ;  considcra   quanfo   poriculo   in 
«  divino  judicio  dignuseris,  qui  non  nuni- 
«  mos,  sed  teipsum  Dco  omnipotonli,  cui 


332 


DK  STATL"  KKLIGIOSO. 


«  to  sub  monacliali  habilu  dovoveras,  sub- 

D.  Bcuc.  "  traxisli.   »   D.  HcnoJiclus  jh /fci/n/a,  a/;). 

r8.  inquit  :  hx  itlo  die  nec  corporis  sui  poU-s- 

D.hcn.liUein  sf  hniituruin  sviiit.  D.  Bornard.  Acrm. 

lU   ifi   Cundra,  ail  :   «  Qui   vislri  curam 

«  soniol  nobis  crodidistis,  quid   rursus  dc 

o  vobis  vos  ipsos  introniiltilis  ?  »   Kt  co- 

dem  modo  loquuntur  alii  1'atres,  ct  I'raj- 

D.  B«sil.serlim  S.  Dasilius  cpist.  ad  Canonicani,  et 

serm.  ilc  abilical.  rerum,  ot  regula  G,  ex  fu- 

sius  disp.  et  in   cap.    22,  Conslil.  monast. 

ubi  donalioiiom   lianc  roligiosi  comparat 

illi,  qua  honio  se  Iradit  uxori  in  matrimo- 

nio,  ct  sentil  osso  parilor  indissolubilom. 

ronflr-      t-'onrirmatur,  et  declaralur  amplius;  quia 

maiio.  ad  cffeclus  proprios  stalus  rcligiosi  cst  ne- 

cessaria  ha^c  Iradilio  :  crgo  otiam  cst  ne- 

cessaria  ad  ipsum  statum  conslituondum. 

Conscquonlia  palcl,  quia  si  indopcndonter 

ab  hac  Iraditione  conslituerotur  stalus  re- 

iigiosus,  indopondonler  ab  illa  sorlirelur 

proprios  elloctus.  Antocodens  autem,  relic- 

tis  aliis  efloclibus,  probalur  :  tum  quia  eo 

ipso,  quod  quis  sit  in  statu  rcligioso,  omnia 

ejus  bona.  ct  jura  Iransfcrunlur  in  Keligio- 

nem,  aut  Pra}latum  ;  quod  minime  contin- 

geret,  si  ipse  exislens  in  tali  statu  non  se 

transferret  in  illos  ;  tunc  quippe  sicut  sui 

dominium  retineret,  sic  eliam  conservaret 

bona,  etjura.  Tum  etiam,  quia  religio,  vel 

I'ra5latus  non  solum  potost  rcligioso  pra^ci- 

pere.  sed  illum  cogere,  et  nisi  pareat,  pu- 

nire  :  ad  boc  aulom  non  suflicit  sola  pro- 

missio,  aut  volum  obedienliae,  sicut  non 

suiricerol,  quod  quis  promilteret  se  futu- 

rum  servum  alterius,  ut  liic  possol  illum 

tanquam  servum  tractarc,  cogendo  ipsum 

ad  obediendum. 

Ncc  hic  valot  recursus  ad  jurisdictionem, 
quam  Ecclesia  Iribuit  r'ra;lato,  aut  Keligio- 
ni.  Priino,  quia  ha^c  jurisdiclio  non  est  de 
essentia  slatus  roligiosi,  sed  potest  absque 
illa  salvari,  ul  infra  num.  -2(3  oslondemus. 
Secundo,  quia  olim  fuerunt  aliquao  roligio- 
nes  conslantes  ex  solis  laicis,  in  quibus 
proinde  non  erat  Ecclcsiastica  jurisdictio. 
Tertio,  quia  de  facto  Abbalissa}  non  habent 
jurisdiclionem  Ecclesiasticam ,  ut  tenet 
communis  senlenlia ;  et  tamen  possunt 
cogere  subditas  ad  obediondum,  et  illas  pu- 
nire.  Signum  ergo  est,  quod  talis  effeclus, 
adeo  proprius  status  religiosi,  non  provenit 
a  jurisdictione,  quam  Ecclesia  Prailato,  aut 
Keligioni  concedat.  Atque  ideo  non  relin- 
quitur  caput,  ex  quo  proveniat,  nisi  delur  1 
traditio,  qua  homo  sc  donot  Deo,  modiante 


Keligione,  aut  Prailato,  vcl  iis  in  ordine  ad 
Deum  ;  sic  cnim  facile  intoUigilur,  quod 
donatarius  valoat  talom  i)otoslatom  excr- 
cere. 


Aliijuihns  objectionibus   contra   pr.TCodentos 
asscrtioncs  satisfit. 

II.  Advorsus  noslras,  ot  communos  as-  ^rim 
'         ..  objectl 

serUonos  vix  ropontur  senlonlia,  qu;e  pro- 

belur  Authoribus.  Oportet  tamen  occurrere 

nonnuUis  objoctionibus,  quac  conlra  illas 

formari  possunt.  El  adversus  duns  priores 

opponitur  primo,  quia  votum  castitatis  suf- 

ficit  ad  constituendum  statum  roligiosum  : 

ergo  non  roquiruntur  alia  duo  vota.  Pro- 

batur  antocedons ,  quia  status    roiigiosus 

coinciditcum  statu  perfectionis  acquiren- 

dcc,  ut  salis  apcrte  significat  Apostol.   1  ad 

Corinth.  1,  commendans  statum  castitatis  J^ad 

his  verbis  :  «  Qui  sinc  uxore  cst,  solicitus  . 

«  est  qua3  Domini  sunt,  quomodo  placeat 

«  Deo.  »  Et  rursum  :  «  Mulier  innupta, 

«  et  virgo  cogitat  qua^  Domini  sunt,  ut  sit 

«  sancta  corpore,  et  spiritu.  k  Ergo  votum 

castitatis    statum    religiosum   sufficienter 

constituit.  Secundo,  nam  ad  constituendumsecundi 

statum  sufTicit   votum    obedientiai  :   ergo 

non  requiruntur  Iria  vota,  obcdientiaj,  cas- 

titatis,  et  pauportatis.  Suadetur  antecedens, 

quia  facto  obedientia;  voto,  polest   homo 

consequenter  obligari  ad    castitatem  ,    et 

paupertatom,  sicut  obligatur  ad  orationem, 

studium,   et  ad  alias  actiones,  aut  etiam 

omissionos,  qua;  ex  obedientia  fiunt.  Unde 

apud  aliquas  religionos  mos  est,  ut  solum 

votum  obedientia;  in  professione  fiat.  Ter-  -pgfjj^ 

tio,  quia  Equites  Ordinum  militarium  sunt 

vere,  et  proprie  religiosi ;  ct  tamen  non  tc- 

nentur  voto  castitatis,  cum  uxores  ducant  : 

ergo  falsumest,  quod  adstatum  religiosum 

tria  illa  vota  desiderantur.  Majorem  docent 

Divus  Antoninus,  Navarrus,  Sylvester,  Ra- 

silius  Legioncnsis,  Covarruvias,  Michaelde 

Medina,  Burgos  de  Paz,  Rebellus,  Thomas 

Delbene,  Gutierrez,  Bobadilla,  et  alii  plu- 

rimi,  quos  refert  Andreas  IMendo  de  Ordi-Andrczs 

nibus   Mdiiar.   diqmlatione  2,  quxslione  2,  '^"'"''°- 

§  2.  Et  probatur,  quia  certum  est,  fratres 

pra?dictorum  Ordinum  esse  vere,  et  proprie 

religiosos  :   ergo  idem    dicendum  est  de 

Equitibus,    Probatur    consequentia  :   tum 

quia  Pontifices  approbantes,  et  confirman- 

tes  suis  bullis  pra^dictos  Ordines,  eodem 

modo 


DISP.  I.  DUB.  I. 


333 


modo  et  verborum  tenore  loquuntur  de 

Equitibus,  et  de  Fratribus.  Tum  quia  hu- 

jusmodi  ordines  Militares    primario ,   et 

prajcipuesunt  instituti  pro  Equitibus,  qui- 

bus  ex  consequenti  adjuncti   sunt   fratres 

prosacramentorum  administratione  :  ergo 

si  isti  sunt  vere,  et  proprie  Religiosi,  idem 

de  illis  a  fortiori  dicendum  est. 

i"ir      12.  Respondetur  ex  docfrina   D.  Thomaa 

rho.li  hac  2,  2,  quxst.  184,  articulo  4,  et  opusc. 

19,  cap.    1  ,  statum  religiosum  bifariam 

accipi  posse  :  prirno   minus  rigorose  pro 

quolibet  statu,  et  modo  vivendi  approbato, 

et  conducentc  aliqao  modo  ad  perfectio  - 

nem,  qui   lata  significatione,  et  analogice 

potest  staliis  religiosus  appellari,  quatenus 

us  ad  illum,  qui  proprie  est  talis,  accedit.  Quo 

s'  pacto  concedimus   non  requiri   ad  talem 

„"  statum  tria  vota,  sed  unum,  aut  alterum 

sufTicere.  Et  hoc  modo  conversi  aliquarum 

religionum  solent  religiosi  appellari,  licet 

tria  vota  non  emittant;  et  similiter  aliquK 

fffimina},  vulgo  Beatx,  voventes  castitatem, 

religiosa^  utcumque  appellantur.  Secundo 

sumitur  status  religiosus  rigorose,  et  sim- 

pliciter ,    quomodo    importat    completam 

mundi  abrenuntiationem,   et  hominis  ad 

Dei  cultum  oblationem  :  unde  comparatur 

''°-  holocausfo,  ut  ex  Divo  Gregorio  rocte  ob- 

servat  Divus  Thomas   quxstione   18G,  arti- 

culo  6  et  7.  Quia  ergo  in  praesenti  agimus 

de  statu   religioso   proprie.  et  simpliciter 

dicto,  qui  absque  tribus  votis  (quibus  ea  re  - 

nuntiatio,  etoblatio  fit),  non  consistit ;  me- 

reto  asseruimus,  ad  illum  tria  prasdicta  vota 

requiri. 

Et  hinc  facile  constat  VLAprimam  objec- 
tionem  ;  concedimus  enim,  quod  votum 
illud  cistitatis  sufTiciat  ad  constituendum 
statum  religiosum  analogice  talem,  et  im- 
proprio  dicfum  ;  sed  non  sufTicit  ad  consti- 
tutionem  status  roligiosi  rigorose,  et  sim- 
pliciter  talis,  dc  quo  agimus  in  pra^senti. 
B-  .K\  secundam  negamus  majorem,  quia 
duo  consilia,  paupertatis  et  obedientia^, 
pertinent  per  se  ad  statum  religiosum,  at- 
que  ideo  debent  per  se  terminare  imme- 
diate  propria  vota,  ut  inde  accipiant  sta- 
bilitatcm  propriam  pra;dicti  status.  Unde 
aliler  oportet  philosophari  dc  illis,  ac  de 
aliis  operibus  ,  quro  conscquentcr  cadero 
possunt  sub  obodientia}  voto  :  cajtcra  enim 
sunt  particularia,  et  mutabilia,  ita  ut  ali- 
quando  oxpodiat  oa  relinqucre  dc  licentia 
Prr-clati  :  at  consilia  casfilatis,  ct  pauporta- 
tis  ad  religiosum  statum  pertinenlia  sunt 


generalia,  et  immutabilia,  ita  ut  Prajlatus 
nullam  valeat  inducere  mutationem  circa 
eorum  substantiam,  et  consequenter  opor- 
tet,  quod  religiosus  illa  immediate,  et  per 
se  promittat.  Quod  si  in  professione  alicu- 
jus  Religionis  perfecta)  solum  fit  expressa 
obedientia^  mcntio,  et  promissio  ;  ideo  est, 
quia  sub  illa  formula  ex  more,  et  pra^s- 
cripto  talis  Religionis  promittuntur  etiam 
obedientia,  et  paupertas  :  sicut  etiam  in 
susceptione  Ordinis  sacri  fit  votum  caslita- 
tis,  licet  non  expressc,  sed  implicite  ob 
castitatis  votum  tali  ordinationi  annexum. 

13.  Ad  tertiam  respondetur  negando  Tortia! 
majorem  intellectam  de  Equitibus  Milita-  °*imr." 
ribus,  qui  ducunt,  vel  ducere  possunt 
uxores,  et  habent  dominium  et  usum  re- 
rum  temporalium  ;  quoniam  adstatum  re- 
ligiosum  neccssaria  sunt  tria  vota,  pauper- 
tatis,  castitatis,  et  obedientia^,  ut  aperte 
supponit  Innoccntius  III,  in  cap.  Cum  ad  innoc. 
monasterium,  de  statu  monach.  his  verbis  : 
((  Abdicafio  proprietatis,  sicut  et  custodia 
«  castitatis  adeo  est  annexa  regula?  mona- 
«  chali,  ut  contra  eam  nec  Summus  Ponti- 
«  fex  possit  licentiam  indulgere.  »  Prae- 
dicti  autem  militos  dc  facto  habent  uxores, 
et  usum,  atquo  dominium  rerum  tempora- 
lium,  ut  supponitur.  Accedit  etiam,  statum 
roligiosum  esse  scholam,  etstudium  acqui- 
ronda?  perfcctionis,  ut  supra  ostendimus; 
ad  quod  opus  est  renuntiare  curis  tempora- 
libus,  et  sectari  spiritualia.  Id  vero  non  sic 
apparet  in  praGdictis  militibus,  ipsi  enim 
non  aliter,  ac  caoteri  seculares,  vivunt  extra 
claustra,  divitias  curant,  patrimonia  au- 
gcnt,  honores  ambiunt,  uxoribus  irretiun- 
tur,  filiis  thesaurizant,  et  rarissime  quid- 
quam  exercent  ex  obedientia  Pra;Iali.  Unde 
non  sunt  dicendi  religiosi  proprie,  ut  modo 
loquimur;  sed  analogice,  et  secundum  ali- 
quam  similitudincm.  Et  sic  sentit  Ange- 
licus  Doctor  quxstionc  18G,  articulo  4,  nbio.  Tho. 
proposito  hujusmodi  argumento  :  «  Illud 
«  quod  requiritur  ad  pcrfectionem  religio- 
«  nis,  in  omni  roligiono  invenitur.  Sunt 
«  autem  aliqui  religiosi,  qui  uxoribus 
«  utuntur  :  non  ergo  religionis  perfectio 
«  roquirit  pcrpctuam  confincntiam.  )>  Sic 
rospondct  :  «  Ad  lcrtium  dicendum,  quod 
«  illi  modi  vivendi,  secundum  quos  homi- 
«  ncs  matrimonio  utuntur,  non  sunt  sim- 
«  plicitor,  et  absolute  loquendo  religionos, 
«  scd  secundum  quid,  in  quantum  scilicot 
«  in  aliquo  parficipant  quMdam,  qua;  ad 
«  statum  religiosum  pertinont.  »  Et  cidem 


331 


DK  yTAXr   KELIGIOSO. 


ArJKOii. 

V.llClll 

Kogiua 


Joaii.  a 

Crur. 

Barbosa 


Liniita' 
lio. 


Prima 
objcctio 
conlra 
lcrliain 
conclu- 
sioocni. 


siMiloiili.T?  subscribiinl  .Solus  in  1,  tlislinct. 
27,  <,ursliont'  I,  (irliculo  i,ct  ilc  jttstitia,  lib. 
7.  (fu.rstium'  ~\  aitictilo  3,  Ar;igon  in  hac 
3,  '2,  (itt.Tstiuiw  i^S,  ailicnlo  1 1,  in  respuns.  ad 
ultiin.  Nalonlia  itbi  supra,  punct  2,  pusf  4, 
Molina  </«•  justitia,  Iractat.  '2,  ilisputalione 
111,  ct  toin.  A,  traclal.'3,  ilispu.latiuiie  3, 
l.es^iiis /j6.  '2,  ra/).  11,  (ttibit.  1,  ntim.  1, 
Keginaldus  loin.  2,  lib.  18,  tractat.  1,  cap. 
21,  Joannosde  la  Cruz  lib.  1  </<•  ^/a/K  re/iV/. 
■  c<ip.  2,  (/«6.  3,  dicens  esse  coramunem 
Thomistarum  sentenliam.  Harbosa  toin.  2 
jure  Kccles.  lib.  3,  c.  7,  dicens  id  esse  re- 
ceptius,  et  alii  quamplures. 

Ad  majoris  vero  probationem  facile  res- 
pondetur  concesso  antecedenli,  negando 
consequentiam  ob  manifeslam  dilleren- 
tiam  ;  quia  fratres  Ordinum  militarium 
tencntur  ad  perpetuam,  et  absolutam  casli- 
tatem,  et  ad  paupertcilom  (licet  liujus  usus 
sit  varius,  juxta  diversa  Ordinum  statuta), 
quod  non  ita  accidit  in  Eqnitibus.  Conse- 
quenti^e  autem  probatio  noii  urgot,  quia  li- 
cet  itu  contigerit  in  prima  pra^dictorum 
Ordinum  instilutioue,  postea  tamen  ob  va- 
rias  relaxationes  ad  eam  dispositionem  re- 
ducti  sunt  tales  Ordines,  ut  status  religiosus 
vere,  et  simpliciter  dictus  in  solis  fratri- 
bus  persevoret. 

Et  Jiajc  limitanda  sunt  in  Equilibus  JMi- 
litia)  .S.  Joannis  Hierosolymitani  (et  in 
aliis,  si  ejusdem  conditionis  reperianlur), 
quos  esse  vere,  et  proprie  religiosos,  tenet 
communis  sententia  ;  nam  et  volum  per- 
petuaD  caslitatis  faciunt,  et  leslari  non  va- 
lent,  nec  bona  tranbferre  ad  hajredes  ;  et 
aliunde  operi  excellenli  vacaut  pugnando 
contra  Turcas  Cliristiani  nomiuis  liostes. 

14.  Deinde  conlra  tertiam  conclusionem 
potest  opponi  primo  :  nam  ad  statum  reli- 
giosum  requiruutur  ea  consilia,  quae  sufTi- 
ciunt  ad  tollcudum  impedimenta  retardan- 
tia  perfectionera  charitatis  ;  ad  hoc  autera 
non  sufiiciunt  cousilia  obedientiaj;  castita- 
tis,  et  paupertalis,  sed  alia  desiderantur  : 
ergo  falsura  est,  quod  tria  pra;dicta  consilia 
voto  firmata  sufficiunt  ad  constituendum 
statum  reiigiosum.  I'robatur  minor  :  tum 
quia  pra^ter  delectalioues  venereas,  quaj 
excluduntur  per  caslitatem,  dantur  etiam 
aliae  delectationes  seusibiles,  verbi  gratia, 
gustus,  multum  impedieules  charitatis  fer- 
vorem,  et  perfectiouom  ;et  tamen  istaj  non 
tolluntur  per  aliquod  ex  illis  tribus  consi- 
liis.  sed  per  abstineutiam.  Tum  eliara,  quia 
pra^dictam  charitatis  perfectionem  non  so- 


.socun 

(lu. 


Conc 
rria. 


lum  irapodit  appotitus  l)onoruin  tomi)ora- 
liura,  .--od  otiara  appoliliis  honoruin.  iit  ex 
se  liquet  ;  cui  tainen  nou  occarritur  pcr 
illa  tria  vota,  sed  deberet  addi  volum  hu- 
militatis  omnes  dignitates  repudians.  Se- 
cundo,  quia  in  aliquibiis  roligiouibus  fit 
quartum  votum  vel  abstincndi  a  carnibus, 
vel  rodimeudi  caplivos,  aut  siinilia  exo- 
quendi  ;  quud  votuin  ad  essentiani  talium 
Keligiouum  pertinot,  ut  insinualConcilium 
Tridonliniim  scss.  25,  cap,  1,  de  }io(/ular. 
illis  vorbis  :  «  Ac  si  quaj  alia  sunt  alicujus 
«  regula),  vel  ordinis  peculiaria  vota,  ad 
«  eorura  respective  essentiara  pertinen- 
«  tia.  »  Ergo  status  religiosus  non  consistil 
in  solis  tribus  votis  supra  relatis.  Tcrtio,  '^"''''"* 
quia  ad  statura  religiosura  necessaria  est 
Ecclesia)  approbatio  :  ergo  sola  illa  tria 
vota  non  sufficiunt  ad  constituenduin  talem 
statum. 

Respondetur,  quod  sicut  in  rebus  natu-'|;|,J'|'J^ 
ralibus  non  omnia,  quae  ad  earum  fiuom 
consoqueudum  quoquo  modo  requiruutur, 
dicuntur  illarum  substautiam,  aut  essen- 
tiara  constituere  ;  sed  satis  est,  quod  ab  illa 
exigautur,  sive  afferantur,  vel  antcceden- 
ter,  vel  consequenter  ;  quia  eo  ipso  iu  illa- 
rum  essentia  aliquo  modo  coutinenlur  :  ita 
non  oportet,  quod  omuia  roquisita  ad  sta- 
tura  religiosum  conslituant  ejus  subslan- 
tiara,  sed  sulTicit,  quod  aliter  ad  eara  cou- 
currant.  Objectiones  autem  hoc  tantum 
probant ;  unde  nostram  ,  et  communera 
assertionem  non  everlunt,  ut  singulis  oc- 
currendo  constabit.  Ad  primam  responde- 
mus,  omnia  impediontia  perfectionoin  cha- 
ritatis  virtualiter  contineri  in  illis  tribus 
votis,  in  quautum  ad  eorura  obscrvautiam 
requiruutur,  atquo  ideo  non  opus  est  alia 
vota  adjicere.  Et  iu  hoc  sensu  negamus  rai- 
norem,  ad  cujus  primam  probalionem  di- 
cendum  est,  professionem  castitatis  secura 
trahere  aliarura  passiouura,  et  delectatio- 
num  sensibiliura  moderatiouem,  in  quan- 
tura  castitatis  periculura  afferunt :  unde 
hujus  virtutis  votum  quasi  radicat  asperi- 
tates  corporales  abstinentia^,  vigiliarum, 
etc,  ut  fuse  oslendimus  tract.  prxcedenti, 
disputatione  5,  dub.  3,  §  11,  per  totum.  Se- 
cundam  prabationem  diluit  D.  Thom.D.  Thc 
fjiixst.  180,  arliculo  7  ad  3,  his  verbis  : 
«  Sicut  Fhilosophus  dicit  in  4  Ethic.  honor 
«  proprie,  et  secundum  veritalem  non  de- 
«  betur,  nisi  virtuti.  Sed  quia  exleriora 
«  bona  instrumentaliter  deserviuut  ad 
«  quosdara  aclus  virtutum,  ex  consequenti 

etiam 


DISP.  I,  DUB.  I. 


335 


ruitur 
cuncla. 


t  satis 
tim;c. 


artam 
)nclu- 
)ncin. 


«  etiara  eorum  excellentiae  honor  aliquis 
«  e.xhibetur,  et  prascipue  a  vulgo,  quod  so- 
«  lam  excellentiam  recognoscit.  Honori 
«  ergo,  qui  Deo,  et  Sanctis  omnibus  exhi- 
«  betur  propter  virtutem  (ut  dicitur  in 
«  Psalm.  138  :  Mihi  autemnimis  honorati 
«  sunt  amici  tui  Deus),  non  competit  reli- 
«  giosis  abrenuntiare,  qui  ad  perfectionem 
«  virtutis  tendunt.  Honori  autem  qui  exhi- 
«  betur  exteriori  excellentia^,  abrenuntiant 
«  ex  hoc  ipso,  quod  vitam  sascularem  dere- 
«  linquunt.  Unde  ad  hoc  non  requiritur 
«  speciale  votum.   » 

Ad  secundam  objectionem  respondetur 
negando  consequentiam  ;  nam  quod  istae, 
aut  illas  religiones  emittant  quartum  vo- 
tum,  non  provenit  ex  communi  conceptu 
status  religiosi,  quem  in  prassenti  conside- 
ramus,  et  qui  in  omni  religione  salvatur, 
sed  ex  peculiari  illarum  instituto  :  unde 
quod  ad  essentiam  talium  religionum  se- 
cundum  speciem,  autquasi  speciem  sump- 
tarum  intret,  vel  non,  quartum  votum 
(quod  parum  refert  examinare),  non  pra^- 
judicat  veritnti  nostras  a.^sertionis  ;  sicut 
non  recte  colligeretur  rationale  pertinere 
ad  essentiam  animalis  ut  sic,  quia  pertinet 
ad  essentiam  hominis.Et  hacde  causavulgo 
dicitur,  dari  fria  vota  substantialia  reli- 
gionis,  illa  videlicet,  qua^  assignavimus  ; 
quia  ca3tora,  quae  addi  possunt,  sunt  ex- 
tra  essentiam,  sive  substantiara,  ad  cons- 
tituendum  statum  religiosum  desidera- 
tam.  Ad  tcrtiam  negaraus  conseqnentiam, 
quio  Ecclesiae  approbatio  non  constituit  in- 
trinsece,et  essentialiter  statura  religiosura  ; 
sed  requiritur  tanquara  conditio  extrinseca, 
ut  existat  talis  statas.  De  quo  iterum  dice- 
mus  duh.  scquenti. 

ir».  Pra3terea  conlra  quartam  assertio- 
nera  i^otest  opponi,  quia  ad  religiosum  sta- 
tum  requiruntur  vota  solemnia  :  sed  vota 
simplicia  non  sunt  solemnia,  ut  ex  termi- 
nis  liquet  :  ergo  vota  simplicia  non  suffi- 
ciunt  ad  constitueiidura  statura  religiosum. 
Probatur  major,  quia  status  religiosus 
non  conslituitur,  nisi  per  tria  vota  subs- 
fantialia  in  reUgiosa  professione  ernissa, 
juxla  illud,  habitus  non  facit  monachum,scd 
professio,  ut  dicitur  in  cap.  Ex  parte,  et 
cap.  Porrectum,  de  lieyularibus,  et  co,p.  Be- 
ne/icium,  de  reffulis  juris  in  G,  et  in  aliis  : 
.sed  votum  factum  in  religiosa  professione 
est  solerane,  uf  declarat  ]5onifacius  VHI, 
in  cap.  unico,  de  voto  in  G.  Ergu  ad  statum 
religiosum  requiruntur  vota  solemnia.  Et 


sic  videtur  docere  D.  Thom.  in  hac  2,  2,  D.  Tha. 
qurestione    180,   articulo  2  ad    I,   ubi  ait  : 
«  Dicendum  quod  duplex  est  religionis  vo- 
«  tura.  Unura  solenne,  quod  horainera  fa- 
«  cit  raonachum  ,  vel   alterius  religionis 
«  fratrem,  quod  vocatur  professio  ;  et  tale 
«  votura   debet   praBcedere  annus    proba- 
«  tionis,  ut  probat  objectio.  Aliud  est  vo- 
«  tum   simplex  ,    ex  quo  aliquis    non    fit 
«  monachus  ,   vel  religiosus  ,   sed  solum 
«  obligatus    ad    religionis    ingressum.   » 
Unde  prajter  alios  antiquiores  sic  expresse 
docent  Navarrus  comment.    \,de  Regular.  Navar. 
num.  18,  24,  et  25,  Soto  lib.  7,  de  justitia,    goto. 
quxstione   1,  artic.    1,   et   3,  et  novissime 
Joannes  de  la  Cruz  lib.   1,  de  statu  relig.  Joan.  a 
cap.  2,  dub.  3,conclus.  5.  Ergo  vota  solem- 
nia  requiruntur  ad  religiosum  statum  cons- 
tituendum. 

Respondetur  negando  majorem,  ad  cujiisSoiiuio. 
probationem  dicendum  est  ,  Ronifacium 
VIII,  et  D.  Thom.  loqui  jiixta  id,  quod  suis 
temporibus  erat  in  usu,  et  approbalione 
Ecclesia),  qua^  tunc  non  acceptabat  ad  cons- 
tituendum  statura  religiosum  nisi  vota  so- 
lerania.Licet  enira  simplieia  ad  id  absolute 
sufficiant,  debent  tamen,  ut  hunc  effectum 
sortiantur,  ab  Ecclesia  iion  repudiari,  ut  a 
num  24  dicemus.  Ecclesia  autem  superio- 
ribus  temporibus  noluit  justis  de  causis  ac- 
ceptare  vota  non  solemnia  in  ordine  ad 
constituendum  hominera  in  statu  religioso; 
sed  id  deferebat  solis  solemnibus.  Et  juxta 
hanc  dispositionem  tunc  vigentem  loquuti 
sunt  Bonifacius,  et  Divus  Thomas,  idque 
iraitati  sunt  antiquiores  Theologi,  Cano- 
nistaB  et  Summistaj.  Sed  minime  nega- 
runt,  vel  quod  prffidicta  vota  ad  prae- 
dictura  effoctum  absoIutesufficiant,velquod 
Ecclesia  posset  talia  vota  acceptaro,  et  ap- 
probare  ad  illura  effecluni.  Et  sic  de  facto 
segessit  Greg.  XIII,  approbando  vota  sim- 
plicia,  quae  emittunt  Coadjutoros.  et  Scho- 
lares  in  Socictale  Jesu,  et  diffiiniondo  hanc 
sententiam  in  bullis  7itm.  8  relatis.  Unde 
egregie  Joannes  a  S.  Tliom.  in  approbat.  ^o^!!.-^ 
doclrinxD.  Thom.  disputat.  2,  artic.  3,  di- 
xit  :«  In  terapore  D.  Tliom.  Ecclesia  solura 
«  censebat  esse  roligiosos  cura  effoctu,  qui 
(f  essent  professi,  ut  constat  ox  cap.  Reli- 
«  gioso,  4}  Quamvis,  de  sententia  excom- 
«  municationis  in  G,  ubidicitur  :  Quamvis 
«  autera  is,  qui  religionem  ingreditur,  ro- 
«  ligiosus  cura  effectu  cons(>ri  noii  jiossit, 
«  donec  sit  tacito,  vol  expresse  piufessus. 
«  Ergo  ex  Ecclesiae  deferminatioiio   tunc 


336 


DE  STATr  UKI.K^.IOSO. 


Tnplex 
objcciio 
coulra 
ultimam 
conclu- 
sioneui. 


Occurri- 

lur 
prima;. 


DilTc- 
rentia 
iuter 
tradi- 

tioneu). 

et  vota. 


n  non  erat  aliquis  rcligiosus  aiito  profos- 
n  sioiiom.  Profossi  aiitoin  noc  tu no.  noc 
«  moilo  otiain  in  Sociotato  \w>i  bionnium 
«  emittunt  vola  siniplicia,  licot  sint  vero 
n  religiosi.  non  tamon  professi.  Olim  au- 
«  tom  in  Kcclosia  nondum  erat  do  faclo 
"  ista  spocios  roligiosonim  anto  profossio- 
n  nem,  iit  constat  ox  pPvTfato  decroto.  Unde 
«'  D.  Tliom.  loquons  pro  illo  toinpore,  non 
«  potuit  ponero,  quod  de  facto  ossont  tuiic 
«  religiosi  per  vota  simplicia,  et  ante  pro- 
«  fessionem.  »  .\ntiquorum  ergo  opinionos 
nostra^  assortioni  non  adversantur;  loquc- 
bantur  enim  secundum  tunc  praDsentem 
Ecclesia'  dispositionem.  Sod  qui  post  bullas 
Gregorii  opposituin  ausi  fuerint  adirmare, 
audiondi  non  sunt.  sod  puniendi. 

10.  Contra  ullimam  conclusionem  po- 
tost  opponi  priino,  quia  si  illa  traditio  re- 
qiiireretur  adstatum  rcligiosum,  suporflua 
essont  tria  vota  supradicta  ad  illud  consti- 
tuendum.  1'robatur  soquela,  quia  e.x  vi  Ira- 
ditionis  posset  Keligio.  aut  Pra?latuseadcm 
religioso  pra?ciperc.  ad  qu;G  obligatur  per 
vota  ;  atquo  ideo  ista  superfluercnt.  Sccun- 
do.  quia  non  satis  apparet,  in  quo  traditio 
distinguatur  a  voto  obedientiaG  ;  siquidem 
per  traditioncm  obligatur  homo  ad  obc- 
diendum  supcriori,  et  ad  id  ipsum  obliga- 
tur  per  votum  obedieiitia?.  Tertio,  quia  id, 
quod  constituit  statum  rcligiosura,  debet 
esse  unum,  et  simplcx,  sicut  vidcrcest  in 
aliis  rcrum  constitutivis  :  ergo  ad  consti- 
tuendum  talem  statum  non  concurrunt 
parlim  tria  vota,  et  partim  traditio. 

Respundeturad  primam  objectionemne- 
gando  scquclani  ,  quia  observatio  trium 
consiliorum,  obedientiae,  castitatis,  ct  i^au- 
pertatis,  debetcsse  stabilis,  et  firma  in  statu 
religioso  :  quod  minime  salvarctar  per  so- 
lam  traditionem  hominis  in  potcstatcm 
alterius ;  siquidem  lunc  Superior  posset 
aliter  circa  illa  consilia  disponere,  imo 
posset  irritarc  obligalionem  illa  observan- 
di ;  quod  minime  colieret  cnm  stalu  rcli- 
giosu,  ut  jara  supra  diximus  num.  10.  .^.c- 
cedit  etiam,  quod  vola,  et  traditio  habcnt 
efFectus  longcdiversos  ;  traditiocnira  con- 
fert  alteri  potestdtem  dominativara,  quam 
non  confert  votum.  ut  ibi  dcclaravimus.  E 
coaverso  autem  votum  obligat  cx  spcciali 
fidelitate  ad  Deum,  quam  specialem  obli- 
gatioiiem  non  inducit  respectu  hominis  ; 
traditio  vero  etiam  obligat  specialifcr  rcs- 
pecta  hominis,  et  ex  justitia.  propter  jus 
quod  transfert  in  aliura.  l'nde  supernuum 


non  est,  quod  vota,  ot  Iraditio  ad  consti- 
tuondum  hominem  religiosum  simul  con- 
currant. 

Ad  secundam  respondolur,  quod  licot 
obligatio  orta  ox  voto  obedientia},  et  obli- 
gatioorta  ox  tradilione  cadant  super  can- 
dom  inaleriam  ;  nihilominus  sunt  salis  dif- 
ferontcs,  ot  formalilor  distinctaj,  ut  jam 
supra  ostendimus,  quia  votum  non  confert 
actu  potostatem  dominalivam,  quam  con- 
fert  traditio.  Potost  onira  quis  promittere 
servire  alteri,  non  Irahendo  se  in  servum 
illius  :  et  e  contra  potcst  quis  se  alteri  do- 
nare  in  servum,  non  adjiciendo  obligatio- 
nera  proinissionis  supra  Iraditionem  ;  ot 
deniquc  utrumque  pro  majori  firmitate  va- 
let  faccre,  sicut  fit  in  Religiosis. 

Kt  hinc  patet  ad  uHimam  objectionem  ; 
nam  licet  in  metaphysicis  constitutiva  ita 
se  habeant,  sicut  intcndit  objectio,  secus 
in  moralibus  (cujusmodi  est  status  roligio- 
sus),  sffipe  quippe  contingit,  quod  plura 
concurrant  ad  unum  aliquid  constitucn- 
dum,  sicut  apparct  in  matrimonio,  ubi  de- 
bent  dari  mutua  contrahentium  traditio,  et 
mutua  acccptatio.  I.iquetctiara  in  ipsostatu 
religioso,  ad  quem  constilucndura  (etiamsi 
a  traditione  pra^scindamus)  tria  vota  circa 
materias  valde  diversas  concurrunt.  Sic  er- 
go  potest  tradilio  simul  cum  votis  deside- 
rari  :  quod  raagis  adhuc  conslabit  ex  dicen- 
dis  dub.  A. 

DUBIUM  II. 

Utrum  atatus  relifjiosus  sit  ex  institutione 
divina. 

Pro  dinicultalis  resolulione  aniraadver- 
tondum  cst,  quod  status  religiosus  duplici- 
tor  considerari  potest  :  uno  modo  pra^cise 
quantum  ad  substantiam,  sive  cssentiam, 
quam  dub.  prxcedenti expUcmmas  :secundo 
modo  quantura  ad  determinationera  illius 
essentiae  ad  certum  modum  vivendi  ,  et 
quantum  ad  determinationem  qualitatum 
personarum,  quaj  talem  statura  profitean- 
tur,  utputaquod  haboant  talem  astatem.  Et 
quidera  statum  rcligiosura  hoc  posteriori 
modo  consideratum  (qui  modus  est  addi- 
tura  diminuens,  et  sccundumquid,  cum  rei 
essentiam  supponat),  essc  de  jure  Kccle- 
siasfico,  facile  probatur  ex  ipso  usu  Eccle- 
sia),  quaj  solet  pra;dictas  determinationes 
mutare,  ut  constabit  cx  dicendis  dub.  seq. 
Unde  diiTicultas  procedit  de  statu  religioso 
secundum 


Salislll 
sccun- 


Dilnitur 
uliima. 


DISP.  I,  DUB.  II. 


337 


Tho, 


Sot. 

iclov. 

Suar. 

iasil. 

Pont. 

unda- 
sntuni, 


lostoii 
erunt 
li?io- 


secundum  essentiam  sumpto,  qua^  est  accep- 
tio  absoluta,  et  apta  ad  denominationem 
simpliciter  talem. 

§  UNICUS. 

Defenditur  vera,  et  communis  setentia. 

IT.Dicendum  est.statu  religiosum  esse  ex 
.institutione  divina.  Sic  indicat  D.  Thom. 
in  hac  2,  2,  quxst.  88,  artic.  4  ad  3,  et  do- 
cent  N.  Waldens.  fom.  I,  de  Sacrament.  tit. 
9,  cap.  83,  et  84,  et  tom.  3,  doctrin.  fidei, 
cap.  31,  et  32,  Soto  lib.  7,  dejustitia,  quxst. 
5,  art.  1,  Clictoveus  lib.  3,  de  votis  monast. 
cap.  5,  Suarez  tom.  3,  de  religione,  lib,  3, 
cap.  2,  Basilius  Pontius  lib.  7,  de  matrim. 
cap.  3,  et  alii  communiter.  Probatur  se- 
quenti  discursu :  nam  Christus  Dominus  est 
author  originalis  .status  religiosi  :  ergo 
prsdictus  status  est  ex  institutione  divina. 
Consequentia  patet,  et  antecedens  suade- 
tur  ;  nam  Christus  Dominus  consuluit  sta- 
tum  religiosum,  et  deinde  ad  illum  admisit 
Apostolos :  nihil  autem  amplius  videtur  de- 
siderari,  ut  dicatur  author  originalis  pras- 
dicti  status  :  ergo,  etc.  iNIajor  quoad  pri- 
mam  partem  constat  ex  Evangelio,  in  quo 
legitur  Christum  consuluissetria  vota  subs- 
tantialia  Religionis  ,  votum  quidem  pau- 
pertatis,  INIatth,  19:  Sivisperfectusesse,  va- 
dc,  et  vende  omnia,  qum  habes,  et  da  pauperi- 
bus  :  ubi  totalis  abdicatio  consulitur.  Con- 
silium  vero  castitatis,  eodem  capite  ,  ubi 
commendat  eunuchos,  qui  se  castraverunt 
propier  rcgnum  ccelorum  :  et  sermo  est  de 
eLinuchis  spiritualibus,  qui  sibi  per  votum 
amputant  f;icultatem  gignendi.  Tandem 
obedientiro  votum,  in  eodem  cap.  dum  post 
consilium  paupertatis  adjecit :  Et  veni,  se- 
qncreme.  Nam  perfectasequela  requirit  vo- 
tum,  ut  soqucns  perfecte  Christum  nequeat 
abeorelroccdere.  Ut  interim  alia  loca  omit- 
tamus,  ex  quibus  eadem  a  Christo  consilia 
ostcndi  possunt.  Consuluit  ergo  tria  vota 
substantialia  status  religiosi.  Qua  ratione 
D.  Chryso.st.  hom.  17,  ad  Popul.  religioso- 
rum  vitam  appellat  Philosophiam  a  Christo 
introductam. 

Quod  vcro  admiserit  Apostolos  ad  illa 
tria  substantialia  vota  (quao  est  secunda 
majoris  pars),  sic  ostcnditur;  nam  Apostoli 
fuerunt  veri  Religiosi,  atque  ideoomiserunt 
votum  obedientia)  :  sed  hanc  prascipue 
exercuorunt  sequendo  Cliristum,  justa  illud 
Petri.Matth.  19:  Ecce  nos  reliquimus  omnia. 


et  sequuti  sumus  te  :  quam  obedientiam  ac-  Matth. 
ceptavit,et  probavit  ipse  Dominus,  ut  cons- 
tat  ex  eodem  capite,  illis  verbis  :  «  Amen 
«  dico  vobis,  quod  vos  qui  sequuti  estis  me, 
«  in  regeneratione,  cum  sederit  filius  ho- 
«  minis  in  sede  majestatis  suae,  sedebitis 
«  et  vos  super  sedes  duodecim,  judicantes 
«  duodecim  tribus  Israel.  »  Ergo  Christus 
Dominus  fuit  Praelatus,  cui  Apostoli  ut  veri 
religiosi  se  subjecerunt;  atque  ideo  ipse  Do- 
minus  admisit  eorum  traditionem,  et  vota. 
Consequentia  patet,  tumexpramissis  :  tum 
eo  quod  ex  suppositione,  quod  Apostoli  fue- 
rintveri  religiosi,  non  apparet  quem  alium 
habuerint  Pra^latum ,  nisi  ipsum  Chris- 
tum,  pracsertim  viventeapud  ipsosDomino. 
Majorem  autem.  in  qua  poterat  esse  diffi- 
cultas,  docent  satis  communiter  sancti  Pa- 
tres,  D[\a?,T\\om^sloco  supracitaioetquxst.r).  Tho. 
186,  arlic.  6  ad  1  ,  D.  Basil.  in  Constitut.'^'^^^^^- 
«  Monasi.  cnp.  19,  ubi  ait  :  «  Hi  (scilicet 
«  Religiosi)  liberatoris  nostri,  ejusque  vi- 
«  ta3,  dum  inter  nos  versaretur,  instituto- 
«  rumveri.-perfectique  imitatoresexistunt. 
«  Quemadmodum  enim  ille  coacto  discipu- 
«  lorum  choro,  communia  cuncta,  seque 
«  communem  Apostolis  pra?buit  :  item  hi 
«  quoque  Antistiti  obtemperantes,  qui  mo- 
«  do  vitx  suaj  praoscripta  recte  conservant, 
«  genus  vivendi  Apostolorum,  ac  Domini 
«  imitantur.  »  D.  Epiphan.  hxres.  18,  ubi^-^PjP- 
explicans  illud  Matth.  19,  Sunt  ennuchi, 
inquit  :  «  Quinam  igitur  ii  fuerint,  quam 
«  generosi  Apostoli,  et  monasticam  vitam 
«  degentes.  »  D.  August.  lib.  17,  de  Civit. 
Dei,  cap,  21,  ubi  ait:  «  Dixerant  enim  po- 
«  tentes  illi,  Ecce  nos  reliquimus  omiii.i. 
«  etsequuti  sumuste.  Hoc  votum  polciitii- 
«  simi  voverant.  Sed  unde  hoc  illis,  nisi  ab 
«  illo,  de  quo  hiccontinuodictum  est,  dans 
«  votum  voventi  ?  »  Ei  epist.  89,  ad  Hilar. 
quxst.  4,  inquit  so  Apostolorum  exemplo 
hunc  modum  sequutum  fuisse,  aliosque  ad 
hujusmodi  propositum  induxisse.  Videan- 
tur  Waldensis  ubi  supra,  Castro  adversius  casiro. 
hxreses,  verbo  votum,  Turrianus  lib.  5,  /»'o  j^i-g™"' 
epist.  Pontipcum,  cap.  2.  Hieron  Plat.  lib.  Piat- 
2,  de  bono  status  religiosi,  cap.  20,  Salme- 
ron  tom.  8,  in  novum  testament.  tractat.  52, 
ad  object.  8,  et  alii  qui  contra  hacreticos  re- 
ligiosum  statum  dcfendunt. 

18.  Ad  hajc,  accedit  congruentia?  ratio  ;  Confir- 
nam  Christus  Dominus  vocavit  Apostolos  ""^"°- 
ad  magnam  perfectionem,  ut  ipsos  consti- 
tueret  primitias  spiritus,  et  semen  omnis 
virtutis:  sod  statusreligiosusest  valdo  per- 


3;i8 


DK  STAXr  KKl.KMOSO. 


rraH-lu- 

diiiir 

cvasio. 


lariden- 
tis  dubii 
decisio. 


D.  Dion 
Tcrlui. 


fectus,  el  iii  (|iio  post  Aposlolos  fuliiri  oraiU 
viri  probatissimi,  ol  oxcollontis  sanctitaiis, 
quotiiuol  vidolicot  ab  illo  toiuporo  in  oro- 
mis,  ot  roligionibus  magna  virtute  lloruo- 
runt  :  ergo  docuit  riiristuni  consuloro 
Apostolis,  ul  ossent  religiosi,  illosque  ad 
pra?dictum  statuni  admittere. 

Nec  valot  dici.  Christum  elegisse  Apos- 
lolos,  ut  forenl  Episcopi,  quoruni  perfoctio 
est  niajor,  quam  porfoctio  stalus  religiosi, 
atque  ideo  non  consuluisse  illis  liujusmodi 
statum  Non,  inquani,  valel  ;  quoniam  li- 
cet  slalus  Kpiscopalis  sit  porfoctior,  quam 
status  religiosus  ;  nihilominus  horum  sta- 
luum  raliones,  et  perfecliones  nulhim  ha- 
bent  inler  se  opposilioiiom,  sed  oplirao  co- 
hajrent,  ot  in  eodom  subjocto  componunlur, 
ut  exporientia  liquel.  Kt  hac  de  causa  qui 
vovil  religionom.  non  satisfacit  voto  per 
hoc,  quod  fiat  Episcopus,  licet  hujus  status 
perfeciior  sit ;  sed  prius  debet  ingredi  reli- 
gionem,  ut  decernitur  in  cap.  Per  tuas,  de 
voto;  quia  videlicet  porfectio  status  religiosi 
optime  componitur  cum  perfectione  status 
Episcopalis.  .Sic  ergo  licet  Christus  vocave- 
rit  Apostolos,  ul  futuri  essent  Episcopi,  et 
Pastores  populi  Christiani,  optime  eliam 
potuil  eos  vocare,  ut  simul  essent  Religiosi. 
Et  quod  ita  fecerit,  liquet  ex  supra  dictis  ; 
nam  eis  consuluit  vota  caslilalis,  pauperta- 
tis,  etobedientia3;et  se  Iradeiites,  ipsumquo 
sequentes  acceptavit  repromitlens  futurum 
prasmium.  Unde  voluit,  quod  simul  essent 
Episcoporum,  alque  Keligiosorum  exem- 
plar.  Et  ita  sentiunt  Patres  supra  relati,  ex 
quibus  Divus  Basilius  in  Comtilut.  Monas- 
tic.  cap.  23,  agens  de  obedienlia,  inquit  : 
«  Hanc  is,  qui  secunium  Deum  vere  est 
'(  monachus,  Anlistiti  suo  pra^slet  oportel; 
"  siquidem,  ut  jam  diximus,  Christus  dis- 
«  cipulos  in  hoc  elegif,  qui  hoc  vita^  insti- 
■(  tutum  ffimularentur,  ut  per  eos  formam 
«  relinqueret  eandem  sequutura?  posleri- 
.(  tati.  » 

19.  Et  si  inquiras,  an  status  religiosus 
a  Christo  Domino  institutus  cessaverit,  in- 
terruptusve  fuerit  a  temporibus  Aposlolo- 
rum  usque  ad  tempora  D.  Antonii  Abbatis, 
aut  D.  Basilii,  in  quibus  refloruisse  vide- 
tur  ?  Respondetur  negative  ;  quia  certo 
constat,  in  illis  sijcculis  intermediis  fuisse 
religiosos  ;  Dionysius  enim  de  illorum  ins- 
titutione,  et  vita  agit  in  lib.  de  Ecclesiast. 
hierarch.  cap.  G.  Tertullianus  etiam  memi- 
nit  sacrarum,  et  religiosarum  virginum,  et 
de  illis  agit   in  lib.  de  veland.    Virc/in.   Et 


idoin  argumonluin  invonimus  apud  S.  Cy- i>  Oypr. 

priaii.   in  lil).  dc  habilu  virn.  I';t  omnos   lii 

Palros  vixorunt  aiilo  Antonium,  et  Basi- 

liuni.  Doniquo  Kusobius  Ca;sar.  lib.  2,  hisl.  lUisob. 

cap.  IG,   refert  a  tomporibus  S.  Marci,  et    ''**'^" 

deinceps  fuisse  monachos,  et  monasteria  in 

Alexandria,  et.Egypto.  Unde  obiter  refel- 

luntur  Cenluriatores  cent.  4,  cap.  C,  qui 

impudenter  alTirmant  institutum  monasti- 

cum  inco^pisso  quarlo  saiculo,  primosque 

authores  habuisso  Anlonium,  Macharium, 

et  similes.  El  incredibile  est,  quod  suppo- 

sita  institutiono  liujus  slatus  per  Christum 

in  Apostolis,  ita  cessaverit,  ut  sa^culo  quar- 

to  resurrexerit ;  nam  sicut  natura  appelit 

gcnerare  sibi  simile,  ita  etiam,   altiorique 

modo  gralia  :  ergo  si  Apostoli  fucrunt  reli- 

giosi,  ut  ex  dictis  constat,  perfectio  procu- 

rarunt  alios  religiosos  efTicere,  imitatores 

sui,  et  seclatores  oxcellentis  adeo  modi  vi- 

vendi,  juxta  illud  Pauli  I,  ad  Cor.  7  :  Vulo  ^}  ad 
,     '  •■  .     /      .  Ccr.  7. 

aulem  vos  omnes  esse  sicut  meipsum. 

20.  Ex  dictis  sequitur,  statum  religiosumt^orolla- 

secundum  substantiam,  sive  essentiam  con- 

sideratum  esse  de  jure  divino,  non  quidem 

praocipiente,  sed  consulente,  et  originanle. 

Sic  docent  Aulhores  num.  17,  relati.  Et  fa- 

cile  ottcnditur ;  quoniam  Christus  Dominus 

proposuit,  consuluit,  approbavit,  et  accep- 

tavit  stalum  religiosum  :  ergo  hic  status  se- 

cundum  subslantiam  acceptus  non  habet 

institulionem  humanam,  sed  estde  jure  di- 

vino.  Per  quod   minime  negamus,   quod  siauis 

Ecclesia  possit  staluerc  conditiones  ad  sus-  sus^de 

cipiendum  talem  statum,it  aut  eis  deficien-J"^^„Q'' 

tibus  ,  delur   inhabilitas  in  personis  ,  et 

impediatur  status  ipse.  Sed  solum  intendi- 

mus,  quod  haic  sint  pra^via,  aut  comitantia 

ad  legitimitalem  suscipiendi  hunc  statum  ; 

eis  vero  suppositis,  illius  essentia,  et  vincu- 

lum  inde  ortum,  aut  in  ea  fundatum  sint 

de  jure  divino.  Quod  facile  intelligitur  alia- 

rum  rcrum  exemplis;  nam  legitimatio  aut 

illegitimatio  personarum  in  ordine  ad  con- 

trahendum  matrimonium  pondotexjurepo- 

silivo  Ecclesiastico  ;  et  nihilominus  matri- 

monium,ejusque  vinculum  non  suntexjure 

EccIesiastico,sed  divino,etnaturaIi.EccIesia 

eliam  reddit  personas  habiles,vel  inhabiles 

ad  suscipiendum  Ordinem  sacrum  ;  et  ta- 

men  non  propterea  dicemus,  quod  sacer 

Ordo,  eteiessenlialiter  annexa  sint  dejure 

Ecclesiastico  ;  sunt  enim  de  jure  divino,  ut 

concedunt  omnes.  Sic  ergo  in  nostro  casu. 

Et  ratio  una,  et  generalis  est :  quia  licet  de- 

terminatio  eorum,  quaj  concurrunt  ad  pra}- 

dicta. 


J 


DISP.  I,  DUB.  II. 


339 


Singula 

ris  u|)i- 

naiio 

■Vas(|. 


Basil 
Pont. 


Argu- 
ncntuni 


Dissol- 
viliM- 


dicta,  relicta  fuerit  Ecclesia?  dispositioni ; 
tamen  Christus  illa  absolute  inslituit,  ma- 
trimonium  videlicet  in  ratione  Sacramenti, 
sacrum  Ordinem,  et  religiosum  statam. 

Accedit  etiam,  ea  qua  constituunt  statum 
religiosum,  vota  videlicet,  et  traditionem, 
afferrevinculumdivinum.et  naturale;nam 
licet  ex  uniuscujusque  libera,  et  humana 
voluntate  dependeat  vovere,  et  se  Deo  tra- 
dere  in  Religione,  possitque  Ecclesia  inha- 
bilitare  actus  ad  id  requisitos  ;  tamen  ex 
suppositione,  quod  quis  valide  voverit,  et 
se  Deo  in  Religione  tradiderit,  obligatio 
indeortaest  juris  naturalis,  atque  divini. 
Quod  ex  dicendis  tota  disputatione  magis 
constabit. 

-  21.  Contra  nostram,  et  communem  sen- 
tentiam  sentit  singulariter  Vasquez  I,  2, 
dispulat.  165,  nuin.  48,  ubi  h.iec  habet  : 
«  Quod  attinet  aJ  institutionem  status  reli- 
u  giosi,  distinguendum  est  :  aiit  enim  ias- 
«  tituisse  statum  religiosum  idem  est.  quod 
«  invenisse,  et  cxcogitasse  illum,  aliisque 
«  sequendum  proposuisse  ;  et  hac  ratione 
-(  dicendum  est,  a  Christo  Domino  fuisse 
«  institutum,  hoc  est  ])ropositum,  et  pra^- 
«  dicatum,  ut  colligitur  ex  his,  qua  hacte- 
«  nus  diximus.  Aut  instituero  statum  rcli- 
«  giosum  idem  est ,  quod  re  ipsa  illum 
«  erigere  sub  alicujus  capitis  potestate,  ac 
«  jurisdictione  ;  et  hac  ratione  non  est  di- 
«  cendum,  institutionem  hujus  status  esse 
«  juris  divini,  aut  naturalis.  Kam  cum  ad 
«  constituendum  statum  religionis,  etc.  » 
Hffic  est  sententia  Vasquez,  de  qua  non  im- 
merito  dixit  Basiliiis  Pontius  ubi  supra  : 
'(  Adversari  Patribus  in  re  taiita,  et  quod 
«  graviusest,  sinemagno  fundamento,  re- 
'(  prehensione  non  caret.  »  Lnicum  autem 
fundamentum,  cui  Vasquez  innilitur,  est 
hujusmodi  :  Quoniam  ad  constituendum 
statum  religiosum  rcquiritur  jurisdictio,  ut 
Praolatus  acceptans  vota  queat  subditum 
compollere  ad  eorum  ob^ervationom,  et  ad 
prfflstandum  aliaillius  stutus  propria.  IlaQC 
autem  jurisdictio  non  provenit  iinraediate 
a  votis,  vel  traditione,  sed  depondet  ex  vo- 
luntale,  et  concessione  Summi  Pontificis  : 
ergo  stutus  religiosus  non  est  ex  jure 
divino,  sed  ex  jure  ecclesiastico  :  ex  quo 
rursus  bene  infertur,  quod  Christus,  li- 
cet  consuluerit,  et  proposuerit  talem  sta- 
tum,  illum  tamen'exorcite  non  erexerif. 

Sed  hoc  motivumcstsatis  debile,  etplura 
assumit  falsa.  Tum  quia  ad  statum  religio- 
sum  secundum  substantiam  considcratum 


non  requiritur  jurisdictio  Ecclesiastica  ex 
parte  superioris,  sed  sufTicit  potestas  domi- 
nativa,  qua)  illi  acquiritur  per  traditionem, 
et  acceptationem  ;  nam  eo  ipso  jure  natu- 
rali  subditus  tenetur  illi  parere,  et  ipse  po- 
test  eum  regere,  ut  jam  supra  diximus 
num.  10,  et  magis  infra  a  num.  26,  firma- 
bimus.  Tum  etiam  quia  dato,  quod  ad  es- 
sentiam  status  religiosi  requireretur  juris- 
dictio,  quam  Vasquez  intendit,  adhuc  fal- 
sum  esset,  quod  talis  jurisdictio  descenderet 
a  Pontifice  ;  sed  posset,  et  deberet  imme- 
diate  derivari  a  Christo  Domino  in  Praela- 
tum  religiosorum,  licet  determinatioquali- 
tatum  personarum  assumentium  statum  re- 
ligiosum,  et  eorum  acceptatio  pendeant  ab. 
Ecclesia.  Sicut  etiam  Ecclesia  approbat 
personam  in  ordine  ad  Episcopatum,  et  illi 
designat  oves  ;  et  tamen  hoc  supposito,  et 
aliis  requisilis,  potestas  clavium  in  Epis- 
copis  reperta  derivatur  immediateaChristo- 
Domino,  ut  Basilius,  et  alii  plures  affir- 
mant ;  et  consequenter  talis  potestas  con- 
venit  Episcopis  non  jure  Ecclesiastico,  sed 
divino.  Tum  denique,  quia  Chri.stus  Domi- 
nus  acceptavit  vota  Aposlolorum,  fuitque 
eorum  ut  vere  religiosorum  superior,  ut. 
coustat  ex  supra  dictis,  atque  ideo  habuit 
supra  illos  illam  jurisdictionem,  vel  potes- 
talem,  qua3  ex  parte  superioris  ad  religio- 
sum  statum  requiritur  ;  certum  autem  est, 
potestatem  illam  specialem  in  Christo  exis- 
tentem  non  convenire  illi  ex  concessione 
EcclesiaB,  aut  alterius  superioris  ecclesias- 
tici ;  sed  ex  jure  naturali,  et  divino,  suppo- 
sito  quod  Apostoli  seillidonaverint,etquod 
ipse  eos  receporil  :  crgo  ad  constiluen- 
dum  statum  roligiosum  secundum  subs- 
tantiam,  non  requiritur  jurisdictio,  quam 
Vasquez  causatur,  ut  noget  statum  religio- 
sum  quoad  essentiam  esse  de  jure  divino, 
et  a  Cliristo  creatum  fuisse. 

22.  Rclicto  ergo  illo  motivo,  melius  ct  piirici- 
urgentius  potest  contra  nostram  assertiu-  ^^umeii' 
ncm  opponi ;  nam  status  religiosus  non  est   '"'"•    • 
institulus  a  Christo  Domino  :  ergo  corruit 
fundamentum,  utdicatur  esse  ex  institu- 
tione  divina.  Antecedens  probatur  ex  tes- 
timoniis  Patrum,  qui  djcent,  statum   reli- 
giosum  inccpisse  ab  .\postolis,  vol  post  ip- 
sos.  Sic  D.  Thom.  quxsf.  187,  arl.  3  ad  2,h.  Tlia. 
inquit,  teinpore  Apostolorum  non  erant  reli- 
(jiones  imtitutx.   D.  Chrysost.   hom.  2~>,  inD.chty. 
epist.  ad  llebr.  affirmat  illa  Verba  Pauli :  Si 
quis  frater  nominatur   inter  oos,  ad  omno.^ 
tunc  fideles  pertinuisse,  nec  lunc  fuisse  vc.s- 


340 


DK  STATU  RELIGIOSd 


(igiuni  Monachi.scd  omnia  tunc  D.  Paulum 
D.  Bcrii  nd  sa^ciilarcs  fuissc  loquutiim.  I).  Bcrnard. 
ina]x)lo(i.  (ul  Guillclm.  ait  :    <   Hcu  mc  mi- 
<i  scrum   qualcmcunquc   Monaclium  ,   cur 
«  adluic  vivo  vidcre  ad  id  devcnisse  Ordi- 
«  nem  nostrum  »  (ncmpe  religiosum,  ct 
monasticum")  <(  ordincm  scilicct  qui  primus 
«  fuit  in  Kcclcsia,  imo  a  quo  co^pit  ICcclc- 
vi  sia,  cujus  Aposloli  inslilutorcs,  cuju.>  lii, 
u  quos  Pauliis  tam  s^rpc  sanctos  ap|)cllat, 
«  inchoatorcs  extitcrunt.  »  Quibus  verbis 
institutionem  rcligiosi  status  plano  dcfert 
Apostolis,  ct  aliis.   Quod  palam  significant 
Consi-  Patres  Concilii  Meldensis  cap.  9,  cum  affir- 
Meidcii-  mant  :  «  sacrum  quoque  monasticum  ordi- 
^-     '<  ncm  a  Dco  inspiratum,  et  ab  ipsis  .\pos- 
u  tolis  fundatura.  » 
Coiifir-       Conlirmatur.  quia  si  Christus  Dominus 
iiistituissct  slatum  religiosum.  instituisset 
illum  in  particulari,    fundando    aliquem 
specialem  ordinem  roligiosum  ex  his,  qui 
inveniuntur    in    Ecclesia  ;   sicut  instiluit 
statum  Episcoporum,  et  statum  Prcsbyte- 
rorum  :  atqui  nuUa  o.\  religionibus  nunc 
extantibus  in  Ecclesia   habet  immediatam 
institulionem  a  Christo  Domino  :  ergo  si- 
gnum  cst,  quod  Chrislus  non  instituit  sta- 
tum  religiosum. 
■Sat^^m       \^    objectionem   respondetur    ncgando 
menio.  antecedens.  cujus  probatio  ex  tesfimoniis 
Patrum  dcsumpta  non  urget,  quia  facilo 
explicantur.  D.  Thom.  loquitur  de  institu- 
lione  religionum  quantum  ad  diversa  ins- 
tituta,  caDremonias,  et  aliquassolomnitates 
essentioe  religiosi  accidentarias,  quas  postea 
C«jet.   addidit  Ecclesia,  ut  declarat  Cajet.  ibidem, 
D.  Chry.§   Ad  hoc  dicilur  dupliciler.  D.  Chrysost. 
recte  interpretatur  ea  verba   Pauli,  quia 
forte  tunc  temporis  nullus  erat  monachus 
in  Ecclesia  Corinthiorum,  quibus  Apostolus 
loquebatur.  Minime  vero  negat  Chrysosto- 
mus,  et  Apostolos,  et  alios  eorum  tempore 
fuisse  religiosos  ;  imo  vero  id  satis  aperle 
aiTtrraat  hom.    17  in   Mallh.   ubi  hortans 
Monachos  ad  perfectionem  religiosam,  in- 
quit  :  «  Vis,  o  Monache,    esse   discipulus 
'c  meus.   imo   vis  discipulorum    meorum 
«  esse  discipulus,  fac  hoc,  quod  fecit  Pe- 
"  trus,  quod  fecit  .lacobus,  et  Joannes.  » 
D.  Bernardus  vocat  .-^postolos  institutores 
vitae  religiosa?,  non  quia  illam  primo  inve- 
nerint,  sed  quia  eam  primi  professi  sunt  ut 
a  Christo  Domino  inventara,  approbatam, 
etpropositara.  Et  in  eodem  sensu  Conci- 
lium  Meldense  dicit,  ordinera  raonasticum 
fuisse  ab  Apostolis  fundatura  ;  quia  fuerunt 


primi   profossores  illius  vil.p,  ut  a  Christo 
invcnla),  ct  sc  pri-butM-unt  aliis  imitatores. 

Ad  conlirmalioncm  ncgatur  major,  vcl  ^),'|"||[!' 
ea,  ot  minori  omissis,  ncgalur  consequen-  "latlo. 
tia  ;  quia  licct  ('hristus  non  inslituerit  Re- 
ligioncs  modo  existcntes  secundum  diversa 
earum  instilula,  et  ritus  unicuiquo  pro- 
prios,  scd  Ii.tc  dincrontia  sil  ex  ecclosiastica 
inslitutione  ;  nihilominus  instituit  religio- 
sum  statum  socundum  cjus  substantiam,  ot 
cssenliam,  in  qua  omnos  roligiones  conve- 
niunt  :  quod  satisost,  ut  omnes  secundum 
quod  participantconcoptura  statusreligiosi, 
sint  immedialo  a  Christo  Domino  authore, 
quanquam  sccundum  i)eculiaria  unicuiquo 
instilula  habuorinf  spcciales  fundatores. 
juncla  approbatione  Ecclosia).  Poleslque  id 
cxplicari  ipso  oxompIo,quoi  incontrarium 
adducilur  ;  nam  h;oc  mulliplicitas  materia- 
lis  Episcoporum  cum  alligalione  ad  diver- 
sas  dioccesos,  et  ipsarum  sedium  designatio 
est  ex  instituliono  Ecclesi;^,  quc  sic  ista 
determinavit ;  et  nihilominus  dignitas,  po- 
testas  clavium,  et  ipsa  Epis^opatus  essentia 
sunt  immediafo  ex  inslitutiono  Cliristi,  ct 
in  his  omnes  logilimi  Episcopi  conveniunl. 

DUBIUM  III. 

Utrum  ad  stalum  religiosum  requiratur  ap- 
probatio  Ecclcsix,  polestas  clavium,  certa 
regula,  et  vivcre  iti  communitate. 

23.  Ilai^c  omnia  sub  eodem  dubio  com-Chserva- 
prohendiraus,  quia  facilora  explicationera   """'^' 
habent,  et  unius  discussio  viam  pra^stat  ad 
aliud.  Procujus  declarationo  observandum 
est,  quod  duplox  polest  consi  lcrari  appro- 
batio  Ecclesia)  circa    rcligiosura  statum  : 
alia  ncgativa,  quatonus  Ecclesia  illum  non 
reprobat,  nec  votis,  aut  tradifioni  supra  ox- 
plicatis  repugnat  :  allora  positiva.qua  (hoc 
est,  actu  poslfivo)  approbet  statum  accep- 
tando  vola,  ot  tradifionom.  Et  ha}c  positiva  i^upicx 
approbatio  polost  adhuc  bifariam  conside-approba- 
rari  :  primo  spoculativo,  in  quantum  Ec- 
clesia  judicat  de  bonitate  illius  status,  et 
quod  ista,  aut  illi  ipsi  conveniant,  vel  non  : 
secundo  practico,  in  quantura  talem  statura 
exercite  iicceptat,  traditque  potestatera  in- 
ferioribus  Pr.Tlatis  ad  acceptandura. 

Deinde  n  )ta,  quod  jurisdictio  potost  surai  Duplex 
dupliciter  :  Mno  modo  miims  slricte,  quoJ^^jo''""" 
pacto  qua)Iib;f  potestas  imperandi,  guber- 
nandi,  ot  corapellendi.  qualora  pater  habet 
erga  filium,  ef  dominus  erga  sorvum,  potest 
jurisdictio 


DISP.  I,    DUB. 


341 


jurisdiclio  appoliari.  Altero  modo  magis 
stricte,  et  proprie  :  qua  ratione  significat 
potestatem,  qua}  est  a  principe  superiori, 
vel  republica.  Etsic  jurisdictio  ecclesiastica 
est  potestas  spiritualis,  quas  a  Christo  Do- 
mino  descendit,  et  derivatur  ad  Ecclesiam, 
cujus  praecipui  actus  sunt  absolvere,  et 
ligare,  tam  in  foro  conscientiaB,  quam  in 
foro  externo  ;  et  hase  appellatur  potestas 
clavium. 
Praeterea  observa,  quod  regula,  ut  tradit 

Aristo!.  Aristot.  Ub  de  Aniina,  text.  85,  est,  qua  rec- 
tum,  et  obliquum  cognoscimus,  verum,  et 
falsum,  bonum,  et  malum  Jiscernimus.  In- 

D.  isid.  deque  dicitur,  addit  D.  Isidorus  lib.  G  Ety- 
7nol.  cap.  IG,  quocl  recieducit,  nec  aliquando 

Knfio^  ('^^orsum  trahit.  Et  juxta  haBC  regula  reli- 
sa.  giosa  appellatur  formula  scripta,  vel  tra- 
dita,  determinansmodum  observantiarum, 
quas  ad  fmem  religionis  deserviunt.  Quo 
pacto  reperiuntur  de  facto  iu  Ecclesia  di- 
versa?  Religionum  regute. 

Tandem  animadvertendum  est,  duplici- 
ter  posse  intelligi,  quod  quis  ducat  religio- 
sum  statum  :  uno  modo  vivendo  in  com- 
munitate  sub  aliquo  superiori,  cui  subditi 
obediant  :  altero  modo  vivendo  seorsim  in 
solitudine  absque  uno  superiori  communi, 
cui  obediant  solitarii.  Primus  modus  cons- 
tituit  vitom  ccenobiticam,  secundus  pertinet 
ad  anachoreticam.  His  prasmissis,  ad  sin- 
gulas  dubii  partes  per  singulas  assertiones 
respondebimus. 

§  UNICUS. 

Resolutio  difJicuUutum,  qux  in  titulo  propo- 
nuntur. 


Prima 
lonciu- 
sio. 


cllarm 

Basil. 

Poiit. 


'iinda- 
cntum. 


24.  Dicondum  est  primo,  ad  statum  re- 
ligiosum  secundum  essentiam  considera- 
tum  non  reqniri  approbationem  positivam 
EccIesiaD,  speculativara,  aut  practicam  ;  sed 
sufiicere,  et  requiri  approbationem  negati- 
vam.  Ita  Bellarm.  lib  de  Monach.  cap.  4  in 
principio,  Basilius  Pontius  lib.l  de  Malrim. 
cap.  11 ,  et  alii.  Et  quidem  prior  assertionis 
pars  facile  ostenditur,  quoniam  ea,  qua; 
sunt  inslituta  a  Christo  Domino,  non  indi- 
gent  approbationo  speculativa  Ecclesia)  ju- 
dicans  illa  esse  bona,  cum  Christus  nihil 
non  bonum  instituero  potuerit  :  sed  status 
rcligiosus  secundum  essentiam  acccptusest 
instilutus  a  Christo  Domino,  ut  dubio  prx- 
cedenti  ostcndimus  :  ergo  ad  slatum  religio- 
sum   secundum   essenliam    consideratum 


non  requiritur  speculativa  Ecclesia^  appro- 
batio. 

Secunda  etiam  pars  suadetur  ,  quia  ad 
statum  religiosum  sufficiunt  tria  vota  subs- 
tantialia  cum  traditione  perpetua,  ut  dub. 
1  explicuimus  :  sed  haec  omnia  possunt  ad 
exercitium,  seu  praxim  reduci,  quin  Eccle- 
sia  habeat  actum  positivum,  quo  talia  ap- 
probet,  et  acceptet  :  ergo  ad  assentiam  sta- 
tus  religiosi  non  requiritur  practica  Eccle- 
sia?  approbatio.  Minor  liquet,  quia  donatio 
Deo  facta,  quandiu  Ecclesia  non  repudiat, 
et  irritat  illam,  tenet,  et  intelligitur  ab 
Ecclesia  acceptari  :  ergo  licet  Ecclesia  nul- 
lum  actum  habeat  positive  approbantem, 
et  acceptantem,  possunt  vota  substantialia, 
et  traditio  ad  exercitium,  et  praxim  reduci. 
Sic  olim  fceminaj,  qua^  absque  licentia,  et 
benedictione  Episcopi  velamen  sacrum  sibi 
imponebant,  ipso  Episcopo  non  resislente, 
religiosaD  censebantur,  et  cogebantur  habi- 
tum  non  dimittere,  ut  constat  ex  Concil.  concil. 
Tribur.  cap.  25,  et  Tolet.  X,  cap.  5.  Tri^bur. 

Ultima  denique  assertionis  pars  etiam  Toiet." 
ostenditur ;  quoniam  Ecclesia  posset  irri- 
tare,  et  annulare  vim  votorum,  et  tradi- 
tionis  in  ordine  ad  constitucndum  statum, 
sicut  sascularis  princeps  potest  pra3scribere 
conditiones,  quibus  humanae  donationes 
fiant,  ita  uteis  non  servatis,  invalida^  sint  : 
ergo  ut  vota,  et  traditio  teneant,  et  consti- 
tuant  statum  rcligiosum,  opus  est  quod  Ec- 
clesia  illa  non  repudiet ;  inhoc  autem  con- 
sistit  approbationegaLiva,utsupradiximus : 
ergo  ad  statiim  religiosum  requiritur  nega- 
tiva  Ecclesiaa  approbatio;  cumque  non  desi- 
derctur  ad  ejusessentiam  approbatio  posi- 
tiva  speculaliva,vel  practica,  sequitur  quod 
negativa  requiratur,  et  sufficiat. 

Confirmatur  primo  cadem  resolutio ;  confir- 
nam  si  approbatio  positiva  Ecclesiaj  pro  ^^,1'° 
statu  rcligioso  requirerctur,  maxime  ad 
approbandam,  ct  confirmandam  regulara 
talis  staf  us  ;  vota  enim,  et  traditio  indepen- 
denter  ab  hujusmodi  approbalione  fieri 
queunt,  ut  proxime  diccbamus  :  sed  adsta- 
tum  religiosum  secundum  substaiitiam  ac- 
ceptum  non  requiritur  regula,  ut  dicomus 
num.  29.  Ergo  ad  statum  religiosum  secun- 
dum  substantiam  accoptum  non  rcquiritur 
approbatio  Ecclesia}  positiva. 

Confirmatur  socundo  ;  nam  si  status  re-  scfim- 
ligiosus  sccundum  substantiam  acccplus  in-     ''" 
digeret  aliqua  approbationc  positiva,  ma- 
xime  Summi  ['ontificis,  in  quo  primario 
residet  authoritas,  et  potestas  ecclesiastica  : 


342 


l)K  STATl-  KELKUOSO. 


0«niiad 
Surius. 


Henriq. 


Marqu. 


Seutcn- 

tia 

oppo«iia 

Suarcz. 

vasq . 

Motiva. 


Dilunn- 
tur. 


olqiii  non  requirilur  npprobatio  po?iliva 
summi  PontiluMs  i\A  constitiitMKlum  roligio- 
sum  statum  socundum  siihslantiam  :  orgo, 
etc.  Minor  liquot  ;  nam  olim  fiioriint  iiinu- 
meri  monaohi.  ot  vori  roligiosi  sub  disci- 
plina  1).  .^ntonii.  ut  roiort  S.  .\thanasiiis 
in  ojus  vita  :  alii  sub  rogula  S.  I'acliomii, 
quaml).  Mioronym.  transtulit  :  alii  siib  re- 
gula  t>rosii,  ut  rofort  (uMinadius  (/c  vSrr//)/. 
Kcclcsiiif.  cap.  '.),  alii  sub  rogula  S.  Macha- 
rii,  ut  iratiit  .\uthor  vila:  S.  riiiliborti  .Xb- 
b.itis,  apud  Surium  toin.  4,  et  sic  do  aliis  : 
ot  tamen  nuUam  approbationem  positivam 
liabuerunt  a  Summo  Pontifice,  nec  cst  qui 
illam  designet.  Addit  etiam  Lessius  lib.  2, 
cap.  41,  diibit.  I,  numero  12,  hxc  :  «  Ad- 
<«  verlo  tamon,  non  esse  per  se  necessa- 
«'  rium,  ut  lia?c  ajiprobalio  fiat  immediate 
i'  a  Summo  Pontifice:  religiones  enim  SS. 
«  Antonii,  Basilii,  Augustini.Benedicti  non 
«  videntur  initio  fuisse  sic  approbata},  sed 
«  ab  Kpiscopis.  quibus  tunc  suberant,  ipso 
«  usu  admissac  sunt,  non  repugnante  Sum- 
«  nio  Pontifico;  doinde  seorsim  a  Conciliis, 
«  et  a  Summo  Pontifice  laudatas,  et  confir- 
«  mata?.  »  Unde  Suarez  tom.  3  de  Heligione, 
lib.  2,  cap.  17,  numerol,  vocat  singularem, 
et  sine  ullo  fundamento  cogitatam  senten 
tiam  Henriquez  lib.  10  de  Sacrament.  Or- 
din.  cap.  35,  nuinero  3,  affirmantis  nullam 
unquam  fuisse  Religioncm  absque  regula 
e.xprcsse  approbata  a  Summo  1'ontifice.  \i- 
deatur  Marquez  de  origine  Ordinis  S.  Au- 
gustini  cap.  14,  §  7,  ubi  erudite  ostendit, 
quod  olim  non  erat  necessaria  positiva,  et 
expressa  approbatio  Romani  Pontificis  ad 
erigendum,   et  confirmandum  Religiones. 

2").  Contrariam  nostra^  resolutioni  sen- 
•  tentiam  dijfendunt  \'asquez  1,  2,  disp.  1G5, 
cap.  4.  Suarez  ubi  proxime,  cap.lo,  et  alii. 
Fundamentum  Vasquez  est,  quoniam  ad 
slatum  religiosum  requiritur  potcstas  cla- 
vium  ;  haDC  autem  non  descendit  ad  Pra^la- 
tos  absque  positiva  Ecclesia)  conccssione,  et 
approbatione.  Sed  principium  a  Vasquio 
assumplum  falsum  est,  ut  num.  seq.  osten- 
demus. 

Suarez  vero  probat,  requiri  approbatio- 
r.cm  positivam  speculativam  ;  quia  nequit 
daristatus  religiosus  absque  aliquibus  spe- 
cialibus  observantiis,  sicut  neque  substan- 
tia  absquo  accidcnlibus :  in  designatione 
autem  pra^dictarum  observantiarum  posset 
error  committi :  ergo  ne  detur,  opus  est, 
quod  Ecclesia  judicet  de  illis,  et  positive 
conseat  talem  stalum  honestum,  ac  rectum 


esse.Sodlioc  fiindamontum  facile  diruilur: 
tum  quia  modo  non  loquimur  do  statu  re- 
ligioso  ul  applicalo,  aiil  dcterminato  ad 
hunc,  aut  illiiin  vivcndi  modiim  :  sod  de 
illo  secundum  cssontiam  consi(l(>rato,  quo 
pacto  solum  dicit  vota,  ct  traditionem  in 
obsequium  Dei,  qua^  nuUa  speculativa  ap- 
probaliono  cxtrinscca  indigent,  cum  sint 
approbata  a  Christo  Domino.  Tum  etiam, 
quia  falsum  ost,  Tion  posse  dari  slatum  re- 
ligiosum  absquc  dcsignatione  specialiiim~ 
observantiarum;  nulla  quippc  repiignantia 
apparel  in  eo,  quod  quissitverus  roligiosus 
emitlondo  tria  substantialia  vota,  et  tra- 
dendosc  in  manibus  Priclati  absque  desig- 
natione  peculiarium  observantiarum,  cum 
solo  proposilo  faciondi  ea,  quac  ad  obser- 
vanda  tria  vota  neccssaria  vidcbuntur;  si- 
cut  de  faclo  sunt  aliqui  vcri  Religiosi  abs- 
que  regiila  determinanto  ipsis  jcjunia,  et 
alias  asperitatcs  corporalcs;  sed  solum  dis- 
ponente,  quod  de  his  assumantur,  quaa 
Pra3latus,etsubdituse\pedire  judicaverint, 
iit  constat  ex  diclis  tract.  prxccd.  disputat. 
5,  num.  176. 

Probat  dcinde  Suarez  requiri  approba-  aiku- 
tionem  practicam,  quia  ut  detur  status  re- ""^■"'"'"- 
ligiosus,  requirilur  acceptatio  ex  parte  su- 
porioris ;  cl  ut  ha^c  valida sit,  debet  superior 
habere  potestalcm  acceptandi :  hanc  autem 
non  habet,  nisi  ab  Ecclcsia  :  ergo  requiritur 
ad  statum  religiosum,  quod  Ecclesia  pra}- 
beat  facultalcm  acceptaiKli  vota  religioso- 
rum,  quod  absque  approbalione  practica 
non  sit,  ut  ex  se  liquet. 

Sed  neque  hoc  motivum  valet,  quoniam  soiutio. 
nec  actus  acceptandi  religiosam  professio- 
nem,  nec  ea,  quao  ad  illum  per  se  sequun- 
tur,  petunt  ecclesiasticam  jurisdictionem, 
seu  potestatcm  proprio  dictam  ;  unde  accep- 
tare  potest  lalera  profcssionem  foemina, 
laicus,  et  excommunicatus,  licet  talem  ju- 
risdictionem  non  habeant,  ut  bene  probant 
Basilius  Ponlius  lib.  7,  de  Matr.  cap.  15,  liasii. 
num.  22,  S;inchc5  lib.  5  Summx,    cap.  A,^.}^^'^^^ 


»alao  iom.  3,  tract.  J^astro 
i,  num.  14,  et  alu.  Lnde 


num.  78  el  70,   Castro 

16,  di.^ip.  2,punct. 

ex  vi  illius  molivi  minime  infertur,  quod 

ad  statum  religiosum  requiratur  practica 

Ecclesiao  approbatio. 

26.  Diccndum  est  secundo,  ad  statum  Fecunda 
religiosum  Eccundum  essentiam  considera- 
tum  non  requiri  potestatem  clavium.  Sic 
doccnt  tres  Auctorcs  proxime  relati.  et  alii. 
Probatur  ratione,  quia  status  religiosus 
secundum  essentiam   consideratus  constat 

tribus 


(■onciu- 


DISP.  I,  DUB.  III. 


343 


Funda-  Iribus  votis  essentialibus,  traditione,  et  ac- 
mentum  ceptatione  Dei  nomine  facta:  sed  hac  om- 
nia  fieri  valent  absque  potestate  clavium  : 
haac  ergo  non  est  necessaria  ad  statum  re- 
ligiosum  secundum  essentiam  considera- 
tum.  Probatur  minor,  quia  si  requireretur 
illa  potestas,  maxime  ad  acceptandam  tra- 
ditionem  hominis;  ad  id  autem  non  requi- 
ritur  :  tum  quia  ad  id  sufTicit  alia  facultas, 
sicut  ad   acceptandum   alias    donationes ; 
quae  facuitas  quantum  ad  hunc  effectum 
potest  dici  utcumquespiritualis,  etquia  est 
ex  approbatione  Christi  instituentis  statum 
religiosum,  et  quia  est  in  ordine  ad  spiri- 
tualem  finem.  Tum  etiam,  quoniam  foe- 
mina,  laicus,  et  excommunicatus  sunt  ca- 
paces  acceptandi   traditionem,  seu  profes- 
sionem  religiosam  ;  ii  autem  non  habent 
potestatem  clavium. 
^niau')       Confirmatur  primo,  et   declaratur  am- 
priraa.'  plius,  quia  pro  tribus  effectibus  posset  hu- 
jusmodi  potestas  desiderari  ad  statum  re- 
ligiosum.   Primo,    ut  actu  instituatur,  et 
erigatur  religio  :  secundo,  ut  homines  in  ea 
admittantur,  ipsique  incorporentur  :  tertio, 
ut  religio  gubernetur.  Sed  ad  nullum  ho- 
rum  est  per  se  necessaria.  Ergo  potestas 
clavium  non  requiritur  ad  statum  religio- 
sum,  si  secundum  essentiam  consideretur. 
Probatur  minor  quoad  omnos  partes,  quia 
in  primis  potest  status  religiosus  erigi,  et 
ad  exercitium  reduci  absque  uUo  actu  po- 
sitivo  P:cclesia3,     ut  num.   24  statuimus, 
atque  idoo  absque  actu  sive  exercitio  potes- 
tatis  clavium  :  ergo  talis  potestas  non  requi- 
ritur  aderectionem  status  religiosi.  Deinde, 
actus  acceptandi  vota,  et  traditionem  non 
est   actus  jurisdictionis  ecclesiastica^,   sed 
alterius  potestatis  a  Christo  approbatae,  ut 
proxime  dicebamus  :  ergo  ad  effectum  ac- 
ceptandi  vola,  et  traditionem  non  requiri- 
tur  polostas  clavium.   Denique  ad  guber- 
nandum  subditos  religiosos  non  requiritur 
jurisdictioecclesiastica,  sodsufTicit  potestas 
dominativa,  et  aconomica,  qualem  habet 
pater  in  filios,  et  dominus  in  servos ;   ea 
qiiippe  sulTicit  ad  imperandum,  coercen- 
dum,  j)uniendum,  et  ad  irrilandum  infe- 
riorum  vola ;  et  hoc  modo  Abbatissa}  guber- 
nant  de  facto  moniales :  ergo  ad  guberna- 
tionem   status   religiosi   potestas  clavium 
non  est  necessaria. 
natio       ^^'  ^^"^"'^''^^ccundohancresolulionem 
cuijda.  ^'isilius  Pontius  ex  antiquo  Monachorum 
Poni.  "?°^^'  ^'  ^*^'^  ^^^  optime  declarat,  placet 
ejus  verba  transcribere.  «  Mere  laicus  po- 


«  test  esse  Pra^Iatus  religionis,  et  olim  ita 
«  erat ;  et  aliunde  vocabant  presbyterum, 
'(  qui  sacra  faceret,  ut   multis  testimoniis 
«  confirmari  posset :  satis  tamen  sit  alle- 
«  gasse  Gregor.  Magnum  lib.  3,  epist.  18, 
«  de  quo  iterum  nonnulla  statim .  Cum  ergo 
«  religionis  status  constare  possit  Pra^lato 
«  existente  mere  laico,  cui  pleno  juresub- 
«  jecti  monachi  sint,  non  est  cur  dicatur 
«  eam  jurisdictionera  derivari  ex  potestate 
«  clavium.  Unde  et  in  lege  naturae,   quod 
«  multi  concedunt,  statum  religionis  esse 
«  posse,  nihil  est  quod  impediat.  »  Et  post 
pauca  addit :  «  Idque  constat  tum  in  monia- 
«  libus,  quaD  vero  religioss  sunt,  et  tamen 
«  earum  Abbatissa  potestatem  excommu- 
«  nicandi  non  habet.  Tum  etiam,  quia  pri- 
«  mis  seculis  Monachismus  non  constabat 
«  clericia,  ut  manifestissimum  est:  et  D. 
«  Benedictum  clericum  non  fuisse,  sicut 
«  nec  B.  Franciscum,  asseruit  expresse  D. 
«  Bonavent.  in  oxpositione  reg.  cap.  7,  nec 
«  est  aliquod  fundamentura  in  regula  I). 
«  Benedicti,    unde  oppositum   coUigatur. 
«  Quod  enim   aliquando   propter   delicta 
«  repellat  acommunione  reliquorum  Mo- 
«  nachos,  non  ea  excommunicatio  est^quae 
«  censura  ecclesiastica  censetur;  sed  sepa- 
«  ratio  qua3damacommunione,etconvictu, 
«  et  mensa  per  aliquot  dies :  veluti  si  pa- 
«  ter,  ut  filiura  puniat,  ingressu  cubiculi 
«  sui  interdicat,  cujusmodi  multa  reperies 
«  apud  Basiliura  in  animadversionibus  ad 
«  Canonicos,  et  Canonicas.  Nec  vero  obest 
«  Benedictum  pra^dicatoris  exercuisse  mu- 
«  nus;  id  enim  divina  revelatione  factum 
«  est  ob  eximiam  viri  sanctitatem,  ut  as- 
«  serit  Augustinus  Anconitanus  in  Surama 
«  de  potest.  Eccles.  qua^st.  99,  art.   I,  in 
«  corp.  etc.  »  Hffic  praedictus  Author,  qui- 
bus  quantum  atlinet  ad  sacerdotium  sanc- 
tissimi  Patriarcha  Benedicti,   non   plane 
subscribimus  (licet  idem  afTirment  Suarezsimez. 
tom.i   (le  Relifj.  lib.  2,  cap.  1,  mim.  3,  etf^''{?j™; 
Bellarm.  lib.  4   de  Sacram.  Euch.  cap,  4), 
quia  oppositiim  docle  suadetS.  Victorcs  lib. 
1 ,  cap.  3,  prwl.  3.  Sed  principium,  quod  Ba- 
silius  assumit(quidquidde  exomplo  sit),  sa- 
tis  constat  ex  cap.  Ilinc  est,  16,  q.  1,  ibi  : 
«  Monachos  vero  usque  ad  tempusEusobii, 
«  Zozimi,  etSyricii,  Monachos  simpliciter, 
«  et  non  Clericos  fuisse,  Ecclesiastica  tes- 
«  tatur  hisloria.  » 

28.  Oppositam  nostraj  sententiac  opinio-sonicn- 
nem  docent  Suarez  tom.  3,  de  I\clujione,  %^^^' 
cap.  18,  Vasquez  I,  2,  disp.  1G3,  cap.  4,  et^oarez! 


3-14 


DE  STATl-  KELKilOSO. 


coutel-  alii.  Molivum  Suarez  est,  quoniam  potoslas 
ejD^mlwCliiviura  videtur  requiri  ad  aliquem  ex  ef- 
liva.  feclibus  supra  relatis,  prasei  tim  vero  ad 
primam  erectioncm  alicujus  particularis 
status  religiosi.  Sed  hoc  motivum  jam  di- 
ruimus  ostendendo  pra?dictam  potestalem 
nec  pro  illo,  nec  pro  aliis  elTectibus  requiri, 
si  statum  religiosum  secundum  essentiam 
prapcise  consideremus. 

Fuiidamentum  Vasquczest,  quia  religio- 
sus  status  petit  jurisdiclionem  ex  parte 
Prajsulis;  omnis  autem  jurisdictio  debet 
derivari  a  supremo  rrincipo;  ncc  enim 
possunt  subditi  eam  pro  suo  arbitrio  altori 
conferre:  ergo  ad  slalum  religiosum  requi- 
ritur,  quod  Tra^lalus  liabeal  aliquam  juris- 
diclionem  a  Summo  rontifice,  qua^  pro- 
fecto  esl  poteslas  clavium.  Et  confirmalur, 
quia  omnis  alia  polestas,  quaj  consensu 
partium  acquiritur,  polest  eodera  consensu 
dissolvi :  at  religiosus  stalus  ncquit  di?solvi 
partium  consensu,  sed  sola  vohinlafe  I'oii- 
lificis:  ergopolestas  ad  illum  requisita  non 
quaoritur  Prajlato  immediato  ex  consensu 
partium,  sed  ex  Pontificis  concessione  ;  at- 
que  ideo  est  potestas  claviura. 

Sed  raotivum  est  satis  debile:  tum  quia 

ad  statum  religiosum  non  requiritur  juris- 

dictio  proprie  dicta,  sed  sufiicit  potestas  do- 

minativa,  et  oeconomica,  ut  jam  supra  os- 

tendimus.Tura  quia  dalo,  quod  requireretur 

jurisdictio  proprie  dicta,  posset  aiicui  con- 

ferri  ex  consensu  partiura,  non  contradi- 

cente  Principe,  ut  a  forliori  consfat  ex  his, 

Victor.  1"3e  docent  Victoria  in  relectione  \,  et  2,  de 

^'2s-  suinino  Pontifice,  et  Salas  de  legihus,  disput. 

8,  secl.  17. 

Diiniiur      NonnuIIi,  qui  relata)  opinioni  sufTragan- 

^moti-'  *"^'   "*  I-essius,   Pellizarius,  et  alii,  eara 

vum.    probant;  quia  in  statu  religioso  requirifur 

aliqua  potestasspiritualis,  et  supernatura- 

lis,  alias  pra-dictus  status  a  saoculari  statu 

non   differrel;  potestas  autem  spiritualis 

pertinet  ad  jurisdictionera  clavium. 

Sed  nequeistudmotivumvalet;  quoniam 
ad  praDdictura  stalura  sufiicit  potestas  dorai- 
nativa  Pra;Iato  qua^sita  pef  traditionera 
subditi,  ejusque  acceptationera ;  qua)  potes- 
tas  potest  appellari  spiritualis,  et  superna- 
turalis,  saltera  extrinsece,  et  quia  appro- 
bata  a  Christo  Domino  religiosi  status 
authore,  et  quia  ordinatur  ad  spiritualera, 
et  supernaturalem  finem  :  unde  plurimum 
differt  a  sacculari  potestate,  sicut  ipsi  status 
D.  Tho.^^ifisrunt  inter  se.  Nec  D.  Thora.  unquara 
distinxit  statum  religiosum  a  seculari  per 


potestatom  clavium,  sod  quia  licliyiosi,  ut 
loquitur  quacsl.  18t,  art.  5,  «  se  voto  ads- 
«  trinxerunt  ad  hoc,  quod  a  rebus  socu- 
«  laribus  se  abstineant,  quibus  licite  uti 
«  poteranl,  ad  hoc  ut  liberius  Deo  vacent.  » 
yuod  non  habent  seculares. 

•20.  Dicendumesl  lertio,  ad  slatum  reli-  J^l^^^^\_ 
giosum  socundum  esseiitiam  consideratum  sio. 
non  requiri  regulam.  Ita  I.essius  ubi  su-suarez!" 
pra,  num.  9,  Suarez  lib.  G,  cap.  12,  n.  11,  Funda- 
ct  ahi.  Probalur  :  tura  quta  essentia  status 
religiosi  consislit  in  tribus  votis  substan- 
tialibuscura  tradilione,  et  acceptalione,  ut 
dul).  1  explicuimus:  sod  hffic  omnia  pos- 
sunt  dari  absque  regulascripta,  \eltradita: 
ergo  et  status  religiosus.  Tura  eliam,  quia 
oliro,  ut  bene  observat  Suarez,  fiebat  quis 
vore  religiosusemillendo  votasubstanfiaha 
in  manibus  l^piscopi  sine  ulla  obligalione 
ad  aliquam  regulara,  aut  specialera  reli- 
gionem.  Tum  praDtorea,  quia  licet  ad  sta- 
tum  religiosum  pertineat  observare  aliqua 
pra^fer  divina  mandata,  et  vota ;  ha^c  tamen 
virtualifer  continentur  in  ipsis  votis,  et 
raandatis :  unde  non  cst  indispensabilo, 
quod  per  cerfara  regulara  deterrainentur, 
sedsufiicit  quod  quis  sit  in  animas  pra^pa- 
ratione  ad  pra3standum  illa,  qua?  pro  ob- 
servationc  mandatorum  visa  fuerint  ncces- 
saria.  Tum  dcnique,  quia  reliqua  omnia, 
pra^ter  mandafa,  et  consilia,  si  in  se,  et 
per  se  considerentur,  sunt  statui  religioso 
accidentalia ;  unde  videmus  dispensari  in 
vigiliis,  choro,  jejuniis,  vestimentis,  et  si- 
milibus,  manente  essonlia  pra>dicti  sfatus  : 
ergo  cum  regula  ad  horum  determinatio- 
nem  prascipue  deserviat,sequitur  quod  non 
sitnecessariaadconstituendumstatum  reli- 
giosura  secundura  essentiara  consideratura. 
Melius  taracn,  et  perfectius  est,  quod 
detur  regula  hujusraodi  observantias  de- 
terminans  pro  his,  qui  in  coraraunilafe  vi  - 
vunt,  ut  lato  ostendiraus  Iract.prxced.  disp. 
5,  a  num.  \Q)o,  et  sic  de  facfo  fit  in  omnibus 
Keligionibus. 

30.  Contra  hanc  assertionem  senlit  Bor-sentcn- 
donus  toin.  3,  resolut.  87,  a  num.  \7A,  qui  "f^/?"" 
distinguens  inter  Ordinem,  et  Religionera  Bordon. 
afiirmat,  quod  licet  Ordo  possit  absque  re- 
gula  dari,  non  tamen  Rcligio.  Quod  probat : 
tura  quia  Religio  dicitur  a  rcgula :   tum 
quia  pra^cedentia  inter  Religiones  atten- 
ditur    secundum    approbationem   regula- 
rura  :  tura  quia  ita  significatur  in  cap.final. 
de  relig.  domibus,  et  in  Conc.  Trident.  sess.    Conc. 
2o,  cap.\.  ^'"'*- 

Sed 


DISP.  I,  DUB.   III. 


345 


Sed  haGC  niotiva  sunt  satis  debilia.  Pri- 
mum,  quia  sumitur  ab  etymologia,  quod 
utplurimum  non  probat.  Pra^sertim  cum 
religio  non  dicatur  a  sola  regula,  ut  ille 
falso  supponit ;  sed  habet  alias,  et  notiores 
'^''°- radices,  ut  optime  declarat  D.  Thom.  in 
hac2,2,  qiu-est.  81,  art.  I,  his  verbis  : 
i'l(fi- «  Religiosus,  ut  ait  Cicero,  a  religione  ap- 
""''•  «  pellatus  est,  qui  retractat,  et  tanquam 
«  relegit  ea,  quas  ad  cultum  pertinent.  Et 
«  sic  religio  videtur  dicta  a  relegendo  ea, 
.  «  qua?  sunt  divini  cultus;  quia  hujusmodi 
«  sunt  frequenter  in  corde  revolvenda,  se- 
«  cundum  illud  Proverb.  3  :  In  omnibus 
«  viis  tuis  cogita  illum.Quamvis  etiam  pos- 
«  sit  intelligi  religio  ex  hoc  dicta,  quod 
«  Deum  reeligere  debemus,  quem  amise- 
«  ramus  negljgenter,  sicut  August.  dicit  in 
'«  10,  de  civit.  Dei.  ^'el  potest  religio  esse 
«  a  religando  dicta.  Unde  August.  dicit  in 
«  lib.  de  vera  Relig.  Religet  nos  religio  uni 
«  omnipotenti  Deo.  n  Et  juxta  quamlibet 
ex  his  acceptionibus  potest  status  dici  vere 
religiosus  quoad  essentiam,  licet  regulam 
non  habeat.  Secundum  nil  valet,  quia  pra^- 
cedentia  non  fundatur  in  essentia  religio- 
nis,  sed  provenit  ex  jure  ecclesiastico,  quod 
potest  sic,  vel  sic  disponere,  quidquid  sit 
de  origine  Religionum,  et  approbatione 
regula^.  Undeetiam  patet  ad  ultimum  mo- 
tivum. 
aria  31.  Dicendum  est  ultimo,  ad  essentiam 
io.  '  status  religiosi  non  requiri,  quod  religiosi 
vivant  in  communitate,  aut  eidem  Praelato 
rez.  subdantur.  Ita  Suarez  tom.  3,  dc  ReVuj.  lib: 
Tho.2,  cap.  4,  S.  \ icioTes  prxlud.  6,  cap.  1,  et 
"lum  ^^^^  communiter.  Probatur  primo  ex  D. 
Thom.  (juxst.  188,  art.  8,  qui  id  evidenter 
supponit ;  nam  inquirit :  «  Utrum  perfec- 
«  tior  sit  religio  in  societate  viventium, 
«  quam  agentium  soiitariam  vitam?  »  Et 
resolvit:  «  Sicut  id  quod  perfectum  est, 
«  praceminet  ei  quod  ad  perfectionem 
«  exercetur :  ita  vita  solitariorum,  si  de- 
«  biteassumatur,  pra^eminetvitaj  sociali.  » 
Secundo,  quia  status  religiosus  essentiali- 
ter  consideratus  consistit  in  tribus  votis 
essenlialibus  cum  traditione,  et  accepta- 
tione  :  sed  ha)c  omnia  salvari  possunt  in- 
dependenter  a  vita  in  communitafe,  et  ab 
ordiiie  ad  vivendum  in  communitate,  ut 
ex  se  liquot :  ergo  et  sfatus  religiosus.  Ter- 
tio,  quia  juxta  communem,  et  celebrem 
Patrura  .'^ententiam,  stafus  roligiosus  divi- 
ditur  in  Cfjpnobitirum,  et  Anachurelicum,  et 
in  quolibet  oorum  salvatur  essentia  divisi : 
Salmant.  Curs.  theotog.   lom.  XII. 


sed  ccenobiticus  est  eorum,  qui  in  commu- 
nitate  vivunt ;  anachoreticus  aulem  eorum, 
qui  seorsim,  et  in  solitudine  :  ergo  vivere 
in  communitate  non  est  necessarium  ad 
statum,  religiosum.  Uitimo,  quia  dubi- 
tari  non  debet,  quod  Paulus,  Hilarion,  et 
similes  eremita^  sanctissimi  fuerint  veri 
religiosi;  et  tamen  in  communitate  non 
vixerunt. 

Potest  tamen  opponi,  quia  ad  essentiamOccuni- 
status    religiosi    requiritur    votum    obe-je"^tion'i. 
dientiae;  hajc  autem  non  habet  locum  in 
solitudine,  sed  in  communitate,  ubi  plures 
uni  obediunt :  ergo  vita  in  communitate 
requiritur  ad  essentiam  status  religiosi. 

Sed  hoc  optime  diluit  D.  Thom.  ubi°-  ^'^"- 
proxime,  in  resp.  ad  3,  his  verbis  :  «  Diceii- 
«  dum  quod  actu  obedire  est  necessarium 
«  his.  qui  indigent  exerceri  secundum  di- 
«  rectionem  aiiorum  ad  perfectionem  ca- 
«  piendam.  Sed  illi  qui  jam  perfecti  sunt, 
«  spiritu  Dei  sufTicienter  aguntur,  ut  non 
«  indigeant  actu  aliis  obedire.  Habent 
«  tamen  obedientiam  in  prasparatione 
«  animi.  » 

32.  QuaBhacfenus  diximus,  et  per  variasLimid- 
conclusiones  explicuimus,  procedunt  at-(ie°iara- 
tenta  sola  essentia,  et  substantia  status  re-  ^^^^^^' 
ligiosi,  Sed  quia  ad  ipsum  requiruntur  riiim. 
vota,  traditio,  et  acceptatio,  et  Ecclesia  po- 
test  hujusmodi  actus  invalidare,  conse- 
quenter  etiam  potest  statuere  conditiones, 
quibus,  et  non  aliter,  praedicti  actus  legi- 
time  fiant,  et  re  ipsa  statum  religiosum 
constituant.Quod  de  facto  praestitit,  ut  benc 
(detegendo  simul  radicem  hujus  dispositio- 
nis)  rcfert  Bcllarminus  lib.de  Monachis,-Be\Unn. 
cap.  4,  his  verbis  :  «  Modus  ille  varius,  quo 
«  tria  vota  suscipi  possunt,  non  ita  pers- 
«  picue  in  Evangelio  clucet,  et  non  parum 
«  ex  prudentia,  et  directione  humana  pen- 
«  det.  Quare  Pontificis  confirmalioiie  indi- 
«  gere  potest,  et  nunc  re  ipsa,  propter  jus 
«  positivum  novas  religiones  prohibens, 
«  omnino  indiget.  Itaque  Antonius,  Rasi- 
«  lius,  Augustinus,  Benedicfus  authores 
«  Religionum  fuerunt,  nec  ullam  Icguntur 
«  a  Ponfifice  approbafionom  qua^sivisse, 
«  propterea  quod  nondum  extaret  Jus  Ec- 
«  clesiasficum  id  praecipiens.  Condendi  au- 
«  tem  novi  juris  ha}c  fuit  occasio.  Ad  an- 
«  num  Domini  circifer  II70,  paupores  de 
«  Lugduno  ordincm  quendam  religiosum 
«  instifuerunt,scd  mulfis  admixtis  suj^ers- 
«  tifionibus,  ot  haoresibus.  Quocirca  a 
«  Lucio  III,  Alexandri  III  successore  ha3- 
23 


3-IG 


nK  STATr   KKI.KiloSO. 


«  roscos  damnali  fiierunt.  et  seota  eorum 
»  reprobala.  ut  scribil  Abbas  l  rsporgensis 
>.  in  fhronicoanni  \'21'2.  Illi  voro  postmo- 
«  duni,  idest  tempore  Innooentii  111,  Sedem 
«  Apostolioam  adeuntes  diu  instilerunt,  ut 
i(  idem  Autlior  ait.  ul  recoiioiliarentur,  ot 
«  religio  eorun)  conlirmaretur ;  nec  tamcn 
u  impetrarunt.  Inde  igitur  factum  est,  ut 
<.  H.  Franciscus,  el  B.  Dominicus  volontes 
..  similiter  novos  ordines  instituere,  et 
"  metuentes  ne  sibi  accideret,  quod  vide- 
.<  bant  accidisse  Waldensibus,  noluerunt 
u  confidere  suo  judicio,  sed  a  rontifice 
"  confirmatioiiem  petierunt,  et  impctra- 
.  verunt.  Taulo  autem  post  in  Concilio 
..  l.ateranensi  (lonerali  considerans  Inno- 
i  centius  III,  periculum,  quod  imminebat 
i  Kcclesia},  si  unicuique  liceret  novam  re- 
«  ligionem  excogitare,  prohibuit  ne  dein- 
«  ceps  ullus  novus  Ordo  inslituorelur, 
«  nimirum  sino  approbatione  .\poslolica3 
«  Sedis,  ut  habemus  cap.  final.  do  relig. 
«  domibus.  Quod  decretum  ronovavit  Gre- 
«  gorius  X  in  Concilio  I.ugdunonsi,  ut  ha- 
'.(  bemus  cap.  unico,  de  relig.  domibus  in 
«  Sexto.  Atque  hinc  cQ?pit  esse  necessa- 
((  rium,  quod  antea  erat  liboruni.  »  Et 
quod  nostra  attinet,  addit  idem  Cardinalis 
in  sua  Chronologia  :  <(  Ordo  Carmelitarum 
((  confirmatur  ad  Aloxandro  III,  anno 
((  1180.  Item  ab  Innocent.  III,  anno  1199, 
«  Item  ab  Honorio  III,  anno  1216.  »  Quod 
Kordfii.  adnotamus  propler  Bordonum  loc.  cit. 
ubi  afiirmat  Ordinom  Carmelitarum  non 
obtinuisse  confirmationem,  nisi  ab  Hono- 
rioIII,  anno  l-2?6,  in  quo  vohenionter  fal- 
litur.  Sed  do  hoc  iterum  dicemus  disp.  3, 
num.  1 10. 

DUBIUM  IV. 

An,  cl  (juujiwdo  differat  j)rofessio  jier  vola 
simplicia,  et  jnofessio  per  vola  solemnia. 

siaias  .33.  Quaestionom  aggredimur  obscuram, 
''"^^'"■quam  aliquorum  prolixitas  roddidit  obscu- 
riorem.  Et  a  limite  forsan  I.ector  notabit, 
quod  illam  proponamus  sub  aliis  torminis, 
quam  proponi  solet;  communiter  enira  in- 
quiritur,  In  quo,  aut  qualitcr  differant  vota 
simplicia,  et  solemnia.  Sed  quod  sic  feceri- 
mus,  causa  fuit  nos  in  pracsenti  agoro  de 
votis,  quatenus  statum  religiosum  consti- 
tuunt;  vota  autem  simplicia  sub  hac  tan- 
tum  expressiono  non  concornunt  necessario 
religiosum  sfatum,  sod  valont  ab  eo  sopa- 


rari,  sicut  el  a  Iradiliono.  Trofessio  autem 
utrumqueconcornit ;  unde  diflioultas  com- 
parans  vota  roligiosorum,  vividius  propo- 
nitur  sub  profossionis  vocabulo.  1'ricsertim 
cum  juxta  vulgarem  Io(iuciuii  modum, 
omissio  trium  volorum  simplicium  cum 
aliqua  tradilione  dicalur  profvssio  siniplcx, 
et  emissio  trium  solemnium  votorum  aj)- 
pQUiAiiT  profcssio  so/oHini.s'.  Accedit  etiam, 
quod  si  pnooise  fieret  comparatio  inter  vota 
solomnia.et  vola  simplicia,  nihil  suporista 
addondo,  faeillima  o.s.-^ct  dubii  resolutio; 
pervium  quippe  osiot  resj)ondore,  vota 
simplicia  solum  importare  promissionera 
castitatis,  pauperlatis,  et  obcdientiaj;  so- 
lemnia  voro  addore  traditionom  porson.B 
vovontis  factam  Deo  in  religione  ;  satisque 
ex  hoc  parte  dislingui,  et  alias  originare 
difTorontias,  ct  proprictalos.  Et  sic  anti- 
quioros,  qui  vota  simplicia  constitucntia 
statum  religiosum  non  cognoverunt,  facile 
illa  dislinxerunt  a  solomnibus,  rocognos- 
centes  difierro  ox  natura  roi.sicutdinerunt 
promissio,  et  donatio.  Sed  post  Constitu- 
tionem  Gregorii  XIII  (cujus  merainiraus 
nuni.  S,)  declarantis,  ot  difTmiontis  erait- 
tentes  tria  vota  simplicia  iii  sacra  Societato 
Jesu  osso  vcro,  ot  proprie  religiosos,  ncquit 
ex  illo  capilo  difiorentia  inter  h?ec  vota  as- 
signari;  quia  vola  siraplicia  oraissa  in  So- 
cietateetiara  important  traditionem;  aliter 
enim  non  constituerent  vere  roligiosum, 
cum  traditio  nocessario  roquiratur  adcons- 
tituendum  religiosum  statum,  ut  cum  Sua- 
rio,  et  aliis  statuimus  nuin.  9. 

34.  Et  hinc  oritur  difiicultas  hujus  dubii :  Ratio 
si  enim  cura  aliquibus  antiquis  dicatur,  "di!*"" 
difierentiam  in  eo  constituendam  esse,  quod 
professio  solemnis  fit  in  publico,secus  vota 
simplicia,  facile  refelletur  ;  quia  potest  dari 
votum  substantialiler  solomne  absque  pu- 
blica,  et  oxterna  solemnilato,  ut  si  duo  tan- 
tum  sint,  unus  promittens,  ot  alter  accep- 
tans  nomine  Ecclesia!,  habonsque  ad  id 
legitimam  polestatom,  ut  conslat  ex  cap. 
Porrectam,  de  Hegul.  Et  e  contra  potost  dari 
votum  habens  externara  publicitatora,  quod 
simplox  sit,  ut  constat  ex  cap.  Per  tuas,  de 
voto. 

Si  autem  dicatur,  distinctionem  sitam 
esse  in  eo,  quod  vota  solemnia  fiunt  cum 
quadam  consecratione,  seu  bcnedictione, 
non  autera  simplicia,  utsignificare  vidotur 
D.  Thom.  in  hac  2,  2,  q.  88,  art.  1,  9  et  1 1,  D.  Tho. 
facile  etiam  impugnabitur ;  quia  ad  consti- 
tuendum  soleraniter  professum,  non  requi- 

ritur 


I 


DISP.  I,  DUB.  IV, 


347 


rilur  ulla  exlerior,  et  ceremonialis  conse- 
cratio,  uut  benedictio ;  undc  in  aliquibus 
Religionibus  non  fit.  Quod  si  fiat  in  aliis, 
solum  est  invocativa,  ut  Deus  profitenti 
specialiter  assistat,  ut  cum  Episcopus  bene- 
dicit  populum,  autmensam.  Nec  D.  Thom. 
constituit  solemnitatem  professionis  in  hac 
ceremoniali  benedictione,  ut  nnm.  9."3  vi- 
debimus. 

Quod  si  dicatur,  solemnia  vota  distingui 
asiraplicibus  per  hoc.quod  solemnia  inha- 
bilifant  ad  contrahendum  matrimonium, 
ifa  uf  subsequens  post  illa  matriraoniura 
iiullum  sit,  qua  vi  destituuntur  simplicia, 
minime  satisfacit :  tum  quia  cum  hoc  pra^- 
dicatum  sit  negativum,  debet  ex  parte  vo- 
torum  solemnium  assignari  aliud  posi- 
tivum.  in  quo  fundetur,  quodque  sit  ratio 
dirimendi  malrimonium  ;  et  hoc  inves- 
tigamus.  Tum  quia  dirimere  matrimo- 
riium  non  cst  essentia,  aut  priraum  pra- 
dicatum  voti  solemnis,  sedtantum  effectus: 
qui  effectus  potest  etiara  attribui  per  Ec- 
clesiam  aliquibus  volis  simplicibus,  ut  de 
facto  accidit  iii  his,  quaj  emittuntur  in  So- 
cietafe. 

Si  vero  ad  ha^c  superanda  dicatur,  pro- 
fessionem  simplicem,et  solemnera  differre 
solum  jure  ecclesiastico,  quatenus  Ecclesia 
i!Ii  aftribuit  vim  dirimendi  sequens  matri- 
monium,  quem  non  dat  oijinibus  votis 
simplicibus;  et  similiter  delerminat,  quod 
professio  solemnis  dissolvat  prujcedens  ma- 
trimonium  ratum,  non  consummatum, 
quod  nullis  votis  simplicibus  etiara  in  So- 
ciotate  eraissis  hactenus  attribuit :  contra 
hoc  est,  quod  vota  soleraniajure  divino 
dissolvunt  matrimoniura  ratura  non  con- 
summatum,  ut  ostendemus  infra  a  num. 
67,  et  codem  jure  divino,  et  naturali  di- 
rimunt  sequens  raatriraonium,  ut  a  num. 
11,  dicemus  ;  quod  minime  habent  vota 
simplicia,  ut  omnes  concedunt :  ergo  opor- 
tet,  quod  distinguatur  plus  quara  jure  ec- 
clesiasfico. 

Denique  si  dicatur,  hujusraodi  vota,  et 
professiones  illis  factas  distingui  ex  natura 
rei  autjuredivino:obstantBonifacius  VIII, 
m  cap.  Unico,  ile  voto  in  6,  et  Gregorius 
XIIJ,  in  Const.  Ascendenle  Domino,  qui  pa- 
lam  aflirmant,  .solennitatem  voti  ex  sola 
('cclesiaslica  constitutionc  esse  inventam. 
Ergo  dici  non  valet,  quod  votura  solemne 
distinguatur  a  simplici  o\  nafura  rci,  aut 
jure  divino. 

Ha;c  sunt  qua}  praDscntom  qu.Toslioncm 


reddunt  difTicilem,  in  qua  resolvenda,  omis- 
sis  pluribus  dicendi  modis  obscuritatem 
materia}  addentibus,  breviter,  et  pcrspicue 
(quantum  fieri  valet,)  procedemus. 


Vcra  D.  Thomx  sententia  defenditur. 

35.  Dicendum  est  professionera  per  vota  conciu- 
simplicia,  et  professionem  per  vota  solera-    ^'<'- 
nia  distingui  ab  intrinseco,  ex  natura  rei, 
et  jure  divino.  Ita  D.  Thom.  locis  infra  re-D.  Tho. 
ferendis,  et  omnes  anfiquiores,  qui  asserue- 
runteandera  distinctionera  inter  vota  sim- 
plicia,et  solerania ;  quia  licet  eorum  tempore 
vota  simplicia  non  deserviebant  professioni 
in  ordine   ad  constituendum    religiosum 
statum;  tamen  eoj-um  fundamenfum  fuit, 
quod  in  votis  solemnibus  rcligionis  inter- 
veniebat  oranino  perfecta  horainis  traditio, 
quara  non  iraportabant  vota  simplicia  :  hu- 
jusmodi  autem  motivura  etiam  urget,  facta 
coraparationecum  votis  simplicibus  deser- 
vientibus  statui  religioso  ex  Ecclesia3  sta- 
tuto;  quia  nulla  vola  simplicia  iraportant 
omnino  perfectam  horainis  traditionem,  ut 
infra  declarabiraus.  Ex  antiquis  ergo  (qui 
anfe  constitutiones  Grcgorii  XIII   scripse- 
runt,)  tenent  cum  D.  Thom.  hanc  senten- 
tiam  B.  Alberfus,  quem  refert,  et  sequitur  b.  Aib. 
Sylvesfer  verb.  Votum  4,  quxst.  5,  D.  Bo- D.Bon." 
navent.  Durandus,  et  Richardus,  quos  re-  ^*"''''- 
fert  Sanchez /(6.  7,  de  Matrimon.  disp.  25, 
nu7n.  7,  Capreol.  in  4,  dist.  33,  quxst.unicd,  capreol. 
art.  1,   ubi  Deza  art.  3,  Turrecremata  in  ^f^^^.^ 
cap.  Presbyleri,   dist.  27,  Raynerius  yer&.Rayncr. 
Votum,  cap.  8,  ^l,et  verb.  Continentia,  cap. 
6,  Victoria  in  relect.  de  potest.  Papx,  num.  vicior. 
1    ad  l,  Catharinus  lib.  1  annot.  in  Cajeta-  ^^^'^^- 
num,  a  fol.  512,  Petrus  de  Soto  lect.  5,  de   soio. 
Matrim.  circa  finem,  Dominicus  Soto  in  A, 
dist.  38,  quxst.  2,  art.  \,  et  2,  et  lib.  1,  de 
justitia,  quxst.  2,  art.  5,  et  alii  plures.  Sed 
post  illas  Gregorii  XIII  constitufiones  (ut 
omnis  prorsus  scrupulus  amoveafur,)  sic 
sentiunt  cx  recentioribus  I.edcsraa  de  ?»o-Lc(ii'sin. 
trimon.  quxst.  53,  art.    2,  post  (j,  prob.  et 
in  resp.  ad  5  et  6,  et  latius  in  Summa,  2  p. 
tract.  \0,cap.  6,   dnb.  1  et2.  Nuno  in  ad- 
dit.  ad  3  /).  quxst.  9,  art.  2,  dub.  3,   concl. 
5,  Texeda /t/j.  I,   tract.   1,  controv.    \,   et  Tcxcda 
tract.  3,  controv.  12,Gravina /om.  ult .  prxs- Gnwm. 
cript.  controv.  ult.  q.4,  artic.  4,  o  fol.  297,  s!"Tiio. 
Joannes  a  S.  Thom.  in  tract.  de  approb. 
doctr.  D.  Thom.  disp.  4,  art.  3,  proposit.  13. 


:^i8 


1)K  STATr  HKI.KiloSO. 


Joaunrs  ol  ifi  2.  2,  quxsl.  S8,  (/i.W).  2".»,  rtr/jc.o.Joan- 

nos  Nicolai  ail  lUiijnenuin  Uno  supra  cilat. 

Coifrci.  Mcolaus  Coeflel.  roiWm  Spalaleim-m  de  Hc- 

^o"  ;)m/</iV(J  Chvisl.  pail.  I,  lib.  2,  cap.  12.  Ara- 

^^ilem.  g^"~-  -.  '/•""*'•  ^'^''*'  "'■''<*•  ~'  «■'  '•>  S.vlvius 

Heuri.  a«/  eadein   loca,  Valentia  (lisp.  0,    (ju.rsl.  G, 

puncl.  r>,  f/  (/i.vy).  10,  (/(■  Malninon.  «/»,z\s7. 

.■),  puncl.  3.  IIeiiri(juoz  /i7<.  12,  cap.  .">,  /ii/»i. 

Conxyo.  3,  vt  I,  N.  Cornejo  (/«•  Malriinon.  Iracl.  (>, 

ia^Cru/'/»*/'-  ~.  '/"^.  9,  .loannes  de  la  Cruz  deslalu 

rcliy.  lib.    I,  cap.  2,   (/w6.  3,   §   Ex   diclis. 

"^■""■Thomas  Hurlado /ohi.  2  Variar.   tracl.  ul- 

Mariin.  /,•„,  resulut.  2,  .Marlinez  de  1'rado  /(j/u.  2 
Moral.  cap.  31,  §  3,  qui  pro  eadem  senton- 
tia  roforl  I.opoz,  .Mirandam,  \egam,  Say- 
rum,  -Man.  Kodrigucz.  llioronym  Kodri- 
guez,  Macliado,  Covarruviam,  .Matliionzo, 
Gutierrez,  et  Zunigam.   Quibus  addimus 

Latw^t°''iluslriss.  .\rau.\o  in  scleclis,  tract.  2,quxs- 

Gouci.  liQjfg  ].j^  „„,„_  17,  Labat /om.  uU.  disp.  6, 

dub.  8,  Gonet  dc  Malrim.  disp.  .",  artic.  -1, 

el  disp.  8,  art.  2. 

abaur-  ,         ,.     . 

toriiaic.  2,  2,  (juxslione  88,  arlicuh  7  'ad  l,  ubi  ait  : 

■  ^^"^-  «  Votum  solemne  habet  fortiorem  obliga- 

«  tionem  apud  Deum,  quam  votum  sim- 

«  plex.  )>  Et  in  4,  dictinct.  38,  quxstione  1, 

articulo    1,    quxstiunc.  2  in   corp.    inquit  : 

«  Divisio  illa  voli  in  privatum,  et  solomue, 

«  est  divisio    totius  potestativi  in  parlos, 

«  cujus  pi^rfecta  virtus  est  in  una  suarum 

«  parlium  ;  in  aliis  autem  qua^dam  ipsius 

«  participatio,  sicut  anima  dividitur  in  ra- 

«  tionalem,   sensibilem,   et    vegelabilem. 

«  Virtus  autem  voti  est  obligatio,  quoe  qui- 

«  dem  virtus  est  complele  in  voto  solemni, 

«  cujus  obligalio  in  nuilo  casu  irritari  po- 

«  test  ;  sed  est  incomplete  in  voto  privato, 

«  cujus  obligatio  in  aliquo  casu  irritatur.  » 

Et  quodlib.  3,  arlic.  18,   postquam  statuit, 

quod   votum  simplex,  et  solemne  habent 

diversos  eirectus,  subdit  :  «  Hujus  aulem 

«  diversitalis  ratio  est.quia  votum  solomne 

«  habet  promissionem  cum  quadam  tradi- 

«  tione,  elc.  Votum  autem  simplex  habet 

«  promissionem  sine  tradilione.  »  Etquod- 

lib.  8,  arlic.  10,  ait  :   «  In  votosimplici  est 

«  sola  promissio.  In  voto  autom  solerani  est 

«  simul  promissio,  et  collatio.  »  Et  rcs- 

pons.  ad  artj.  unic.  addit  :  «   Katio  in  con- 

«  trarium  adducta  falsum  supponit,  scilicet 

«  quod  por  votum  simplex  aliquis  dot  cor- 

«  pus  suum  Deo  ;  non  enim  dat,  sed  pro- 

«  mittit.  »  .Similia  habet  quodlib.  10,  ar- 

tic.  11,  et  in  hac  2,  2,  quxstione  189,  arli- 

culo  2  ad   1  ,  et   aliis  pluribus  locis.    Ex 


quibuspalam  constat,  Angolicum  Doclurcm 
in  ea  fuisse  sentontia,  quod  vota  simplicia, 
et  solemnia  distinguuntur  non  soliim  ex 
statuto  Ecclesi;f,  sod  otiani  per  praniicata 
inlrinsoca.ot  ox  natura  roi,  otjiiro  divino  : 
eadom  autem  ost  ratio  do  professione  sim- 
plici,  et  profossione  soloinni,qu;D  iilis  votis 
fiunl,  iitox  dicondis  conslabit.  I^t  qiiia  .\d- 
versarii  utplurimum  id  recognoscitnt,  ab 
eo  amplius  demonstrando  supersedomus. 
Prajsertim  cum  ca,  qu;c  dubiis  soquentibus 
dicemus,  a  fortiori  convincont,  ([uod  ita 
senserit  D.  Thom. 

;57.  Probatur  socundo  raliono,  quia  pro- 
fossio  per  vota  simplicia,  sivo  islorum  vo- 
lorum  emissio,  ot  professio  por  vota  solem- 
nia,  habonl  ex  natara  sua,  et  jiire  divino 
efToctus  diversos  :  ergo  hujusmodi  profos- 
siones  difiorunt  ex  natura  rei,  cl  jure  divi- 
no.  Consoqucnlia  est  evidens,  quoniam  di- 
versitas  efibctuum  rovocatur  in  diversita- 
tem  causaruiit,  el  principiorum;  atiiuc  ideo 
opus  est,  quod  si  principia  ex  natura  sua, 
etjure  divino  inforunt  eflectus  divorsos, 
difierant  ex  natura  sua,   et  jure  divino. 
Antcccdons  autom  probatur  :  tum  quia  vota 
solomnia  jure  divino  di.ssolvuiit  matrimo- 
nium  ratum  non  consummatum,  ut  osten- 
domus  dub.  seq.  quod  minime  habont  vota 
simplicia  :   unde  per  vota  simplicia,  quaj 
alumni    sacrae   Societatis    post   biennium 
emittunt,    non   dissolvitur  malrimonium 
ralum ,    quod    prius    contraxerant.    Tum 
etiam.quia  vota  solemnia  ex  natura  sua.et 
jure  divino  dirimunt  subsoqiiens  inatrimo- 
nium;  quod  non  convonit  votis  simplicibus, 
ut  ex  se  constat.  Et  sic  Vasqucz  1 ,  2,  disput. 
165,  cap.  7,  nu7n.  74,  inquit  :  «  In  nostra 
«  Societate  ante  editam  extravag.  Gregorii 
«  XHI,  quac  incipit  Ascendente  Domino,  ii 
«  qui  tria  vota  simplicia  post  biennium 
«  emittebant.  erant  vcro,  et  proprie  reli- 
«  giosi  tradili  in  jurisdictioncm  Prajlati  ; 
«  et  tamen  eorum  matrimonia  poslea  inita 
«  firma,  et  valida  mancbant,  ita  ut  traditio 
«  facta  per  tria  illa  vota  dissolveretur,  et 
«  qui  erat  vere  reiigiosus,  doinceps  fieret 
«  per  matrimonium  vere  secularis;  in  ipsa 
«  vero  extravag.  jure  ipso  Ecclesiae  pras- 
«  dicti  rcligiosi  ad  raalrimoniuin  inhabiles 
«  faclisunt,  etc.  »  'i'ura  dcnique,  quis  pro- 
fessio  solcmnis  constituit  religiosum  in  sta- 
tu  omnino  immobili,  ita  ut  nec  Summus 
Ponlifex  possit  in  ejus   votis  dispensare, 
vel  illum  ad  vitam  secularem  reducere,  ut 
dub.  7  ostendcmus ;   quod  non  competere 

votis 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


349 


votis  simplieibus  omnes  concedunt.  Habent 

ergo  pradicta  vota  ex  natura  sua,  et  jure 

divino  cfiuctus  longe  diversos. 

^onfir-      38.  Confirmatur   primo ;   quia   emissio 

)rfnia!  voforum  simplicium,  etiam  in  Socielate, 

uarez.  non  constituit  personam  incapacem  domi- 

nii  conservandi,  et  acquirendi,  ut  concedit 

Suarez  fom.  3  dc  Relig.  tib.  2,  cap.  12,  n.  15, 

et  constat  ex  buUa  Gregor.  sajpe  relata,  in 

qua  dicitur,  alumnos  Societatis  post  prima 

vota  simplicia  esse  vere  religiosos  cum  re- 

tentione  dominii  :  sed  professio  solemnis 

ex  natura  sua,  et  jure  divino  constituit  re- 

ligiosum  incapacem  omnis  dominii  rerum 

femporalium  :  ergo  professio  simplcx,  et 

solemnis  habent  ex  natura  sua,  ve!  jure  di- 

vino  diversos  effectus.  ]Minor,  in  qua  pote- 

rat  esse  difilcultas,  probatur  ex  cap.  Cum 

ad  inojiaslariuin,  de  slatii   monach.  ubi  In- 

rinoc.  noc.  III  inquit  :  «  Abdicatio   proprietatis, 

«  sicut  et  custodia  castitntis,  adeo  est  an- 

«  nexa  regula?  monachali,  ut  contra  eam 

((  nec  Summus  Pontifex   possit  licentiam 

«  indulgere.   »  Posset  autem  Pontifex  in 

voto   paupertatis   di&pensare,  si  professio 

solemnis  solo  jure  Ecclesiastico  consfitueret 

religiosum  incapacem  dominii  retinendi,et 

acquirendi  :  ergo  professio   solemnis   non 

solo  juro  ecclesiastico,  sed  divino  etiam,  et 

natura  sua  prassfat  illam  incapacifatem. 

^f^}!'      Nec  potest  dici  (et  est  verosimilior  ali- 

•a?if'-  quorum  responsio,  relictis  aliis  palam  fal- 

sis,  aut  improbabilibus),   in  dido  cap.  per 

ly  proprielalis.  non  infelligi  dominium  di- 

rectum,  sed  utile,  sive  usum,  et  adminis- 

tralionem  bonorum  absque  licentia  PraDlati. 

Tum    quia    proprielas  secundum   regulas 

juris   significat  dominium  directum,   Ip(j. 

«  Si  procurator,  fl.   de  acquirend.  rer.  do- 

«  min.  leg.  Si  tibi,  vers.    Dominium  pro- 

«  prietatis,   ff.   quibus   modis   ususfructus 

«  amitt.  »  Unde  Juristae  vulgariter  docent 

proprietalem  esse   apud    illum,   qui   habet 

dominium  directum,  non  vero  penes  illum, 

qui  habct  dominium  utile,  ut  vidori  potest 

nsrli.  apud  Tuschum  practic.  conclus.  fom.  6,  lit. 

P.  conctus.  918,  et  Barbosam  variar.appel. 

22.5,  num.  3.  Ergo  in  canone  allegato  at)di- 

calio  proprielalis  perpGTam  traliitur  ad  si- 

gnificandum  usum  prKcise,  vel  administra- 

tionom  bonorum.Tumefiam.quia  Pontifex 

loquitur  de  voto  solemni  paupcrtatis,  pcr 

quod  aliquis  fit  omnino  pcrfecte  pauper  ; 

hujiismodi  autem  vofum  dicit  abdicationem 

non  solum  administrationis  indopendentis 

.   ab  alio,  sc  1  etiam  dominii  dirccli,  juxta  il- 


lud  Christi  Domini,  Matth.  19  :  Si  vis  pcr-  Maui'- 
fectus  esse,  vade,  et  vende  omnia,  qu<v  habes, 
et  da pauperibus.  Venditio  enim,  et  donatio 
tollunt  a  vendente,  et  donanfe  non  solum 
usum  licifum  rei,  sed  efiam  dominium  ejus 
direcfum,  illudque  transferunt  in  empto- 
rem,  et  donafarium,  ut  ex  se  constaf.  Ergo 
paupertatis  votum,  quando  est  omninoper- 
fectum,  sive  solemne,  importat  abdicatio- 
nem,  non  solum  usus,  sed  etiam  dominii 
directi.  Tum  denique,  quia  votum  omnino 
perfectum,  sivesolemne  paupertafis.dc  quo 
loquitur  Pontifex,  excludit  a  religioso  de- 
nominafionem  veri  domini,  et  pra?sfat  de- 
nominafionem  pauperis  simplicifer  talis  ; 
ad  hujusmodi  aafem  effecfus  non  sufTicit 
sola  abdicafio  usus,  sive  administrationis  : 
sed  insuper  requiritur  abdicatio  dominii 
directi.  Pupillus  enim,  quandiu  sub  tufore 
est,  non  habet  liberam  administralionem 
bonorum  ;  et  tamen  non  est  vere  pauper, 
sed  dominus,  ut  dicitur  ad  Galat.  4,  eo  at>  Gai. 
quod  retinet  directum  dominium.  Abdica- 
tioergo  proprietatis,  de  qua  agebat  Ponti- 
fex,  non  solum  dicit  abdicationem  liberas 
administrafionis  independenfer  a  volun- 
tate  superioris ,  sed  etiam  abdicationem 
dominii  directi. 

Confirm.atur  secundo,  quia  emissio  sim-  connr- 
plicium  votorum,  sive  professio  simplex,  ^"^^^'^g 
talis  naturaj  est,  ut  per  eam  non  exfinguan- 
tur.  sed  ad  summum  suspendantur  vota 
ante  illam  in  seculo  facta  :  e  converso  au- 
tem  professio  solemnis  talis  natura^  est,  ut 
non  tanfum  suspendat,  sed  efiam  omnino 
extinguat  omnia  vota  prascedentia  :  ergo 
hujusmodi  vota  habent  ex  nafura  sua,  aut 
jure  divino  effectus  valde  diversos.  Conse- 
quentia  palet.  et  antecedens  quoad  primam 
partem  concedit  Suarez  ubi  supra  lib.  6,   Suar. 
cap.  14,  n.  20,  ubi  ait  :  «  An  vero  de  facto 
«  caetera  vota  in  Sociefafe  per  vota  post 
«  biennium  cmissa  sint  extincta,  vel  tan- 
«  tum  suspensa,  in  tract.  ult.  dc  Societate 
«  dicemus.  Nunc  brevitcr  supponimus  non 
«  extingui,  sed  manere  tantum  suspensa 
«  ipso  jure,  juxta  decrctum    128  prima? 
«  Congregafionis.  »  Secundam  vero  ojus- 
dem  antecedentis  partem  docent  commu- 
niter  Doctores,  D.  Thom.  qu.-est.  88,  artic.T».  Tho. 
12   ad    1,   et  quxstione   189,  artic   3   ac/ 3, 
Cajetan.  eisdem  /oc«.9,  Sylvestor    Vofum  •i,(Yicisia. 
qutstione  4,  et    Votum  4,  quxstionc  3  el  7,  Sylvest. 
/,  .        .  ^     '      ■  ,    Covar. 

Covarruvias  m   cap.   Quamvis  paclum,    1    soio. 

part.  §  3,  num.  4,  Soio  7  de  juslitia,  qu.vs- 
tione  [,  articulo  3,  et  alii  plures.  Et  facilo 


3o0 


DK  STATL'  KEI.K^IOSO. 


osteiulilur  liini  cr  cop.  Scriytur.T,  i/c  f.  tu, 
ibi  :  .1  I<i'us  fracli  .iliciualiMiiis  non  liabii.ir, 
«  qui  loniporalo  obsoquium  in  porpotunm 
«  noscilur  roligionis  obsorvantiani  com- 
a  mutaro.  »  Tum  oliam  raliono  Divi  Tho- 
m;c,  quia  alia  vola  sunt  do  particularibus 
operibus,  profossio  autom  solomnis  est  de 
tota  vila  hominis  absolute  ;  et  ideo  in  illa 
cajlora  alia  includunlur  sicul  parlicularia 
in  univorsali,  i(a  ut  fial  eminons,  et  su- 
perominons  conimutatio.  (Juod  oxtendit 
Angelicus  Doctor  ad  vulum  simplox  roligio- 
nis  slrictioris,  comnnitatur  cnim,  et  ex- 
tinguiliir  por  profossionom  solomnem  in 
minus  porfocta  roligione,  ut  Iradit  qH.vstione 
189,  (irticulo  8  ad  3.  liis  verbis  :  «  Volum 
«  solomno,  quo  quis  obligatur  minori  reli- 
«  gioni,  est  fortius  votum,  quam  votum 
«  simplex,  quo  quis  aslringitur  majori  re- 
«  ligioni.  Tost  votum  enimsimplex,  sicon- 
«  tralieret  aliquis  matrimonium,  non  di- 
«  rimerelur,  sicut  post  votum  solemne.  Et 
«  ideo  ille,  qui  jam  professus  est  in  minori 
«  religione,  non  tenetur  implere  votum 
«  simplex,  quod  emisit  de  intrando  reli- 
«  gionem  majorem.  »  Cum  ergo  simplex 
professio,  sive  simplicium  votorum  emissio 
babeant  ex  natura  sua,  vel  jure  divino 
tam  diversos  efTectus,  sicut  hactenus  expen- 
dimus  (omissis  etiam  aliis,  qui  expendi 
possenf),  sequitur  quod  prajdictae  professio- 
nes  difrerant  ex  natura  rei,  vel  jure  divino, 
et  non  praccise  jure  ecclesiastico. 
Expcii-^  39.  Probatur  terlio  eadem  assertio  dete- 
aiia"^  gendosimul  primam  radicem  hujus  diver- 
"'•0-  sitatis,  et  onoctuum  qui  illam  supponunt, 
indeque  oriuntur;  quoniam  professio  sim- 
plex,  et  solemnis  habeant  pncdicata  intrin- 
seca,  per  quoiex  natura  rei  distinguantur  : 
ergo  sic  differunt  i;iter  se,  et  non  prajcise 
jure  ecclesiaslico.  Consequentia  patet,  et 
antecedens  suadetur  ;  nam,  ut  supra  num. 
36  vidimus  ex  Divo  Thoma,  vota  simplicia 
solum  sunt  promissio  ejus,  quod  sub  voto 
cadit ;  professio  autem  solemnis  supra 
illam  promissionem  addit  donationem,  et 
traditionem,  qua  liomo  se  dat,  et  consecrat 
Deo  in  religione  ;  constat  autem,  quod  pro- 
missio,  et  donatio,  seu  traditio  differunt 
exnatura  rei,  et  per  propria  praedicata  in- 
trinseca  :  ergo  professiosimplex,  etsolem- 
nis  habent  pra^dicata  intrinseca,  per  qua?  ex 
natura  rei  distinguantur. 
Effa-  Respondebis,  hoc  arguraentum  ex  a^qui- 
^"•"  vocatione  procedere,  et  nihil  evincere  ; 
quoniam  in  prasenti  non  agimus  de  votis 


simplicibussocundum  so  acco|)Us,  et  pr;e'i- 
sivo  a  conslilulione  slaliis  religiosi,  quo 
pacto  solam  promissionom  important ;  *eii 
agimus  do  iilis,  qiialonusstatum  religiosum 
constiluunl.  ul  accidil  in  illis,  quT)  in  So- 
cietale  post  biennium  omitluntur  :  quo  mo- 
do  non  solum  dicunt  promissionem,  sed 
etiam  Iradilionem;  aliter  enim  non  cons- 
tituerent  stalum  religiosum,  cum  traditio 
de  ejus  essentia  sit,  ut  constat  ex  diclis 
mim.  9  ('/  3:^.  Facla  autcm  lioc  modo  com- 
parationo,  niliil  ost  porquod  vota  simplicia, 
etvola  solemnia  ex  natura  rei  in  pnedicatis 
intrinsecis  distinguantur;  nam  si  in  solera- 
nibus  intervcniunt  promissio,  et  traditio, 
etiam  interveniuut  in  simplicibus. 

40.  Sed  IkTCC  responsio  facile  evertitur 
manifestando  amplius  robur  rationis  nos- 
tra?,  et  differentiapi  inter  pr.cdictas  profes- 
siones,  tam  in  ralione  promissionis,  quam 
traditionis;  quia  promissio,  quam  impor- 
tat  votum,  solemne,  est  promissio  omnino 
absoluta,  tam  ex  parte  subjecti,  quam  ex 
parte  objecti;  promissio  vero,  quam  impor- 
tat  votum  simplex,  est  limitata,  et  coiiditio- 
nata  ex  parto  objecti  ;  unde  etiam  habet 
modum  c  inditionatum  ex  parte  subjecti 
respective  ad  objectum,  quod  promittit, 
Deinde  in  votis  solemnibus  adest  perfecta, 
et  absoluta  acceptatio  ex  parte  religioiiis, 
cui  etiam  commensuratur  perfecta,  et  ab- 
soluta  traditio  ex  parte  religiosi  :  quod  non 
sic  accidit  in  votis,  aut  professione  simpli- 
cibus,  cum  religio  non  accepfel  hominem 
omnino  absoluto,  et  sine  uUa  prorsus  con- 
ditione,  sedcum  restricfione  ad  rationabile 
placitum  superiorum;  cui  acceptationi  pro- 
porfionatur  traditio  ex  parfo  roligiosi,  at- 
que  ideo  non  est  omnino  absolufa.  Ergo 
sive  professio  solomnis  comparefur  advota 
simpliciasecundum  se  accepta.  siveadea- 
dem  ut  pertinont  ad  statum  religiosnm, 
semper  occurrunt  prajdicata  intrinseca  sa- 
tis  diversa,  per  q\xx  ex  natura  rei  distin- 
guuntur.  Consequentia  maiiifeste  deducitur 
ex  pra^missis  :  ist.c  vero,  quanfum  ad  id, 
quod  dicuntdevofissolemaibus,autsoIemni: 
professione,  sunt  certa:',  et  communes  apud 
Theologos.  et  Canonistas.  Et  quantum  ad 
id,  quod  dicunt  de  simplici  professione,  aut 
votis,  patet  ex  his,  qua}  de  facto  contin- 
gunt  in  votis  simplicibus  nunc  constituen- 
tibus  statura  religiosum,  et  refert  Vasquez 
disp.  cit  c.  8,  71.  81,  his  verbis  :  «  Ilespon- 
«  deo  hajc  nostra  vota  non  es.se  soleinnia, 
«  non  defectu  solius  externa}  formaj  in  re- 

gula 


NotUia 
votoruin 

siinpli- 
ciiim  iu 

sacra 

Socie- 1 
tate.  i 


Vas((. 


DISP.  1.  DUB.  IV 


351 


«  gula  pra^finitae,  neque  ex  eo,  quod  non 
«  fiant  pablice  ;  sed  quia  non  emittuntur, 
«  neque  admittuntur  ea  intentione,  ut  sint 
«  ex  parte  voventis,  et  acceptantis  perpe- 
«  tua.  Idque  confirmatur  ex  illa  Extravag. 
«  Ascendente  Domino,  n.  10,  antemedium, 
«  ubi  de  coadjutoribus  temporalibus  dici- 
«  tur,  eos  admitti  in  gradu  coadjutorum 
«  formatorum  per  tria  vota  publica,  non 
«  tamen  solerania.  Quare  vero  ea  non  sint 
«  solemnia,  licet  sint  publica,  ostendit 
«  Pontifex  his  verbis  :  sed  tum  ex  consti- 
«  tutionum  prasscripto,  tura  ex  voventis, 
«  et  emittentis  intentione  simplicia.  Atque 
«  hoc  est,  quod  dicitur  in  5  part.  nostra- 
«  rum  constitut.  cap.  4,  in  declarat.  litt.  A, 
«  nempe  vota  facta  a  coadjutoribus  forma- 
«  tis  non  esse  solemnia,sed  simplicia,  licet 
«  multi  adsint  quando  emittuntur.  Sub- 
«  jungitur  vera  ratio  hoc  modo  :  Quando- 
«  quidem  intentio  emittentis,  etadmitten- 
«  tis  juxta  traditam  a  Sede  Apostolica  fa- 
«  cultatem  ha^c  est,  ut  neque  emittantur, 
«  neque  admittanlur  ut  solemnia.  Hoc  est, 
«  sint  solura  perpetua  ex  parte  voventis, 
«  non  autem  ex  parte  Societatis  admitten- 
«  tis.  Cumque  perpetuitas  ex  utraque  parte 
'<  requisitasit  ad  solemnitatem,  ex  hoc  fit, 
«  ut  vota  illa  non  sint  solemnia,  sed  sim- 
«  plicia.  Nam  si  essent  ex  utraque  parte 
«  eodem  modo  perpetua  ut  dixiraus,  essent 
«  sanesolerania.  Nunc  autem  ita  emittun- 
«  tur  vota  ab  scholasticis  et  coadjutoribus 
«  nostris,  ut  sub  conditione  quadara  in 
«  nostris  constitutionibus  expressa,  qua? 
«  initio  ingressus  omnibus  manifestatur, 
«  emittantur,  ideoque  solerania  non  sunt, 
«  etc.  »  Deinde  numero  86  addit  :  «  Quare 
«  quicuraque  emittunt  tria  vota  schola- 
«  rium,  vel  coadjutorum  post  biennium 
«  probationis,  ea  intentione  eraittunt,  ut 
«  ea  tria,  quaj  vovent.  promittant  se  ser- 
«  vaturos  in  Socieiate  Jesu,  et  non  abso- 
«  lute,  hoc  est,  solum  quandiu  fuerint  in 
«  Societate  ipsa.  Si  vero  postea  aliqua  ex 
«  causa  dimittantur,  omnino  extinguantur 
«  praedicla  vota  eo  ipso,  quod  e  Societate 
«  ipsi  dimittuntur.  Et  idco  in  formula  vo- 
«  torum  dicitur  :  »  Voveo  paupertatem, 
castitatem,  et  obedienliam  perpetuam  in 
Socielate  Jesu  ;  ct  deinde  formula  concludU  : 
Omnia  intelligendo  juxta  ipsius  Societatis 
constituliones.  «  Nempe  ut  si  ille,  qui  vo- 
«  vet,  postea  dimittatur,  ejus  vota  non 
«  maneant.  Id  quod  usque  adeo  verum  est, 
«  ut  si  Pra^positus  aliquem  ex  causa  dimit- 


«  teret,  et  vellet  ut  ille  obligatus  maneret 
«  suisvotis,  revera  non  maneret ;  quiasub 
«  ea  tacila  conditione  vovit,  quandiu  So- 
«  cietas  ipsum  retineret.  Quocirca  Praspo- 
«  situs  dimittens  aliquera  e  Societate  non 
«  dicitur  relaxare  ejus  vota,  sed  tollere 
«  conditionem,  sine  qua  vota  non  subsis- 
«  tunt.  Ideoque  Gregor.  XIII  in  bulla  con- 
«  firmationis  Instituti  nostri  data  opera 
«  dixit,  per  dimissionem  e  Societate  vota 
«  ipsacessare.  Non  dixit  relaxari,  sed  ces- 
«  sare  ;  quia  cessat  conditio,  sub  qua  nun- 
«  cupata  fuerunt.  »  Subdit  pra>terea  num. 
90  :  «  Vota  simplicianostrae  Societatis.quia 
«  ex  se  non  sunt  perpetua  ex  utraque 
('  parte,  sed  solum  ex  p.arte  voventis  quan- 
«  diu  manserit  in  Societate.  extringuantur 
«  quidem  cum  quisdimittitur  ex  illa.  et  ad 
«  sa^culum  redit,  vel  transit  ad  aliam  reli- 
«  gionem,  non  commutatione,  aut  dispen- 
«  salione,  sed  re  ipsa  ;  quia  cessat  con- 
«  ditio,  sab  qua  eraissa  sunt.  Et  ita  supra 
«  notavi  non  esse  in  manu  Praepositi  di- 
«  mittentis  aliquera  ex  Societato  retinere 
«  vota  illius  simplicia,  qua)  solum  emisit 
«  secundum  nostras  constitutiones  pro  eo 
ft  tempore,  quo  maneretin  nostra  Societate, 
«  Adde  etiam,  neque  in  manu  Pontificis 
«  hoc  esse  ;  quia  nullus  pote^it  obligari  ra- 
«  tione  voti,  nisi  prout  ipse  se  voluit  obli- 
«  gare.  »  Denique  concludit  nuraero  91  : 
«  Porro  vota  simplicia  emissa  in  nostra 
«  Societate,  cum  solum  emittantur  sub  ea 
«  conditione,  quandia  ille  ([ui  vovet,  man- 
«  serit  inea.  nondicuntur  ex  utraque  parto 
«  perpetua  :  fieri  etenim  potest,  ut  absque 
«  superioris  dispensatione,  et  corarauta- 
«  tione,  ex  sola  intentione  voveutis  eorum 
«  obligatio  extinguatur  ;  quia  cessat  condi- 
«  tio,  sub  qua  emissa  fuerunt,  Quod  sane 
«  est  contra  perpetuitatem  ipsorum.  »  Haec 
omnia  Vasquez,  cui  tanquara  docfo,  et  pro- 
prii  Instituti  gnaro  fides  adhibenda  est.  Illa 
vere  plane  evincunt  professionem,  sive  (ut 
proprius  loquamur)  emissionem  votorum 
simplicium  consideratam  fam  in  rationo 
voti,  scu  promissionis,  quam  in  rationo 
traditionis,  non  esse  omnino  absolutara,  et 
undequaque  perfectarn  ;  sed  liraitatam,  de- 
terminatam,  et  conditionatam  juxta  quali- 
tatemobjecti  promissi,  et  secundum  inten- 
tionera  se  tradentium,  alque  acceptantiura; 
unde  habet,  per  quod  intrinsece,  et  ex  na- 
turasua  distingatur  a  professione  solomni, 
quacestabsoluta^etporpetuaex  orani  parte, 
ut  omnesconcedunt. 


3:)-2 


DK  STATl"   KKI.IGIOSO. 


Ajiehiur     41.  E\  hac  radiceipsis  votis  siniplicibus, 

miM^m-  et  solomnibus  intraiuM  provonit  ninjori  ox 

^niv*  P^rto  ilivorsilas  olToctnuni,  quos  supra  re- 
ciso-  ccnsuimus,  quique  rocto  considorati  niaiii- 

leniiii.».  fp5(.^,i(  ipsius  radicis  indoleni.ol  inlor  prn3- 
dicta  vota  divorsitatom.  (,)uod  onim  solem- 
nitor  profossussit  incapax  omnis  dominii, 
et  inliahilis  ad  malrimonium  contralion- 
dum,  provonit  ex  00,  quod  porpotuo,  pcr- 
fecte,  et  omnino  absoluto  cum  omniI)us 
suis  se  tradiderit  Dco  in  rciigiono,  ita  ut 
holocausto,  cujus  nihil  remanct,  coniparo- 

i>.  Ti.o  (yp  j,(  p^  p  Grog.  recto  observat  D.  Thom. 
(fitrst.  180,  nrl.l.  Kt  ox  contrario  principio 
vota  simplicia  non  sortiuntur  plures  ofTec- 
tus.  qui  provoniunt  ox  solopinibus.  Tnde 
matrimoniiim  ratum  non  dissolvitur  per 
.  vota  simplicia  in  sacra  Societate  emissa,  ut 
:•  Honriqiioz  ipsius  alumnus  tradit  lib.  II, 
cap.  S.  riitm.  7,  allirraans  in  marfj.  Ult.  l), 
iil  esse  certum  r.v  praxi  Eccle.si.r.  Cum  tamen 
dissolvatur  per  vota  mantollatarum  (vulgo 
Beatas.o  Tercerax  vocant),  qua)  collegialiter 
vivunt,   ut  cum  communi  sentontia  docet 

^*'"''^i'<'^- Sanchez /i'6.  2,  t/i.<ty).  18,  iium.  4.  imo  et  per 

vota  matellatarum,  qua^  non  collegialiter 

Poi':'   vivunt.ut  docentBasiliusF^ontius//6.9,fflp. 

Lpau(icr  8,  num.  (>,  Leander  cle  .Matrim.  disp.  5, 
qurst.  17,  et  alii.  Deinde  vota  illa  simpiicia 
Sociolatis  anfe  Gregorlum  "XIII,  non  irri- 
tabant,  seu  dirimebant  subsequens  niatri- 
monium,  sed  istud   non  obstantibus   iliis 

Suarcv.  volis  validum  erat,  ut  refert  Suarez  tom.  3. 
de  lielig.  lib.  2,  cap.  7,  n.  15.  Ipse  vero 
(■regorius  hoc  impodimentum  introduxit 
inhabilitando  personas  durante  prx-cise 
voto,.seu  relentione  in  Socielate,  juxta  ea 
qua)  ex  Vas([uez  proxime  vidimus.  Cum  ta- 
men  vota  solemnia  dirimant  subsequeas 
matrimonium,  non  utcumque,  sed  jure  na- 
turali,  et  divino,  ut  Sanchez,  Henriquez, 
Valentia  Societatis  alumni  concedunt,  et 
duh.  G  probabimus.  Deniriw,  ut  alios  pra?- 
termiltamus,  ellectus  ex  illa  radice  prove- 
nit,  quod  emitlentes  simplicia  vota  in  Socie- 
tate  retineant  dominium  direcfurn  rerum 
temporalium.  Qaod  usque  adeo  verum  est, 
ut  si  de  praidicfis  rebus,  inscio  superiore, 
disponant  festamonto,  aut  donafiono,  aut 
renuntiatione,  disposifio  talis  valida  sit,  ut 
suarez  gx  eadem  Societate  aflirmant  Suar.  tom.  4, 

Castro.de  Relif).  tract.  10,  lih.  4,  cap.  6,  n.  12,  San- 

T^:'a°n.chez  lih.  7  Sum.  cap.  18,  n.  28,  Castro  Pa- 
lao  tom.  3.  tr.  16,  disp.  3,  punct.  2,  n.  7, 
Layman  lib.  4  Sum.  tract.  Ty,  c.  7.  Et  eo- 
rum  ratio  est,  quia  tales  religiosi  refinent 


dominium  suaruni  rorum,  ot  dispositio 
facta  a  vero  domino  fonol,  nisi  poraliquod 
jus  irrifotur.  \ullum  aittem,  inquit  Caslro 
1'alao  loc.  cit.  «  est  jus  positivum,  nec  Ca- 
«  nonicum  nec  .lesuiticum,  quod  taleni 
«  disposilionem  irritam  roddat.  »  Quod 
quam  alifer  se  haboaf  in  Religioso  solem- 
niter  profosso,  evidenter  constat  ex  dictis 
num.  38. 

42.  Ad  ha}c,   vota  solemnia  consfituunt  Coiiiir- 
Religiosum  vere,  ef  simpliciter  professum  : 

sed  vota  simplicia  non  constituunt  religio- 
sum  simplicifer  professum:  ergo  hujus- 
modi  vofa  habenf  por  quod  ex  natura  rei 
distinguantur.  Major  esf  certa,  et  minor 
ostenditur  :  tum  quia  vofum  solennizatur 
«  per  professionem  oxpressam.vel  tacitam 
«  factam  alicui  de  Religionibus  per  Sedcm 
«  Apostolicam  approbatis,  »  utdeterminaf 
Bonifacius  VIII,  in  cap.  tinic.  de  voto,  et  nonif. 
confirmavit  Joannes  XXII,  in  lua  extrara-  ]oll 
gant.  Antiqax,  de  Fo/o .atqui  vota  simpli-  ^^^^- 
cia  non sunt  solemnia.nf  ex  terrainis  liquot ; 
et  sic  Grogor.  in  duplici  illa  sua  Constifu- 
tione  relata  num.  8,  declaravit  vola  in  So- 
cietate  post  biennium  emissa,  licet  faciant 
vere,  et  proprie  reiigiosos,  esse  simplicia  : 
ergo  simplicia  vofa  non  faciunt  Religiosum 
simplicifor  professum.  Tum  quia  religio- 
sissiraa  Sociefas  non  vocat  professos,  nisi 
eos,  qui  ultima  vota  solemnia  emiffunt;  et 
domos,  ubi  ipsi  spocialiter  habitant,  vo- 
cat  domos  professas ,  seu  professorura  : 
ergo  signum  esf,  quod  alii  emiftentes  vota 
prascise  simplicia  non  sunt  simpliciter  pro- 
fessi. 

43.  Sed  objicies  hinc  sequi,  quod  emit-  Objec- 
tenfes  vota  simplicia  in  Societafe,  non  sint 
vere,  ef  proprie  religiosi :  consequens  cst 
omnino  falsum  :  ergo  et  anfecedcns;  atque 
ideo  oportet  dicere,  quod  Religiosus  fiat 
simpliciler  professus  per  vofa  simplicia. 
Sequela  osfenditur,  quia  Sixtus  V,  in  mofu 
proprio  super  duJiiib  cx  priori  constitutione 
emergentibus  de  admittendis  ad  habitum, 

et  professionem  rcligiosam  (apud  Cherub.ciierub. 
in  Bullar.  tom.  2,  parjina  nohis  458.)  §  12, 
inquit:  «  Quod  aufem  atfinet  ad  professio- 
«  ncm,  tam  illcgifimorura,  quam  eorum, 
«  qui  post  sexdecimum  ffifalis  annum  ex- 
«  plctum  rogularem  habitum  susceperunt, 
«  quia  tunc  vere,  et  proprie  religiosi  efTici 
«  (iicunfur,  cum  professionem  craiftunt  : 
«  declararaus,  efc.  »  Quibus  vcrbis  signifi- 
care  videtur,  non  alifer  fieri  horaincm  vere, 
ct  propric  religiosum,  quam  emiffcndo 
profcssionem  : 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


353 


professionem :  ergo  si  emittentes  vota  sim- 
plicia  in  Societate  non  faciunt  professionem, 
saltem  vere  et  proprie,  sequitur  quod  talia 
vota  emittentes  in  Societate  non  sint  vere, 
et  proprie  Religiosi. 

['j«|-  Respondetur  negando  sequelam,  quia 
Gregorius  XIII,  in  Constitutionibus  num. 
8  relatis  diffinivit  emittentes  tria  illa  sim- 
plicia  vota  in  Societate  esse  vere,  et  proprie 
Religiosos.Et  ad  sequelae  probationem  res- 
ponderi  potest,Sixtum  V  loqui  attentojure 
antiquo  communi,  attenta  etiam  natura  ip- 
sorum  votorum  solemnium,  per  qu®  pro- 
fessio  fit.  Sed  non  negat,  quod  aliter  possit 
quis  fieri   Religiosus.  Cui  responsioni  co- 

ifii"  hffirent  quffi  scribit  Martinez  de  Prado  ubi 
supra,  num.  34,  his  verbis  :  «  Referunt  P. 
«  Petrus  de  Ribadeneira  de  instituto  Socie- 
«  tatis,  c.  17  ad  3,  et  P.  Thomas  Sanchez 
«  tom.  2,  lib.  .5;  in  Decalog.  c.  1,  n.  23, 
«  quod  Cardinales  CongregationisS.  Inqui- 
«  sitionis  una  cum  Sixto  V,decrevere  subs- 
«  tantiam  Religionis  consistere  regulari- 
«  ter  in  votis  solennibus  ;  at  posse  Pontifi- 
«  cem  aliterindulgere,  seustatuere.  »  Quod 
nos  catholice  fatemur  recognoscentes  eos, 
qui  in  sacra  Societate  emittunt  tria  vota 
simplicia,  esse  vere,  et  proprie  Religiosos, 
sicut  Gregorius  XIII  declaravit,  et  pro  spe- 
ciali  assertione  statuimus  num.  8.  Sic  etiam 

iiixo.  recognovit  Illustriss.  Arauxo,  qui  loco 
citato,  n.  12,  nonnullis  contra  hoc  objectio- 
nibus  occurrens,  inquit :  «  Respondeo  Je- 
('  suitascum  hujusmodi  tribus  votissimpli- 
«  cibus  emissis  esse  non  seculares  simpli- 
«  citer,  nisi  in  actu  primo,  et  potentia 
«  velut  remota,  quia  dimitti  possunt  a  Re- 
«  ligione,  et  ad  seculum  redire  ;  sed  esse 
«  vero  Religiosos,  etsi  revocabiliter  ads- 
«  trictos,  et  obligatos  obedientia?,  pauper- 
«  tati,  et  continentia;  pcrpetuae  »  (hoc  e?t, 
illa  perpetuitale,  quam  Vasquez  num.  40 
relatus  nobis  descripsif);  «  quos  proinde 
«  juste  potuit  Summus  Pontifex  inhabili- 
«  tare  ad  matrimonium,  si  ad  seculum  ex 
«  proprio  motu  redirent.  Et  licet  habeant 
«  proprium,  illud  quidem  habent  per  do- 
«  miniuni  impeditura  quoad  usum,  quod 
«  sufficit  ad  salvandam  veram  rationem 
«  Religionis  in  slatu  imperfecto,  et  veluti 
«  in  via,  et  tendentia  ad  perfectum.  Abdi- 
«  catio  autem  perfecta,  scilicet  dominii,  ac 
«  proprietatis,  et  non  tantum  quoad  usum, 
«  est  de  essentia  status  religiosi  perfecti, 
«  et  consummati  per  professionem.  »  Sed  j 
de  hoc  infra  iterum  dicemus. 


fncidentis  duhii  decisio. 

44.  Ex  dictis  emergit  difficultas  circa 
qualitatem  distinctionis  inter  professio- 
nem,  sive  emissionem  votorum  simpli- 
cium,  et  professionem  solemnem.Ad  quam 
difficultatem  illi  Authores,  qui  nobiscum 
sentiunt  prasdictas  professiones  distingui 
ex  natura  rei,  et  ab  intrinseco,  et  jure  di- 
vino,  communiter  respondent  praedictam 
distinctionem  esse  essentialem,  professio- 
nemque  dividere  in  diversas  species.  Ita 
Soto,  Aragon,  Bartholomaeus  de  Medina, 
Emmanuel  Rodriguez,et  Corduba.quos  re- 
fert,  et  sequitur  Martinez  de  Prado  loco 
supra  relato,  n.  58.  Quod  probant  tum  ex 
diversitate  effectuum,  quos  vota  simplicia, 
et  vota  solemnia  inferunt,  et  a  num.  37  ex- 
pendimus  ;  nam  videntur  manifestare  di- 
versitatem  essentialem  in  causis,  aut  prin- 
cipiis,  ex  quibus  sunt.  Tum  etiam,  quia 
votum  simplex  solum  est  promissio  ;  in 
voto  vero  solemni  intervenit  traditio,  seu 
donatio:  constat  autem  promissionem,  et 
actualem  traditionem.seu  donationem  esse 
actus  specie  distinctos.  Tum  denique,  quia 
ita  docet  Divus  Thomas  in  4,  distinct.  38, 
quxstione  1,  articulo  2,  quxstiunc.  2,  ubi 
ait :  «  Divisio  illa  voti  in  privatum,  et 
«  solemne,  est  divisio  totius  potesiativi  in 
«  partes  suas,  cujus  perfecta  virtus  est  in 
«  una  suarum  partium,  in  aliis  autem 
K  quasdam  ipsius  participatio,  sicut  anima 
«  dividitur  in  rationalem,  sensibilom,  et 
«  vegetabilem.  Virtus  autem  voti  est  obli- 
«  gatio,  quffi  quidem  est  complete  in  voto 
«  soIemni,cujus  obligatio  in  nullo  casu  ir- 
«  ritari  potost;  sed  est  incomplete  in  voto 
«  privato,  cujus  obligatio  in  aliquo  casu  ir- 
«  ritatur.  » 

Ex  qua  doctrina  valde  consequenter  in- 
ferunt  Aulhores  relati,  violationera  voli 
simplicis,et  violationem  voti  solemnis  esse 
peccata  specie  distincta.  Quod  satis  constat 
ex  principio,  quod  supponunt,  nempe  ipsa 
vota  distingui  essentialiter  specifice.  Kt 
accedit,  quod  ille  tiui  rom  Deo  pra^cise  pro- 
missara  in  usus  profanos  converteret,  et 
ille  qui  rem  divino  cultui  actu  donatam,  et 
consecratam  ad  eosdem  usus  reduceret,com- 
mitterent  peccata  specie  distincta  :  conslat 
autem,quod  per  votumsiraplexpromillilur 
|)ra3cisehomo:  pervota  autemsolomnia  Deo 
traditur,  et  consecratur  :  ergo  transgressio- 


Incidens 

qiiieslio. 

Prinia 

opinio. 


Anpen- 

dix 
rciatje 
opinio- 

nis. 


3:.i 


DK  STATl'   Rl«:i.l('.U>SO. 


Obfer- 
vanda 
pro 
dubii 
resoiu- 
tionc. 


Grctr. 
XIII. 


nes  pra?dictoriiiii  \otoriini  siint  pocoata 
specie  diversa. 

EcoiiviTso  autem  omnes  .\ntliores  num. 
51  roforendi,  qiii  sonliiml  vola  simplicia, 
el  vola  solemnia  nondislinguiab  inlrinseco 
ex  natura  rei,  aul  jure  divino,  sod  dunta- 
xal  jure  occlesiaslico,  consoquenior  nogant 
dislinclionem  sj^ecilicam  intor  pricdicla  vo- 
tj.  ot  intor  peccala,  qiiil)us  violanlur.  Quo- 
rum  fundamonluni  ost.  quoniam  ulrumque 
votum  socundum  sua  inlrinsoca  considera- 
tum  tanlum  esl  promissio  ;  fit  aulem  so- 
lcmne  per  disposilionem  Kcclesia?,  qua»  ali- 
quod  votum  solonni/.al  dando  ipsi  vim  ad 
dirimendum  suquons  malrimoiiium :  sed 
Ikuc  disposilio  tsl  quid  accidentalc,  et  ex- 
trinsecum,  non  varians,  aut  constituens 
species  rerum  :  ergo  noc  pra^dicta  vota  dit- 
ferunt  specie,  neque  peccala  contra  illa 
commissa  ;  et  consequenter  divisio  voti  in 
simplex,  el  solemno,  nun  estdivisiogeneris 
in  species,  sed  subjecli  in  accidentia.  Ad 
quam  senlonliam  ex  nostra?  opinionis  .\u- 
thoribus  nonnuili  accedunt,  ut  ^^alentia,  et 
Ledesma,  qui  iiiter  pra^dicla  vota  non  re- 
cognoscunt  distinclionem  essentialem,  nisi 
ad  sumraum  desumplam  ex  subjecto,  vel 
connotatis. 

■l-  .  Uterque  autem  dicendi  modus,  licet 
probabilis  sit,  videtur  cum  minori  distinc- 
tione  procedere,  quam  hic  adhibere  opor- 
tet,  ut  obscuritalem,  et  aiquivocationem  in 
re  non  parum  gravi,  et  practica  vitemus. 
Pro  quo  observandum  est,  plures  compa- 
raliones  fieri  posse  inter  ha^c  vota  ;  nam  in 
primis  vota  solemniapossuntcomparari  ad 
vota  simplicia  pure  sumpta,  id  est,  absque 
ulla  actuali  hominis  traditione,  quo  pacto 
non  constituunt  statum  roligiosum  ;  ad 
hunc  quippe  requiritur  traditio,  ut  statui- 
mus  num.  9,  et  satis  palam  supponit  Gre- 
gor.  XIII,  in  Exlravag.  swpe  cit.  ubi  docet 
emitlentes  tria  vota  simplicia  in  Societate 
esse  vere,  et  proprie  roligiosos,  quia  per  ea 
seaclu  Reliyioni  tradunt,  seque  divino  servi- 
tio  in  ea  dicant  Vel  vota  solemnia  compa- 
ranturvotissimplicibusadjunctistraditioni, 
et  constituentibus  religiosum  statum  ;  cu- 
j'jsmodi  sunt  illa,  qua^  in  pra^dicta  Socie- 
tate  post  biennium  fiunt.  Quaj  comparatio 
potest  adhuc  bifariam  fieri,  videlicet  vel 
comparando  inter  se  utraquevota  adaequate 
sumpta,  tam  in  ratione  promissionis,  quam 
in  ratione  traditionis  :  vel  comparando  illa 
pra?cise  in  conceptu  promissionis.  Et  hoc 
posterius  dupliciter  adhuc  fieri  valet :  prirao 


considcrando  lUKlumconceptum  promissio- 
nis,  el  prasscindcndo  ab  omnibus,  qua)  con- 
cernerc  valct,  saltem  de  connotalo  :  secun- 
do  non  ita  pra^cisive ,  sed  quatenus  in 
obliqiio  dicit  traditionem,  sine  qua  pra3- 
dicta  vota  statum  rcligiosum  iion  consti- 
tuunt,  ut  sa>pius  diximus. 

•10.  Si  crgo  comparcmus  vota  soIemniaDinicu' 
cum  volis  simplicibus  nude  sumptis,  id  est  jc^lsf 
pr;rcisis  a  tradilionc,  et  constituliono  stalus 
religiosi,  evidcns,  aut  fero  evidens  nobis 
videtur,  quod  distinguantur  specie  essen- 
tiali.  Et  in  hoc  sensu  prima;  sententia) 
numero  44  relata)  omnino  subscribimus. 
Tum  quia  sic  aperto  docet  D.  Thom.  loco 
ibidera  citato  ;  lociuitur  enim  de  votosim- 
plici,  seu  pnvato  non  constituente  slatum 
religiosum  ;  nam  S.  Doctoris  tcmpore  non 
erat  in  usu,  quod  quis  fieret  vere  religiosus 
per  vota  simplicia  ;  sed  id  postca  contigit 
in  Institulo  sacrae  Societatis  .Jesu.  Tum 
etiam,  quia  in  votissimplicibus  ita  acceptis 
solum  intervcnit  promissio;  in  votis  autcm 
solemnibus  adest  simul  traditio.qua  quis  se 
Deo  donat  in  religione  ,  et  fit  specialiter 
ejus,  atque  spirituale  mancipium  :  sed  ac- 
tus  traditionis  est  actus  specie  distinctus  a 
niida  promissione,  ut  patet  in  matrimonio 
sponsalibus  comparato  :  ergo  vota  simpli- 
cia,  et  solemnia  distinguuntur  essentialiter 
specifice. 

Hinc  colligimus  actus,  quibus  vota  sic^°J?f^;J 
accepta  violantur,  esse  peccata  specie  dis- 
tincta.  Quod  facile  constat  ex  proxime  dic- 
tis,  et  explicatur  amplius  ;  quoniam  qui 
peccat  contra  votuin  simplex  castitatis,  pec- 
cat  contra  religionem,  seu  fidem  Deo  de- 
bitam  ratione  voti  ;  sed  qui  violat  votum 
solemne,nonsoIum  agitcontra  roligionem, 
sed  etiam  contra  justitiam,  quippe  qiii  cor- 
pus  Deo  traditum  et  consecratum  alteri 
tradit  in  turpem  usum,  sicut  qui  corpus  per 
matrimonium  uxori  traditum  dat  mere- 
trici  ;  utrobique  enim  intervenit  violatio 
alieni  juris,  et  specialis  injuria.  Quocirca 
censeraus  Religiosura solemniter  professum 
peccanlem  conlra  castitatem  rainime  sua? 
obligationi  satisfacere  in  confessione,  si 
dissiraulans  se  esse  vere  religiosum,  pra^- 
cise  dicat  se  peccasse  contra  votum  castita- 
tis  ;  sed  dcbet  explicare  se  religiosum  esse, 
aliter  enim  non  manifestabit  totara  mali- 
tiam  specificam  sui  peccati.  Nec  in  contra- 
ria  opinione,  si  contra  nostram  assertio- 
nem  sicexplicatam  sentiat,  videmus  ullam 
probabilitatem,  saltem  intrinsecam,  cum 
evidens 


DISP.  I,  DUB.   IV. 


355 


evidens  sit  traditionem  esse  actum  specie 
diversum  a  promissione,   et  cum  qui  sup- 
posita  ea  traditione  peccat,   agere  non  so- 
lum  contra  fidelitatem,  sed  etiam  contra 
jus,  quod  alter  habet  non  solum  ad  rem, 
sed  etiam  in  re  sibi  tradita.et  speciali  titulo 
sua. 
Diutio-      "^^-    ^^   autem.  vota  solemnia  compare- 
nis    mus  cum  votis  simplicibus   constituenti- 
'*'"'^'    bus  statum  religiosum,  consideratis  tamen 
praBcise  in   ratione  promissionis ,   dicen- 
dum  etiara  esf,  quod  distinguantur  spe- 
cie.    Et  ratio   patet    ex   proxime  dictis  ; 
quia  videlicet  vota  solemnia  ut  talia  ne- 
cessario  important  traditionem  ,  quas  est 
actus  specie  diversus  a  promissione :  at- 
que  ideo  si  vota  simplicia  statum  religio- 
sum  constituentia  considerentur  pra^cise  in 
ratione  promissionis,  nequeunt  non  specie 
distingui  a  votis  solemnibus.   Idemque  di- 
cendum  est,  si  vola  simplicia  constituentia 
staturn  religiosum,  sumpta  adaequate  prout 
important  traditionem.  comparentur  cum 
vctis  solcmnibus  consideratis  inada^quate 
in  ratione  solius  promissionis,  et  pra?cisive 
a  traditione  sumpta  etiam  in  obliquo,  et  de 
connotato.  Et  ratio  est  eadem,  quia  jam  fit 
comparatio  inter  actus  specie  differentes, 
traditionem  videlicet,  et  promissionem,  ut 
facile  consideranti   constabit.  Nec  in  hoc 
potest  esse  dilTicuItas  alicujus  momenti,  et 
pracsertim  in  praxi :  cum  iii  exercitio  non 
fiat  pr^ecisio,   et  religiosus  peccans  contra 
vota  religionis,  agat  simul  contra  praece- 
dentem    promissionem  ,   et    traditionem. 
Lnde  solum  restat,  quod  vota  simplicia,  et 
vota  solemnia  religionis  comparentur  vei 
in  rationc  promissionis,  vel  in  ratione  tra- 
ditionis,  vel  deniquo  ad;cquale  in  conceptu 
votorumconstituentiumstatum  religiosum, 
quo  pacto  utrumquc  conceptum,  et  promis- 
sionis,   et  Iraditionis  neccssario  complec- 
tuntur,  utex  supra  dictis  supponimus. 
•a'ti-       Et  in  hoc  sensu  videtur,  quod  pra^dicta 
licui-  votaspecie  distinguantur  :  tum  proper  mo- 
!ui)i-  ^'^'^'  l^^^f^^s  utitur  prior  opinio,  num.   44 
mii    relata.  Tum  etiam,quia  vota  simplicia  non 
'"°-  sunt  omnino  absoluta,  tam  ex  parte  sub- 
jecti,  quam  ex  partc  objccti  :  sed  cx  parte 
istiusim.portantcxplicitam,  vel  implicitam 
conditionem,  quandiu  quis  permanserit  in 
lali  statu  ;  secus  si  ab  eo  dimittatur,  ut  ex 
Vasquez  vidimus  num.   40.  e  contra  vero 
vota  solcmnia  sunt  omnino   absoluta  ex 
utraquc  parte.  Similitcr  V(jla  simpiicia  non 
important  perpetuam  omnino   translatio- 


nem,  tam  ex  parte  se  tradentis,  quam  ex 
parte  illum  acceptantis  ;  sed  ex  parte  hujus 
sunt  revocabilia,  ut  prasdictus  Author  nos 
docuit  loc.  cit.  quod  non  accidit  in  votis 
solemnibus.  quia  eorum  obIigatio,ut  ex  D. 
Thom.  71.  44  vidimus,  m  nullo  casu  irrita- 
ri  potest.  Cum  ergo  hujusmodi  vota  ada3- 
quate  sumpta  coalescant  ex  promissione, 
et  traditione  (sive  haec  omnia  importentur 
in  recto  ,  sive  unum  tantum  in  recto  , 
et  alterum  in  obliquo,  qiiod  ad  prssen- 
tem  considerationem  parum ,  aut  nihil 
interest)  consequens  videtur  ,  quod  spe- 
cie  differant.  Idque  magis  convinci  vi- 
detur  ex  diversis  effectibus,  quos  inducunt, 
et  a  n.  37  expendimus. 

48.  Nihilominus  censemus  vota  solem-  Piopria 
nia,  et  vota  simplicia  constituentia  statum  ^^fa^"" 
religiosum,  atque  ideo  professiones  (si 
emissio  votorum  simplicium  professio  sal- 
tem  minus  proprie,  ut  in  hoc  dubio  suppo- 
nimus,appellanda  est)  illis  votis  factas  non 
distingui  specie  formali,  sed  solum  quoad 
modos  intrinsecos,  sive  quanlum  ad  majo- 
rem  ,  aut  minorem  statum  perfectionis. 
Fundamentum  est,  quoniam  ad  omnia,qua3 
in  praBsenti  componere  oporlet,  sufllcit,  et 
requiritur  distinctio  modalis  quantum  ad 
majorem,  aut  minorem  statum  perfectio- 
nis  inter  praedicta  vota ;  hujusmodi  ergo 
distinctio,  et  non  major  inter  talia  vota 
constituenda  est.  Antecedens  suadetur  pri- 
rno;  nam  quod  vota  simplicia,  ut  promissio 
sunt,  importent  aliquam  conditionem,  aut 
limitationem  ex  parte  objecti,  secus  vero 
solemnia,  solum  probat,  quod  ista  habeant 
quendam  modum  majoris  perfectionis,  et 
extensionis,  sed  non  evincit  distinctionem 
specificam  inter  utraque  ;  idem  snim  spe- 
cie  actus  potest  magis,  aut  minus  attingere 
objectum,  et  cum  minori,  aut  majori  ex- 
tensione.  Idcmque  apparct  in  traditione, 
ut  facile  consideranti  constabit ;  nam  quod 
traditioni  ex  partc  tradentis  perpetua)  cor- 
respondeat  ex  parte  acceplantis  acccptatio 
revocabilis,  aut  omnino  irrevocabilis,  non 
arguit  diversitatem  speiificam  in  traditio- 
ne,  sed  solum  probat  mn  lum  minoris,  vel 
majoris  firmitatis,  qui  (iuodammodo  ex  ac- 
ceptatione,  per  quam  completur,  ad  eam 
transfunditur.  Sccundo,  quia  ad  salvan- 
dum,  quod  hujusmodi  vota  ex  natura  rei, 
et  per  praodicata  intrinseca  infcrant  diver- 
sos  effectus  ,  quos  nwn.  37  rccensuimus, 
sufficit  diversitas  modorum,  sivc  statuum, 
ut  num.  ier^.  delarabimus.   Tertio,  quia  D. 


356 


DH  STATr  KKLIC.IOSO 


Thom.  nutn.  14  relatus  non  docet  opposi- 
tuni,  quia  loqiiitur  de  votissinipIicil)us  noii 
imporlaiilibus  traditioneni,  noc  constiluon- 
tibusstatuni  religiosuni,  qualia  erant  om- 
nia  vota  simplicia  tempore  S.  Doctoris,  ut 
WMHj.  10  observavimus.  Quarto  ,  quia  si 
vota  simplicia  constituentia  statum  reli- 
giosum.  et  vota  solemnia  distiiiguerentur 
specie.  pariter  status  per  illa  constituti 
specie  dilTerrent,  et  consequonter  etiam  re- 
ligiosi  talia  vola  emittentes  :  ex  quo  ulte- 
rius  fieret,  eos  quiin  Societale  vota  simpli- 
cia  emittunt.  esse  religiosos  specie  dislinc- 
tos  aliis  abejusdemSocietatis  religiosis,  qui 
emittunt  voti  soleiniiia  :  hoc  aiitem,  quid- 
quid  dicant  Autliores  prioris  opinionis.non 
est  dicendum.cum  dissolvero  videatiir  uni- 
tatem  specificam  unicac  Roligionis  Societa- 
tis  ;  sicut  e  conversio  nuUum  est  inconve- 
niens  concedere,  quod  eadem  Religio,  imo 
et  idem  Religidsushabeant  diversos  modos, 
sive  stat.is  perfectionis,  ut  infra  niagis  ex- 
plicabimus.  Quinto,  et  ultimo  (quod  estmo- 
tivum  nobis  magis  familiaro)quia  lioc  mo- 
do  melius  inlelligitur,  qualitereadem  subs- 
tantialiter,  et  specifice  Religio  possit  inci- 
pere  cum  votis  simplicibus,  et  continuari 
deinceps  cum  votis  solemnibus,  quin  ejus 
essentiainterrumpatur,ut(/js/).  3,num.  122, 
vidobimus. 
v>bjtx-  49.  jved  oppones  :  quoniam  efTectus  spe- 
cie  diversi  petunt  procedere  a  diversis  spe- 
cie  principiis,  seu  causis  :  sed  vota  simpli- 
cia,  etvota  solemnia  inferunteflectusspecie 
diversos  :  ergo  praedicta  vota  distinguuntur 
specie.  Probaturminor,  quia  vota  solemnia 
dissolvunt  raatrimonium  rafum  non  con- 
summatum,  quod  minime  pr.Tstant  vota 
simplicia,  nisi  illis  adjungatur  accidenta- 
ria,  et  extrinseca  Ecclesiae  dispositio. 
Soluiio.  Respondetur,  quod  quando  causae  sunt  ta- 
lisconditionis,  utuna  inferat  eflectum  spe- 
cie  diversum,  quem  aitera  causa  atlingere 
non  valel,  et  e  converso,  recte  arguitur  di- 
versitasspecifica  inter  illas.saltem  in  ratio- 
necausae,el  principii.  Sedminime  evincitur 
haec  diversitas,  quando  una  causa  nullum 
efiectum  infert,  quem  altera  non  inferat, 
licet  non  pertingat  ad  causandum  omnes 
effectus.  quos  ista  confert.  Tunc  quippe  so- 
lum  concluditur,  quod  habeant  diversos 
modos,  seu  status  perfectionis,  ratione  cu- 
jus  potest  una  pra^stare,  quod  altera  con- 
fert,  et  simul  eonferre,  quod  altera  non 
praestat,  licet  in  essentiali  specie  conve- 
niant.  Et  sic  acciditin  prajsenti ;  nam  nihil 


pr,rstaiit  vota  simplicia.  quod  eminontius 
non  pr;estent  solemnia  ;  licet  illa  aliquid 
conferanl,  ad  quod  illa  iion  pertiiiguiil. 
Quod  faciunt  solemnia,  non  quia  haboant 
essentiam,  sive  speciem  dilTerenlem,  sed 
quia  important  modum  majoris  perfectio- 
nis,  seu  consummalionis,  eo  quod  suiit 
omnino  absoluta,el  i)erpclua,  tam  ex  parle 
subjecti,  quam  objocti,  et  tam  ex  parle  tra- 
dentis,  quam  acceptantis.  Foleslque  id 
exemplo  declarari,  et  in  naturalibus,  et  in 
raoralibus.  In  his  quidem  ;  nam  matrimo- 
nium  priocise  ratuin,  et  matrimonium  con- 
summatum  sunt  ejusdem  speciei  ;  et  tamon 
matrimonium  coiisummatum  est  omniiio 
indissolubilo,  sccus  ratum  i)ra}ciso,  cum 
po.ssit  dissolvi  per  unius  conjugis  solem- 
nem  professionem  :  ad  quam  diversitatcm 
sulTicit,  quod  matrimonium  consummatum 
habeat  modura  consummationis,  quo  caret 
matrimonium  ralum  pra^cise,  seii  matri- 
monium  non  consummatum,  ut  ipsaj  voces 
per  so  significant.  In  naluralibus  eliam 
idem  apparet :  nam  iiifans  ,  et  vir  sunt 
ejusdem  spcciei  ;  et  tamen  vir  potest  dis- 
currere,  et  generaro,  quae  infans  non  va- 
let;  ad  quam  differentiam  suflicil,  quod  vir 
habeat  essentiam  eandem  cum  modo  ma- 
joris  perfectionis  .  Sic  ergo  quaravisvo- 
ta  simplicia  constituentia  essentiara  sta- 
tus  religiosi,  et  vota  solemnia  sint  ejusdcm 
speciei  essentialis  ;  nihilominus  solemnia 
et  dissolvunt  matrimoniura  ratum ,  et 
dirimunt  ex  natura  sua  subsequens  ma- 
trimoniura  :  quod  non  prajstant  vota  sim- 
plicia,  quia  solemnia  important  perfec- 
tiorem  modum,  et  stalum  ob  absolutara, 
perpetuamque  orani  raodo  promissionem  , 
et  acceptationem.  Et  pra^slare  praedictos 
effectus  convenit  votis  substanlialibus  reli- 
gionis,  nonutcumqae  sumptis.  sed  ut  com- 
pletis  per  hunc  perfectionis,  et  consuraraa- 
tionis  raodum  :  sicut  generare  est  opus 
perfecti,  et  esse  omnino  indissolubile  com- 
petit  malrimonio  consuramato .  Et  in 
hunc  nostrum  dicendi  modura  coUimasse 
videtur  Arauxo.qui  post  verba  numcro  43  Arauxo 
relata  subdit :  «  Sicut  licet  puer,et  vir  con- 
«  veni-int  univoce  in  ratione  specificatio- 
«  nis,  timen  puer  habet  statum  imperfec- 
«  tum  if.spectu  status  viri  ,  quia  non 
«  extendit  ir  illius  potentia  ad  eos  actus, 
«  ad  quos  cxtonditur  potentia  istius  :  ita 
«  licet  Religio  Jesuitarura  eraittentium  vo- 
«  ta  simplicia  univoce  coaveniat  in  ratio- 
«  ne  generica  cura  aliis  Religionibus  pro- 
fessorum. 


DISP.  I,  DUB.  IV 


357 


«  fessorum,  et  sit  eadem  specie,  et  numero 
('  cum  Keligione  eorundem  Jesuitarum 
«  emittentium  solemnem  professionem  ; 
«  tamen  est  pro  tunc  in  statu  imperfecto, 
«  et  velut  puerili,  in  via,  et  tendentia  ad 
«  sui  consummationem  per  vota  solemni- 
«  zata,  qua3  proinde  pro  tunc  votis  simpli- 
«  cibus,  et  abdicatione  imperfecta  domi- 
«  nii  duntaxal  quoad  usum  contenta  est. 

50.  .Juxta  liunc  dicendi  modum  (ut  con- 
sectarium  prioris  opinionis  numero  44  re- 
lata^  obiter  attingamus),  supposito  quod 
non  detur  prieceptum  confitendi  circuns- 
tantias  notabiliter  aggravantes,  sed  tantum 
eas  qua}  mutant  speciem,  consequenter  di- 
cendum  est,  religiosum  Societatis  solemni- 
ter  professum  peccantem  contra  castitatem, 
aut  alia  vota,  non  teneri  raanifestare  in 
confessione  se  esse  solemniter  professum, 
sed  satisfacere  dicendo  se  esse  religiosum ; 
quia,  ut  diximus,  vota  simplicia  consti- 
tuentia  statum  religiosum,  et  vota  solemnia 
sunt  ejusdem  speciei  essentialis,  Ca^terum 
supposito,  quod  detur  pra^ceptum  confitendi 
circunstantias  notabilitor  aggravantes,  mi- 
nime  satisfaciet  dicendo  se  esse  religiosum, 
.sed  debet  dicere  so  esse  solemniter  profes 
sum;  quia  licet  vota  solemnia  non  differant 
specio  a  simplicibus,  nihilominus  impor- 
tant  modum  intrinsecum  majoris  perfec- 
tionis,  ratione  cujus  peccatum  contra  illa 
commissum  notabiliter  aggravatur,  et  ma- 
jorem  injuriam  religioni  infert.  Quodeadem 
probabilitate  dici  potest  de  peccato  adulte- 
rii  commissi  postmatrimonium  consumma- 
tum.  Sed  haec  moralia  pra^sentem  conside- 
ralionem  excedunt,  et  suis  locis  relinquenda 
sunt. 

§  in. 

Ikfertur  opinio  confraria,   ejmque   inotiva 
eliduntur. 

51.  .'Vdversam  nobis  opinionem,   asse- 
•rentem   vota  simplicia,  et  solemnia  non 

distingui  ox  natura  rei  per  principia,  scu 
praidicala  intrinseca,  sed  solum  ex  dispo- 
.sitiono  Ecclesia;,  tuenlur  Scotus  i/i  4,  dis- 
tinct.  .38,  quxst.  unica,  in  fine,  Paludanus 
ibidem,  quxst.  4,  arlicul.  4,  Hervajus  quod- 
lib.  1 1,  quxst.  25,  disputat.  25,  numero,  21, 
Suarez  lom.  3,  de  Iklif/ion.  lib.  2,  cap.  4, 
cum  seqq.  et  tom.  4,  lib.  3,  cap.  3,  Vasquez 
ubi  supra,  cap.  2,  Basilius  Pontius  lib.  7, 
de  Matrimon.  cap.  7,  el  quxst.3  Scholastica, 


cap.  4,  Lessius  lib.  2,  cap.  40,  dub.  19, 
Castro  Palao,  tom.  3,  tract.  16,  disputat. 
\,punct.  1,  num.  6,  Mendo  de  Ordin.  Mi- 
litar.  disp.  3,  q.  13,  numero  135,  Perez  «'e 
Matrim.  disp.  26,  sect.  4,  et  alii  plures. 

Probatur  primo  principali  hujus  sen- 
tentiaj  fundamento,  quo  illam  demonstrare 
censent  nonnuUi  Authores;  quoniam  vota 
solemnia  differunt  a  simplicibus  ratione 
solemnitatis  -.  atqui  votorum  solemnitas  est 
ex  sola  institutione  Ecclesias :  ergo  praedicta 
vota  differunt  inter  se  ex  sola  Ecclesias 
institutione,  non  vero  ex  natura  rei,  sive 
per  intrinseca  pra?dicata.  Major  videtur 
manifesta  ;  nam  distinctio  inter  ha^c  vota 
in  eo  consistit,  quod  qua^dam  sunt  sim- 
plicia,  et  alia  solemnia;  atque  ideo  ista 
differuntabillisratione  solemnitatis.Minor 
autem  probatur  evidenter  ex  Bonifacio  VIII, 
incap.  unicode  Voto,  in  Sexto,  quiEpiscopo 
Bitterrensi  respondit  in  hunc  modum  : 
«  Quod  votum  debeat  dici  solemne,  nec  ad 
«  dirimendum  matrimonium  efficax,  nos 
«  consulere  voluisti.  Nos  igitur  attendentes, 
«  quod  voti  solemnitas  ex  sola  constitu- 
«  tione  Ecclesia?  est  inventa,  mati'imonii 
«  vero  vinculum  ab  ipso  Ecclesiaj  oapite 
«  rerum  omnium  conditore,  ipsum  in  pa- 
«  radiso,  et  in  stalu  innocentia?  instituente, 
«  unionem,  et  indissolubilitatem  accepe- 
«  rit  :  praesentis  declarandum  duximus 
«  oraculo  sanctionis,  illud  solum  votum 
«  debere  dici  solemne,  quantum  ad  post 
«  contractum  matrimonium  dirimendum, 
«  quod  solennizatum  fuerit  per  susceptio- 
«  nem  sacri  Ordinis,  aut  per  professionem 
«  expressam,  vel  tacitam  factam  alicui  de 
«  Religionibus  per  Sedem  Apostolicam  ap- 
«  probatis.  » 

52.  Occasione  hujus  argumenti  solent 
Authores  disquirere,  in  quo  consistat  voto- 
rum  solemnitas.  Ad  quam  quasstionem  res- 
pondentes  Authores  proxime  relati,  in  duos 
principales  dicendi  modos  dividuntur.  Nam 
Suarez,  cui  plures  alii  adha^rent,  sentit  so- 
lemnitatem  votorum  consistere  in  vi  diri- 
mendi  subsequens  matrimonium,  quam 
cum  vota  religiosa  ex  se  non  liaboant,  ca- 
piunt  ex  juro  humanoecclesiastico  inhabili- 
tantesolemnilerprofessumadmatrimonium 
contrahendum.  Vasquez  autem,  quem  non 
pauci  sequuntur,  docet  solemnitatem  voto- 
rum  non  consislero  in  illa  vi,  aut  inhabili- 
tato;  sed  in  perpctua,  et  absoluta  obliga- 
tiono,  qua}  oritur  ex  perpctua,  et  absoluta 
profilentis  traditione,   et  absoluta,   atque 


Lessius. 
Castro 
Palao. 
Mendo. 
Percz. 


Prirnum 

argu- 

mentum. 


Jonifao. 
VIII. 


Qualilcr 
nonniilli 

expli- 
ccnt  vo- 

tnrum 
solemni- 

talcm. 


;i.>^ 


i>K  siAiL   i{Ki,i(;nt 


irrovocabili  sii?cipicntis  nccoptntioiic  :  unde 
infcrt,  posse  dari  vota  soloninia  sino  vi 
dirimcndi  soiiuons  niatrimoniuni.  si  Kcclc- 
sia  votissolomnibus  illam  non  addoret. 

Kcfuiau-  Sed  uterqiio  diconJi  modus  osl  insufli- 
ciens.  et  faisitatis  convincitur.  Prior  qui- 
deni;  nam  vota  oliam  simplicia  Societalis 
habontoxjure  Kcclesiaslico  vini  dirimendi 
subsoquons  matrimonium.  Pr.Ttcroa  vis 
illadirimendi.  sive  inhabilitas  porsono  ad 
matrimonium  contrahondum  ost  oHoctus, 
aul  quasi  propriolas  consoquons  essontiam 
votorum  solomnium:  prins  enim  inlelligi- 
mus  ossontiani  pra?diclorum  votorum,  quam 
vim  illam,  sive  inhabilitatem  personaj;  et 
ideo  iisc  causalis  est  :  «  Quia  ista  vota 
«  sunt  solemnia,  idoo  possunt  dirimere 
"  soquons  malrimonium,  et  inhabililant 
«  rcligiosum  ad  illud  conlrahendum.  » 
Krgocs.senlia  votorum  solemnium  non  con- 
sislit  in  illa  vi,  aut  inhabilitale,  sed  aliquid 
antecedensprocaconstiluenda  assignandun 
est.  Pra^seriim  cum  inhabilitas  persona^sit 
pra>dicalum  negalivum,  quod  in  aliquo 
posilivo  fundari  debel.  Dcniquo  vis  diri- 
mendi  sequens  malrinioninm  est  quidcom- 
mune  votis  solcmnibus  Keligionis,  et  voto 
solemni  annexo  Ordinibus  sacris,  imoct 
votis  simplicibus  Societatis,  imo  etiam 
pluribus  impodiraentis  dirimentibus  ma- 
trimonium  ;  et  tamen  ha^c  omnia  habent 
diversasraliones,etsolemnitalc3essontiales 
intrinsecas  : crgo solomnilas  votorum solem- 
nium  religionis  non  recto  declaratur  per 
vim  dirimendi  sequens  matrimonium,  sive 
per  inhabililatem  persona^  ad  illud  contra- 
hcndum. 

Posterior  ctiam  modus  refcllitur,  nam 
quod  quis  se  Iradat  traditione  omnino  ab- 
soluta,  el  perpetua,  atque  irrevocabili,  non 
est  dcnominatio  extrinseca  provenicns  ab 
Ecclcsiaj  dispositione,  sed  est  pra?dicatum 
intrinsecum  conveniens  actibus,  quibus  fit 
solemnis  religiosorum  professio,  ut  supra 
mun.  39  magis  declaravimus  :  ergo  si  so- 
lemnitas  volorum  in  hujusmodi  traditione 
consislit,  nequit  consislere  in  solo  jure  hu- 
mano  ecclesiastico,  ut  Vasquez  cura  Auoto- 
ribus  supra  relafis  afTirmat,  atquc  ideo 
inconscquentcr  procedit.  Aliundevero  con- 
seclarium,  quod  infcrt,  posse  scilicet  dari 
vota  solemnia,  quaj  matrimonium  non  diri- 
mant,  est  omnino  falsum,  et  contra  id, 
quod  Bonifacius  VIII  in  cap.  relato  suppo- 
nit  lanquara  communem  omnium  sensum. 

-iiT.    Inde  Suarcz  tom  3  cit.  lib.  6,  cap.  11,  me- 


rito  dixit,  pra^dictam   Nasquii  opinion(>m 
osse  siu()ularein,  vt  rontra  onmcs  Dorlorcs. 

."):l  Sod  hi.s  dicondi  modis  roliclis  (ex  Alicn 
quorum  insullu-ionlia,  ot  falsitalc  non  pa-  nnn 
rum  roboralur  vcrilas  noslra)  assertionis)''''ij'j[J' 
Authoros  nobisciim  sentientos  comnmnilor 
distinguunl  in  solonnibus  volis  dupliccm 
solemniialom  :  aliam  ossonliaiem  consis- 
tcnlom  in  adibiis,  quibus  homo  so  absoluto, 
et  perpoluo  Iradil  Doo  in  roligione,  ab 
illaque  oodom  modo  accoptalin  in  ordino 
ad  obsorvanduni  oa,  qu;D  vovel  :  alteriim 
accidonlom.  consislenlem  in  modo,  ct  cir- 
cunslantiis,  quibus  )ia.>c  traditio,  et  accep- 
tatio,  ut  sint  legitima?,  fieri  dobenl  ox 
Kcclesia?  statuto.  Frior  convenit  votis  so- 
lemnibus  ab  intrins(!Co,  et  jure  divino; 
postorior  voro  accidenlalilcr  juxta  variam 
juris  ccclosiaslici  disposilionem.  Quo  sup- 
posilo,  ad  argumontum  respoiulent,  Ponli- 
ficem  lococitalo  loi|ui  do  socunda  solemni- 
tate.  Et  in  hoc  sensu  concessa  majori,  et 
distinguendo  minorem  juxta  prajmissa, 
nogant  absolute  consequenliam,  quoniam 
vota  solemnia  distinguunlur  a  simplicibus 
non  solum  ralione  solomnilalis  accidcnta- 
lis,  sod  polissimum  raliono  solemnitalis 
essentialis,  cum  ista  conveniat  illis  ab  in- 
trinseco,  et  jure  divino;  et  proptcrea  ab 
intrinseco,  et  jure  divino  distinguuntur  a 
simplicibus,  quidquid  sit  de  solemnitatc 
accidenlali,  quara  cura  ['onlifice  concedunt 
ex  sola  Ecclesia)  conslilutione  esse  in- 
ventam. 

Quod  si  his  Aulhoribus  opponatur,  Pon-Quaiiie 
tificera  loqui  de  solemnitate  essentiali,  cem^ 
siquidem  illam  considerat,  ut  diffiniat  '^^^v^'^- 
quodnara  votum  debeat  dici  solemne  in 
ordine  ad  dirimendum  subscquens  raatri- 
monium,  et  ha^c  vis  non  solcmnitati  acci- 
dentali,  sod  essentiali  attribuenda  est  : 
Si  id,  inquam.  objiciatur,  facile  respon- 
dent,  quod  licct  cx  solemnilale  accidenlali 
non  desumatur  argumcntum  ad  diffinien- 
dura,  quodnam  volura  dirimat  matrirao- 
nium,  l;;aquam  ab  esscntia;  bene  tamen 
lanquam  a  signo  manifestativo  essentialis 
solemnitalis.  L'um  onim  solemnitas  acci- 
denlalis  cx  usu,  et  disposilionc  Ecclesiai 
non  inlcrvcniat  in  votis  simplicibus,  sed 
in  solemnibus,  recte  declarat,  quodnam 
votura  sit  solerane,  et  vira  habeat  diri- 
mendi  matriraonium.  Unde  legitimus, 
inquiunt,  et  verus  sensus  responsionis  I'o- 
nifacii  hic  ost  :  inquiris,  quodnam  votum 
sit  solemne,  et  matrimonium  dirimat?  Et 

nos 


DISP-   I,   DUB.  IV. 


359 


iios  considorantes  signa  declarativa  voti 
solemnis  esse  ex  institutione  EcclesiaB,  qua^ 
liujusniodi  signa  adhibet  in  duobus  tantum 
votis,  in  iilis  videlicet,  qua3  Ordini  sacro 
annectuntur,  et  in  eis,  quas  in  professione 
religiosa  fiunt ;  propterea  declaramus  haec 
duntaxat  vota  esse  solemnia,  et  dirimere 
inatrimonium. 

54.  Verum  hac  responsione  in  sua  pro- 
babilitate  relicta,  melius,  facilius,  et  magis 
ad  mentem  Pontificis  respondemus  conce- 
dendo  absoiute,  et  absque  ulla  distinctione 
solemnitatem  votorum  ex  sola  EcclesiaB 
constitutione  esse  inventam  ;  sed  negamus 
con.sequentiam,  quoniam  aliud  est  solem- 
nitas  voti,  aliud  voti  solemnis  essentia. 
Solemnitasenim  actuum  humanorum  con- 
sistit  in  formula,  qua,  et  non  aliter  ex 
dispositione  superioris  fieri  debent,  ut  sic, 
et  non  aliter  teneant,  et  sint  legitimi,  ut 
cum  pluribus  tradunt  Joan.  Guttierrez  3 
pract.  quxst.  15,  rmm.  28,  et  Escobar  de 
utroque  foro,  art.  2,  num.  I,  at  praedictorum 
actuum  essentia  aliquid  aliud  est  ab  ea 
formula,  vel  solemnitate.  Sic  ad  solemnita- 
tem  matrimonii  post  Concilium  Triden- 
tinum  pertinet,  quod  celebretur  coram 
Parocho,  et  testibus  ;  sed  matrimonii  inva- 
riabilis  essentia  in  hac  formula  non  con- 
sistit,  sed  in  inutua  corporum  traditione, 
aut  aliquo  alio.  Idem  apparet  in  testamen- 
tis,  vendicationibus,  donationibus,  et  aliis 
actibus,  contractibusquehumanis ;  nam  haec 
omnia,  ut  valida  sint,  fieri  debent  obser- 
vata  formula,  aut  solemnitate,  quam  Prin- 
ceps,  et  leges  decernunt  :  caeterum  eorum 
essentia  in  ca  formula  non  consistit,  sed  in 
aliquo  alio,  quod  talis  formula  pracedit, 
aut  comitatur.  Cujus  signum  est,  quod  cum 
ea  formula,  seu  solemnitas  sit  de  jure  posi- 
tivo,  et  quandoque  varietur;  nihilominus 
obligatio  ex  talibus  actibus,  aut  contracti- 
bus  rcsullans  est  utplurimum  de  jure  na- 
turali,  et  essentia  prasdictorum  eadem 
semper  manet,  licet  solcnnitas,  prout  Rei- 
publica?  convenit,  mutetur.  Hoc  ergo  modo 
dicimus,  solemnitalem  votorum  Religionis 
esse  ex  institutione  Ecclesia},  quia  Ecclesia 
disponit  formam,  et  circunstantias,  quibus 
concurrenlibus,  et  non  aliter,  possit  homo 
absoluto,  et  perpetuo  se  tradere  Religioni, 
ab  eademque  eodem  modo  acceptari ;  sicut 
disponit,  quod  delur  annus  probalionis,  et 
quod  profilentes  habeant  talem  atatem  Sed 
essentia  professionissolemnis  inhisforma- 
liter  non  consistit,  sed  in  vofis,  et  dona- 


tione  quibus  homo  perpetuo,  et  absolute  se 
dat,  consecrat,  et  devovet  Deo  in  Religione, 
connotando  similem  omnino  acceptationem 
ex  parte  illius.  Et  quia  haec  orania  conve- 
niunt  intrinsece,  et  ex  natura  rei  actibus, 
quibus  professio  solemnis  fit,  secus  vero 
votis  simplicibus  etiam  constituentibus  sta- 
tum  religiosum  ;  propterea  coUigimus,  pras- 
dicta  vota  distingui  ab  intrinseco,  et  ex 
natura  rei,  et  non  ex  sola  Ecclesi,^3  disposi- 
tione,  ut  §  I  fusius  ostendimus.  Sicut  ma- 
trimonium  et  alii  contractus  supra  relati 
differunt  ab  aliis,  non  solum  ratione  so- 
lemnitatis,  sub  qua,  et  cum  qua  fiunt,  sed 
etiam,  et  magis  ratione  propriaB  essentia3, 
et  per  pra^dicata  intrinseca ;  quanquam  non 
ponerentur  in  rerura  natura,  nec  valerent, 
nisi  pra^missis,  aut  comitantibus  solemni- 
tatibus,  quas  leges  praescribunt.  Unde  con- 
cedimus  cum  Bonifacio  solemnitatem,  et 
totam  solemnitatem  votorura  esse  ex  Eccle- 
sia3  constitutione;  et  tamen  dicimus  vota 
solemnia,  idest,  omnino  perpetua,  et  abso- 
luta  (qua3  a  soleranitate  denominantur) 
distingui  ex  natura  rei  ab  omnibus  votis 
siraplicibus ;  quia  praBter  soleranitatem, 
qua3  est  quid  extrinsecum,  habent  praedi- 
cata  intrinseca,  per  quae  differunt  ab  illis. 
Et  profecto  Angelicus  Doctor,  qui  nobiscum 
sentit,  docens  vota  solemnia  ex  natura 
sua  esse  indispensabilia,  et  dirimere  se- 
quens  matrimoniura,  plane  concedit  eorum 
solemnitatem  esse  ex  constitutione  Eccle- 
siaB,  profunde  videns  hasc  duo  inter  se 
optime  coha^rere,  aliudque  esse  votorum 
solemnitatem,  et  aliud  essentiam.  Unde  in 
hac  2,  2,  qu,vst.  88,  art.  9,  inquit  :  «  QuiaD.  Tho. 
«  solemnitas  voti  in  quadam  spirituali  be- 
«  nediclione,  et  consecratione  consistit, 
«  quffi  fit  per  ministerium  Ecclesiae  ;  ideo 
«  solemnizatio  voti  sub  dispensatione  Ec- 
«  clesiaj  cadit.  «  Et  qusBst.  189,  art.  5,  in- 
quit  :  «  Aliud  est  votum  solemne,  quod 
«  facit  raonachura,  vel  religiosum ;  quod 
«  quidem  subditur  ordinationi  Ecclesia^ 
«  propter  solemnitatem,  quam  habet  an- 
«  nexam.  »  Et  longe  clarius  in  4,  dist.  38, 
q.  \,art.  2,  quwstiunc.  3,  ait  :  «  Tunc  votum 
«  solemnizatur,  quando  aliquis  prffisentia- 
«  liter  se  dat  Deo,  divinis  servitiis  manci- 
«  pando  :  quod  quidcm  fil  pcr  sacri  ordinis 
«  susceptionem,  et  professionem  ccrta?  re- 
«  gula^  debilo  modo  factam,  scilicet  in 
«  manibusojus,  qui  debet  recipere,  et  aliis 
«  circunstantiis,  quajsecundum  juradeter- 
«  minantur;   alias  non  csset  votum  so- 


3C0 


DE  STATl'  HKI.I(;iOSO 


tluiu 
arpu- 
nifiuum. 
GroR 
XIII. 


«  lemne,  quanlunicunque  quis  profilere- 
«  tur,  quia  e.\  lali  piofessione  non  fierel 
«  sub  polestato  oorum,  qui  Koligioni 
«   pr;vsunt.  >< 

.">.  .-Vrguilur  secundo  (ot  ost  replica  con- 
tra  doctrinani  noslr;e  responsionis),  quo- 
niam  (uegorius  Xlll,  reprobans  inlerprela- 
liones   illoruni,   qui   contra   pra^-cedontem 
suam  conslitutionem  edilam   anno   iri8-2, 
ausu  temerario  dicebant  alumnos  Societatis 
emiltontes  simplicia  vota  non  esse  vere,  et 
proprie  religiosos,  edidit  anno  iri81.  aliam 
bullam.  qua?  incipit,   Ascenilcnto  Domino, 
m  qua  illos  coarguit   assumens  Bonifacii 
propositionem,  liis  verbis  :  «  Non  conside- 
«  rantos  voli   solemnitatem  sola   EcclesiaD 
«  constitutione  inventam  esse,  iriaque  hu- 
«  jusmodi  Societatis  vota,  tametsi  simpli- 
«  cia,  ut  substantialia  lieligionis  vota  ab 
«  hac  Sode  fuisse  admissa,  illaque  emit- 
<•  tentcs  in  slatu  Religionis  vero  conslitui, 
«  quippe  qui  per  ea  ipsa  se  Socielati  dtdi- 
«  cant,   atque  actu  tradunt,  seque  divmo 
«  servitio  mancipant.  »  Sentit  ergo  1'onti- 
fex,  quod  vola  solemnia  non  habent  per 
quod  a  simplicibus  dislinguantur,  nisi  so- 
lemnitatem  ex  sola  Ecclesiaj  constitutione 
inventam  ;  aliter  enim  insufficienter  coar- 
gueret  illos,  qui   negabant  alumnos  Socie- 
tatis  emittentes  sola  vota   simplicia,  esse 
vere,  et  proprie  religiosos,  eo  quod,  ut  ipsi 
putabant,ad  statum  religiosum  requiruntur 
vota  solemnia. 
Diiniiur.     Respondetur    negando    consequentiam , 
quas  inepte  infertur   ex  verbis  Pontificis 
nostrs  doctrinaD  minimo  contrariis;  con- 
cedimus  enim  alumnos  Societatis  emitten- 
les  tria  substantialia  vota  esse  vere,  et  pro- 
prie  religiosos,  sicut  ipseGregorius  difTmit. 
Illius  itaque  diffinitiocontra  illcs  dirigitur, 
qui  oppositum  asserebant,  existimantesso- 
lemnitatem  votorum  esse  de  essentia  status 
religiosi.  Quorum  assertionem,  et  funda- 
mentum   evertit   Pontifex   verbis   relatis. 
Fundamentum    quidem,  nam    solemnitas 
inventa  est  ex  Ecclesiae  constitutione,  et 
sine  illa  potest  salvari  conceptus  essentialis 
status   religiosi,   ut  statuimus   num.  8,  et 
num.  24.  Et  ha)c  impugnatio  continetur  in 
illis  verbis.  Son  considerantes,  etc.  Asser- 
tionem  vero.quia  praedicti  alumni  emitte- 
bant  tria  vota  substantialia,  et  se  tradebant 
Religioni ;  et  in  hac  votorum  emissione,  et 
donatione  personai  consistit  essentia  prae- 
dicti  status,  ut  hactenus,  et  pra^cipue  locis 
citatis    ostendimus.   Et    hac    impugnatio 


continetur  in  illis  verbis  :  Ouippe  (jiti  per 
<■(/,  ctc.  Sed  ha^c  minime  attingunt  nostrara 
doctrinam,qu;c  omnes  propositionesa  Pon- 
tifice  assortassincere,  et  absqiio  distinctio- 
ne,  vel  alia  torgiversatione  concedit,  Ex 
eis  vero  minimo  concluditur,  essentiam 
volorum  solomnium.sive  (el  in  idem  redit), 
simplicitor  absolulorum,  el  perpeluorum, 
tam  ex  parte  se  tradentis,  quam  acceptan- 
tis,  consistere  in  solemnitate,  sive  in  for- 
mula  observanda,  ut  logitime  fiant.  Sed 
liac  supposita,  aut  comitante,  pra^dicta  es- 
sentia  aliquid  aliud  importat,  ut  supra  ex- 
plicuimus,  pcr  quod,  et  non  per  solam 
extrinsecam  solemnitatem  vota  solemnia  a 
simplicibus  dislinguuntur.Sicul  .-ulemnitas 
matrimonii,  venditionis,  etsimilium  aliud 
est  ab  eorum  essentia  :  unde  intor  se  diffe- 
runt  non  per  solas  solemnitates,  sod  per 
praedicata  intrinseca. 

50.  Sed  replicabis  :  nam  ex  praemissis  Rcpllcj 
propositionibus  colligit  Pontifox,  alumnos 
Societatis  emittentes  vota  simplicia  csse 
vere,  et  proprie  religiosos,  non  secus  ac  ip- 
sos  tuni  Societatis,  tum  alioruni  regularium 
Ordinuni  professos.  Sed  ha}c  difflnitio  non 
coha^ret  cum  nostra  doctrina  :  ergo,  etc. 
Probatur  minor  :  nam  si  vota  simplicia 
coiistituentia  statum  religiosum,  ct  vota 
solemnia  difierunt  ex  natura  rei,  opus  est, 
quod  emittentcs  simplicia,  et  emittentes 
solemnia  vota  aliter,  et  aliter  sint  religiosi, 
atque  ideo  non  omnino  a^qualitcr  :  quod  est 
contra  pra;dictam  difTmitionem  :  nam  ly 
non  secus,  idem  valet,  ac  sicut,  et  aDquali- 
tatem  significat. 

Respondetur  nil  minus  intendere  Ponti-^*^^?!^''"- 
ficem  in  praedicta  diffinitione,  quam  consti- 
tuere  omnimodam  ajqualitatem  intercunc- 
tos  religiosos.  «  Nec  enim,  »  inquit  ArauxoArauxo. 
ubi  supra,  num.  14,  «  Summus  Pontifex 
«  vult  in  illa  bulla  omnes  lieligioncs  ab 
«  Ecclesia  approbatas  esse  ejusdem  atoma? 
«  speciei,  et  professionis  essentialis,  cum 
«  certum  sit  secundum  jura  alias  esse  aliis 
«  perfectiores.etrcligiosos  professos  unius, 
«  scilicct  imperfcctioris,  posse  de  jure  com- 
«  muni  ad  aliara  perfectiorem  transire. 
«  Imo  neque  vult  intra  eandcm  Religio- 
«  nem  Societatis  esse  omnimodam  acquali- 
«  tatem  status,  quin  potius  distinguit  in 
«  illa  tres,  vel  quatuor  gradus,  per  quos 
«giddatim  ascendendo  ejus  alumni  quasi 
«  euntes  de  virtute  in  virtutem,  de  minus 
«  perfccto  transcunt  ad  perfectiorem.  » 
Quod  exemplis  explicat ,  et  concludit  : 
Quapropfer 


DISP.   I,  DL' 


361 


«  Quapropter  dum  sunt  in  primo,  et  se- 

«  cundo  statu,  minus  perfecti  sunt,   non 

«  solum  quamprofessialiarum  religionum, 

«  sed  etiam  quam  professi  ejusdem  Socie- 

«  tatis.  »  Hajc  Arauxo.  Et  non  absimilia 

-"''^scribit  Valentia  ejusdem  sacra  Societatis 

alumnus;  nam  in  hac  2,   2,   disput.  10, 

qusBst.  4,  puncto  2,  vcrs.  Quod  autem  attinet, 

inquit   :  «   Religio   nostras  Societatis   per 

«  Paulum  III,  et  Julium  III,  et  alios  Sum- 

«  mos  Pontifices  quoad  totam  ejus  vivendi 

«  normam,  et  rationem  ita  est  approbata, 

«  ut  inter  cffitera,  qui  absoluto  tempore  No- 

«  vitiatus  emittunt  modo  consueto  coram 

«  aliis  tria  haec  vota  simplicia,  desinant 

«  jam  eo  ipso  esse  novitii,  atque  ideo  sint 

«  vere,  et  proprie  in  statu  hujus  Religionis 

«  coaptati.  nimirum  inquendara  ejusgra- 

«  dum,  quamvis  non  etiam  in  illum  ulte- 

"  riorem,  et  perfoctiorem,  quem   obtinent 

«  hujus  Religionis  professi,  qui  scilicet  vota 

«  etiam  solemnia  emiserunt.  »  Ex  quibus 

liquet,  nec  debere,  nec  posse  constitui  om- 

nimodam    aequalitatem    inter     religiosos 

emittentes  prajcise  vota  simplicia,  et  reli- 

giosos  solemniter  professos. 

^^l''     57.  Propositio  autem  illa  a  Pontifice  as- 

joriiserta  dupliciter  potest  exponi.  Nam  in  pri- 

^"^"  mis  Authores  num.  44    relati,  qui  sentiunt 

vota  simplicia,  et  solemnia  constituenlia 

statum    religiosum  distingui  essentialiter 

specifice,  consequenter  dicunt,  quod  per  ly 

non  iecus,  etc.  significatur  aoqualitas,  aut 

univocatio  in  conceptu  generico  religiosi, 

quem   emittentes  vota  simplicia  vere,  et 

proprie  participant ;  cum  quo  tamen  cohae- 

ret,  quod  specie  dillerant  a  solemniter  pro- 

fessis,  et  sint  specifice  imperfectiores.  Sicut 

cum  dicimus,  quod  leo  est  vere,  c.t  proprie 

anima,   non   secus  ac  honio,    significamus 

utriusque  a;qualitatem,  et  univocationem 

in  conceptu  animalis,  quem  leo  vere,  et 

proprie  participat;  sed  non  significamus 

aequalitatem  specificam,  nec  quod  leo  sit 

animal  ita  perfectum  ac  homo ;  haec  enim 

aliter  se  habent,  ut  de  se  constat.  Sic  etiam 

dicimus,  spem  cssevere,  etproprie  virtutem 

theologicam,   non  secus  ac  charitaiem;   et 

matrimonium  essc  vere,  et  proprie  sacra- 

mentum,  non  sccus  ac  Eucharistium.  Per 

qua3  tamen  solum  significamus  univocam 

participationemconceptusgonerici,minime 

vero  aoqualitatem  pcrfectionis  in  conceptu 

specifico. 

Sed  juxta  ea,  quao  a  n.  48  diximus,  res- 
pondetur,  ly  non  secus,  significare  etiam 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


a^qualitatem,  et  univocationem  in  conceptu 
specifico,  praesertim  si  vota  simplicia,  et 
solemnia  ejusdem  Religionis  Societatis  com- 
parentur  inter  se.  Per  quod  non  lollitur, 
quod  differant  quoad  modos  intrinsecos,  et 
diversos  status  perfectionis,  quod  satis  est 
ad  veritatem  nostras  assertionis,  ut  loco  ci- 
tato  ostendimus.  Unde  praedicta  propositio 
exponenda  est,  sicut  ista  :  Infans  est  vere, 
etproprie  homo,  non  secus  ac  vir,  per  quam 
significatur  infantem ,  et  virum  habere 
eandem  essentiam  specificam  hominis,  sed 
non  excluditur,  quod  viro  conveniat  mo- 
dus,  et  status  perfectior  habendi  eandem 
essentiam,  ut  n.  49  adhibito  etiam  alio 
exemplo,  explicuimus.  Sic  etiam  emittens 
vota  simplicia  in  Societate  est  vere.  et  pr©- 
prie  religiosus,  non  secus  ac  solemniter 
professi ;  quia  participat  eundem  concep- 
tum  specificum  religiosi,  habctque  omnia 
illius  pra^dicata  essentialia.  Sed  cum  hcc 
componitur,  quod  diflerant  in  modo  intrin- 
seco  minus,  aut  magis  perfecto  habendi 
illa.  Et  hffic  responsio  est  omnino  consona 
menti  Pontificis  intendentis  redarguere 
audaciam  eorum,  qui  negabant  cmittentes 
vota  simplicia  in  sacra  Societate,  esse  vere, 
et  proprie  religiosos. 

58.  Arguiturterlio,  quiaessentia  votorumTertiuDi 
solcmnium  in  eoconsistit,  quo  posito  po-memnm. 
nuntur  vota  solemnia,  et  quo  ablato,  aufe- 
runtur  :  sed  posito  statuto  Ecclesias,  vota 
rcdduntur  solerania,  eteo  ablato,  solerania 
non  sunt  :  ergo  essentia  votorum  solem- 
nium  consistit  in  dispositione,  sive  statuto 
Ecclcsiae;  et  consequentcr  vota  solemnia 
distinguuntur  a  simplicibus,  non  per  ali- 
qua  prasdicata  intrinseca,  et  ex  natura  rei, 
sed  solum  ex  jure  ecclesiastieo.  Castera 
constant,  et  minor  est  certa;  quia  si  Eccle- 
sia  disponeret,  quod  vota  in  nostra  v.  g. 
Religione  emissa  non  cssent  solcmnia,  pro- 
fcclo  solerania  non  forent,ncc  haberent  vim 
irritandi  subsequens  matrimonium,  ncc 
alios  effectus  supra  relatos  :  e  converso  au- 
tem,quia  Ecclesia  aliter  disponit,solcmnia 
sunt,  et  talcs  elfectus  sortiuntur  :  ergo  po- 
sito  slatuto  Ecclesiao,  vola  liunt  solemnia, 
et  co  secluso,  talia  non  sunt. 

Confirraatur  primo,  quia  si  secludatur  Coniir- 
ea  EcclesiaD  dispositio,  non  habent  vof:iso-  ,,il|!',l'," 
lemnia  per  quod  dislinguantur  a  simplici- 
bus  :  ergo  signum  ost,  quod  pra^dicta  vota 
solojure  Ecclesiastico  diiferunt.  Suadetur 
antecedens,  quia  illostatutosccluso,  in  vo- 
tis  solemnibus  solum  remancnt  duo  con- 
21 


30-2 


I»K  iSTATl     KKl.KilOSO. 


Qiiail: 


loplus  promissionis,  cl  traditionis;  sed 
iidem  conceplus  inxeniunliir  in  votis  sim- 
plicibus  consliluentibus  stalum  religiosum, 
si'.iuidem  elsunt  promissio.  et  traditio.  ali- 
ter  t-nim  religiosum  statum  non  constitue- 
reiil.  ut  constal  ex  dictis  (/«/>.  1 ;  ergo  se- 
cluso  statuto  Kcclesi.e,  non  Jiabenl  vota 
solemnia  per  quod  dillerant  a  simplicibus. 
Coiifirmatur  secundo  .  quia  votum  so- 
lemnecastitatis  anne^um  Ordinisacro  non 
distinguitur  ex  natura  rei  a  voto  simplici 
ojusdem  castitatis  :  atqui  solorane  castilatis 
votum  in  religione  emissum  est  ejusdem 
prorsus  rationis  cum  solemni  ejusdem  casti- 
tatis  voto  emisso  in  susceptione  Ordinis 
sacri.Krgo  votum  solemne  castitatis  in  re- 
ligione  non  distinguilur  ex  natura  rei  a 
vctosiraplici  castitatis  :  eadem  autem  ratio 
est  in  aliis  votis  :  ergo,  elc. 

Coufirmatur  tertio,  quia  si  vota  simpli- 
cia.  et  solemnia  distinguerentur  ex  natura 
rei,  peccata  conlia  illa  commissa  eodem 
modo  dillerrenl,  atque  ideo  unum  essel  al- 
tero  gravius.  Consequens  est  lalsum  :  ergo 
pra^dicla  vota  non  distinguuntur  ex  sua 
natura.  sed  solum  ex  dispositione  Ecclesiaj, 
Minor  probatur  cx  c.  liumus,  qui  clerici, 
vel  vovent.  ubi  Cceleslinus  III  allirmat,  vo- 
luin  siinplea:  noii  minusubligare  apud  Deuin, 
quain  solemne  :  ergo  gravius  non  est  pec- 
care  conlra  vota  solemnia,  quam  contra 
simplicia. 

Confirmatur  ultimo,  quia  ante  tempora 
Coelestini  III,  in  cap.  proxime  relato,  et 
.\lexand.  III,  in  cap.  Insinuante,  et  cap. 
Meininiinus,  eoJ.  tit.  qui  clerici,  velvovent. 
non  est  audita  in  Ecclesia  distinctio  inter 
votd  solemnia,  et  simplicia  :  ergo  signum 
est,  quod  discrimen  inter  illa  inventum, 
et  dispositum  est  per  jus  positivum  eccle- 
siasticum,  et  consequeiiler,  quod  pra;dicta 
vota  noii  dilferunt  ex  natura  rei,  et  per 
prajdicata  intrinseca. 
,.  .^9.  Ad  argumentum  respondetu  r  in  forma 
distinguendo  majorem  :  Essentia  votorum 
I  solemnium  in  eo  consistit,  quo  posito  ponun- 
tur,  et  quo  ablato  auferuntur ;  quo  posito 
tLinquam  constilutivo,  aut  j)arte  essentiali, 
concedimus;  quo  positotanquam  condilione 
antecedcnte,  auf  comitante,  negamus.  Et  si- 
militer  distinguenda  est  minor  :  Posito 
staluto  Lcclesix,  vota  reddunlur  solemnia, 
etc.  ;  posito  staiuto  Ecclesix  tanquam  consti- 
lutioo,  aut  parte  votorum  solemnium,  nega- 
mus  minorem,  et  suppositum;  posito  sta- 
luto  Ecclesix  tanquain  conditwne,  concodi- 


mus.  Kt  deinde  negamus  absolute  conse- 
quentiam.  (Juoniam  essentia,  et  pra^dicatn 
iiitrinseca  votorum  solemniura  consistit 
iii  perfecla,  absolula,  et  perpetua  promis- 
sione,  et  Iraditione,  connotaiido  similem 
acceptationem  ex  j)arte  superioris,  vel  ro- 
ligionis;  et  liis  positis,  ponitur  essentia 
pr;edictorum  votorum ,  seu  prolessionis 
solemnis  ,  ut  hactenus  explicuimus.  Sed 
quia  Kcclesia  potest  lios  actus  reddere  in- 
validos,  et  illegitimos  ad  pnedictum  eflec- 
tum,  nisi  obscrvelur  formiila,  sivesolem- 
nitas,  quam  ipsa  l^cclesia  decernit ;  prop- 
terea  solemnitas  ab  Kcclesia  inventa  esl 
conditio  de  facto  necessaria,  ut  fiant  vola 
solemnia,  et  ea  iion  concurrente  non  valent. 
Sed  inde  minime  colligitur,  quod  essentia 
pra^dictorum  volorum,  sive  professionis 
solcmnis  in  eo  statuto  consistit.  Sicut  iiicple 
coliigcretur,  cssontiam  matrimonii  coii- 
sistere  in  slatuto  Kcclcsiae,  si  quis  eundem 
discursum  coiificeret:«  Servatis  quacstatuit 
«  Trideiitinum,  ponitur  verum  matrimo- 
«  nium,  et  cis  non  servatis,  non  ponitur  : 
«  ergo  matrimonii  essenlia  in  eo  statuto 
«  consistit,  »  ut  facile  consideranti  consta- 
bit;  plura  quippe  solent  requiri  (prajscrtim 
circa  actus  humanos  ex  HeipublicaG.  aut 
Ecclesiac  dispositione),  ut  rerum  esscntia} 
in  rerum  natura  ponantur ;  qua^  tamen  ad 
talcs  eosentias  non  pertinent,  nec  Cds  in- 
trinscceconstiluunt.Kt  diximus  solemnita-  Nota 
tem  ab  fJcclcsia  inventam,  esse  conditionem 
de  facto  necessariain,  etc.  quia  si  essentia 
status  religiosi,  et  votorum  omnino  abso- 
lutorum,  traditionisque  perfectaj,  et  per- 
petua)  secundum  se  considerctur ,  talem 
dispositionem,  aut  aliam  positivam  appro- 
bationem  non  requirit,  sed  posset  absquc 
illa  salvari  cum  sola  approbatione  negati- 
va,  seu  non  repugnantia,  aut  contradictione 
EccIesiaB,  ut  cxplicuinius  a  num.  24.  Quod 
magis  evincit  essentiam  professionis  so- 
leranis  non  consistcre  in  solemnitate  Ec- 
clesiastica.  Per  quaj  satis  patet  ad  minoris 
probationem. 

Ad   primam   confirmationcm    negamuspj^n 
antccedens,  quia  pra)ter  cxtrinsecam  Kccle-   piiit 
si32  dispositionem,  habcnt  vota  solemnia,  ct  mati( 
simplicia  prasdicata  intrinseca  diversa,  per 
qux  distinguantur  cx  natura  rci,  ut  expli- 
cuimus  a  num.  40.  Et  ad  antecedcntis  pro- 
bationem,  quam  urget  Suarcz,  concedimus 
in  votis  simplicibus  constituentibus  statum 
religiosum  inveniri  promissionem,  et  etiam 
traditionem ;  sed  dicimus  hasc  ipsa  distin- 

gui 


DISP.  I,  DUB.  IV. 


363 


gui  a  promissionG,  et  traditione  propriis 
professionis  solemnis.  ut  loco  citato  expo- 
"■ez-  suimus.  et  tradunt  alii,  ut  refert  ipse  Sua- 
rez  lib.  2,cap.l,  niim.  16,  his  verbis : 
«  Alii  vero  ejasdem  instituti  «  (nempe  sa- 
crse  Societatisl  «  defensores,  ut  antiquam 
"  opinionem  Theologorum  »  (qua^  ad statum 
religiosum  traditionem  requirit)  «  quam 
'  expendimus,  cam  dicta  institutione  So- 
cietatis  concordent,  duplicem  traditio- 
nem  religiosam  distinguunt :  unam  per- 
M  fectissimam,  et  ex  omni  parte  consum- 
«  matam  ;  aliam  minus  perfectam,  et  (ut 
<'  ita  dicam)  aliqua  ex  parte  claudicantem : 
«  et  priorem  aiunt  ex  se,  et  ab  intrinseco 
«  reddere  personam  inhabilem  ad  matri- 
«  monium,  et  ita  solennizare  votum  casti- 
«  tatis,  non  vero  posteriorem  :  et  hujus 
«  posterioris  modi  dicunt  esse  traditionem 
«  illam  Societatis.  Unde  ad  argumentum 
«  negant  consequentiam,  quia  traditio,  qua5 
«  fit  a  Religiosis  Societatis  non  professis  est 
«  alterius  rationis  a  traditione,  quffi  fit  a 
«  professis,  tam  ejusdem  Societatis,  quam 
«  aliarum  Religionum  approbatarum.Nam 
«  in  professione  solemni  fit  traditio  per- 
«  fecta,  et  simpliciter  perpetua  ex  utraque 
«  parte;  quia  et  religiosus  ita  se  tradit,  ut 
«  se  perpetuo  privet  dominio  sui  corporis  ; 
'(  et  religio  etiam  illam  acceptat  ut  irrevo- 
«  cabilem,  et  ita  sc  obligat  religioso,  al  non 
«  possit  illum  dimittere  quoa'l  vinculum, 
«  nec  professionem.  aut  traditionom  scmel 
«  factam  dissolvere,  Traditio  vero  illa,  qua^ 
«  vel  abscholaribus,  vel  coadjutoribus  So- 
«  cietatis  fit,  licetex  parte  religiosi  sitper- 
■«  petua,  et  ideo  cum  tribus  votis  sufTiciat 
«  ad  statum  religiosum  constituendum ; 
«  nihilominus  ex  parto  religionis  non  est 
-'  ita  perpetua,  quia  ex  certis  causis  potest 
religiosum  liberum  dimittere,  et  repu- 
'  diare  donationom  sibi  a  religioso  factam. 
V.l  hinc  fit,  ut  hffic  traditio  non  ita  solem- 
nizet  votum  sibi  annexum,  sicut  prior. 
■'  Hanc  distinctionem  refert  Sanciussupra, 
«  num.  II,  et  tradit  Vasquez  disp.  165, 
«  cap.  8,  responsum  pra^^dictum  appro- 
f.  «  bando.  Et  idem  sentit  Valcntia  tom.  4, 
t  «  disp.  10,  q.  5.  punct.  3,  et  late,  ac  docte 
[:  «  Basilius  in  lib.  variar.  disp.  qua^st.  3, 
«  cap.  n,  etcstsententiasatis  probabilis.  » 
Cui  nos  (adjunclis  supra  traditis.)  subscri- 
bimus:  licot  ipse  Suarius  contradicat /oco 
rifato  a  num.  17,  cujus  fundamenta  inni- 
tentia  niajori  ex  parle  biillffi  Grogorii  XIII 
superius  convulsa  reliquimus. 


60.  Adsecundam  confirmationem  (quid-  satis- 
quid  sit  de  veritate  majoris)  neganda  est  cnn|;y_ 
minor  ;  quia  in  voto  solemni  religionis  da- 
tur  perfecta  traditio,  quas  non  intervonit 
in  voto  solemni  Ordinibus  sacris  annexo, 
ut  etiam  recognovit  ipse  Suarez  loco  pro-  Suarer. 
xime  citato,  num.  14,  his  verbis  :  «  Verun- 
«  tamen  hoc  exemplum  parum  urget,  quia 
«  de  voto  Clericorum  etiam  D.  Thomas,  et 
«  alii  fatentur  esse  solemne  quasi  per  acci- 
«  dens;  quia  castitas  non  est  per  se  con- 
«  juncta  ordinationi  sacra?,  sicutstatui  re- 
«  ligioso,  sed  ex  Ecclesiffi  institutiono;  et 
«  ideo  impedimentum  illius  voti  non  esse 
«  vi  traditionis,  sedex  institutione  Eccle- 
«  siae.  Et  ratio  est,  quia  illa  traditio  non 
«  est  ita  perfecta,  nec  ejusdem  ordinis  cum 
«  illa,  quai  in  professione  religiosa  fit.  » 
De  quo  iterum  sermo  redibit  num.  111. 
Diximus  QuiJquid sit  deveritate  majoris,  ut 
praescindamus  a  quoestione  hic  non  neces- 
saria,  quam  attingit  Arauxo  ubi  supra, 
num.  24,  ubi  cum  Paludano,  Petro  de  Le- 
desma,  et  aliis  resolvit,  initiatura  Ordino 
sacro,  si  contra  castitatem  peccot,  debere 
in  confessione  explicare  se  esse  ligatum 
voto  solemni  castitatis,  nec  satisfacere,  si 
prajcise  dicat  se  peccasse  contra  castitatis 
votum ;  quia  votum  illud  solemne,  et  votum 
simplex  castitatis,  differunt  (inquit  ille) 
saltera  in  genere  moris  ob  aliqualem  tra- 
ditionera,  et  novi  status  immobilis  assump- 
tionem.  De  quo  alias. 

Ad  tertiara  respondetur  concedendo  se-  Dissol- 
quelam,  et  negando  minorem.  Cujus  pro-  (^gj°j 
bationera  recte  diluit  D  Thom.  qucest.  88,  ^-  tiw. 
art.  7,  his  verbis  :  «  Votura  solerane  habet 
«  fortiorem  obligalionera  apud  Deum, 
«  quam  votum  simplex,  et  gravius  peccat 
«  qui  illud  Iransgreditur.  Quod  autem  di- 
«  citur,  quod  votum  simplex  non  rainus 
«  obligat  apud  Deura,  quam  solemne,  in- 
«  telligendum  est  quantum  ad  Jioc,  quod 
«  ulriusque  transgrcssor  peccat  morlali- 
«  ter.  »  Etm4,  distinct.  38,  qu,Tst.  1,  art. 
3,qussstiu7ic.3  ad  1,  ait :  «  Dicendum  quod 
«  votum  simplex  quoad  Deum  dicitur  non 
«  minus  obligare,  quara  solomne  in  his, 
«  qua)  ad  Deum  spcclant,  sicut  est  scpara- 
«  tio  a  Deo  per  peccatum  mortale ;  quia 
«  mortaliler  peccat  frangens  votum  sim- 
«  plex,  sicut  solemne,  utsic  comparatioin 
«  genere  accipiatur,  non  in  determinata 
«  quantitate  realus.  »  Unde  ])alet  sensus 
pracdicta)  Docretalis;  solumenini  conslituil 
aequalilalem  inler  votum  simplex,  et  so- 


364 


1)E  STATl-  KEI.KUOSO. 


lltiiiia' 
NHi>(h. 
D.Basil. 


lcnino  in  parlicipando  conccpluui  genori- 
ciim  obligaiuli  ad  culpani  gravcm.  Cum 
quo  tamcn  rcclo  cohaprcl,  quod  transgrcs- 
sioncs  pra^diclorum  votorum  vd  dilTcrant 
spccic  cstcnliali,  ut  docont  Autlioros  rolati 
«t*»i.  11,  vcldistinguanlur  notabilitcr  intra 
eandcm  spccicm,  ut  loquciulo  dc  volis  sim- 
plicibus  constitucntibus  statum  roligiosum 
dixinuis  uum.  50. 

E.\  quibusmagis  roboratur  intorprelatio, 
quam  numero  75  adliibuimus  propositioni 
Gregorii  Xlll,  asserenlis,  quod  omiltontos 
vota  siraplicia  in  Sociotato  sunt  vore,  et 
propric  religiosi,  non  sccus  ac  alii  roligiosi 
profcssi.  Nam  sicut  D.  Tliom.et  alii  graves 
Autliorcs  proi)ositioncm  Ccelestini  111  di- 
centis  votum  simplex  non  miHus  obligare 
apud  Dcum,  quam  solemne,  ita  glossant, 
ut  solum  significetur  a^qualitas  obligalionis 
in  gcnere.  cum  qua  coha^ret  exccssus  vel  in 
specie,  vel  salfem  in  circunstaiitia  notabi- 
liter  aggravante  ;  itaquando  Gregorius  af- 
firmat,  non  secus,  f/c.  significatur  a^qualitas 
vel  in  participando  conceptum  genericum 
religiosi,  vel  a?qualitas  in  habendo  eandem 
essenliam  specificam  ;  sod  cum  hac  asquali- 
tate  componitur  in.equalitas  vel  in  specie, 
ut  Authoros  7i«m.  44  relati  affirmant;  vel 
in  modo,  et  statu  magis,  aut  miiius  per- 
fecto  habendi  eandem  spocificam  essentiam, 
ut  num.  43  et  57  explicuimus. 

61.  Ad  ultimam  confirmationem  respon- 
detur  nogando  antocedens,  quia  anto  Cce- 
lestinum  111,  qui  vivebat  anno  II91,  et 
ante  Aloxandrum  III,  qui  vivebat  anno 
1160,  D.BasiliusMagnus,  qui  floruit  quarto 
seculo,  expresse  meminit  voti  solemnis; 
nam  in  regul.  fus.  dispulat.  recj.  14,  inquit : 
«  Apostatam  in  Deum  peccare,  quem.pro- 
«  fossionis  suaj  testem  adhibuerit,  cuique 
«  solemni  se  voto  obligarit.  »  Voti  autem 
siraplicis  fit  mentio  in  Decreto,  cap.  Si  vir 
simplcx  votum,  27,  quxst.  I.  Edidit  vero 
Decretum,  sive  Concordiani  discordantium 
Canonura  Gratianus,  qui  claruit  tempore 
Eugenii  III,  ad  aiinura  1 145,  et  Trithemius 
aflirmat  composuisse  illud  opus  anno 
1127.  Lnde  satis  liquet,  quod  ante  Coe- 
lestinum  III,  et  Alexandrum  III,  nota 
erat  distinctio  inter  vota  simplicia,  et  so- 
lemnia. 

Kespondttur  secundo  cmittendo  antece- 
dens,  et  negando  consequentiam ;  nam  ar- 
gumentum  est  pure  negativum.  Licet  enim 
antiqui  Doctores  usi  non  fuerint  vocibus 
voti  soleranis,  ct  simplicis,  nec  eorum  ex- 


pressain  montionem  focerint;  minime  in- 
fertur,  quod  vola  per  has  vocos  sigiiificata 
non  fuorint,  et  multo  minus  quotl  non  dis- 
tinguanturex  natura  rei.  Et  similo  argu- 
mcntum  commuiiilor  coiitomiiitur  iii  aliis 
dinicultatibus.  Sic  vox  Transsul>.slanliatio, 
non  invonitur  apud  votoros  Doctores  ;  ot 
tamon  hasroticum  csset  negare  rom  per  il- 
lara  vocom  significatam.  Hoc  otiam  com- 
plexum,  Scientia  medui ,  ignotum  fuit 
ThoOlogis  ante  Fonsecam,  ot  IMoIinam  ejus 
Authores  ;  et  nihilominus  illorum  discipuli 
volunt,  quod  res  per  illud  significata  fuerit 
ab  acterno. 


DUBIUM  V. 

Quojure  prufessio  sokmnis  dissolral  matri- 
monium  ratuni  non  consummatum. 

Qua;  de  naturaprofossionis  solemnis(/u- 
hio  prxccdenti  statuimus,  ex  discussione  hu- 
jus.et  sequentium  diiUcultatum  non  parum 
roborabuntur.  Pra^sens  vero  unum  suppo- 
nit,  et  aliud  invesligat.  Et  pro  utriusque 
intelligentia 

§  I. 
Aliciua  prxlibantur . 

62.  Primo  obsorvandum  est,  quod  Iri- 
plex  communiter  distinguitur  matrimo- 
niuni;  nam  aliud  dicitur  pra}c!pue  legili- 
mum,  videlicet  quod  juxta  legos  fit;  quo 
nomine  specialiter  appellari  soiet  infide- 
lium  matrimonium,  quod  jure  natura?  con- 
trahitur,  ct  valet.  Deinde  ratum,  quod  a 
baplizatiscontrahitur,  vel  quod  susceptione 
Baptismi  firmatur;  inde  enim  habet  indis- 
solubilitatem  firmiorcm.  Tandem  consum- 
viatum,  nempe  quod  carnalis  copula  con- 
summavit.  Pra^isens  autem  diflicultas  nou 
praecise  respicit  matrimonium  logitimum, 
nec  se  extondit  ad  consummatum  ;  sed  ra- 
tum  altingit,  ad  illudque  restringitur,  licet 
de  consummato  non  nihil  occasione  argu- 
mentorum  dicemus.  Quid  vero  sit  solemnis 
professio,  ct  in  quo  a  votis  simplicibus  dif- 
ferat,  satis  constat  cx  prxcedenti  dubio.  Et 
pra^sens  dubium  non  procedit  de  votis  sim- 
plicibus  constituentibus  etiam  statum  reli- 
giosum  ;  sed  de  illis  determinate  omnino 
perfectis,  et  absolutis,  quibus  adjuncta  si- 
mili  traditione,  solemnis  professio  fit. 

03.  Deinde  supponendum  cst,  matrimo- 
nium 


TriiJlcx 
malri- 
irionii 

USUI'- 

palin. 


DISP.  I,  DUB.  V. 


365 


)la  2, 
quid 
facto 
ontiii- 
gat. 
Mex. 
III. 


Amb. 
Epip. 
Aug. 
Greg. 


bjcc- 


nium  ratum  dissolvi  per  sequentem  pro- 
fessionem  solemnem.  Haec  suppositio  est 
de  fide.  et  probatur  :  tum  quia  ita  difiiniunt 
Summi  Pontifices  Alexander  III,  in  cap.  2, 
cle  conversione  conjugatorum,  et  Innocentius 
III,  ca-p.  14,  eodem  titulo,  Joannes  XXII,  in 
Extravag.  Anliqux,  (/e  uo^o.  Idemque  jam 
pridem  docuerat  Eusebius  Papa,  et  Martyr, 
ut  refertur  in  cnp.  Desponsatam,  24,  quxst. 
2.  Tum  ex  diHinitione  Concilii  Tridentini 
sess.  2-i.  can.  G,  ubi  dicitur  :  «  Si  quis  dixe- 
«  rit  matrimonium  ratum  nonconsumma- 
«  tum  per  solemnem  religionis  professio- 
«nem  altorius  conjugum  non  dirimi, 
«  anathema  sit.  »  Tum  quia  communiter 
id  docent,  autsupponunt  Patres,  dum  lau- 
dant  exempla  Sanctorum,  qui  matrimonio 
contracto,  et  non  consummato,  conjugem 
reliquerunt,  ut  perpetuam  continentiam 
servarent,  et  fierent  religiosi.  De  quo  S. 
Ambros.  lih.  2,  de  Virgin.  D.  Epiphanius 
hceresi  78,  D.  August.  lib.  8,  confess.  cap.  6, 
D.  Gregor.  lib.  3,  dialogor.  cap.  14  ef  lib.6, 
i'pist.-20,  ?.Ietaphrast.  invita  S.  Cecilise,  et 
S.  Alexii,  et  S.  Euphrasix,  et  alii.  Immo 
Alexauder  III,  in  appendice  ad  Concilium 
Lateranense  sub  ipso  oelebratum,  part.  5, 
cap.  3,  aOTirmat  S.  Joannem  Evangelistam 
h  Christo  Domino  vocatum  fuisse  a  nuptiis 
celebratis  Canas  ad  vitam  Apostolicam,  et 
religiosara.  Licet  aliqui  dubitent  de  exem- 
plo,  quod  parum  refert  ubi  alia  occurrunt. 
Unde  omnes  Catholici  defendunt  hanc  tra- 
ditionem. 

Accedit  eliam  congruentiaj  ratio,  qua 
utitur  D.  Thom.  m4,  distinct.  27,  qu.vst. 
\,  art.  3,  qusBstiunc.  2,  et  alibi  :  elenim 
duplex  vinculum  datur  in  matrimonio, 
alterum  spirituale  ex  solo  consensu  ortum, 
alterum  carnale  natum  excopula:  car- 
nale  autem  dissolvitur  per  mortem  cor- 
poralem  :  ergo  spirituale  solvitur  per 
morlem  spiritualem  ;  sed  talis  est  pro- 
fessio  solemnis,  qua  homo  mundo  mori- 
tur  :  ergo  matrimonium  ratum  non  con- 
summatum  dissolvitur  per  professionem 
solemnem. 

61.  Contra  hanc  catholicam  traditionem 
sentiunt  Erasmus  in  cap.  7  primx  ad 
Corinth.  Kemnitius  contra  Trid.  loco  cit. 
Magdeburgenses  ceu^  I,  Ub.2,  cap.  12,  et 
communiter  ha^retici  nostri  temporis,  et 
plura  opponunt.  Primo,  quia  per  matri- 
monium  ratum  vir  dat  uxori  potestatom 
corporis  sui  :  sed  res  uni  tradita  non  po- 
testeo  invito  auferri,  et  tradi  alteri  :  orgo 


vir  post  matrimonium  ratum  nequit  se 
tradere  religioni,  nec  praecederis  vinculum 
solvere.  Secundo,  quia  matrimonium  ra- 
tum  est  vere  sacramentum  significans  in- 
dissolubilem  unionem  Christi  cum  Eccle- 
sia  :  ergo  nequit  dissolvi  per  professionem, 
aliler  enim  nonessct  juxta  illamsignifica- 
tionem  indissolubile.  Tertio,  quia  matri- 
monium  ratum  est  ejusdem  prorsus  essen- 
tiae,  et  rationis  cum  matrimonio  consum- 
mato ;  carnalis  quippe  copula  est  quidam 
actus  conjugii,  sed  ejus  essentiam  non  in- 
trat,  neque  constituit  :  atqui  matrimonium 
consummatum  non  dissolvitur  per  profes- 
sionem  solemnem  :  ergo  neque  matrimo- 
nium  ratum  non  consummatum.  Quarto, 
quia  votum  solemne  castitatis  ordini  sacro 
annexum  non  dissolvit  matrimonium  ra- 
tum  :  ergo  idem  dicendum  est  de  voto 
solemni  religionis.  Quinto,  nam  vota  sim- 
plicia,  et  solemnia  non  differunt  essentiali- 
ter,  atque  ideo  nequeunt  habere  effectus 
essentialiter  diversos  :  atqui  vota  simplicia, 
illa  etiam  quae  emittuntur  in  societate,  et 
statum  religiosum  constituunt,  non  dissol- 
vunt  matrimonium  ratum  :  ergo  neque 
votasolemnia  religionis.  Sexto,  et  ultimo, 
quia  ut  dicamus  matrimonium  ratum  dis- 
solvi  per  professionem  solemnem,  nullum 
habemus  fundamentum  in  Scriptura. 

6~^.  Ad  primam  objectionem  responde-Diiuitui- 
tur,  minorem  solum  esse  veram  per  se  P""'^- 
loquendo,  et  nisi  Deus  pra^beat  facultatem 
ad  oppositum  ;  Deus  autemhoc  privilegium 
concessit  professioni  solemni,  utex  dicen- 
dis  constabit.  Prajsertim  cum  uxor  debeat 
consentire  in  dissolutionem  matrimonii  ra- 
ti  non  consummati,  quia  potest  absqueullo 
incommodo;  et  ideo  esset  irrationabiliter 
invita,  si  virum  impediret  a  porfectiori 
statu  capessendo. 

Ad  secundam  respondetur  solum  pro-  soiviiur 
bare,  quod  matrimonium  ratum  sit  ex  na-  ^'^^"|?" 
tura  sua  indissolubile  ;  minime  vero,  quod 
nonpossitdissolvi  ex  privilegio  Dei  solemni 
professioni  faventis,  de  quo  inferius.  Adde 
sacramentum  matrimonii  triplicem  habere 
significalionem  :  significat  enim  conjunc- 
tionem  Christi  cum  anima  per  gratiam  : 
significat  etiam  conjunctionem  Christi  cum 
Ecclesia  per  charitatem  :  signiftcat  deniquo 
unionem  verbi  cum  humana  natura.  Ex 
quibussignificationibus  matrimonium  ra- 
tum  solum  Iiabot  primam,  quae  sufTtcit  ut 
matrimonium  ratum  sit  sacramentum  :  sed 
nonsufTicit,  ut  omnino  sit  insolubile  ;  nam 


366 


DE  STATU  HKMdlOSO. 


Jiinoo. 

111 

i>.  Tbo 


Jusli- 
uuniiis 
D.Orvi: 


llaUh. 
19. 


D.  Hicr 
D.  Aug 


DifTe- 
rcntia 
in  liar 

parlc  in 
lcr  nia- 
IriiiiO- 

uiuii,  ra 
ttm  ei 

w)nsDm- 
maiuiii 


coiijuiiclio  rhrisli  cuni  aiiima  aliciiiaiulo 
solvitur.  iit  o.\  >o  liiiiiot.  l  iido  lociis  roliii- 
quitiir,  ut  niatrinioiiiuin  raluin  aiiiiuamlo 
dissolvatur,  saltom  por  solomnom  prolos- 
sionoin.  Sic  rcspondont  Innocont.  111,  in 
■  cap.  Debitum,  itebiijamia,  ot  D.  Tliom.  in 
•1,  dist.  27,  7.  1,  art.  3,  qnast.  2  ad  I. 

Ad  tortiam  rospondetur,  non  dofuisso  qui 
sensorint ,  matrimonium  consiimmalum 
dissolvi  por  proccssionem  roligiosam ;  sic 
oiiim  docrovit  Justinianus  //1  /(v/.  finnl.  Cud. 
{/<■  lipiscopis,  (7  Clcricis,  eamque  logem  re- 
ferl  l).  Grog.  lib.  9, cpisl.  39.  rotcslque  coii- 
lirmari  o.xemplo  Theonae  Abbafis,  qui  por 
quinqucnnium  cum  uxore  vixcral,  et  illa 
invita  matrimonium  solvit,  ct  nionacluis 
factus  cst.  ut  rcfert  Cassianus  cullat.  21, 
cap.  \\  addcns  non  posse  hoc  faclum  repre- 
hondi,  quia  Thconaspostea  claruit  miracu- 
lis,  et  a  Patribus  laiidatus  est. 

Sed  praedicta  sententia  est  crror  contra 
fidem  :  tum  quia  verba  Chrisli  Domini, 
Matth.  19  :  Quoi;  Deus  conjunxit,  liomo  non 
separet :  et,  Qui  diir.iserit  uxorein,  facit  cam 
mcvchari,  in  aliquo  matrimonio  verifican- 
tur,  atque  ideo  saltem  in  consummato.Tum 
quia  itasentiunt  coramuniler  l*atres.  Divus 
Gregor.  loco  citato,  D.  Hieronym.  epislola 
14,  ad  Celantiain,  D.  August.  epistola  45,  ad 
Armcntarium,  Nicolaus  I,  in  epistola  ad  Ca- 
roluin  rej/em.  Tum  quia  id  statuunt  Ponli- 
ficum,  et  Conciliorum  dccreta  apud  Gratia- 
num,  27.  quxstione  3,  et  in  Dccretal.  titulo 
de  conversione  conjucjator.  Nec  movere  de- 
bet  faclum  Theona?,  quia  ut  recte  inquit 
Sellarmin.  in  lib.  de  Monachis,  cap.  38, 
H  excmplum  illud  est  unum  ex  his  factis 
«  Sanctorum,  quaj  sunt  admiranda,  non 
«  imitanda.  Credcndum  enim  cst  peculiari 
«  Spiritus  sancti  admonltu  id  factum  csse, 
«  pra?ter  communem  ordinem,  et  lcgem, 
«  quandoquidem  ille  tot  claruit  postea  si- 
«  gnis,  et  virtutibus.  » 

Unde  ea  .«^ententia  rolicta,  respondelur 
negando  consequentiam  ;  quia  professio  so- 
lemnis  habet  ex  privilcgio  Christi  dissol- 
veremafrimonium;  hocautem  privilcgium 
fuit  respectu  matrimonii  rati  prajcise,  non 
vero  respectu  matrimonii  consummati  , 
Cujus  diversa;  dispositionis  ratio  potest  ali- 
qualiter  assignari.  Primo,  quia  ex  eo,  quod 
matrimonio  praecise  ralo,  relinquatur  mu- 
lier,  nullum  ipsi  per  se  loquendo  incom- 
modum  accidit :  sed  si  matrimonio  consum- 
mato  relinqueretur,  etipsa,  etprolcsdam- 
num  subiret.  Secundo,  quia  matrimonium 


ratum  solum  signifiiMt  conjunclionem 
Christi  ciini  anima  pcr  gratiain,  qua^  iinio 
disjolvitur  pcr  |)cccatiiin  :scd  ni.itriiiuiiiiuin 
consumniatum  significat  co.ijuiu-iioiiein 
Chrisli  cuin  Kcclcsia,  cl  Verbi  cum  huma- 
nitatc,  qua3  nunquam  -solvitur;  cl  ideo  ma- 
Irimonium  consummatum  ost  magis  indis- 
solubile,  quammalrimonium  ratum. rrr/to, 
«quia  anto  carnalcm  copulam,  »  inquit  D. 
Thomas3  part.in  su])pl.  qua;slioneGI,arti-'*  '''"' 
culo  2  ad  2,  «  non  ost  omnino  translatum 
X  corpus  unius  sub  potoslate  alterius,  sed 
«  sub  condilione,  si  iulcrca  altcr  ad  frugem 
«  melioris  vita;  non  convolet  :  sed  per  car- 
«  nalem  copulam  completur  dicta  trans- 
«  latio,  quia  tunc  inlrat  uterquo  in  corpo- 
«  ralem  possessionem  sibi  tradita;  potesta- 
«  tis.  »  Denique  quia,  cum  in  matrimonio 
consummato  interveniat  vinculum  corpo- 
rale,  nequit  dis;H.lvi  sola  morte  spirituali, 
qualis  cst  profossio  solennis.  Undo  patet, 
quod  major  objcctionis  est  absolutc  falsa, 
quia  licet  matrimonium  ratum,  et  matri- 
monium  consummatum  sint  ejusdcm  spe- 
ciei  cssontialis,  diilerunt  tamcn  quoad  mo- 
dum  ;  unum  enim  cst  consummalum,  ct 
aliud  non,  ut  ipsa}  voces  exprimunt ;  quod 
satis  est,  ut  differenles  effcctus  habeant,  ut 
supra  diximus  n.  49. 

66.  Ad  quartam,  conccsso  anlecedenii  uiruiiui 
(quod  diffinivit  Joanncs  XXII,  in  Hxtravay.  3oan. ' 
Antiqux,  de  voto,  dicens  nec  jure  divino, 
nec  per  sacros  Canones  statutum  reperiri, 
quod  votum  solemnizatum  per  sacri  Ordi- 
nis  susceptionem  dirimat  matrimonium) 
negamusconsequentiam.  Quia  hocprivile- 
gium  non  est  concessum  cuilibet  voto  so- 
Ierani,sed  ei  solum,quo  quisfit  religiosus. 
Et  ralio  differentia^  ad  lianc  Chrisli  Domini 
institutionemest :  tum  quia  emittensvotum 
castitatis  in  susreptiono  sacri  Ordinis  non 
moritur  spiritualiter.cum  nonemittat  vota 
obedientia?,  et  paupertatis  ;  faciens  autem 
professionemsolemnemspiritualitermundo 
moritur,  cum  omnia  cjus  absolute,  et  in 
perpetuum  repudiet.  'i"um  cliam,  quia  volo 
in  susccptione  sacri  Ordinis  emisso  noii 
annectitur  traditio  sallem  perfecta;  in  voto 
autem  solemni  religionis  perfecta,  atque 
absoluta  hominis  traditio  intervenit,  et 
absque  illa  votiim  solerane  non  esset,  ut 
constatex  dictis  §  prxcedenli. 

Ad  quintam  Basilius  Pontius  lib  de  Ma- 
trim.  cap.  G,  respondet  negando  minorem  ; 
sentitenim,  quod  vota  sirnplicia  in  Socie- 
tate  emissa  dissolvunt  mafrimonium  ra- 

tum 


XXII. 


DISP.  I,  DUB.  V. 


367 


tam,  quia  praedicta  vota  constituunt  liomi- 
nera  vere,  et  proprie  religiosum,  ut  Gre- 
gor.  Xin  diirinivit. 

Sed  hasc  opinio  est  valde  singularis,  et 
contra  coramunem  sententiam  aliorum 
Theologorura,  etiam  ipsius  Societatis,  ut 
Henriq'.  videri  potest  apud  Vasquez  I,  2,  disp.  165, 
^^^^^■'cap.  10,  Henriquez  //6.  ll,cap.  8,  n.  7, 
Suarez  to)n.  4,de  Relicj.  lib.  4,cap.  2,et  alios. 
Ex  quibus  Perez  disp.  20,  de  Matriin.  sect. 
4,  num.  2,  inquit  :  «  Comrauniter  omnes 
>(  nostra;  Societatis  viri  docti  partem  ne- 
'(  gantem  defendunt:  »  Additque  numero 
!2,  ((  multa  esi-e  in  Societate,  quae  praedicto 
'(  effectui  matriraonium  ratum  dirimendi 
u  manifeste  repugnant.  Tum  quia  in  illa 
■(  sffipius  declaratur  liajc  vota  esse  simplicia. 
i(  Tum  quia  nuUa  fit  ejus  effectus  mentio 
'(  in  BuUis  Pontificura,  aut  constitutioni- 
'(  bus.  Tum  denique,  quia  in  illis  expresse 
'(  dicitur,  dicta  vota  simplicia  non  habere 
((  eam  absolutam  perpetuitatera  in  utroque 
((  capite,  qua3  ad  illura  effectum  secundura 
N^ta-  ;(  morem  Ecclesia?  necessaria  est. »  Et  pro- 
fecto,  quidquid  sit  de  aliis  motivis,  minus 
quid  est  dirimere  sequens  matrimonium, 
quam  dissolvcre  matrimonium  ratum  pra3- 
cedens  :  sed  vota  simplicia  Societalis  ex  na- 
tura  sua  non  dirimunt  sequens  malrimo- 
nium,  et  ideo  ante  secundam  Bullam  Gre- 
gorii  XIII  Ascendeiite  Domino  (in  qua  novum 
})0c  impedimentum  dirimens  introductura 
est),  non  dirimebant ;  unde  si  tali  tempore 
aliquando  contigit  matrimonium  contrahi, 
dissolutum  non  est,  sed  ratum  permansit  : 
ergo  ex  natura  sua  non  habent  dissolvere 
matrimonium  ratum  prascedens ;  aliunde 
vero  non  datur  jus  Ecclesiasticum  (et  forte 
nec  dari  potest,  ut  n.  68  dicemus)  quod 
matrimonium  ratum  per  illa  simplicia 
vota  dissolvat :  ergo  vota  simplicia  in  sacra 
Societate  eraissa  non  dissolvunt  matrimo- 
nium  ratum. 

Unde  ad  objectionem,  omissa  majori,  et 
conces.sa  minori,  negamus  consequentiara  ; 
nam  privilegiura,  seu  vis  dissolvendi  ma- 
trimonium  ratum,  non  convenitstatui  reli- 
gioso  generice  sumpto,  aut  etiam  secundum 
essentiam  consideralo  ;  sed  quatenus  im- 
portat  determinatum  modum  perfectionis 
per  professionem  solemnem,  etsic  loquun- 
tur  testimonia  num.  63  allegata;  non  enim 
dicunt,  solvi  malrimonium  rafum  per  sta- 
tum  religiosum,  sed  per  solemnem  profes- 
sionem,  ut  liquet  ex  canone  Tridentino. 
Emittenlcs  autem  simplicia  vota  in  Socie- 


tate,  licet  sint  vere  religiosi,  nihiiominus 
non  sunt  simpliciter  professi,  ut  constat  ex 
dictis  numero  42.  Efha^c  diiTerentia(exquo- 
cumque  jure  proveniat),  revocatur  con- 
gruenter  indiversa  prffidicata  istorum  vo- 
torum  ;  nam  emissio  votorum  simpliciura 
non  importat  omnino  absolutara,  et  perpe- 
tuam  hominis  traditionem  ;  solemnia  vero 
illam  afferunt,  ut  fusius  a  numero  40  ex- 
plicuimus.  Recolantur  etiam  quae  diximus 
numero  49. 

Ad  ultimam  respondetur  nihil  convin-  Dirui- 
cere  ;  quia  non  oportet,  quod  omnes  fidei  sexta. 
veritates  habearaus  perScripturam,  saltera 
explicitara  ;  sed  plures  haberaus  per  ver- 
bura  Dei  traditum,  sive  per  Apostolicas  tra- 
ditiones,  ut  inductive  patet  in  adoratione 
sacrarum  imaginura,  in  Baptismo  parvu- 
lorum,  in  Ordinibusminoribus.  etc.  Hujus- 
modi  autem  est  veritas,  quam  in  praesenti 
supponimus  ;  nara  quod  universalis  Eccle- 
sia  tenet,  et  non  habet  initium  in  aliquo 
decreto  Concilii,  vel  Pontificis,  profecto 
Apostolica  traditio  est ;  aliter  enim  nec 
robur,  nec  comraunem  Ecclesiaj  accepta- 
tionera  haberet,  utoptime  docet  D.  August.  D.Aug. 
lib.  4,  contra  Donastistas,  cap.  24.  Quod 
autem  raatrimonium  ratum  dissolvatur 
per  solemnem  professionem,  tenet  omnis 
Ecclesia  Catholica,  ut  constat  extestiraoniis 
relatis  numero  63,  quorura  nullum  novum 
jus  introducit,  sed  omnia  praedictam  veri- 
tatem  supponunt,  ut  eisdera  testiraoniis 
liquet,  et  late  ostendit  Basilius  loco  cit. 
cap.  5,  atque  ideo  pra^dicta  veritas  est  tra- 
ditio  Apostolica.  Et  hffireticis,  quibus  haee 
non  videntur  sufTicere,  bene  occurrit  Bel- 
larminus  ubi  supra,  his  verbis  :  Et  si  «fi-Cellarui. 
versarii  ea  (Ecclesia  scilicet  testimonia)  non 
recipiunt,  tamen  cum  nulla  ipsi  in  contra- 
rium  adferant,  recta  ratio  docet  potius  crc- 
dendum  esse  tot  sanctis  Pontificibus,  et  uni 
generali  Concilio,  quam  simplici  inficiationi 
paucorum  hominum.  Adde,  impiorum,  hae- 
reticorum,  et  desanctitateprofessionis  reli- 
giosa3  pessime  judicantium. 

Hac  catholica  suppositione,  prajmissa  vi- 
deamus  jam  quo  jure  professio  solemnis 
matrimonium  ratum  dissolvat,  quod  est 
praesentis  difficultatis  scopus. 


308 


DK  STATr  KKl.IGIOSO. 


roiiclu- 


«Corn. 
Joaii.A 
Crure. 
.^ndid. 


Jiirand 
Scoins. 


icllarni. 
Lbulciis. 


Funda- 
Dcntuin. 


Mallh. 

19. 


Bonir. 
VIII. 


§  n. 

IVrrt  setitcntia  aliqiiibiis  dssntianihiis 
e.viUicaltir. 

67.  nicondum  cst  primo.  quod  vota  so- 
lomnia  dirimunt  matrimonium  ralum  non 
ixsolo  juro  Kcclesiastico.  Ita  l'aludanus  in 
l,tlistiiict,21.quTst.  3,  art.  3,  Sotus  i6i, 
ijurst.  1,  arlic.  -i,  Martinus  de  Lcdcsma  2, 
parl.  1,  (junrst.  55,  artic.  '2,  Victoria  dc  po- 
tfst.  Pap.T,  part.  I  ad  l,  rctrus  de  I.edcs- 
ma  in  addit.  ad  3  parl.  (jutsI.  (H,  arl.  2. 
conclus.  I,  Sylvius  ibidcm,  in  resp.  ad  aryu- 
inent.  N.  Corncjo  disput.  6,  de  Matrinwn. 
dub.  -2.  conclus.  2,  .loannesdelaCruz^w.r.N/. 
o,  de  Matrimon.  dub.  8,  Candidus  de  Ma- 
trimon.  disguisit.  28,  arlicul.  4,  dub.  2, 
conclus.  .">,  Conot.  disput.  5,   art.   4.  concl. 

3,  o!  cummunitcr  'llicnusla;.  Quibus  ad- 
ha?rcnt  I>urandus  in  4.  dist.  27,  quxst.  2, 
num.  8  et  9,  Scolus  dist.  31,  quxst.  I,  Abu- 
lens.  1.  lieg.  cap.  8.  quTst.  98,  el  quTst. 
1 13,  Hellarminus  ubi  $upra,%  Diccs  riirsum, 
Covarruvias  in  4,  Decret.  2  part.  cap.  7,  § 

4,  Dccanus  Lovaniensis  arl.  18,  contra 
liTreses.  Dasilius  1'ontius  ubisupra,  Kebel- 
lus  part.  2,  Ub.  3,  Leander  dc  Malrim. 
disp.  .",  quxst.  1 1,  et  alii  plures. 

Probatur,  quia  nullum  jus  Ijumanum 
potost  dissolvcre  mafrimonium  ratum  : 
ergo  quod  professio  solemnis  matrimoaium 
ratum  dissolvat,  non  est  o.x  solo  jure  eccle- 
siastico.  Consequentia  patet,  et  anlecedens 
ostonditur,  quia  matrimonium  ratum  est 
indissolubile  jure  naturali,  et  divirio  :  sed 
ea  qu®  jure  naturali,  et  divino  sunt 
indissolubilia,  nequeuntdissolvi  per  solum 
jus  humanum  :  ergo  nullum  humanumjus 
potestdissolvere  matriraonium  ratum.  Pro- 
batur  major  ex  verbis  Christi  Domini, 
Matthaji  19  :  Qui  fectl  ho»iinem  ab  initio, 
masculum,  et  fcpminum  fecit  eos,  et  dixit  : 
propter  hoc  dimillel homo patrem,  et  matrem, 
et  adhTrebit  uxori  sut,  ct  erunt  duo  in  carne 
una.  Unde  intulit  ipse  Salvator  :  Quodergo 
Deus  conjunxil,  homo  nonseparet.  Qua3  pro- 
cedunt  de  matriraonio  rato,  etsi  nondum 
consummato;  nam  priora  verba  prolata 
sunt  ante  copulam  primorum  parentum. 
Ergo  matrimonum  ratum  est  indissolubile 
jure.  seu  praecopto  divino,  ut  plane  docet 
Bonifacius  ^'111  in  cap.  unico  de  Volo,  et 
voti  redempt.  in  6.  alTirmans  matrimonii 
vinculum  ab  ipso  rerum  conditore  in  Pa- 
radiso.  et  in  statu  innocentiae  indissolubi- 


lilatem  accopisso.  Kt  liinc  facile  ostendilur, 
quod  si  otiam  indissolubilo  juro  nalurali. 
sivo  ox  natura  ipsius,  supjiosita  ejusdem 
institutiono  ;  quia  ut  communitor  docent 
Tlicologi,  omnia  pr;rccpta,  qu;e  Deus  Ada- 
mo  in  1'aradiso  imposuil,  fuorunt  praicep- 
ta  n;ituralia,  cxccpto  unico  pr.Tccjjto  posili- 
vo  dc  non  cdcndo  fruclu  ligni  scienlia}  boni, 
et  mali  :  orgo  cum  matrimonium  fuerit  a 
Deo  tunciustitutum  indissolubile,  sequitur 
quod  ox  natura  sua  indissolubilesit.  Acce- 
dit  quod  matrimonium  cx  nalura  sua  ordi- 
naturad  filiorum  procrcationem,  et  educa- 
tioncm  :  scd  liic  finis  poscit,  quod  matrimo- 
nium  non  solvatur ;  aliter  quippc  nec 
filiorum  legilim;c  procreationi,  nec  rectaa 
corum  educationi  provideretur,  ut  facile 
consideranti  constabit :  ergo  matrimonium 
ox  natura  sua,  ot  antecedenter  ad  copulam 
est  indissolubilo. 

Et  hqDC  proccdunt  vol  considerato  pra^cise 
matrimonio,  ut  ost  institutum  in  ollicium 
naturac.  (^uod  si  considorctur ,  quatenus 
Christus  illud  evexit  ad  rationem  sacra- 
menti,  majorem  adhuc  indissolubilitatem 
imporfat ;  sicut  onim  elevatur  in  aliis  mu- 
neribus,  ovehitur  eliam  in  isto.  Unde 
Apostolus  in  lcge  grafia}  promulgat  I,  ad 
Corinth.  7  :  «  1'raccipio,  non  ego,  sed  Do- 
«  minus,  uxorem  a  viro  non  discedere,  etc. 
«  Et  vir  uxorem  non  dimittat,  etc.  » 

68.  Nec  rofert  si  huic  arguraento  occur- 
ras  negando  antecedens.  Et  ad  probationem 
dicas,  Summum  Pontificem  posse  dispen- 
sare  in  his,  qua}  sunt  de  jure  naturali,  et 
divino.  Lnde  admisso,  quod  matrimonium 
ratum  sit  utroque  jure  indissolubile,  non 
infertur.  quod  nequeat  ex  Pontificia  dis- 
pensatione  dissolvi.  Imo  de  facfo  aliqui 
Pontifices  in  mafriraonio  rato  dispensa- 
runt,  ut  referunt  Covarruvias  id)i  supra. 


3  de  Hclig.  lib.  9,  c.  24,  et  alit.  Hoc  orgo 
modo  potuerunt  in  favorem  professionis 
solemnis  disponere  ,  quod  matrimonium 
ratum  pcr  illam  dissolvatur. 

Non,  inquam,  satisfacit  ha^c  responsio  ;Pra;ciu- 
nam  incertura  est,  et  speculative   minus  ''""''■ 
probabile,  Pontificem  posse  dispensare,  in 
00,  quod  aliquod,  vel  particulare  raatrimo- 
niura  rafum  dissolvatur  :  oppositura  enim 
docent  communiter  Theologi  cum  Magistro 
inA,disp.  27.  Nec  contraria  exempla  ur- 
gent ;  quia,  ut  inquit  Ledosraa  in  addition.  Ledcsm. 
ad  3,  quxst.  67,  art.  2,  pag.  681,  ex  facto 
Pontificum  in  aliquibus  casibus  particula- 


EITu- 
gium. 


ribus 


DISP.  I,  DTJB.  V. 


369 


ribas  non  sumifur  efficax  argumentum. 

PraBsertim  cum  possint  sequi  opinionem 

suo  judicio  probabilem.   Observat  autem 

idem  Author  jmcj.  679,  quod  «  usque   ad 

«  tempora  j\Iartini  V,  nunquam  audita  est 

«  talis  dispensatio,  cum  tamen  in  prsteri- 

«  ritis  temporibus  fuerint  multa  matrimo- 

«  nia  maxime  odiosa.   Imo  post  tempora 

«  Martini  V,  multi  Pontifices   sanctissimi 

<(  non  sunt  ausi  dispensare  in  matrimonio 

«  rato.   Et  ita  Innocentius  VIII  respondit 

«  cuidam  Principi,  se  non  posse  dispensare 

«  in  matrimonio  rato,  ut  refert  Panormit. 

<(  in  cap.  Ex  publico,  et  Adrianus  VI,  vir 

«  doctissimus  noluit  concedere  talem  dis- 

«  pensationem,  et  similiter  Pius  V.  » 

Expen-      Sed  dato,  et  non  concesso,  quod  Pontifex 

vis'    in  aliquo  casu  particulari  valeat  matrimo- 

i^g^?^    nium  ratum  per  suam  dispensationem  dis- 

solvere,  minime  potest  dici,  quod  generalis 

vis,  qua  omnis  professio  solemnis  dissolvit 

matrimonium  ratum,  sit  ex  dispensatione 

Pontificis.  Primo,  quia  licet  Pontifex  queat 

in  casibus  extraordinariis  dispensare  in  his, 

qua)  sunt  de  jure  naturali,  et  divino  ;  ne- 

quit  tamen  condere  generalem  legem,  qua 

illis  deroget ,   alias   posset   substantialem 

Ecclesiaj  statum  mutare  :  indissolubilitas 

autem  matrimonii  rati  est  de  jure  naturali, 

et  divino,  ut  supra  ostendimus  :  ergo  Pon- 

tifex  noquit  generalem  legem  condere,  qua 

per   profcssionem  solemnem   dissolvatur. 

Secundo,  quia  si  hoc  concederetur,  pariter 

posset  disponere,  quod  dissolvatur  per  vota 

simplicia  constituentia  statum  religiosum, 

cujusmodi  sunt  qua^  in  Societate  emittun- 

tur  ;  hoc  autem  est  inauditum.  Et  profecto 

valde  credibile  apparet,  quod  si  fieri  posset, 

dispositum  jam  fuisset  a  Gregorio  XIII,  in 

favorem  ilUussacri  Instituti,  sicut  ipse  no- 

vum  condidit  jus,  quo  pra^dicta  vota  diri- 

munt  sequens  matrimonium,  quod  ex   se 

non  habcnt.  Tertio,  quia  si   ex  sola  Eccle- 

siastica  lege  est,  quod  vota  solemnia  matri- 

monium   ratum  dirimant,  pariter  poterit 

Ecclesia  disponere,  quod  non  inducant  ta- 

lem  ellectum  ;  idque  magis  consonum  erit 

matrimonii  natura},  et  institutioni  divinaj, 

ex  quibus  habet,  quod    indissolubile  sit,  ut 

supra   vidimus  :   nemo   autem   concedet , 

quod  Pontifex  possit  impedire  transitum 

a  matrimonio  rato  ad   Religionem,  cum 

pra)dictus  transitus  firmctur  tot  exemplis 

Sanctorum,  tam  excellentibus  Patrum  praj- 

coniis,  ot  antiqua  adeo  traditione,  sicut  § 

prajcedenti  ostendimus :  ergo quod  solemnis 


professio  dissolvat  matrimonium  ratum, 
non  est  ex  sola  Ecclesiastica  institutione. 
Quarto,  et  urgentius,  quiasi  dissolutio  ma- 
trimonii  rati  est  ex  dispensatione  Pontifi- 
cis,  oportet  designare  canonem,  aut  Conci- 
lium,  in  quo  Pontifex  id  decreverit  :  sed 
ha^c  designari  non  valent  :  ergo.  Probatur 
minor,  quia  primus  Pontifex,  quem  inve- 
nimus  hanc  materiam  attigisse,  est  Euse- 
bius  Papa  et  Martyr,  qui  Ecclesiam  regebat 
anno  309,  et  cujus  hoc  decretum  refert 
Gratianus  cap.  Despomatam,  20,  qua^st.  2.  <5''3tia'>' 
Desponsatam  puellam  non  liceat  parentibus 
alii  viro  tradere  ;  licet  tamen  illi  monaste- 
rium,  si  voluerif,  eligere.  In  quo  canone  non 
nova  aliqua  lex  statuitur,  sed  qua?  in  Eccle- 
sia  jam  vigebat,  proponitur  ;  id  quippe  de- 
notat  verbum  licct,  ut  ex  usu  aliorum  Ca- 
nonum  coustat. 

69.  Dicendum  est  secundo,  professionem^*^'^'"!''^ 
solemnem  non  dirimere  matrimonium  ra-     sio. 
tum  jure  natura),  sive  ex  natura,  et  efficacia 
ipsius  professionis.  Sic  ex  Authoribus  num. 
67  relatis  docent  Ledesma  concl.  2,  Gonet^eoJ;^"- 
concl.  1,  Cornejo  convl.    I,   Sanchez,  Basi-Cornej(. 
,.  ,      ,-•    p  ,•     ,  ■  &anch(.<. 

Iius,  et  alu  fere  omnes,  exceptis  his,  quos  Basii. 

num.  74  referemus.  Idem  tuentur  omnes,    • 

qui  docent  professionem  solemnem  dissol- 

vere  matrimonium  ratum  ex  solo  jure  ec- 

clesiastico,  ut  vidimusnMm.  72. 

Probatur,  quia   si  matrimoninm  ratum  Fuiida- 
'    l  ,  „       .  nientrm. 

dissolveretur  jure  natura^  per  professionem 
solemnem,  non  esset  ex  natura  sua  indisso- 
lubile  :  consequens  est  falsum,  ut  liquet  ex 
dktis  num.Ql.  Ergo  matrimonium  ratum 
non  dissolviturperprofessionem  solemnem 
naturali  jure,  sive  ex  natura,  et  efiicacia 
ipsius  professionis.  Probatur  sequela,  quia 
illud  vinculum  ex  natura  sua  non  est  indis- 
solubile,  quod  potest  per  aliquid  aliud  ex 
natura  sua  dissolvi  :  ergo  si  professio  so- 
leninis  ex  natura,  et  efficacia  sua  dissolvit 
malrimonium  ratum,  sequitur  quodjstud 
non  sit  ex  natura  sua  indissolubile.  Et  de- 
claratur  exemplo  ;  nam  si  matrimonium 
ratum  dissolveretur  naturali  jure,  sive  ex 
natura  rei,  per  ha^resim,  aut  fornicatio- 
nem,  non  esset  jure  naturali  indissolubile, 
siquidem  haberct  causas,  perquas  natura- 
litor  dissolveretur  :  ergo  idem  dicendum 
est,si  per  professionem  solomnem  dissolvi- 
tur  jure  nalurali,  sive  ex  natura,  et  effica- 
cia  ipsius  professionis. 

Confirmatur,  quia  ut  professio  solemnis  Coniir- 
ex  natura  sua  dissolveret  matrimoniuni  """'"'■ 
rafum,  opus  erat,  quodinter  matrimonium 


370 


DK  STATr  UKLUilOSO. 


ratuni.  et  subsequentom  profossionoin  so- 
lemnem  darctur  aUqua  oppositio  ox  nalura 
uiriusque.  quatonus  atlonlis  oorum  naturis. 
non  possent  simul  in  oodom  subjocto  con- 
jungi  :  atqui  taUs  opposilio  non  dalur  : 
ergo  professio  solomnis  ex  natura ,  et 
efHcacia  sua  non  dissolvit  malrimonium 
ratum.  Probatur  minor.  quia  intor  malri- 
monium  consummalum,  ot  scquontom  pro- 
fossionom  solomnom  nondatur  opi)osilioex 
natura  rei,  quinimo  pr.pdicla  duo  rccte  in 
eodem  subjecto  componuntur ,  ut  patct 
quando  conjuges  post  malrimonium  con- 
summalum  ex  muluo  consonsu  profitentur 
religionem ;  non  enim  per  professionom 
solemnem  dissolvunt  vinculum  matrimo- 
nii  :  orgo  nec  inlor  malrimonium  ratum, 
et  perfectionem  solcmnora  datur  opj^ositio 
ex  natura  rei.  Tatet  conscquentia,  tum  a 
paritate  ;  quippe  matrimonium  ratum,  et 
matrimoiiium  consummatum  sunt  ejusdem 
speciei.  Tum  a  fortiori ;  malrimonium 
enim  consummatum  est  aliquo  modo  ma- 
jus  vinculura  ;  quod  tamcn  componilur 
cum  perfecta  traditione,  qus  fit  in  profes- 
sione  solemni. 
TcTiia  70.  Dicendum  est  tortio,  matrimonium 
riu<io.  ratum  dissolvi  per  soleranem  professionem 
jure  divino,  sive  ex  concessione  Christi 
Domini.  qui  in  favorcra  professionis  solem- 
nis  disposuit  quod  matrimonium  ratum  per 
eam  dissolveretur.  f*ro  hac  conclusione 
merito  rcferuntur  qui  primam  assertionem 
tuentur,  ut  vidimus  numcro  G7.  Nam  etsi 
eorumaliqui  doceant,  matrimonium  ratum 
dissolvi  cx  natura  rci  per  prGfessionem  so- 
lemnem,  nemo  tamon  eorura  negat,  quod 
hujusmodi  professio  praedictura  efleclum 
habeat  etiam  ex  institutione  Christi  Do- 
mini 
Fonda-  Probatur  breviter  ex  hactenus  dicUs  : 
"^"  ""''quoniam  professio  solcmnis  dissolvit  ma- 
trimonium  ratum,  ut  est  certum  apud  om- 
nes  Catholicos,  et  §  I  oslendimus  :  sed 
hunc  eflectum  non  habet  ex  jure  ecclesias- 
tico,  ut  constal  ex  prima  asscrtionc  ;  nec  ex 
jure  naturali,  ut  ex  secunda  liquet :  ergo  id 
habet  ex  jure  divino,  sive  ex  Christi  Domi- 
ni  authoris  institutione.  Probatur  conse- 
quenliaa  sufTicienti  partiura  enumerationc; 
nam  praedictum  cffectum  debet  haberc  ex 
aliquojure,  vel  ecclesiastico,  vel  naturali, 
vel  divino. 
ma"fo'  Confirmatur  primo  ;  nam  quod  professio 
prima  solcmnis  dissolvat  matrimonium  ratum,est 
traditio  .\postoIica,  idest  derivata  a  Christo 


Domino  por  .\posloIos  ad  Ecclcsiam,  ut 
conslat  ox  dictis  §  1 .  Ergo  vis,  el  ellicacia, 
quam  profcssio  solemnis  habot,  ut  matri- 
monium  ratum  dissolvat,  est  a  Christo  Do- 
mino  authore. 

Confirmatur  secundo  ;  nam  olim  in  lego  spc|'n- 
Mosaica  libollus  ropudii  dissolvcbat  vin- 
culum  matrimoaii ;  id  aulem  non  ficbat  ex 
lego  aliqua  humana,  nec  cx  jurc  nalurali, 
sod  ox  dispositiono  divina  :  ergo  pariterex 
institulione  divina  est,  quod  in  loge  gratiao 
professio  solomnis  matrimonium  ratum 
dissolvat. 

71.  iSed  oppones  :  Christus  i:)ominus  est  ^bJ^cc- 
Authorstatus  religiosi.ul  staluimus  (iu6.  2. 
Sod  status  rcligiosus  in  sua  coramuni  ra- 
tiono  nonhabot,  quod  matrimonium  ratum 
dissolvat  :  orgo  profe.^^sio  soleranis ,  qua 
prajdictus  status  constituitur,  non  haboat 
dissolvere  malriraonium  ratum  ex  institu- 
tione  Chrisli.  Drobatur  minor,  quia  status 
rcligiosus  potcst  constitui  per  vota  simpli- 
cia,  utsupra  num.  8  slaluimus  :  atqiii  vota 
simplicia  non  dissolvunt  matrimonium  ra- 
tum,  ut  liquct  cx  dictis  num.  G6;  crgo  status 
religiosus  in  sua  coramuni  rationenon  ha- 
bet,  quod  matrimonium   ratum  dissolvat. 

Uespondotur  concodendo  prajmissas  pri- 
mi  syllogismi,  ot  negando  consequenliam, 
quia  licet  Christus  Dominus  sit  Author  sta- 
tus  religiosi,  qui  vel  contrahitur  per  spe- 
cies,  vel  determinatur  per  diversos  modos 
votorum  simplicium,  et  professionis  solem- 
nis;  nihilominus  privilegium  dissolvendi 
matrimonium  ratum  non  concossit  statui 
religioso  in  ea  communitate  considerato. 
sed  determinataj  speciei,  vel  modo  status 
religiosi  per  professionem  solerancm  ;  quia 
hic  est  status  religiosus  perfectissimus,  alter 
vero  non  est  ita  perfectus,  ut  dixiraus  mim. 
48,  cum  seq.  Quod  autem  sic  disposuerit, 
innotescit  nobis  ex  ipsa  traditione  et  praxi 
Ecclesia^;  nara  professio  solcmnis  dissolvit 
matrimonium  ratum,  secus  vero  vota  sim- 
piicia,  ut  constat  cx  dictis  §  prseced. 

Adde  ex  Enrique^, /t6.  i2,  capite  iJ,  nume-  Enrnj. 
ro  .3,  ct  in  Glossa  litlera  N,  Christum  Do- 
minura  expresse,  et  excrcite  instituisse 
statura  religiosura  perfectissimum,  qualis 
consurgit  per  profcssionera  solemnem.  Id- 
que  liquet  primo  ex  ipsius  verbis  :  Si  vis 
perfertus  esse,  vade,  et  vende  omnia,  quxha- 
bes,  et  da  pauperibus  :  quibus  significavit 
abdicationem  dominii.et  proprietatis,quam 
non  important  vota  simplicia,  etiam  in  sa- 
cra  Socictate  emissa ,  sed  sola  solemnis 
professi(>. 


DISP.  I,  DUB.    V. 


371 


pr('fessio.  Liquet  deinde  ex  eo,  quod  dece- 
bat  primos  illos,  quos  Dominus  ad  statuin 
religiosum  vocabal ,  Apostolos  videlicct, 
esse  perfectissirae  religiosos,  quales  sunt 
solemniter  professi.  Sub  hoc  autem  gradu 
potuit  Ecclesia,  authoritate  ipsius  Christi, 
cum  votis  simplicibus  non  importantibus 
perfectissimam  hominis  tradilionem.quos- 
dam  facere  veros  religiosos,  quin  prffidicta 
vota  dissolvant  pra^cedens  matrimonium 
ratum,  sicut  nec  excludunt  proprietatem. 
Idque  exemplo  declarat  pra?dictus  Author, 
ad  quem  Lectorem  remittiinus,  ne  in  re 
non  multum  necessaria  immoremur. 


Referunlur  scntentix  cmtrarix. 
,??]ii-?.      "7--  Adversus  primam,  et  altimam  as- 

0\i\  US  [3.  .  *■ 

Hostica-sertionem  sentiunt   plures  Authores,   qui 

Jcaii.   docent  matrimonium  ratum  solo  jure  eccle- 

Amii-e.  siastico  dissolvi  por  professionem  solem- 

de"  nem.  Ita  Hostiensis,  .loannes  Andreas,  et 

Afedii.l  ^^ntonius  de  ISutrio  in  cap.  Ex  publico.  de 

Suarez  convera.  conjug.  Medina  de  continentia   sa- 

Les.hu^.  cror.  homin.  lib  5,  caj).  86,  Suarez  tom.  3, 

OchS°'^^  /?f//^.  lib.  9,  cap.  23,  num.  20,  Vasquez 

Pcrcz  '  1,  2,  disput.  105,  cap.  7.  Lessius  lib.  2,  c. 

41,  dub.  8,  Gaspar  Hurtado  disp.  8,  de  Ma- 

Irim.  di/ficult.  4,  nnm.  17,  Ochagavia  tract. 

1,  quxst.  5,  num.  8,  Perez  disp.  20,  sect.  3, 

num.  10,   et  alii  plures  ex  Kecentioribus. 

Pro  qua  sententia,  suppositis  hactenus  dic- 

tis  in  hoc  Tractatu,  pauca,  parumque  ur- 

gentia  occurrunt,  qua?  diluamus. 

'argii-"      Arguitur  taraen  principali  hujus  opinio- 

[neiitu;ii.  nis  motivo,  quia  professio  solemnis  dirimit 

matrimonium  ratum,  quatenus  est  votum 

solemne,  vel  ratione  solemnitatis  :  atqui 

solemnitas  est  de  jure  ecclesiastico,  utpote 

invectaex  Ecclesia)  instituiione,  sicut  Bo- 

nifacius  VIII,  et  Grcgorius  XIII  ditlinie- 

runt  locis  num.  51  et  55,    relatis  :   ergo 

([uod  professio  solemnis  dirimat  matrimo- 

nium   ratum,  est  ex  solo  jure  ecclesias- 

tico. 


prima.  nis,  ct  vota  simplicia  constituentia  religio- 
sum  statum  jure  divino  sunt  ejusdem  pror- 
sus  rationis ,  ct  solum  differunt  penes 
diversos  effectus,  quos  habent  ex  Ecclesiaj 
constitutione  :  sed  vota  simplicia  consti- 
luentia  slatum  roligiosum  non  dissolvunt 
jurc  divino  matiiniotiiuni  latuin,  alias  is- 
tud  dissolveretur  per  vota  simplicia  cmis- 


sa  in  Societate,  quod  e&t  omninofalsum.ut 

constat  ex  dictis  nmn.  6G.  Ergo  vota  solem- 

nia  non  dissolvunt  matrimotiium   ratum 

ex  jure  divino,  sed  ex  ecclesiastica  consti- 

tutione. 

Confirmatur  secundo  ;  nam  jus  divinum  Secun- 

•  da 

a  tempore  Christi  Domini  mansit  omnino 

immutatum.  Sed  hoc,  quod  est  matrimo- 

nium  ratum  solvi  per  vota  religionis,  non 

mansit  omnino  immutatum  :  ergo  signum 

est    quod  dissolutio  matrimonii   rati   per 

vota  religionis,  quascumque  illa  sint,  non 

est    ex  jure  divino.  Probatur   minor  ex 

facto  D.  Thecla^,  Alexii.et  aliorum,qui  fue- 

runt  solemniter  professi ;  et  tamen  per  vo- 

tum  continentias    dissolverunt    matrimo- 

nium  ratum,  quod  aliter  nunc  in  Ecclesiy 

contingit  :  ergo,  etc. 

Confirmatur  ultimo,   quia   nullum  tale  Teriia. 
jus  divinum  extat  in  Evangelio,  aut  in  alia 
Scriptura  canonica  ;  ergo  sine  fundamen- 
to  dicitur,quod  profes.sio  solemnis  dissolvif 
matrimonium  ratum  jure  divino. 

73.  Ad  argumentum  respondetur  reco-  satisfit 
lendo  doctrinam.  traditam  dub.  4,  et  pra^-  mento> 
sertim  num.  54,  ubi  diximus  aliud  esse  so- 
lemnitatem,  aliud  esseniiam  professionis, 
qua?  ab  illa  denominatur  solemnis.  IUa  est 
forraiila,  ut  ista  legitime  fiat ;  quam  for- 
mulam  Ecclesiainstituit,potestquemutare : 
sed  professio  consistitin  votis  omnino  ab- 
solutis,  et  complelis  per  traditionem  per- 
fectissimara  ex  parte  se  tradentis,  et  per 
acceptationem  alicujus  superioris  Dei  no- 
mine  acceptantis,  ut  loco  citato  fusius  os- 
tendimus.  Quo  supposito,  negamus  majo- 
rem  ;  quia  professio  qua?  denominatur 
soleranis,  non  habet  dissolvere  raatrimo- 
niura  ratura  ratione  soleranitatis,  aut  de- 
nominationispassiva; ;  sed  per  privilegium 
Christi  concessum  talis  professionis  essen- 
tia3,  nempe  votis  omnino  absolutis,  et  tra- 
ditioni  omnino  perfecta?,  quibus  homo  se 
Deo  offert,  et  consecrat  in  Religione.  Et  sic 
concesso  absolute,  et  absque  distinctione, 
solemnitatem  votorum  esse  ex  Ecclesiaa 
institutione,  ut  Bonifacius  VIII,  et  Grego- 
rius  XIII  pronuntiant,  iicgamus  quod  pro- 
fessiosolemnis  dissolvil  matrimonium  ra- 
tum  ex  solojure  ecclesiastico.  Declaratur- 
que  ,  et  firmatur  ha^c  responsio  exemplo 
matrimonii;  hujusenim  soleranitatera,  seu 
formulam,  qua  lcgitime  fit,  Ecclesia  de  fac- 
to  instiluit ;  et  tamen  illa  major  indissolu- 
bililas,  quam  habet  matrimonium,  prout  > 
Christo  Domino  est  elevatum  ad  rationei;i 


372 


I)K  STAXr  KKLU;iOS(\ 


Sacramonti.  non  cst    ox  juro  occlo.^iasli- 

co,  sod  ox  institutiono  divina. 

'^fyj:"      Ad  primani  oonfirmationom  nogalur  ma- 

|)rima'  jor  ;  opnositum  onim  constat  ox  dictis  liub. 
conllr-    .       j  ,  ,  .    . 

tniiioiii.  I,  adquod  Loctorem  rcmithmus,  noactum 
agamus. 

^lrm"'^      Ad  socundam  nogamus  miriorom  ;  nun- 

'  da.  quam  onim  in  Kcclosia  audilum  ost,  quod 
matrimonium  ratum  non  dissolvalur  per 
professionem  solomnom,  vel  quod  dissol- 
vatur  por  sola  vota  simplicia,  ut  liquct  ex 
dictisi;  l.  Noc  minoris  probatio  urget,  quia 
sino  fundamonto  dicitur,  D.  Theclam,  D. 
Alexium,  ot  similos  non  fuisso  religiosos 
perfectissimo.  hoc  ost  soleraniter  profes- 
sos  ;  quid  onim  obstat,  no  dicamus  fuisse 
religiosos  oo  modo,  quo  Apostoli  religiosi 
fuerunt  ?  Pracserlim  cum  ex  natura  rei  ad 
talem  statum  necessarium  non  sit  vel  vi- 
vere  in  aliqua  communitate,  vel  profiteri 
certam  rogulam.  vel  habere  positivam,  ct 
expressam  Kcclosia?  approbationom,  ut  li- 
quet  ox  diclis(/»6.  .'3,  per  totum.  Unde  lon- 
ge  verosimilius  est,  Theclam  ab  .'\postoIo 
r*aulo  a  nuptiis  vocatam  duxisse  religiosam 
vitam  00  perpetuitatis,  et  firmitatis  vincu- 
lo,  quo  illam  soctabantur  Apostoli,  juxta  ea 
quae  diximus  num.  71.  Idemque  de  S.  Ale- 
xio,  et  quibusdam  aliis  ,  extraordinario 
^piritus  sancti  motione  a  nuptiis  ad  vitam 
religiosam  attraclis  diccndum  ost. 

Kespo-  Ultiraa  confirmatio  nihil  evincit,  et  fa- 
ad     vet  hasreticis  impugnantibus  sacras  tradi- 

tcrtiam.  tjones  ;  undo  his,  et  illi  respondemus,  j^Iu- 
ra  a  Christo  per  Apostolos  fuisse  Kcclesiaj 
revelata,  qua?  non  continentur  in  verbo  Dei 
scripto,  ut  constat  ex  dictis  luun.  66,  et 
negat  nemo  Catholicorum. 

opin^o      ''■^-  Contra  secundam  nostram  assertio- 

conira-  nem  sentiunt  Dnrandus.  Covarruvias,  Bel- 
larminus,  Soto,  Paludanus,  Decanus  Lova- 
niensis.etquidara  alii  ex  .'\uthoribus  relatis 
7iU7n.67;sentiunt  enira,quod  matrimonium 
jure  naturali,  siveex  natura  roidissolvitur 

Motiva.  pgp  professionera  soleranera.  Kt  probatur  ; 
nam  soleranisprofessioex  naturasua  habet 
efTicaciam  ad  dissolvendum  matrimoniura: 
istud  ergo  per  illara  dissolvitur  jure  natu- 
rali.  Consequentia  patet,  et  antecedens  sua- 
detur  primo ;  quia  professio  solemnis  est 
mors  spiritualis,  et  civilis  :  ergo  habet  effi- 
caciam  ad  dissolvendum  spirituale  anirao- 
rum  vinculum,  quale  est  raatrimoniura 
ratum  ;  sicut  mors  corporalis  habet  effica- 
ciam  ad  dissolvendum  carnale  vinculum 
matrimonii  consumraati,  ortum  ex  copula. 


SpcuiuIo,  quia  mnlrimonium  ratum  solum 
ost  contractus,  non  voro  tradilio,  et  posses- 
sio  rei ;  ha?c  enim  fil  por  copulam  :  o  con- 
tra  voro  in  professione  soltmini  intorvonil 
porfocta  hominis  tradilio,  qua  se  Deo  donat 
in  roligione  :  at([ui  subso^iuens  rei  Iraditio 
habot  oilicaciam  ad  rosciiidondum  contrac- 
tum  pr;rcodontom,  in  quo  tradilio  non  in- 
tercosserat,  ul  patet  in  contractu  vendilio- 
nis  ;  si  onim  ros  uni  vendita  alteri  postea 
vondatur,  ot  tradatur,  prior  venditio  res- 
cindilur  :  ergo  profossio  solemnis  ex  natu- 
ra  sua  evacuat  statum  minus  profoctum:  sed 
por  professionem  solomnora  constituitur 
staliis  porfoclior.  quam  por  mntriinonium 
ratum  :  ergo  ilia  habet  etlicaciam  ad  istud 
dissolvendura.  Tertio.  quiastatus  perfectus 
evacuat  ex  natura  suastatumrainus  porfec- 
tum:  sed  perprofessionera  solemnem  cons- 
tituitur  status  perfoctior,  quam  per  matri- 
moniura  ratum:orgo  iliahabet  efTicaciamad 
istud  dissolveiiduni.  Quartn.  quia  solomni.s 
profossf  io  pugnat  ex  natura  sua  cum  usu, 
et  actibus  matrinionii :  ergo  pariler  et  cum 
ipso  raatrimonio  ;  atqueideo  semel  posita 
in  rerum  naturahabet  eiTicaciam,  ut  illud 
dostruat.  Quinto,  et  ultimo,  quia  professio 
solomnis  ex  natura  sua  liabot  efficnciara  ad 
diriraendum  subsequons  matrimonium  : 
ergo  illam  habot  ad  dissolvendum  raatri- 
monium  praicedens  ;  id  quippe  paritatis 
ratio  convincere  videtur. 

7").  Rospondetur  negando  anteccdens,  adDiiuiiui- 
cujus  primam  probntionora  dicendam  est, '"'"""™- 
in  ea  quidem  assignari  congruentia)  ratio- 
nem  ad  hoc,  quod  Christiis  Dominus  dispo- 
sueritmatriraonium  ratum  dissolvipor  pro- 
fessionem  solemnem.ut  ex  D.  Thom.  vidi-  d.  Tho. 
mus  n.  6.3.  Sed  pra^.Ucta  ratio,  soclusa  vo- 
luntaria  Christi  dispositione,  per  se  solam 
non  convincit  :  lum  quia  licet  ex  supposi- 
tione,  quod  ([uis  sit  spiritualitor  mortuus, 
sive  ab  omnibus  mundanis  alienatus,  ne- 
queat  licite  vivere  ([uoadusum  matrimonii; 
tamen  posset  vivere  quoad  vinculum,  sicut 
apparet  quando  post  matrimonium  con- 
summatum  soleranem  profossionem  emit- 
tit  ;  adest  enira  spiritualis  professionis 
raors,  qu;G  vinculum  spirituale  (cui  accidit 
simul  caniale)  matrimonii  non  dissolvit. 
Tum,  et  ur-gentius,  quia  si  matrimonium 
ratura  ,  el  professio  solemnis  secundum 
sibi  propria  considorentur,  profossio  non 
compararetur  per  modum  mortis  ad  matri- 
monium,sed  istud  potius  per  modum  irape- 
diraenti  irritimtis  compararetur  ad  illum. 

lv9S 


DISP.  I.  DUB,  VI. 


373 


Solvitur 
secun- 
(lum. 


Enoda- 

tur 
tertium. 


Dissol- 
vitur 
[|U3rl!in). 


Res  enim  uiii  tradita  nequit  valide  alteri 
tradi  sineconsensu  piioris  ;  per  matrimo- 
nium  autem  homo  se  tradit  uxori,  et  e  con- 
verso  :  unde  atlenta  natura  matrimonii, 
non  posset  valide  se  religioni  tradere,  nec 
spiritualem  professionis  m.ortem  subire. 
Quod  ergo  professio  solemnis  sit  mors  spi- 
ritualis  in  ordine  ad  dissolvendum  matri- 
monium  ratum,  non  habetex  suis  propriis 
prfficise  consideratis,  sed  ex  constitutione, 
aut  dispensatione  divina,  ut  supra  expli- 
cuimus. 

Ad  secundam  probationem  negamus  ma- 
jorem,  quia  matrimonium  ratum  non  est 
mera  promissio,  sed  etiara  traditio  ;  copula 
quippe  non  importat  primam  traditionem, 
sed  usum  rei  tradita^,  et  sub  dominio  exis- 
tentis,  alias  licita  non  foret.  Unde  matri- 
monium  ratum,  quantum  est  ex  natura 
sua,  posset  impedire  ne  homo  ab  illo  resi- 
liret  tradendo  se  religioni,  nisi  Deus  huic 
faveret  illius  indissolubilitatem  solvendo, 
utproxime  dicebamus.  Imo  vero  fieri  pos- 
set,  quod  simul  cum  matrimonio  rato  con- 
sisteret,  sicut  stat  cum  matrimonio  con- 
summato,  ut  ostendimas  num.  69 

Ad  tertiam  respondetur,  quod  major  non 
est  universaliter  vera  :  tum  quia  fieri  po- 
test,  quod  per  statum  minus  perfectum  sit 
alteri  jus  acquisitum,  et  consequenter  quod 
praecludatur  via  ad  statum  perfectiorem  : 
qua  ratione  servus  nequit  absque  consensu 
domini  statum  religiosum  profiteri,  ut  de- 
crevit  Gelasius  I'apa  Epist.  9,  §  Generalis 
etiam  querelse.  Et  hoc  modo,  attentis  natu- 
ris  rerum,  matrimonium  ratum,  quo  uxo- 
ri  acquirilurjus  invirum,  impediret  istius 
professionem,  nisi  Deus  dispensasset  sol- 
vendo  pra^cedens  vinculum.  Tum  quia  fieri 
valet,  quod  status  minus  perfectus  cohasreat 
simul  cum  perfectiori ;  sicut  status  Keligio- 
si  cum  slatu  Episcopi,  et  statusmatrimonii 
consummali  cum  statu  religionis. 

Unde  etiam  patet  ad  quartam  ;  nam  at- 
tentis  naturis  rerum,  malrimonium  ratum 
impodiret  solemnem  professionem,  alque 
ideo  et  inhabilitatem,  qua3  professionem 
consequitur  inordine  adactus  matrimonii. 
Quod  si  consentiente  uxore,  vir  profitere- 
tur,  redderetlirquidem  iliicitus  matrimonii 
usus  iii  ordine  ad  copulam.proptercastitatis 
votum  ;  sed  tamen  persovoraret  matrimo- 
nii  vinculum,  sicut  modo  contingit  quando 
post  malrimonium  consummatum  vir,  con- 
sentiente  uxore,  religionem  profitetur.  Un- 
de  quod  aliter  in  matrimonit)  rato  nunc 


contingat,  non  est  ex  prascisa  ratione  natu- 
rx  professionis,  sed  ex  dispositione,  et  dis- 
pensatione  divina. 

Ad  ultimam  constabit  ex  dicendis  dubio 
sequenti,  et  pra^cipue  num.  85. 

DUBIUM  VI. 

Qii.o  jure  solemnis  professio  dirimat  sequens 
matrimonium. 

Supponit  prassens  difTicuItas,  professio- 
nem  solemnem  non  solum  impedire,  sed 
etiam  dirimere  sequens  matrimonium,  sive 
(et  in  idem  redit)  efficere  quod  sequens 
matrimonii  contractus  sit  et  illicitus,  et 
nullus.  Quae  suppositio  est  de  fide  ;  nam 
Concilium  Tridentinum  sess.  24,  can.  9, 
sic  diffmit  :  «  Si  quis  dixerit,  Clericos  in 
«  sacris  Ordinibus  constitutos,  vel  Regu- 
«  lares  castitatem  solemniter  professos 
«  posse  matrimonium  contrahere,  contrac- 
«  tumque  validum  esse,  non  obstante  lege 
«  ecclesiastica,  vel  voto,  anathema  sit.  » 
Quod  olim  jam  statuerant  Alexander  III, 
in  capite  Meminimus,  et  Innocentius  III,  in 
cap.  fin.  qui  Clerici,  vel  voventes,  et  Boni- 
facius  VIII,  in  cap.  unico,  de  voto  in6.  Et 
similia,  atque  antiquiora  decreta  reperiun- 
tur  apud  Gratianum  27,  qusest.  I.  Imo  vero 
religiosi,  qui  post  solemne  castitatis  votum 
contrahunt  matrimonium  ,  pra^terquam 
quod  graviter  peccant,  et  nihil  efficiunt, 
sunt  ipso  factoexcommunicati.ut  deccrnltur 
in  Clementina  unica  de  affinitate,et  consan- 
guinitate,  j)art.  1 ,  quam  explicat  Cajet.  in 
Summa,   verbo  Excommumcatio,  cap.  47. 

Sed  dubium  est  (prajcedenti  satis  alline), 
quo  jure  in  hoc  casu  dirimatur  matrimo- 
nium?  Consulto  autem  in  titulo  utimur 
illo  complexo,  professio  solemnis:  tum  ut 
considerationom  determinemus  ad  votum 
constituons  religiosum  statum,  prasscin- 
dondo  a  voto  solemni  sacris  Ordinibus  su- 
peraddito:  tum  ut  deiiotemus  aliquid  prao- 
ter  votum  castitatis,  traditionem  videlicet 
perfectam,  sine  qua  professio  solemnis  mi- 
nime  consistit,  quaGque  voce  voti  non  sie 
exprimitur,  sicut  vocabulo  profossionis. 
Ilis  suppositis 


Suppo- 
siiin 


Conc. 
Trid. 


Alex. 

III. 
Innoc. 

III. 
Bonif. 

VIII. 
Gratian. 
Cajet. 


Punctus 
diflicul- 
latis. 


;<74 


DK  STArr    KKLICIHSO. 


Fuiida- 
ineniuiii 


Coiifil. 
Tridciii 


§  I- 


IVrfl  Diri  Thomr  sfultnlia  dv/nulilur. 

7i».  Dicondum  esl  primo.  profossiomnn 
soIemiuMn  iion  solo  jiiro  Kcclosiaslico  diri- 
mere  soijueiis  malrimonium.  Ilanc  asser- 
.  tionom  docent  omnos  .Aulhores  mtm.  77 
roferendi.  illamque  non  obscure  insinuat 
roncilium  Tridontinum  canono  proxime 
rolato,  ul)i  alVirmat,  Clericosconslilulos  in 
sacris  Ordinibus.  ol  Kogularos  solomnitcr 
professos  invalide  contrahore  malrimo- 
nium,  obslanle  iego  Kcclosiastica,  vol  voto  ; 
nbi  lex  Ecclcsiaslica  rofertur  ad  Cloricos, 
et  votum  aJ  rogularos  :  hoc  autem  addita- 
mentum  suporlluum  forot,  si  Kcgularcs  sola 
lege  Ecclesiastica  redderentur  inliabiles  ad 
matrimoniiim.  sicut  ot  Clerici ;  tunc  quippe 
isti.  ot  illi  cadcm.  unaquo  lcgo  Ecclesias- 
tica  impcdirentur  :  scnsil  ergo  Concilium 
vim  professionis  solemnis  ad  dirimendum 
sequens  matrimonium  derivari  ex  altiori 
radice. 

Deinde  probatur  ratione,  quia  professio 
solemnis  ex  eodem  jure  habet  dissolvere 
praecedens  malrimonium  ratum,  et  diri- 
mere  sequens  matrimonium  :  sed  dissolvit 
praecedens  matrimonium  non  solo  jure 
Kccleoiastico  :  ergo  non  ex  hoc  praecise 
jare habel  dirimere  sequens matrimonium. 
Consequentia  patet,  et  minor  constat  ex 
dictis  H.  07.  Major  autem  est  certa  apud 
.•\dversarios,  qui  dicunt,  professionem  so- 
lenrtiem  sortiri  utrumque  illum  eftectum 
ratione  solemnitatis. 

Confirmatur,  et  declaratur;  nam  majus 
quid  est,  quod  professio  solemnis  dissolvat 
pncedens  matrimonium  ratum,  quam 
quod  dirimat  sequens  matrimonium  :  ergo 
si  primum  illud  habot  non  ex  sola  extrin- 
seca  loge  Ecclesia^  sic  disponentis.  sed 
aliunde,  ut  loco  citato  statuimus,  idem  di- 
cendum  est  de  secundo  eirectu.  Consequen- 
tia  patet,  et  antecedons  facile  ostenditur: 
tum  generali  inductione,  quippe  difTicilius 
est  rem  existentem,  atque  in  se  confirma- 
tam  destrucre.  quam  primam  ejus  produc- 
tionem  impedire.  Tum  exemplo  voti  so- 
leninis  castitatis  sacris  Ordinibus  adjuncti, 
quod  dissolvit  sequens  matrimonium;  et 
tamen  non  dissolvit  matrimonium  prius 
contractum.  Majus  ergo  est,  quod  pro- 
fessio  solemnis  dissolvat  matrimonium 
praecedens,  quam  quod  subsequons  diri- 
mat. 


Ad  h3?c.  si  profossio  solemnis  dirimit  so-  Fulcliur 
quens  malrimonium  ox  sola  Ecclosiastica''"'""^' 
logo,  o])orlel  dosignaro  primam  liujus  logis 
oxislentiam:  id  autom  fiori  non  valet, 
quippo  nnlo  oinnoni  I'oiilificiam  logem  a 
tom])(>riI)us  .\in)sloloruni  vis  li.oc  malrimo- 
niiiin  (liriinondi  coiivonit  profos^ioni  so- 
lemni.  (.^uod  salis  expresse  significalur  iu 
c(ip.  Si  quis  xdcrit,  27,  quxsf.  1,  ubi  conlra- 
hentos  post  votum  solcmne,  verlto  Ihimini 
separanlur.  Et  in  cap.  Ne  aliijua,  eadem 
causa,('l  (ju.TMf.  sic  coiiirahcns  \oc:iUir adul- 
ler  C/iristi).  Sod  quia  voritas  liujus  asserlio- 
nis  a  fortiori  consiabit  ox  his,  qu;i!  pro  se- 
quenti  dicemus.  idcirco  immorari  non 
oportet  in  ea  magis  confirmanda. 

77.  Dicenduin  est  secundo,  profossionem  ^c»n- 
solcmnom  dirimore  sequcns  matrimonium  r(,iiciu- 
jure  naturalidivino,  hoc  osl  fundatoin  ipsa    '"" 
natura    solomnis    professionis,    ab    eaquo 
exaclo.  Sic  (locot  .\ngelicus   Pr.cceptor   «(1)   'iiio. 
4,  dist.  38,  quxst.  I,  artic.  2,  quxstiunc.  3, 
darlic.  3,  quxsliunc.  3,  et  qiiodlib.S,  artic. 
18,  et  qaodlib.  10,  arl.    11    ad  \,  et   in  hac 
2,  2,  quxst.  88,  art.  7,  9  et  \\,  cui  subscri- 
bunt  Cai)reoIus  in  4,  distinct.  33,  ar<icu/o <^'ai""col- 

1,  conclus.  2  et  3,  et  artic.  3  aof  I.  Scoti  scot. 
contra  2,  Deza  ibidem,  art.  3,  notab.  4,  Tur-  ^jP^^»- 
recremata  in  cap.  Presbijferis,  distinct.  27,  crem.' 
et  in  cap.  Siciit  bonum,  27,  quxst.  I.  Caje-  ^^^^'" 
tanus  (contra  ea,  qua;  prius  scripserat  in 

hac  2,   2,   quxst.   88,   artic.  II),  m  opusc. 
quxst.  24.  disputans  an  Papa  possit  dispen- 
sare  cum  Sacerdole  Occidcntalis  Ecclesia), 
et  Sylvester  rerio  Votum  A,  quxst.  5,  Soto'')^'ofo''* 
in  4,  distinct.  38.  quxst.    2,   art.  2,    Petrus    Joan. 
Soto  lect.  5,  de  Matrim.  Joannes  a  S.  Thom.    tiio. 
in  hac  2,  2,  disputalione  29,  artic.  15  et  19,  ^"bat" 
Gonet  de  Matrim.  disput.  9,  artic.  2,  LabatLeJcsm. 
in  eodem  tract.  disput.  6,  dub.  8,  Ledesma 
in  addit.  ad  3  part.  quxst.  .53,  artic.  2,  Syl- 
vius  ibidem,  dub.  2,  Joannes  de  la  Cruz  Joan. 
quxst.  4   de  Matrim.  artic.  3,  dub.  5,  Can-   cruz. 
didus  disquisit.  28,  artic.  4,dub.  2,  N.  Cor- [j»';,'!^^; 
ne']ode  Mafrim.  disput.  7,  dub.  9,  Aragon  Aiagon. 

2,  2,  quxst.  88,  art.  7,  et  alii   Thomistae, 
quibus  sufTragantur  D.  Ronavent.  in  4,  ilist.  ^.^^^^ 
38,  arfic.  \,  quxsfione  2,   Durandus    e(7(/em Sanchez. 
dist.  quxst.  1,  num.  9,  Thomas  Sanchez,  ut 
num.  87   videbimus,  Henriquez  lib.  12,  de  ncnri^i. 
Matrim.  cap.  .5,  num.  3,  Valentia  2,  2,  disp.  Valent. 
6,  q.  6,  pnnct.  5,  §  Est  igitur,  et  §  Altero 
igitur  modo,  et  in  3  part.  traot.  de  Matrim. 
dispufatione  10,  quxst.  5,  punct.  93,  Torre- T.irrcbl. 
blanca/i6.2,  pract.  cap.  13,  sect.  2,  Lean-  '^'-''^''- 
der  de  Matrim.  disp.  12,  quxst.  2,  et  alii. 

Probatur 


DISP.  I,  DUB.   VI. 


375 


Eaiio  Probatur  ratione  D.Thom.  locis  proxime 
nientaiis  relatis ;  quia  homo  per  professionem  solem- 
D  iiio  "'^"^  ^^  ^'^°  perfecte  tradit  in  religione: 
ergo  professio  solemnis  ex  natura  saa  red- 
dit  hominem  inhabilem,  ut  se  uxori  tradat 
in  matrimonio.  Antecedens  constat  ex  dic- 
tisn«/n.  9  et  39,  cum  sequentibus.  Et  con- 
sequentia  facile  ostenditur;  quia  res  uni 
porfecle  tradita,  et  sub  ejus  dominio  exis- 
tens,  nequit  alteri  valide  donari,  et  in  ejus 
dominium  venire.  Quod  declaratur  exem- 
plo ;  nam  ideo  matrimonium  ratum  jure 
naturali  divino  dirimit  sequens  matrimo- 
nium,  quia  homo  per  primum  matrimo- 
nium  se  tradit  uxori,  atque  ideo  inhabilis 
redditur,  ut  alii  uxori  se  tradat  per  alterum 
matrimonium  :  atqui  homo  per  professio- 
iiem  solemnem  se  Deo  perfecte  tradit  in  re- 
ligione  :  ergo  ex  hoc  ipso  fit  inhabilis  jure 
divino  naturali,  ut  se  tradat  uxori  per  ma- 
trimonium,  et  consequenter  solemnis  pro- 
fessio  ex  natura  sua  dirimit  matrimonium 
posteam  contractum. 

Explicatur  ulterius  ex  dictis  dub.  prxcc- 
denti;  quia  si  non  intervenisset  privilegium 
Christi  Domini  faventis  professioni  so- 
lemni,  sed  hac,  et  matrimonium  ratum  in 
sua  praecise  natura  relinquerentur,  matri- 
monium  ratum  praecedens  dirimeret  jure 
naturali  sequentem  professionem,  quia  per 
matrimonium  ratum  pra^cedens  traderetur 
homo  uxori,  et  subinde  non  possetse  alteri 
tradere  contra  jus  uxori  quaesitum.  Constat 
autem,'quod  homo  per  professionem  so- 
lemnem  se  Deo  perfectein  religione  tradit, 
et  cum  ipso  contrahit  quasdam  spirituales 
nuptias.  Ergo  professio  solemnis  antecedens 
ex  natura  sua  reddit  hominem  inhabilem 
ad  posteacontrahendum  matrimonium,  il- 
ludquedirimit.Si  enim  matrimonium,  ra- 
tum  antecedens,  quia  traditio  hominis  est, 
dirimeret  ex  natura  sua  sequentem  profes- 
sionem  solemnem  sibi  relictam,  quare  so- 
lemnis  professio  prascedens,  cum  traditio 
hominis  sit,  non  dirimeret  ex  natura  sua 
subsequens  malrimonium? 
EfTu-  78.  Rospondebis,  quod  licet  professio  so- 
lemnis  sit  aliqua  horninis  traditio,  non  ta- 
men  omnimoda,  et  totalis  ;  unde  ex  natura 
sua  locum  relinquit,  ut  homo  utalur  facul- 
late  naturali  ad  contrahendum  valide  ma- 
trimonium.  Sicut  servus,  sive  emptitius, 
sive  voluntarius,  traditur  Domino,  manet- 
que  sub  ejus  potestate ;  et  tamen  potest  ma- 
trimonium  contrahere.  Et  similitor  (quod 


magis  accedit  ad  rem  praesentem)  in  suscep- 
tione  Ordinis  sacri  homo  traditur  Deo,  et 
ad  cultum  ejus  consecratur  per  solerane 
castitatis  votum ;  quo  non  obstante,  si  Ec- 
clesiastica  lex  non  adesset,  posset  contra- 
here  matrimonium. 

Sed  contra  hoc  est,  et  explicatur  amplius  '^oaUi- 
robur  rationis  D.  Thoma:;  quoniam  res 
uni  tradita,  et  sub  ejus  dominio  existens 
nequit  alteri  tradi,  nec  sub  eadem  ratione, 
nec  secundum  ratioffem  pra^cedenti  tradi- 
tioni,  atque  dominio  contrariam  ;  id  quippe 
repugnat  naturali  jari  consequenti  tradi- 
tionem,  et  dominium.  Unde  quia  servus, 
sive  emptitius,  sive  voluntarius,  traditur 
Domino,  et  est  sub  ipsius  potestate  quoad 
opera,itaut  Dominus  possit  eo  uti  quantum 
ad omnem  usum  prudentem,  et  sibi  utilem ; 
propterea  servus  nequitse  alteri  tradere  in 
ordine  ad  ha^c  eadem  opera,  nec  in  ordine 
ad  aliquod  aliud,  quod  legitimum  domini 
jus  impediat  in  ordine  ad  pra^dictum  usum ; 
idque  ratio  naturalis  dictat,  supposita  ser- 
vitutis  introductione.  Constat  autem,  quod 
homo  per  professionem  solemnem  traditur 
Deo,  non  utcumque,  sed  in  ordine  ad  ser- 
vandam  omnimode  castitatem,  cujus  per- 
petuum  votum  in  ipsa  professione  includi- 
tur  :  constat  etiam,  quod  traditio  in  matri- 
monio  facta  concedit  uxori  jus  in  corpus 
hominis  ad  usum  professioni  religiosascon- 
trarium.  Ergo  homo  solemniter  professus 
ex  natura  ipsiusprofessionisredditur  inha- 
bilis  ad  contrahendum  valide  matrimo- 
nium  ;  et  consequenter  prasdicta  professio 
jure  naturali  illud  dirimit.  Per  quod  facile 
diluuntur  exempla.incontrarium  adducta; 
nam  quod  servus  se  tradat  uxori  ad  usum, 
et  iinem  matrimonii,  non  est  contrarium 
prfficedenti  traditioni  in  ordine  ad  opera 
servilia,  unde  una  traditio  non  dirimitur 
per  aliam  :  quod  aliter,  ut  diximus,  contin- 
git  in  professione  solemni,  et  subsequenti 
matrimonio.  In  susceptione  etiam  Ordinis 
sacri  solum  fit  traditio  hominis  ad  cultum 
Dei,  qua?  ex  natura  rei  coha^ret  cum  alia 
traditione  ad  finem,  et  usum  matrimonii, 
ut  patet  in  Sacerdotibus  veteris  legis ;  et 
votum  castitatis  tali  ordinationisuperaddT- 
tur  ex  sola  extrinseca  Ecclesia;  constitu- 
tione.  At  essentia  professionis  solemnis  in- 
trinsece  importat  traditionem  hominis 
perfectam,  factam  Deo  determinate  in  or- 
dine  ad  custodiam  castitatis  firmatam  per- 
petuo  voto  in  eadem  professione  essentiali- 


376 


DK  ST\Tr  KKLICIOSO. 


tcr  iiicluso.  Vnde  non  relinquii  in  lioinino 
facullalom,  ut  Iradilionom  por  matrimo- 
nium  valide  exercoro  possit. 
evasu..  ~9.  Kespondobis  socundo  ox  doctrina 
^"■f  Suarii  lotn.  3,  ile  /iV/i(/.  lih.  ~,  atp.  8,  mtiu. 
'.\  jiis  contrahondi  niatrimonium  non  lam 
esse  individui,  quam  lotius  nalurac,  cum 
ordineturadconsorvationem  lotius  spcciei. 
Et  ideo  licel  Jiomo  queat  pro  sua  voluntale 
matrimonium  non  contrahere,  noc  illo  uti, 
idque  solemni  volo  firmare  ;  niliilominus 
non  valot  facultatoin  contrahondi  malri- 
monium  a  so  penitus  excludero  sine  au- 
tlioritato  publica''  poleslatis.  Hac  aulein 
est  penes  Ecclesiam,  praiserlim  supposita 
elevalione  matrimonii  ad  rationem  Sacra- 
menli.  Lnde  inhabililas  hominis  solem- 
niter  professi  ad  conlrahendum  niafri- 
monium  non  est  ex  natura  ipsius  pro- 
fessionis,  sive  exjureinea  fundato;  sed 
provenit  ex  dispositione,  sive  statuto  Ec- 
clesiae. 
Prarclu-  Caeterum  hacc  responsio  facile  corruit ; 
fatemur  equidem,  quod  si  Ecclesia  nollet 
acceplare  perfeclam  hominis  traditionem 
Deo  in  religione  factam,  pra?dicta  traditio, 
et  professio  minime  subsislerent,  noque  ef- 
fectum  dirimendi  sequens  malrimonium 
haberent.  Sed  dicimus,  quod  supposita 
pradicta  acceptatione  (ad  quam  ex  natura 
rei  non  requiritur  positiva,  et  explicita  ap- 
probatio  Ecclesia},  sed  sufficit  negativa, 
sive  non  reprobatio,  juxta  superius  dicta  n. 
24),  ipsa  professio  solemnis  ex  suis  intrin- 
secishabetdirimeresequensmatrimonium, 
licet  alia  advenlitia,  et  ulterior  Ecclesiaj 
dispositio  non  superaddatur.  Lnde  exclusa 
etiam  omni  lege  Ecclesiastica  (qua3  tamen 
essentiam  praedictaa  traditionis  perfecta^  in 
rerum  natura  relinqueret),  adhuc  professio 
solemnis  haberet  ex  nalura  sua  vim  ad  di- 
rimendum  matrimonium,  ob  rationem  su- 
perius  traditam.  Id  vero,  quod  in  hac  res- 
ponsione  dicitur  de  facultate  ablegandi  a  se 
potestatem  absolutam  ad  contrahendum 
matrimonium,  nullius  roboris  est.  Tum 
quia,  si  convinceret,  eodem  modo  probaret 
hominem  non  posse  privare  scipsum  facul- 
tate  ad  licite  conlrahendum  ;  quod  tamen 
est  omnino  falsum,  et  contra  fidem  :  nam 
haee  docet  eum,  qui  votum  castitatis  vel 
sijnplex  emisit,  peccare  si  matrimonium 
contrahat.  Tum  etiam,  quia  consideratio 
pracdicta}  responsioni  inserta  procedit  ex 
principiis  pure  naluralibus,  juxta  quaa  for- 
san  non  oporteret  consulere  omniraodam 


castitatem,  sed  niagis  vncare  speciei  conser- 
vationi,  et  augmcnto;  qiiod  ultronci  arri- 
piunl  ii;rrelit.i,  ut  volum  peri)etiuo  castilatis 
inipugncnt.  Scd  fidcs,  qu.i?  in  alliorcjin,  et 
supcrnaluralcm  finein  coUimat,  allius  quid 
doccl,  cxpcdirc  vidclicet  in  ordine  ad  pric- 
diclum  iincm.quod  quisvoto  caslilalis  per- 
pelu;c  se  caslrct  propter  regnum  ccelorum  ; 
idque  praeslat  iiomo  excludcndo  a  se  poles  • 
tatcm  conlraliendi  malrimonium.et  se  Deo 
tradcndo  pcrlccte  ad  scrvandamcaslilalem. 
Tum  dcniquc,  cl  ad  homincm  contra  Sua- 
rium,  quia  si  ul  ipse  vult,  polestas  liaoc  di- 
rimendi  malrimoiiium  per  sequentem  pro- 
fcssionem  convenit  EccIesiaG  ex  Dei  conces- 
sione  (nec  enim  pure  naturalis,  autcivilis, 
scd  supernaturalis  esl),  cur  non  ipse  Deus, 
elhomo  Chrislus.Iesus  .\uthor  religiosista- 
tus  non  concessit  hanc  vim  perfeclK  om- 
nino  traditioui  inrcligione,siveprofessioni 
solemni?  Frofecto  potuit,  et  fecit  utique 
consulendo  statum  religiosum,  et  collau- 
dando  eunuchos  spirituales  ;  hi  quippe,  si 
omnino  perfecte  tales  sint,  privant  se  non 
solum  actuali  matrimonii  usu,  et  non  so- 
lum  facultate  illud  licite  contrahendi,  sed 
etiam  potestate  absoluta,  ul  sic  habeant  ma- 
jorem  similitudinem  cum  eunuchis,  qui  vel 
tales  nati  sunt,  vel  tales  facti  sunt  ab  ho- 
minibus.  Undo  professio  solemnis  secun- 
dum  sua  intrinseca,  supposita  Christi  ap- 
probatione,  et  institutione,  habet  dirimero 
sequens  matrimonium  independenter  ab 
alia  Ecclcsiastica  lege  superaddita,  et  sibi 
de  novo  convenionti. 

80.  Confirmatur  ratio  superius  facta  ex  confir- 
hactenus  dictis  ;  quoniam  ita  comparatur  ™"°" 
solemnis  professio  ad  sequens  matrimo- 
nium,  sicut  comparatur  votum  simplex 
castitatis  ad  scquentia  sponsalia  :  sed  hffic 
jure  divino  naturali  dirimunlur  per  votum 
simplex  castitatis  antecedens  :  ergo  illud 
eliam  jure  divino  naturali  dirimitur  per 
solemnem  professionem  antecedentem.  Con- 
sequentia  patet  a  paritate.  Et  minor  est 
certa;  nam  cum  supposito  voto  simplici 
castitatis,  nequeat  homo  licite  conlrahere 
matrimonium,  ex  hoc  ipso  redditur  inha- 
bilis  ad  promittendum  matrimonium  futu- 
rum  ;  nemoquippe  potest  promittere,  etso 
obligare  ad  rem  sibi  illicitam  ;  sponsalia 
autem  sunt  promissio  futuri  matrimonii. 
PraBsertim  cum  facta  collatione  inter  duas 
promissiones,  prior,  et  facta  Deo  debeat 
prasvalere  contra  secundam  creaturaj  fac- 
tam.  Et  ita  docet  D.  Thom.  in  addil.  ad  2>'^'  ^*"'' 

part. 


DISP.  I.  DUB.  VI. 


377 


part.  quwsl.  53,  art.  \  ad  1 .  IMajor  autem 
ex  sola  terminorum  explicatione  facile 
constat ;  etenim  votum  simplex,  et  sponsa- 
lia  ex  una  parte  conveniunt  in  ratione  pro- 
missionis ;  et  ex  alia  parte  professio  solem- 
nis,  et  matrimonium  conveniunt  in  ratione 
traditionis  :  ergo  traditio  facta  per  profes- 
sionem  solemnem  ita  comparatur  ad  tradi- 
tionem  sequentera  per  matrimonium,  sicut 
promissio  facta  per  votum  simplex  castita- 
tis  comparatur  ad  promissionem  factam 
per  sponsalia. 
objec-  81.  Sed  objicies  :  nam  si  professio  so- 
lemnis,  quia  traditio  perfecta  est,  pugnat 
ex  natura  sua  cum  traditione  sequentis 
matrimonii,  illudque  propterea  dirimit, 
sequitur  quod  etiamsi  illa  traditio  fiat 
absquespeciali  castitatis  voto,  dirimat  ma- 
trimonium  :  consequens  est  falsum  :  ergo 
ratio  Divi  Thoma?,  quam  hactenus  expendi- 
mus,  non  convincit.  Minor,  seu  falsitas 
consequentis  facile  apparet,  quia  praedicta 
vis  dirimendi  matrimonium  non  convenit 
cuilibet  professioni,  sed  soli  professioni 
constituenti  statum  religiosum  :  atqui  tra- 
ditio  facta  sine  speciali  castitatis  voto,  non 
constitaeret  religiosum  statum,  cum  ad  is- 
tum  tria  vota  substantialia  necessaria  sint, 
ut  docent  communiter  Theologi,  et  supra 
statuimus  nwm.  6.  Ergo  tradilio  facta  abs- 
que  speciali  caslitalis  voto  non  diriraet  se- 
quens  matrimonium.  Sequela  autem  osten- 
ditur :  nam  si  traditio  perfecta  pugnat  cum 
sequenti  matrimonio,  et  illud  dirimit,  ideo 
erit,  quia  per  illam  horao  privat  se  sui  do- 
minio,  illudque  transfert  in  Deum,  aut 
religionem  :  constat  autem  ad  hujusmodi 
abdicationem,  et  dominii  translationem 
non  requiri  votum,  sed  suflicere  volunta- 
tem  se  tradendi ;  hicc  quippe  si  prodeat  in 
actum  externae  traditionis,  et  a  donatario 
acceptetur,  sullicicns  est  ad  transferendum 
dominium,ut  in  aliis  donationibus  liquet  : 
ergo  si  professio  solemnis,  quia  traditio 
perfectaest.dirimitsequens  matrimonium, 
sequitur  quod  licet  absque  speciali  castita- 
tis  voto  fiat,  habeateundem  efiectum. 
Diiuiiur.  Respondetur  nogando  sequolam,  et  sup- 
positum  illius,  nempequod  possit  dari  tra- 
ditio  perfectaab:que  speciali  castitatis  voto; 
fieri  enira  non  potest,  quod  quis  se  perrecto 
omnino  tradat  ad  cultum  Dei  sine  obliga- 
tione  perpetua  ad  tria  specialia  consilia, 
obedientii;,  castitatis,  et  paupertatis,  ut  su- 
pra  n.  5  et  G,  ex  communi  Patrum,  et 
Theologorum  sententia  statuimus.  Porro 
Salmant.  Curs.  theoloy.  lom.  XII. 


obligatio  ad  perpetuo  servandam  castilatem 
provenit  ex  voto  illius,  vel  explicito,  vel 
implicito  (qua)  diilerentia  parum.  aut  nihil 
refert),  unde  fieri  non  valet,  quod  horao  se 
Deo  perfecte  tradat,  quin  traditio  hxc  spe- 
ciale  castitatis  votum  includat.  Et  hinc  fa- 
cile  constat  ad  sequete  probationern,  quia 
traditio  dirimens  raatrimonium  debet  esse 
omnino  perfecta,  et  in  ordine  ad  servan- 
dam  perpetuo  castitatem  ;  atterius  quippe 
rationis  traditio,  et  in  ordine  ad  alium  fi- 
nem  non  pugnat  cum  matrimonio,  ut  patet 
in  servo,  qui  cum  traditus  sit,  et  constitutus 
sub  domini  potestate,  valide  tamen  matri- 
raonium  contrahit,  ut  diximus  nuiii.  78. 
Obligatio  autera  servandi  perpetuo  castita- 
"tera  necessario  claudit  explicitum,  vel  im- 
plicitum  illius  votum.  Unde  conditionalis 
illa,  Si  homo  se  perfecte  Deo  traderet,  et  ab 
illo  acceptaretur  absque  ooto  speciall  castita- 
tis,  etc,  complicatoria  est,  et  se  destruens. 
Adde,  traditionem  non  esse  perfectam, 
nec  transferre  dominiura,  nisi  acceptetur, 
ut  etiam  in  humanis  confingit.  Christus 
autem  Dominus  Author  status  religiosi  non 
acceptat,  nec  Ecclesi.e  dedit  potestatem  ac- 
ceptandi  traditionem  aliter  factam,  quam 
emissione  trium  votorum  substantialium. 
Unde  si  traditio  fieret  absque  hujusraodi 
votis,  non  haberet  vim  diriraendi  matri- 
monium,  quippe  quae  si-ne  illis  facta  nec 
perfecta  esset,  nec  efTicaciter  transferret 
dominium.  Et  ita  de  faclo  contingit.  An 
autem  possit  Deus  aliter  disponere  sta- 
tuendo,  quod  traditio  utcumque  facta,  et 
non  acceptata,  dirimeret  sequens  matri- 
monium,  difTicultas  est  diversa,  et  hic  non 
necessaria.  Ad  quam  affirmative  rcspon- 
dendum  est  :  sed  tunc  traditio  non  dirime- 
ret  raatrimonium  juredivino  naturali,  hoc 
est  fundato  in  natura  ipsius  traditionis,  id 
enim  ipsa  non  exigeret ;  sed  jure  divino 
positivo.  quo  Dcus  supra  traditiouis  oxigen- 
tiam  dispnnoret  per  eum  dirimi  subsequens 
matrimonium,  sicut  dub.prreced.  explicui- 
mus,  quod  solemnis  professio  matrimo- 
nium  ratum  dissolvit. 

§  n. 

Satisfit  ar(]amenlif>  opinionis  adversx. 

82.  Professionem    solomnem    diriraerc  v,ei,icn. 
subsequens  matrimonium,  non  jurc  natu-    ti;»,. 
rali,  aut  divino,  sed  sola  constitutione  ec-"'''"'*'"'- 
clesiastica,  docent    Altisiodorensis  lib.  3  ■'^"'*'<'''- 
25 


378 


1>K  STATl     KKl.liilOSO. 


s«'oi     Suinm.r,  tr:ict.  28,  cap.  2,  9».r,>7.  3,  Scolus 

G»br.  «M  i.  «'•■«'.  ^^8,  yii.T.vf.   »mVfl,  ul)i  Paludanus 

^^'"  ijuxslioiii'  l.  (ir/iV.  2,  Supplenientum  (iabr. 

(ir^    "J,    Tierson    Irad.    Jt"   Mnlriin.  l  part. 

"xior    A(phalH^t.  lih.  1,  llenricus  (/»o<//i7).  :>,  qursl. 

,]J|^',],    28f/38,   .\zor.   tom.    1,    /t7>.    1-2,    cap.   6, 

qu.rstioiw  I.  ("»»i  seqiwnt.  Basilius  1'ontius 

/i6.  7  JeMatrim,  cap.  22,  num.  4,  et  in  lib. 

variar.   qu^st.  3.   scholastica,  cap.  4  e/  ."i, 

Pesantius  i»  »(/(/1/.  «(/  3  /Kir/.  (/m.ts/.  .")3, 

sw?T'z  ^'^''P"'-  '-  I-Pssius  /iy>.  2,  cap.  40,  (/»/>i7.  19, 

Bonacin.Suarez  tom.  3  (/c  //r/i//.  /16.  ?,  cd/).  10,  Ro- 

^plfe/''' "acina  (/c  Matrimon.  gu.Tslioiw  3,  /)»»(^/.  4, 

Villalobos  Irartat.    14,   difficitlt.   7,   Poroz 

dispulal.  20,  scc/.  G,  et  alii  plures. 

^lfriu"'"      ^'"^  ^'^^  sententia  argiiitur  primo  :  quia 

nipiium. professio  soiemnis  dirimit  matrimonium, 

quatenus  solemnisest  :  sed  solemnitas  pro- 

fessionis  solo  jure  Ecclesiastico  inventa  est, 

ut  BonifaciusNTlI.et  C.regorius  XIII,sa}pius 

allegati   diirmierunt  :  ergo  vis   dirimendi 

sequens  matrimonium  convenit  profossioni 

?oIemni  ex  solo  jure  Ecclesiastico. 

coufir-      Confirmatur,  quia  solemnitas  voti  con- 
matio.     .....         ■    ,.   . 

sistit  m  VI  dirimendi  sequens  matnmo- 

nium  :  ergo  si  solemnitas  solo  jure  Eccle- 

siastico    inventa    ost ,   sequitur    quod  eo 

tantum  jure  professio  solemnis    dirimat 

matrimonium. 

.saiisiii       Respondetur  argumento  majorem  solum 

nicnio.  verificari,  si  ly  (juafnuis  solenn^is,  redupli- 

cet  essentiam  professionis  consistentom  in 

perfecta  traditione,  et  votis  omnino  perpe- 

tuis,  et  absolutis.  quacque  de  facto  solenniis 

denominatur  a  legitima  formula,  qua  fit, 

per  Ecclesiam  introducta;  hujusmodi  enim 

professionis  essentia  vi  sua  dirimit  sequens 

matrimonium.  Secus  vero,  si  ly  solemnis, 

reduplicet  formulam  ab  Ecclesia  de  facto 

pra3.scriptam,  sub  qua  professio  fieri  debet; 

ha^c  enim  formula  non  est  ratio  formalis 

dirimendi  matrimonium,  sed   conditio,  ut 

professio  legilime  fiat,  et  in  rerum  nalura 

constituatur.  Quo  supposito,  ipsa  professio 

persuam  essentiam,  siveintrinseca  prajdi- 

cata    habet    matrimonium    dirimere.    Et 

deinde  concessa  minori,  negamus  conse- 

quentiam  absolute. 

Diiuitiir      .\d  confirmationem  negamus  antecedens, 

mailo!  q°i'i  160  vis  professionis  solemnis  est  so- 

lemnitas.  nec  solemnitas  professionis   in 

hujusmodi  vi  consistit,  sed  solemnitas  est 

conditio  requisita  ad  e.xistentiam  talis  pro- 

fossionis;  importatenim  formulam  legiti- 

mam.secundum  quam  professio  fieri  debet; 

et  ea  supposita,  consequitur.  aut  quasi  con- 


sequitur  ad  talis  professionis  essontiam, 
quod  liabot  matrimonium  dirinuMe.  Kt  liu- 
jus  responsionis  terminos,  etdoclrinam  in 
ea  inclusam  sui)erius  jamexposuiinus  num. 
."2,  rum  i('(/(/.  et  «.  73,  quaj  loca  recolat 
l.ector,  no  in  eisdem  explicandis  actum 
agamus.  Videantur  etiam  Kedesma  »/)('  5i/-i;C(icsin. 

(iOllCt. 

pra,  in  reap.  ad  1  cl  3,et  (Jonet  in  resp.  ad  3, 
et  ad  ultimum,  qui  licet  huic  argumenlo 
aliter,  aul  aliis  vocibus  satisfaciant,  non- 
nullis  tamen  objectionibus,  qua^  adversus 
nostram  responsionem  fieri  possonl,  recle 
occurrunt,  et  declarant  quaj  fuorit  illorum 
Pontificum  sontentia. 

83.  Arguitur  secundo  :  quia  si  ob  ali-  i^ecun- 
quam  rationem  votum  solemne  religionis,   argu- 
seu  professio  dirimeret  ex  natura  sua  nia-""^"'"'"- 
trimonium,  maximequia  importat  hominis 
traditionem  factam  Deo  in  religione  :  scd 
h;cc  ratio  est  nulla  :  ergo  professio,  sive 
solemno  religionis  votum  non  dirimit  ex 
natura  sua   matrimonium,  sed  solo  jure 
Ecclesiastico.  jMajor  constat  ex  dictis  §  prx- 
ced.  Minor  aulem  ostenditur  :  tum  quia  vo- 
tum,  licet  solemne  sit,  solum  est  promis- 
sio  :  ergo  votumsolemne  non  habet  matri- 
monium  dirimero  ex  eo,  quod  traditio  sit, 
Tum  etiam,  quia  emittentes  simplicia  vota 
in  Societate  se  tradunt  Deo,  et  religioni,  ut 
declaravit  Gregorius  XIII  in  Exiravag.  As-  Grcg. 
cendente  Domino.    aliter   quippe    religiosi   ^^^"- 
vere  non  essent,  ut  idem  Gregor.  difiinit ; 
et  tamen  eorum  vota,  adjuncta  etiam  tra- 
ditione,  non  habent  ex  natura  sua  dirimere 
matrimonium,  nec  illud  antoGregorianam 
constitutionem  dirimebant  :   ergo  ex  eo, 
quod  professio  soleranis  traditionem  im- 
portet,  non  sequitur  quod  ex  nalura  sua 
possit  subsequens  matrimonium  dirimero. 

Confirmatur,  quia  omnia  vota  absoluta,  Confir- 
et  perpetua  castitatis  sunt  ejusdem  spectet, 
cum  respiciant  idem  objectum,  et  sub  eo- 
dem  motivo,  sive  sit  votum  simplex,  sive 
votum  solemne  sacrisOrdinibus  annexum  : 
sed  certum  est,  quod  alia  vota  non  diri- 
munt  ex  natura  rei  sequens  matrimonium  : 
orgo  idem  dicere  oportet  de  voto  solemni 
religionis. 

Respondetur  argumento  concedendo  se-  occurri- 
quelam  intellectam  detraditione  perfectis-  argu- 
simacum  votis  trium  consiliorum,  qualem  ">enio. 
solemnis  professio  importat  ;  et  negando 
in    eodem    sensu    minorem  :    hujusmodi 
quippe  traditio  ex  natura  sua  reddit  homi- 
nem  inhabilem,  ut  se  ulterius  uxori  tradat 
ad  usum  matrimonii.  Prima  autem  mino- 

ri.<; 


i 


DISP.  1,  DUB.  VI. 


379 


ris  probatio  non  urget,  sed  ex  sDquivoca- 
tione  procedit,  quia  modo  non  loquimur  de 
voto  solemni,  ut  pra^cise  votum  est,  nec  illi 
sic  praecisive  considerato  vim  dirimendi 
matrimonium  attribuimus  ;  sed  loquimur 
de  voto  solemni,  ut  est  votum  solemne  re- 
ligionis  :  quo  pacto  non  importat  solam 
promissionem,  sed  etiam  perfectissimam 
traditionem,  et  utrumque  vividius  signifi- 
catur  per  vocem,  solemnis  professio,  qua 
potius  ob  hanc  rationem,  quam  voce  votum 
!>ulemm,  m  his  dubiis  communiter  utimur. 
Recolantur  superius  dicta  a  num.  4. 

Ad  secundam  probationemnegamus  con- 
sequentiam,  quia  traditio,  quam  emittentes 
simplicia  vota  in  Societate  faciunt,  non  est 
perfectissima,  sed  limitata.et  conditionata, 
ut  diximus  loc.  cit.  et  n.  66.  Unde  ex  na- 
lura  rei  non  reddit  sic  voventes  inhabiles 
ad  contrahendum  matrimonium  ;  sed  quod 
ue  facto  illud  dirimat,  provenit  ex  novo 
jare  Ecclesiastico  per  Constitutionem  Gre- 
^orii  XIII  saepe  allegatam.  Yideantur  quaj 
diximus  num.  41. 
^Jfiyj!'  Ad  confirmationem,  omittendo  prasmis- 
confir-  sas,  negamus  consequentiam  ;  quia  etsi 
"'*""■  omnia  perpetua  castitatis  vota  sint  ejusdem 
speciei  in  ratione  voti  praecisive  considera- 
ta  (quod  difficultati  perraittimus)  ;  nihilo- 
rainus  possunt  difrerro,  et  de  facto  diffe- 
runt  penes  modos  diflerentis  perfectionis 
sibi  intrinsecos,  et  secundum  hos  diversos 
jnodos  possunt  ex  natura  rei  sortiri  diver- 
sos  eiTectus,  ut  declaravimus  a  num.  48. 
Nam  votum  simplex  solum  est  promissio, 
non  vero  traditio  ;  et  si  fuerit  votum  sim- 
plex  constiiuens  statum  religiosum,  ut  in 
Societate  accidit,  non  importat  omnimo- 
dam  traditionem,  sed  limitatam,  et  condi- 
tionatam  :  quocirca  sicut  secum  perraittit, 
ac  retinet  proprietatem,  seu  dominium  di- 
rectum  rerum  temporalium,  ita  ot  potesta- 
tem  absolutam,  et  proximam  contrahondi ; 
et  quod  do  facto  dirimat  matrimonium,  so- 
lum  est  ex  Ecclesia^  favore  sibi  supra  pro- 
priam  exigentiam  accidentaliter  suporad- 
dito,  ut  constat  ex  dictis  a  num.  40.  Yotum 
etiam  solemne  castitatis  sacris  Ordinibus 
annexum  nec  convenil  necessario  ordina- 
torum  stalui,  posset  quijjpe  eorum  proprius 
status  sine  tali  volo  consistore  ;  nec  imjjor- 
tat  omnimodam  eorum  traditioncm,  cum 
retineant  domiaium  :  ([uocirca,  quantum 
ost  do  se,  noii  dirimeret  malrimonium, 
nisi  Ecclesia  sic  ordinatos.  et  voventes  red- 
deret  inhabiles  ad  contrahendum,  Cajte- 


rum  in  solemni  religionis  voto,  sive  in 
professione  religiosi  status,  nonsolum  da- 
tur  votum,  seu  promissio  castitatis,  sed 
etiam  intervenit  hominis  traditio,  eaque 
perfectissima,  et  absolutissima,  atque  eo- 
dem  modo  a  Deo  per  Ecclesiam,  sive  visi- 
bilem  superiorem  acceptata  ;  et  utrumque 
(nemps  promissio  castitatis,  et  traditio  ho- 
minis  ita  absoluta},  et  perfect»),  convenit 
essentialiter  professorum  statui ;  quidquid 
enim  horum  auferatur,  jam  destruitur  con- 
ceptus  professionis,  et  solum  relinquitur 
emissio  quadam  inferior  votorum,  qualem 
in  Societate  faciunt  voventes  post  bien- 
nium,  et  non  sunt  absolute  professi,  licet 
religiosi  sint,  ut  constat  ex  dictis  num.  42. 
Hic  ergo  major,  et  intrinsecus  perfectionis 
modus  repertus  in  professione,  seu  solem- 
nibus  religionis  votis  sufficiens  est,  ut  talis 
professio  ex  propriis,  et  sibi  intrinsecis  ha- 
beat  vim  dirimendi  sequens  matrimonium, 
ut  §  jn-xcedenfi  ostendimus,  licet  pra^dieta 
professio  in  conceptu  specifico  voti  conve- 
niat  cum  aliis  votis.  Nam  eadom  species 
cum  diversis  modis  intrinsecis  potest  ha- 
bere  ex  natura  rei  diversos  effectus,  ut 
exemplis  explicuimus  num.  49.  Quibus  alia 
addimus  :  etenim  foemina,  et  vir  sunt  ejus- 
dem  speciei ;  et  tamen  vir  ob  majorem  in- 
tra  eandem  speciem  porfectionem  potest 
esse  principium  activum  generationis,  quod 
fcemina}  non  competit.  Lux  etiam  existens 
in  sole,  et  lux  in  aere  existens  specie  con- 
veniunt  :  et  nihilominus  certum  est,  quod 
habent  differentes  modos,  et  effectus.  Sic 
ergo  in  proposito  ad  confirmationem  dicen- 
dum  est. 

84.  Sed  replicabis  ;  nam  sicut  homo  po-  Re|.ifca 
test  per  actura  exteriorem  se  tradere  Deo 
cum  voto  castitatis,  ita  potest  se  tradere,  et 
in  ejus  speciale  dominium  venire  per  ac- 
tum  pure  interiorera.  Sed  traditio  hoc  pos- 
teriori  raodo  facta  non  dirimit  ex  natura 
sua  matrimonium  :  ergo  nec  dirimit,  licet 
fiat  priori  raodo,  et  consequenter  professio 
solemnis  in  tali  traditione  consistens  non 
habet  ex  propriis,'  et  intrinsecis  talom  ef- 
fectum,  sed  ex  sola  P]cclesiastica  institufio- 
ne.  Utraque  consequenlia  recte  infertur  ex 
praemissis  :  et  minor  est  certa,  quia  tradi- 
tio,  ct  proraissio  pure  interiores  remanenl 
in  ratione  voli  simplicis  ;  ubi  enim  fiunl 
absquo  formula,  sivesolemnitateextrinseca 
(quam  Ecclosia  invenit,  ut  docent  Bonifa- 
cius  VIII,  ct  Gregorius  XIII,  saipius  rolali), 
nequeuntdici  professio,  aut  votum  solerane. 


380 


DK  STAIT  KKLKilOSO. 


ulex  seliquct:  votuni  autcm  siniplox  ox 
nalura  sua  non  diiimit  scquons  niatrinio- 
nium.Major  autom  probatur;  nam  quod  ho- 
mo  sc  IVo  Iradat,  cl  consccrcl  hoc  aut  illo 
modo.pcndctcx  cjusarbilrio;  Dcus  voropo- 
teslcodcni  modo  acccplaro  praxlictam  tradi- 
lioncm.  sivo  (iat  pcractum  oxteriorcni,  sivo 
pcr  aclum  piuc  intornum  ;  ot  sivo  traditio 
fiat  immcdiato  ip^i  Doo,  sivc  fiat  mcdiantc 
Ecclesia.  vol  Koligionc.  ha?c  quippe  divcr- 
sitas  nihil  facit  ad  veram  traditioncm,  et 
specialcm  doniinii  translalioncm,  alquo  ad 
veram  ejus  aoci>ptationom  :  crgo  sicul  homo 
polest  se  Doo  tradoro  por  actus  extorioros, 
ita  etiam  potcst  pcr  actus  internos. 

Et  urgctur  ;  nam  si  homo  potost  imnie- 
diate  Deo  vovere  et  Deus  potest  immediate 
votum  acceptare  ;  quare  homo  non  poterit 
seimmediate  tradere,  et  ab  ipso  accoptari, 
inejusquo  spocialo  dominium  venire,  licot 
nuUa  extorior  solemnitas  nullaque  accepta- 
tio  Ecclesi;p  interveniat  ? 
it^ron-  Ad  hanc  leplicam  (qua^est  motivum  Sco- 
ti  ubi  supra  contra  fundamentum  D.  Tho- 
mae),  respondetur  negando  majorem,  quia 
traditio  ,  seu  donatio  non  transfert  effi- 
caciter  dominium  in  donatarium,nisi  ab  eo 
acceptetur  ;  est  enim  quidam  contractus, 
qui  proinJe  absquo  mutuo  donantis,  et  do- 
natarii  con.^piisu  non  perficitur:  Deus  autcm 
hujusmodi  donationes  non  acceptat,  nisi 
per  suos  ministros  visibiles  ;  et  ideo  ne- 
quit  fieri  Iraditio  hominis,  de  qua  agimus, 
quin  Ecclesia.  aut  aliquis  visibilis  superior 
illam  accoptet.  forro  Deum  ita  se  gerere, 
constat  :  tum  quia  Deus  non  suscipit  pecu- 
liarem  curam  gubernandi  aliquam  perso- 
nam  ;  quod  tamon  faceretsi  acceptaret  tra- 
ditionem  hominis  sibi  immediate  factam, 
sicut  eam  de  faclo  suscipit  superior  religio- 
nis.  Tum  quia  Deus  nec  indiget,  nec  utitur 
immediale  his  rebus  exterioribus  absque 
intervenlu  causarum  sccundarum  :  uiide 
donationem  liominis,  quaj  sibi  immediate 
fieret,  ut  otiosam,  aut  vanam  repudiaret. 
Tum  denique,  nam  si  quis  vellet  transfere 
immediate  in  Deum  vineam  suam,  triti- 
cum,  aul  alias  res  exteriores,  absque  in- 
terventu  ministrorum  EccIesiaB,  qui  bona 
Dei  adminitlrant,  nihil  ageret,  nec  talia 
sub  speciali  Dei  dominio  constitueret ;  alio- 
quin  prajdicta  bona  nullius  essent,  nec  in 
talium  ablatione  furtum  committeretur , 
quae  sunt  omnino  absurda :  eadem  autem 
proportionalis  ratio  est  de  donatione  sui 
ipsius  absque  ulla  visibili  Ecclesia^,  vel  su- 


porioris  accoplatione.  rndo  fiorinon  valel, 
quod  liomo  por  aclus  puro  intornos  se  Deo 
ellicacitcr  tradat,  ct  sui  in  cum  transferat 
spccialedominium.  Per  quod  satis  i)atel  ad 
majoris  probationem.  .\ugmentum  vero 
dillicultatis  noii  urgol  ob  manifostam  dis- 
paritalom  ;  nam  volum  solum  est  promis- 
sio  Doo  facta,  qua;  eoipso,  quod  illi  placeat, 
habot  proprium  en'ectum,  iiempe  obligaro 
promiltentem  ad  faciendum  quod  promi- 
sit,  quin  Deus  ex  tali  promissione  habeat 
novum,  aut  speciale  jus  iii  re,  licot  obligaro 
possit  promittonlom,  ut  votum  adimploat. 
Traditio  vero,  aul  donalio,  si  vere  talis,  et 
eflicax  est,  transfort  actu  dominium  rei  in 
donalarium,  constituendo  illam  sub  spe- 
ciali  ipsius  regimine  :  cumque  Deus  hanc 
specialem  rogendi  hominem  curam  non 
subeat,  sed  visibili  Ecclesia^  regimine  uta- 
tur,  iiequit  homo  se  Doo  tradere,  nec  ab 
illo  acceplari,  nisi  mcdiante  Ecclesia  aut 
alio  logitimo,  et  visibili  superiore.  Videan- 
tur  Sanchez  lib.  7,  de  Mairimon.  dispul.  2'\ 
7ium.  13,  et  Suarez  tom.  3,  de  Heligion.  lib. 
2,  cap.  4,  qui  hanc  communem  Theologo- 
rum  doctrinam,  et  responsionem  fusius 
confirmant. 

Addimus,  quod  licet  praodicta  objectio 
convinceret  non  repugnare  hujusmodi  tra- 
ditionem  per  aclus  pure  interiores  (qua 
suppositione  admissa,  consequenter  dicen- 
dum  essethominem  per  cos  fieri  perfectis- 
sime  religiosum,  et  inhabilem  ad  matri- 
monium  contrahendum)  :  nihilominus  de 
facto,  et  secundum  prajsentem  providen- 
tiam  rerum  naturis  magis  connaturalem, 
qua  Christus  Dominus  instiluit  statum  re- 
ligiosum,  aliter  omnino  contingit:  rieque 
enim  Deus  hominem  acceptat  ad  pra:;dic- 
tum  stalum,  nisi  obedienliam  alicui  supe- 
riori  promittat,  in  eoque,  aut  eo  mediante 
se  tradat  ipsi  Deo,  et  accepletur  ab  illo.  Id- 
que  planc  constat  ex  ipsa  praxi,  et  commu- 
ni  Kcclesia3  sensu,  quin  aliud  judicium, 
aliamve  rationem  opus  sit  invcsligare,  et 
adjicere. 

85.  Arguitur  tertio,  quia  vinculumsolem- 
nis  professionis,  et  vinculum  matrimonii 
non  habent  inter  se  repugnantiam,  sed 
sunt  compossibilia  :  ergo  solemnis  profes- 
sio  ex  natura  sua  non  repugnat  matrimo- 
nio,  nec  illud  dirimit,  sed  id  prajstat  ex  so- 
la  constitutione  ecclesiaslica.  Consequentia 
patet,  et  antecedens  probatur,  tum  ex  dic- 
tis  dub.  prspced.  ubi  statuimus,  quod  pro- 
fessio  solemnis  non  dissolvit  nalurali  jure 
matrimonium 


Sanchez. 
Suarez. 


Alia 

solutio. 


Tcrtium 

argu- 

inciUum. 


DISP.  I,  DUB.  VI. 


•381 


matrimonium  ratum  pra?cedens  ;  quod  ne- 

cessario  faceret,  si  haberet  repugnantiam, 

aut  incompossibilitatem  cum  illo.  Tum  ex 

communi,  et  certa  sententia  ;  nam  conju- 

ges  post  matrimonium  consummatum  pos- 

sunt  ex  communi  consensu  solemnem  pro- 

fessionem  emittere,  et  constitui   vere,   et 

proprie  in  statu  religionis,  retento  vinculo 

matrimonii  :  quod  salis  evincere  videtur, 

vincula  matrimonii,  et  professionis  nullam 

inter  se  repugnantiam  habere. 

niatio!"      Confirmatur,  quia  si  professio  solemnis 

naturali  jure  repugnaret  matrimonio,  il- 

ladque  dirimerel,  in  nuUo  eventu   liceret 

religiosis  malrimonium  contrahere  :  atqui 

potest  esse  non  solum  licitum,  sed  etiam 

debitum,  quod  matrimonium  contrahant, 

et  generationi  incumbant  :  ergo  professio 

solemnis  non   pugnat  naturali  jure  cum 

matrimonio.  Probatur  minor  ;  nam  si  spe- 

eies  humana  ad  eas  angustias  redigeretur, 

ut  in  mundo  solum  remanersnt  Monachi, 

et  Sanctimoniales,   deberent  matrimonia 

contrahere,  et  procurare  prolem  ;  indivi- 

dua  quippe  humanaa  naturas  tenerentur  ad 

eam  sic  conservandara,  ubi  aliter  ipsi  sub- 

veniri  non  posset. 

SatisGi      Respondetur  argumento  distinguendo,  et 
argu-  ,.        ,  ,  ■ 

inenio   explicando  antecedens  ;   et  si  sermo,   aut 

comparatio  fit  inter  matrimonium  antece- 

dens,  et  subsequentem  professionem,  ad- 

mittendum  est  ;  negari  vero  debet,  si  fiat 

comparatio  inter  professionem  anteceden- 

tem,   et  subsequens  matrimonium.    Nam 

sicut  impotentia,  qua^  matrimonium  pra;- 

cedit,  illud  dirimit  ;  impotentia  vero,  quas 

post  matrimonium  succedit,  illud  non  dis- 

solvit  :  ita  proportionabiliter  professio  so- 

lemnis  dirimit  subsequens  matrimonium, 

sed  non  dissolvit  ex  natura  sua  matrimo- 

nium  antecodens.  Et  ratio  disparitatis  est, 

nam  contrahens  matrimonium  tradit  cor- 

pus  uxori,  obligando  se  ad  reddendum  de- 

bitum,  et  ad  simul  cohabitandum  ;  qui  au- 

tem  supponitur  solemniter  professus,  sive 

Deo  perfecte  traditus  ad  caste  vivendum, 

uequit  illam  traditionem  facere,  nec  talom 

intentionem  habere  ;  alque  ideo  nequit  va- 

lidecontrahore,  ct  jus  Deo  acquisitum  au- 

ferre  :  et  consequenter  fiori  non  valet,  quod 

vinculum  pracedentis  professionis  cohaj- 

reat  cum  vinculo  subsequentis  matrimonii. 

Cajterum  ubi  matrimonium  supponitur  ra- 

tum,  aut  etiam  consummatum,  fieri  potest 

quod  unus  conjugum  ob  crimen  adulterii 

amittat  jus  exigendi  debitum  ,  vcl   quod 


ambo  ex  communi  sensu  cedant  juri  illud 
petendi,  et  simul  cohabitandi  ;  in  quo  even- 
tu  nihil  est,  quod  impediat,  ut  ex  pari 
etiam  consensu  vitam  religiosara  solemni- 
ter  profiteantur  ;  et  per  consequens  fi^eri 
valet,  quod  vinculura  matrimonii  antece- 
dentis  coinponatur  cum  vinculo  subsequen- 
tis  professionis.  Idemque  proportionabili- 
ter  accidit  in  exemplo  proxime  allato 
impotentiae  comparataBmatrimonio  antece- 
denti,  et  subsequenti,  ut  facile  consideran- 
ti  constabit.Probationesautem  antecedentis 
hanc  tantura  partera,  quam  concedimus, 
evincunt ;  nam  in  eis  fit  comparatio  pro- 
fessionisad  raatrimoniura  antecedens.quod 
contractum,  et  ratum  jara  supponitar.  Per 
quod  etiam  patet  ad  difTicultalera  quani  n. 
75  solvendara  hoc  loco  reliquimus. 

Ad  confirmationem  concedimus  seque- Dirnitur 
lam,  si  sermo  fiat  secundum  prajsentem,  ^ya^I\ 
et  connaturalem  rebus  providentiam  ,  et 
Deus  non  dispenset  in  vinculo  professionis, 
in  quo  sensu  negamus  minorem.  Ad  cujus 
probationem  desumptara  ex  eventu  adeo 
metaphysico,  potest  admitti,  quod  in  tali 
casutenerentui'  solemniter  professi  contra- 
here  matrimonium,  et  gignenda?  proli  in- 
cumbere  ;  sed  hoc  ideo  esset,  quia  Deus  per 
prius  dispensaret  in  votis  solemnibus  prae- 
cedentibus,  vel  ea  irritaret  ;  constaretque 
illis  religiosis  talis  dispensatio,  vel  irrita- 
tio  ex  eisdera  angustiis,  ad  quas  Deum  re- 
digere  naturamhumanam  cernerent.  Unde 
non  infertur  ,  quod  soleranis  professio 
pra3cedens,  et  perdurans  queat  cumsequen- 
ti  matrimonio  componi ;  sed  infertur,  quod 
possit,  Deo  sic  disponente,  cessare,  et  ma- 
triraonium  non  impedire. 

Vel  potest  secundo  ,  et  forsan  melius, 
responderi  negando,  quod  in  eo  eventu  de- 
berent ,  aut  possent  solemniter  professi 
contrahere,  et  dare  operam  gonerationi; 
nam sicut  qui  totam  suam  substantiam  dedit 
pauperibus,  non  tenetur,  nec  potest  in  ca- 
su  extrenas  necessitatis  eis  subvenire,  sup- 
ponitur  enim  nihil  habere,  per  quod  sub- 
veniat  :  ita  qui  se  Dco  perfecto  tradidit  per 
solemnem  professionem  ,  non  obligatur, 
nec  potestin  casu  extrema)  necessitatis  spe- 
ciei  humana}  illi  per  generationera  succur- 
rere  ;  quippe  qui  supponitur  non  osso  suus, 
sed  Dei  potius,  raundo  mortuus,  et  spiritua- 
lis  ennuchus.  Quam  responsionem  tuentur 
Durandus,  et  Paludanus  in  4,  distincl.  3G,  Durand. 
quxst.  2,  et  Ledesma  in  addit.  ad  3  /Jarf.  Lcdcsaju 
quxst.  41,  artic.  2,  dub.  nnic.  in  resp.  ad  9. 


382 


DK  STATU   UKLKilOSc». 


nribr.M  in  eamque  incUnat  Pollarminus  lib.  2  de 
Motiachis,  cap.  ;?0,  ubi  aliam  alTort  raiio- 
nem  his  vorbis  :  »  Kx  quo  inlolligiinus, 
■  non  csse  corlam  opinionom  corum,  qui 
«  dicunt,  si  soli  cssont  in  mundo  Monachi, 
a  ct  Sanctimonialos  ,  dcbero  cos  conjungi 
«  matrimonio  ad  spociem  conservaiuiam  ; 
«  possont  enim  ejusmodi  crodoro  muiidi 
«  fincm  adesse,  ac  proinde  noii  lonorentur 
«  votum  violare,  ut  spociem  propaga- 
«  rent.  »  Porquod  solvitur  motivum  prio- 
ri  responsioni  insertum.  Quamvis,  ut  ve- 
rum  dicamus,  ncc  istud  Bellarmini  moti- 
vum,  quo  jam  Durandus,  onieax  sit ;  quia 
adiiuc  in  illo  ovontu  noii  valerent  hoiniiies 
certo  judicaro,  quod  instarot  mundi  fmis  ; 
de  illo  quippe  die  nemo  scit,  neque  filius 
hominisad  rovelandum :  possentque  proin- 
de  dubitare,  an  praideslinatorum  numerus 
(quem  temporaexpeclant),  foret  completus, 
an  per  ipsos  complendus. 

QDarinm     86.  Arguitur  quarto,    quia  in    anliqais 

neuiu;:).  Kcclesio?  temporibus  votum  solemne  Keli- 
gionis  non  dirimebat  sequens  matrimo- 
nium  :  ergo  signum  ost,  quod  illud  non  di- 
rimit  jure  naturali  divino,  sed  solum  ec- 
clesiastico  post  antiquiora  illa  tempora 
introducto.  Consequentia  est  manifesta,  et 
antecedens  ostenditur ,  nam  priscis  illis 
temporibus  Monachi  contrahentes  matri- 
monium  excommunicabaiitur  quidem,  sed 

cte°ccli  ^^^  separabantur,  ut  constat  ex  Concil. 
Chalccdonensi,  act.  15,  can.  16,  ubi  dici- 
tur  :  a  Virginem,  quae  se  Deo  consecravit, 
«  similiter  et  Monachum  non  licet  nupiia- 
«  lia  jura  contrahere  ;  quod  si  hoc  invonti 
«  perpetrantes ,  excommunicantur.  »  Et 
paria  decernunt  Concil.  Ancyranum  can. 
10,  et  Neocaesareense  ca?2.  I.  Ergo  anliquis 
lemporibus  licet  matrimonia  solemniter 
professorum  fuissent  illicita,  tamen  non 
erant  nulla. 

wssoi-  Respondetur  negando  antecedens;  oppo- 
"*"'    situm  enim  satis  constat  ex  testimoniis  al- 

D.Ea^il.lgg^jjg  j,  -Q  quibus  addimus  D.  Basilium 
in  epist.  1,  ad  Amphilochium,  ubi  ait  : 
Canonicorum  (hoc  est,  Keligiosorum) /br- 
nicatio  pro  matrimonio  non  reputetur,  sed 
eorum  conjunctio   omnino  divellatur.  EiD. 

DChrys  Chrysostom.  epist.6,ad  Theodorum  lapsum, 
nbi  inquit  :  «  Honorabiles  nuptia?,  sed  te 
«  jam  servare  non  convenit  privilegia 
«  nuptiarum,  quamvis  frequenter  hoc  ip- 
«  sum  nuptias  voces.  Kgo  tamen  adulterio 

Contii.  «  iiiuci  pejus  existimo.  »  Et  Concil.  Turo- 
nense  II,    aiite  mille   annos   celebratum. 


cap.  16,  ubi  statuil  :  x  sj  ([ni  in  monaste- 
«  rio  conversi  suiit,  luillateuus  exiiido  ha- 
«  beant  licontiam  vagandi,  noc  (quod  ab- 
«  sit)  ullus  oorum  conjugem  ducerc;etsi 
«  uxorem  duxoril,  cxcommunicetur,  et 
«  uxorismale  sociatajconsortio,  etiam  ju- 
«  dicis  auxilio  separetur.  »  .\ntecedentis 
vero  probalio  nihil  evincit,  quia  continot 
argumentum  pure  negativum  ;  siquidom 
testimoniuni  ("oncilii  Chalcedonensis,  quod 
allegat,  docel  quidom  Kegulares  contrahen- 
tesexoommunicandos  fore  ;  sed  non  negat, 
quod  sint  eliam  separandi,  sicut  neque  af- 
firmat,  quod  eorum  matrimonia  sint  vali- 
da.  Undo  pra^dictum  silentium  nihil  con- 
tra  nostramsentontiam  probat,  quyo  aliunde 
habel  leslimonia  sibi  posilivefavenlia.  Alia 
autem  duo  Concilia,  qua^  referuntur,  non 
sunt  ad  rem  ;  quia  non  agunt  de  Religiosis, 
sed  do  Sacer:Iotibu?,  ul  ex  eorum  lectione 
constat ;  sicut  et  quod  alia  sit  ratio  profes- 
sionis  religiosa^,  et  alia  voti  solemnis  sa- 
crse  ordinalioni  adjuucti,  ut  vidimus  nume- 
ro  83. 

Arguitur  ultimo  ;  nam  si  professio  so-  ciuiimiui 
lemnis  jure  naturali  dirimeret  matrimo-„,g','|^";„ 
nium,  non  posset  Papa  dispensare  cum  so- 
lemniter  professo,  ut  matrimonium  con- 
traheret  :  consequens  est  falsum,  siquidem 
Papa  circa  hoc  non  semel  de  facto  dispen- 
savit  :  ergo,  etc. 

Respondetur  concedendo  sequelam,  si  soiiuio 
sermo  sit  de  dispensatione,  ut  solemniter 
professus  conservans  statum  solemniter 
professi  ducat  uxorem  ;  est  enim  talis  sta- 
tus  inconjungibilis  ex  natura  rei  cum  se- 
quenti  matrimonio  ,  ut  supra  vidimus  : 
quod  sufTicit,  ut  solemnis  profossio  naturali 
jure  illud  dirimat.  Sed  uberior  hujas  diffi- 
cultatis  discussio  petil  speciale  dubium,  et 
fiet  in  sequenti. 

§  in. 

Observafio  appendix  ad  tria  dubia  prxce- 
dentia. 

87.  ThomasSanchezscriptor  gravis  est,  tjnam 
et  in  rebus  moralibus  habens  non  contem-  ^^j^',^"" 
nendam  authoritatem  :  unde  oportet  scire,  lenuent. 
in  qua  fuerit  opinione  circa  pra^cedentia  sanchcz. 
dubia,  in  quibus  essentiam,  alque  eflectus 
professionis  solemnis  expendimus.  Suarez 
enim  locis  supra   relatis,  et  qui  eum  se- 
quuntur  ,    illum   pro  se    referunt  contra 
nos  ;  et    quidem    merito,   si   ad  qua^dam 

verba 


DISP.  I,  DUB.  VI. 


383 


verba  ejus  operibus  assuta  attendatur.  Sed 
quod  Sanchez  cum  Thomistis  in  hac  parte 
senserit,  et  quod  contraria  opinio  ejus  li- 
bris  inserta  fuerit  arte,  aut  malitia  vel  ty- 
pographi,  vel  alicujus  alterius  correctoris 
veritati  Thomistica?  prave  affecti,  ex  eis- 
dem  libris  evidenter,  ut  credimus,  ostendi 
potest.  Quod  hic  breviter  praestare  curabi- 
mus. 

Igitur  praedictus  Author  lib.  7  de  Matri- 
mon.  disp.  25,  inquit  :  «  Qua^  sit  differen- 
«  tia  essentialis  inter  votum  simplex,  et 
«  solemne  professionis,  et  in  quo  solemni- 
«  tas  illa  consistat  ?  »  Etsummarium  dis- 
putationis  sic  habet  : 

Refertur  duplex  sententia,  n.  1  et  2. 
In  quo  consistat  solemnitas  voti  jux- 
ta  secundam  sententiam,  n.  3. 

In  hoc  autem  numero  sic  habet  :  «  Se- 
«  cunda  sententia  ait,  votum  solemne,  et 
«  simplex  ejusdem  materiaB  minime  dif- 
«  ferre  per  se  et  essentialiter,  ex  ipsius 
«  voti  natura,  et  ratione,  nec  jure  divino, 
«  sed  solum  accidenlaliter,  et  extrinsece  ex 
«  sola  Ecclesia^  constitutione  decernentis 
«  per  votum  solemnedirimi  matrimonium 
«  subsequens,  non  autem  per  votum  sim- 
«  plex.  »  Et  ha3C  est  opinio  Suarii,  et  alio- 
rum  D.  Thoma3  contraria.  Prosequitur 
summarium  : 

An  in  voto  simplici  sit  traditio  juxta 

secundam  sententiam,  num.  4. 
An  sit  tanti  vinculi  votum  simplex, 

quanti  solemne,  juxta  eandem  sen- 

tentiam,  n.  5. 
An  difjeranl  specie,    retenta  eadem 

sententia,  num.  6. 
Proponitur  sententia  Authoris,  n.  7. 

Sanchcz      Videamus  ergo,  qua^  sit  sententia  in  pr.x- 

vota    dicto  num.  7,  relata.  Sic  habet  :  «  Tertia 

'"oiem-"  sententia  ait,  votum  solemne  religionis 

nia  dis-«  consistere  essentialiter  in  traditiono  ac- 

!x"natu-  «  tuali  dominii  sui  ipsius  in  manus  Dei,  et 

rarci.  «  manus  eorum,  qui  vicem  Dei  tenent ;  ac 

«  in  eo  distare  a  voto  simplici.  »  Pro  qua 

refert  D.  Thomam,  et  alios  plures.   Ha}c 

igiturestsententia  Authoris.  Tum  quia  sic 

constat  ex  summario.   Tum    quia    etiam 

constat  ex  perpetuo,  et  uniformi  stylo  pra3- 

dicti  Authoris  :  semper  enim  suam  senten- 

tiam  proponit  ultimo  loco.  Tum  quia  illam 

sententiam  latissime  confirmat,  quod  non    | 

prajstat  pro  secunda.    Unde  verba ,   qua) 


in  calce  prasdicti  numeri  conglutinantur, 
Quamvis  autem,  etc,  ejus  non  sunt,  sed  al- 
terius  volentis  ipsum  corrigere,  proutsua 
referre  putavit.  Prosequitur  summarium  : 

Castitas,paupertas,  et  ohedientia  sunt 
essentialiter  annexa  religioni,  n.  8. 

Desideratur  ad  statum  religiosi,  ut 
hxc  tria  voto  aliquo  firmenfur,  n.  9. 

Exigitur  quoque,  ut  in  rcligione  ap- 
probata,  etc,  num.  10. 

Duplex  est  Iraditio,  num.  1 1 . 

Essentia  professionis  consistit  in  tra- 
ditione,  et  acceptatione,  estque  pro- 
fessio  contractus  ultro,  citroque 
obligatorius,  num.  12. 

Acceptatio  voti  siinplicis  fit  immediate 
a  Deo,  secus  de  solemni,  n.  13. 

Explicatur,  ac  probatur,qualiter  tra- 
ditio  sit  de  voti  solemnis  essentia  ; 
et  circumstantise  adjectx  ab  Eccle- 
sia  sint  conditiones,  sine  quibus 
non,  num.  14. 

Qualiter  qui  in  Societate  Jesu  sim- 
p)licia  biennii  vota  emiserunt,  sint 
veri,  et  ex  natura  rei  religiosi,  et 
in  iUis  rcperiatur  traditio,  num. 
15. 

Essentia  voti  solemnis  est  de  jure  na- 
turali,  et  divino  :  ai  s:)lemnitas 
quoad  circumstantias  est  de  jure 
Ecclesiastico.  Et  explicatur  cap. 
unic.  de  Voto  m  6,  n.  16. 

In  votis  simplicibus,  demptis  Socie- 
tatis  Jesu,  non  est  traditio,  licet 
fiant  in  manu  alicujus,  num.  17. 

Non  tanti  vinculi  est  votum  simplex, 
quanti  solemne  religionis,  n.  18. 

Votum  simplex,  et  solemne  religionis 
differunt  specie,  num.  \9. 

Consideret  prudens  Lector  hoc  summa-   Magis 

.     ,1  .    .        1-  nianifcs- 

rmm,  in  quo  Author  repra^sentat  ordinem,  latsuam 

et  doctrinam  illius  disputationis  :   et  vel  ""''''^'"- 

caDcuserit,  vel  liquido  recognoscet  alienum 

prorsus  fuisse  a  sententia  illa,  quam  pitta- 

cium,  seu  additamentum  num.  7,  a  malo 

resartore    insortum    ipsi    atlribuit.    Quod 

evidentius  adhuc  constat  ex  ultima  sum- 

marii  parte,  quaj  sic  habet  : 

Solvuntur  argumenta ,  et  enodatur 
cap.  Rursus,  qui  clerici  vel  voveti- 
tes,  n.  24. 

Et  tamen  in  praedicto   numero  nec  sol- 
vuntur  argumenta,  nec  ulla  mentio,  aut 


384 


DK  STATl'   KKI.K^.IOSO. 


insinuatio  fit  capitis  Rursux.  Quoil  iii;iiii- 
fostat  doctrin;uii  Tlioni.T  Sancl.pz  in  oo  nu- 
mcro  abra?;un  o>?o.  i'l  adiilloriiuini  parlinn 
ei  -subrogari.  Sod  viliuni  boc  laloro  noii  po- 
tuit,  quippe  corrector  ilie  iniprovidus  fiiit 
parcendo  aliis.  e\  quibus  evidonlor  dopro- 
hendilur.quod  Sanche/.  in  hac  dispulaliono 
tenuit  comniuneni  Thomislarum  senton- 
tiani  asserontem  vota  simplicia.  et  vola  so- 
lomnia  dislingui  ex  natura  rei,  et  non  ex 
sola  constitutione  Kcdosiastica.  Nam  in 
eodem  opere,  lib.  8,  lUsput.  8,  inquiril  : 
«  An  Pontifex  valeat  in  impedimonlo  voti 
«  solemniscastilalis.  Ordinissacri,  vol  Re- 
«  ligionis  malrimonium  dirimonli  dispon- 
1  saro?  '.  Ktquoad  utramquo  partom  tenot 
opinionem  anirmativam.  Sed  pro  sontontia, 
qua?  negat  posso  Pontifioom  dispensare  in 
voto  solemni  religionis  (quam  mtm.  6,  ro- 
fert).  inter  varia  argumontum  quintum 
opponil  hoc  modo  :  «  Quia  juxta  voriorcm 
..  senlontiam  a  nol)is  probatam  libro  pra3- 
('  cedonli.  disput.  -2').  num.  11,  essentia 
«  hujus  voli  consistit  in  traditione  facta 
('  Deo.  )'  Kcce  qualiter  fatelur  se  probasse 
veriorem  sententiam  oo  loco,  quem  supra 
expendimus,  et  quom  turpiter  omondator 
vitiavit.  Kt  in  responsione  ad  illud  argu- 
mentum  prajdictam  senlentiam  non  negat, 
nec  retraclat,  =cd  respondot  fjratia  commu- 
nis  boni  posse  rcm  traditam  aiiferri.  Kt  tmin. 
7  occurrcns  his,  qua?  obstare  videntur,  ne 
Pontifex  valeal  in  impodimentovoti  solem- 
nis  disp'?nsare,  inquit  :  «  Nec  similiter  tra- 
«  ditio,  in  qua  vore  solemnitas  voti  consis- 
(.  tit,  huic  dispensationi  obstat,  etc.  »  Qua5 
plane  evincunt,  quod  Sanch.  in  disput.  25, 
supra  cit.  firmavorit,  ac  tonuerit  commu- 
nera  Thomislarum  doctrinam. 

88.  Sed  age,  regrcdiamur  ad  euiidem 
locum,  ubi  immediate  proponit  disputatio- 
nem  26,  et  inquirit  :  «  Quo  jure  votum 
('  solemne  in  professione  religionis  emis- 
«  sum  matrimonii  contraclum  postea  ini- 
«  tum  dirimat?  »  Kt  summarium  sic  ha- 
bet. 

Matrimonium  subsequens  est  irritum 
post  solemnem  professionem ,numl. 

Hefertur  sentenlia  asserens  id  esse  ex 
jnre  Ecclesiastico,  nutn.  2. 

liefertur  alia  sententia,  num.  .3. 

Proponitur  Authorissentenlia  ,num.-\. 

Firma-  Ibi  autcm  inquit  :  «  Tertia  sententia  ait, 
eaden-.  "  ^'^tum  solemne  professionis  religionis  ex 
veriias!  «  vi  sua,  ac  jure  naturili  divino  vim  ha- 


«  boro  nialrimoiiiiim  postoa  initum  irri- 
«  tandi,  socluso  quocumque  jure  Kcclosias- 
«  tico.  »  Quam  sontentiam  valide  confir- 
niat,  et  donique  addit  :  «  Concluditur 
«  igilur,  suapte  natura,  socluso  quocumque 
«  juro  Kcclesiastico,  profossionom  prajcc- 
«  dentoni  iiniicdirc  valorem  matrimonii 
«  subsoquontis.  Kt  idoo  hanc  partem  tuen- 
«  tur  D.  Thomas,  ctc.  »  Ilanc  igitur  scn- 
tenliam  foiiuit  ipsc  Sancli.  Tum  quia  ila 
dicilur  in  summario.  Tum  quia  juxta  com- 
muncmcjus  methodum  sompcr  tuetur  sen- 
lentiam,  quam  ultiino  loco  proponit.  Tum 
quia  si  cjus  sontentia  fiiissct  profossionem 
dirimoro  matrimoiiium  solo  jurc  Kccle- 
siaslico,  quod  defondit  opinio  num.  2  rc- 
lata,  dicorctur  in  summario  :  Propotutur 
Authoris  scnlcntia,  tiutn.  2.  Undc  liquido 
apparct,  quam  frivole  emendator  ille  in 
calce  disputationisconglutinaverit  :  Exhis 
scntcntiis  prima  omnino  tenenda  est,  etc.  Kt 
cumsummarium  promittat,  Solcuntur  ar- 
cjumctita.  num. .",  rcsponsiones  illa)  ablafa) 
sunt.  Sed  hanc  cmondatoris  malitiam  rc- 
vincunl  prajter  dicfa,  alia  quas  Sanchez  in 
eodem  opere  habct,  et  palam  dcmonstrant 
ipsius  sententiam  fuissc,  quod  professio 
solcmnis  non  exsola  Kcclosiaiconstitutione, 
sedjure  naturali  divino  dirimit  matrimo- 
nium  ;  nam  eodem  lib.  7,  disputatione  78, 
inquirit  :  An  sacer  ordo  dirimat  matrimo- 
nium  subsequens,  et  quo  jure  ?  Kt  num.  9, 
proponit  sententiam  asserentem,  quod  jure 
divino.  Proqua  arguit  in  hunc  modum  : 
«  Quia  cap.  unico  de  voto  in  6,  ajquiparan- 
«  tur  volum  solemne  ordinis  sacri,  et 
«  profossionis.  Hoc  autem  dirimit  jure  di- 
«  vino.ut  diximus  disputationo  2G,num.4. 
«  Kt  confirmatur,  quia  in  ordine  sacro  est 
«  traditio,  sicut  in  professione,  etc.  »  Ubi 
palam  concedit,  se  loco  citato,  quem  proxi- 
mo  expendobamus,  docuisse  professionem 
dirimerejurc  divino  matrimonium.  Idque 
magis  liquot  ex  responsiono,  quam  num. 
14,  proponit  liis  verbis  :  «  Ad  1 ,  dic,  squi- 
«  parari  quoad  matrimonii  dissolutionem, 
«  non  autcm  quoad  jus,  quo  id  competit.  » 
(Si  autem  professio  dirimeret  solo  jure 
Ecclesiastico,  a^quipararentnr  etiam  quoad 
jus).  «  Ad  confirmationem  constat  ex  dictis 
«  disputafione  pra^cedenti,  num.  17,  ubi 
«  diximus,  non  esse  »  (scilicet  in  ordine 
sacro)  ('  traditionem  quoad  castitatem  ser- 
«  vandam.  »  In  qua  traditionc  ponit  dif- 
ferentiam  intrinsecam  inter  votum  solem- 
nis  professionis,  ct  alia  vota.  Liquet  etiam 

ex 


DISP.  I,  DUB.  VI. 


385 


ex  responsione  ad  motiva  secunda^  senten- 
tiffi  asserentis,  Ordinem  dirimere  jure  di- 
vino  matrimonium,  non  quidem  ratione 
Ordinis,  sed  ratione  solemnitatis  voti  :  qua3 
in  hunc  modum  diluit  num.  14.   «  Ad  ar- 
«  gumentum,  et  confirmationem  secundaj 
«  sententia?  proposita?  num.lO,  dic  eviden- 
«  ter  concludere,  si  id  votum  esset  vere, 
«  et  per  se  solemne,  instar  voti  professio- 
«  nis.  At  esttantum  per  accidens  solemne, 
«  atque  ideo  neque  id  votum  habet  ex  se 
«  dirimere.  »  Si    autom    Sanchez  censet 
esse  evidens,  quod  Ordo  sacer  dirimeret 
matrimonium,  non  ex  solo  jure  Ecclesias- 
tico,  si  votum  ei  annexum  esset  per  se  so- 
lemne,  ad  instar  voti  professorum  ;  quo- 
modo  potuit  sentire,  quod  votum  solemnis 
professionis  non  dirimit  ex  natura  rei,  et 
quod  solum  differt  ab  aliis  votis  ex  Ecclesia? 
constitutione,  ut  corrector  ille  per  ipsius 
opera  spargere  ausus  est  ? 
Aiia        Verum  adhuc  occurrunt  non  minus  evi- 
menta    dentia  hnjus  falsificationis  signa.   Inquirit 
Sanchez  lib.  8,  disputatione  8,  an  Pontifex 
possit  dispensare  in  voto  solemni  Religio- 
nis?  Et  respondet  afTirmative.  Sed  snae  re- 
solutionis  occasione  excitat  aliam  diflicul- 
tatem  num.  10,  his  verbis  :  «  An  dispensa- 
«  tio  Pontificia  in  voto  solemni  professionis 
«  absque   causa    concessa    sit    valida,    ac 
«  proinde  matrimonium  illius  professi  sit 
«  firmum,ac  liceatilli  petere,et  reddere?  « 
Et  refert  statim  afTirmativam  aliquorum 
oi)inionem.  Sed  ipse  subdit:  «  Verum  doc- 
«  trina  hasc  mihi   displicet,  quatenus  ait 
«  matrimonium  illud  fore  legitimum  ra- 
«  tione   bona^  fidei  conlrahentium,   quod 
«  bona  fides  a   culpa  eximat,  non  tamen 
«  reddat  dispcnsationom  validam.  Et  cum 
«  dispensatio  hajcsit  in  jure  naturali  diri- 
«  mente  matrimonium  impedimento,  erit 
«  irrita  concessa  absque  causa,  acsubinde 
«  matrimonium  erit  irritum.  »  Sentiebat 
ergo  hic  .\uthor,  professionem   solemnem 
esse  impedimentum  naturali  jure  dirimens 
matrimonium  :  tum  quia  manifeste  asserit 
dispensationom  illius  esse  dispensalionem 
in  jure  naturali :  tum  quia  si  ita  non  esset, 
dispensatio  valida  foret,etfirma;  siquidem 
notum  est,  dispcnsationem  superioris  in 
jure  a  se  condito  tenere,  etiamsi  fiat  sine 
causa.  I'nde  ipse  Sanchez  (quod  ost  aliud 
evidens  sua  montis  signum)  stalim  addit : 
«  Potest  tamen  doctrina  ha?c  valde  proba- 
«  biliter   sustineri  innitendo   alii   funda- 
«  mento  (alii,  inquit,  nonsuo);  nimirum 


«  quia  valde  probabile  est,  impedimentum 
:(  hoc  jure  solo  humano  dirimere,  ut  ex 
«  multis  retulimus  libro  prajcedenti,  dis- 
«  putatione  26.  «  Non  dixit,  «  ut  cum 
«  multis  diximus,  aut  statuimus ;  sed,  ex 
«  multis  retulimus,  »  utmagis  significaret, 
hanc  secundam  responsionem  priori  con- 
trariam  non  esse  juxtaejussententiam,  aut 
principia,  sed  juxta  aliorum  opinionem 
valde  probabilem,  palam  oxprimens,  sen- 
tentiam  suam,  quam  statu  erat  lih.  7,  dis- 
putatione  26,  esse,  quod  profossio  solemnis 
non  solo  jure  Ecclesiastico,  sed  jure  etiam 
naturali  divino  dirimit  subsequens  matri- 
monium,  quidquid  emendator  ille  ipsi  vo- 
luerit  impingere. 

89.  PIa3c  sufTicere  videbantur,  ut  Lector 
evidenter  censeret,  Sanchez  tenuisse  prin- 
cipalia  asserta,  qu®  in  hac  materia  statui- 
mus,  nempe  votum  solemne  professionis 
distingui  ab  intrinseco,  et  non  solo  jure 
Ecclesiastico  a  voto,  tam  simplici,  quam 
solemni  sacra^  ordinationi  annexo;  et  vo- 
tum  solemne  professionis  dirimere  jure 
naturali  divino,  et  non  solo  jure  Ecclesins-  Confir- 
tico  subsequens  matrimonium.  Sed  polest 
id  amplius  confirmari  ostendendo  propriam 
hujus  Authoris  mentem,  et  correctoris  fal- 
sitatem.  Inquirit  lib.  7,  disputatione  27: 
«  An  ordini  sacro  sit  jure  divino  annexa 
«  continentia,  et  obligatio  ad  illam  sit  ex 
«  voto  annexo,  an  ex  sola  Ecclesiastica 
«  Iege:etinquo  essentialiter  voti  illius 
«  solemnitas  consistat  ?  »  Hanc  pra3  aliis 
disputationem  adulteravit  correctoris  ma- 
nus,  quia  in  ea  pra3  aliis  Author  expressius 
loquebatur  conformiter  ad  ea,  quac  dixerat 
disputatione  25  et  26,  immediate  prisceden- 
tibus,  ut  superius  vidimus.  Et  cum  omnia 
fere  in  ea  disputatione  invortantur,  rese- 
centur,  abradantur,  adhuc  infelix  depre- 
henditur  labor  in  docipiondo.Nam  sic  post 
alia  habet  summarium  Auctoris. 

«  An  votum  solemno  Ordinis  consistat 
«  in  vera  traditione,  et  sit  por  se,  et  ex  na- 
«  turasua  solemne?  Kefertur  opinio  num. 
«  16.  »  Et  in  hoc  num.  16,  proponitur  opi- 
nio  alTirmans,  quod  votum  solomnc  Ordinis 
convenit  in  specio  cum  voto  solemni  pro- 
fossionis,  et  quod  liajc  vota  solum  dilTerunt 
secundum  dispositionem  EccIesiai.Sed  pro- 
sequitursummarium. 

«  Proponitur  sontentia  Authoris,  num. 
«  17,  et  ibi  enodalur  cap.  unicum,  do  Voto 
«  in  6.  »  Et  sententia,  qu.T'  hoc  numero 
referlur,  estcommunis  Thomistarum  asse- 


3S6 


Dl-:  STATU  KELIOIOSO. 


rentium,  pra?dicta  vota  dislingui  ex  nalura 
rei.  et  non  sola  Kcclcsiastica  constitutione. 
Caput  vero  unicuni,  </«•  Wilo  in  0,  cujus  ox- 
plicatio,  aut  onodatio  proniitlitur,  est  illud 
maximum,  ut  Adversarii  pulant,  sua-  opi- 
nionis  fundamentum  ;  quippe  in  eo  dicitur, 
solemnitatcm  sola  Kcdesiastica  consfifu- 
tione  esse  inventam.  L  nde  Sanchez  opus 
non  haberot  ipsum  exponere,  aut  enodaro, 
si  fuisset  in  prima  opiniono.  Scd  videat 
Lector  correctoris  audaciam.  Susfulit  ab  eo 
numero  pra?dicfi  capitis  enodafionem,  et  in 
calce  opinionem,  quam  voluit,  inseruit  ab 
illis  verbis  :  Cxlcnun  rclcnta  uostra  scnlen- 
lia,  etc.  Iiifeliciter  tamen,  ut  diximus  in 
decipiendo  insudavit;  oppositum  enim  li- 
quido  apparot  turn  exdicfis,  fum  ex  sum- 
mario,  quod  sic  prosequilur. 

Solemne  ordinis  diffcrt  specie  a  so- 
letnni  pmfessionis,  non  aulem  a 
voto  simplivi,  nec  ex  natura  rci, 
num.  18. 

Initiatus  ordine  sacro  fornicans  est 
reus  sacrilegii,  ac  tenetur  cam  cir- 
vunstanliam  fateri,  num.  19. 

Et  post  alia,  qua;  ad  rem  non  faciunt: 

Professus  fornicans  non  satisfacit, 

sisevotum  emisisse  dicat,  n.  27. 
Nec  si  sit  simul  Sacerdos,  et  dicat  se 

esse  Sacerdolcm,  num.  28. 
Nec  si  dicat  se  feeisse  votum  solemne, 

sed  dehcl  se  professum  dicere,  n. 

29. 
Satisfacit  dicens  se  esse,  sacerdotio 

lacilo,  professum,  num.  30. 
Sacerdos  non  profcssus  fornicans  sa- 

tisfacil  dicens  se  esseOrdinis  sacri, 

n.  31. 
Imo  sat  est  dicere  se  contra  votum  de- 

li(/uisse,  num.  32. 
Nec  Episcopus,  aut  Prxlalus  relirjio- 

nis  fornicans  tenetur,  secluso  scan- 

dalo,  circunstantiam  dignitatis  fa- 

teri,  n.  33. 
Si  retigiosus  Socielalis  Jesu  nondum 

solemniter  professus  fornicetur,  sa- 

lis  falelur  dicendo  se  peccasse  con- 

Ira  volum  castitalis,  num.  34. 

Ex  his  satis  constat,  quantam  Sanchez 
recognoverit  disfinctionem  inter  votura  so- 
lemne  professionis,  et  alia  vota,  tam  so- 
lemnia  Ordinis,  quam  simplicia  statum 
religiosum  constituentia,    cujusmodi  sunt 


Basil. 


illa,  qua)  post  biennium  emiftuntur  in  sa- 
cra  Societafe.  Sed  adulterafor  omnia  per- 
vertif  inserendo,  et  scminando  indisputa- 
fionis  corpore  assortioiies  summario  pror- 
sus  confrarias.  Nec  liajc  videntur,  inio 
nequeunt  esse  solius  lypographia)  vitia, 
quoniam  in  orroribus  non  datiir  studiosa 
adeo  cons(Hiueiilia,  qualein  hic  cernimus. 
Nec  prodcst  recurrere  ad  Summam,  in  qua 
Sanchez  lib.  ."),  cap.  1  et  2,  tuefur  opiniones 
nobis  in  hac  parte  contrarias;  nam  praidic- 
tum  opus  prodiit  post  Aulhoris  mortem  ; 
et  qui  ejus  scripfa  hactenus  relafa,  ipso 
vivento  adeo  vitiavit,  facilius  potuit  ejus 
Summa;  ingerero  quidquid  sua  inleresse 
censuit. 

90.  Confirmatur  nostra  non  tam  suspicio,  ur^ens 
aut  conjectatio,  quam  evidenlia,  ex  his,  conOr- 
quffiscribit  BasiliusPontius /j6.  7,  dematri-  "'^''°- 
jnonio,  quem  orditur  his  verbis :  «  Cum 
'(  agendiim  sit  dc  impediraenlo  voli  solera-  'j° 
«  nis  dirimente,  placel  a  capite  rem  istam 
«  exordiri,  et  arduam,  involutam,  et  per- 
«  diiTicilem  materiam  de  voti  monastici 
«  soleranitale  exacle,  quantum  iii  me  fue- 
«  rit,  discutero,  in  unum  colligonsea,  qua; 
«  de  hoc  argumento  variis  in  locis  scripsi. 
«  Poenitet  enim  me  dum  lego  Sanciura  in 
«  ista  disputatione,  quod  Theologus,  et  e 
«  Societate  Jesu  tam  parum  feliciter  de  hoc 
«  argumento,  quod  tamen  maxime  ad  So- 
«  cielatis  insfitutum  illustrandum  attinet, 
«  disputaverit.  »  Profecto  non  potuit  Ba- 
silius  hanc  infelicitatera  deplorare  in  eo, 
quod  Sanchez  hanc  materiam  minus  lucu- 
lenter  tractaverit  ;  uberrime  quippe,  et 
perdocte  illam  versat,  sicut  quasvis  alias 
dinicultates.  Nec  potuit  in  eo  poenifere, 
quod  elegerit  opiniones  judicio  Basilii  fal- 
sas,  si  Sanchez  vere  docuit  quas  ei  corrector 
impingit  ;  nam  easdem  tenet  Basilius, 
nerape  votum  solemne  professionis  distin- 
gui  ab  aliis  solo  jure  ecclesiastico,  et  eodem 
tanturn  jure  dirimere  matrimoniura.  Et 
rursum  supposita  hac  opinionum  electione, 
quam  emendator  detulit  Sancio,  nihil  in 
eo  videret  Basilius,  quod  displiceret  ob 
minorem  aliquam  in  sacram  Societatem, 
cujus  Sanchez  erat,  reverentiam,  ut  Basi- 
lius  significare  videtur;  nara  praBdicta^  opi- 
niones  sunt  illi  Instituto  maxirae  afiines, 
sicut  opposita),  quas  tuemur,  censentur 
(licet  falso)  non  satis  cum  eo  cohajrere.  Vi- 
dit  ergo  Basilius,  qua^  nos  videmus,  et  qua; 
omnes  non  cffici  videre  possunt,  docuisse 
videlicetSanchez  distinctionem  ex  natura 

rei 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


387 


rei  inter  votum  solemne  professionis,  et 
alia  vota,  illudque  vi  sua  dirimere  subse- 
quens  matrimonium.  Quod  Basilio  minus 
gratum  fuit,  putavitque  fore  Societati.  Et 
propterea  dixit  praDdictum  Authorem  in 
hac  materia  parum  feliciter  laborasse.  Et 
forsan  Basilius  ante  illius  operis  impres- 
sionem  jam  viderat  proprlas  sententias 
Sancii  in  codicibus  manuscriptis,  quas  ipse 
scholasticis  aut  dictabat,  aut  concedebat : 
familiare  quippe  est  viris  doctis  haec  cupere, 
procurare,  et  transcribere  praBveniendo 
aliorum  studia,  et  typographia3  divulgatio- 
nem.  Hasc  sufiiciunt  (ut  judicaturum  spera- 
mus  I.ectorem),  ne  Sanchez  pro  contraria 
opinione  recenseatur,  sed  possimus  pro 
praecedentibus  nostris"  assertionibas  tam 
gravem  .\uthorem  referre. 

DUBIUM  VII. 

An  Summus  Pontifex  possit  clispensare  citm 
solemniter  professo,  ut  contrahat  mairi- 
monium. 

Si  verum  esset,  professionem  solemnem 
solo  jure  Ecclesiastico  subsequens  matri- 
monium  dirimere,  ut  docent  Authores  re- 
lati  num.  82,  facile  constaret  pars  affirma- 
tiva  in  pra^senti  difficultate ;  quippe  certum 
est,  quemlibet  superiorem  posse  dispensare 
injure  a  se  condito.  Quinimo  ex  eodem 
principio  inferretur,  dispensationem,  ut 
solemniter  professus  contraheret,  datam 
etiam  sinejusta  causa  tenere,  et  validam 
status  esse.  Sed  quia  cum  veriori  sententia  docui- 
t?oms'  mus  conlrarium,  scilicet  professionem  so- 
lemnem  jure  naturali  divino  dirimere 
matrimonium,  idcirco  obligamur  rem  hanc 
discutere,  ut  argumento  proposito  num..  86, 
plenius  satisfiat.  In  qua  dilTicuUate  aliqui 
Authores  nobiscum  in  dubio  pra^cedenti 
sentientes  quasi  appendicem  suae  resolu- 
tionis  existimant,  quod  Pontifex  nequeat 
praidictam  dispensationem  concedere  ;  du- 
cuntur  enim  contrario  principio,  nempe 
Papam  non  posse  dispensare  in  jure  a  se 
non  condito,  quale  est  jus  naturale  divjnum. 
Sed  principium  istud  sic  generalitcr  sump- 
tum  rem  non  evincif,  quia  certum  est,  Pon- 
tificem  posse  in  jure  divino  dispensare,  ut 
patet  cum  dispensat  in  votis  simplicibus, 
quaj  semel  facla  jure  divino  obligant;  sive 
dispensatio  ponlificia  sit  relaxatio  in  parte 
juris  divini,  sive  subtraclio  matoriae  sub 
volo  cadenlis.sivecossio  Dci  nominc  facta. 


quae  pracedentem  acceptationem  deponit, 
et  obligationem  remittit.  Unde  nonnuUi  ex 
Authoribus,qui  docent  sententiam  nostram 
num.  11  statutam,  simul  tuentur  posse 
Pontificem  cum  solemniter  professo  dis- 
pensare,  ut  contrahat  matrimonium,  sub- 
scribuntque  quantum  ad  hoc  .A.uthoribus 
relatis  num.  82.  Et  ideo  oportet  dubium  is- 
tud  specialiter  discutere,  et  decidere.  Quod 
procedit  data,  et  facta  suppositione  resolu- 
tionis  dubii  praacedentis,  ne  circa  raotiva 
jam  sa^pius  convulsa  iterum  implicemur, 
aut  detineamur. 


Eligitur  negativa  sententia,  et  authoritate 
D.  Thomx  firmatur. 

91.  Dicendum  est,  Summum  Pontificem^ 
non  posse  dispensare  cum  solemniter  pro- 
fesso,  ut  contrahat  matrimonium.Sic  docet 
Angelicus  Pra^ceptor  locis  statim  referen- 
dis.  cui  subscribunt  communiter  discipuli. 
Ca.i;)Teo\as  in  4,  distijict.  33,  quxst.  unica, 
immediate  ante  solut.  ad  I,  Aureoli,  Deza 
ibidcm,  quxst.  unica,  art.  3,  notab.  3  et  5, 
Sotus  distinct.  38,  quxst.  2,  artic.  2,  concl. 
2et  lib.  1,  de  Justit.  quxst.  4,  art...  Turre- 
crem.  cap.  I,  n.  27,  q.  1,  Sylvester  verbo 
Votum  4,  qusest.  5,  Bergomensis  <iu6.  1208, 
Bartholom.  de  Ledesma  de  Matrim.  dub. 33, 
in  fine,  Petrus  de  Ledesma  in  2,  part. 
Sumnice,  tract.  10,  de  Voto,  cap.  8,  pagina 
no6j,f '348,LudovicusLopez  1  part.  Instruct. 
cap.  49  et  2  part.  ubi  de  matrim.  cap.  48, 
JoannesNicolai  in  additionibus  ad  Summam 
Baijnerii,  tom.  1,  verbo  Continentia,  cap.  6, 
et  tom.  3,  verbo  Votum,  cap.  8,  et  in  scholiis 
ad  2,  2,  qmest.  88,  art.  II,  Sylvius  in  addit. 
ad  3  part.  art.  2,  dub.  2,  in  fine,  Martinez 
de  Prado  tom.  2,  cap.  41,  de  Voto,  quxst. 
14,  §  2,  num.  10,  Joannes  a  S.  Thoma  2, 
2,  disp.  29,  art.  19,  Gonet  de  Matrim.  disp. 
9,  art.  2,  §  4,  Labat  eodem  tract.  dub.  8,  § 
1,  Aragon  2,  2,  qusnst.  88,  art.  11,  et  alii 
plures.  Idem  etiam  tuentur  B.  Albort.  in 

4,  dist.  38,  artic.  \G  ct  18,  Estius  ibidem,  § 
G,  Abulensis  cap.  30,  Numer.  quxst.  109, 
Altisiodorensis  lib.  3  Summx,  tract.  28, 
cap.  1,  qu,vst.  2,  Almainus  de  potestaie 
Papx,  cap.  15,  Viguerius  lib.  Jnstitut.  cap. 

5,  §  5,  versic.  14,  Turrianus  lib.  de  votis 
monast.  fol.  37,  Glossa  in  cap.  Cum  ad  mo- 
nasterium,  verb.  Abdicatio,  de  siatu  monach. 
et  in  cap.  Sunt  quidam,  verb.   Apostoli,  25, 


D.  Tho. 
Capreol. 

Beza. 

Sotus. 

Turre- 

crem. 


Ber§om. 

Barthol. 

Ledesm. 

Pctrus 

Ledesin. 


Ludovic. 
Lopez. 
Eayner. 


Svlvius. 
ilarlin. 

de 
Prado. 
Joan. 4 
S.  Tb>). 

Gonet. 

Labat. 
Aragon. 

B.  Alb. 
Abulens. 
Altisiod. 


vigueri. 
Turrian. 
Glossa. 


388 


DK  STAir  UKLir.IOSO. 


Jj^'?"-  quTst.  1 ,  Tabiena  rer/).  Dis}H'nsalio,  quxsf. 
T.Armilla  rerh.  nis]x'iis(iri\  numcro  \-2,  ol 
alii  pliiros. 
Probaiur  probalur  priinoaiilhorilalt'  1).  Tliom.  in 
l>.  Tho.Aflc  2,'J,  <fu.rst.  Si^,  articulo  1 1,  ubi  hirc  ha- 
bot  :  "  Noii  poto^t  facoro  aliqnis  Kcolosio) 
«  rra-^hilus.  ut  id  qifod  ost  sanctificatum, 
«  sanctifioationom  amiltat,  oliam  in  robus 
«  inanimatis  ;  puta  quod  calix  consocralus 
«  desinat  osso  consccratus,  si  manoat  into- 
«  gcr.  Inde  niinus  potost  hoc  facore  aliquis 
«  Praplatus  ,  ut  homo  Deo  consocratus  , 
«  quandiu  vivit.  consecratus  esso  dosistat. 
«  Solomnitas  aulom  voti  consistit  In  qua- 
«  dam  consocrationo.  sou  benodictionc  vo- 
«  ventis,  ut  dictum  ost.  Kt  idoo  non  poto.st 
«  fieri  per  aliquem  Pr;t?latum  Kcclosiac, 
«  quod  ille,  qui  votum  solemne  cmisit,  de- 
•<  sistat  ab  co,  ad  quod  est  consecratus  ; 
«  puta  quod  ille,  qui  ost  Sacerdos,  non  sit 
tf  Sacerdos.licct  possit  Pra?latusob  aliquam 
«  causam  oxoquutionem  ordinis  inhibere. 
n  Kt  simili  rationc  Papn  non  polest  facere, 
'<  quod  ille  qui  est  professus  religionem, 
"  non  sit  religiosus  ;  licet  quidam  Jurista^ 
<t  ignorantor  contrarium  dicant.  Kst  ergo 
«  considorandum  ,  utrum  continentia  sit 
«  essentialiter  annexa  ei,  ad  quod  votum 
«  solemnizatur;  quia  si  non  est  eiessentia- 
«  liter  annexa,  polcst  manore  solemnitas 
<<  consecrationis  sine  debito  contincntia}  ; 
«  quod  non  potcst  contingere.  si  sit  essen- 
"  tialiter  annexa  ei,  ad  quod  votum  solcm- 
«  nizatur.  Non  est  autem  essentialitor 
'(  annexum  debitum  contincntiaB  Ordini 
«  .sacro,  sed  ex  statuto  Kcclcsiaj.fnde  vide- 
«  tur,  quod  per  Kcclesiam  possit  di.sponsari 
"  in  voto  conlinentia}  solemnizalo  per  sus- 
«  ceptionem  sacri  Ordinis.  Kst  aulem  debi- 
«  tum  continentia>essenlialcstalui  religio- 
''  nis,  pcrquem  homo  abrenuntiat  sa^culo, 
«  totaliter  Dci  servitio  mancipatus.  Quod 
'<  non  potestsimul  stare  cum  matrimonio, 
n  in  quo  incumbit  nccessitas  procurandaj 
«  uxoris,  et  prolis.  et  familia?,  et  rerum 
n  qua3  ad  hoc  requiruntur.  Unde  Aposto- 
"  lus  dicit  1,  ad  Corinth.  7,  quod  qui  est 
"  cum  uxore,  solicitus  est  qua^suntmundi, 
«  quomodo  placeat  uxori,  et  divisus  cst. 
«  Unde  nomen  monachi  ab  unitatc  sumitu  r 
«  per  oppositum  ad  divisionem  prasdic- 
«  tam.  Kt  ideo  in  voto  solcmnizato  per 
(t  professionem  religionis  non  potest  per 
0  Ecclesiam  dispensari.  »  Hacc  Divus  Tho- 
mas.  In  quibus  adeo  aperte  tradit  assertio- 
nem  nostram,  ut  vel  illi  qui  in  sui  patro- 


cinium  alia  Sancli  Doctoris  tostimonia 
torquoro  solont  ,  aut  eludoro  ,  liic  palam 
fateantur  so  agere  contra  illiiin. 

02.  Sod  ('ajctanus,  no  D.  Tluimam  dose-  nitcr- 
roro,  aut  impugnare  vidoatur,  respondet}^'!,je,j,"_ 
resolutionom  in  vorbis  proxime  rolatis 
contontam  non  osso  .Vulhoris  sonlontiam, 
sod  o|)inionL'm,  quatcnus  a  Docrotali,  Cum 
od  munastcrium,  de  statu  monachorum 
(quam  illo  sic  intolloxit)  dopendet.  Vnde, 
inquit  Cajetanus,  statim  posl  Decretalem 
sufnlit  :  Idcu  alitcr  ridctnr  dicendum.  Quaj 
vorba  sunt  loquenlis  tantum  opinative. 

ILtc  voro  inlcrprctatio  dum  S.  Doctorem  i{,;fei- 
ab  electiono  pr;r>ilict.e  opinionis  excusare  ''""■ 
vidotur,  majoris  dolicli  ,  ut  sic  dicamus  , 
accusat  imponendo  ipsi,  quod  non  recto 
inleilcxerit  Decretalem,  quam  pro  sua  re- 
solutionc  allcgat.  Sed  Cajctanus  nec  est,  nec 
intellcxitsupra  magistrum  :legitimus  enim 
Decrctalis  scnsusest  ilIomct,quem  S.  Doc- 
tor  cxpendit  ,  ut  ex  dicendis  constabit. 
Aliunde  voro  motivum,  cui  Cajelani  suspi- 
cio  horet,  ut  dicat  D.  Thom.  loqui  non  ex 
propria  sentenlia,  sed  opinalive,  minime 
subsistit  :  tum  quia  D.  Thom.  sub  illis  ver- 
bis,  vidctur  dicendum,  solet  suas  sententias 
proponerc.  Tum  quia  absque  ullo  addita- 
mento  difricultatem  resolvit  in  fine  corpo- 
ris,  dicens  :  <(  Kt  ideo  in  voto  solem- 
«  nizato  per  professioncm  rcligionis  non 
«  pofcst  per  Kcclcsiam  dispensari.  »  Tum 
denique,  nam  ex  opposito  fieret,  S.  Doc- 
torem  difTicultatem  adeo  gravem  a  se 
propositam  non  resolvisse  ;  sed  opiniones 
tantum  rccitasse  :  quod  alionum  prosus  est 
ab  illo  magistrali  ,  et  resoliitorio  modo, 
quem  in  omnibus  scriptis  observat. 

9:5.  y\rauxo  autom,  et  quidam  alii,  cum  Aiia 
videant  S.  Doctorem  in  loco  proxime  rela-  '^^'^^'^- 
to  tam  apertc  tenere  nostram  sententiam, 
uteumeludere  quoant,  non  curant  illum 
exponere,  sed  fatentur  sc  recedere  ab  illo 
in  praidicto  loco,  seqiii  autem  ipsius  sentcn- 
tiam  i;i4,  distinrt.  '.Ih,  q.  1,  arlic.  4,  quxs- 
tinnc.  1  ad  3,  ubi  rclatis  motivis  asseren- 
tium  nuUum  posse  in  voto  solemni  dispen- 
sare,  eisque  impugnatis,  subdit :  «  Et  ideo 
«  alii  dicunt  probabilius,  quod  si  commu- 
((  nis  utilitas  totius  ICccIesia?  ,  aut  unius 
((  rcgni,  vel  provincia;  exposcerent,  posset 
«  convenicnter  ct  in  voto  continentia},  et 
«  in  voto  religionis  dispensari,  quantum- 
«  cunque  osset  solemnizatum.  Non  enim 
«  per  votum  potcst  se  homo  deobligare  ab 
«  eo,  in  quo  tenetur  alteri,  ut  dictum  est. 

Unde 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


389 


«  Unde  talis  posset  imminere  necessitas, 
«  quod  posset  alicui  juste  prohiberi,  ne 
«  continentiam,  aut  religionem  voveret. 
«  Et  eadem  necesitate  manente  ,  polest 
«  etiam  in  voto  dispensari  jam  a:'o.» 
Confu-  Verum  ha^c  responsio  majus  robur  addit 
D.  Tho.nostra^assertioni  ;  quiasi  D.Thom.  ut  res- 
pondens  supponit,  docuit  iti  4,  votum  so- 
lemne  religionis  dispensari  posse  ,  non 
desereret  pra^dictam  opinionem,  nisi  ali- 
quo  urgenti  motivo  ejus  intellectum  con- 
vincente  opprimeretur  :  at  illam  deseruit, 
et  nostram  docuit  in  posteriori  scripto , 
nempe  loco  supra  allegato  ex  2,  2.  Sensit 
ergo  S.  Doctor  longeprobabilius  esse,  quod 
nemo  potest  in  solemni  religionis  voto  dis- 
pensare.  Qui  discursus  probat  non  solum  D. 
Thomam  pro  nobis  esse ,  sed  urgentiora 
eliam  esse  nostraB  assertionis  motiva. 

Diximus,  ut  responsio  supponit,  quia  re- 
vera  D.  Thom.  illam  sententiam  eo  loco 
nondocuit.  Refert  quidem  S.  Doctor  opi- 
nionem  negantium,  posse  in  tali  voto  dis- 
pensari,  et  fundamenta  quibus  aliqui  utun- 
tur,  illaque  respuit  ,  non  quia  inferant 
falsum,  sed  quia  media  inefficacia  sunt  ad 
conclusionem.  Unde  subdit,  quod  a/u'  di- 
cuntprobabilius,  non  quidem  absolute;  sed 
attentis  illis  praecise  rationibus,  quas  Au- 
thores  utriusque  opinionis  expendunt.  Et 
idcirco  non  dixit,  ut  solet,  liespondeo  di- 
cendum,  vel  Ad  3,  dicendum  ;  sed  duntaxat, 
Alia  dicunt  probabilius,  comparatione  facta 
ad  rationes  allatas  pro  priori  dicendi  mo- 
do.  Quod  vero  S.  Doctor  oppositum  abso- 
lute  in  eodem  4  libro  tenuerit,  liquet  ex 
eadem  dislinct.  et  quxst.  articulo  2,  quxs- 
tiunc.  2,  ubi  ait :  «  Virtus  voti  est  obligatio, 
«  quffl  quidem  virtus  est  complete  in  voto 
«  solemni,  cujus  obligatio  nullo  casu  po- 
«  test  irritari,  elc.  »  Non  enim  estcredibi- 
le,  quod  in  duobus  illis  articulis  tam  im- 
mediatis  docuerit  sententias  contrarias. 
trKoni  Unde  Bergomensis  utrumque  locum  con- 
ferens  (/(«6.  1208,  recte  observavit,  quod  in 
4,  Seident.  «loquitur  secundum  opinionem 
«  aliorum  ;  ideo  dicit,  quod  alii  dicunt 
«  probabilius  :  uiide  ibi  respondet  argu- 
«  mentis  ad  ulram([ue  parlem.  In  2,  2,  vc- 
«  ro  loquitur  secundum  propriam  senten- 
«  tiam. 

Addimus  D.  Thomam  in  eo  loco  difficul- 
latem  hanc  obiler  occasione  argumonti  at- 
tiglsse,  et  tantum  fironuntiasse  sontentiam 
circa  probabiiitalem,  quam  motiva  ibi  tan- 
tum  expensa  fundabanl  ;  sed  nec  suam 


mentem  aperuisse,  nec  omnia  motiva  ex- 
plicasse.  Et  eodem  modo  se  gessit  in  4,  ad 
Annibaldum,  dist.  38,  quxst.  unica,artic.  2, 
in  respons.  ad  2,  proponit  enim  aliqua  ar- 
gumenta  pro  una,  et  altera  parte,  sed  nihil 
resolvit.  Quo  loco  impressio  Komana  edita  Nota. 
jussuPii  V,  habet  in  margine  :  «  Hanc  pri- 
«  mam  sententiam  (quanegat  posse  in  so- 
«  lemni  professione  dispensari)  S.  Doctor 
«  amplectitur  2,  2,  quasstione  88,  articulo 
«  1 1  .Cardinalis  autem  Cajetanus  minus  pie 
«  contra  Doctorem  S.  cum  secunda  sentire 
«  maluit,  ut  patet  ibi  in  ejus  comment.  » 
Et  idem  (quidquid  tergiversentur),  dicito 
de  Arauxo,  et  quovis  alio  Thomista  tenente 
opinionem  nostras  assertioni  contrariam. 


§n. 

Expenditur  ratio  fundamentalis  Doctoris 
Angelici. 

94.  Secundo  probatur  ratione  D.  Thomae ;  Ratio 
quoniam  Pontifex  nequit  dispensando  effi-  ^iHl^^ 
cere,  vel  quod  solemniter  professus  perse- 
verans  in  statu  religiosi  possit  matrimo- 
nium  contrahere  ;  vel  quod  talem  statum 
exuat,  et  religiosus  non  sit :  ergo  Pontifex 
nequit  cumsolemniter  professo  dispensare, 
ut  contrahat  matrimonium.  Consequentia 
est  manifesta,  quia  non  est  excogitabilis 
alius  modus,  quo  dispensari  possit  cum  re- 
ligioso  ad  contrahendum  ;  quippe  assigna- 
ti  important  extrema  contradictionis,  sci- 
licet  perseverare  religiosum  in  statu  talis, 
et  non  perseverare  religiosum  in  tali  sta- 
tu.  Antecedens  autem  quoad  primam  par- 
tem  facile  ostenditur  ;  nam  Pontifex  nequit 
sua  dispensatione  mutare  rerum  essentias, 
sive  (et  idem  est)  variare  prffidicala  rebus 
essentialia  ;  sed  ad  statum  religiosum  es- 
senlialiterpertinet  votum  castitatis,ut  cons- 
tat  ex  supra  dictis  dub.  l,  n.  5  et  Q.  Ergo 
Pontifex  efficere  non  valet,  quod  religiosus 
maneat  religiosus  sine  voto  castitatis  :  sed 
dispensando  ut  religiosus  mauens  religio- 
sus  contraheret  illud,  absolveret  ab  obli- 
gatione  et  voto  servandi  castitatem  :  ergo 
Pontifex  nequit  dispensando  efficere,  quod 
religiosus  perseverans  in  stalu  religiosi 
possit  contrahere  matrimonium.  Et  hanc 
partem  ad  minus  evincittextus  in  cap.  Cum 
ad  monastcrium,  de  statu  munach.  ubi  In- 
nocentius  III  inquit :«  Nec  existimot  Abbas,  i„„oe, 
«  quod  super  habenda  proprielale  possit  ''i' 
«  cum  monachoaliquodispensare,quia  ab- 


300 


DK  STAXr   KKLIC.IOSO. 


..  dicaliopropriclatis.siculct  cusloJia  cas- 
.  titalis  adoo  ost  anuoxa  rogul;c  nioiiaclia- 
«  li,  iit  contra  oam  noc  Sunimus  rontilox 
«  possit  liconliam  inilulgorc.  »  Signilicat 
cnim  Pontifox  abdicationcm  propriolatis, 
ct  custo.liam  castitatis  cssc  adoointiuia  sla- 
tui  monachali,  ut  oppositum  indulgori  non 
possit.  componcndo  scilicet,  et  conjungcndo 
in  codcm  supposito,  quod  ex  una  parte  sit 
vcrc  rcligiosus,  ct  cx  altcra  sit  libcr  a  vin- 
culo  paupcrtatis,  ct  caslitalis.  i^)uem  sen- 
sum  contrarinc  opinioni  favorabiliorom,  nc 
pranlicla  dccisionc  pcrccUi  vidcalur,  eli- 
gunt  communitcr  cjus  .\uthores,  Duran- 
dus,  Daludanus,  (.\ajctanus,  Azor,  Valen- 
tia.  Sanchez,  Lcssius,  Basilius,  et  alii,  quos 
Bartxva.  rcfcrl.  ct  scquitur  Barbosa  c/c  jtirc  Eccle- 
siasdco,  lib.  I,  cap.  2,  mim.  132.  Inde  Ad- 
versarii  communitor  hanc  antecedentis 
parlcm  concedunt.  Nec  adversus  illam  po- 
test  objoclio  alicujas  momenli  formari,  ni- 
si  desumatur  ab  exemplo  aliquorum  reli- 
giosorum  militarium,  qui  uxores  ducunt. 
Sed  hos  non  esse  vere,  et  proprie  religio- 
sos.  constat  exsupra  dictis  num.  13.  Unde 
in  hac  parle  amplius  roboranda  non  opor- 
tet  immorari,  quam  eliam  Divus  Tliomas 
in  suo  discursu  tanquam  per  se  notam  sup- 
ponit. 
Conii-  Fosterior  vero  antecedentis  pars,  in  qua 
argu;  est  difilcultas,  probatur  ;  nam  homo  per 
mcuu.  professionem  solemnem  consecratur  Deo  : 
sed  id  quod  Deo  est  consecratum,  quandiu 
manet  in  rerum  natura,  nequit  non  csse 
consecratum  :  ergo  per  nuUam  Pontificis 
dispensationem  fieri  valet,  quod  si  semel 
est  Deo  consecratus,  seu  religiosus,  quan- 
diu  in  rerum  natura  manet,  desinat  esse 
Deo  consecratus,  sive  religiosus  ;  et  conse- 
quenter  nequit  Pontifex  hac  via  per  suam 
dispensationom  eflicere  ,  quod  religiosus 
pcssit  contrahere  matrimonium.  Haoc  se- 
cunda  consequentia  patct  ex  prima,  quia 
statui  religiosi  cssentialiter  convenit  obli- 
gatio  servandi  castitatem.  unde  fieri  non 
valet,  quod  sit  religiosus,  et  simul  liber  ab 
illa  obligatione,  ut  proxime  dicebamus  ; 
atque  ideo  si  Pontifex  nequit  efTicere,  quod 
homo  consecratus  Deo  in  religione  desinat 
esse  consecratus,  seu  religiosus ;  pariter 
nequit  eflicere,  quod  religiosus  valeat  ma- 
trimonium  contrahere.  Prima  vero  conse- 
quentia  recte  infertur  ex  pra>missis.  Majo- 
D."won;rem  autem  docet,  et  probat  DivusThomas 
articulo  7,  quxalione  88,  tum  ex  D.  Dionys. 
2,  cap.  Ecclesiast.  hierarch.  tumex  eo,  quod 


solcmnitas  profcssionis  tunc  adest,  quando 
homosc  totalitcr  Dco  Iradit  ad  cjus  cultum 
in  rcligiono  :  hiijusmodi  autom  tradilio 
consccratio  cst  ;  crgo  lionio  |)er  solcmncm 
profcssioncm  Dco  consccratur.  .Minordcni- 
quc  probatur  primo  cx  illo  I,evil.27:  «  Ani- 
.(  mal  quod  inniiolari  potest  Domino,  si 
<(  quis  voverit,  sanctum  erit,  ct  mutari 
«  non  polerit.  nec  mclius  nialo,  nec  jjcjus 
«  bono.  »  Sociindo  probatur  inductivc  in 
aliis  rcbus  Deo  consecratis  ;  nam  calix  sc- 
mol  consocratus,  quandiu  manot,  ncquit 
non  esse  consocratus:a(iua  scmcl  bcncdi-cta, 
quandiu  conservatur,  ncquit  non  esse  bc- 
ncdicla,  et  sicde  aliis. 

Confirmalur,  quia  si  consecrationi,  sive 
ordinalioni  Sacerdotis  esset  essentialiter 
annexum  votum  castitatis,  nullo  modo  pos- 
sct  Ponlifex  disponsare  cum  Sacordoto  ad 
contrahendum  malrimonium  ;  quippe  qui 
nec  posset  facere,  quod  ille  homo  non  esset 
consecratus  in  Sacerdolem,  nec  posset  ab- 
solutionem  a  voto  cum  slatu  Sacerdotis 
componere :  atqui  consecrationi,  quao  inter- 
venit  in  professione  solemni,  et  qua  homo 
fit  religiosus,  essentialiter  annectitur  vo- 
tum  continentiaD  porpetuaj  :  ergo  Pontifex 
nequit  cum  solemnitcr  profcsso  dispensare 
adcontrahendum  matrimonium.  Probatur 
consequentia  a  paritate  ;  militat  enim  ea- 
dem  ratio.siquidom  cum  statu  religioso  ne- 
quitcomponi  status  matrimonii,  ut  supra 
ostendimus;  et  aliunde  fieri  non  valet.quod 
si  serael  consecratur  Dco,  quandiu  vivit, 
non  sit  consecratus. 

95.  Respondebis  primo,  falsoin  hoc  dis- 
cursu  supponi,  quod  solemnis  professio  sit 
hominis  consecratio  ;  nam  certum  est,  nec 
solcmnitatem,  nec  essentiam  professionis 
solemnis  in  consecratione,  aut  benedictione 
consistere  :  potestcnim  solemnis  profcssio 
fieri,  et  in  pluribus  Keligionibus  fit  absque 
ullabenedictione,  utsupra  diximusnwm.3i. 

Adde  ex  Cajetano,  et  Arauxo,  duas  posse 
distingui  classes  rerum  consecratarum,  seu 
bencdictarum,  sicut  et  duplex  genus  bene- 
dictionis.  Nam  quandoque  bcnedictio  est 
constitutiva  rci,  utpote  illam  formaliter 
sacrans,  et  inhabilitans  ad  profanos  usus, 
et  hoc  modo  se  habet  consecratio  Calicis, 
Sacerdotis,  et  Episcopi,  ct  res  ita  consecra- 
ta)  nequeunt,  quandiu  manent,  consecra- 
tionem  amittere.  Quandoque  autom  bene- 
dictio  non  est  constitutiva,  sed  tantum  in- 
vocativa,  pcr  quam  .scilicet  invocatur  Deus, 
ut  talibus  rebus   utcnti  opem  ferat  ;  quo 

pacto 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


391 


ditur. 


pacfo  solent  benedici  Mensa,  navis,  Impe- 

rator,  et  alia  hujusmodi.  Qua?  vero  sic  be- 

nedicuntur,    aut  consecrantur,  non  fiunt 

inhabilia   ad  humanos  usus,    nec  habent 

indelebilem  consecrationem,utex  seliquet. 

Et  hujus  rationis  est  consecratio,  seu  bene- 

dictio,  si  quae  intervenit  in  professione. 

Unde  non  est  inconveniens,  quod  solenni- 

ter  professus  talem  consecrationem  amittat. 

Sed  haec  responsio  procedit  ex  sinistra, 

et  valde  abjecta  intelligentia  D.  Thoma?, 

quasiS,  Doclor  senserit,  essentiam  profes- 

sionissolemnisconsistereinaliquaexteriori 

Cffiremonia  superaddita  tribus   votis  subs- 

tantialibus,  et  traditioni  perfecta^,  utputa 

in  ligno  crucis, aut  in  aspersione  aqua^  bene- 

dicta3  supra  religiosum.   Quod  alienum  est 

ab  ejus  mente,etfaciIeconvinciturfaIsitatis 

ex  non   usu  aliquarum  Religionum.  Sed 

legitimus  ejus  sensus  est,  traditionem  ho- 

minis  perfectam  ad  servandum  tria  vota 

substantialia  esse  intransitive,  et   absque 

alio  accidentali  superadditohominis  conse- 

crationem  ad  cultum  Dei.  Nam  ipse  homo, 

dum  se  Deo  tradit,  se  Deo  sacrat,  et  supe- 

rior  ex  approbatione  explicita,   vel  tacita 

Ecclesiaj  illum  Dei  nomine  acceptat,  Deo- 

que  offert  et  consecrat.    Qua5  duo  sicut  re- 

quiruntur,  etsufiiciunt  ad  professionem  so- 

lemnem,  ita  et  in  eodem  sensu  sufilciunt,  et 

requiruntur  ad  solemniter  professi  conse- 

crationem.   Unde  eo  ipso,  quod  quis  so- 

lemniter  profiteatur,  fit  Deo  consecratus. 

ileninJsQuam  doctrinam  non  primo  invenit  An- 

rofes-  gelicusDoctor  ad  suffidoctrina^patrocinium, 

nninis  sed  illam  e  Patribus  se  antiquioribus  hau- 

rafio.  sit,quiprofessionem  consecrationem  appel- 

lant.  Sic  D.  Ignatius  epistola  ad  Antiochen- 

'ufeblses  :  Virgmes,  inquit,  agnoscant  cui  se  conse- 

craverunt.  Eusebius  lib.  4,  devita  Constan- 

tini,  ait  :  Castitatem,  virginalemque  modes- 

tiam  amplexatsB  quwdam,  corpus,ct  animam 

Atlia.  consecravcre  Deo.   D.  Athanasius  in  lib.  de 

Virginitate ,  ait    :  foslfjuam   continentiam 

professa  es,    corpus  tuitm  sanctipcasti.    D. 

Basil.  Basilius  in  proosmio  constitut.  monastic.  in- 

quit :  Qui  a  mundi  vinculis  liber  esse  cupit, 

nwptias  velut   pedicas  quasdam  fugit ;  his 

autem  relictis,  vitam  suam  Deo  consecrat,  et 

3ul|)i-  castitatem  pro/itPtur.  Sulpitiusin  vitaS.Mar- 

iius.    tini,  agens  de  Arborio  filiam  virginem  Deo 

ofTerente  ait  :  Xegue  ab  alio  eam,   quam  a 

Martino,  habitu   virginitatis  imposito,  pas- 

^^^- sus  est  consccrari'.    D.  Ambrosius /iT».   H,  de 

Virgin.  anlemedium,  inquit:  Discite  quan- 

tos  Alexandrina,  loliusque  Orientis,et  Afri- 


cana  Ecclesia  quotannis  sacrare  consueve- 
rint :  pauciores  hic  homines  prodeunt,  quam 
illic  virgines  consecrantur.  Idem  frequenter 
occurrit  apud  alios  Patres,  ex  quibus  D. 
Dionys.  (quem  D.  Thom.  aIIegat,)ii'cc/e.9ias-^'°"'"- 
tic.  hierarch.  cap.  6,part.\,  ex  professo 
declarat  formammonastica^consecrationis. 
Eodem  modo  loquuntur  etiam  sacri  Cano- ca^no^^nes. 
nes  in  cap.  Nec  aliqua,  cap.  Viduas,  cap. 
Si  quis  facto,  cap.  Sciendum,  cap.  Virgines, 
dist.  27.  Ut  videant  nonnulli,  quibus  se 
opponant,  dum  eum  loquendi  modum  in 
D,  Thoma  sugillant. 

Ex  iis  paritercorruit  additamentum  Ca- 
jetani ;  nam  consecratio  in  professione  so- 
lemni  non  est  mere  invocativa,  sed  consti- 
tutiva  hominis  in  esse  religiosi,  quippe 
qua?  non  differt  a  solemni  professione,  per 
quam  religiosus  fit.  Unde  ex  eadem  Caje-  ^f^^^^ 
tani  distinctione  vires  reassumit  argumen-  argu- 
tum  ;  nam  res  consecrata  per  consecratio-  ^*^"'""'" 
nem  constilutivam,  quandiu  perseverat,  ne- 
quit  non  esse  consecrata,  ut  palct  in  calice: 
atqui  homo  in  profossione  solemni  conse- 
cratur  Deo  per  consecrationem,  non  pure 
invocativam,  sed  constitutivam,  ut  expli- 
cuimus  :  ergo  talis  homo,  quandiu  manet, 
nequit  non  esse  consecratus,  ac  subinde 
nequit  non  esse  religiosus. 

96.  Respondebis  secundo  cum  Suar.  du- 
plex  esse  genus  consecrationis  ;  nam  quan- 
doque  res  Deo  consecrantur  per  deputatio- 
nem  ad  aliquem  ejus  cultum  pacto,  aut 
promissione  firmatam:  quandoque  vero  per 
solam  actionem  sacram,  quae  circa  talem 
rem  fit.  Interest  autem  differentia,  quod 
primo  modo  licet  pra^cesserit  actiosacrans, 
nihilominus  res  non  denominatur  sacra, 
nisi  mediante  obligatione  in  ea  relicta  ad 
sacrum  cultum,  vel  usum  ;  quippe  tunc 
consecratio  non  consistit  in  actione  pra^te- 
rita  ut  pra}terita,  sod  in  eadem  quatenus 
inobligationerelicta  mortaliter  perseverat. 
Unde  si  obligatio  potest  rescindi,  conse- 
quenter  consecratio  potest  auferri,  ut  patet 
in  vofo  simplici  virginitaiis,  quod  etiam 
suo  modo  personam  sacrat ;  et  tamon  sicut 
per  dispensationem  tollitur  ejus  obligatio, 
itaetconsecratio  personaj.  Posteriori  au- 
tem  modo  resnon  denominatur  consecrata, 
nisi  ex  habitudine  ad  actionem  practeri- 
tam  ;  et  quia  ficri  non  valct,  quod  actio  jam 
non  prajcosserit,  fieri  etiam  non  potest,  quod 
res  sic  consecrata,  quandiu  manet,  non  sit 
consecrata  ,  et  sic  contingit  in  Calico,  in 
Altaribus,  etsimilibus.   Etquia  religiosus 


392 


DE  STATU  KEl.lOIOSO. 


noii  ilenoniinalur  consccralus  hoc  postcriori 
niodo.  sod  priori,  quippe  qui  cx  profossione 
solomniobligalioncnicontincndi  in  se  reli- 
quit,  a  qun  ininicdialo  consccratus  deno- 
niinalur.  idi-irco  potcst  ct  cssc,  et  denonii- 
nationeni  consccrati  dcponcrc  ,  toUente 
rontilicc  pcr  dispcnsationcm  obligationem 
praDdictam. 

Ha^c  tamen  responsio  nonsatisfacit,  sed 
mulliplicitor  rcfellitur .  Priiiw  ,  quia  si 
habitudo  Calicis  ad  pra^tcritam  actionem 
sacrantem  sullicit,  ut  calix  de  prajsenti 
denominctur  consecratus,  pariler  habiludo 
hominis  ad  i)r.ecedcnlem  professionom  sa- 
crantcm,  sulliciet,  ut  de  praesenti  consecra- 
tus  appelletur  ;  quippe  habitudo  illa  non 
amittit  vim  sic  dcnominandi  ex  eo,  quod 
illi  adjungalur  obligatro,  ul  patct  in  eodem 
exemplo  ;  licct  enim  calix  esset  capax  ali- 
cujus  obligationis,  illamque  subiret,  adliuc 
tamem  denominarclur  consecratuspcr  rcs- 
pcctumad  consecrationem  prajteritam.  .St'- 
cumlu,  quia  falsum  est,  hominemdcnomina- 
ri  consecralumabobligationcex  pM3cedenti 
consecratione  rclictam  :  obligalio  enim  con- 
secratio  non  est,  sedeflectus  consecralionis. 
Et  idcirco  haec  est  vera:  Quia  hoino  eat  con- 
secratus  Deo  ud  continenduin,  ideo  debet  con- 
tinere ;  et  non  e  converso :  Quia  debet  conti- 
nere,  ideo  consecratus  est.  Pra^sertim  cum 
possit  dari  obligatio  continendiabsquecon- 
secralione  per  professionem,  ut  ex  se  liquet. 
Tertio,  quia  ita  se  habet  consecratio  prajce- 
dens,  et  obligalio  ex  ea  relicta,  sicut  in 
sententia  Suarii,  se  habent  aclus  peccati 
mortalis  pra}teritus,  et  reatus  ad  poenam 
ex  eo  in  homine  relictus  :  constat  autem 
hominem  non  denominari  peccatorem  a 
reatu,  sed  in  opinione  Suarii  talem  deno- 
minari  ab  actu  illo  physice  practorito,  et 
moraliter  i)ermanenti  :  crgo  similiter  reli- 
giosus  nondenominatur  sacratus  ab  obliga- 
tione  in  eo  relicta,  sed  ab  actibus  pra^ce- 
dentis  consecrationis.  Unde  sicut  in  hoc 
exemplo  non  posset  liomo  deponere  denomi- 
nationem  peccatoris,  nisi  per  Jestruclionem 
actus  peccaminosi  moraliter  permanentis, 
et  consequenler  nec  roatum  suboundi  poe- 
nam,  licet  posset  illam  actu  non  pati  ;  ita 
innostro  casu,  non  potest  toUi  denomina- 
tio  consecrati  ad  continendum,  et  con- 
sequenter  nec  continendi  obligatio  nisi 
destruatur  ipsa  consccratio  praGcedens,  et 
actu  denominans  consecratura.  Quare  qui 
nequit  consecrationem  toUere,  nequit  illam 
obligatio   nem    auferre.    Pontifex  aulem 


ncquit  eHicore,  quod  res  consccrala,  quan- 
diu  manet,  consccrata  non  sil,  ut  patet  in 
calice  :  ergo  Ponlifex  non  valct  hominem 
consecralum  Dco  pcr  prolcssionncn  rcd- 
dcrc  non  consecratum,  ncc  ab  illo  auferre 
conlinendi  obligationem. 

07.  Ad  luec,  stat  bcnc,  qiiod  actio  praece-  ?'"J*^"" 
dcns  sacrans  reliquat  in  homme  aliquam  giiatio. 
obiigationcm,  potcstatcm,  aut  quidsimile, 
in  quo  dicatur  moraliler   permanere  ,  et 
quod  nihilominus  Ponlifex  nequeat  deno- 
minationcm  consccrali  deslruerc,  ncc  illam 
obligalionem  ,     aul    potcstatom   aurerre  : 
ergo  cx  00,    quod  profcssio  solcmnishomi- 
nem  Deo  sacrans  relinquat  in  eo  obligatio  ■ 
nem  continendi,  obediendi,  e!c.  minime 
infertur,  quod  Pontifex   possit  a  tali  ho- 
mine  auferre  denominalionem  consecrati, 
et  obligationem  continendi.  Consequentia 
conslat,  tum  a  parilato,  tumexdcstructione 
principiorum,  qua)  Suarez  assumit.  Ante- 
cedens  vero  posset  probari  exemplo  conse- 
crationis  per  sacros  Ordines,  qua)  relinquit  .sqien- 
in  homine  aliquam  obligationcm,  et  potes-  "prol 
tatem.  Nec  multum  prodesset  rocurreread  \^^lf"f. 
characlerem  indelebilem.quia  si  somel  Pon-     non 
tifex  posseltollerea  religioso  stalum  roli- '^coii^^'* 
giosi  extraordinaria  quadam  potestate  et  '"''^"'S' 
proptcr  urgentem    aliquam   necessitatem 
boni  communis,  ut  discurrunt  Adversarii, 
non  facile  assignabunt  rationem,  cur  Pon- 
tifex  ex  eadem  extraordinaria  potestate,  et 
ob  eandem  necessilatem,  autmajorem  non 
possit  a  consecralo  per  sacrum  Ordinem 
toUere  consecrationom,  et  ipsummct  cha- 
racterem  ;  curque,  vel  unde  conslet,  quod 
a   Christo   acceperit   extraordinariam    ad 
unum,  et  non  ad  aliud. 

Sed  aliundo  probatur  antecedens,  quia 
actio  sacrans  ,  qua  homo  consecratur  in 
Episcopum,  rolinquit  in  eo  aliquos  effectus, 
utputa  specialcm  potcstalcm,  et  obligatio- 
nem;  et  tamen  ab  homine,  qui  semcl  in 
Episcopum  consecratus  est,  nequit  Pontifex 
lollere  denominationem  consecrati ,  nec 
effeclus  talis  consecrationis,  quantumcun- 
que  deponatur,  aut  degradetur  etiam  ob 
notoriam  ha^resim  :  crgo  sLat  Lene,  quodac- 
tio  sacrans  relinquat  in  homine  consecra- 
to  aliqucm  eirectum,  aut  obligalionem,  et 
quod  nihilominus  Pontifex  non  valeat  tol- 
lere  ab  eo  denominationem  consecrati , 
nec  effectus,  aut  obligationcm  ortam  ex  tali 
consecradone.  Nec  hic  valet  recursus  ad 
charactcrcm  ;  nam  consocratio  Episcopi  il- 
lum  dc  novo  non  imprimit,  quippe  quao 

non 


DISP.  I,  DIJB.   VII. 


393 


non  est  Sacramentum  distinctum  a  Sacer- 
doti,  ut  docent  plures,  et  meliores  Theo- 
>  Tho.  logi,  IMagister,  Divus  Thomas,  D.  Bona- 
."  Aib.'ventura,  B.  Albertus,  Scotus,  Richardus, 
'icharii.  Capreolus,  Abulensis,  Turrecremata,  Ferra- 
apreoi.  ra,  Ledesma,  et  Azor,  apud  Casalas  in  can- 

bulcn 

;urrec.'  ilore  Lilii,    §  63,   Alensis,  S.  Antoninus, 

icdesm'-'^^^^^'  Covarruvias,  Franciscus  I.eo,  Palu- 

Azor.  danus,  Sylvester,  Philiarcus,   Reginaldus, 

.STho.  Comitolus,  Molsesius,  Bonacina,  Villalobos, 

urtad.  jy^uno,  Sanchez,  et  aliiapud  Leandrumiom. 

2,  de  Sacram.  disp.  1,  quxst.    10.  Imo  Vas- 

quez  ,  qui  acriter  impugnaverat  senten- 

tiam  negantem  Episcopatum   esse  Sacra- 

mentum  Ordinis,  re  maturius  considerata 

recognovit  in  consecralione  Episcopi  nec 

imprimicharacterem  novum,  nec  prsexis- 

tentem  extendi  characterem  Sacerdotii,  ut 

constat  ex  tom.  3  in  3  p.  disp.  240,   cap.  5, 

adjuncta    disp.    239 ,    cap.   6.   Videantur 

Joannes  a  S.  Thoma  in  approbat.  doctrinx 

D.  Thomx,disp.  2,  art.  3,  prop.  9,  et  Thomas 

Hurtado  tom.    2  resolut.  moral.  tract.   ult. 

res.  3,  qui  egregie  istam  sententiam  defen- 

dunt. 

Addimus  praeterea  aliud  exemplum  ;  ete- 
nim  in  prima  tonsura  intervenit  aliqua 
hominis  consecratio,  non  qua?  imprimat 
characterem,  cum  tonsura  illa  Sacramen- 
"'■''^'  tum  non  sit,  ut  tradit  Suarez  de  Sacrament. 
disp.  I,  seci.  2,  de  Religione,  lib.  4,  cap.  9, 
§  5,  sed  qua3  in  subjecto  relinquit  capaci- 
tatem,  sive  dispositionem  passivam  ad  Or- 
dines  :  unde  qui  tonsuratus  denominatur, 
non  solum  habet  respectum  ad  benedictio- 
nom  praiteritam,  sed  etiam  aliquem  mora- 
lem  effectum  pracsentem,  inquo  prajcedens 
consecratio  potest  dici  moraliter  permane- 
rc;  et  tamen  certum  est,  Pontificem  non 
posse  a  tonsurato  hujusniodi  consecratio- 
nem  auferre,  alias  prima  tonsura  posset 
reiterari,  quod  est  omnino  falsum  :  ergo 
ex  eo,  quod  solemniter  professus  denomi- 
netur  consecratus  a  consecratione  pra^teri- 
la,  quai  aliquam  obligationem  in  eo  reli- 
quit,  non  sequitur  quod  Pontifex  valeat 
consecrali  denominalionem  ab  illo  tollere, 
alque  ideo  nec  obligationem  continendi  illi 
consecrationi  essentialem,  sicui  nec  illam 
posset  auferroab  Episcopo,  neca  tonsurato, 
si  talis  obligatio  Episcopatui ,  et  tonsura) 
essentialiter  conveniret.  Exemplum  vero 
virginis  per  simplex  votum  consecrata^,  a 
Suario  allatum  statim  diluemus  num.  99. 

bjcc-      98.  Kcc  refert,  si  contra   rationem   D. 
»nes.  ^,  '   .  ... 

Thom.  opponas  primo,  quia  quamvis  calix 

Salmanl.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


I  sit  consecratus,  taraen  potest  urgons  adco 
I  necessitas  occurrere,ut  liceat  illum  adhibere 
)  ad  usum  non  sacrum,  utputa  si  qais  more- 
j  retur,  nisi  ex  calice  biberet  :  ergoquamvis 
I  religiosus  Deo  sit  consecratus,  potest  nihi- 
lominus  necessitas  tam  magna  occurrere 
boni  commnis,  ut  ei  liceat  matrimonii  actus. 
Secundo,  quia  omnis  religiosus  est  Deo 
consecratus,  siquidemnullus  6st  religiosus, 
qui  se  Deo  non  tradat,  ut  sa^pius  supra  di- 
ximus,  et  in  hac  traditione  illam  consecra- 
tioneni  constituimus  ;  et  tamen  certum  est, 
Pontificem  posse  dispensare  cum  aliquibus 
religiosis ,  ut  conlrahant  matrimonium. 
cum  illisvidelicet,  qui  tales  sunt  emittendo 
tria  simplicia  vota  in  Societate  :  ergo  idem 
indulgere  poterit  ?olemniter  professis,  li- 
cet  consecrati  sint.  Terlio,  quia  Sacerdotas 
sunt  Deo  consecrati  ;  et  tamen  potest  Papa 
j  cum  Sacerdote  dispensare,  ut  uxorem  du- 
cat  :  ergo  et  cum  religioso,  licet  consecra- 
tus  sit.  Quarto,  quia  si  ratio  D.  Thoma? 
convinceret,  probaretnecDeum  posse  face- 
re,  quod  religiosus  non  sit  religiosus,  sive 
ipsi  consecratus  ;  quod  tamen  est  plane 
absurdum.  Sequela  ostenditur ;  nam  reli- 
giosus  denominatur  consecratus  per  habi- 
tudinem  ad  professionem  pra^teritani;  Deus 
autem  efiicere  non  potest,  quod  professio 
non  pra^terierit,  cum  ad  prajteritum  non 
detur  actio  :  ergo  si  discursus  D.  Thom. 
aliquid  valet,  probat  etiam  quod  sicut  Pon- 
tifex,  ita  et  Deus  non  possit  efficere  de 
religioso,  et  consecrato  non  religiosum,  et 
non  consecratum. 

Ea5,  inquam,  objectiones  non  referunt.Diiuitur 
Ad  primam,  concessoantecedenti,  negamus  '^"'"'^' 
consequentiam  qua^  si  legitime  inferretur, 
fieret  quod  sicut  calix  manens  consecratus, 
et  conservans  consecrationem  potest  in  ali- 
quo  casu  raro  deservire  usui  non  sacro  : 
ita  religiosus  manens  religiosus,  et  conser- 
vans  statum  religiosi  posset  contrahere 
matrimonium  :  quod  est  plane  falsum  ; 
siquidem  votum  contincntia;  est  essentiale 
tali  statui,  quippe  qui  absque  tali  obliga- 
tione  dari  non  potest,  ut  supra  ostendimus 
num.  94,  et  concedunt  communiter  Adver- 
sarii.  Disparitasergo  intcr  illud  exemplum, 
et  rem  pra^sentem  est,  quod  actus  bibendi 
ex  calice  in  extrema  aliqua  necessitate,  li- 
cet  sacer  non  sit,  tamen  nec  est  calicis 
consecrationi  contrarius,  cum  nec  destruat 
ejus  formam,  nec  affcrat  aliquam  indecen- 
tiam  habituali  consecrationi  repiignantem, 
ut  ex  se  liquet.  Usus  vero,  aul  actus  matri- 
26 


:m 


DK  STMT   l{KI,I(ilOS(). 


monii  noqiiit  csso  liciliis.    nisi  suppositu 
qiiod  homo  conlrn\i'ril  malrinioniiim.  ot 
liabcat    slalum   uxurali.    i^uod  ciini  slalu 
|irpor(lcnli   rcligio.-i   loliasroro  iioii  potost, 
iit  dixinuis   hiihi.   rihito.   .Miundo    aulom 
l^r.ediclus  roligiosi  sliius  imporlat  conse- 
cralionom.  qua^  por  nullum  actum  huma- 
num  auforri  valot,  ul  haitonus  oslondimus, 
ol  oxomplo  calicis  constat.  Indo  fieri  non 
valot,  quod  roligioso  solomnilor  professo 
roddaUir    lioilus    u.^us    malrimonii    ;   noc 
1'iiim  polost  consecralionem  deponore,  ne- 
queobligalionom  conlinendi  illi  consecra- 
lioni  ossentialem  a   so  excludero,   neque 
cum  tali  consecrafione.  ac  obligalione  com- 
ponero  slatum,  in  quo  liceat  actus  malri- 
monialis.  Et  in   lioc  stal    robur   rationis 
Docloris  .Angelici. 
Saiisnt      i)g_  Ad  secundam,  omittendo  pracmissas, 
&*'.    negamus  consi-quontiam ,  qua^    cliam,   si 
bene  inferretur,  probaret  non  esse  neces- 
sariam  disponsationem  1'ontificis,    ut  so- 
lemniter  professus  desineret  esse  religio- 
sus,  et  posset  uxorem  ducere,  quod  Adver- 
sarii  minime    admittent.   Sequela    patet ; 
nam  qui  in  sacra  Societate  fiunt  religiosi 
emitlendo  tria  simplicia  vota,  non  indigent 
dispensatione  fontificis,  ut  desinant  esse 
religiosi ;  sed  non   religiosi  fiunt  per  hoc, 
quod  a  Praelatis  Societalis  dimittantur,  et 
sicdimissiabsque  aliadispensationcpossunt 
matrimonium   contrahere.    ut  constat  ex 
dictisfl  nuin.  10.  Si  ergo  simililudo  aliquid 
valet,  probat  utique  solemniter  professura 
posse  absquc  dispensatione  Pontificis  exuere 
statum  religiosi,  et  uxorem  ducere.  Discri- 
men  itaque  est,  ct  quidem  maximum  inter 
religiosum  per  tria  vota  simplicia,  et  reli- 
giosum  per  professionem  solemnem,  quod 
ille  non  se  dat,  nec  sacrat  Deo  omnino  ab- 
solute,  sed  conditionato,  quandiu  videlicet 
non  dimittatur  a  Superioribus  ;  nec  isti  il- 
lura  acccptant  omnino  absolute,  et  in  per- 
petuura,  sed  prapcisequandiu  ipsis  placuerit 
illura   in  Sccietate  conservarc,    ut  supra 
tmm.  20  vidimus  ex  Vasquez.  Unde  conse- 
cratio  ibi  interveniens  non  est  absoluta, 
nec  perpetua,  sed  conditionata,  et  ad  tera- 
pus  permancntiae  in  .Societatc;  et  conse- 
quenter  mirum  non  est,  quod  deficientc 
conditione  deficiat.  Oppositura  autera  con- 
currit  in  solemniter   professo ;  nam  et  se 
omnino  absolute,  atque  in  perpetuura  Deo 
consecrat  ad  servandum  tria  vota  ;  et  ora- 
nino  absolute,  atque  in  perpetuum  a  Supe- 
rioribus  Dei  nomine  acceptatur  ad  talem 


finom.  Quocirca  pr«»dicta  consecratio  est 
omnino  absolula,  per|)eluaque,  ac  subinde 
semel  laclii  nequit  por  illuin  hominom 
aboleri. 

Kt  hinc  a  fortiori  cor.slat  ad  oxomplum 
I  illud  viiginis  Deo  consecralic  per  simplex 
vLrginitatis  volum,  quo  utebatur  Suarez, 
ut  vidimus  n.  90.  Nam  pracdiclum  votum 
minus  consecrare  valel,  quam  tria  vota 
siniplicia  emissa  in  Sociotate,  ct  consti- 
tuentia  rcligiosuin.  Sed  addimus  praedic- 
tura  votum  nullain  proprie  loquendo  ira- 
portare  consocrationem,  quia  per  illud  non 
fit  aclualis  donatio,  ol  sacratio,  sed  sola 
promissio.  rndc  Pontifex  dispensans  in 
tali  voto  nullam  proprie  loqucndo  tollit 
consccrationeni. 

Ad  teiti<im  negamus  consequcntiani ,  occur- 
qua3  si  legitime  ex  priomissis  deduceretur,  tcrlisc. 
convincerct  quod  sicut  Papa  poiest  dispen- 
sarc,  ut  Sacerdos  manens  Sacerdos  et 
retinens  talis  status  consecrationem  uxo- 
rem  ducat;  ita  posset  dispensare,  quod 
religiosus  perseverans  religiosus,  et  conse- 
crationem  talis  status  conservans  traherct 
matrimonium.  Quod  quam  falsum  sit, 
constat  ex  dictis  niuii.  94.  Imo  vero  ex 
hac  objectione  magis  firmatur  noslra  scn- 
tcntia ;  nam  si  consecrationi  sacerdotali 
essentialis  esset  obligatio  continendi,  Pon- 
tifex  non  posset  dispensare,  ut  Sacerdos 
conlraheret  malrimoniura,  quippc  qui  tol- 
lcrc  non  valet  consecrationem  sacerdota- 
lem,  cui  obligatio  continendi  essentialis 
foret.  Cum  ergo  consecrationi  religiosac  sit 
essentiale  votum  castitatis,  et  Pontifex  ne- 
queat  facere,  quod  semel  Deo  consecratus 
exuat  consecrationem,  ut  hactenus  ostendi- 
raus,  sequilur  quod  non  possit  dispensarc 
cum  rcligioso  professo,  ut  uxorem  ducat. 
Unde  Abulensis  loco  stqna  citalo,  §  ^Sec/ Abulens. 
adhuc,  inquit  :  «  Nerao  dubitare  debet, 
«  quin  Papa  possct  cum  quolibct  Presbytero 
«  clispensare,  quod  accipiat  uxorem,  vei 
«  ministret  in  sacris;  quia  ex  sola  Ecclesia? 
«  constitutione  hoc  »  (nempe  quod  uxores 
non  habeant),  «  factum  cst.  Cum  autera  Nota.fi 
«  dicunt  plurimi  Doctores  Canonistarum, 
«  quod  obligatio  ad  continentiam  in  pro- 
«  fessis  provenit  ex  solemnitate  Ecclesiaj, 
«  errant;  quoniam  non  factum  est  per  ali- 
«  quara  constitutionem  EccIcsiaB,  sed  pro- 
«  vcnit  ex  substantia  regulaj  monachalis. 
«  in  substantialibus  autem  Papa  non  potest 
«  dispensare,  quia  includit  contradictio- 
«  nem,  quod  aliquis  sit  talis,  qualis  deno- 
minatur, 


DISP.  I,  DIJB.  YII, 


395 


«  minatur,  et  careat  substantia  rei,  quffi 
'.<  eum  talem  facit,  scilicet  quod  sine  albe- 
«  dine  sit  albus,  cum  per  albedinem  quis 
«   albus   sit.  Ita  monachum   esse  oportet, 
(   quod  aliquid  includat  substantialiter,  id 
w  est,  quod  habeat  aliquid   substantialiter 
('  requisitum   ad  hoc,  quod  sit  nionachus, 
«  quia  qua^libet  res  habet  aliquid  substan- 
■■■  tiale  sibi  ;  sed  nullum  alterum  est  subs- 
«  tantiale  monacho,  perquoddifferat  anon 
•.!  monachis.  nisi  per  obligationem  ad  con- 
■<  tinentiam,    et  abdicationem   proprii,  et 
«  obedienfiam  :  ergo  non  poterit  Papa  dis- 
«  pensare  faciendo,  quod  aliquis  sit  mona- 
«  chus,  et  careat  aliquo  istorum.  Istam  ra- 
«  tionem  assignat  manifeste  Papa  in  alle- 
«  gato  cap.  Cum  ad  monasterium,  ubi  cum 
«  dicitur,  quod  Summus  Pontifex  non  po- 
«  test  super  continentia,  et  paupertate  li- 
«  centiam   indulgere,   et  subditur  causa, 
«  non  dicitur  ibi  hoc  esse,  quia  votum  so- 
«  lemnizatum   est,  sed  quia  ista   annexa 
«  sunt   regute  monachali.  Ordini  autem 
«  sacro  non  est  annexa  continentia,  et  ideo 
«  potest  dispensare  in  Presbyteris  secula- 
«  ribus,  et  non  in  religiosis,  ut  supra  dic- 
«  tum  est.  Occasio  autem  errandi  Juristis 
«  est,    quia  vident,  quod  votum   simplex 
«  continentias   non   dirimit  matrimonium 
«  contractum,  votum  autemsolemne  diri- 
«  mit  :  putant  ergo,  obligationem  voti  esse 
«  ex  solemnitate  ejus.   Sed    falsum    est, 
«  quoniam  potiusest  exsubstantia  religio- 
«  nis.  » 
Dis?oi-       100.  Ad  quartam,  et  ultimam  responde- 
qua"ia.  t'^"'',  diluendam  etiam  esse  ab  Adversariis, 
si  ab  eis  inquiramus,  an  Deus  facere  possit, 
quod  calix  semel  consecratus,  et  retinens 
formam  calicis,  desinat  esse  consecratus  ? 
Et  ipsi  nos  docebunt  modum  occurrendi 
eorum   objectioni.   Si  enim  non  roputant 
inconveniens,   quod  Deus  id  efTicere   non 
valeat,  nec  inconveniens  reputare  debont, 
quod  nequoat  non  roligiosum  efTicore  eum, 
qui  semel  consecratus  est  per  professionem 
solemnem.  Si  vero  dicant,  posso  Deum  ofTi- 
cere  illud  prius,non  obstanto  quod  calix  sit 
pormanenlor  con.s(!cratus  per  habitudinem 
ad  consecrationem  prioleritam,  quao  nequit 
non  esse  pra^torita,  idem  re.?ponsum  habe- 
bunt  circa  solomniter  profossum  ;  militat 
cnim  eadom  similitudo,  ut  ex  se  liquet.  Et 
h;oc  poslerior  responsio  verosimilior  vide- 
tur,  quia  non   npparot  contradiclio  in  oo, 
quod  Dous  titulo  supremi   dominii  doslinet 
habitualilor    calicem  consecratum   usibus 


non  sacris,  in  quo  casu  destrueret  ejus  con- 
secrationem  ad  sacrum  usum,  quippe  nott 
cohajret.  quod  calix  sit  habitualiter  desti- 
natus  ad  actiones  sacras,  et  ad  actiones  non 
sacras,  cum  inter  hujusmodi  habituales 
desfinationes  detur  virtualis  contradictio. 
Et  ex  eodem  dominio  poterit  solemnitor 
professum  destinare,  et  obligare  ad  vitam 
secularem,  et  sic  destruere  praecedentem 
ejus  consecrationem  ad  vitam  religiosam. 
Nec  hinc  infertur,  quod  Pontifex  valeat 
consecrationem  religiosi  sua  dispensatione 
destruere  :  tum  quia  oppositum  constat 
exemplo  calicis  ;  licet  enim  possit  Deus 
consecrationem  ab  eo  amovere,  conser- 
vata  ejus  substantia,  et  figura  ;  nihilo- 
minus  Pontifex  nullam  habet  potentiara, 
ut  calix  semel  consecratus,  quandiu  calicis 
formam  conservat,  desinat  esse  calix  desti- 
natus  ad  sacros  usus  :  idomque  dicendum 
est  de  solemniter  professo,  ut  siraililudO' 
evincit.  Tum  quia  Pontifex  nequit  religio- 
sum  obligaread  vitam  secularem,  aut  ma- 
trimonialera  cum  statu  habitualiter  conse- 
crati  incompossibilera  ;  atque  ideo  nequit 
in  00  ponere  statum,  aut  formam,  per  quaj 
habitualis  consecratio  excludalur.  Unde 
nuilo  modo  efTicere  valet,  quod  religiosus 
non  sit  religiosus. 


III, 


Duplex  aliud  motivum  pro  vcra  D.  Thomre 
sententia. 


101.  Secundo  probatur  oadem  asserlios«cumit 
alia  ratione  desumpta  ox  D.  Thom.  i«4,  ^^^ 
f?/.*/.  38,  quxst.  1,  art.  2,  et  art.  3  ad  3,  quao  latk- 
potest  sic  formari :  quia  Pontifex  rem  alicui 
traditam,  et  sub  ojus  dominio  oxistentem 
nequit  ab  illo  auferre.  Sod  religiosus  per 
professionem  solemnem  Deo  perfocto  trn- 
ditur,  et  sub  ejus  speciali  dominio  consti- 
tuitur  :  ergo  Pontifex  neqait  cura  eo  dis- 
pensare,  ut  contrahat  raatrimonium.  Con- 
sequentia  patot  ox  prajmissis,  qiiia  si  talis 
dispensatio  subsisloret,  religiosus  semol 
Dco  traditus  auferrcUiir  a  Doo,  dosinerelqui» 
esse  sub  ejus  speciali  dominio.  Minor  vero 
constat  ox  supra  dictis  a  •num.  30.  Major 
etiam  liquot  induclive;  nam  Pontifex  nc- 
quit  rem  l'etri,  sub  ojusque  dominio  exis- 
tentem  ab  illo  auforre,  utputa  domum,  vi- 
noara,  vostora,  etc,  nec  ad  hoc  accopit  po- 
toslatera  aChristo.aliasPontifex  non  possot 


306 


DK  STATl    RKI.Ic;i(.»SO. 


r.Ou- 
ismm. 


tfitur. 


Alij 

i-vjsio. 


comniittore  furluni  auforoiido  aliorum  ho- 
nu.  quod  o&t  fulsuni.  ct  ridioulum. 

10-,>.  Noo  roforl  si  dicas  majurom  luijus 
argumonli  voriiioari  por  se  loiiuoiido,  socus 
verosi  occurrat  ralio  boni  communis;  tunc 
quippo  pulost  princops  suporior  rom  unius 
particularis  ab  oo  auforro,  ot  in  altorum 
transforro,  ul  palot  iii  pra^scripiionibus  ; 
earum  quippelogos  dominium  unius  trans- 
ferunt  in  alium  propler  bonum  publicum, 
scilicet  ad  vitandas  litos,  et  nc  rorum  do- 
minia  mancant  incorla.  Sic  ergo  Poiitifex, 
simagnum  immiiioat  boni  communis  pc- 
riculum.  nisi  roligiosus  contraliat,  potorit 
illum  a  roligionis  statu  extrahere,  et  tra- 
dere  in  dominium  uxoris  validum  matri- 
monium. 

Hoc,  inquam,  miiiime  satisfucit  ;  quia 
Frinceps  superior  ob  bonum  commune  po- 
test  rem  unius  inalium  transferre,  quando 
uterquo  est  sub  ojus  jurisdictione,  et  ad  ta- 
lis  boni  communis  conscrvationem  obliga- 
tuf;  tunc  quippe  quilibot  particularis  tene- 
turcedere  juri  projjrio.  atque  idco  nulla  in 
tali  ablationo  inlervenit  injuria,  aut  iiijus- 
titia.quippe  cum  resnon  auferalur  a  domi- 
no  ralionabilitcr  invito.  Secus  coiiliiigcrct, 
si  persona,  a  qua  rcs  aufertur,  nonsubdc- 
retur  jurisdictioni  talis  Principis,  nec  obli- 
garetur  ad  bonum  commune,  cui  illepro- 
videt ;  nam  in  eo  casu  rcs  non  possct  ab  eo 
auferri  absque  injuria,  et  injustilia  ;  iino 
vero  nulla  essct  in  tali  I^rincipe  potestas 
ad  similem  ablalionem,  ut  satis  cx  se  li- 
quet.  Religiosus  per  solomnom  professio- 
nem  traditur  perfccte  Deo.  et  constituitur 
sub  speciali  dominio  ipsius,  et  certum  est 
Deum  non  subdi  jurisdictioni  Pontificis. 
nec  aliqua  lege  obligari  ad  cedendum  pro- 
prio  juri  ob  aliquod  bonum  commune, 
quippe  qui  est  super  omnein  legem  est  ra- 
tione  boni  a  se  distincti.  Unde  Pontifex 
nullam  habet  polestatem  ad  extrahendum 
religiosum  ab  illa  traditione,  et  continen- 
tia  speciali  sub  Dei  dominio  ;  quod  faceret 
si  sua  dispensatione  de  religioso  redderet 
non  religiosum.  Et  hoc  faciendo  injuriam, 
et  injustitiam  committcret  contra  jus  spe- 
ciale,  quodDeo  pcr  professionem  quaositum 
est :  sicut  eodem  modo  peccaret  Princeps, 
qui  a  non  sibi  subdito,  et  non  obligato  ad 
finem,  cui  ipse  providet,  rem  auferret. 

103.  Nec  satisfacit,  si  iterum  dicas  ha3c 
convincere,  quod  Pontifex  illum  effectum 
prajstare  nequeat  ex  potestate  humana,  et 
ordinaria,  secus  vero  potestate  extraordi- 


naria.  et  divina  accopta  a  Christo  Domino 
illis  vorbis,  I^isre  uirs  titvas;  per  quoc  intol- 
ligitur  recopisso  facullalem  ad  oiniiia,  qu;o 
necossaria  sunt  pro  boiio  commuiii  toliiis 
KccIosi;r.  Contingons  autom  osl,  pro  illius 
consorvationo  roquiri,  (|uod  roligiusus  con- 
Irahat  matrimonium,  ulpula  si  aliler  peri- 
clitarotur  iides  catholica  alicujus  rcgni. 
rnde  in  tali  casu,  cum  Pontifex  dispensat, 
Dous  cedit  speciale  illud  jus  quod  ex  reli- 
giosi  profossiono  acquisierat;  atque  ideo 
nuUa  ipsi  Ilt  injuria,  vel  injustitia.  Qnx 
rosponsio  juvalur  oxoinplo  volorum  sim- 
plicium;  nam  per  illa  adquiritur  Deo 
aliquod  speciale  jus,  sicut  per  quamlibet 
promissionem  acquiritur  promissario:  et 
tamon  cortum  est  apud  Catholicos,  posse 
Ponlificom  dispensare  in  votis  simplicibus. 

Non  inquam,  hoc  satisfacit;  quia  cum  ('onfu- 
cerlum  sit  religiosiim  pcr  prolessioncni 
selemnem  Deo  perfoclc  Iradi,  et  sub^speciali 
ojus  dominio  conslitui,  ut  Pontifex  possct 
illum  a  tali  dominio  extrahere,  opus  erat. 
quod  ccrto  constaret  de  tali  potestate  ;  alio- 
quin  disponsando  injuriam,  et  injustitiam 
faciet  contra  jus  altcrius  sub  ejus  jurisdic- 
tione  non  constituti.  Quod  autcm  hanc 
potestatem  habeat,  non  certo  constat.  Non 
quidem  ratione  ;  nam  hactenus  proposita 
potius  suadet  contrarium.  Nec  etiam  tradi- 
tione  Ecclcsiao,  quia  non  datur  talis  tradi- 
tio,  cum  major,  etmelior  parsTheologorum 
neget  Ponlifici  talcm  potestatcm.  Ncc  tan- 
dcm  ex  Scriptura  ;  nam  illa  verba  Christi 
Domini  sicut  non  evincunt,  quod  Pontifex 
habeat  potestatem  ad  immutandum  mate- 
rias,  et  formas  Sacramentorum,  nec  ad 
dispcnsandum  inmatrimonioconsummato; 
ita  neque  probant,  quod  possit  dispensare 
cum  solemniter  profcsso,  et  illum  extra- 
here  ab  speciali  dominio  Dei.  Sicut  enim 
ad  bonum  commune  Ecctcsia}  apparetali- 
quando  necessarium,  quod  religiosus  ducat 
uxorem  vel  pro  pace  rognorum,  vel  pro 
fide  in  eis  conservanda  :  ita  etiam  apparet 
necessarium,  quod  Rex  qui  contraxit,  et 
consummavit  matrimonium  cum  uxorc, 
cuisupcrvenil  impotcntia.  contrahat  matri- 
monium  cum  alia,  ex  qua  habeat  filios  : 
apparet  etiam  necessarium,  quod  in  remo- 
tissimisregionibus,  inquibusnon  reperitur 
panis  triticeus,  nec  vinum,  nec  oleum, 
conficiatur  Eucharistia  in  alia  materia,  et 
Extrema  unctio  fiat  cum  alio  iiquore  :  hu- 
jusmodi  quippe  Sacramenta  sunt  valde 
necessaria  ad  conservandam  fidem  in  quo- 

libel 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


397 


Exeni- 
pluiji 
oppo- 
sitiim 
infir- 
niauir. 


Ubet  regiio.  Et  tamen  licet  Christiis  verbis 
relatis  commiserit  Ponlirici  curam  Ecclesia^, 
nou  intelligitur  ei  dedisse  potestatem  ad 
tales  eflectus  :  ergo  idem  dicendum  est  in 
nostro  casu.  Et  ratio  utrobique  est  eadem, 
quia  sicut  in  Sacramentis,  et  matrimonio 
contracto  possessio  stat  institutione  Christi, 
a  qua  non  licet  recedere  :  ita  etiam  in 
nostro  casu  possessio  stat  pro  jure  certo, 
quod  Deo  per  religiosi  professionem  a 
Christo  approbatam,  et  institutam  adqui- 
situm  est.  Et  Chrislus  satis  providit  Eccle- 
si.T2  prasveniendo  ea,  qua3  sunt  per  se  :  illi 
aiitem  casus  sunt  raro  contingentes,  et  per 
accidens  ;  unde  ut  eis  occurratur,  alia  re- 
media  .qua?renda  sunt. 

Xec  exemplum  votorum  simplicium,quo 
fulciebatur  responsio,  urget  :  tum  quia 
quod  Pontifex  possit  in  eis  dispensare, 
constat  ex  communi  traditione  Ecclesias 
Catholicas,  per  quam  traditionem  Deus 
nobis  manifestat  solvere  eorum  vinculum 
dispensante  Pontifice  :  talis  autem,  vel 
similis  traditio  non  datur  circa  dispensa- 
tionem  in  professione  solemni.  Tum  ob 
disparitatem  satis  notam;  nam  vota  sim- 
plicia  tanlum  sunt  promissio,  per  promis- 
sionem  autem  non  extrahitur  res  a  domi- 
nio  promitfentis  :  unde  sicut  prom.ittens 
manet  sub  jurisdictione  Pontificis,  ita  et 
res  ab  illo  promissa  ;  atque  ideopotest  Pon- 
tifex  rem  voto  promissam  a  promittentis 
dorainio  extrahere,  aut  ordinare  ad  alium 
linem,  quo  supposito  promittens  manet 
liber  a  voti  adimpletione.  At  professio  so- 
lemnis  non  est  sola  promissio,  sed  perfecta 
profitentis  traditio  sub  speciali  dominio 
Doi;  et  ros  semel  Deo  tradita,  et  sub  ejus 
dominio  constituta,  nequit  per  uUam  crea- 
tara  potostatem  ab  illo  auferri,  ob  superius 
dicta. 

104.  Sed  objicies  :  cum  homo  ordinatur 
Sacerdos,  se  Doo  tradit  adejus  cultum  :  sed 
hoc  non  obstante,  potest  t^ontifex  cum  eo 
dispensare,  ut  ducal  uxorem  :  ergo  idem 
indulgore  poterit  solemniter  professo,  licet 
se  Deo  tradiderit. 

Et  confirmatur  ;  nam  illi  qui  in  Societate 
fiunt  religiosi  per  tria  vota  simplicia,  se 
tradunt  Deo;  et  nihilominus  certum  est, 
posse  Pontificem  cum  eis  dispensare  ad 
contrahendum  matrimonium  :  ergo  idom 
(juod  prius. 

Respondetur  objectioni  negando  conse- 
quentiam,  quia  Pontifex  disponsando  cum 
Sacerdotc,  ut  ducat  uxorera.   non  deslruit 


priorem  traditionem  per  consecrationem 
ordinis  sacri ;  sed  tantum  aufert  obligatio- 
nem  continendi,  quac  non  est  essentialis 
tali  traditioni,  sed  perjus  ecclesiasticum 
illi  traditioni  annexa  ;  in  quo  jure  Ponti- 
fex  dispensare  pofest  ut  ex  se  liquet.  At 
votum  castitatis  est  de  essentia  traditionis 
perfectffi  per  solemnem  professionem;unde 
sicut  Pontifex  non  pote.st  efficere,  quod  so- 
lemniter  professus  non  sit  Deo  traditus,  et 
sub  ejus  speciali  dominio;  ita  nec  elTicere 
valet  quo.d  non  sit  ligatus  illo  voto,  ac  su- 
binde  nec  quod  possit  contrahere  matrimo- 
nium.Sicut  non  posset  dispensare  cum  Sa- 
cerdotead  contrahendum  matrimonium,  si 
votura  continentiaB  esset  de  essentia  ordinis 
sacerdotalis. 

Ad  confirmationem  constatex  saspius  dic- 
tis:nam  religios  isacras  Societatis  persimpli- 
ciavota  non  se  tradunt  Deo  ad  illa  votaser- 
vanda  omnino  absolute,  sed  restricte,  et 
sub  conditione,  videlicet  ad  servandum  illa 
in  Societate,  et  quandiu  ab  illa  non  dimit- 
tantur.  Unde  nec  indigent  dispensatione 
Pontificis  ad  contrahendum  matrimonium; 
sed  per  hoc,  quod  a  Societate  diraittantur, 
manent  liberi  a  votis,  et  possunt  uxores 
ducere,  ut  ex  Vasquez  vidimus  7ium  40. 
Alia  autem  ratio  est  votorum  solemnis 
professionis;  per  hac  enim  religiosus  ab- 
solute,  et  perfectissime  traditur  Deo,  et 
constituitur  sub  ejusdominioadservandum 
triaconsilia,  pauporlatis,  castitatis  et  obe- 
dientiaj  :  quod  dominium  nulla  potestas 
creata  violare  potest,  applicando  ad  usus 
humanos,  qua?  sub  ea  sunt,  ut  constat  ex 
dictis. 

IO'x  Probatur  ultimo  assertio  nostra  alioTcriiun* 
fundamento  nam  strictius  vinculum  impor-  i^^^-^^ 
tatprofessio  solemnis,  quam  matrimonium    °i"'*- 
ratum  non  consummatum  :  sed  Pontifex 
nequit  dispensare,  ut  dissolvatur  vinculum 
matriraonii  rati  non  consummati  :  ergo 
dispensare  non  valet  ut  dissolvatur  vincu- 
lura   professionis  solcmnis,  et  ut  ille,  qui 
sub  eo   fucrat,   maneat  liber,  et  aptus  ad 
matriraoniura  contrahendum.  Consequen- 
tia  vidcfur  manirosta  ;   nam  qui  non  habet 
potcstatera  ad  minus,  nec  habet  ad  majus. 
Minor  vero  probatur  ex  verbis  Christi  Do- 
mini,  MatthaGi  19  :  Quod  ergo  Deus  conjun-  Maith. 
nsit,   homo  non  separct :  qaihns  declaravit 
vinculum  matrimonii  non  osse  dissolubilo 
per  potestatem  humanam.   Major  dcnique 
constat  cx   dictis  dnb.  n,  ubi  ostendimus. 
professionem  solemnem  jure  divino  dis- 


396 


I)K  STATU  KELKMOSO. 


solviTe  malriinoniiini  ralum  non  consum- 
matum  ;  id  vcro  cjuod  aliud  dissoh  it,  for- 
lius  w  t'st. 
aiSu         '^*^-  ""'^'  argunu-nto  iiuidain  occurrunl 
ncgando  minoriMn;  iiuia  consont  1'ontificoni 
j)0&5e  dipcnsaro,    ut  dissolvatur  niatrimo- 
iiium  ralum  non  consummalum,  non  (lui- 
dcm  Iiumana,  et  ordinaria  potestate,  sod 
extraordinaria,  et  divina,  concessa  specia- 
litera  Christo  Domino,  ubi  occurrerit  ne- 
cessitas  aliiiua  magna  boni  communis  cam 
dissoUitionem  oxigentis.  Kt  ad  verba  Chrisli 
Domini  respondenl.  vol  referenda  esse  ad 
matrimonium  consummatum,   vel   negari 
separationem    per   potcstatem  humanam. 
ConfB-      Sed  ha^c  responsio,  qua^  frequentior  est 
apud  Canonistas,   quam   apud  Tiicologos, 
refellitur  :  tum  quia  non  habet  solidum 
fundamenluni;  sicut  cnim  potest  apparere 
necessarium   ad    bonuni   commune,    quod 
dissolvatur    matrimonium   ratum ;    ita  ct 
quod  dissolvatur  consummatum,  ut  facile 
consideranti  constabit  :  et  sicut  Pontifex 
dicitur  posse  dissolverc  ratum  per  potcsta- 
tem  extraordinariam,   ita  etiam  potestate 
extraordinaria  posset  dissolvere  consum- 
matum  :  ergo  vel  datur  fundamenlum  ad 
utrumque,  vel  ad  neutrum.  Atqui  certum 
est,  Pontificem  nuUo  modo  possc  dissolvere 
niatrimonium   consummatum  :    ergo  nec 
potest  dissolvere  ratum  ;  vel  si  lioc  potest, 
cur  non  poterit  illud?  Unde  aliqui  Cano- 
■   nista)  hoc  argumcnto  opprcssi   conccdunt 
quod  Papa   possit  matrimonium  consum- 
*?."."■•  matum  dissolvcre,  ut  rcfcrunt  Covarruv. 
Adecret.  2  p.   cap.  7,  §  4,  et  Enriquez  lib. 
l\,  de  matrimonio,  cap.  2,  nuin  3,  in  com- 
ment.  litt.   T.  Scd  errant  vehementer  in  re 
gravissima,   ut  contra   hffireticos  ostendit 
^HJ'"'"  Bellarm.  /i6.    \,demalrim.   cap.    1.".  Tum 
eliam,  quia  quod  matrimonium  ratum  sit 
jure  naturali,  et  divino  indissolubile,  certo 
rfMif,    nobis  constat,  et   satis  aperle  docet  Trid. 
sess.  24,  in  principio,  illis  verbis  •  «  Matri- 
u  monii  perpetuum,  indissolubilemque  ne- 
«  xum  primushumanigeneri  parensdivini 
«  Spiritus  instinctu  pronuntiavit,  cum  di- 
«  xit :  Hoc  nuncos  ex  ossibus  meis.  »  Qua^ 
verba  divit  Adamusante  carnalemconjunc- 
tionem  cum  uxore.  Unde  possessio,  et  pra- 
sumptiostat  pro  indissolubilitate  matrimo- 
nii  rati  respective  ad  quamlibet  potestatem 
creatam,   nisi    oppositum  constet  ex   Dei 
verbo  vel  scripto,    vel  tradito.  Pontificem 
vero  posse  illud  dissolvere,  nec  docet  Scrip- 
tura,  vel  designetur  locus  ;  nec  firmat  tra- 


ditio,  cum    plures,  et  meiiores  Thcologi 
doceanl  oppositum.  Ergo  sinc  fundamento 
dicitur,  quod  Pontifex  valet  niatrimonium 
ratum  dissolvere.  Tum  dcMiique,  quia  fini 
matrimonii  magisopponitur  cjusdissolulio. 
quain  jiiuralitas  uxoruni  ;  illa  enim  oppti- 
nitur  ipsum  destrucndo,  lia>c  vero  oppoiii- 
tur  aliam  uxorom  addendo  sine  exclusiono. 
prioris;  et  i-icut  pro  bono  communi  apparet 
aliijuando  neccssarium,  quod  matrimonium 
ratumdissolvatur;  itaapparelnecessarium, 
quod  rox,  v.  g.  post  coiisummatum  matri- 
monium   cum   una,   ex  qua   iion    suscipil 
filios,  ducat  simul   alteram,  ex  qua  filios 
habcat;  quo  non  obslanle,  certum  est,  Pon- 
tificem  non  posse  dispensare  in  pluralitale 
uxorum  :   ergo   nec   dispensare   valet,    ut 
dissolvatur  matrimonium  ratum.  Si  enim 
nonobstante,  quod  uxorum  pluralitas  non 
sit  adeocoiitra  matrimonii  fmcin,  et  quod 
hoc  rcmcdium  vidcatur  aliquando  interesse 
ad    commune   bonum ;    nihilominus   non 
habemus  fiindamentum,  ut  dicamus  Chri.s- 
tum  per  illa  verba,  Pascc  oves  nieas,  delo- 
gasse  Ponlifici  extraordinariam  quandam 
potestatem,  ut  in  tali  eventu  dispensarot 
circa  pluralitatem  uxorum;  nullum  profecto 
adest  fundamentum,  ut  dicaturdemanda.^^so 
illi  potcstatem,  ut  quandoque  dissolveiet 
matrimonium.  Cajlera  quippe  paria  sunt, 
et   aliunde    natura?,    et   fini    matrimonii 
elevati  pcr  Christum  ad  rationcm  Sacra- 
menti  magis  adversatur  dissolubilitas  per 
potestatem  creatam,  quam  uxorum  plura- 
litas  per  eandom  potestatem.   In  quo  non 
amplius    immoramur,    quia    pcrtinet    ad 
traclatum  dcMatrimonio.  Sed  pro  majori 
hujus    veritatis  confirmatione    viderintur 
Covarruv.  loco  cit.  Gutierrcz  lib.    1,  qu,Tst. 
can.  cap.   17,  Cano  lib.  6,  de  locis,  cap.  8, 
Lopez  2  p.  Imtruct   de  matrimon.  cap.  54, 
Ledesma  in  addit.   ad  3,   part.    quxst.   G7, 
art.  2,  dub.  1,  ubi  affirmat  oppositum  e.^^se 
improbabile.  Quod  nos  ea  nota  non  perccl- 
limusquiaillud  tuentur  plurimiCanonist;c, 
et  non    pauci  Thcologi,   quos    refert,    et 
sequiturSanchez  lib.  2  de  matrim.  disp.  14, 
a  n.  2.  Sed  pro  majori  probabilitate  asser- 
tionis,  quam  tuemur,  suflicit  quod  princi- 
pium    in    hoc  argumento  assumptum    sit 
longe  probabilius,  ut  revera  est. 

107.Confirmatur  primo,  quiasi  Pontifex 
potest  dispensarecum  religioso  solemnifer 
professoadcontrahendum,  fieri  potestquod 
idem  homo  simul  habeat  plures  uxores. 
Verbi  gratia.   Petrus    post   matrimonium 

ratum 


Gutierr. 
Oano. 
Lopez. 


lififce- 

(lentis 

niotivi. 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


399 


ratum  cum  Maria  solemniter  profitetur  : 

rursus  dispensante  Papa  fit  liber  a  profes- 

sione,  et  uxorem  ducit  Antoniam  :  habebit 

utique  duas  uxores.  Imo  fieri  poterit,  quod 

eandem  mulierem  sa^pius  ducat  in  uxorem, 

et  cum   ea    repetat  Sacramentum  matri- 

monii;  dispensatus  quippe  poteritsicutcum 

Antonia,  ita  etcum  Maria  contrahere.  Ha^c 

autem  non  parvam  praeseferunt  absurdita- 

tem,  ut  ex  se  constare  videtur. 

Subier-      Et  si  Adversarii  respondeant,  quod  sicut 

eteorumhoc  non  esset  inconveniens,  si  Petrus  mo- 

impu-   reretur,  et  resurgeret;  ita  neque  est  absur- 
gnatio.  j  '.  . ,  ,•       1  •        7 

dum,  si  idem  contingat  in  solemniter  pro- 

fesso ;    quia    ipsa    professio    est  quaedam 

spiritualis  mors  in  ordine  ad  dissolvendum 

matrimonium  ratum.  Id,  inquam,  si  res- 

pondeant,  ex  ip.-a  sua  responsione  confu- 

tandi  sunt ;  nam  si  professio  solemnis  est 

mors  horninis  in  ordine  ad  secularia,   quo- 

modo  Papa  potest    solemniter    professum 

resuscitare  in  ordine   ad    matrimonium? 

Profecto  si  responsio  aliquid    valet,    non 

magis  curandum  est  de  solemniter  professo, 

ut  per  ejus  matrimoniura  provideatur  alicui 

necessitati,  quam  de  realiter  mortuo  :  unde 

ad  alia  media  oportet  recurrere,  et  non  ad 

dissolvendum  professionem. 

Et  si  addant,  posse  hanc  resurrectionem 

fieri  authoritate  Pontificis,  quia  ipsa  mors 

spiritualis  in  professione  solemni  interve- 

niens,  et  pra^teritum  matrimonium  ratum 

dissolvens,  ejus  authoritate  fit,  quippe  qui 

professionissolemnitatem  introduxit.  Hoc, 

inquam,   si  addant,   confutatur  ex  dictis 

dub.  o,  ubi  ex  professo  ostendimus   vim 

illam,  quasolemnis  professiodissolvit  ma- 

trimonium,  non  esse  ex  jure  ecclesiastico, 

sed  ex  divino,  sive  ex  institutione  Christi 

Domini.  Unde  sicut  Pontifix  non  induxit 

hanc  spiritualem  mortem,  ita   nec  illam 

potest  dispensando  excludere.  Et  id   quod 

dicitur  de  solemnitate   professionis,  nihil 

valet ;  quia  professio  non  dirimit  matrimo- 

nium  ratum  per  solemnitatem,  formulam, 

aut  cjcremoniam,  sub  qua  Pontifex  insti- 

tuit  illam  fiori ;  sed  per  essentiam,  et  pri- 

vilegium,  qua^  non  habet  a  Ponfifice,  sed  a 

Christo  Domino,  utsnapius  in  dubiis  ante- 

cedentibus  explicuimus 

iir  ideni  ...  .  „ 

moii-   argumenti,  quia  non   est  minus  firmum 

^"'""    vinculum  professionis  solemnis,  quam  vin- 

culum  matrinionii  consummati  :   sed  hoc 

nequit  dissolvi  por  dispensalionem   l*onti- 

ficis  :  ergo  nec  illud.  Minor,  et  consequenlia 


constant.  Major  autem  probatur  :  lcm  quia 
per  se  loquendo,  et  ca^teris  paribus,  non  est 
minus  firmus  perfectior,  quam  imperfec- 
tior,cum  firmitasconducatad  perfectionem. 
Sed  status  professionis  solemnis  est  per- 
fectior,  quam  status  matrimonii  consum- 
mati,  ut  fides  docet  :  ergo  vinculum  pro- 
fessionis  solemnis  non  est  minus  firmum, 
ac  vinculum  matrimoniiconsummati.  Tum 
etiam,  quia  possibile  est  aliquod  vinculum 
spirituale  ita  firmum,  ac  vinculum  carnalo 
matrimonii  consummati  :  sed  professio  so- 
lemnisest  perfectissimum  vinculum  spiri- 
tuale,  cum  homo  per  illam  se  totaliter  tra- 
dat  Deo.  et  se  transferat  in  ejus  dorainium, 
abdicando  a  se  cuncta  tali  traditioni  con- 
traria  :  ergo  vinculum  professionis  tantam 
firmitatem  importat,  quautam  vinculum 
matrimonii  consummati. 

Nec  satisfacit  disparitas,  quam  Suarius  soiutio 
assignat,  nempe  in  matrimonio  consum-  suario. 
mato  inveniri  specialera  rationem  indisso- 
lubilitatis,  tum  propter  perfectam  significa- 
tionem  unionis  Christi  cum  Ecclesia,  tum 
propter  damnura,  quod  redundaret  in  uxo- 
rera,  et  prolem.  Quae  ratio  non  reperitur 
in  professione  solemni,  et  aliunde  ejus 
perfectio  non  diminuitur  ex  hoc,  quod  dis- 
solubilissit  per  subordinationem  ad  extra- 
ordinariam  Pontificis  potestatem,  ubi  cora- 
munisaliqua  necessitas  imrainet. 

Non,  inquam,  satisfacit  hasc  disparitas;  Eeicl- 
sed  potius  omnia,  qus  affert,  sunt  insuffi-  '''"'■ 
cientia,  possuntque  efiicaciter  refelli.  Pri- 
mo,  quia  ut  matriraonium  consummatum 
perfecte  significet  unionem  Christi  cum 
Ecclesia,  satis  est  quod  ex  sua  natura,  et 
secundum  providentiam  ordinariam  sit 
vinculum  indissolubile,  nec  refert  quod 
absolute  possitdissolvi  per  extraordinariam 
potestatem  Pontifici  concessam  ;  sicut  cer- 
tum  est,  posse  dissolvi  de  potentia  Dei 
absoluta.  Cur  ergo  occurrente  gravi  illa 
necessitate,  in  qua  Adversarii  dicunt  Pon- 
tificera  posse  dissolvere  professionem  so- 
lemnem,  non  poterit  dissolvere  etiam  ma- 
trimoniumconsuramatum?Pracsertira  cum 
ab  iiitrinseco,  et  ex  natura  sua  non  sit 
vinculum  magis  firmum.  Sccimdo,  quia 
occurrente  tali  necessitate,  fieriposset,  quod 
ex  dissolutione  malrimonii  consuramati 
nulla  injuria  inferretur  uxori,  aut  proli  : 
huic,  quia  forte  non  esset  :  illi  vero,  quia 
in  talera  dissolutionem  consentiret,  aut 
consentire  deberet  proptor  boiium  com- 
mune  ;  consentienti  autem  non  fil  iiijuria. 


4LX) 


DK  STATl     KKl.ICIOSO. 


&cn!en- 

tia 
0|)po$i- 


Sancli 
Duraiid. 
Kichard 

Gabr. 


Mcdina 
He.iriq. 


Azir. 
Poniius 
Suarez 


Palud. 
Heiv. 
Cajei. 


Tertio.  qiiia  si  non  diniimiit  porfoclioncMii 
professionissolomnis.  (|iiod  sil  dii^soliihili.s, 
non  qiiidoin  por  se.  el  ox  nalma  roi,  sod 
por  siibordinalionem  ad  exlraordinariani, 
et  divinam  qiiandam  poleslalem  Ponlificis; 
pariter  non  dimimicl  perfeclionem  malri- 
nionii  consummati.  quod  sil  dissoliibile, 
nonqiiidem  per  se.  et  ox  natiira  rei,  sed 
per  siibordinationem  ad  oandem  oxfraor- 
dinariam,  et  divinam  ronfificis  potesfa- 
lem.  Profoclo  ox  parte  ulriusquc  vinculi 
eavJem  rafionos  proporfionabilitor  appa- 
ront,  ot  ufriusque  dissolutio  videtur  ali- 
quando  nocessaria  ad  succurrondum  bono 
commiini.  uf  facile  considoranti  constabit. 
Krgo  dicondum  ost.  1'ontificem  vel  nullo 
modo  posse  dissolvere  vinculum  profes- 
sionis  solomnis,  vel  posso  dissolvere  vincu- 
lum  m.ifrimonii  consummati  :  cumque  lioc 
posterius  sif  omnino  falsuni,  imo  et  crro 
noum.  oporlof  fencre  i!Iud  prius.  ct  fateri, 
quod  !'ontifcx  in  nullo  potost  dispensare 
cum  solemnifor  professo,  ut  conlrahal  ma- 
trimonium. 

§1V. 

liffcitnr   ojiiiiiu  vontraria,   cjiisquc   fiiiula- 
racuta  dirnunlur. 

109.  '>ppositam  sententiam  tuentur  com- 
uiunifer  Jurista?  Joannes  Andrcas,  Cardi- 
nalis,  Abbas,  Hostiensis,  Baldus,  Kelinus. 
Ancharanus,  Tiraquellus.  Navarrus,  Gre- 
gorius  Lopez.  Antonius  Gomez,  Mcnochius, 
Menchaca,  et  alii  plurimi.  (juos  refcrt,  et 
scquifar  Sanchez  lib.  8  de  Matriinon.  disp. 
8.  num.  7.  Idem  ex  Theologis  defendunt 
Durand.  tn  4,  disl.  .38,  (jamst.  2,  num.  8, 
ubi  Richardus  «;•/.  9,  quxst.  I  Supplement. 
Gabriel.  r/uys/.  I,  art.  5,  dub.  pcnulf.  Gan- 
davensi.s  quodlibei.  n,  quxst.  28,  .Medina 
de  sacrorum  hominuni  conlincntia.  cap.  21, 
Henriquez  lih.  12.  de  Malrimon.  cap.  .">, 
num.  7,  Valentia  in  hac  2,  2.  disp.  6,  qux.st. 
f^.punct.  7.  Azor.  lib.  12  Instit.  moral.  cap. 
7.  qmest  1,  Rasilius  Pontius  lib.  7,  de  Ma- 
trimon.  cap.  10.  num.  2,  Suarez  tom.  3,  de 
V.eliQ.  lib.  0.  cap  16,  nuin.  ."j.  et  alii  plurcs 
apud   ilios.  et  apud  Dianam  part.  8,  tract. 

I,  resol.  73.  Eidcm  ctiam  opinioni  suifra- 
gantur  ex  Thomislis  Paludanus  m  4,  dist. 
28,  9.  4,  art.  4,  concl.  1 1 ,  Hervffius  quodl. 
\\,  q.  3,  Cajefanus  m  hac  2,  2,  q.  88,  art. 

II.  et  Araiixo  in  decis.  canonic.  tract.  2, 
quTsf    19,   num.  40.  Pra?cipua   hujus  opi- 


nionis  fundamonta  consistunt  in  ovasioni- 
bus,  ot  res|)onsionibus,  quibus  noslra  mo- 
tiva  diluere  conatur,  el  jam  praiclusimus. 
Sedalia  supersunt,  quibus  satisfacere  opor- 
tet. 

Arguitur  iiriino  :  Quia  Pontifcxde  facto^''"'!""'" 
disjHMisavit  cuin  solomnitcr  profcssis,  ulmeutum. 
confrahorent  matrimonium  :  ergo  potest 
in  hoc  dispensarc.  Consequentia  patet , 
quia  factum  Superioris,  et  prajsertim 
Summi  Pontificis,  cui  assisfit  Spiritus 
sancfus  ad  gubcrnandam  Kcclcsiam,  cen- 
setur  h^gilimum.  ut  constat  ex  cap.  Ad 
awcs,  dc  tcinpor.  ordinand.  et  cap.  Quid 
culpatur,  23,  qu.rstionc  prima  :  ergo  si 
Pontifcx  in  aliquo  dispensat,  potcst  in  eo 
dispensare.  Antccedcns  vero  ex  variis  his- 
toriis  probatur  ;  nam  ut  refert  Anchar.  Anciiar. 
ronsil.  .339,  Pontifex  dispensavit  cum  Ra- 
miro  monaclio,  et  Sacordotc  ex  stirpe  ro- 
gum  Aragoiiiae,  ut  proptor  dcfccfum  succes- 
soris  uxorcm  duceret,  cx  quahabuit  filium, 
qui  successit  in  rogno.  Alexander  III,  ut 
inquit  Suriusstatim  referendus,  vel  Coeles- 
tinus  III,  ut  ait  Cajetan.  ubi  supra,  dis- 
pcnsavit  cum  Coiistantia  filia  Rcgis  Siciliac, 
ut  nuberet  Hcnrico  filio  Imperatoris  Frido- 
rici  Barbarosas.  Surius  ctiam  toin.  1,  die  8  surius. 
Janunrii,  refert  cx  Bernardo  .lustiniano  in 
vita  S.  Laurenlii  Justiniani,  cap.  I,  Alexan- 
drum  III,  disponsasse  cum.  Nicolao  mona- 
cho  de  familia  Justinianorum.  ut  uxorem 
duceret,  ut  familiam  illam  bcllo  ferc  ex- 
tinctam  repararet.  Alii  ex  Marlino  Chro-^,'^^^'"^- 
mcro  Iw.  4,  de  rebus  gestis  Foionorum, 
referunt,  quod  Benedictus  IX  ad  eorum 
petitionem  dispensavit  cum  Casimiro  filio 
Regis  Poloni<3G,  et  monacho  Cluniacensi,  ut 
possct  uxorum  ducere.  Et  tandem  Suarez 
ubi  supra,  num.  6,  addit  :  Denique  nostris 
et ia m  temporibus  aliquando  hoc  factum  esse 
dicitur. 

Urgelur  vis  hujus  argumenti ;  nam  istaj 
dispcnsationes  fuerunt  valid»,  aut  non 
fuerunt  validffi?  Si  cligatur  hoc  ultimum  : 
crgo  non  slamus  facto,  ct  sententia)  Summi 
Pontificis  contra  canones  allegatos  Si  vcro 
eligatur  primum  :  ergo  ex  ipso  facto  Sum- 
mi  Pontificis  manet  veritas  hujus  sententiaB 
approbata,  et  difTinita. 

Rcspondetur  huic  argumcnto  negando  Re^spon- 
antcccdens,  ad  cujus  probationem  respon- 
demus  cum  Sylvestro,  Soto,  Joanne  Nico- 
lal,  et  Gonet  ubi  supra  numero  91,  negando 
oiT.nes  iilas  hisforias,  quae  facile  convin- 
cuntur  falsitatis,  aut  saltem  maximaj  incer- 
titudinis 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


401 


titudinis.  De  Ramiro(quem  quidam  dicunt 
fuisse  Abbatem  S.  Facundi,  deinde  Episco- 
pum.  primum  Burgensen,  deinde  Pampi- 
lonensem,  et  tandem  Balbastrensen,)  nulla 
certa  notitia  est  apud  graves  Historiogra- 
phos,  et  multo  minus  quod  obtinuerit  dis- 
pcnsationem  a  Pontifice.  Videantur  Joan- 
Bzovius.  nes  Nicolai,   et    Abraham    Bzovius    a7ino 

1 186,  num.  5. 
Baron.  De  Constantia  inquit  Baronius  ad  an- 
num  1186:  «  Quod  autem  ex  recentiori- 
«  bus  plures  asserunt  Constantiam  monia- 
«  lem  fuisse,  scias  fabulosum  esse,  atque 
«  commentum  fortasse  inde  excogitatum, 
«  quod  ipsaasservata  fuisset  in  Monasterio, 
«  ut  si  defuisset  Regibus  mascula  proles, 
«  spes  esse  pofuisset  nubendi  Regi  cum 
«  doteregni.  »  Sicut  aliae  puelteobeundem 
finem  in  monasteriis  constitui  solent  ; 
et  modo  in  Lusitania  apud  nostras  Monia- 
les  asservatur  Domina  Maria  soror  Regis. 
Historiam  etiam  de  Nicolao  Justiniano 
mouacho  refellit  idem  Baronius  :  ex  quo 
Oonet  observat  Authorem  hujus  historiaB 
diiointer  se  pugnantia  scripsisse;  ait  enim 
Alexandrum  III,  cum  Nicolao  Justiniano 
di.^pensasse,  el  B.  Laurentium  Justinianum 
ejus  filiu.m  claruisse  tempore  Eugenii  IV, 
et  ab  eo  Episcopali  infula  insignitum  fuisse. 
Quffi  duo  inter  se  pugnant,  quandoquidem 
Alexander  III  Eugenium  plusquara  du- 
centis  antiis  pr»cessit.  Prior  enim  obiit 
anno  1181,  posterior  vero  creatus  est  anno 
1431. 

I't  Casimirus  relinqueret  monasterium, 
necesseria  non  erat  dispensatio,  quia  ipso 
non  crat  vere  proiessus,  sed  coactus  fueraJ, 
in  monasterio  vivere,  ut  observant  Gonet 
ex  Longino,  et  Joannes  Nicolal  ex  libro  in- 
scripto  (iallia  Christiana. 

Jd  quod  addit  Suarez,  ex  ipso  modo,  quo 
refertur,  significat  quandam  famam  incer- 
tam.  et  vagam,  qualis  spargi  solet,  qua^que 
nullamfidem  mcretur.  Unde  augmentum. 
dilficultatis  nihil  premit,  cum  id  quod  sup- 
ponit,  non  subsi.stat.  Possemus  autem  fal- 
sitatem  pracdictarum  historiarum  ojjero- 
sius,  apertiusque  dctcgere,  ct  ostendcre  in- 
constantiam,  contrarietatemque  Authorum 
in  designando  Pontificcs,  quos  dicunt  sic 
dispensasse  ;  sed  nolumus  in  re  non  Theo- 
logica  diutius  immorari,  remittentes  Lecto- 
rem  ad  Authorcs  alicgatos. 
inflnni-  "^^'  '^^^'^''^'^■'5  prsDdictas  historias,  licot 
tas  admittantur.  non  extorquere  nisi  assensum 
mcn"i.  probabilem  aut   fidei   humanaj  fallibilis. 


Unde  tantum  evincunt  hanc  modalem  : 
Probabile  est,  et  credihile  fde  humana  falli- 
bili,  quod  Pontifcx  aliquando  dispcnsavit 
cum  solemniter  professis  ad  contruhendum 
matrimonium.  Ex  qua  non  recte  infertur  : 
Ergo  Pontifex  de  facto  dispensavit;  sed 
tantum  colligitur  ha^c  modalis  :  Probabile 
est,  quod  Pontifex  de  facto  sic  dispensavit, 
Hoc  vero  admisso,  adhuc  non  infertur, 
quod  absolute  possit  dispensare,  sed  dun- 
taxat  sequitur,  esse  probabile,  et  crcdibile 
fide  humana  fallibili,  quod  Pontifex  possit 
talem  dispensationem  conferre.  Id  vero 
minime  negamus,  sed  plane  concedimus 
contrariam  nobis  opinionem  probabilem 
esse,  saltem  ab  extrinseco,  ob  tot  Authorum 
ipsi  subscribentium  multitudinera.  Dixi- 
mus,  fide  humana  fallibili,  ut  significare- 
mus  pra?dictas  historias  non  fundare  fidem 
habenten  moralem  infallibilitatem,  et  cer- 
titudinem,  quali  fide  credimus  esse  Ro- 
mam,  aut  Indos  ;  quia  omncs  homines  sic 
affirmant,  nemine  contradiccnte.  Hujus- 
modi  quippe  fides  non  debetur  illis  histo- 
riis  ob  oppositam  rationera,  ut  ex  se  li- 
quet. 

Quod  si  alicui  visum  fuerit,  eas  historias,  AUa 
et  antecedens,  pro  quo  suadendo  refcrun-  ,fie|"[ 
tur,  admittere,  adhuc  non  opprimetur  ar- *"'"'"'■ 
gumento ;  nam  concesso  Pontificem  de 
facto  dispensasse  cum  solemniter  profcssis, 
non  necessario  colligitur,  posse  absolute 
sic  dispcnsare,  sed  posse  probabiliter.  Ut 
enim  Pontifex  licite,  et  prudentcr  sc  gerat 
in  dispensando,  sufficit  quod  sequatur  dic- 
tamen  opinionis  probabilis,  qualis  est  afiir- 
mans,  posse  Pontificem  cum  professis  so- 
Icraniter  dispcnsare  :  ncc  requiritur,  quod 
evidenter,  aut  certo  cognoscat  se  habere 
potestatem  ad  id,  quod  facit.  Idque  induc- 
tive  potest  manifestari  in  dispensationibus, 
et  dispositionibus  Pontificiis  circa  alias 
materias  in  quibus  solent  concurrere  opi- 
niones  contrariae  probabiles.  Nam  potest 
quamlibet  sequi,  earaque  sequens  nondif- 
finit,  nec  damnat  contrariam.  Sic  dicitur 
aliquos  Pontifices  disponsasse  in  matrimo- 
nio  rato,  quia  in  praxi  sequuti  sunt  opi- 
nionem  probabilem  assercntem  posse  Pa- 
pam  sic  dispensare  :  alii  vero  non  ausi 
sunt  in  matrimonio  rato  dispensare,  qui 
judicarunt  speculative  csse  certius,  quod 
Papa  non  habet  talem  polestatem,  ut  vidi- 
mus  n.  68.  Ad  probationem  autcm  conse- 
quentiaj  respondcndum  erit,  aliud  esso 
Pontificem  facere  de  facto,  aliud  difllniro, 


•102 


m  STAir   KKl.KUOSO. 


qiiod  ita  possit  fiori ;  et  ex  primo  noiicol- 
ligitur  posterius,  alias  omnia  facta  Ponli- 
ficum  ossenl  lldei  difliniliones.quod  est  ab- 
surdum  abeisdem  niinime  intentum.  Inde 
majoris  authoritalis  est  actus  rontilicis  do- 
centis,  quam  rontilicis  facientis.  Etob  hanc 
Soto.  causam,  mquit  Soto  loco  supra  citato  cx  lih. 
de  Justitia,  ^  Quin  a(/c,  I).  Tlionias  Inno- 
centii  potius  canonem  amplexus  cst,  quam 
Coelestini  factum  sequutus.  Quod  faclum,  si 
vere  contigit,  non  poterat  1).  Thom.  latere: 
tum  ob  notoriotatem  ot  majestatem  perso- 
narum  :  tum  quia  non  multis  annis  anle 
S.  Doctorem  accidisset. 

Hinc  qui  proDdictas  historias  admittit, 
augmentodiflicultatis  occurret  eligendose- 
cundam  dilommatis  partem,  nempe  tales 
dispensationes  fuisse  invalidas  coram  Deo, 
quia  1'ontifex  non  habet  potestatem  ad  sic 
dispensandum.  ut  supra  ostendimus.  Nec 
impugnalio  hujus  partis  urget  ;  nam  sic 
docentos  adhuc  stant  lacto.  et  sententia? 
Pontificis;  quippe  fatentur  Pontificem  tuto, 
et  prudenter  sic  dispensare,.  et  dispensatos 
secure,  ac  bona  fide  contrahere  matrimo- 
nium  ;  suflicit  enim  ad  utrumque  sequi 
opinionem  probabilem,  qualom  recognos- 
cunt  sibi  oppositam. 
■'^dum'  ^^'-  ^^rguilur  secundo  :  quia  Pontifex 
argii-  potest  dispensure  inomnibusaliis  votis,  si- 
"*'""'"■  vesint  pure  simplicia,  sive  simplicia  cons- 
tituentia  statum  religiosum,  sive  solemnia 
annexa  ordini  sacro  :  ergo  pariter  poterit 
dispensare  in  voto  continentiaB  emisso  in 
profossione  solemni.  Probatur  consequen- 
tia  ;  nam  quod  votum  continentia  emis- 
sum  in  professione  solemniesset  indispen- 
sabile  per  Pontificem,  vel  provenit  ex  eo, 
quod  sit  promissio  Deo  facta,  et  obligans 
jure  divino  ;  ethoccommune  est  omnibus 
votis  :  vel  proveniret  ex  eo,  quod  in  tali 
votodatur  traditio  ;  et  hsc  etiam  interve- 
nit  in  votis  simplicibus  constituentibus 
religiosum  :  vel  denique  proveniret  ex  eo, 
quod  in  tali  volo  intervenit  aliqua  conse- 
cratio  ;  et  ha?c  etiam,  majorque  intervenit 
in  ordinatione  sacra.  Si  ergo  Pontifex  po- 
test  alia  vota  dissolvere,  pariter  poterit 
votum  continentiaj  emissum  in  solemni 
professione. 
3o.'  ^onfirmatur,  quia  si  ex  aliqua  parte  pras- 
dictum  votum  esset  indispensabile,maxime 
ralione  solemnitatis  :  sed  haec  non  obest, 
ut  in  eo  dispenselur  :  ergo  est  dispensabi- 
le.  Probatur  minor  :  tum  quia  votum  con- 
tinentiai  emissum  in    sacra    ordinatione 


etiam  esl  solemne,  unde  habet,  quod  diri- 
niat  matrimonium  ;et  tamenin  eo  dispen- 
sari  polesl.  Tum  quia  solemnilas  profes- 
sionis  est  de  jure  Kcclosiastico.et  per  Eccle- 
siam  invonta,  ut  docent  Honifacius  VIII, 
et  Grogorius  XIII,  relati  n.  51,  e/  5."),  Pon- 
tifex  autem  potobldissolvereea.qua;  suntdo 
jure  Ecclesiastico  :  ergo  polerit  auferro  so- 
lomnitatom,  volumque  rcducore  ad  condi- 
tionom  voti  simplicis.quod  disponsabile  est. 

.•\d  argumentum  ,  concesso  antecedenti,  «^'lisiii 
negamus  consequentiam,  cujus  probatio-  memn. 
nem  supra  diluimus.  Nam  in  votis  pure 
simplicibus  sola  roporilur  promissio,  quaD 
rem  non  oxtrahit  actu  a  dominio  promit- 
tentis  :  undo  fieri  potest,  quod  jusla  inter- 
veniente  causa,  convertatur  ad  alios  usus 
sine  injuria  promissarii,  praiserlim  cum 
traditio  catholica  doceat  Pontificem  posse 
in  his  votis  dispensare.  Solemnis  autem 
professio  importat  traditionem,  et  transla- 
tionem  dominii  in  Deum  ,  qua)  proindo 
Pontificia  potestate  dissolvi  nequeat,  maxi- 
me  cum  nec  Scriptura,  nec  traditio  doceal 
dari  hujusmodi  potestatem.  Quam  dispa- 
ritatem  jam  supra  assignavimus  nuin.  103. 
Porro  vota  simplicia  constituontia  statum 
religiosum  aliquam  traditionem  dicunt  , 
sed  non  omnino  perfectam,  nec  absolutam; 
quia  et  dominium  radicale  in  subjecto  re- 
linquunt,  otsolum  obligant  dependenler  a 
conditione  manendi  in  Societate  juxta  be- 
neplacitum  Superiorum  :  unde  non  solum 
cum  dispensatione,  sed  etiam  absque  illa 
dissolvi  valent.  Professio  vero  solemnis 
importat  perfectissimam  traditionem,  qua 
homo  constituitur  simpliciter  sub  speciali 
Dei  dominio;quocirca  nequit  ab  illoextrahi 
per  aliquam  potestatem  croatam.  Quam 
differentiam  supra  explicuimus  n.  40,  ef 
n.  104.  Denique  in  ordinatione  sacra  aliqua 
consecratio  intervenit ,  quam  proinde 
Pontifex  auferre  non  valet  :  ca^terum  tali 
consecrationi  non  anneclitur  essentialiter 
continentia?  votum,  sed  ex  praBcepto  Eccle- 
sia3,  atque  ideo,  manente  consecratione,  po- 
test  Pontifex  illud  auferre.  In  professione 
autem  solemni  datur  qua^dam  consecratio, 
sivesacratio.  et  tradilio  ad  perfectum  cul- 
tum  Dei,  cui  consecrationi  est  esssentiale 
votum  continentiaj  :  quocirca  sicut  Ponti- 
fex  nequit  illam  traditionem,  et  consecra- 
tionem  auferre,  ita  nec  votura  castitatis  ip 
si  essentiale.  Quod  discrimen  inter  utram- 
que  consecrationem  fusius  expendimus 
nwn.  99. 

Ad 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


403 


Jiluiiu, 
coiiti  r- 
maiio 


ertium 
argu- 
entuni 


onfir- 
matio 
rima. 


Ad  confirmationem  negamus  majorem  ; 
nam  quod  professio  solemnis,  et  votum 
continentiaB  in  ea  emissum  nequeant  per 
Poutificis  dispensationem  dissolvi  ,  non 
provenit  formaliter  ex  solemnitate,  qua^ 
est  formula,  seu  modus,  quibus  talis  pro- 
fessio  fieri  debet,  sed  provenit  immediate, 
et  formaliter  ex  ipsa  essentia  professionis, 
quffi  hominem  Deo  perfecte  tradit,  et  con- 
secrat.  Sicut  quod  matrimonium  sit  indis- 
solubile,  non  provenit  formaliter  ex  so- 
lemnitate  ab  Ecclesia  pra^scripta,  sed  ex 
ejus  essentia,  qua^  consistit  in  mutua  con- 
jugum  traditione.  Potest  quidem  Ecclesia 
statuere  solemnitatem,  seu  formulam  qua, 
et  non  aliter,  matrimonium  celebretur,  et 
promissio  fiat,  eamque  de  facto  prtescrip- 
sit.  Sed  prajdicta  formula,  sive  solemnitate 
prfficedente,  aut  comitante,  tam  matrimo- 
nium,  quam  professio  suam  essentiam 
aliunde  habent,  sortiunturque  proprieta- 
tes,  et  effectus,  qui  ad  talera  essentiam  con- 
sequuntur,  cujusmodi  est  indissolubilitas 
per  potestatem  creatam.  Unde  semel  facta 
nequeunt  dissoivi,  quamvis  postea  Ecclesia 
aliter  circa  eorum  solemnitatem  disponat, 
Recolantur  qua^  diximus  locis  in  hac  confir- 
matione  relatis. 

112.  .\rguitur  tertio,  quia  tunc  datur 
sufTiciens  causa  dispensandi  in  voto,  quan- 
do  est  majoris  boni  impeditivum,  ut  tradit 
D.  Th.  q.  88,  art.  10.  Sed  votum  solemne 
castitatis  potest  aliquando  esse  impediti- 
vum  majoris  boni  :  ergo  in  tali  casu  pote- 
rit  Pontifex  illud  per  dispensationem  dis- 
solvere.  Probatur  minor,  quia  bonum 
commune  est  majus,  quam  bonum  unius 
particularis  :  sed  votum  solemne  estbonum 
particularis  unius,  et  potest  impedire  ma- 
trimonium  persona},  ex  quo  sequatur  bo- 
num  commune  multitudinis,  v.  g.  pax  ali- 
cujus  regni  :  ergo  votum  solemne  castitatis 
potest  aliquando  impedire  majus  bonum. 

Confirmatur  primo  ;  nam  id  quod  si  a 
principio  adesset,  impediret  ne  fieret  vo- 
tum,  est  causa  sufliciens,  si  superveniat,  ut 
dispensetur  in  illo,  ut  communiter  docent 
Theologi  :  sed  si  a  principio  adesset  neces- 
sitas  boni  communis,  qualis  in  argumento 
describitur,  impediret  ne  fieret  votum  so- 
lemne  continentia?  ;  ea  quippe  necessitale 
occurrenle  tenerotur  quis  contrahere  ma- 
trimonium  ad  impediendum  bella  :  ergo 
si  eadem  necessilas  superveniat,  est  causa 
sufliciens,  ut  Pontifex  in  tali  voto  dispen- 


Confirmatur  secundo,  quia  in  voto  so-  secmi- 
lemni  clauditur  quantum  ad  perpetuitatem 
conditio,  nisi  obstet  bonum  commune,  et 
Papa  dispenset :  ergo  occurrente  gravi  ne- 
cessitate,  potest  Pontifex  in  eo  voto  dispen- 
sare.  Consequentia  est  manifesta.  Et  ante- 
cedens  suadetur  ;  nam  votum  est  lex  parti- 
cularis,  quam  sibi  homo  imponit :  sed  in 
omni  lege  particulari  intelligitur  conditio, 
nisi  obstet  bonum  commune,  et  Princeps 
superior  aliter  disponat  :  ergo  in  perpetui- 
tate  voti  solemnis  clauditur  praedicta  con- 
ditio. 

Confirmatur  tertio,  quia  nemo  potest  se  xertia. 
ab  obligatione  juris  naturalis  exiraere  :  sed 
jure  naturali  obligatur  homo  contrahere 
matrimonium,  si  hoc  sit  necessarium  ad 
conservandum  bonum  coramune  :  ergo  ubi 
occurrit  talis  necessitas,  non  eximitur  re- 
ligiosus  ab  obligatiotie  contrahendi  matri- 
monium,  et  ob  eandem  rationera  poterit 
Papa  dispensare,  ut  illud  contrahat. 

Ad  hoc  argumentum,  et  confirraationes  Ocrurri- 
respondetur  optime  concludere,  si  appli-  argu- 
centur  voto  simplici,  quod  tantum  est  pro-  oie^t^o. 
missio,  remque  relinquit  sub  dominio  pro- 
mittentis,  de  qua  proinde  potest  Princeps 
superior  pro  exigentia  boni  comraunis  ali- 
ter  disponere.  Sed  inefficacia  sunt  prout 
applicantur  solemni  professioni,  in  qua 
non  tantum  fit  promissio,  sed  homo  totali- 
ter  Deo  traditur,  et  sub  ejus  dorainio  cons- 
tituitur,  ipsique  consecratur  ;  nara  quod  sic 
est  Dei,  per  nullara  potestatera  creatara,  et 
ob  nullum  bonum  commune  potesf  ab  illo 
auferri,  usui  seculari  applicari,  autconse- 
crationem  amittere,  ut  in  priraa,  et  secun- 
da  ratione  fusius  expendimus.  Quocirca 
de  tali  homine  in  ordine  ad  contrahendum 
matrimonium,  et  ut  per  illud  bono  cora- 
muni  provideat,  discurrendum  est  sicut  si 
non  esset  in  rerura  natura,  sed  fuisset  phy- 
sice  mortuus.  Quod  magis  constabit  singu- 
lis  occurrendo.  Argumentum  optime  diluit 
D.  Thom.  art.  1 1,  in  resp.  ad  1,  his  verbis  :  D.  Tlio. 
((  Dicendum,  quod  periculis  rerura  liuma- 
«  narum  est  obviandum  per  rrs  huma- 
«  nas,  non  autem  per  hoc,quod  r(\sdivina} 
«  convertatitur  in  usum  huinaiiiira.  Pro- 
«  fessi  autem  religionemmortui  suntmun- 
«  do,  et  vivunt  Deo.  Unde  non  sunt  revo- 
«  candi  ad  vitam  humanam  occasione 
«  cujuscumqueeventus.  »  Atqueideo,  quod 
aliquod  bonum  commune  impediatur  ex 
perseverantia  voti  solemnis,  est  per  acci- 
dens ;  sicut  posset  etiam  impediri,  si  homo 


401 


DK  STATL"   KKl.KilOSO. 


fiiisset  facliis  impolons  plixsico  ad  nialri- 
inoniiini  ;  siniilom  (Miini  impohMUiani  hn- 
bont,  qiii  se  pcrfecle  castravormit  propter 
rognum  ccrlonim.  l  nde  sicul  in  tali  casu 
opus  esset  rocurrore  ad  alia  media,  ila  in 
pra?senti. 
Dilniinr  n;;.  Ad  priniani  coiifirmatioiioni  res- 
coiin*-  pondotiir.  maximani  in  illa  assumptam  fo- 
inaiio.  jj^,j.^^  jjj  ^.^^,^^  siniplici,  quod  solum  ost  pro- 
missio.  secus  in  solemni,  quod  imporlat 
traditionem  .  ot  Iranslationem  dominii  ; 
plura  quippe  suflkiunt  ad  rescindendam 
promissionem,  qiiaj  noqiiount  donationem 
rescindoro,  tit  patot  in  sponsalibus,  ot  ma- 
trimonio.  l 'ido  qu.o  si  a  princi|iioados.-^ont, 
impedinMit  et  promissionom,  ct  Iraditio- 
nem,  si  post  factam  traditionom  suporvo- 
niant  ,  traditionem  semel  factam  non 
rescindunt.  Trofocto  si  antequam  contra- 
horetur  matrimonium.  imminerent  o\  oo 
contractu  publica,  et  coramunia  damna, 
teneretur  liomo  non  contrahore,  ado.ssot([ue 
urgens,  ne  raatrimonium  ficrot.  irapodi- 
mentum  :  sod  si  post  contractum  matrimo- 
nium  illa  mala  immineant,  aut  superve- 
niant,  minime  illud  dissolvitur,  nec  ulla 
dispensatione  dissolvi  valet.  Sic  in  nostro 
casu,  pofest  anto  professionem  aliquod  bo- 
num  commune  occurrere,  quodeam  impe- 
diat ;  sed  ea  seme!  facta,  nullum  est.  quod 
eam  dissolvat,  aut  prajstet  causani  logiti- 
mam  dissolvendi  ;  est  enim  perfecta  tradi- 
tio,  spiritualoquematrimonium.quod  riulla 
potestate  crcafa  dissolvi  valet.  Unde  vaae 
quacritur  dispensandi  causa,  sed  prius  pro- 
banda  est  polesfas,  quam  fontifici  ad  prae- 
dictum  effectura  negainus.  Si  enira  talera 
potestatem  haberet  non  dubitamus  posse 
occurrere  causas  legitirae  dispensandi  cum 
soleraniter  profo.sso  ;  sicut  ctiara  possent 
occurrere  ad  dissolvendum  matrimoniuin, 
si  posset  Pontifex  ipsura  dissolvere. 
lufirma-  Ad  secundara  negatur  anfecodens  ;  nam 
socuudj  professiosolemnis  nullam  talera  conditio- 
ncm  includit,  sed  a.bsolutissirae  tradit  lio- 
minem  Deo,  et  consfituit  sub  ejus  speciali 
dominio  ;  sicut  mafriraoniura  non  impor- 
tat  falem  conditionera,  scd  dicit  mutunra, 
et  absolutam  conjugum  traditionem.  Imo 
vero  si  vota  in  professione  emissa  talem 
condifioncm  dicerent  ,  solemnia  non  es- 
sent.  sed  simplicia,  ad  instar  eorura,  quao 
in  sacra  Societafe  post  biennium  eraittun- 
tur.-  Utraque  enim  promitterent  tria  con- 
silia,  non  absolute,  neque  in  perpefuum, 
sed  sub  conditione  illa,  quandiu  Superiori 


placuerit  liominom  in  Religione  rotinere  . 
el  de  matoriali  os,sot.  quod  isfe  Superior 
forot  Papa.  vol  rr.olalus  roligiosus.  lil  au  - 
tom  falsum  ost,  ot  confra  id,  quod  suppo- 
nimiis  ox  dicfis  (liih.  1,  ubi  statuimus  prac- 
dicfa  vofa  disfingui  ab  infrinsoco,  et  ex 
nafura  roi.  .Vd  probafionom  anlocodontis 
respondomus,  quod  sicut  matriinoniuin  cst 
lex  particularis,  quara  homo  sibi  imponit, 
et  tamen  celobralur  absque  conditione,  nisi 
obstet  bonura  commune,  et  Papa  dispen- 
sct  ;  ifa  eliam  professio  solemnis  absquc 
illa  condilione  fit,  licet  sit  particiilaris  lex, 
cui  homoso  subdif.  Kt  ratio  cst,  quii  aUx 
legos  pirlicularcs  sunf  purc  ex  voluntafo 
liominis,  et  quoad  insfitutionem  et  quoad 
applicationera  ;  unde  subjacent  dispositio- 
ni  1'rincipis  superioris.  eamque  conditio- 
nera  includunt.  Scd  lcges  matrimonii,  ot 
professionis  solemnis  sunt  ox  insfilutione 
divina  ;  unde  licet  hoino  illis  voluntaric 
se  subdat,  non  oportet  quod  aliam  condi  - 
fionem  addnt,  sed  .sequatur  institufionem 
Dei,  quiet  raatrimonium,  of  profossionem 
institiiit  omnino  absolufa.  Uiide  licot  Pon- 
tifex  possit  statuere  coiidifiones,  quibus,  et 
nonaliter,  matrimonium,  cfprofessio  fianf 
(quod  A'o/eH? )! i7fl^r'//i  vocaraus) ;  nihilominus 
semel  legitime  facta  noquit  nlla  ratione 
dissolvcre. 

Ad  fertiara  respondetur  ,  jus  naturale 
non  obligare  religiosum  professum  ad  con- 
trahendum  matrimonium.quia  solura  obli- 
gat  ad  consulendum  bono  comrauni  per 
media  possibilia,  et  licifa.  Ex  suppositione 
autem,  quod  quis  se  Deo  perfocte  tradiderit 
ad  vilam  religiosara,  jara  mafrimonium 
est  tali  homini  medium  illicitum  ad  pro- 
curandum  comraune  bonura,  quia  importat 
violafionem  juris  divini.  seu  Deo  qiia^siti 
per  profossionera.  Undesicut  in  simili  nc- 
cessitate  ille  qui  contraxil,  et  consurama- 
vit  inatrimoriium  cum  muliere,  ex  qua 
noii  liabef  filios,  non  teiieretur,  nec  possel 
aut  illam  diraiftore,  aut  alterara  ducere  : 
quia  iii  lali  medio  clauditur  violalio  divini 
jiiris,  quod  ipsa  ralio  naturalis  servandum 
dictat :  ita  in  pra^senti  materia  dicendum 
est,  atque  ideo  non  raagis  posset  Pontifex 
in  ea  dispensare,  quam  in  exemplo  propo- 

.HtO. 

1 14.  Arguitur  quarto  :  quia  non  est  ma-Quartun 
eis  inseparabilis  professio  ab  homine  pro-   a""-"- 
fesso,  quam  consecrato  :  sed  a  calice  con- 
secrato,   manente  eodem   subjecto,    potest 
consecratio  auferri  per  hoc  prascise,  quod 
destruatur 


DISP. 


DUB.  VII. 


40'> 


ijluitur 
ar^'u- 
icnium. 


olviiur 
jonfir- 


destruatur  artificialis  ejus  figura  :  ergo  ab 
honiine  professo,  manente  eodem  subJGCto, 
potest  separari  professio,  in  qao  eventu  ta- 
lis  homo  erit  habilis  ad  conlrahendum  ma- 
trimonium. 

Confirniatur.  quia  sicut  homini  accidit 
esse  album.  ita  et  esse  reiigiosum  ;  unde 
non  minus  accidentalis  est  haBC  prjedicatio, 
Petrus  est  religiosus,  quam  ista,  Pctrus  est 
albus  :  ergo  sicut  albedo  est  separabilisa 
Petro,  manente  eodem  subjecto,  ita  et  sta- 
tus  religiosus. 

Ad  argumentumrespondetur,  vel  negan- 
do  minorem,  vel  omittendo  praemissas  et 
negando  consequentiam  ;  quia  licet  figura 
calicis  sit  accidentalis  argento,  est  tamen 
constitutiva  calicis  in  esse  calicis  ;  unde 
nequit  calix  perseverare  sine  tali  figura, 
licet  perseveret  argentum  calicis .  IJnde 
quod  destructa  illa  figura,  cesset  calicis 
consecratio,  non  probat  eam  consecratio- 
nem  a  calice  separari,  sed  calicem  destrui, 
et  consequenter  ejus  consecralionem.  Ex 
quo  potius  infertur,  quod  calix  consecra- 
tus,  quandiu  manet,  nequeat  non  esse  con- 
secratus.  Et  producta  similitudine  ad  praB- 
sentem  materiam,  infertur  quidem,  quod 
religiosus  desinat  esse  religiosus  per  mor- 
tem  ;  sic  enim  destruitur  subjectum  per 
solemnem  professionem  Deo  consecratum. 
Sed  dum  vivit ,  manet  idem  subjectum, 
quod  non  constituitur  per  aliquam  acci- 
dentalem  formam,  sicutcaiix,  sed  per  for- 
mam  substantialem ,  atque  ideo  nequit 
exuere  consocrationem,  sicut  neque  calix, 
quandiu  manet  calix. 

Ad  confirmalionem  respondetur  negando 
consequentiam  :  tum  quia  fieri  potest , 
quod  aliquod  prajdicatum  sit  accidentale 
essentiae  rei  consideratae  secundum  se,  et 
quod  nihilominus  semel  posilum,  aulim- 
pressum  nequcatab  ea  separari  per  potes- 
tatem  creatam.  L'nde  ha^c  prasdicatio  est 
accidentalis,  Pelrus  est  crcus,  et  ista,  Petrus 
est  fjibbosus  :  et  nihilominus  cfficitas,  et  gib- 
bus  nequeunt  ab  illo  per  naturam  auferri. 
Tum  etiam,  quia  licet  Pelro  absolute  acci- 
dat  esse  religiosum,  non  tamen  accidit  F*e- 
tro  tradito  perfecte  ad  cultum  Dei  per  pro- 
fessionem  :  undo  iicet  hajcsit  accidentalis, 
Pctrus  est  relifjiosus  ;  h.TC  tamen  est  neces- 
saria,  Petrus  Dco  Iraditus  pcr  professioncm 
est  relifjiosus.  Etquia  in  prfflsenti  supponi- 
tur  Petrum  se  Deo  per  professioncm  tra- 
didisse,  mcrito  aflirmamus,  quod  pra^dica- 
lum  religiosi  nequit  a  Petro  per  humanam 


potestatem  auferri.  Et  profecto  argumen- 
tum,  etconfirmatio  possunt  in  eadem  for- 
ma  applicari  matrimonio,  et  denomina- 
tionibus  ex  eo  provenientibus;  accidit  enim 
liomini  esse  maritum,  et  ha^c  pracdicatio 
est  absolute  accidentalis,  Petrus  est  maritus  : 
et  tamen  per  nullam  humanam  potestatem 
fieri  potest,quodexsuppositioneSacramenti 
matrimonii  conjuges,  quandiu  vivunt,  de- 
sinant  esse  conjuges  :  non  recte  igitur  si- 
milis  argumentandi  forma  evincit,  quod 
ab  homine.  qui  se  Deo  per  professionem 
tradidit,  possit  quandiu  vivit,  status  reli- 
giosus  auferri. 

1 1."».  Arguitur  quinto,  quia  statui  reIi-Q"','j"|'" 
gioso  non  minus  convenit  votum  pauper-nicntuni. 
tatis,  quam  castitatis  votum  :  sed  Pontifex 
potest  dispensare  cum  solemniter  professo 
in  voto  paupertatis  :  ergo  et  in  voto  castita- 
tis  ,  atque  ideo  potest  illum  constituere 
habilem,  etliberum  ad  contrahendum  ma- 
trimonium.  Major  et  utraque  consequentia 
constant.  Minor  autem  probatur,  quia  cle- 
rici  sa^culares  assumpti  ad  Episcopatum 
acquirunt  verum  dominium  bonorum  Ec- 
clesiasticorum,  utputa  reddituum,  decima- 
rum,  et  fructuum  ad  Episcopum  pertineu- 
tium  :  sed  monachi  assumpti  ad  Episcopa- 
tum  eodem  modo  assumuntur,  ac  clerici 
sa^culares,  eodemque  tenore  verborum  eis 
adjudicatur  bonorum  illorum  portio,  ut 
patet  ex  Bullis  Pontificum,  in  quibus  con- 
ceditur  illis  plenaria  cura,  et  administratio 
fructuum,  ac  reddituum  ad  mensam  Epis- 
copalem  pertinentium.  Ergo  fiunt  veri 
illorum  domini,  sicut  alii  clerici  ad  Epis- 
copatum  assumpti  :  constat  autem,  quod 
votum  paupertatis  in  solemniter  professo 
non  coraponitur  cum  vero  dominio,  et  ad- 
minislratione  bonorum  :  ergo  Pontifex 
potest  dispensare,  et  de  facto  dispensat  cum 
solemniter  professo  in  voto  pauperatis. 

Confirmatur,  quia  si  solemniter  profes-  Coiiiir- 
sus  ad  Episcopatum  assumptus  non  esset 
verusdominus  bonorum  ad  mensam  Epis- 
copalem  pertinentium ,  sequeretur  quod 
malc  dispensans  talia  bona  non  solum  pec- 
caret  graviter  contra  sui  officii  debitum, 
sed  etiam  contra  justitiam,  et  tencretur  ad 
restitutioncm.  Conscquens  est  faisum  : 
ergo  solemniter  professus  factus  Episcopus 
habet  verum  dominium  bonorum  Episco- 
palium  ;  atque  ideo  non  ligatur  pauperta- 
tis  voto,  sed  manet  in  eo  dispensatus.  Fal- 
sitas  consequentis  ostendituripsa  cxpcrien- 
tia  ;  nam  comperturH  est,  quod  post  mor- 


m 


I)K  STATI     KKl.lC.lO.M). 


tom  Kpiscoporum  roligio?orimi  nulla  res- 
titutio   fit   illorum    otiain    bonorum.  qu;v> 
constat  malo  ab  illis  fuisso  distributa. 
dm-i'ur       '  "'■  '^*'^P^^"''''''""liooarguniontum,  quod 
»rt:u-    lato  oxpoMilit  \rau.\o  ubi  supra.  n.  l."»,  ro- 
momniii  j^,r^jin,|ij„„j  (^ssein  .\dvorsarios.  Tum  quia 
ipsidoconl  Ponlincom  non  poi^so  disponsaro 
cum  solomnitor  profosso  in  voto  castitatis, 
nisi  ox  urgontissima  causa,  el  ob  bonum 
publicum  ;  quod  adoo  verum  consent,    ut 
asserant  hujusmodi  dispensationem  aliter 
factam  nonsolum  osse  illicitam,  sod  inva- 
sanch.  iij.iin.  ut  vilore  est  apud  Sanchez  lib.  8  dt 
Matrim.  ilisp.  S,  n.  10.  .Vt  Pontifo.x  dispon- 
sat,  ut   ipsi  autumant,    frequcntissime   in 
voto  pauportalis,   tolies   vidolicet,  quolies 
solemniter  professos  ad  Kpiscopatum  assu- 
mil  :  orgo  aliter  philosophari  oportet  de 
his   votis,  vel  inconsequenter  procedunt. 
Tum  ot  urgentius,  quia  tria  vota  sunt  adeo 
essentialia  statui  religioso,  ut  quolibet  defi- 
ciente,   minime  subsistat  ;  quia  de  causa 
concedunt   satis  communifer   .\dversarii, 
non  posse  Fontificem  dispensare.ut  religio- 
sus  manons  religiosus  sit  liber  a  voto  cas- 
titatis,    ut  supra  di.ximus  ?i.    94.   Krgo  si 
)*ontife.\,  dum  religiosos  assumit  ad  I-]pis- 
copatum,  vere  dispensat  cum  eis  in  pauper- 
tatis  voto,  constituilque  illos  in  dominio 
Lonorum   Kpiscopalium ,    plane   infertur, 
quod  per  hanc  assumptionem  destruat   in 
eis  veram  essenliam  status   religiosi,   et 
consequenter ,   quod   omnes   religiosi   as- 
sumpti  ad  Kpiscopatum  desinant  esse  reli- 
giosi.   Hoc  autem  est  evidenter  absurdum, 
et  contra   communem  sensum  Theologo- 
rum,  qui  manifeste  recognoscunt  utrum- 
que  statum,  et  religiosi,  et  Kpiscopi,  posse 
in  eadem  persona  conjungi.  Id  quod  evi- 
denter  liquet  a  posteriori  ;  nam  si  Kpisco- 
pus,  qui  prius  fuerat  religiosus,  a  dignitate 
Kpiscopali  deponatur,  manet  absque  nova 
professione  in  statu  religiosi ;  quod  minime 
contingeret,  si  pra>dictus  status  per  assump- 
tionem  ad  r.piscopatum  fuisset  destructus. 
Sicut  ergo  per  talem  assumptionem  non  fil 
dispensatio    in  statu   religiosi,   ita   neque 
in  vofo   paupertatis,  quod  ad   pra^dictum 
statum  essentialitor  spectat. 
soiniio      Unde  ad  argumentum   negamus  mino- 
^gfjj'   rem  cum  D.  Thom.  qu,%sl.HS,  arl.  11,   in 
I».  Tho-respojis.  ad  4,  ubi  ait  :«    Dicendura  quod 
;<  religiosus,  qui  fit   Kpiscopus,  sicut  non 
«  absolvitur  a  voto  continentia;,  ita  neque 
<'  a  voto  paupertafis  ;  quia  nihil  habet  tan- 
('  quam  proprium,  sed  sicut  dispensator 


«  communium  bonorum  Kcclesia^.  »  Kt  si- 
milia  tradit  infra  (fiirsl.  180,  arl.  8  ad  3. 
ct  in  4,  (lislincl.  '.IS,  (junrsl.  1,  arl.  4  ad3,  d 
ad  .".  Idemquo  tuontur  Aragon  arl.  1 1,  ril .  AraKon. 
1/1   rt^spons.  ad  .<,  1'otrus   do  Kedesma   tn  Navar. 
tract.  dc  stnlu  Episcop.  cap.  '.^.  paij.  nubis  30, '  "^'■''^- 
Navarrus  et   alii   Canonist;e.  quos  refert 
Suarez  lom.  3.  dc  llclif].  lil>.  8,  cap.  14,  num. 
2.  l';t  facilo  constat  e.r   cap.  Cum   ad  nw- 
nastcrium.  dr  slalu  monach.  ubi  assorit  In- 
nocentius  Ill,ab(licationom  propriolalisesse 
adooannexam  regul;T'  monachali,  utcontra 
c;im  nonpossitSummus  1'ontifox  licentiam 
indulgere  ;  por  hocautem,  quod  monachus 
fiat  l''piscopus,  non  desinit  esse  monachus, 
ut   proxime  dicebamus  ;   atque   ideo  nec 
desinit  esse  ligatus  paupertatis  voto,  sine 
quo  essentia  monachatus  non  consistit.  Ad 
probationom  autem  inconfrarium  respon- 
domus,  niliil  ovincer(!  ;  quia  per  illa  verba 
bullarum  concodif   ronfifex    religiosis  ad 
Kpiscopafum  assumptis  id,  quod  pofest,  et 
cujus  religiosi  sunt  capaces  :  ii  autom  non 
sunt  capaces  dominii,  bene  aufem  admi- 
nistrafionis  facta?  nomine   Pra^lafi   supe- 
rioris,  vidolicet  ipsius  Ponfificis  :  quocirca 
ex  praidicfis  liullis  non  consequuntur  ve- 
rum  dominium  bonorum  ad  Kpiscopalem 
mensam  pertinentium,  sicut  consequuntur 
Clerici  pradicti  dominii  capaces.  Quia  prao- 
dicta  verbaoperanfurquodpossunt,  etjuxta 
menfem  Poiitificis,  quem  cerfum  est  non 
infondere  sallem  de  facfo,  quod  religiosus 
facfus   Episcopus  desinaf   esse  religiosus , 
cum  hi  status  quoad  substantialia  non  sint 
incompossibiles.   Quam  doctrinam  exten- 
dimus  cum  Aragon  ad  religiosum,  qui  fie- 
ret  Papa  ;  licet  enim  haberet  pleniorem 
usum,    sive    administrationem    bonorum 
Kcclesiasticorum  ;   non   tamen   propnefa- 
tem,  seu   dominium,   quia  adhuc  conser- 
varet  essentiam  et  sfatum  religiosi  quoad 
substantialia  ;   atque   ideo    maneret    vofo 
paupertatis  ligatus,  absque  quo  illa  essen- 
tia  non  salvatur.  Cujus  signum  est,  quod 
.si   renuntiatione,    vel   alia  via    desineret 
esse  Pontifex  (ut  contigit  S.  Petro  Coeles- 
tino,)  absque  nova  professione  permane- 
ret  religiosus,  et  sicut   ad  castitatem,  et 
obedienliam,   ita  obligarefur  ad   pauper- 
tatem ;  quod   non  accideret,  si   pauperta- 
tis  votum  prius  fuisset  dissolutum.  Kt  si 
inquiras,    apud   quem   maneat    eo  tem- 
poredominium  bonorum  Kcclesiasticorum, 
cum  non  residcat  penos  Kjiiscopum,  aut 
Papam  ?  Respondetur,  manere  apud  Kc- 
clesiam. 


DISP.  I,  DUB.  VII. 


407 


)iruUur 
conOr- 


ncidens 
nsustjo. 
Suarii 
;spon- 
sio. 


clesiam,  sicut  reraanet  cum  Papa,  et  Epis- 
copus  moriuntur. 

Ad  confirmationem  respondetur  conce- 
dendo  sequelam,  quaj  nuUum  continet  ab- 
surdum,  sed  veram  doctrinam  ;  religiosus 
enim  factus  Episcopus,  qui  male  distribuit 
redditus  Ecclesiasticos,  peccat  non  solum 
contra  debitum  sui  ofllcii  (quod  aliis  Epis- 
copis  nou  religiosis  commune est),  sed  etiam 
contra  justitiam.  cum  illorum  bonorum 
non  sit  Dominus  :  et  contra  votum  pauper- 
tatis,  cum  adhuc  sit  religiosus.  Unde  per 
se  loquendo  tenetur  ad  restitutionem  pra?- 
dictorum  bonorum.  Diximus,  per  se  loquen- 
dn  :  quia  per  accidens  ad  id  non  obligatur. 
Tum  quia  potest  ita  se  gerere  sequens  opi- 
nionem  probabilem,  quam  Arauxo  supra 
relatus  tuetur,  juxta  quam  cum  assumitur 
ad  Episcopatum,  absolvitur  a  voto  pauper- 
tatis,  et  fit  vere  Dominus  Ecclesiasticorum 
proventuum.  Tum  quia  Pontifex  ad  vitan- 
das  lites  et  animarum  laqueos,  potuit  sic 
distribuentes,  et  ea  bona  recipientes  deo- 
bligare  ab  onere  restitutionis.  Et  possumus 
sic  interpretari  ex  communi  praxi  ;  quia 
nunquam  videmus  hujusmodi  restitutiones 
ad  exequutionem  reduci. 

Qua?  de  voto  paupertatis  diximus,  appli- 
cari  debent  voto  obedientias,  cum  religio- 
sus  fit  p]piscopus,  aut  Papa  ;  manet  enim 
eo  ligatus,  licet  per  accidens  non  habeat 
superiorem,  cui  obediat.  Et  ita  docet  D. 
Thom.  ubi  supra  ;  nam  post  verba  relata, 
subdit  :  «  Similiter  etiam  non  absolvitur 
«  a  voto  oLedientiffi,  sed  par  accidens  obe- 
«  dire  non  tenetur,  si  superiorem  non  ha- 
«  beat,  sicut  nec  Abbas  monasterii,  qui  ta- 
«  men  non  est  a  voto obedientia?  absolutus.  » 
Quod  liquet  ubi  absolvitur  a  gubernandi 
munere.  Et  quwst.  86,  art.  8  ad  3,  ait  : 
«  Dicendum  quod  Papa  in  voto  obedientia; 
«  non  potest  sic  cum  religioso  dispensare, 
«  ut  nulli  Prrelato  teneatur  obedire  in  his, 
«  qua)  adperfectionem  vita^  pertinent.  Non 
«  enim  potest  eum  a  sua  obedientia  exi- 
«  mere.  Potest  tamen  eum  eximere  ab  in- 
«  ferioris  Pra^lati  subjectione,  quod  non 
«  est  in  voto  obedientia}  dispensare.  « 

1 17.  In  calce  hujus  dubii  oportet  videre, 
quid  censendum  sitde  sententia  Divi  Tho- 
moD,  quam  hactenus  defendimus.  Ad  quod 
respondet  Suarez  <om..3,  de  IMl(j.  lib.  G,  cai). 
17,  num.  24,  sic  :  «  Aliqui  existimant,  licot 
«  tempore  Divi  Thoma;,  qui  Bonifacium 
«  prajcessit,  ejus  opinio  probabilis  fuerit, 
«  tamen  a  tempore  Bonifacii  VIII,  qui  de- 


«  claravit  solemnitatem  voti  esse  de  jure 
«  Ecclesiastico.oppositam  sententiam  longe 
«  probabiliorem  fuisse,  nunc  autem  tan- 
«  quam  certam,  et  indubitatam  tenendam 
«  essepropter  constitutionemGregorii  XIII, 
« in  qua  et  confirmat  dictam  sententiam 
«  Bonifacii,  et  auget  illam  diiTuiiens  posse 
«  esse  statum  vere,  ac  proprie  religiosum 
«  sine  illa  solemnitate,  ut  de  facto  est  in 
«  gradu  Scholarium  approbatorum,  et  eoad- 
«  jutorum  Societatis  Jesu.  item  (quod  con- 
«  sequens  est,)  posse  per  Ecclesiam  fieri, 
«  ut  is  qui  est  vere,  ac  proprie  religiosus, 
«  desinat  esse  religiosus;  et  is  qui  ratione 
«  talis  status  erat  inhabilis  ad  matrimo- 
«  nium,  per  Ecclesiam  fiat  habilis,  sicut 
«  de  facto  jam  fit.  Qua?  omnia  videntur 
«  repugnare  directe  cum  doctrina  Divi 
«  Thoma?,  et  ejus  fundamento.  Unde  cum 
« illa  jam  sint  omnino  certa,  videtur 
«  opinionem  Divi  Thoma^  non  possedefendi 
«  sineerrore.  Respondeomihi  quidem  non 
«  videri  nunc  opinionem  illam  multum 
«  probabilem,  in  quo  nulla  fit  Divo  Tho- 
«  mac  injuria,quia  successutemporis  potuit 
«  ha3c  res  magis,  ac  magis  declarari,  maxi- 
«  me  intervenienteSummorum  Pontificum 
«  authoritate,  ad  quos  magis  spectat  judi- 
«  cium  de  sua  potestate,  quam  ad  ullum 
«  Doctorem.  » 

Sed  hi  Authores,  quos  suppresso  nomineKefeiii 
refert  Suarez,  excedunt  profecto  in  sua  """• 
censura  contra  manifestam  D.  Thom.  sen- 
tentiam,  ut  discutiendo  eorummotiva  cons- 
tabit.  Illi  ergo  aliqui  moventur,  quia  Bo- 
nifacius  VIII  declaravit  solemnitatem  voti 
esse  de  jure  Ecclesiastico.  Sed  quid  inde  ? 
Sicut  in  matrimonio,  sic  in  professione 
aliud  est  solemnitas,  aliud  essentia  :  utro- 
bique  solemnitas  est  de  jure  Ecclosiastico, 
essentia  de  jure  divino  :  et  sicut  pra^eunte 
solemnitate  Ecclesiastica  ,  matrimonium 
per  suam  essentiam  habet,  quod  dirimat 
aliudsequens  matrimonium,  etsit  indisso- 
lubile  per  Ecclesiasticam  potestatem  ;  ita 
et  professio,  ut  supra  diximus  num.  III, 
ot  locis  ibi  relatis.  Addunt  illi  aliqui,  suam 
sententiam  post  constitutionem  .  Grego- 
rii  XIII,  esse  certam.et  indubitatam.  UndeV 
QuiaGregorius  XIII  dilTinivil,  et  posse  dari 
statum  religiosum  sine  illa  solemnitale, 
atque  ideo  fieri  per  Ecclesiam  posse,  ut  ille, 
qui  est  vere,  et  proprie  religiosus,  desinat 
esse  religiosus  ;  et  is  qui  rationo  talis  status 
erat  inhahilis  ad  matrimonium,  por  Eccle- 
siam  fiat  habilis,  ut   patet  in  Scholaribus 


408 


DE  STATU  REI.KilOSO. 


ol  coadjutoribiis  sacra>  Societatis.  Sodquid 
h.-pc  coiilra  Divi  Thoniaj  soiitoiiliam  ovin- 
cunt  ?  IVoriH:to  nihil.  .Agiiuus  de  profossis, 
qui  00  ipso  qiiod  lalos  sinl,  so  Doo  porfocte 
alquo  ahsoluto  sacrarunl,  ol  suh  ojus  spo- 
ciali  doniinio  absquo  ulla  conditiono,  sod 
utrinquo  absoluto,  ac  porpctuo  sunt  consti- 
luti.  Kt  do  liis  profossis  apobat  Divus  Tho- 
nias,  oosque  prajciso  noniino  Keligiosorum 
significavit  ;  quia  "<.  Doctoris  tompore  illi 
tantuni  oraiit  religiosi,  qui  erant  professi, 
nec  altcra  species,  vol  quasi  speciosreligio- 
sorum  cognoscobatur  in  Kcclesia,  ut  conslat 
ejc  ai]i.   I\('li;/HKsi.  §  {iuamris,  de   senfenlia 
exconnnunicationis,    in  G,    ibi  :  «  Quamvis 
«  autom  is.  qui  religionem  ingreditur,  re- 
•I  ligiosus  cum  eflectu  censeri  non  possit, 
«  donec  sit  tacite,  vel  expresse  professus. » 
Indo  secundum  jus  antiquum  nulli  erant 
religiosi,  nisi  professi,  ut  ex  cominuni  .)u- 
risporitorum,   et  Summistarum    sontentia 
A/or.    observat   .\zor,  //6.  11,   cap.  24,   quxst.3. 
llli  autem.  de  quibus  agit  Cregorius,  reli- 
giosi  quidem  sunt,  sed   non  professi,  nec 
Deo  omnino  absolute  se  tradiderunt  :  unde 
efiam  indepondenter  a  dispensatione  Pon- 
tificis  freqiienler  desinunt  esse  religiosi, 
ut  constat  ex  dictis  n.  40,  et  num.  104  eM  1 1 . 
Et  falso  dicitur,    istos  ratione  status  esse 
inhabilos  ad  matrimonium;  nam  licet  tales 
ante  novum  jus  introductum   per  Grego- 
rium  XIII,  fuerint  vere  religiosi,  .nihilo- 
minus  ubi  coiitrahebant.  eorum  matrimo- 
nia  erant  valida  ;  unde  illorum  inhabilitas 
ad  matrimonium  non  provenit  ab  essentia 
status,  sed  ex  constitutione  ecclesiastica, 
utsupra  diximus  num.  41  et  83. 

1 18.  Videat  nunc  prudcns  Lcctor,  quam 
valida  sint  fundamenta  illorum  aliquorum, 
ut  eorum  sententia  post  decreta  pra^dicto- 
rum  Pontificum  sit  adeo  certa,  et  indubi- 
tata,  ut  videatur  senfentiam  D.  Thomao  non 
posse  defendi  sine  orrore.  Et  convulsis  his 
fundamentis,  quid  relinquitur  Suario,  ut 
dicat  opinionem  D.  Thoma?  non  videri  sibi 
nunc  multum  probabilem  ?  Quasi  nunc 
destituatur  motivis.  qu»  olim  habuit;  vel 
contraria  adsint  nova,  urgentia,  ac  indis- 
solubilia  argumenta,  qua;  S.  Doctor  sub 
oculis  non  habuerit.  Plane  cum  plura  vi- 
deamus,  in  quibus  sententia  D.  Thoma) 
contraria  emineat,  in  uno  tantum  reco- 
gnoscimus  excedi,  nempe  in  multitudine 
Juristarum.  qui  opposita?  suf!'ragantur.  Sed 
hoc  levissimum  motivum  est,  ut  Suarius 
tam   exiguam  probabilitatem  deferret  in 


hac  causa  S.  Doctori :  tuin  quia  ipso  soUis 
plusauthorilatishabef.quamquinquaginla, 
aut  centum  ex  communibus  Scriptoribus. 
Tiim  quia  licot  in  his,  quic  sunt  do  jure  po- 
sitivo  occlesiastico  magnam  authorilatcm 
haboaiit  Canonista;;    inajoreni   laim'n  ha- 
bont  Thcologi  in  his,  qu;e  sunt  do  jure  na- 
turali  divino,  sivo  in  rorum  nafuris  immo- 
diate  fiindato  :  nam  ad  ipsos  potius  quam 
ad  Canonisfas  spectat  contemplari  rerum 
naturas,  et  proprielates.   Et  hujusmodi  est 
dilTicultas  pra>sentis  matoriac,  quaa  naturam  Mciioi' 
profossionis  investigat,  ut  de  ejus  indissolu-  lutx^if;. 
bilitafe  rectuin  judicium  fiat.  Sed  ne  rem  '•*''''*''"■ 
propositam  absque  aliorum  censura  relin- 
quamus,  oportet  Suario  eorum  dicta  lopo- 
nere,  quibus  temporet  senteiitiam.  Doctri- 
nam  ergo,   ac  resolutioneni  D.  Thoma?  in 
hac  parle  sic  approbanf  Sotus  (qui  scripsit  ^'""''- 
post  Hoiiifacium)  lib.  1,  dc  Justit.  (juxst.  4, 
arl.  2,  ubi  ait :  «  (,)uocirca  Altissiodoren- 
«  sis,  et  D.  Albertus  iii  4,  distinct.  37,  ar- 
«  tic.  17,  et  Alexander  Alensis  in   3  part. 
«  et  S.  Bonavent.  in  4,    in  fine  dist.   38, 
«  atque  alii  hujus  classis  pro  constitutis- 
«  simo  semper  habuorunt.  »  Et  post  Cons- 
titutiones  Grogorii  XIII,  Aragon  ubi  «'i-"'",  Ai;igfjn. 
fol.  103."),  ait:  «  Propter   ha;c   argumonta 
«  dico  longe  probabiliorem  sententiam  D. 
«  Thomaj,  qua^  asseril  Papam  non  posse 
«  dispensare  in  votosolemni.quamvis  nec 
«  etiam  contraria  opinio  sua  careat  proba- 
«  bilitate.  »  Petrus  de  I.edesma  ubi  supra,  Ledesm. 
pag.  G49,  ait  doctrinam  D.  Thomaj  in  hac 
tam  gravi  materia  esso  veram,  et  solidam  : 
ei pay.  G5I,  subjuiigit :    «  Anado  una  pala- 
«  bra,  y  es  que  en  nuestros  tiempos  parece 
«  que  tiene  un  saborzillo  de  error  Luthe- 
«  rano,  el  dezir  que  el  estado  Monachal 
«  no  tiene  obligacion  alguna  de  derecho 
«  divino,  sino  que  es  invencion  de  los  hom- 
«  bres.  »  Magister  Joannes  a  S.  Thom.  ubi  joan.  a 
supra,    §    Quarto   probatur,    in    fme,    ait  :  ^■'^''"'"- 
«  Propter  ha^c  argumenta  sententia  Theo- 
«  logorum  sine  dubio  est  certa,  vel  saltem 
«  probabilior.  »  Et  §  Ad  uUimum,  inquit : 
«  Concludimus  ergo,  quod  cum  magis  in 
«  decorem    Reipublicas   Christianas    cedat 
«  non  dispensari  in  voto  solemni  religiosi, 
«  quam  econtra,   sententia   Theologorum, 
«  qua5  partem  tuetur  negativam,  probabi- 
a  lior  erit,  et  securior.  »  Arauxo  (Iicef  in  Arauxo. 
pra3senti  resolutione  nobis  contrarius)  2, 
2,  <■/.  1,  art.  10,  dub.  3,  num.  12,  refert  ali- 
quos  Pontifices  docuisse  ipso  dispensandi 
facfo,  votum  solemne  Religionis  esse  dis- 
pensabile, 


DISP.  II,  DUB.   I. 


409 


pensabile,  et  addit :  «  Quffi  tamen  doctrina 
«  non  fuit  communiter  recepta  ab  Ecclesia, 
«  cum  major  numerus  Theologorum  cum 
«  D.  Thoma  in  loco  allegato  oppositam 
«  censeat  probabiliorem.  »  Similia  alio- 
rum  Theologorum  judicia  omittimus,  id 
tantum  asserentes,  D.  Thoma?  sententiam, 
quam  hactenus  defendimus,  esse  prorsus 
securam,  ab  omnique,  vel  levi  censura  im- 
munem,  olimque,  ac  nunc  probabiliorem 
contraria ;  cui  tamen  non  negamus  suffi- 
cientem  probabilitatem,  saltem  ab  extrin- 
seco.  Et  haec  de  essentia  status  religiosi  in 
communi. 


DISPUTATIO  II. 

De  perfectione  status  religiosi  in 
communi. 

Perfectio  cujusvis  rei  apprehenditur 
quasi  accidens,  aut  proprietas  consequens 
ipsius  naturam.  Unde  postquam  expli- 
cuimus,  in  quo  consistat  essentia  status 
religiosi,  recto  ordine  progredimur  ad 
exponendam  ejus  perfectionem.  In  quo  ta- 
men  non  multum  immorabimur ;  nam  quai 
ad  theologum  scholasticum  pertinent  haud 
obscure  coUiguntur  ex  dictis;  quae  vero 
ad  considerationem  moralem  spectant, 
omittemus  tanquam  extranea  anostroins- 
tituto. 

DURIUM  PRIMUM. 


An  statm  religionis sit  status perfectus, 
et  Ecclesix  utilis. 


Ha^c  quffistio  solum  excitatur  propter 
haireticos,  qui  pessime  sentiunt  de  reli- 
giosorum  statu.  Et  propterea  breviter 
proponemus  ejus  resolutionem,  Lectorem 
remittendo  ad  Controversistas,  qui  ex 
proposito  contra  hajreticos  agunt.  Prius 
autem  recolat,  qui;  disp.  1,  a  num.  1,  dixi- 
mus,  explicantes  proprias  conditiones  sta- 
tus  :  recolat  etiam  qua)  dub.  1  et  3,  osten- 
dimus  requiri,  aut  non  requiri  ad  statum 
religiosum. 


Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  Xll. 


§  UNICUS. 
Defenditur  veritas  catholica. 

I.  Dicendum  est  primo,  statum  religio-  Piima 
nis  essestatum  perfectum,  hoc  est,  hones-  "^jjo.'"" 
tum,  nullaque  reprehensione  dignum.  As- 
sertio  est  de  fide,  ut  constabit  ex  dicendis. 
Probatur  ratione  ;  nam  status ,  quem 
Christus  Dominus  consuluit,  et  instituit, 
nequit  non  esse  perfectus,  honestus,  atque 
indignus  reprehensione  :  sed  Christus  Do- 
minus  consuluit,  et  instituitstatum  religio- 
sum,  ut  ostendimus  disp.  'prxcedenti,  dub. 
2.  Ergo  status  religiosus  est  status  perfec- 
tus,  et  honestus,  nullamque  meretur  repre- 
hensionem. 

Explicatur  magis  vis  hujus  rationis  :  Fuada- 
nam  cuncta  quas  constituunt  statum  reli- °'^"'"'"' 
giosum,  sunt  honesta,  et  valde  perfecta  : 
ergo  praedictus  status  est  status  perfectus. 
Consequentia  patet,  et  anlecedeits  probatur  ; 
nam  essentia  status  religiosi  cousistit  in 
eo,  quod  homo  se  tradat  Deo  ad  observanda 
tria  principalia  consilia,  paupertalis,  cas- 
titatis,  et  obedientias,  ad  qua^  per  vota  se 
obligat :  ha3c  autem  omnia  honesta  sunt,  et 
valde  perfecta;  nihil  enim  reprehensibile 
apparet,  sed  potius  omni  laude  dignum,  in 
eo  quod  homo  se  consecret  ad  serviendum 
specialiter  Deo;  aut  in  eo,  quod  intendat 
servare  opera  perfectiora,  qualia  sunt  quae 
cadunt  sub  consilio ;  aut  in  eo,  quod  ad 
hoc  studium  se  astringatvotorum  vinculo; 
cum  potius  tale  studium  accipiat  majorem 
firmitatem,  capiatque  specialem  rectitu- 
dinem  virtutis  religionis,  a  qua  elicitur 
actas  vovendi :  ergo  cuncta  quae  statum 
religiosum  constituunt,  sunt  honesta,  et 
valde  perfecta.  Nec  id  negari  potest,  nisi 
negando  aliquod  principium  ex  illis,  quae 
fides  docet. 

Declaratur  ulterius,  quia  non  solum  per-Robora- 
fectum,  sed  perfectius  etiam  est  exequi  Dei  '"■"■ 
voluntatem,  non  pra^cise  in  pra^ceptis,  sed 
etiam  in  consiliis :  constat  autem  in  hoc 
praRsortim  distingui  slatum  religiosum 
a  communi  fidelium  statu,  quod  isti  ex 
obligalione  solum  obsorvant  prajcepta,  illi 
vero  praccepta,  et  consilia,  maxinie  vero 
tria  illa  nobilissima,  castitalis,  pauper- 
tatis,  et  obedientiK,  ad  quac  per  votum 
(quod  est  actus  virtutis  religionis,  et  vo- 
luntatem  firmat  circa  bonum)  se  sponle 
obligant:  ergo  stalus  religiosus  est  status 
valde  perfectus. 

27 


■110 


DK  STATf   KKLI(;i()S(\ 


ni3iii> 
priiiia 


C-iir. 
Clulc. 
Coiic. 
Ganx. 
Coiic. 
Aiic. 
Coiic. 
Ciiri- 
Coiic. 
Tolel. 
Conc. 
Taron. 

COMC. 

Ooiist. 
Conc. 
Trid. 

Sccuiidii. 
D  Dion 

D.Ailia. 
n.niero. 


V  Aui;. 
D.CIin 
D.Basil 


Tcrlul. 
Buniiiu" 


Eu?cb. 
Theodo 
D.Bcrn. 


D.    Tho. 
D.    I'.oii. 


SjCCUD- 

da. 
conclu- 


A(l  Ikvc,  pcrferlii)  lioininis  consislit  in 
00.  quod  Doo  inliaTout  fiiciondo  ipsiiis  vo- 
liint;iloin:  sed  pcr  sluluni  roligiosiim  homo 
inlia^rol  Deo  cxc(|iUMido  non  solum  quao 
Ocus  prnpcipit,  sod  oliain  qu;p  consulit,  ot 
quasi  dosidorat ;  ad  idquose  firmitor  conso- 
oral  por  vola.  unde  fil  (|uasi  spirilualo  ho- 
locausluin  :  orgo  sla;iK-  roligiosus  confort 
ad  magnani  poi  fociKniom,  osiquo  proinde 
valde  pcrfeclus. 

•2.  ConfirnMtur  pnnio  ox  ('uiicilii.'^.  qu;c 
inslilutum  vit;e  religiusa?  mullum  laudant, 
ot  cominendiinl,  quod  non  f;icarent,  nisi 
status  roligiosus  ossol  slalus  porfoctus.  Sic 
inConcilio  (.'halcodoiieiisi  «(7.  !.").  ca;j.  6, 
in  (Jangrensi  ca/>.  9.  iii  Ancyrano  cap.  18, 
in  Carlhaginensi  1\',  cap.  11.  in  Toletano 
X.  cap.  .">,  in 'J'uroneasi  H,  cap.  21,  in 
('onstantiensi  sess.  8.  ubi  specialiter  con- 
demnalur  error  Wiclephi  impugiianlis 
sacras  Heligiones.  Kt  doiiique  in  Conc. 
Trident.   *y>,vs-.  i.l,    cap.  \.  de  rcformatione. 

Confirmalur  secundo  ex  Sanctis  Patri- 
bus,  qui  statum  religio.^^um  summis  laudi- 
buscelobranl,  quos  prolixum  esset  recen- 
sere.  Videantur  tameit  I).  Dionysius  lib.  de 
Kcclesiastica  Ilierarchia,  cap.  6,  et  in  epist. 
ad  Hemophilum  Monachum,  L).  Athanasius 
in  vila  S.  Antonii,  D.  Hieronymus  m  epis/. 
ad  Heliodorum,  ct  liusticum,  el  epist.  25,  ad 
BlesiUam,  et  in  lib.  de  viris  illustribus,  in 
/Vij/one.- D.  Augustinus  Ub.  1,  de  moribus 
Ecclesix,  cap.  31,  et  lib.  3,  contra  lilteras 
Petiliani,  cap.  40,  D.  Chrysostomus  libris 
tribus  contra  vituperantes  religion.  et  homil. 
.8,  in  Matth.  D.  Basilius  //6.  de  laudibus 
Eremi,  et  in  variis  opusculis  de  instit.  Mo- 
nach.  Tertullianus  in  lib.  de  velandis  virgi- 
nibus,  et  in  lib.  de  habitu  virginum;  RufTi- 
nus /i6.  11,  cap.  8,  Eusebius  lib.  1,  de  de- 
monstratione  Evangelic.  cap.  8,  Theodoretus 
in  historia  religiosa  Sanctorum  ratrum, 
D.  Bernardus  lib.  de  vita  solitaria,  et  lib. 
de  dispensat.  et  prxcepto,  suh  finem.  Divus 
Thomas  in  hac  2,  2,  quxslione  186,  ct 
opuscul.  17  ct  18,  et  specialiter  opuscul. 
19,  contra  impugnantes  lieligiones :  D.  Bo- 
naventura  in  opusc.  de  eodem  argumenio,  et 
alii. 

3.  Dicendum  est  secundo,  statum  reli- 
giosum  esse  Ecclesiaj  valde  ulilem.  Ha^c 
conclusio  etiam  est  de  fzde,  et  probatur 
eisdem  motivis,  quibus  fulcitur  pra^ce- 
dens;quia  Ecclesis  valde  utilis  est  sta- 
tus  a  Christo  Domino  institutus,  in  Con- 
ciliis  commendatus,   a  Patribus  laudatus, 


et  in  quo  mngna  perfcclio  resplendot  ; 
ncque  onim  rrodibilo  est,  has  cxcellon- 
tias  conlinoro  qiiidquid  non  codit  in  ma- 
gnam  ulilitalom  Kcc!o.-^i;o :  talis  aulem  est 
status  roligiosus,  ut  conslat  ex  proxime 
diclis:  ergo  hujusmodi  status  est  Ecclesiaj 
valde  ulilis. 

Confirniiilur  ;  nam  cum  Kcclesia  sit  con-  Funda- 
grogatio  fidelium,  nequit  non  esse  valde""^"'"'"' 
ulile  Kcclesiyc,  quod  magnam  utilitatom 
alTert  omnibiis  fidolibus,  sive  Ecclesia^ 
membris,  tam  actualibus,  quam  possibili- 
bus  :  sod  liis  omnibus  allcrt  magnani  utili- 
tatem  slatus  loIigio-^-iis.  Krgo  ot  Kcclesi;e. 
Miiior  declaratur,  et  ijiobalur  ;  nam  in  pri- 
mis  status  roligiosus  plurimum  prodost 
fidelibus,  qui  in  tali  slatu  constituuntur ; 
eos  quippe  instruit,  fovet,  nutritque  in 
oxercitio  virtutum,  perducitquo  ad  perfoc- 
tioiiem.  cum  habeat  plurima  media  ad 
huncfinom  utilissima.  Aliisetiam  fidelibus 
non  religiosis  magiium  omolumcntum  fa- 
cit;  quia  religiosi  pro  eis  oraiit,  illosque 
exemplo  virtulum  ad  perfectionem  exci- 
tant :  qua^  muiiia  non  sic  exequi  valent  sa3- 
culares  temporalibus  solicitudinibus  occu- 
pati.  Denique  multum  prodest  infidelibus 
(qui  sunt  mombra  Ecclesiae  in  potcntia), 
quia  ut  experientia,  et  elTectibus  comper- 
tura  cst,  religiosi  liuic  muneri  specialiter 
incumbunt,  nullaque  est  mundi  pars, 
quaj  pra^dicatione,  et  zelo  religiosorum 
lucem  evangelicam  non  receperit,  aut  vi- 
derit. 

Accedit,  religiosos  fuisse,  qui  summum 
Ecclesiaj  splendorem  pepererunt  sancti- 
tate,  miraculis,  zelo,  pra^dicatione,  doc- 
trina,  nempe  Antonium  ,  Hilarionem  , 
Basilium,  Augustinum,  Cyrillum,  Grego- 
rium,  Benedictum,  Bernardum,  Angelum. 
Dominicum,  Franciscum,  Thomam,  Bona- 
venturam,  Albertum,  Ignalium,  aliosque 
tam  multos,  ut  non  immerito  dixerit  Bel-Bellarm. 
larminus  in  pra^fatione  ad  librum  de  Mo- 
nachis  :  «  Exceptis  sacris  Martyribus,  rari 
«  omnino  in  numerum  Sanctorum  relati 
«  leguntur,  qui  ex  Monasteriis  non  pro- 
((  dierint.  »  Videatur,  vel  audiatur  vox 
turturis  (iravinaj,  quae  suaves  cantus  edit  in 
omnium  sacrarum  Religionum,  et  prasser- 
tim  antiquarum.commendalionem. 

4.  Contra  nostras  assertiones  sentiuntscnien- 
(et  est  pro  illis  urgens  veritatis  assertio),  hajrcti. 
soli,  et  omnes  fere  hffiretici.  Nam  olim 
Ariani  vehementer  persequuti  sunt  religio- 
sos,  ut  constat  ex  riufTmo  /»6.  11  Hist.,  c. 

3. 


DISP.  II,   DUB.  I. 


411 


Kadix 
odii 
i  Reli- 
iosos. 


o.   Idem  studium  arripuerunt  Circumcel- 
liones,  ut  rcfert  D.  Augustinus  i?*  Ps.  132. 
u'uanto  odio  eos  insectati  fuerint  Valens 
Imperator  Arianus,  et  Imperator  Constan- 
linus  Copronymus,   facile  constat  ex  Hist. 
Ecclesiastica.  Et  ad  proximiora  secula  des- 
cendendo,  Wiclephus  ita  debacchabatur  in 
statum   religiosum,   ut  dixerit  a   Diabolo 
^'-  luisse  instructum  in  Ecclesiam,  et  Augusti- 
num,  Benedictum,  Bernardum,  et  similes 
Patriarchas    condemnatos    ad    infernum 
fjisse,  nisi  pcenilentiam  egerint,  quod  ta- 
lem  vivendi  formam   professi  fuerint,  et 
aiiis   proposuerint  sequendam,  ut  refertur 
in   Concilio   Constantiensi  loco  supra  ci- 
tato.    Wiclephi   aulem    maledicentiam   et 
errores  imbiberat  Joannes  Hus,  ut  constat 
ex  eodem  Concilio,  qui  cum  videret  Vene- 
rabilem  N.  Thomam  Waldensem  Wiclephi 
errores  detexisse,  diruisse,  et  acriter  dis- 
sipasse,    frequenter    clamabat   ad    suos    : 
Cavete  a  Carinelitis.  Prolixum  nimis  foret 
aliorum    sectariorum,    Lutheri,    Calvini, 
Kezas,  .Velanchthonis,    Magdeburgensium, 
(,'t  similium  odia,  rabiem,  et  convitia  con- 
tra  sacras  Religiones  expendere.  Nam  ini- 
mici  crucis  Christi,  qui  carnis  desideriis  se 
tradiderunt,  vellent  omnes  sibi  assimilari, 
ut  in  turpitudinis  socielate  solatium  habe- 
rent  :  unde  pessime  ferunt  sacros  Ordines, 
quorum  tenor  in   purilate,   et   virtutibus 
ipsos   praclice  reprehendit,   evidentiusque 
eorum  vitia  propalat,   pra^sertim  cum  in 
sacris  Religionibus  videant  castra  Dei,  ex 
quibus  fortiora  contra  haresim  tela  intor- 
quentur.  Capitalia  autem  motiva  hisretico- 
rum  sunt.  Priinwn,  quod  nulla  est  mentio 
votorum,  et  religiosi  status  in   scriptura 
novi  Testamenti.  Sccnnduin,  quod  temera- 
rium   est  vovere  cum  periculo  omitlendi 
sacrilege   rem   promissam.  Tertium,  quod 
non  dantur  consilia,  sed  omnia  bona  sunt 
a   Deo   pra:'cepta.   Quartum,    quod    fideles 
post  Christum  debent   habere  libertatem 
evangelicam,  et  se  non  subjicere  jejuniis, 
psalmodiaD,  et  aliis  hujusmodi,  qua^  magis 
pertinere   videntur  ad  servitutom,  et  cere- 
monias  legis  antiqus.  Quintum,  quod  in 
.Monasteriis  gravia,   el  enormia    crimina 
contingunt;  unde  ipse  1'apa  extinxit  ali- 
quas    Religiones.    Clemens    V,    Ordinem 
Templariorum.  Bonifaeius  VIII,  Ordinem 
Fraticellorum,  et  Pius  V,  ordinem  Humi- 
liatorum. 

Sed   haec   minime   urgent.  Ad  primum 
respondetur,    parum    referre,    quod    llIaD 


voces    non    reperiantur   in    novo  Testa- 
mento,  si  reperitur  res  per  illas  significata, 
pra^sertim  accedente  communi   sensu,   et 
traditioneEcclesis  Catholica),  ulconstatex 
dichs  in  hoc  dub  10,  et  disp.    1,  dub.  2.  Ad 
secundum  dicendum,  eis  qui  pie  vovent, 
adesse  gratiam  sufficientem,  ut  vota  adim- 
pleant  ;  unde  nullam  temeritatem  pie  vo- 
ventes  committunt.   Quod  vero  vota  ali- 
quando  violentur,  est  ex  fragilitate,  aut 
malitia  superveniente,  sicut  etiam  accidit 
in  pra^ceptis    Dei,  quge  tamen    nequeunt 
appellari  nociva.  Aliunde  vero  opera  bona 
facta  ex  voto  sunt  meliora,  et  magis  meri- 
toria,   ut  constat   ex  dictis   tract.   ■prseced. 
disp.  5,  dub.  3,  §  13.  Adiertium  responde- 
tur,    falsum  esse  quod   omnia  bona  sint 
praccepta,  ut  patet  ex  Apostolo,  qui  virgini- 
tatem  non  prscipit,  sed  consulit.  Ad  quar- 
tum  dicimus,  libertatem  Evangelii  eximere 
nos   a  servitute   legis,   sed   habenas    noa 
laxari  ad  indulgendum  carnis  affectibus; 
magis    autem  exposcere,    quod    qui    sunt 
Christi,  carnem  crucifigant  per  imitationem 
Christi    in   asperitatibus  corporalibus,    ut 
fuse  expendimus  tract.  prxced.  disp.  5,  dub. 
3,    §    II.   Ad   ultimum   admittimus,  quod 
quandoque  in  Monasteriis  gravia  crimina 
contingant.  Ha?c  autem  non  debent  reduci 
in   institutum,   aut   regulam,  qu;e  sancta 
sunt  ;  sed  in  hominum  defectum,  qui  in 
quolibet  statu  possunt  ea  committere.  Et 
quid  hoc  mirum,  cum  Deus  in  Angelis  re- 
pererit  pravitatem?  Quod   vero  Ecclesia 
extinxerit  aliquas  Religiones,  potius  pro- 
bat  puritatem  Ecclesiaj  Catholicae,  et  lauda- 
bile  aliarum  Religionum  (quas  nunc  ap- 
probat,  et  conservat),  institutum,  earumque 
pro    omnibus   fidelibus    utilititem.    Unde 
obiler  refellendi  sunt  nonnulli  politici  in 
sacros  Ordines  non  bene  affecti,  qui  Reli- 
giones  causantur  Regnis  incoinmodas,  ex 
earumque  progressu  rerum,  et  hominum 
penuriam   dimetiuntur.    Timeant  hi,    ne 
boni  communis  sub  speciosa  larva  faveant 
ha^reticis,  illorumque  agantur  spiritu.  Pro- 
fecto  id  prajsensit  sanctus  ille  Aloxandrinaa 
Ecclesiaj    Episcopus,    et   gloriosus   Cliristi 
Martyr   Petrus  (in   cujus  die   ha}c  scribi- 
mus),  qui  ex  eo  sibi  exploratum  habuit  Lu- 
cium  quendam  Episcopum,  non  catholicum, 
scd  lupum,  ct  ha;reticum  esse,  quod  Mona- 
chos  non  adhibuerit,  qui  ijjsum  ad  Ponti- 
ficale  solium  comilarentur,  et  deducerent; 
quippe  tam  insignem  Ecclesia}  [)artem  cre- 
debat  Sanctus  ille  esse  Monachos,  ut  non 


Nota. 


412 


DK  STATr   UKI.IC.IOSO. 


Alb. 
Valde 


Franr. 
Oniil. 
Jiicob. 

LaL 
J.idoc. 

Clin. 
Mallli. 

Gal. 
Lii>da. 
Belliirni 
Grjvjiia. 

Turr. 
Valcui. 


Catliolicum  suspicarilur,  ouin,  quom  vide- 
.  bal  Monachis  noii  favore.  ul  roferl  Thoodo- 
rolus  lil).  1  Ilislor.  cap.  10. 

Vorum  quia  Thoologum  scholasticum 
ngimus,  nou  possumus  in  hac  controversia 
dogmalica  diulius  immorari,  sod  l.octorom 
romittmuis  ad  Authoros,  qui  ex  professo,  et 
,  pro  moritis  oam  discutiunt,  1).  Thomam 
ojHisiul.  19,  contrii  intpuniKinlcs  Ih-liyiuncs, 
.  Albertum  Magnum  in  ilffenaurio  Mcndivan- 
tium,  N.  \\  aldonsom,  lib.  3  et  1,  Je  Duc- 
Irimi  fidci,  cl  ile  Sacramcnfalib.  lil.  9,  Castro 
in  lib.  cunlra  hxrcscx,  verbu  Mcnilicitas,  et 
verbo  Monachas  et  verbo  Votuin,  Francis- 
cum  (trantium  lib.  .">,  ilc  lucis  cathulicis, 
.'acobum  Latomum  lib.  de  Munachorum 
instilutis,  cl  vulis,  Jodocum  Clictovajum 
lib.  3  Antilutheri,  Matthffium  Galenum  de 
oriijine  Munasticcs,  Lindanum  lib.  1  l'ano- 
;)/i>,  cap.  98,  Bellarminum,  el  Oravinam 
locis  supra  rclatis,  Turrianum  duobus  libris 
de  votis  monasticis,  Valentiam  in  prxscnli, 
disp.  10,  (fuxst.  -l,  puncto  1,  et  alios  qui  dis- 
putantcontra  hxreticos. 

DLT31LM  n. 

ilrum   status   reliijiusus  sit   aliis   statibus 
perfectior. 


obscrva-  o.  .Succedit,  ut  religiosum  statum  cum 
""  aliis  Ecclesiap  stalibus  conferamus,  et  vi- 
deamus  an  illos  excedat  in  perfectione. 
Pro  cujus  resolutione  observandum  est, 
quod  stalus  bifariam  accipitur  :  Priino  late, 
et  generaliler  pro  qualibet  vitac  conditione, 
in  qua  homo  ad  tempus,  vel  perpetuo  ma- 
net;  et  sic  vulgo  recensentur  stalus  justi- 
liffi,  et  status  peccati ;  status  hujus  vita^,  et 
stalus  futura^;  status  incipientium,  pro- 
ficienlium,  et  perfectorum,  aliique  status. 
Secundo  sumitur  stricte,  et  specialiter  pro 
modo  vivendi  cum  aliquaobligationefirma, 
quae  communiter  oritur  ex  voto,  vel  con- 
tractu,  ut  jam  explicuimus  c/i.sjj.  1,  (/«6.  1, 
a  71.  1.  Et  relictis  aliis  divisionibus,  quas 
loco  citato  recensuimus,  slatus  in  hac  pro- 
prietate  acceptus  polest  generali  divisione 
dividi  in  statum  conjugatorum,  qui  ex  mu- 
tuo  consensu  obligantur  ad  socialem  matri- 
monii  vitam;  et  in  statum  Kcclesiastico- 
rum,  qui  ex  voto,  ordinatione,  aut  contractu 
9bligantur  ad  aliquem  specialem  cultum 
Dei.  Cajteri  vero  fideles  non  dicuntur  sta- 
tum  habere,  sed  posse  statum  eligere,  ut 
patet  ex  communi  modo  concipiendi,  et 


loquendi.  Porro  in  statu  ecclesiastico  suiit 
Kpiscopi,  et  Keligiosi,  et  (ut  pi\Tsenti  con- 
trovorsiiD  deinus  locum)  sunt  etiain  alii 
Praclati  inforioros  habentes  curam  aniina- 
rum,  ut  Archidiaconi,  Parochi,  et  alii.  Kt 
quidem  si  comparomus  statum  religioso- 
rum  cum  conjugatorum  statu,  certum  om- 
nino  est,  illum  esse  isto  iiorfectioren,  ut 
satis  conslat  ex  diclis  disp.  prxced.  pracsor- 
tim  cum  conjugatorum  status  non  sit  slatus 
perfoctionis;  licet  enim  coiijuges  possint 
esse  perlecti,  et  observare  non  solum  pra?- 
cepta,  sed  etiam  consilia ;  ad  hoc  tamen 
studium  ex  vi  status  non  obligantur,  aliud 
quippe  est  esse  perfectum,  et  aliud  esse  in 
stalu  perfectionis,  ut  oplime  observavit 
D.  Th.  (j.  181,  art.  4.  Lnde  praecluditur puncius 
locus  comparandi  statum  religiosorum  cum  ''{"{f"'' 
statu  conjugali;  comparatio  quippe  hic  in-  i).  riio. 
tenta  supponit  utrumque  extremum  essi; 
statum  perfectionis.  (^uocirca  solum  restal, 
ul  religiosum  statum  conferamus  cum  aliis 
statibus  ecclesiasticis.  iSed  claritatis  gratia 
prius  fiet  comparatio  cum  Kpiscopis,  et 
deindecum  aliis  Pritlatis  inferioribus. 


L 


Statuitur  prima  conclusio. 

0.  Dicendumest  primo,  statum  Kpiscopo-  vrm» 
rum  esse  perfectiorem  statu  religiosorum.  p**v[i,'o' 
Ita  D.  Th.  q.  184,  urt.  7  et  (/.  185,  art.  8  et    ' 
opusc.   18,  c.  17,  cuiii  sequent.  Cui  subscri- 
bunt  communiter  Theologi.  Videatur  Cajet. 
ad  pr.xdiclus   articulus,    Suar.    toin.    1,    de   suar. 
lieli(/.  lib.    \,c.  \,etc.  \:y  ct   18,  VaIentiajVa|cnt| 
disp.  10,  q.  2,  puncto  4,  Ledesma  de  stalu 
perf.  c.  1,  conclus.  9,  etalii.  Probatur  primo 
ex  amplissimis  titulis,  quibus  Concilia,  et 
Patres  extoUunt  dignitatem  Kpiscopalem 
super  alia  onicia,  et  status.  Nam  in  Concilio 
Kphesino  in  mullis  epislolis,  et  in  Chalce- 
donensi  in  principio,  Kpiscopi  appellantur 
Sanctissimi  Christi  Leijati,  Spirituales  Pa- 
tres,    Columnx    Eccksix.   Et  Tridentinum 
sess.  2.'^,  c.  4,  ct  canon.  6  el  7.  docet  Kpisco- "'enium. 
pos  esse  successores  Apostolorum,   et  in  ^^{'l- 
hierarchico  ordine/jraci/juos.  D.  Dionysius,  d.  Dion. 
Areopag.  cap. ."  de  Ecc.lcsiastica  llierarch.  in-  Areop. 
quit  :  «  Pontificum  ordo  sacratior,  primus 
«  est  divina  speculantium  ordinum,  idem- 
«  queetsummus,  et  ultimus.  »  D.  IgnatiusD.iynai^ 
ep.  10,  ud  Simjrnenses,  ait :  «  Kpiscopo  nihil 
«  majus  est  in  Ecclesia,  quia  Deo  conse- 
«  cratur  pro  totius  mundi  salute.  »  D.  Am- 
brosius. 


Conc. 
Chal. 


Fuiida- 


DISP.  II,  DUB.    II. 


413 


D.Ainb.  brosius,  lib.  de  dignitate  sacerdotali.  cap.  2, 
Honor,  ei  siihliiniias  Episcopalis  7iullis  po- 
D  Atli.  fgj.if  comparationihus  adxquari.  D.  Athana- 
sius  in  epist.  ad  Felicem  iomo,  1.  Cuncilior. 
Episcoposappellat  co/wmwas,  quia  Ecclesiam 
sustinere,  et  propriis  humeris  portare  debent. 
D.  Chr.  Q_  Chrysostomiis  in  orat.  de  Philogonio, 
agens  de  dignitate  Episcopali,  ait  :  «  Nul- 
«  lum  officium  hoc  Deo  charius  est.  »  Et 
eadem  elogia  repetunt  alii  Patres.  Ha^c  au- 
tem  nequeunt  in  eodem  gradu  applicari 
religiosis,  ut  ex  se  liquet  :  ergo  istorum 
status  est  minus  perfectus,  quam  status 
Episcoporum 
RaiioD.  Deinde  probatur  ratione  D.  Thomaj  locis 
^  °"'^''  supra  relatif:  nam  licet  Episcopi,  et  Reli- 
giosi  sint  in  statu  perfectionis,  sive  (et  in 
idem  redit),  ad  perfectionem  obligentur; 
aliter  tamen.  et  aliter  :  Episcopi  enim  se 
habent  ut  perfectores,  et  Doctores  aliorum  ; 
Religiosi  autem  ut  perfectibiles,  qui  stu- 
dio  comparandiiG  perfectionis  incumbunt  : 
constat  autem  quod  agens  est  nobilius  pa- 
tiente,et  actus  quam  potentia  :  ergo  Episco- 
porum  status  est  perfectior,  quani  religio- 
sorum  status. 

Explicatur  amplius;  nam  cum  status 
perfectionis  importet  firmam  vita?  condi- 
tionem  cum  obligatione  ad  opera  lauda- 
bilia,  ille  stalus  erit  perfectior,  ([ui  obligat 
ad  opera  perfectiora  :  sed  opera  ad  qua^ 
obiigantur  Episcopi.sunt  perfectiora  illis,ad 
qua)  obligantur  Religiosi  :  ergo  illorum 
.status  est  pcrfectior,  quam  istorum.  Pro- 
batur  minor ;  nam  opera,  ad  quae  Reli- 
giosi  ex  gcnerali  sui  status  conditione 
obligantur,  sunt  qua^  pra^cipue  dcserviunt 
ad  pcrfectionem  comparandam,  et  pra^ser- 
tim  observalio  votorum  :  his  autem  longe 
praGferunfur  illa,  ad  qua?  tenentur  Epis- 
copi ;  sunt  enim  opera  egregia,  qu;D  perfec- 
tionem  supponunt,  nempe  docere  fidcm, 
interpretari  Scripturam,  illuminare  Eccle- 
siam,  defendere  grogcm,  diligere  oves, 
mori  pro  illis,  ad  qua3  excellcns  charitas, 
et  palientia,  ca^teracque  virtutes  necessaria^ 
conc.  sunt.  Undc  in  Concilio  Toletano  XI,  cap.  2, 
'^"''''''  dicitur  :  «  Quanto  quis  praecelsi  culminis 
f(  obtinet  locum,  tanto  necesse  est,  ut  pra^- 
«  cedat  ca^tcros  gratia  meritorum,  ut  in  eo, 
«  quod  pra)sidet  singulis,  singulariter  orne- 
«  tur  emincnlia  sanctitatis,  habens  semper 
(.  in  orcgladium  veritatis,  et  in  opere  elTi- 
«  cientiam  luminis.  >) 
Prima  T.Sunt  tamen contrahanccommunem  as- 
''J®'^'"'- sertionem  objcctiones  aliqua).  quibus  opor- 


tet  occurrere.  Objicies  ergo  primo  ;  nara 
status  importat  conditionem  firmam,  et 
immobilem  :  sed  majorcm  firmitatem,  et 
immobilitatem  importat  status  religioso- 
rum,  quam  status  Episcoporum  :  ille  ergo 
est  isto  perfectior.  Probatur  minor,  quia 
status  religiosorum  solemniter  professo- 
rum  est  adeo  firmus,  et  stabilis,  quod  nec 
Summus  Pontifex  potest  illum  commutare 
absolvendo  religiosum  ab  obligatione  il- 
lius,  ut  statuimus  disp.  prxced.  dub.  ult. 
potest  autem  Pontifex  absolvere  Episco- 
pum  ab  onere,  et  cura  rcgiminis  pasto- 
ralis,  absolvitque  quando  renunciationem 
Episcopatus  admittit  :  ergo  firmior,  atque 
immobilior  est  status  Religiosorum,  quam 
status  Episcoporum. 

Respondetur,  sajpc  contingere  in  corapa-i  . 
ratione  aliquorum,  quod  unum  exccdat 
aliud  secundum  rationem  genericam,  et 
excedatur  ab  eo  secundum  rationem  speci- 
ficam,  atque  adeo  simpliciter.  Et  sic  con- 
tingit  in  pra^scnti ;  namstatus  in  communi 
solum  explicat  immobilem  conditionem 
peisonae;  sed  specifice  acceptus  importat 
obligationem  ad  has,  vel  illas  actiones. 
Unde  quod  status  rcligiosus  sit  immutabi- 
lior,  quam  Episcoporum  status,  solum 
evincit  illum  esse  islo  perfcctiorem  secun- 
dum  rationem  genericam.  Scd  quia  opera, 
ad  qua)  Episcopalis  status  obligat.  sunt 
perfectoria  operibus,  ad  qua^  obligat  status 
religiosus,  propterea  ille  est  isto  pcrfectior 
secundum  speciem.  Et  quia  excessus  sim- 
pliciter  talis  attenditur  secundum  rerum 
species,  ideo  status  Episcoporum  est  sim- 
pliciter,  et  attenlis  omnibus  porfectior, 
quam  status  rcligiosorum,  Sicut  homo  est 
simpliciter  perfectior  sole,  licet  ab  isto 
excedatur  in  communi  ratione  corporis;  et 
charitas  est  simpliciter  perfectior  fide, 
quanvis  ab  ea  excedatur  in  communi  ra- 
tione  virtutis,  sicut  declaravimus  tract. 
prxccd.  disputatiune  7,  dub.  2.  Et  profecto 
si  objectio  convinceret,  etiam  suaderet, 
statum  conjugalorum  esse  pcrfcctiorem 
statu  Episcopali  ;  nam  illc  cst  firmior,  et 
immutabilior,  nequitque  dissolvi  authori- 
tate  Pontificis. 

8.  Objicies  secundo  :  nam  si  status  Sccand 
Episcoporum  esset  simpliciter  perfectior,  °''^*^'^'* 
quam  status  rcligiosorum,  sequeretur 
eum  qui  vovit  ingrcdi  religionem,  sa- 
tisfacere  huic  voto,  ab  ejusque  obliga- 
tione  liberari  accoptando  P^piscopatum  : 
Consequens  est  falsum  :  ergo  Episcopalis 


-lll 


DK  STATr   KKLKUOSO, 


status   noii  esl  |H'rfoclior  statu  rcligioso. 

ijequfla    videlur    iiumiretita.    quoniam    in 

lali  casu  liouioani|)loctori'lur  majus  bonum, 

seque  obligarel  ail  opera  perfecliora,  alque 

ideo  exlinpueret  obligationem  voti  reUgio- 

nis,    sicul    qui   vovil  ingredi   religionem 

minus    pirfectam,    satisfacit  ingrediendo 

perfecliorein    Falsilas   autem  consequentis 

constal  c.i-  c<;/».  /V>-  /i/(;.v,  exlia  ile  culo,  ct 

vuti  ifJeinptiune,   ubi   Papa  quendam,  qui 

promiscrat  religionem,  et  ea  ncglecta  ac- 

ccptaveral  Episcopatum,  monot  uteodere- 

licto  adimploat. 

Aiii|iio-      Ad  Iiauc  objoctionem   posset  responderi 

sohuTo.  concodendo  soquolam  ob  probalionem,  qua 

suadelur,  ol  vidolur  nostram  assortiouem 

magis  firmare.  Et  ad  consequentis  inipro- 

batiouem    posset    dici,    Pontificem   iu   eo 

cauoue  cousulere,  quod  melius  esset,  non 

vero,    quod    foret   absolute    necessarium. 

■^t«s.  Quam  doclrinam  tuentur  Abbas.  et  quidam 

alii  Cauouisla}  ad  prajdictum  caput  Per  tuas. 

KtJdnK.  Henriquez    lib.    10  (/c  Sacrainent.  Ordinis, 

c.   32,   Kodriguez  in  suinina,  tom.  2,  c.  2, 

nuin.  G,  et  alii. 

^roba-      ^^'^    displicet  haGC   responsio,    quia  est 

tur.    contramentemPoutificis;  moneteuim  Epis- 

copum  ingredi  religionem,  situain,  inquit, 

sa7iare  desideras  cunscientiain ;  quibus  ver- 

bis  suppouit  Episcopum  habere  conscien- 

tiam  la^sam  ob  non  adimpletionem  voti, 

et  consulit  remedium  necessarium  ;  judi- 

cavit   ergo  religionis  votum  non  extingui 

per  assumptionem  ad  Episcopatum.  Et  sic 

D.  Tho.  sentiunt  communiter  Doctores.  D.  Thomas 

Cifciau.  qurst.    189,  art.  3,   ad  priinum,   Cajetanus 

ibidem,  Richard.   m  4,  distinct.  38,  art.  5, 

^iff  ^"^*"''    ^-    ^^   ^  Abulensis  quxst.   94,    in 

.syivcst.  cap.  30  Xumer.  Sylvester  verbo   Votum  3, 

quxst.   9,   et  verbo  Uetigio  2,  questione  20, 

Pancii.  Sanchez  lib.   4,   in  Decalog.  c.   17,  Suarez 

'  '"''"■  tom.  3  de  lielig.  lib.  1,  cap.  19.  n.  3.  Valen- 

Joan.  (letia  ubi  supra,  §  Aliter  ergo,  .Joan.  de  la  Cruz 

'"  de  statu  religioso,  lib.  1,  cap.  3,  et  aiii. 
Lcsiii-  Et  juxta  hauc  doctrinam  (qua)  est  om- 
vln^io.  nino  vera  et  secura),  respondelurobjectioni 
negando  sequelam.  Cujus  probatio  dupli- 
citer  diluitur,  Primo  ex  eo,  quod  quando 
duaj  perfectiones  sunt  incompossibiles,  qui 
vovit  inferiorem,  satisfacit  voto  amplec- 
tendo  superiorem  ;  et  idcirco  qui  vovit  reli- 
gionem  minus  perfectam,  satisfacit  iugre- 
diendo  perfectiorem  ;  et  similiter  qui  vovit 
servire  hospitali,  satisfacit  ingrediendo 
religionem,  ut  habetur  cap.  Scriptura,  de 
voto.  Licet  autem  status  Episcopalis  sitper- 


fectior  slatu  religioso,  nihilominus  non  esl 
incompossibilis  cum  illo  :  fieri  enim  oplinv! 
potost,  ut  quis  simul  sit  religiosus  et 
Episcopus;  et  proplerea  qui  vovit  religio- 
nem,  debot  illam  prius  iugredi,  quam  acci  - 
pereEpiscopatum,  nec  aliter  vofosntisfacil. 
Secundo,  ot  evideutius  ex  eo,  {juod  ut 
votum  de  miuori  bouo  extiuguafur  per 
assumptiouem,  aut  profossiouem  boui  raa 
joris,  nou  sutlicit  quod  istud  secundum  so 
sit  majus;  sed  dosideratur  quod  sit  majus, 
et  melius  voventi.  Moraliter  autem,  et 
commuuiter  loquendo,  uou  estmelius  osse 
Episcopum,  quam  esse  religiosum.  Tanta 
enim  suut,  qua^  iu  regimine  I^^.piscopatus 
requiruntur,  ut  pra^dictus  status,  licefse- 
cuudum  se  sit  sanctissimus,  et  Religiono 
pxcelleutior ;  tamen  cuilibet  debeat  repu- 
tari  periculosus,  et  formidabilis.  L'iidequi 
post  volum  religiouis  ultroneus  ipiscopa- 
tum  assumit,  nou  eligit  majus,  ot  melius 
sibibonum,  atquo  ideo  non  satisfacit  priori 
voto,  sed  magis  se  exponit  periculo.  Qure 
doctrina  frequeus  est  apud  Patres,  ex  qui- 
bus  Nazianzenus  in  Apologia  inquit  :^^f,',|"^ 
«  Nemo  sapiens  la^to  animo  creatur  Epis- 
«  copus,  si  quis  pericula,  et  supplicia  ei 
«  proposita  cousiderat ;  atque  adeo  stultus 
«  videri  potest,  ac  reprehensione  dignus, 
«  cui  cum  viam  possit  ingredi  complanatam 
<(  et  expeditam,  sponte  se  in  locum  angus- 
«  tum,  periculosumque  redegerit  »  Et  D.  d.  boh. 
Bouavent.  super  Regulam,  cap.  2,  circa 
medium,  ait  :  «  Quod  si  non  vocati  ad 
«  Episcopalem  gradum,  nec  coacti  ad  eun- 
«  dera  aspiranf,  ut  fugiant  ffirumnas  pau- 
«  perum,  et  Ordinis  rigorem,  credo  eos  in 
«  illius  partera  cessuros,  qui  dixit  :  Sedebo 
«  in  monte  testameuti,  in  lateribus  Aqui- 
«  lonis.  »  Et  ex  hac  radice  provonit,  quod 
votum  ingrediendi  religionem  sit  per  se 
loquendo  validum  ;  votum  vero  non  ingre- 
diendi  religionem,  sit  per  se  loquendo  in- 
validum  :  econtra  vero  votum  nou  procu- 
randi,  et  acceptandi  Episcopatum  sit  vali- 
dum  regulariter  loquendo,  et  votum  illum 
procurandi,  vel  acceptandi  sit  invalidum; 
quia  videlicet  status  religiosus  non  soluni"  * 
est  bonus,  sed  etiam  voventi  utilis  ad  salu- 
tem  ;  status  vero  Episcopalis,  licet  secun- 
dum  se  excellentissimus,  est  appetentibus, 
procurantibus,  et  ultronee  acceptantibus 
valde  periculosus,  et  non  semel  occasio 
damnationis.  Quod  non  in  Episcopatura. 
sed  in  modum  illum  consequendi,  vel 
adminislrandi  reduci  debet. 

9.  Sed 


DISP.  II,  DUB. 


4i:i 


Hepiica.      9.  Sed  instabis  :  nam  si  ita  res  se  habet, 
sequitur  Episcopum  confirraatum,  qui  prius 
voverat  religionem,    obligari   ad    renun- 
ciandum  Episcopatui,  et  ad  ingrediendum 
religionem  absque  alia  nova  licentia  Pon- 
tificis  ;  quod  est  contra  decisionem  capitis 
Inter  corporalia,  de  translatione   Episcopo- 
rum. 
Diiuitur.     Respondetur   negando    sequelam,    quia 
licet  praGcesserit  illud  votum,  nihilominus 
electio,  et  confirmatio  Episcopi  est  valida, 
per  eamque  contrahitur  spirituale  vincu- 
lum  inter  Episcopum,  et  Ecclesiam ;  quod 
est  indissolubile  vel  jure  divino,  ut  quidam 
volunt,  vel  saltem  jure  canonico,  utconstat 
ex  canone  citato.   Unde  licet  m  dicto  cap. 
Perluas,  Poutifex  manifestet  obligationem 
Episcopi,    non    tamen    prasbet   licentiam 
generalem  ingrediendi  religionem  absque 
ipsius  Pontificis  licentia,  nec  derogatjuri 
communi  declaratoi/t  cap.  Inter  corporalia. 
Quocirca  Episcopus  voto  Keligionis  ligatus 
nou  obligaturstatim  Episcopatum  deserere, 
aut  religionem  ingredi  ;  sed  obligatur,    ut 
petat  a  Papa  vel  licentiam  ad  hsc  conse- 
quenda,  vel  dispensationem  ad  perseveran- 
dum  in  Episcopatu. 
Tertia       10.  Objicies  tertio  :  nam  si  ideo  Episco- 
» jectio.p^i,j^j^    status    est   simpliciler  perfectior, 
quam   religiosorum  status,   quia  illi  com- 
parantur  ut  perficientes,  sive  existentes  in 
perfectione ;  isti  vero  ut  perfectibiles,  sive 
procurantes  perfectionem  :  plane  sequitur, 
quod  sicut  religiosi  obligantur  perfectio- 
nem  comparare,  ita  Episcopi   obligentur 
perfectionem  habere,  et  consequenter  quod 
sicutreligiosi  nonprocurantes  perfectionem 
sunt  in  statu  peccati  mortalis,   ita  etiam 
Episcopi   non  habentes  perfectionem  sint 
in    statu    damnationis.     Consequens    est 
nimisdurum,  ethorribile  :  ergo  dicendum 
est,   quod   sicut   religiosi  satisfaciunt  sua^ 
obligationi  dum  ab  studio  perfectionis  pro- 
curanda^  non  desistunt,  licel  actu  perfecti 
non  sint,  ita  etiam  Episcopi.    Quod  si  con- 
ceditur,   profecto  toUitur    illa  differentia, 
quod  Episcopi  sunt   in   statu   perfectionis 
habitae,    et   religiosi   in   statu   acquirendi 
perfectionem  ;  destruiturque  motivum,  ut 
Episcopalis  status  superemineat  statui  reli- 
giosorum. 
espoii-      .Vd  hanc  objectionem  respondet  Valentia 
^'°'     ubi  supra   negando  sequelani;   quia  diffe- 
rentia  inter  Episcopos,  ef  religiosos  quan- 
tum  ad  pcrfectionem  non  consislit  in  hoc,    I 
quod  Episcopi  debeant  esse  actu  perfecti, 


secus  religiosi  ;  sed  in  eo,  quod  Episcopi 
ratione  status  obligantur  ad  opera  perfecta, 
et  propria  magistri;  religiosi  vero  ad  opera 
minus  perfecta,  et  propria  discipuli,  cujus- 
modi  sunt  quae  pertinent  ad  abnegationem, 
humilitatem,  et  poenitentiam.  Unde  si 
Episcopus  exequatur  illa  opera,  ad  qua? 
tenetur,  satisfacit  suo  muneri,  licet  actn 
habeat  minorem  charitatem,  quam  aliqui 
religiosi.  Et  ita  ex  una  parte  salvatur  emi- 
nentia  status  Episcopalis  supra  statum  re- 
ligiosum  ;  et  ex  alia  vitatur  illud  inconve- 
niens  adeo  timendum. 

Hanc  doctrinam  admittimus  ut  probabi-   Nota. 
lem   pro  consolatione  Episcoporum,  sicut 
etiam   adraisit  Ledesma    ubi  supra,  pag.  7, 
sed  forte  verius  est,  legitime  inferri  seque- 
lam;  nam  raoraliter  loquendo.  impossibile 
est,   quod  quis  teneatur  exercere,    exer- 
ceatque    perfectiora    charitatis    opera,    et 
quod  non  excedat  in  perfectione,  qus  vel 
debet  supponi,  ut  quis   se  ad    talia  opera 
obliget,  vel  saltem  per  eorum  exercitium 
comparatur  :    ergo  si   Episcopus  obligatur 
ad  perfectiora  opera,  quam  religiosus,   ut 
est  certum,    et  Valentia  supponit;    plane 
sequitur,  quod  debet  habere  actu,  vel  sal- 
tera  exercite  coraparare  majorera  perfec- 
tionera,   quani   religiosi,    eosque   sicut    in 
erainentia  operum,   ita  etiam  excedere  in 
perfectione  ;  et  quod  si  aliter  se  gerat,  est 
in  statu    peccati    mortalis,  sicut   religiosi 
qui   obligationi    procurandi   perfectionem 
non  satisfaciunt,  nisi  per  majoris  profectus 
studiura.  Quara  resolutionera  proportiona- Nota,  ui 
biliter  extendimus  ad  Pr.TDlatos  religioso- ''a|"am." 
rum,  qui  eorum  habent  curara  quasi  Epis-    '^''''^- 
copalera,  debentque  ease    illorum  perfec- 
tores,  praGsertira  si  ha3c  munia  exerceant 
cura  quadam  universalitate,  et  perpetuitate, 
ut  solent  Generales,  et  Provinciales.  Et  si 
alicui  ha3C  resolutio  dura,  et  horribilis  visa 
fuerit,    audiat    D.    Chrysostomum   honiil.  D.ciirys. 
34,      super    epist.      ad     Hebrxos.       ibi     : 
«  Miror    si   potest   silvari   aliquis    Hecto- 
«  rum  ;  post  tantara    eaim    comininalio- 
«  nem,  quam  negiigentia}  videmus  illatam, 
«  video  aliquos  etiam  corruere,  et  pra^ci- 
«  pitare  semetipsos  in  tantam   molem  et 
«  diflicultatera  regiminis.  »   Et  Divus  Au-d.  au^- 
gustinus   epistot.    118     ad    Valerium,    ubi 
ait  :  «  Ante  omnia   peto,    ut  cogitet  reli- 
«giosa  prudentia  tua,    nihil  o.sse  in   hac 
«  vita,   el  maxime   hoc  tempore  f.icilius, 
«  et   laitius,    et    hominibus    acceptabilius 
«  Episcopi,    aut   Presbyteri,    aut   Diaconi 


4IG 


DK  STAIT   KKl.KilOSO. 


«  ollicio  "  (iilcm  inlcllige  do  aliis  Kcclosine, 
et  religionumlioiiorihiisj  «siperfuncloric^ 
«  atqueadiilatorie  ros  iigatur.  Sod  nil  apud 
11  Deuui  miserius.  et  Iristius,  et  damna- 
«  bilius. 

§  n. 

Piuponitur  alia  asitcrtii). 

^i^f]^'!  .    11.  Dicendum esl secundo,  slatuni  roligio- 

sio.     sum  esse  perfectiorem  statu  aliorum  lOccIe- 

siastioorum  inforiorum  l-]piscopis,  ut  sunt 

quidam  .Ab!)atesexeinpti,  Archidiaconi,  Pa- 

ciiluB.  '■^*^'''-  ^*  ^'''-  'la  D.Thom.  (^uxst.  184,  arf. 

LedesQi.6  et  8.  et  fusius  opusc.  18,  cap  20.  cum  sc- 
queniihus.  Cajetanus  artic.  cit.   Ledesma  tlc 

?a°Cruz.* *''<''" /"■''/''f' •'■"/'•  •'  c""<''-  10.  Joannesde  la 

^Moi"'  ^^^^  ''"''■  ^'  '■^"'■'"^'•~'  Valentia  ili.sput  \0, 
vum  quxst.  2.  punct.  ."),  et  alii.  rossetque  ila 
assertio  facile  probiri  dostruendo  suppo- 
situm.  videlicet  pra?dictos  Kcclosinslicos 
Kpiscopis  inferiores  esse  in  stalu  perfec- 
tionis :  si  enim  non  sunt  in  porfoctionis 
statu,  sed  in  alio,  manifeste  sequitur,  quod 
status  religiosus,  qui  est  sfafus  perfectionis, 
sit  illorum  statu  perfeclior.  Quod  autem 
prajdicfi  non  sint  in  sfatu  perfectionis, 
ostenditur  ;  quoniam  stalus  imj)ortat  fir- 
mitatem.  et  immutabilitatem  ortam  ex 
aliqua  obligatione,  ut  diximus  disputat.  1, 
o  nuni.  1;  atqui  prffidicti  l>clesiastici  non 
habent  firmilafem,  et  immutabilitafem 
circa  sua  munera  :  ergo  non  luibent  sta- 
tum  perfectionis.  1'robatur  minor,  quia 
absque  ulla  dispensalione,  aut  licentia  su- 
perioris  valent  ea  munera  desorere,  et 
transire  ad  religionem,  idque  exequentes 
laudabiliter   operantur.    Unde    Concilium 

t'Th'  ^oletanum  IV,  cap.  49,  quod  refertur 
in  f.ap.  Clerici,  19.  (juxst.  1,  statuit  : 
«  Clericiqui  .Monachorum  propositum  ap- 
«  petunt,  quia  meliorem  vifam  sequi  cu- 
K  piunt,  liberos  eis  ab  Kpiscopo  in  .Monas- 
('  terium  largiri  oporfet  ingressus,  nec 
«  interdici  propositum  eorum,  qui  ad  con- 
«  templationis  desiderium  transire  ninun- 

Urbaii.  (,  tur.  »  Kt  Urbanus  II,  in  cap.  Dux,  19. 
qus^st.  2,  decrevit  :  «  Si  quis  horum,  qui 
«  in  Kcclesia  sua  sub  Kpiscopo  populum 
(f  retinet,  et  sasculariter  vivit,  afHafus  Spi- 
'i  ritu  sancto,  in  aliquo  monasterio,  vel 
«  regulari  canonia  salvare  se  voluerit,  qui 
«  lege  privata  ducitur,  nulla  ratio  exigit, 
«  ut  a  lege  publica  constringafur.  »  Kt  con- 
cludit:  "  i»!uisquis  ergo  hoc  spiritu  ducitur. 


n  etiam   Kpiscopo  oontradiconle,  eat  libcp 
«  nostra  aulhoritate.  » 

Nec  hunc  discursuni  labefactant  exempla  ^^^fl^' 
Kpiscopi  Iransounlisad  religionem,  et  reli-  suarii 
giosiexislentis  in  religione  minus  perfecta  '^^''*"'- 
Iransounlis  ad  i)orfoctiorem,  qu;e  Suarius 
toiii.  '.],  (/('  licli!/.  lib.  1,  c.  17,  opponit  doc- 
trina?  1).  Thomai  palam  allirmantis  praj- 
diclosE.c'csiasticosKpiscopisinferiorcsnon 
esso  in  perfeclionis  slalu.  Nam  Kpiscopus 
juredivinofenetur  non  deserero  Kcclesiam, 
nec  ad  roligionem  transiro  valet  absquo 
authoritato  l'onlifieis -,  unde  habet  suili- 
cienfem  firmitafom,  ut  sit  in  statu  perfec- 
tionis.  Omnis  eliam  religiosus,  in  qua- 
cumque  religione  profiteafur,  obligatur 
immutabilifer  ad  perfectionem ;  unde 
quandoad  perfectiorem  religionem  fransit, 
proprie  Io<iuendo  non  mutat  stafum,  sed 
progreditur  intra  illum. 

12.Sodol)jicies:namquoduniIicet,paritor  oi)jcc- 
licet  similibus  :  ergo  si  habonti  curam  ani-  ''"• 
marum  licet  doserere  suam  Kcciesiam,  ot 
ingredi  religionem,  idem  licebit  omnibus 
habentibus  tale  munus ;  si  autem  omnes 
habentescuram  animarura  religionem  in- 
gredercntur,  reliiiquorentur  Kcclcsias  abs- 
que  1'astoribus,  quod  est  magnum  incon- 
veniens.  P^rgo  habentes  curam  animarum 
noqueunt  pro  sua  devotione  religionem 
ingredi,  sed  debont  expectare  superiorum 
licentiam,  atque  ideooxhac  parte  non  ca- 
rent  firmitate  ad  statum  perfecfionis  su.Ti- 
cienti,  et.requisita. 

lianc  objectionem,  qua)  est  Guillolmi  deRespon- 
S.  Amore,  et  similium  contra  sacras  Reli-D|°Tiio. 
giones,  optime  diluit  D.  Th.  infra,  q.  189, 
art.  7,  his  verbis  :  ((  Ad  secundum  dicen- 
«  dum.  quod  sicut  Hieronym.  dicit  contra 
«  Vigilantium,  quamvis  a  te  linguae  vipe- 
<(  rea?  morsus  sa^vissimos  patiantur,  scilicet 
«  religiosi,  quibus  argumentaris.  et  dicis  : 
«  Si  omnes  so  clauserint,  et  fuorint  in  soli- 
«  tudine,  quis  celebrabit  Kcclesias?  Qui 
«  seculares  homines  lucrifaciat?  Quis  pec- 
«  cantes  ad  virtufes  poteritcohortari?  Hoc 
«  enim  modo  si  omnes  tecum  fatui  sint, 
«  sapiens  esse  quispoterit?  Kt  virginitas 
«  non  erit  approbanda.  Si  enim  virgines 
«  omnes  fuorint,  et  nuptia3-non  fuerint, 
«  interibitgenus  humanum.  Rara  est  vir- 
«  tus,  nec  a  pluribus  appetitur.  Patel  ergo 
«  quod  hic  timor  stultus  est,  puta  sicut  si 
ff  aliquistimerethaurireaquam,  neflumen 
«  deficeret.  »  Licet  enim  omnes  habentes 
curam  animarum  possent  divisive  sumpti 
relinquere 


DISP.  II,  DUB.  II. 


417 


relinquere  seculum,  et  ingredi  religionem, 
nunquam  tamen  continget,  nec  contingere 
moraliter  potest,  quod  omnes  collective  ac- 
cepti  in  id  conspirent ;  unde  inconveniens 
objectioni  insertum  est  de  re  non  suppo- 
nente. 
;seriio-      '"^-  '^^^um  etiam  admisso  (ut  huic  com- 
|s  fuii-  parationi  detur  locus).  quod  status  Eccle- 
timl"  siasticorura  Episcopis  inferiorum  sit  status 
perfectionis,  adhuc  verificatur  nostra  con- 
clusio.  Quod  sicostenditur ;  nam  status  reli- 
giosus  excedit  illorum  ecclesiasticorum  sta- 
tum,  tam   in  ratione  generica,   quam    in 
conceptu  specifico  :  ergo  ille  est  isto  perfec- 
tior.    Consequentia    patet,     et  antecedens 
quoad    primam  partem    facile  suadetur ; 
quia  status  ex  generali  ratione  statusim- 
portat  firmitatem,  et  immobilitatem  :    sed 
status  religiosorum  est  firmior,  et  immuta- 
bilior,  quam  illorum  ecclesiasticorum  sta- 
tus;  siquidem  religiosorum  status  est  adeo 
immutabilis,  ut  necSummusPontifex  queat 
professum  ab  eo  Uberare,  ut  (/ts/j.  prseced. 
num.dl  statuimus,  vel  saltem  ad  hanc  mu- 
tationem   requiritur  extraordinaria   quae- 
dam  necessitas  boni  communis,  etdispensa- 
tio  Pontificis,  ut  fatentur  Authores  ibidem 
relati.  mun.  109,  qui  censent  Papam  cum 
solemniter   professo  posse  dispensare,  ut 
contrahat  matrimonium  :  ut  autem  eccle- 
siastici  Episcopisinferioreshabentes  curam 
animarum,  hujusmodi  statum  relinquant, 
vel  nulla  licentia  requiritur,  utingredian- 
tur  rcligionem,  vel  saltem  non  requiritur 
dispensatio  Pontificis,  sed  sufTicit  Episcopi 
licentia,   ut  cum  se  beneficiis   abdicant  : 
ergo  status  religiosus  excedit  pra;dictorum 
Ecclesiasticorum  statum  ex  parte   rationis 
genericjJG,  videlicet  in  firmitate,  et  immo- 
bilitato,  quam    stalus    importat.    Secunda 
etiam   antocodcntis    pars    probatur ;   nam 
status  porfeclionis  ox  parte  differentia)  spe- 
cifica^  imporlat  obligationem  ad  opera  lau- 
dabilia,  qua;  vel  supponunt,  vel  comparant 
perfectionem  :  sed  opera  ad  qua^obligantur 
Keligiosi,  sunt  porfectiora  his,  ad  qua;  obli- 
gantur  l^cclesiastici    Episcopis  inferiores  ; 
isti  enim  obligantur  ad  aliqualem  subdito- 
rum  curam,   puta  ad  ministrandum  illis 
Sacramenla,  quod  recte  cohffiret  cum  vita 
seculari,   et  justilia    communi  ;   religiosi 
vero  obligantur  ad  tria  nobilissima  con- 
silia,ca!jtitatis,  paupertatis,  et  obodientiaj, 
et  ad  omnia  alia,  qua?  pro  istorum  custodia 
requiruntur  :  ergo  facta  comparatione  in- 
ter  statum    illorum    Ecclesiasticorum,  et 


religiosorum  statum    secundum    rationes 
differentiales,  iste  est  perfectior,quam  ille. 

14.  Dices  :  opera,  ad  qua;  obligantur  hi  Objec- 
Ecclesiastici,  esse  ejusdem  rationis  cum 
operibus.  ad  quae  obligantur  Episcopi,  quae 
supra  diximus  esse  perfectiora  operibus, 
adquaj  obligantur  religiosi  ;  unde  sicut  ob 
excessum  operum  recte  infertur,  quod  sta- 
tus  Episcopalis  sitstatu  religiosoperfectior, 
ita  etiam  quod  status  illorum  Ecclesiasti- 
corum  excedat  religiosorum  statum. 

Sed  hoc  nihilest;  nam  licet  Episcopi,  et  Bissoi- 
praBdicti  Ecclesiastici  obligentur  ad  opera  ^'^"''- 
ejusdem  rationis  in  genere,  nempe  ad  pro- 
curandamsubditorumsalutem;secustamen 
ad  eadem  in  specie,  etquantum  ad  modum. 
Nam  Episcopi  sunt  quasi  agentia  univer- 
salia  principalia  in  hoc  negotio,  unde  praj- 
bere  debent  perfectionem,  ut  alios  possint 
perficere;  et  sic  D.  Dionysiusde  Ecclesiast.  d. Dion. 
Hierarch.  cap.  5  et  6,  solos  Episcopos  col- 
locat  in  ordine /wr/eciorMm.  Presbyteri  au- 
tem,  Curati,  et  similes  sunt  agentia  parti- 
cularia,  et  instrumentalia  sub  Episcopi 
influxu  :  quocirca  non  obligantur  adomnia. 
qua3  pro  salute  proximi  requiruntur  ;  sed 
tantum  ad  qua^dam  particularia,  qua3  abs- 
que  perfectione  exerceri  possunt,  ut  sunt 
administrationes  Sacramentorum ;  unde 
non  obligantur  excedere  communem,  et 
moralem  vivendi  modum,  qui  consistit  in 
observatione  praaceptorum.  Quocirca  exces- 
susstatus  Episcopalis  supra  statum  religio- 
sum  non  evincit  similem  excessum  in  statu 
aliorum  Ecclesiasticorum  Episcopis  iaferio- 
rum,  sed  magisprobat  oppositum.  Prxterea 
prajdiclii  ecclesiastici  non  se  obligant  ad 
omnia  opora,  sed  ad  quajdam  pra?cise  quaj 
proximorum  saluti  deserviunt.  Religiosi 
autem  proprias  personas,  et  ciim  eis  poten- 
tias,  etopera  Deo  consecrant,  fiuntquo  spi- 
rituale  holocaustum,  ut  constat  exdisputa- 
tione  praocedenti,  per  totam.  liursus,  illi 
Ecclesiasticinonobligantur  ad  opera  admo- 
dum  gravia,  aut  diflicilia,  in  quibus  occu- 
pant  majorem  vita;  partem ;  religiosi  vero 
obligantur  ad  opera  continuanda  per  totam 
vitam,  et  non  parum  dilTicilia,  et  in  quibus 
vix  unquam  exerceant  propriam  liberta- 
tem,  cum  hanc  Deo  sacraverint  per  obe- 
dientia)  votum.  Unde  terminus,  aut  quasi 
terminus  obligationis  roligiosorum  perfec- 
tior  est,  quam  terminus  obligalionis  Eccle- 
siasticorum,  qui  non  sunt  Episcopi. 

Ad  haGC  :quamvisprocurareproximorum 
salutem,  et  liuic  studio  obligari  sit  perfec- 


41; 


I)K  STATC  HKI.K^OSO. 


tiiis.  quam  oxorcoro  opora  iiiortificationis, 
ad  qua?  comnuiiiilor  obiignnliir  roligiosi; 
nihilominus  falso  supponitur,  quod  roli- 
giosi  non  promoveanl  proximorum  salu- 
tem.  ail  oamquo  plurimum  conforant.  rro- 
movent  cnim.  el  inaxime  adjuvant  vel 
solo  oxomplo  sanctior  s  vitn?  Promovent 
eliam  oratione.  ot  poenitentia.  quibus  ple- 
rumque  potius  quam  concionatorum  vo- 
cibus  adscribuntur  peccatorum  conversio- 
nes,  ut  late  oslendimus  Iract.  pr.Tcedenti, 
disp.  .").  dub.  3,  a  num.  76,  et  praesertim 
num.  107.  Imo  vero  si  rem  hanc  rectc  pon- 
deromus,  porfectius,  Deo  gratius,  et  magis 
morilorium  ost  unum  vel  justum,  vol  poc- 
catorem  trahore  ad  insigneni  perfectionem, 
quam  pluros  convertcre  ad  justitiam  lepi- 
dam,  et  imperfectam,  ut  eo  dubio  oslen- 
dimus,  §  9.  Status  autem  religiosus  est 
schola.  inqua  homines  incitantur,  promo- 
\onlur,  ot  perducunturadperfoctioiiem.ubi 
simplex  religiosus  potest  vitrc  sua3  exomplo 
huiic  insigncm  efleclum  gignere ,  idque 
rogulariter  contingit.  Fresbyteri  vero,  Cu- 
rati,  et  similes  Episcopo  inferiores  nec 
obligantur  est-e  in  seipsis  perfecti  ,  nec 
procurare  iii  se,  vel  in  suis  subditis  perfec- 
tionem  ;  sed  suo  muneri  absolute  satisfa- 
ciunt,  si  observent  Dei  praccepta,  et  procu- 
rontea  a  subditis  observari;licet  se.et  illos 
in  statu  justitia?  tepidaj ,  et  imperfecta^ 
relinquant,  ut  frequentius  accidit.  Lnde 
evidentius  constat,  quod  status  religiosus 
obligat  ad  perfectius  quid,  quam  status 
prajdictorum  Ecclesiasticorum,  et  conse- 
quenter  quod  attentis  omnibus  est  simpli- 
citer  eo  perfectior,  et  excellentior. 
scnien-  \o.  Contrariam  huic  resolutioni  senten- 
oppo-  tiara  tuentur  (lerson  m  ?rac/.  de  statu  per~ 
Ge'r^n.  Z*'^'-  '^^P^c^-  ^"^.  ''^-  ^.  Hemic.quodUb.  28, 
Henri(|.e/  '29,  et  Major  in  4,  dist.  38,  cj.  1 .  Quibus 
Prli^umf^resbyteris  jam  aperte  favet  Suar.  ubi  sup. 
mViftum  ^-  ^~'  ^'  21,  ut  illorumopinioni  subscribere 
videatur.  Prfficipuum  horum  Authorum 
motivum  consistit  in  pluribus  Patrum  tes- 
timoniis.  qua^  extollunt  zelum  animarum, 
et  pastoralem  curam  supra  alia  opera  :  un- 
de  cum  Parochi,  et  similes  obligentur  ad 
pra:dictam  curam,  videtur  quod  illorum 
stalus  sit  perfectior  statu  religiosorum  , 
qui  ad  opera  inferiora  obligantur. 
Diiaitur.  Sed  hoc  motivum  diluitur  ex  proxime 
dictis  ;  tum  quia  Ecclesiastici  Episcopisin- 
feriores  non  habent  eara  obligationem  cum 
imraobilitate  sufEcienti  ad  constituendum 
statum.  Tum  quia  praedictam  curam   non 


habentcura  principalitate.ct  universalitalc, 
qualitcr  compotil  Episcopis.ciuibus  Patrum 
tostimonia  accoinniodari  dcbcnt  :  scd  mi- 
nistorialitor,  et  dispositive.  Tum  deniquc, 
quia  eliam  religiosi  proraovcnt  proximo- 
rum  salulem,  utsupra  explicuimus. 

I().   .\rguunt  socundo  :  ([uia  slalus  pra;-  Secun- 
dictorura   I"A'clcsiasticorura  raagis  conducit   arRu- 
ad  raeritura  vitaj  a>terna3,quara  stalus  reli-""''"'"™ 
giosorum  ;  isto  crgo  illi  ccdit  in  perfectio- 
ne.  Suadetur  antccodons  ;  nara  quod   est 
difllcilius,  estmagis  meritoriura  :  sed  dif- 
ficilius  csf  quod  prjcdicti  Ecclesiastici  rccte 
cxequantur  suum  munus  viventcs  in  sc- 
culo,  quam    religiosi   intra   monasterium 
clausi  :  ergo  illorum  status  magisconfert 
ad  meritum,  quam  islorum  slatus. 

Respondotur  negando  antecedens,  et  adsoivitur 
probationem  dicendum,  difTicultatem  recle 
opcrandi  posse  cx  duplici  principio  oriri  : 
primoox  ipsa  eminentia  oporis,  quae  ex  se 
afiert  arduitatem  :  secundo  ex  circunstan- 
tiis  exlrinsecis,  utputa  ex  dispositione  sub  • 
jecti,  occasionis,  aut  temporis.  Prior  difTi- 
cultas  auget  meritum,  nara  certura  est,  eo 
opus  esse  magis  meritorium,  quo  est  excel- 
lenfius.  Posterior  vero  non  sic  auget,  praj- 
scrtim  cum  difTicultas  recte  agendi  est  vo- 
lunlaria.  Sic  diflicilius  est  servare  castita- 
tem,  conversando  cum  foeminis,  quam  eas 
fugiendo ;  et  nihilorainus  laudabilius,  et 
magis  raeritoriura  est  fugere  fa;rainas  ad 
servandara  castilatem,  quara  earum  con- 
versationi  assistere,  et  periculo  se  expone- 
re.  DifTicultas  autem,  quam  Parochi,  et 
similes  habent,  ut  recte  vivant  in  sa^culo, 
est  posterioris  generis,  unde  perfectius  est 
illam  decUnare  per  slatura  religionis.  Vi- 
dealur  D.  Th.  (j.  184,  or/.  8,  in  fine  corp.^-  Tho 
et  in  respons.  ad  6. 

17.  Arguunt  tertio  :  nara  cum  status  Tcruuai 
Episcoporum  sit  perfoctissimus,  ut  §  2  vi- mentum. 
dimus,  ille  status  erit  perfectior,  qui  ma- 
gis  accedit  ad  Episcoporura  statum  :  sed 
ad  hunc  raagis  accedunt  Archidiaconi.  Pa- 
rochi,  etsimiles,  quam  roligiosi  :  ergo  illo- 
rum  status  est  perfectior,  quaraistorum. 

Kespondetur  cura  D.  Thom.  ubi  proxime  ^"^'J'^" 
in  respons.  ad  5,  ubi  ait  :  «  DicendumD.  tiio. 
«  quod  Presbyteri,  Curati,  et  Archidiaconi 
«  sunt  similiores  Episcopis,  quara  religiosi 
«  quantura  ad  curam  animarum,  quam 
«secundario  habent ;  sed  quantum  ad  per- 
«  petuam  obligationem,  quae  requiritur  ad 
«  statum  perfectionis,  sirailioressunt  Epis- 
«  copis  religiosi.  r.  Et  ideo  habent  absolute. 
perfectiorem 


DISP.  II,  DUB.  III. 


419 


perfectiorem  statum,  tum  ex  parte  obliga- 
lionis  perpetuoG,  et  irrevocabilis  ad  perfec- 
tiorem  :  tum  quia  cura  animarum  prima- 
rio  solum  competit  Kpiscopis,  secundario, 
et  ministerialiter  aliis  sub  eis  :  quod  mu- 
nus  eminentius  compensatur  per  ea,  qua^ 
pra^stant  religiosi  exeraplo  vitae  sanctioris, 
Nota.  ut  supra  diximus.  Et  hanc  doctrinam  D. 
Thom.  pra3  oculis  habeant  illi  religiosi, 
qui  censent  suum  institutum  essealiis  per- 
fectius,  eo  quod  magis  accedat  ad  munus 
Episcoporum  ;  est  enim  principium  dimi- 
nutum,  et  plures  habens  fallentias.  De  quo 
alibi. 


lemuni.  Curatis.et  similibus  datur  potestas  Ordinis, 
et  character  sacerdotalis  :  sed  hapc  excedunt 
perfectiones  repertas  in  religiosis  :  ergo  il- 
lorum  stafus  est  perfectior. 

^iiin''  Respondetur  negando  consequentiam  : 
tum  quia  si  aliquid  valeret,  eodem  modo 
probaret,quod  status  Religiosorum  cederet 
statui  cujuslibet  Sacerdotis  simplicis,  seu 
non  habentis  curam  animarum  ;  siquidem 
in  hoc  etiam  reperitur  character  sacerdo- 
talis:  id  vero  est  plane  absurdum,  cum 
simplex  Sacerdos  non  obligetur  ad  perfec- 
tionem,  quae  possit  comparari  perfectioni 
religionis.  Tumetiam,  quia  sicut  optime 
stat,  quod  quis  sit  sanctus,  et  valde  perfec- 
tus,  et  quod  nihilominus  non  sit  in  statu 
perfectionis.quia  ad  ejus  studium  non  obli- 
gatur,  ut  constat  ex  dictis  tract.  prxced. 
disp.  5,  71.  120,  et  patet  in  pluribus  laicis  : 
sicetiam  cohaaret.  quod  aliquae  excellentia^ 
reperiantur  in  subjecto  quin  illum  consti- 
tuant  in  slatu  perfectionis,  et  hoc  modo  se 
habent  character,  et  polestas  Ordinis,  quia 
persead  perfectionem  non  obligant.  Unde 
concedimus,  dignilatem  cujuslibet  Sacer- 
dotis  (sivo  Curatus  sit,  sive  non)  esse  ma- 
jorem  dignit:ite  religiosi  laici ;  sed  inde 
non  infertiir,  (|uod  illius  status  sit  perfec- 
tior  :  aliud  quippe  est  dignitas,  sanctitas, 
et  perfectio  ;  aliud  vero  perfectionis  status, 
ut  sicpe  diximus.  Apparetque  magis  debili- 
tas  argumenti,  si  fiat  comparatio  Presby- 
leri  Curati  cum  Religioso  Sacerdote ;  tunc 
quippe  nequit  iile  hunc  excedere  ratione 
ciiaracteris,  cum  in  ulroque  sit  :  unde 
oportet  stare  doctrinaj  suporius  traditaj, 
juxtaquam  Religiosorum  status  est  perfec- 
tior  statu  Ecclesiaslicorum  Episcopis  infe- 
riorum. 


DUBIUM  III. 

Qualiter  religiones  inter  se  comparentur  in 
perfectionis  excessu. 

Postquam  statum  religiosum  cum  aliis 
Ecclesiae  statibus  comparavimus,  videndum 
occurrit,  qualiter  ipsas  sacrae  Religiones 
comparentur  inter  se.  Sed  priusquam  du- 
bium  decidamus,  oportet  aliqua  praemittere, 
exquibusejus  qualitas  facilius  innotescat. 

§  I. 

Supponenda   ad    difpcultatis    resolutionem . 

19.  Comparatio  locum   non  habet,  nisi  Nota  i. 
extrema  aliquo  modo  distinguantur.  Unde 
supponendum  est,  quod  licet  in  primitiva 
Ecclesia  non  fuerit  haec  religionum  varie- 
tas,  quam  nunc  videmus  (sic  exigente  illa- 
rum  rerum  statu,  ubi  non  ita  multi  fideles 
erant,  fervebat  vero  magna  persequutio  in 
Christianos),  nihilominus  paulatim  intro- 
duci  coipit.  Et   quidem  antiqui  Patres  duoDuqre- 
genera  Religiosorum  cognoverunt  :  unum     rum 
anachoretarum,  sive  eremitarum,  qui  con-  senera. 
templationis  studio  petebant  solitudinem, 
et  sejuncti  ab  omni  hominum  consorlio  vi- 
vebant  :  aliud  coenobitarum,  qui  vitam  re- 
ligiosam  agebant  in  communitate,  seu  mo- 
nasterio.  Quam  religiosorum  diversitatem 
recensent  Divus  Hieronymus  in  epislol.  ad  o.nier. 
Eustochium,  de  Virginit.  Divus  Augustinus     "    "^' 
lib.  I  de  moribus  Eccle.siw,  cap.  31,  Cassia-  Cassian. 
nus  collat.   18,  cap.  4,  et  alii.  Postmodum 
vero  procedente  tempore,  major  adhuc  Re- 
ligionum  varietas  (qualem  modo  in  Eccle- 
sia  cerminus),  introducta  est.  Quam  tamen, 
ut  confusionem  vitemus,    possumus   cum 
D    Thom.  (juxstione  188,  per  totam,  in  tria^-  '^''°- 
genera  partiri,  et  ad  tres  classes  revocare. 
Nam   cum    status    religiosus   sit    quaedam 
schola,  in  qua  homines  sludent  acquirere 
perfectionem,    qua^    potissimum    consistit 
primario  in   amore  Dei  et  secundario  in 
amorc  proxirni.  possunt  religiosi  Iriplici- 
ter    ad    perfectionem    promoveri.     Frimo  Trcs  re- 
insistendo  soli  amori  Dei  per  vil  i.n  con-     ru^in^" 
templativam  :   secundo,    deserviendo   pro- '"lasses. 
ximis  per  vitam  activam:  tertio,  utrumque 
prosequendo,   contemplationom    videlicet, 
etactionem.  Et  secundum  hos  fines  proxi- 
mosdantur  tria  genera  religionum.    I'ri- 
mum  earum,  quae  profilonlur  vilam   con- 
templativam,  et  omnino  vacant  orationi, 


120 


DK  SlWTl     KKl.KilOSO. 


psalmorfkp,  |)o^niUMilia?.siIonlio.solitutlini. 

aiiisiim»  siuiiiibus  mediis,  quiP  contempla- 

lioni  dfseiviunl.  Secuiulum  e.irum,    qua? 

profilontur  vitam  aclivam  exiTcenilo  opera 

charitalis  circa  proximum,  ulputa  cur.mdo 

infirmos.   redimendo  captivos,    pugnando 

pro  Kcdesi.i,  in.^truendo  p;ieros  in  doctrina 

Christiana,   in  (irammalica,  et  similibus. 

Tertiuin  earum,    quaj    profilentur   vitam 

niixtam.  et  lam  contemplationi,  quam  ac- 

lioni  incumbunt.  quatenus  liabent  mcdia 

contemplationi  deserviontia,  indoque   de- 

rivant  curam  ad  proximuni,  illum  adju- 

vando  per  pra^dicationem,  et  administra- 

tionem   Sacramentorum,  et  similia  opera 

charitatis.   Cujus  generis   ratio   porfectius 

innotescet  ex  infra  dicendis  n.  23  et  29. 

MlTio"^      I^orro  intra  unumquodquo  ex  his  generi- 

snrnx  hus  polest  ulterior  differentia  dari  juxta 

mufd.  di\ersitatem   mediorum,  quaj  unaqu;Bque 

religio   assumil   ad  finem  sibi  proprium 

compirandnm,  ut  observat  D.   'l'hom.  ubi 

supra,  artic.  1.  Ktsic  in  una  religione  dan- 

tar  jejunia,    in  alia  abstinentia  perpelua 

carnium.  in  alia  viget  studium,    in  alia 

psalmodia,  in  alia  maxima  pauporlas,  et 

nuditas.  et  sic  de  csteris.  Hinc  etiam  pro- 

venitearum  diversitas  in  }ia])itu,  cicremo- 

niis.et  piis  oxercitiis.  Ilinc  pariter  oritur, 

qaod  diversjc  sinl  regula?,  et  constitutionos 

religionum,   quibus   hsec  media    pr;r;scri- 

buntur.  Qua^  diversitas  non  est  adeo  novi- 

tia,  utquidam  putant;  jam  enim  in  anti- 

quis  monachis  suboriri  ccepit,  utconslatex 

P.Epi|..divo  Kpiplianio  in  finelibrorum  contrahas- 

reses.  ubi  refert  quosdam  Monafhos  ex  suo 

instituto  abstiuei  e  a  carnibus,  alios  ab  ovis, 

alios  otiam  a  piscibus,  alios  denique  a  pane. 

Deinde  quosdam  nudis  pedibus  incelore, 

quosdara   gestare  saccum,  alios  humi  cu- 

bare,  etc.  Kx  pradictis  ergo  tribus  radici- 

bus,  nempe  ex  diverso  fine  proximo  reli- 

gionum.qui  vel  est  contemplatio,  vel  actio, 

vel  utrumquo;  et  ox  diversis  mediis,  quibus 

unaquaeque  religio    utitur   ad  finem    sibi 

specialem  comparandum,  provenit  magna 

hajc  varietas,  quam  in  religionibus  sacris 

videmus,   et  patet  aditus  ad  difTicultalem 

prassentis  dubii,  quod  investigat  excessum 

unius   religionis  supra  aliam  in    perfec- 

tione. 

An  iiaec      20.  Sed  oportet  prius  duo  dubia  circa 

sUutifis  hanc  religionum    diversitatem    decidere. 

Dubitari  enim  potest,  utrum  hajc  religio- 

num  varietas  sit  utilis  Kcclesiae  ?  Kt  nega- 

tiva  pars  suaderi  videtur  ex  eo,  qiiod  uni- 


tas.  et  simplicitns  molior  esl,  quam  multi- 
tudo,etconfusio;ha?cquippesoIetschismata, 
et  minorem  chariliitemgignereinter  homi- 
nesdiversi  in.^^tituli.  ul  experientia  liquet  : 
unde  videlur  melius  se  habilurum  statum 
religiosum,  ot  magis  proficuum  Kcclesia} 
fore,  si  in  tot  roligiones  non  maneret  di- 
visus,  sedomnes.  aul  fere  omiies  roligiosi 
eadem  essenlialia,  et  accident;ilia  profile-  y,"|,J' 
rentur.  Idque  iam  judicasse  videtur  KccIe-i'roi>;ir 

tC      llfWil 

sia  ;  nam  in  Concilio  Ljiteranensi  sub  In-    livn. 
nocentio  III,  statutumest  :  «  Firmiler  pro- 1^,""!:!,'; 
«  hibemus,    no    quis    de   caitero    novamf'<"":ii- 
«  religionem  inveniat.   »  Ideinque  statui- 
tur  in  Conciliol.iigdunensi  sub  Cregorio  X. 
Imo  vero  rontifices  nonnullas  Keligiones 
cxtinxorunt.Quod  non  facerent,  nisiearum 
multiludo  nociva  ossot  Kcclesia). 
Nihilominus  corto  tenendunx  est.  hanc    Jars 

,.    .  .  ,       1    ,  ■,  .  aninn»- 

roligionum  vanelatem  esse  laudabilera,  et  tiva 
Kcclesiaj  valde  utilem.  Tum  qiiia  Kcclosia  ^'^"^'^' 
illam  de  f;icto  approbjt,  etconfirmat  :  Kc- 
closia  autem  orryre  nequit  ia  his,  qua^  ad 
fidem,  et  mores  pertineut.  Tuni  etiam,  quia 
in  Kcclesia  suntmult.ie,  et  divers:]o  necessi- 
tatos,  quibus  ut  occurratur,  utile  est  diver- 
sas  religiones  institui,  ex  quibus  qu:cdam 
orant,  quaoiam  pra^dicant,  qu>cdam  do- 
cent  Theologiam,  qij.cdam  recipiunt  pe- 
regriiios,  quaodam  curant  infirmos,  alia? 
instruunt  rudes,  alia3  pugnant  contra  infi- 
deles,  et  omnes  aliqua  pietatis  ofiicia  exer- 
cent.  Tum  pra^terea ,  quia  hac  varietate 
aperitur  via,  ut  quis  queat,  si'  velit,  per- 
fectionem  religiosam  profiteri ;  sunt  enim 
varia  hominum  ingenia,  viresque  :  alii 
quipj)e  gaudent  solitudine,  alii  froquen- 
tia,  alii  sunt  habiliores  ad  orandum,  alii 
ad  studendum,  et  docendum  ;  alii  robusti, 
et  auimosi  ad  inagnas  poenitontias,  quas 
alii  .«ubire  non  possunt.  Supposita  autem 
religionum  varietate,  possunt  eligere  ins- 
tilutum  suo  ingenio,  ac  viribus  opportu- 
num  :  quod  non  ila  contingeret,  si  una 
taiitumesset  religio,  quae  eundem  unifor- 
mem  vita^  tenorem  proliteretur.  Tum  prae- 
terea,  quia  ut  experiontia  compertum  est, 
omnis  religio,  cum  incipit,  solot  in  porfec- 
tione  fervere,  et  omnes  fideles  sui  oxomplo 
ad  magna  opera  excitaro,  ut  facile  reco- 
gnoscet  legens  vitas  Fundatorum  religio- 
;ijm  :  unde  ad  providentiara  Doi  pertinet 
pi'r  siiccodontia  secula  novos  Ordines,  aut 
nuvas  Ordinum  reformationes  excitare,  et 
in  Ecclesia  proponere,  ut  fervor  identidem 
continuetur.  Tura  denique,  nara  ipsa  reli- 
gionura 


DISP.  II,  DLB.  11 


4-21 


iruiiur 
otivum 
onlra- 
rium. 


Alia 
laestio. 


Less. 
^astro 
?alao 


esolu- 
tio. 


gionum  diversitas  excitat  inter  eas  quan- 
dam  laudabilema^mulationem,  ut  unaquas- 
que  promoveat  sui  instituti  perfectionem, 
ct  sanctam  de  se  existimatioiiem  procuret; 
quod  non  ita  accideret,  si  omnes  religiosi 
eadem  profiterentur.  Quocirca  utile  Eccle- 
siae  est,  quod  inea  reperiatur  haec  Reli-;,io- 
num  varietas.  Et  in  hoc  sensu  D.  Thom. 
ubi  supra,  art.  1  in  argum.  Sed  contra,  in- 
telligit  illud  Psalmi  44,  AslilU  regina  a 
dexlris  tuis  in  vestitu  deaurato,  circundata 
varietate. 

Ad  rationem  vero  dubitandi  patet  ex 
modo  dictis,  quot  ulilitates  proveniant  Ec- 
clesiae  ex  religionum  multiplici  varietate. 
Quod  autem  ex  diversitate  hujusmodi  gi- 
gnantur  aliqua  incomraoda,  parum  refert, 
dum  utilitas  prasponderat,  illaque  obruit. 
Et  vix  aliquid  in  rebus  bumanis  reperitur, 
quod  inconvenientibus  careat.  Addit  ta- 
men,  et  optime  D.  Thom.  ubi  proxime,  in 
responsione  ad  4  :  «  Iiicendum  quod  con- 
«  fusio  opponitur  distinctioni,  et  ordini. 
«  Sic  ergu  ex  multitudine  religionum  in- 
«  duceretur  confusio,  si  ad  idem,  et  eodem 
«  modo  diversaj  Religiones  essent  absque 
«  utilitate,  et  necessitate.  Unde  ut  hoc  non 
«  fiat,  salubriter  institutum  est,  ne  nova 
«  religio  sine  authoritate  Summi  Pontifi- 
«  cis  instituatur.  »  Ex  quibus  patet  ad  ea, 
qua3  addebantur  in  dubitandi  ratione. 

21.  Deinde  dubitari  polest,  an  inter  sa- 
cras  religioncs  detur  diversitas  essentialis? 
Et  videtur  quod  non  ;  quia  omnes  religio- 
nes  conveniunt  in  essentialibus  status  reli- 
giosi,  nempe  in  tribus  votis  substantialibus 
acceptatis  ab  Ecclesia :  ergo  solum  differunt 
numero,  et  accidentaliler  penes  diversa 
media  aut  ritus,  quibus  utuntur.  Et  sic  sen- 
VmntLessias  lih.  2,  c.  A\,  dubit.  2,  n.  16, 
Castro  I^ahio  tract.  16,  disput.  l,  punct.  2, 
7ium.  1,  et  alii. 

Sed  dicendum  est,  inter  aliquas  religio- 
nes  dari  distinctionem  essentialem.  Ita 
apertecolligiturex  D.  Thom.  loco  sxpiusci- 
tuto  in  corpor.  art.  et  in  re^pons.  ud  1  et  2, 
cui  subscribere  videtur  Suarez  tom.  4  de 
Ueligione,  tract,  9,  lib.  1,  cap.  1,  num.  5, 
licet  solum  dicat  dari  distinctionem  quasi 
specificam.  Sed  absolute  sic  post  alios  docet 
N.  Philippus  in  prxsenti,  disput.  5,  dub.A. 
Et  probatur,  quia  diversitas  Religionum 
atlenditur  inter  aiia  pcnes  diversos  fines 
proximos,  et  proprios,  ac  per  se  inlentos  ; 
quatenus  una  versatur  immediate  circa 
contemplalionem,  alia  vero  circa  actionem; 


et  rursus  una  circa  hanc  actionem,  v.  g. 
curare  infirmos,  et  alia  circa  aliam,  puta 
redimere  captivos  :  sed  hsc  fmium  diversi- 
tas  sufficit^ut  refundat  distinctionem  essen- 
tialem  in  religiones,  quae  tales  fmes  per  se 
respiciunt  :  ergo  inter  aliquas  religiones 
datur  distinctio  essentialis.  Minor,  in  qua 
poterat  esse  difficultas,  facile  ostenditur  : 
tum  quia  praedicti  fines  essentialiter  dis- 
tinguuntur,ut  de  se  liquet  :  sed  ea  qua^sunt 
ad  finem  (qualiter  se  habent  religiones), 
specificantur,  et  -distinguuntur  per  habitu- 
dinem  ad  illum  :  ergo  diversitas  praadicto- 
rum  finium  sufTicit,  ut  religiones  eos  respi- 
cientes  essentialiter  distinguantur  inter  se. 
Tum  etiam,  quia  prasdicti  fines  se  habent 
tanquam  objectum,  et  maleria  circa  quam 
religionum  ;  ubi  autem  objectum,  et  mate- 
ria  essentialiter  differunt,  opus  est  similem 
distinctionem  dari  inter  ea,  qua^  sunt  circa 
illa,  ut  inductive  potest  ostendi.  Tum  deni- 
que,  quia  ut  recte  vidit  Suarez  ubi  supra, 
religiones  sunt  velut  quaedam  discipIinaB, 
et  artes  ;  artes  vero,  qua^  habent  diversara 
raateriam ,  et  tendunt  ad  diversos  fines 
proximos,  et  proprios,  specie  distinguun- 
tur,  ut  est  per  se  notum. 

Necmotivum  contrarium  urget,  quia  so-convel- 
lum  probat,  convenientiam  essentialem  re-  ,.{|'||^^_ 
ligionum  in  genere  communissimo  status  mentura 
religiosi,  qui  per  tria  vota  substantialia  num.'^' 
constituitur  :  sed  cum  hac  convenientia 
coha^ret  quod  differant  essentialiter,  prop- 
ter  diversos  fines  proximos.  Quod  magis 
perspicuum  fiet,  si  aniraadvertamus  statum 
religiosum  non  constitui  ada?quate  per  vo- 
ta,  sed  insuper  requirere  actualem  hominis 
traditionem,  per  quara  se  Deo  donat,  et  sa- 
crat  ad  ejus  cultum,  ut  constat  ex  dictis  dis- 
putatione  prsecedenti,  num.  9,  dub  7,  per 
totum.  Hujusmodi  autem  traditio  determi- 
natur  specialiter  ad  diversa  muncra,  se- 
cundura  varia,  et  diversa  religionura  ins- 
tituta,  utputa  ad  clausurara,  et  conterapla- 
tionem,  vel  ad  pracdicationem ,  vel  ad 
pugnandam  contra  infideles,  etc,  idque 
satis  aperte  explicatur  in  professione  so- 
lemni,  cum  quis  dicil  se  facere  suam  pro- 
fessionem  secundum  regulam,  verbigratia, 
Divi  Benedicti,  Divi  Augustini,  aut  Carme- 
litarum.  Et  juxta  hanc  diversam  traditio- 
nem,  qua?  ad  statum  religiosum  essentia- 
liter  pertinet,  consurgit  differentia  essen- 
tialis  in  Religiosis,  atque  ideo  in  Religio- 
nibus.  Quod  satis  aperte  expressit  Divus 
Thomas  loco  citalo,  ubi  oppositum  motivumD.  Tho. 


-|-,"2 


DK  STAir   KKl  ICIOSO. 


praevidit.  pt  diluit  liis  verbis  :  «  .\d  pri- 
I  imim  diceiidum.  quod  hoe  osl  commuiie 
■'■  in  omni  Keligione,  qiiod  aliqins  tolaliler 
«  se  debel  pr.ehere  ad  .scrvienduin  Deo. 
«(  Inde  ex  liac  parle  noii  est  diversilas  in- 
«  ler  Keligiones.  iil  scilicel  in  una  Keli- 
«  gione  aliquis  relineat  aliquid  sui.  cl  in 
«  alia  aliud.  Kst  aulem  diversilis  secun- 
»  duni  divcrsa,  in  quibiis  liomo  Deo  servire 
.<  potest.  ct  secundum  quod  ad  lioc  se  homo 
«  potest  diversimode  dispencre.  »  Kt  in 
responsio/it'  nd  '2.  .  addil  :  «  ('oramunilas 
«  ossentialiiim  volorum  compatitiir  divor- 
«  silatem  rcligionis.  lum  propter  diversas 
«  dispositiones,  lum  etiam  proj)ler  divcrsos 
«  fines.  )^ 

Alicriiis  22.  8i  autem  inquiras,  iitnim  Keligio- 
nes,  qua?  habcntcunaem  nnom  proximum. 
et  specialem.  ol  diilerunl  in  modiis,  sive 
disposilionibus,  quibus  utuntur  ad  illum 
attingondum,  ot  consequendum ,  distin 
guantur  cssentialiter  ?  Kespondetur  proba- 
bilius  esse,  quod  solum  distinguantur  acci- 
dentaliler,  et  numerice.  Tum  quia  ita  su- 

D.  Th.i.  niitur  ox  D.  Thoma  ubi  proxime  ;  nam  in 
fmecorporis  inquit  :  «  Sed  quia  finis  est 
"  potissimum  in  unoquoque,  major  est  Re- 
«  ligionum  diversitas,  quaa  attenditur  se- 
«  cundura  diversos  fines,  ad  quos  Keligio- 
«  nes  ordinantur,  quam  quaj  attenditur 
«  secundura  diversa  exercitia.  »  Distinctio 
autera,  quae  (supposita  convenientia  in  ge- 
nere  vitas  contemplativae,  vel  activa}),  at- 
tenditursecundum  diversos  fines  proximos, 
est  miniraa  essentialis,  nempe  atoma,  et 
specifica:  ergo  quaj  attenditur  secundum 
diversa  exercitia,  media,  vel  dispositiones, 
ost  minor,  quam  illa.  et  coiisequenter  so- 
tum  numerica,  et  accidentalis.  Tum  etiam, 
quia  in  moralibus  (cujusraodi  sunt  status 
religiosi),  species  sumitur  ab  objecto,  seu 
fine  proximo,  non  vero  a  mediis,  quibus 
attingitur  :  unde  furtum  est  ejusdem  spe- 
ciei,  sive  quisutatur  his  mediis  ad  furan- 
dum,  sive  illis  ;  et  homicidium  retinet  ean- 
dem  speciem,  sive  quis  hominem  occidat 
gladio,  sive  fame,  sive  igne  :  ergo  religio- 
nes  habentes  eundem  finem  proximum 
suntejusdera  speciei,  licef  ulantur  diversis 
exercitiis,  utputa  alia  jejuniis,  alia  nudi- 
tate,  alia  solitudine,  etc.  Et  ratio  generalis 
est,  quia  hujusmodi  media  sunt  extrinseca 
objecfo,  et  illud  non  variant  in  esse  talis, 
cum  non  subeant  rationem  motivi,  sed 
puri  raedii.  Contrario  aufem  modo  se  ha- 
bent  diversa  principia  formalia  in  ordine 


ad  eandem  iii  e.«.>;e  rei  conclusionem  ;  sunt 
eniin  formalia  motiva,  ot  idoo  conclusio- 
nom  variant  iii  esse  objocti,  possuntque 
specificaro  habilus  ossontialilor  dislinctos, 
Der  quod  solvitur  objoclio  qu;o  formari  po- 
teratconlra  nostram  solulionom. 

'2.^.  \\\  qua  infertur  primo,  religiones|^^nji|"in 
profitontos  vitam  contcmplativam  distingui  num. 
ossontialilor  gonerico  a  roligionibus  profi- 
tonlibus  vitam  aclivam.  Katio  est,  quia 
religiones  distiiiguuntur  secundum  diffe- 
roiitiain  finiuui  spocialium,  ol  proximo- 
rum,  quibus  iiicumbunl  :  sed  actio,  et 
conlemplatio  suiil  nnes  genorice  distincti; 
constiluuiil  enim  duplex  vitaj  genus,  ut 
communiler  docent  Theologi  :  ergo  pra}- 
diclcD  religiones  diflerunt  cssenlialifer  go- 
norice.  .Accedit,  majorem  dislinctionom 
reperiri  inter  prajdictas  religiones,  quam 
inter  duas  religiones  profitentes  vitam  ac- 
tivam,  et  habentes  diversos  fiiies  proxi- 
mos  :  sed  inter  has  datur  distinclio  essen- 
tialis  specifica,  ut  statim  dicemus  :  ergo 
inter  illas  datur  distinctio  generica. 

Infortur  secundo,  omnes  religiones  pro-  secun- 
fitentes  vitam  contemplalivam  esse  ojusdem  "^™* 
speciei,  solumque  distingui  accidenlaliler, 
et  numerice  penes  diversa  media,  et  exer- 
citia.  Secundahujusconsectarii  parsconsfat 
ex  prima,  quae  facile  ostenditur;  nam  uni- 
tas,  et  distinctio  religionum  sumifur  ex 
fine  proximo,  et  speciali,  circa  quem  ver- 
sanfur  :  sedomnes  religiones  profitentes  vi- 
tam  contemplativam  habenteundem  finem 
proximum,  qui  specic  non  multiplicatur, 
videlicet  contemplationem ;  ha3c  enim  licet 
connotet  diversos  actus  physice  difTerentes, 
est  forraaliter  moralifer  unum  quid  indivi- 
sibile,  nempe  vacare  soli  Deo  :  ergo  oranes 
religiones  profitentes  vitam  confemplati- 
vam  sunt  ejusdem  speciei. 

Infertur  tertio,  plures  religiones  profi-Tcrtinm. 
fentes  vitam  acfivam  distingui  specifice 
inter  se.  Quoniara  disfinctio  religionum 
sumitur  a  finibus  propriis,  ct  proxirais  :  hi 
autera,  qui  correspondenf  pluribus  religio- 
nibus  profifentibus  vitara  activara,  spe- 
cifice  disfinguuntur,  utputa  redimere  cap- 
tivos,  pugnare  contra  infideles ,  curare 
infirmos,   docere  pueros,  et  sirailia,  qua^  i 

certura  est  specie  distingui  :  ergo   plures         J 
religiones  profitentes  vitam  activam,  om-         J 
nes   videlicet,  qua^  fines  proxirae   relafos         I 
respiciuiat,  distinguuntur  essentialiter  in- 
ter  se. 

Infertur  quarto,  aliquas  religiones  pro-Quirtum 
fitentes 


DISP.  II,  DUB.   III. 


423 


fitentes  vitam  activam  convenire  specie 
essentialiter,  et  solum  distingui  acciden- 
taliter  et  numerice.  Quod  facile  constat  ex 
hactenus  dictis;  nam  fieri  potest  quod 
aliquaa  dua^  religiones  activa?  habeanteun- 
dem  finem  proximum,  aquosumitur  unitas 
specifica;  possunt  enim  una,  et  alia  ordi- 
nari,  v.  g.  ad  redemptionem  captivorum, 
vel  utraque  potest  ordinari  ad  curam  infir- 
morum  :  ergo  prsdicta?  religiones  sunt 
ejusdem  speciei,  et  solum  differunt  acci- 
dentaliter,  et  numerice  penes  diversa  me- 
dia,  et  exercitia,  quibus  utuntur  in  ordine 
ad  eundem  finem. 
"in-  Infertur  quinto,  et  ultimo,  religiones 
profitentes  vitam  mixtam  distingui  essen- 
tialiter,  tam  a  religionibus  profitentibus 
vitam  contemplativam,  quam  ab  illis  qui 
profitentur  vitam  activam.  Ratio  constatex 
dictis;  nam  finis  proximus  profitentium 
vitam  mixtam  continet  eminenter  aliarum 
fines,  et  ab  unoquoque  seorsim  sumpto  es- 
sentialiter  distinguitur ;  a  contemplatione 
sola,  quia  actionem  addit:  et  ab  actione 
sola,  quia  contemplationem  includit  :  ergo 
religiones  profitentes  vitam  mixtam  dis- 
tinguuntur  essentialiter  ab  aliis  religioni- 
bus,  tam  contemplativis,  quam  activis.  Sed 
an  inter  ipsas  religiones  profitentes  vitam 
mixtam  detur  aliqua  essentialis  distinctio, 
constabit  ex  dicendis  71.  29,  ubi  magis 
explicabimus  propriam  rationem  religio- 
nis  profiteatis  vitam  mixtam.  His  necessa- 
rio  pra^mi.-^iis,  quaj  viam  aperiunt  ad  varias 
comparatiunes. 

§  n. 

Proponitur  prima  conclusio. 

icrtio     24.  Dicendum  est,  religionem  pure  con- 

'xho.  teniplativam  esse  simpliciter  perfectiorem 

mia-  religione  pure  activa.  Ita  D.  Thom.  quxst. 

lau-    188,  art.  6  et  art.  8,  cui  subscribunt   com- 

j°e'  muniter  Theologi.  Probatur  primo  ex  ce- 

lebri  loco  illo  Lucaj  22  :   «  Vacabat  Maria 

«  contemplationi  verborum  Christi  Domi- 

«  ni,  Martha  vero  satagebat  pra^parando 

«  Christo  necessaria,  et  conquesta  est  de 

«  sororis  otio.  »  Dominus  ergojudexin- 

terpellatus  causam   absolvit   his    verbis  : 

Maria  optimam   partern  eleyit,  etc.  Quibus 

gignificavit  Maria}  partem,  nempe  contem- 

plationem,   optimam   esse ;  Marthae  vero 

partem,  id  est  actionem,  sive  occupatio- 

nem  in  operibus  misericordiaj,  et  excel- 


lentissiniffi  hospitalitatis,  malam  quidem 
non  esse  sed  tamen  non  esse  a^que  bo- 
nam  ;  hanc  quippe  comparativam  in  bo- 
no  prslationem  significat  illud  verbum, 
optimam.  Et  sic  exponunt  illum  locum 
Divus  Hieronymus  ir,  capite  3  Threnor. 
ad  illa  verba  :  Bonum  est  viro,  cum  porta- 
verit,  etc.  D.  .\ugust.  lib.  1  de  consens. 
Evangel.  cap.  5  et  lib.  2  contra  Faustum, 
C.52,  et  serm.  27  de  verbis  Domini,  D.  Gre- 
gorius  homil.  14,  in  Ezechiel.  et  lib.  5  Mo- 
ral.  cap.  26  et  28,  Cassianus  collat.  I,  cap. 
8,  D.  Bernard.  serm.  5,  Assumpt.  et  serm. 
41  in  Cant.  Rupert.  lib.  6  in  Genes.  cap.  8 1 , 
Richardus  de  Sancto  Victore  lib.  2  de  vita 
contemplativa,  cap.  I,  Innocentius  III,  lib. 
I  de  Myst.  Missse,  cap.  63,  et  alii  Patres, 
qui  hoc  testimonio  moventur,  ut  vitam 
contemplativam  activa?  praBponant.  Facta 
ergo  comparatione  inter  religionem  profi- 
tentera  vitam  contemplativam,  et  religio- 
nem  profitentem  vitam  pure  activam,  illa 
est  simpliciter  perfecfior. 

25.  Deinde  probatur  ratione  D.  Thomaj; 
nam  cum  Religiones  a  fine  proximo,  et  sibi 
speciali  mutuentur  unitatem,  et  distinctio- 
nem  specificam,  ut  §  praecedenti  vidimus, 
eo  sunt  simpliciter  perfectiores,  quo  nobi- 
liorem  finem  proximum  respiciunt  :  atqui 
contemplatio  est  finis  simpliciter  nobilior, 
quam  actio  :  ergo  religio  pure  contempla- 
tiva,  seu  qua?  habet  pro  fine  proximo  con- 
templationem  ,  est  simpliciter  nobilior  , 
quam  religio  pure  activa,  seu  qua?  habet 
pro  fine  proximo  solam  actionem.  Major, 
et  consequentia  patent.  Minorem  autem 
luculenter  probat  Angel.  Doclor  qu.vst .  182, 
artic.  I,  ubi  ha^c  habet  :  «  Dicendum  quod 
«  vita  contemplativa  simpliciter  melior 
«  est,  quam  activa.  Quod  Philosoph.  in  10 
«  Ethicor.  probat  octo  rationibus.  Quarum 
«  prima  est,  quia  vita  contemplativa  con- 
«  venit  homini  secundum  illud,  quod  est 
«  optimum  in  illo,  scilicet  secundum  intel- 
«  lectum,  et  respectu  propriorum  objecto- 
«  rum,  scilicet  intelligibilium  ;  vita  autem 
«  activa  occupatur  circa  exteriora.  Unde 
«  Rachel,  per  quam  significatur  vita  con- 
«  templativa,  interpretatur  visum  princi- 
«  pium.  Vita  autem  activa  significatur  j^er 
'<  Liam,  qua}  erat  lippis  oculis,  ut  Gregor. 
«  dicit  6  Moral.  cap.  28,  circa  medium. 
«  Secunda,  quia  vita  contemplativa  polest 
«  esse  magis  continua,  licet  non  quantura 
«  ad  sumraura  conteraplationis  gradura, 
«  sicut  supra  dictum  estq.  180,  art.  8  ad 


D.  Hier. 

D.Aiig. 

D.  Greg. 


Cassian. 
D.Bern. 
Rupert. 
Richard 
de  S. 
Vict. 
Innoc. 
III. 


Kalio. 
D.   ThO, 


Motlva, 
ut  con- 
lenipla- 
lio  prac« 
feratur 
actioni. 


1-24 


DE  STATC  UKl.KnOSO 


«  2.  rnde  et  Maria,  per  quam  significatur 
«  vita  contomplativa,  doscribittir  sooiis  pe- 
n  des  Domini  assidue  sodens.  rorlia,  quia 
«  major  ost  dolwtatio  vila?  contemplativa?, 
M  quam  activa?.  Inde  August.  dicit  in  lib. 
u  de  vorb.  Itoniini,  sorm.  '21),  anto  me- 
«  dium.  quod  Marlha  turbabalnr,  Maria 
«  epulabatur.  Quarla.quia  in  vita  contem- 
«  plativa  est  homo  magis  sibi  sulTiciens, 
«  quia  paucioribus  ad  eam  indiget.  Inde 
«  dicilur  Luc.  10  :  Marllia,  Martha  solicita 
«  es,  et  turbaris  erga  pUirinia.  Quinta.quia 
«  vita  conlemplaliva  magis  proptcr  so  eli- 
«  gitur.vita  aulem  activa  ad  aliud  ordina- 
«  tur.  Indo  in  Tsalm.  "21,  dicitur  :  unam 
«  petii  a  Domino,  hanc  requiram.  utinha- 
«  bitem  in  domo  Domini  omnibus  diobus 
«  vita?  moa^,  ut  videam  voluntatem  Domi- 
«  ni.  Sexta,  quia  vila  contemplaliva  con- 
«  sislit  in  quadam  vacatione.  el  quiete,  se- 
«  cunduni  lUud  1'salni.  41  :  Vacate.  ot  vi- 
«  dete,  quoniam  ego  sum  Deus.  Septima, 
•'  quia  vita  contemplativa  est  secundum 
«  divina  :  vita  autem  activa  secundum  hu- 
«  mana.  Unde  August.  dicit  in  Ub.  de  verb. 
«  Domini,  serm.  27,  circa  medium  :  In 
«  principio  erat  Verbum.  Ecce  quod  Maria 
«  audiebat.  Verbum  caro  factum  est.  Kcce 
«  Martha,  cui  ministrabat.  Octava,  quia 
«  vita  contemplativa  est  secundum  id,  quod 
«  est  magis  proprium  hominum,  sciUcet 
«  secundum  inleUectum  ;  in  operationibus 
«  autem  vita?  activa?  communicant  etiam 
«  inferiores  vires,  quae  sunt  nobis,  et  bru- 
«  tiscommunes.  L'nde  in  I-^salm.  35,  post- 
«  quam  dictum  est,  homines,  et  jumenta 
«  salvabis  Domine  ;  subditur  id  quod  est 
«  hominibus  speciale  :  in  lumine  tuo  vi- 
«  debimus  lumen.  Nonam  rationem  addit 
«  Dominus  Luca?  10  cum  dicit  :  Optimam 
«  partem  elogitMaria,  qua?  non  auferetur 
«  ab  ea.  Quam  exponens  August.  in  lib. 
«  de  verb.  Domini,  serm.  27,  ante  me- 
«  dium,  dicit  :  Non  tu  malam,  sed  ista 
«  meliorem.  Audi  unde  meliorem  ?  Quia 
«  non  auferetur  ab  ea.  A  te  autem  aufe- 
'(  retur  aliquando  onus  necessitatis.  ,Eter- 
«  naestdulcedo  veritatis.  »  Ha^cD.  Thom. 
quaj  tam  manifestc  et  minorem,  et  asser- 
tionem  probant,  ut  supervacaneum  foret 
aUquid  eis  adjicere. 
Senien-  26.  Contrariam  nihilominus  sententiam 
oppos^ita  defendunt  aliqui  Jurista?,  qui  ut  suos 
labores  exaggerent,  non  dubitant  vitam  ac- 
tivam  tamin  honore,  quam  in  merito  con- 
templativae  pricferre.  Ita  Hostiens.  in  jyrin- 


cipio  Summx,  Alboricus  Inj.  Per  (Hversas,  llnsiien. 
Coil.  .ManJali.  ,]ason  h/.  1,  fj.  tlc  justitia^^j^lj,^'- 
et  jnre,  Lucas  de  Pena  le(j.  2,  Cod.  tle  '*'</"»- ,|"|;"penj 
rih.  lih.  \-2,  et  alii.  Quam  probant  :  tum  MniiAa! 
quia  roUgio  activa  est  auslerior  ob  innu- 
moras  vil;c  activa;  incomnioditato.s  :  religio 
autom  quo  auslorior  ost,  eo  est  perfoctior, 
cuni  morlificatio  plurimum  ad  perfectio- 
nom  conducat.  Tum  etiam ;  nam  cura  re- 
ligio  sit  sludium  ad  comparandam  perfec- 
tionem  charitatis,  ea  religio  est  porfectior, 
in  qua  cliaritas  magis  oxercetur  ;  magis 
aulem  oxorcetur  in  roligiono  acliva,  quam 
in  contomplaliva  ;  illa  onim  scmper  occu- 
patur  in  oporibus  charitatis  circa  prnxi- 
mum,  in  quo  etiam  Dcus  diligitur.  Tum 
prajterea ;  nam  quod  pertincl  ad  meliores 
est  honorabilius,  et  melius  :  vita  autem 
activa  perlinet  ad  melioros,  videlicct  ad 
Episcopos,  et  Pr«latos.  Tum  denique,  nam 
majora  non  sunt  rolinquenda  ob  minora  : 
scd  vita  contomplativa  relinquitur  propter 
activam,  ut  cum  quis  a  contemplatione 
promovetur  ad  stalum  pra^lationis  :  ergo 
signum  est,  quod  vita  activa  non  cedit  in 
perfcctione  vitaj  contemplativa),  scd  eam 
magisexcedit  :  idcmquc  dicendum  est  de 
religione  talem  vitam  profitente.  Alia  ad- 
dunt,  qua)  minoris  momcnli  sunt. 

Sed  hasc  facilo  diluuntur.  Ad  primumconvei- 
enim  respondetur,  non  pauciores  labores,  '""'"""■ 
et  mortificationes  reperiri  in  vita  contem- 
plativa,  quam  in  acliva  ;  quia  ad  contem- 
piationem  magna  mortificatio  omnium 
sensuum,  ac  potcntiarum  ,  continuaque 
abstractio  a  sensibilibus  requiruntur.  Sed 
addimus  mortificationem  quidem  pluri- 
mnm  conducere  ad  religionis  perfecUo- 
nem,  ut  iuseosiendlmus  Iractatuprxcedend, 
disput.  b,anum.  127,  unde  ca^teris  paribus, 
eo  rcligio  est  perfcctior,  quo  est  austerior, 
et  magis  pcenitens  :  sed  haec  paritas  non 
servaturin  hac  comparatione,  quia  Kcligio 
contemplativa  exccdit  activam  ex  parteob- 
jecti,  seu  finis  proximi,  a  quo  sumitur  spe- 
cies,  et  excessus  simpliciter,  ut  constat  ex 
supradictis. 

Ad  secundum  dicendum,  quod  charitas 
magis  crcscit,  et  fovetur  per  contempIaUo- 
nem,  quam  per  quamlibct  opcrationcm 
externam;cumcontemplatioattingatDeum, 
et  moveat  ad  amorem,  vel  ut  proprius  lo- 
quamur,  amoris  exercitium  includat. 
Unde  ex  hac  parte  nequit  excedi  a  vita  ac- 
tiva. 

TerUum  diluit  D,  Thom.   loco  cilato  mU.Tiio. 
resp. 


DISP.  II,    DUB.  III. 


4-2.5 


resp.  ad  I,  his  verbis  :  «  Dicenduin,  qaod 
«  ad  Praslatos  non  solum  pertinet  vita  ac- 
«  tiva,  sedetiam  debent  esse  excellentes  in 
«  vita  contemplativa.  Unde  Gregor.  dicit 
«  in  Pastor.  Sit  rector  actione  pra^cipuus, 
«  prae  cunctis  in  contemplatione  suspen- 

«    SUS.   )) 

Quartum  solvit  in  resp.  ad  3,  ubi  ait  : 
«  Ad  opera  vitaj  activae  inlerdum  aliquis  a 
«  contemplafioneavocatur.propteraliquam 
«  necessitatem  praBsentis  vitaa  ;  non  tamen 
«  hoc  modo,  ([uod  cogatur  aliquis  totaliter 
«  contemplationem  deserere.  ))  Quod  con- 
firmat  authoritate  D.  August.  et  concludit  : 
«  Sic  patet  quod  cum  aliquis  a  contempla- 
«  tiva  vita  ad  activam  vocatur,  non  hoc  fit 
«  per  modum  subtractionis,  sed  per  mo- 
«  dum  additionis.  » 
inci:  27.  Si  autem  inquiras,  quasnam  religio 
iubif  sit  perfectior  inter  pure  contemplati- 
'•^isio-  vas,  et  qua3  inter  pure  activas?  Respon- 
detur,  inter  pure  contemplativas  non  dari 
excessum  specificum,  et  essentialem,  quia 
omnes  conveniunt  in  eodem  fme  proximo, 
atque  ideo  sunt  ejusdem  speciei,  ut  supra 
vidimus  nnmero  23.  At  inter  pure  activas 
(quaj  secundum  fmes  specie  diversos  specie 
distinguuntur,  ut  ibidem  ostendimus),  illa 
simpliciter  perfectior,  quffi  habet  fmem 
proximum  nobiliorem,  v,  g.  perfectior 
specifice  erit,  quae  respicit  opera  miseri- 
cordia?  spiritualis,  quam  qua?  respicit  cor- 
poralia,  et  sic  de  aliis  qua^  non  oportet  in 
particulari  determinare.  Differunt  autem 
omnes  pra^dictaj  religiones  saltem  acciden- 
taliter  penes  diversa  media,  et  exercitia 
quibus  utuntur  in  ordine  ad  fmem  sibi 
specialem,  et  ex  hac  parle  possunt  se  ex- 
cedere.  lllaque  quantum  ad  hunc  acciden- 
talem  excessum-  dicenda  est  perfectior, 
qua;  habet  media,  sive  exercitia  suo  fmi 
magis  apta,  et  proportionata.  Qui  proinde 
excessus  determinari  non  debet  secundum 
modiorum  multitudinem,  autdiflicultatem, 
sed  secundum  proportionem  ad  finem,  eo 
quod  mediorum  perfectio  non  est  absoluta, 
sed  respectiva,  hoc  est,  fini  proportionata. 
Noia.  Et  sic  docet  D.  Thom.  qmest.  188,  arl.  G  in 
^''^^^'  corpore,  et  ad  3.  Verum  quidem  est,  illam 
cajteris  paribus,  esse  perfectiorem,  quae 
majorem  poenitentiam,  et  corporales  aspe- 
ritates  suis  religiosis  praescribit;  quia  ma- 
gis  imitatur  vitam.lesu  Christi,  et  Aposto- 
lorum,  in  quibus  tanquam  in  capite,  et 
nobilioribus  membris  fulsit  speculum  om- 
nis  perfectionis,  ut  tracl.  prxced.  disp.  3. 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


duh.  3,  §  II,  cum.  seq.  late  ostendimus 
ex  certa  ipsius  S.  Doctoris,  et  aliorum 
Patrum  sententia.  Quod  etiam  extendi 
debet  ad  religiones  mixtas,  de  quibus  sta- 
tim. 

§  III. 
Statuilur  alia  assertio. 

28.  Dicendum    est  secundo,    religionesseeunda 
profitentes  vitam  mixtam  esse  simpliciter  conciu- 
perfectiores   religionibus  profitentibus  vi- 
tam  pure  contemplativam,  et  religionibus 
profitentibus  vitam  pure  activam.   Ita  D. 
Thom.  loco  proxiine  cifafo,  quem  sequunturD-  '^'^^^- 
communiter  Theologi,    Cajetanus  ibidetmcaictau. 
etqucvst.  182,  art.  I,  Paludanus  in  4,  c^is^.  glvest!" 
38,  qu!Bst3,  art.  1,  Sylvester  uerfto /iie^jo,  Tabicna. 

1,  q.A,  Tabiena  quxst.  5,  Henricus  quodlib.  vaient. 
12,  qusest.  25,  Valentia  disp.  10,  q.  6,  punct.  |"5,'(^/{j 

2,  Suarez  foni.  de  Relig.  tract.  9,  lib.  1, 
cap.  6,  71.  8,  Lessius  lib.  2,  cap.  41,  dub.  2, 
n.  20,  N.  Philippus  disp.  5,  dub.  3,  in  2 
parte  conclusionis,  et  alii  plures. 

Probatur  ratione  ;  nam  vita  mixta,  sive  Raiio. 
quae  contemplationi  et  actioni  vacat,  conti- 
neteminenter  rationes  vita^  pure  contem- 
plativa?  et  vitae  tantum  activa?,  alioquin 
mixta  non  esset :  ergo  est  perfectior,  quam 
qua^libet  earum  seorsim  sumpta  :  ergo  reli- 
gionis  profitentes  vitam  mixtam  excedunt 
simpliciter  alias,  qua5  profitentur  vitam  vel 
pure  contemplativam,  vel  pure  activam. 

Confirmalur  primo ;  nam  illa  religio  est  confir- 
simpliciter  perfectior,  quae  magis  accedit  "{,"1,'.^ 
ad  modum  vivendi  Christi  Domini,  et 
Apostolorum,  ut  satis  constat  ex  dictis 
tract.  prsBced.  disp.  5,  n.  127,  Sed  Christus 
Dominus,  ejusque  Apostoli  exercuerunt 
vitam  mixtam  :  ergo  religio  qua^  hujus- 
modi  vitam  profitetur,  est  simpliciter  per  - 
fectior.  Minor  liquet,  quia  Christus  Domi- 
nus  per  triginta  annos  contemplationi  va- 
cavit,  et  ultimis  tribus  annis  vita^  sua) 
actionem  prasdicationis  illuminando  mun- 
dum  exercuit  :  in  quo  etiam  tempore  con- 
templationem  non  reliquit;  nam  pra^ter 
illam  continuam,  qua  fruebatur,  visionis 
beatifica),  solebat  montcs  adire,  et  pornoc- 
tare  in  oratione  Doi.  Unde  D.  Isidorus  iib.  d.  iM- 
differcntiarum,  in  29,  inquit  :  «  Quibus- 
«  dam  solacontemplatio  proficit,  aliisvero 
«  sola  activa  est  consolatio  :  his  media 
«  utrisque  composita  utilior  est.  Nam 
«  quod  Salvator  per  diem  signis,  et  mira- 

28 


•1-26 


1)K  STATI     KKI.KilOSO. 


«  culis  i!i  villis  coruscabat,  activam  nobis 
«  couiimMulabat  vilam  :  quod  vero  in  noclo 
«  por  orationos  tandiu  pornoctabat,  vitam 
«  contomplationis  signilioabat .  Idcirco  Doi 
«  servus  juxta  imilationem  Christi,  noc 
«  aclualom  vitam  omittit,  ot  contomplati- 
«  vam  agit.  ■>  Apostoli  autem  vivonle  Do- 
mino  conlomplali(>iii,  ot  porcoptioni  nolitia- 
rum  co-lostium  magis  vacarunt,  quam  ac- 
tioni.  Kt  post  ejus  passionem  omiws  erant 

Acm.i  })t'rsererantes  in  oratione,  ut  dicitur  ,-lc/.  1. 
Sed  postquam  super  eos  advenit  Spiritus 
sanctus,  cwperunt  prajdicare,  et  veritates 
fidei,  quas  contemplati  fuerant,  mundo 
proponere,  et  alia  vitaD  activa)  munera 
obire.  Kecolantur  qux  diximus  hco  cit. 
n.  137,  et  n.  138. 
confir-      Confirmatur  secundo  :  nam  cum  status 

semllfa.  Episcoporum  sit  perfoctissimus  oninium, 
qui  in  Kcclcsia  reperiuntur  ut  conslat  ex 
dictis  dub.  prjcccil.  §  1,  illa  religio  orit 
simplicitcr  perlectior,  quaj  proximior  est 
Kpiscoporum  statui,  qui  in  omnibus  rebus, 

D.  Dion.ut  inquit  D.  Dionys.  cap.  7.  de  diuinis  no- 
minib.  fines  primorum  conjunguntur  prin- 
cipiis  secundorum.  Constat  autem  ,  reli- 
gionem  profitentem  vilam  mixtam  esse 
similiorem  statui  Kpiscoporum,  cum  isti 
debeant  csse  et  conteniplatione,  et  actione 
perfecti,  juxta  sententiam  D.  Gregorii  n. 
2G  relatam  :  Sit  liector  actione  prxcijmus 
prx  cunctis  in  contemplatione  suspensus. 
Keligio  ergo,  quic  profitetur  vitam  mix- 
tam,  est  perfectior  aliis  qua^  vitam  vel  so- 
lum  contemplativam,  vel  solum  activam 
profitentur. 

Quaiiier      20.  In  hoc  facile  conveniunt  Authores  ; 

«'1'g'o  sed  non  sic  facile  explicant  qua?  conditio 
vfum   nes  requirantur,  ut  religio  dicatur  profiteri 

pr^^fi^eri.vitammixtam?  In  quo  lalet  non  modica 
ajquivocatio,  qua  nonnulli  falluntur,  aut 
fallunt,  eamque  proinde  dispellere  opor- 
tet.  Cum  enim  religio  mixta  dicatur,  qua) 
contemplationi,  ot  actioni  vacat,  tripliciter 
putest  intelligi,  quod  aliqua  religio  duo  ha^c 
respiciat.  Primo,  insistondo  ffiqualiter  con- 
templationi,  et  actioni,  illasque  interidendo 
principaliter,  et  immediate.  Secundo,  respi- 
ciendo  principaliter,  et  primario  solam 
actionem  ;  secundario  aulem  contempla- 
tionem  aliquam,  ut  medium  necessarium 
ad  recte  exercendum  actionem.  Tertio,  res- 
piciendo  principaliter,  et  primario  contem- 
plationem  ,  actionem  vero  secundario  , 
tanquam  effectum  ex  contemplatione  de- 
rivatum,  mediumque  suo  modo  ad  contem- 


plationoni  conducons.Ktquidem  roligionem 
non  dici  profiteri  vitam  mixtam,  quiacon- 
templationem,  et  actionem  primo  modo 
respiciat,  satis  manifeste  ostenditur  :  tum 
quia  contemplalio,  et  actio  illo  modo  sump- 
ta)  sunt  duo  fines  totales  ad:cquali,  ot  inter 
se  non  subordinati,  et  consoquenter  sunt 
plures  fines,  ut  plures  ;  atquc  ideo  nequcunt 
ab  una  specie  religiono  rospici,  sed  pluri- 
bus  correspondent.  Tum  quia  si  aliqua  re- 
ligio  contemplationem,  et  actionem  eo  modo 
respiceret,  uteretur  a^qualiter  mediis,  ac 
exercitiis  conducentibus  ad  praedictos  fincs; 
nulla  autem  cst  religio,  qua)  praedictis 
exercitiis  a?qualiter  ulatur,  cum  sint  valde 
diversa,  et  a^qualiter  contraria.  Keligionom 
ergo  profiteri  vitam  mixtam  non  consistit 
in  eo,  quod  ajque  per  se  primo,  et  immc- 
diate  respiciat  contemplationem,  et  actio- 
nem.  I'orro  non  suflicere,  quod  respiciat 
primario,  et  principaliter  actioncm,  secun- 
dario  aulem  contemplationcm  aliquam 
tanquam  medium  necessarium  ad  recte 
exercendam  actionem  erga  proximum,  fa- 
cile  constat;  quia  nulla  est  religio,  quan- 
tumvis  activa,  quaj  non  habeat  aliquod 
exercitium  orationis,  seu  contemplationis, 
ut  in  ministeriis  circa  proximum  bene  se 
gerat,  cum  hujusmodi  orationis  aliquale 
exercitium  necessarium  sit  non  solum  ad 
opera  vita^  religiosa^,  sed  generaliter  ad 
opera  vitaj  christiana);  et  tamen  non  om- 
nis  religio  dicitur  profiteri  vitam  mixtam, 
utex  se  constat  :  quod  satis  manifestat  re- 
ligionem  non  ex  eo  dici  profiteri  vitam 
mixtam,  quia  respiciat  primario  actionem, 
et  secundario,  ac  ex  consequenti  contem- 
plationem,  tanquam  medium  necessarium 
ad  recte  exercendam  actionem. 

Restat  igitur,  quod  illa  religio  dicetur  vi-  vcra 
tam  mixtam  profiteri,  qusc  tertio  modo  se '■?i'S'9- 
gent,  nempequas  primano,  et  pnncipalitertMratio 
respicit  contemplationem,  non  quidem  sis- 
tendo  ibi  (quod  est  munus  vita?  contempla- 
tivffi),  sed  ex  ipsa  contemplatione  descen- 
dendo  ad  opera  spiritualia  vitffi  activffi 
circa  proximum,cujusmodisunt  prajdicare, 
sancta  consilia  pra^bere,  confessiones  au- 
dire,  morientes  in  illo  agone  adjuvare,  mi- 
nistrare  Sacramenta,  et  alia  hujusmodi.  Kt 
talem  religionem  ita  so  gerentem  profiteri 
vitam  mixtam,  constat  suflicienti  partium 
enumeratione  ;  non  enim  sistit  in  sola  con- 
templatione,  atque  adeo  non  est  pure  con- 
templativa  :  nec  respicit  per  se  primo  actio- 
nem,  et  consequenter  non  est  pure  activa  : 

ergo 


DISP.  II,  DUB.  III. 


427 


ergo  est  mixta.  Praesertim  cum  ejus  fmis 
proximus,  nempe  contemplatio,  ut  deriva- 
tur  ad  actionem  circa  proximum,  proprias 
rationes  conlemplationis,  et  actionis  emi- 
nenter  contineat. 

Faisa        30.  Unde  vehementer  falluntur,  qui  abs- 
■uni^opi- que  distictione  dicunt,   illam    religionem 

Kk[-    profiteri  vitam  mixtam,  quae  per  se  primo 

litur.  instituta  est  ad  prasdicandum,  et  docendum, 
et  in  hoc  sensu  interpretantur  D.  Thomam 
(juxst.  188,  art.  6;  oppositura  enim  constat 
ex  proxime  dictis;  nam  praedicatio,  et  doc- 
trina,  quae  non  redundant  ex  plenitudine 
comtemplationis,  sunt  opera  vita^  pure  ac- 
tivae;  atque  ideo  nequeunt  esse  fmis  pro- 
ximus  specificans  religionem  mixtam,  sive 
quae  contemplationem  primario  respicit,  et 
ex  consequenti  actionem.  Idque  probant 
raotiva  iiuni.  28  proposita,  quibus  com- 
muniterostenditur,excessus  religionismix- 
ta^supra  religionem  pure  activam,  et  reli- 
gionem  pure  contemplativam,  ex  eo  quod 
1  eligio  mixta magis  assimilatur  vitas  Christi 
Domini,  Apostolorum ,  et  Episcoporum. 
Nam  Christi  Domini,  et  Apostolorum  pra3- 
dicatio  supposuit  diuturnam,  et  perfectam 
contemplationem,  ut  eo  loco  diximus  ;  et 
similiter  ad  Episcopatum  assurauntur,  vel 
assumi  debent  viri  contemplati())ie  per- 
fecti.  Unde  religio  mixta,  aliis  perfectior, 
Christi,  Apostolorura,  ac  Episcoporum  vita3 
similior,  non  respicit  per  se  prirao  actio- 
nem  praedicationis,  aut  doctrina^,  sed  pri- 
mario  et  principaliter  contemplationi  in- 
cumbit,  et  deinde  ex  ejus  redundantia 
procedit  ad  perfecta  opera  circa  proximum  ; 
aliter  enim  ipsi  praedicationi,  et  doctrina? 
multum  perfectionis  deficeret,  ut  diximus 
tract.  prxced.  disp.  5,  7ium.  138.  Et  hic  est 

D.  Tho.  legitimus  sensus  D.  Thom.  loco  citat.  ut 
evidenter  constat  ex  textu,  ubi  ait  :  «  Sic 
«  ergo  dicendum  est,  quod  opus  vita)  activae 
«  est  duplex.  Unura  quidera,  quod  ex  ple- 
«  nitudine  contoraplationis.  derivatur,  si- 
«  cut  doclrina,  et  prajdicatio.  Inde  Crego- 
«  rius  dicit  in  quinta  homil.  super  I^zechie- 
«  lem,  quod  de  perfectis  viris  post  contom- 
«  plationom  suam  redeuntibus  dicitur  Ps. 
«  144:  Memoriamsuavitatissuajeructabunt. 
«  Et  hoc  praefertur  simplici  conlemplationi. 
«  Sicut  enim  majus  est  illuminare,  quam 
«  lucere  solum  ;  ita  majus  est  contcmplata 
«  aliis  tradere,  quam  solum  contomplari.» 
Atque  ideo  quam  solum  agere,  quod  est 
minus  contemplalione,  ut  supra  diximus. 
De  hac  ergodoctrina,  seu  praodicationepcr- 


fecta  (quae  ex  plenitudine  contemplationis 
derivatur ,  et  comparatur  illuminationi, 
qua  illuminans  diffundit  lucem  in  se  prae- 
existentem)  loquitur  S.  Doctor  cum  subdit : 
«  Sic  ergo  summum  gradum  in  religioni- 
«  bus  tenent,  quae  ordinantur  ad  docen- 
«  dum,  et  prsdicandum,  qua^  et  propin- 
«  quissimas  sunt  perfectioni  Episcoporum. 
Non  dixit  :  «  Quae  ordinantur  priraario  ad 
«  docendura,  sed  qua^  ordinantur  ad  docen- 
«  dum,  »  etc.  quia  agebat  de  doctrina  per- 
fecta,  sive  derivataex  plenitudine  contem- 
plationis,  atque  ideo  supponente  contem- 
plationem,  ut  proxime  prffinotaverat.  Sic 
ergo  secundum  veritatem,  et  mentem  S. 
Doctoris,  illa  religio  est  mixta,  perfectior, 
etperfectiqni  Episcoporum  propinquissiraa, 
qua3  primo  et  proxime  contemplationi  in- 
cumbit,  et  deinde  contemplata  derivat  ad 
proximos  per  doctrinara,  praedicationem, 
et  alia  opera  spiritualia ;  non  vero  qua^, 
prffiterraissa  contemplatione,  praedictisope- 
ribus  incumbit;  talis  enim  religionibus 
pure  activis  adnumeranda  est. 

31.  Sed  oujicies:  nulla  religio  procedit  ^j^ 
ad  praedicandum,  et  docendum,  nisi  prae-  tio- 
supposita  contemplatione,  atque  ideo  om- 
nis  religio,  quae  profitetur  doctrinam,  et 
pra^dicationem ,  profitetur  vitam  mix- 
tam,  quippe  quae  simul  conjungit  contem- 
plationera,  quam  supponit,  cum  actione 
prasdicationis,  et  doctrinaB,  ad  quam  proce- 
dit. 

Respondetur  hanc  objectionem  non  im- ^,-^^^1^. 
pugnare  doctrinam  proxime  traditam  ; 
nam  si  ita  est,  quod  omnis  religio  proce- 
dens  ad  praedicationem,  et  doclrinam,  prius 
contemplationi  vacat,  plane  sequitur,  prius, 
et  immediatius  respicere  contemplationem, 
quam  actionera,  indeque  suam  excellen- 
tiam  mutuari,  quod  actionem  non  aliter, 
quam  ex  contemplatioue  dorivat.  Et  hoc 
est,  quod  intendimus,  et  exemplo  Christi 
Domini,  Apostolorumque  probaviraus,  ad- 
juncto  etiara  exemplo  Episcoporum,  qui 
supponuntur  perfecti,  et  dc  quibus  ait  D. 
Thom.  num.  19,  relatus :  «  Ad  pra-latos 
«  nonsolum  pertinet  vitaacliva,  sed  etiam 
«  debent  esse  excellentes  in  vita  contem- 
«  plativa.  Unde  Grcgor.  dicit  in  Pastor. 
«  SitKector  aclione  pra^cipuus,  prdo  cunctis 
«  in  contcmplatione  suspcnsus.  »  Verum 
enimvcro  animadvertendum  cst,  quod  ut 
religio  dicatur  absoluto  contemplationi  in- 
sistere,  et  per  prius  contoraplari,  quam 
agcre,  comodoquo  requiritur  ad  rationcm 


428 


1)K  STATr   KKLICIOSO. 


\iUD  mixt;p,  sive  ominenter  continentis 
perfectionem  vita?  contemplativ;!?,  non  suf- 
liciunt  qu.i-libet  orationis  opera,  ut  aliqua 
meditatio.  i-xamen  conscientia\  momoria 
pra!SiMiti;o  Dei,  recollectio  peraliquol  dies, 
et  similia,  qu.p  vulgo  dicuntur  exorcitia; 
nulla  enim  est  religio  quantumvis  activa, 
qua)  hau',  aut  majora  cxercitia  non  liabeat ; 
imoseculares  conjugati  solent  cadem  prac- 
licare,  ut  experientia  liquet  IUa  crgo  reli- 
gio  dicetur  ex  contemplatione  ad  actionom 
procedero.  el  subindo  coniinero  ominenter 
perfectionem  vilaj  pure  conlcmplaliva},  et 
aliquid  am|)lius,qua)  suisalumnis  pra^scri- 
bit  mcdia  contcmplationi  proporlionata, 
cujusmodi  suiit  clausura,  silentium,  mor- 
tificatio  sonsuum,  paMiilontia,  icjunia,  vi- 
gilia).  psalmodia,  pia  lectio,  et  alia  similia. 
Lnde  religio  qua2  his  sic  insislit  intra 
claustra,  ut  ea  per  se  loquendo  observet, 
solumque  interrumpat  quando,  et  ubi 
oportet  proximos  adjuvare  per  praidicatio- 
nem,  et  doctrinam,  est  religio  vere  profi- 
tens  vitam  mixtam,  sive  a  contemplatione 
ad  actionom  descendens.  Et  hoc  modo  (ut 
alia  exempla  omittamus),  se  habet  sacra 
religio  Lrajdicatorum,  quaj  cum  maxime 
videatur  instituta  ad  docendum  ;  nihilomi- 
nus  cuncta  illa  media  habot,  et  doctrinae 
pra^mittit.  Aliter  judicare  oporteret  de 
religione  (si  daretur),  qua)  cum  pluri- 
mum  vacaret  operibus  doctrinac,  et  prac- 
dicationis  ;  tamen  per  se  loquendo  non 
exerceret  media  contemplationis  proxime 
relata  ;  hujusmodi  enim  religio  esset  pure 
activa,  et  consequenter  minus  perfecta 
quam  mixta,  et  quam  religio  pure  con- 
templaliva,  juxta  superiusdicta  n.2i  et  28. 

Rcpiica.  32.  Dices  :  episcopi  sunt  in  statu  perfec- 
tissimo  continente  eminenterperfectionem 
vitaj  contemplativa)  et  activaj ;  et  tamen 
illa  media,  qua)  diximus,  non  exercent,  sed 
immediate  procedunt  ad  pra^dicationem  , 
doctrinam,  et  alia  opera  circa  proximum  : 
ergo  licet  religio  aliqua  pra^dicta  media 
non  haberet,  si  tamen  exerceret  munera 
prajdicandi,  et  docendi,  in  quibus  Episcopis 
assimilaretur,essct  in  gradu  valde  perfecto, 
deberetque  praeferri  religioni  et  pure  ac- 
tivae,  et  pure  coniemplativa). 

D-^p,.i.  Respondetur  primo  negando  minorem, 
'''"<■.  qiiia  Episcopi  illa,  aut  meliora  media  exer- 
cent,  quaj  contemplationi  deserviunt.  Res- 
pondetur  iccundo,  et  melius  negando  con- 
sequenliam  ob  manifestam  disparitatem; 
nam  status  Episcopalis  est  status  perfectio- 


nis  acquisita?  :  undc  qui  ad  Episcopatum 
assunnintur,  sunl,  aut  supponiinlur  per- 
fccti;  alquc  idco  possunt  a  contcmplationo 
sujjjjosita  ad  opcra  vit;c  activa;  immcdiato 
proccdcre.Statusaulcm  rcligiosus  est  status 
perfoctionis.non  acquisil;c,  sod  acquirond.T; 
undo  non  supponit  conlcmplationcm,  aut 
perfcctionem  in  Heligiosis.  Quocirca  si  me- 
dia  contcmplationis  non  prajscribil  ,  et 
exerceat,  sed  inmiediate  se  committat  opo- 
ribus  doctrinas.pracdicationis,  et  similibus, 
non  dicetur  profiteri  vilam  mixtam,  sod 
pure  activam. 


IV. 


Aliquibuft  objectionihus  contra  socumlam 
assertionem  satisfil. 

33.  -Vdversus  secundam  conclusionemPiinium 
sunt  aliqua)  objcctiones,  quibus  opus  est ,„"||",5j„ 
rospondere.  Arguitur  ergo  primo  :  nam 
illa  religioest  perfoclior,  qua^  aptior  est 
ad  meritum,  etaugmontum  divini  amoris  : 
sed  ad  ha^c  aptior  est  religio  pure  contem- 
plativa,  quam  religio  profitens  vitam  mix- 
tam  :  illa  ergo  istam  excedit  in  perfec- 
tione.  Probatur  minor,  quia  ad  meritum, 
et  augmentum  divini  amoris  aptiores  sunt 
actus,  qui  vorsantur  immediale  circaDeum, 
quam  qui  respiciunt  proximum;  religio 
autem  pure  contemplativa  promptior  est 
ad  priores  actus,  tum  quia  in  illis  totaoccu- 
patur,  tum  quia  in  contemplatione  ardet 
amor  Dei;  quod  aliter  contingit  in  religione 
mixta,  qua)  divertit  ad  proximos. 

Confirmatur  primo  :  nam  eo  vita  est  Conflr- 
perfcclior,  quoestsimilior  Deo,  et  Angelis,  [frfma. 
et  boatis  :  sed  hanc  similitudinem  magis 
exprimit  religio  purecontemplativa,  quam 
religio  mixta  :  ergo  illaest  simpliciter  per- 
fectior.  Suadetur  minor,  quia  tanto  magis 
aliqua  vita  assimilatur  Deo,  Angelis,  et 
beatis,  quanto  est  spiritualior,  et  abstrac- 
tior  ab  actibus  corporalibus  :  sic  autem  se 
habot  vila  contemplativa,  quao  cognitioni, 
et  amori  Dei  tantum  incumbit.  ' 

Conflrmatur  secundo,  quia  perfectio  hu-  secun- 
jus  vita}  consistit  in  diminutione  peccato- 
rum,  et  frequentiori  amore  Dei,  ut  tradit 
D.  Thom.  (luxsf.  184,  art.  1  et  2.  Sed  ado.  Tho. 
hos  effectus  aplior  est  religio  pure  contem- 
plativa,  quam  religiomixta  :  haec  igitur  illi 
ceditin  perfectione.  Probatur  minor,  quia 
in  vita  pure  contemplativa  pauciores  occur- 
runt    occasiones  peccandi,  et  e  converso 

adest 


DISP.  II,  DUB.  III. 


429 


adest  continua  opportunitasexercendiamo- 
rem  Dei  in  usu  contemplationis.  In  vita 
autem  mixta,  qua  parte  occupatur  circa 
proximum,  occurrunt  pluresanimidistrac- 
tiones,  etnon  levia  pericula   peccandi,  ut 

D.Bern.  g^pgj,ij^gj^tQ  liquet.  Quocirca  D.  Bernardus 
epist.  ad  Sugerium  Abbatem,  alludens  ad 
quosdam  religiosos  multum  cum  proximis 
conversantes,  dicit :  «  Claustrum  frequen- 
«  ter  stipari  militibus,  urgeri  negotiis,  jur- 
«  giis  personare,  patere  interdum  et  foemi- 
«  nis.  Quidinterhffic  celeste,quiddivinum, 
«  quid  spirituale  poterit  cogitari  ?  Juge 
«  quippe  silentium,  et  ab  omni  strepitu 
«  sa^cularium  perpetua  quies  cogit  coelestia 
«  meditari.  » 

^ar^u-"      ^^'  ^^espondetur    in  his,    et    similibus 

mento.  sajpe  contingere,  quod  unum  extremum 
excedat  alterum  in  aliqua  ratione,  et  ta- 
men  ab  eo  excedatur  in  alia.  Sed  excessus 
quiattenditur  secundum  speciem,  est  sim- 
pliciter  taHs,  et  qui  unum  ex  extremis  de- 
nominat  absolute.  estsimpliciter  perfectius. 
Et  de  hoc  agimus  m  prssenti,  cum  dici- 
mus,  religionem  profitentem  vitam  mix- 
tam  esse  simpliciter  perfectiorem  religione 
purecontemplativa  :  cum  quo  recte  cohas- 
ret,  quod  ista  illam  excedat  in  aliquibus 
perfectionibusaccidentalibus.  Primum  pro- 
bant  quaj  §  pra^cedenti  diximus  :  secundum 
autem  possset  probari  pra^senti  argumento, 
quod  licet  couvinceret,  non  labefactaret 
tamen  veritatem  nostra^  assertionis.  Sed 
nihilominus  ad  argumentum  respondetur 
negando  minorem.  Et  ad  probationem  di- 
ceadumest,reIigionem  mixtam  versari  im- 
mediate,  et  per  se  primo  circa  Deum,  illum 
contemplando,  et  amando,  quod  estofficium 
vitaj  pure  conteraplativic,  quocirca  non  est 
quantum  ad  hoc  illa  inferior  ;  sed  insuper 
ex  redundantia  notitia),  et  amoris  Dei  pro- 
cedere  ad  salutem  proximi  propter  Deum, 
quod  hanc  vitam  elevat  supra  contemplati- 

'■  ^*^'""  vam.  L'nde  D.  Bernard.  serm.  57,  in  Cant. 
illa  verba  Cant.  2  :  Surge,  jwopera  amica 
mea,  in  hoc  sensu  exponit,  et  ait  :  «  Hoc 
«  siquidem  vera,  et  casta  contemplatio  ha- 
«  bet,  ut  mentem,  quam  divino  igne  vehe- 
«  menter  succenderit,  tanto  interdum  re- 
'(  pleat  zelo,  ot  desiderio  acquirendi  Deo, 
«  qui  eum  similiter  diligat,  ut  otium  Jon- 
«  templationis  pro  studio  prffldicationis 
«  libentissime  intormittat,  et  rursum  po- 
«  tita  votis  aliquantulum  in  hac  parte  tanto 
«  ardentius  redeat  in  id  ipsum,  quanto 
«  fructuosius  intermisisse   meminerit  :  et 


«  iterum  sumpto  contemplationis  gustu, 
«  valentius  ad  conquirenda  lucra  solicita 
«  alacritate  recurrat.  » 

Ad  primam  confirmationem  responde-Soiyitur 
tur,  contemplationem  hujus  vita?  non  esse  {lonBr- 
puram,  et  ab  omni  exercitio  tam  alterius  "i^tio. 
actionis,  quam  contemplationis  immunem. 
Unde  ipsffl  religiones,  qua?  dicuntur  pure 
contemplativa^,  nonsemper  insistunt  con- 
templationi,  cum  hoc  sit  moraliter  impos- 
sibile,  saltem  respectu  communitatis;  sed 
solent  in  operibus  corporalibus  occupari, 
ut  contempiationis  vim  prudenter  inter- 
miUant,  et  otium,  ac  ta^dium  excusent ; 
et  propterea  contemplativi  aliquando  exer- 
cent  agriculturam,  aliquando  pingunt,  ali- 
quando  transcribunt  libros,  et  similia 
obeunt.  Ex  quibus  liquet,  quod  perfectio 
vita)  contempIativa9  pro  prassenti  statu  di- 
metiri  non  debet  per  similitudinem,  vel 
correspondentiam  ad  Deum,  Angelos,  et 
beatos,  sed  magis  per  conformitatem  ad  vi- 
tam Christi  Domini,  et  Apostolorum,quando 
fuerunt  inter  nos,  ut  supra  explicuimus 
num.  28.  Et  in  hac  conformitate  religio 
mixta  praeeminet  pure  contemplativae,  ut 
ibidem  diximus.  Prassertim  cum  opera,  ad 
qua?  descendit  religio  rnixta,  nempe  doc- 
trina,  et  praadicatio,  sint  longe  spiritua- 
liora,  et  meliora,  quam  illa  pingendi,  co- 
lendi  agros,  aut  transcribendi,  in  quibus 
religio  pure  contemplativa  solet  occupari. 
Unde  ad  ponfirmationem  neganda  est  abso- 
lute  minor,  quam  inducta  probatio  mi- 
nime  evincit,  ut  constat  ex  dictis. 

Ad  secundam  confirmationem  negamus  occurri- 
minorem,  si  collective,  et  quoad  utramque  cund^ 
partem  accipiatur  ;  nam  licet  in  religione 
puro  contemplativa  detur  major  remotio 
ab  occasionibus  peccandi,  nihilominus  in 
religione  mixta  occurrunt  plures  occasio- 
nes  merendi,  quia  contemplatur,  et  amat 
Deum,  idque  habet  pro  fine  proximo,  in 
quo  convenit  cum  religione  pure  contem- 
plativa  ;  et  deinde  ex  illa  contemplatione, 
et  rimore  procedit  ad  exorcenda  ogregia,  et 
spiritualia  charitatis  opera  circa  proximum, 
in  quo  religionem  pure  contemplativam 
excedit.  Unde  pericula  peccandi,  et  ipsi 
defectus,  qui  ex  conversatione  cum  proxi- 
mis  quandoque  resultant,  abundanter,  et 
superabundanter  compensantur  por  mafus 
meritum,  et  augmentum  charitatis.  Nec 
D.  Bernardus  reprehendit  eo  loco  modera- 
tam  occupationem  contemplativorum  circa 
proximi  salutem;  sed  excessum  niraium, 


430 


DE  STATU  RELir.lOSO. 


Joan. 

Andr. 

.loan. 

Dom. 
Xalilon. 
Zabarel 
D.  Anto 
Paludan 
.«ylvest. 

«;onsl. 

Pmd. 


T).  Bon 
<^«rdub. 


qui  tiirbat  monasteria,  ot  roligiosos  reddil 
non  contomplativos.  Ipsoqiuppo  S.  Doctor, 
olsi  contomplationi  doditissimus,  ad  gravia 
Kcclesiio  nogolia  s;vpius  doscendit,  nt  cons- 
ial  cx  ejiis  vita.  Indesimilo  studium  com- 
mendat,  tum  verbis  in  responsiono  argu- 
menti  relalis,  lum  scribens  ad  fralres  de 
monto  Dei,  qui  soli  contomplationi  vaca- 
bant.  .1  I.onge,  inquit,  supra  vos  virtutem 
«  corum  suspicientes,  et  admirantes  glo- 
X  riam.  qui  ambidexlri  fortissimi  (sicut 
«  Ahod  ille  forlissimus  judox  Isracl,  qui 
w  utraque  manu  ulebatur  pro  dextraj  et 
«  quandiu  licet,  devotissime  intus  vacare 
«  amant  charitati  conlemplanda)  veritatis, 
«  et  cum  necossilas  vocat,  vel  onicium  Ira- 
«  hit,  promptissime  se  foras  emittunt  pro 
«  veritalo  adimplenda)  cliaritatis.  » 

3.").  Arguitur  secundo  :  nam  illa  religio, 
ad  quam  ab  aliis  licet  perso  loquondo  tran- 
sire,  est  eis  porfoctior  ;  quippe  hujusniodi 
transitus  nequit  per  se  loquendo  lioneslari, 
nisi  fiat  a  minus  perfecto  ad  perfectius  : 
atqui  licitum  est  per  se  loquendo,  transire 
a  religionibus  mixtis  ad  religionem  pure 
contemplativam  :  haGC  igitur  est  illis  perfec- 
tior.  Probatur  minor;  nam  quatuor  religio- 
nes  Mendicanles  sunt  religiones  mixtjc  ; 
religio  vero  Carthusiensis  est  religio  pnre 
contemplaliva  :  sed  per  se  loquendo  licet 
transire  a  religionibus  ^lendicantibus  ad 
Carthusianam,ut  patet  ex  Extravag.  Viam, 
de  liegularibus,  ubi  Martinus  fapa  id  sta- 
tuit  .ergo,  etc. 

Respondetur  primo,  posse  argumentum 
retorqueri  :  nam  licitum  esse  transilum  a 
sacra  religione  Carthusiensi  ad  alias  qua- 
tuor  religionos  Mendicantes.docent  Joannes 
.\ndreas,  Joannes  Dorainicus,  Maldonaldus, 
Zabarella,  D.  Antoninus,  3  part.  tit.  16, 
cap.  4,  §  4,  Paludanus  inA,  dist.  38,  quxst. 
2,  Sylvester  cerbo  Beligio  4,  quxst.  G,  pro 
eadem  sententia  referens  decretum  Acade- 
miffi  Parisiensis.  Et  ita  declaratur  in  Cons- 
titutionibus  Prasdicatorum  dist.  \,cap.  13, 
.^  4.  Et  fundamentum  desumitur  ex  com- 
muni  doctrina  superius  tradita  ;  quoniam 
licet  transire  a  religione  minus  perfecta  ad 
perfectiorem  :  religio  autcm  pure  contem- 
plativa,  qualis  est  Carthusiensis,  cedit  in 
perfectione  religionibus  mixtis  ,  ut  sunt 
Mendicantes.  Et  ita  comparando  suam  reli- 
gionem  cum  Carthusiensi,  afTirmant  D.  Bo- 
navent.  in  quxst ionibus  circa  Regulam  S. 
Francisci,  quxst.  13,  et  Corduba  su/)erean- 
dem  liegulam,  cap.  2,  q.  17. 


Kcspondetiir  secundo,  maiorem  csse  fal-  Aila. 
•       ,  ,  ,         , .         • .  •  respon- 

sam;quia  ad  hoc  utsecundum  dispositionem     sio 

EcclcsiiC   liccat    roligiosis  ab    uno   Ordiiio 

transirc  ad  alium,  non  rcquiritur  quod  islo 

sit  specifico   perfoctior,  scd   suflicit,   quo  l 

rcspoclu  rcligiosi  sil  securior,  etab  occasio- 

nibus  peccandi  sit  remotior.  Sicut  ob  hanc 

causam  solct  Kcclcsia  Kpiscopis  pormittere 

quodingrodianturYeIigionem,quianimirum 

ctsi   slatus  Kpiscopalis  sit  simplicitcr  pcr- 

fectior,quam  slatus  rcligiosus;  nihilominus 

islo  est  securior,  ct  minus  obnoxius  occa- 

sionibus  pcccandi,  quas  Kpiscopi  in  regi- 

mine  solent  liaberc.  Kt  ob  eandem  ratio- 

ncm  volum  ingrediendi  religionem  est  per 

SG  loquendo  validum,  sccus  votum  ascen- 

dendi   ad  Kpiscopatum  ;   quia  licet   hujus 

postcrioris  voti  materia  sit  sccundum  so 

mclior,  quam  illius;  tamen  non  cst  vovcnti 

utilior,  et  securior,  ut  constat  ex  sii  pra  dic- 

tis,  a  num.  8.  Sic  crgo  ex  eo,  quod  indul- 

geat  Kcclesia  religiosis  aliorum  Ordinum, 

quod  possinttransiread  sacram  religionem 

Carlhusia^,  non  infertur  prasdictam   reli- 

gionem  esse  aliis  strictiorem,  aut  perfec- 

tiorem  (a  qua  comparatione  pra^scindimus); 

sed  tantum  infertur,  esse  magis  remotam 

ab  occasione  peccandi,  atque  ideo  securio- 

rem.  Quam  securitatis  excellentiam  habet 

praBdicta  religio  cum  ob  alia,  tum  potissi- 

mnm   ratione  perpetuaj  clausuraj,   quam 

profitetur,  utmerito  Navarrus  comment.  4,  Navar. 

de  liegular.  n.  30,  dixerit  :  «  Flanc  legem 

«  clausura?  jure  communi  statutam ,   aut 

«  confirmatam  Carthusiani  partim  statutis, 

«  partim  consuetudine  inviolabiliterobser- 

«  vata  adeo  auxerunt,  ut  eorum  clausura 

«  videatur  quidam  carcer  perpetuus.  -  Ut 

hinc  constet,  quanti  faciat  Ecclesia  clausu- 

rara,  quamque  alienam  a  religiosis  sentiat 

frequentem  cum  saecularibus  conversatio- 

nem,  cura  vcl  ob  hanc  causam  Carthusi;e 

concesserit  simile  privilegium. 

36.  Arguitur  tertio,   quia  religio  profi-Tertium 

tens   vitam   solitariam,   cremiticam  ,  seumcnmm. 

anachoreticam,  profitetur  vitara  purecon- 

teraplativara  :  religio  vero  profitens  vitam 

mixtam  profitetur  vitam  socialera,  autcoe- 

nobiticam,  sive  in    communitate   viven- 

iium   :  sed  rcligio  profitens  vitam  solita- 

riam  est  simpliciler  perfectior,  quam  alia^ 

religiones    profitentes    vitam    socialem   : 

ergo  religio  profitens  vitam  pure  contem- 

plativam,  est  simpliciter  perfectior,  quam 

religiones  profitentes  vitam  mixtam.  Con- 

sequentia  patet,  et  major  videtur  manifesta 

quoad 


DISP.  II,  DUB.  III. 


431 


quoad  utramque  partem  ;  nara  ad  exercitia 
propria  vita}  mixtaa  requiritur  conjunctio, 
et  societas  cum  aliis,  quorum  saluti  provi- 
deatur  :  ergo  religio  quae  profitetur  omni- 
modam  solitudinem ,  et  ab  hominibus 
recessum,  non  est  mixta,  sed  pure  contem- 
plativa  :  sicut  e  contra,  ut  mixta  sit,  re- 
quiritur  quod  vitam  agat  cum  aliis,  et  ver- 
setur  in  communitate.  Minor  autem,  in 
qua  poterat  esse  difTicuItas,  videtur  eviden- 
•  ^'"'•ter  probari  ex  D.  Thom.  q.  184,  art.  8,  ubi 
inquirit  :  Utruin  perfedior  sit  religioinso- 
cietate  viventium,  quam  agentium  solitariam 
vitam?  Et  praemissis  quae  requiruntur,  ut 
quis  prudenter  vitam  solitariam  assumat, 
concludit  :  Sicut  ergo  id,  quod  jam  perfectum 
est,  prxeminet  ei,  quod  adyerfectionem  exer- 
cetur :  ita  vita  solitaria,  si  debite  assumatur, 
prseeminet  vitx  sociali.  Et  in  argumento  Sed 
contra,  cui  non  respondet,  refert  D.  Au- 
gust.  in  lib.  de  operibus  Monachor.  cap.  23, 
afTirmantem,  illos  sanctiores  esse,  qui  a 
conspectu  hominum  separati  nullum  ad  se 
prxbent  accessum,  viventes  in  magna  inten- 
sione  orationum.  Sentit  igitur  vitam  solita- 
riam,  sive  eremiticam  esse  simpliciter 
perfectiorem  vita  coenobitica,  seu  sociali. 
)luiio.  Respondetur  hoc  argumentum  locum 
non  habere  in  religionibus  de  facto  exis- 
tentibus  in  Ecclesia ;  quia  nulla  est,  quae 
profiteatur  vitam  omnino  solitariam,  sed 
omnes  habent  modum  vivendi  coenobiti- 
cum,  et  socialem,  ut  patet  in  religionibus 
Camaldulensium,  et  Carthusiensium,  quaa 
■  maxime  videntur  ab  hominnm  consortio 
remotffi,  et  tamen  vivuntin  communitate. 
Et  nullus  est  eremita  vere  religiosus,  nisi 
aliquam  ex  regulis  religionum  ab  Ecclesia 
approbatis  profitealur,  Jiabeatque  eundem 
cum  aliis  ejusdem  Ordinis  religiosis  vivendi 
modum,  saltem  in  animi  pra?paratione. 
•  Alii  autem  eremita),  si  qui  sunt,  nec  sunt 
religiosi,  nec  habent  proprie  loquendo  sta- 
tum ;  imo,  ut  plures  sentiunt,  nec  sunt 
persona!  ecclesiasticae,  nec  gaudent  privi- 
legio  clericali  veris  religiosis  communi. 
Unde  licet  sint  viri  sanctissimi,  dici  tamen 
nequit,  quod  eorum  status  sit  perfeclior 
statu  religiosorum.  Quocirca  nequit  eis  ap- 
plicari  resolutio  Divi  Thoraae,  qui  expresse 
inquirit,  iJtrum  perfectior  sit  religio,  etc. 
coraparans  non  praecise  personas,  sed  reli- 
gionem  ccenobilicam  cum  solitaria. 
epra;-  37.  Ca^terum  quia  dubitari  non  potest, 
"aVu-quod  possit  institui,  et  ab  Ecclesia  appro- 
icnti.  bari,  atque  acceptari  religio  profitens  vi- 


tam  oranino  solitariam,  sivecujus  religiosi 
vivant  separati  ab  omni  inter  se,  et  cum 
aliis  societate  ;  proplerea  adhuc  perseverat 
vis  argumenti,  quod  probare  videtur  ali- 
quam  religionem  profitentem  vitam  purenim  pia- 
contemplativara  esse  simpliciter  perfectio-  '^'"'"'" 
rera  aliis  religionibus,  licet  vitara  mix- 
tam  profiteantur.  Cui  difTicultati  (qu®  prac- 
cipue  innititur  testimoniis  D.  Thoma?)  ali- 
qui  succumbentes,  respondent  concedendo 
religionem  profitentem  vitam  omnino  so- 
litariam  esse  sirapliciter  perfectiorem  aliis 
religionibus  profitentibus  sive  vitam  mix- 
tam,  sive  pure  contemplativam.  Et  si  eis 
objiciatur  communis  doctrina  num.  28 
proposita,  quas  religionem  mixtara  aliis 
religionibus  pra^fert  :  respondent  praedic- 
tam  comparationem  procedere  inter  reli- 
giones  profitentes  statum  perfectionis  ac- 
quirendae,  non  vero  comparative  ad  reli- 
gionem  profitentem  statura  perfectura , 
qualis  est  religio  oranino  solitaria,  qua^ 
perfectionem  supponit,  ut  D.  Thom.  satis 
aperte  significat.  Unde  dicunt,  statura  di- 
vidi  in  statura  perfectorum,  et  in  statum 
tendentium  ad  perfectionem.  Et  prior  se- 
cundura  excedit,  ut  ex  se  liquet.  Sub  priori 
constituuntur  contemplativi  activi  ,  qui 
sunt  Episcopi ;  et  religiosi  contemplativi 
puri,  qui  sunt  solitarii.  Sub  posteriori  vero 
collocantur  omnes  alii  religiosi,  sive  sint 
contemplativi,  sive  activi  :  quocirca  oranes 
cedunt  anachoretis.  Addunt  etiam,  praedic- 
tos  solitarios  posse  dici  activos  eminenter, 
quia  actionera  circa  proxiraorura  salutem 
habent  in  animi  praeparatione,  et  quando 
opus  exposcit  exercent.  ita  N.  Nicolaus  uiN.nicoI. 
Apologia  ,  seu  propugnaculo  reiigionum, 
prop.  20. 

Sed  displicet  haec  responsio.  Tura  quiaNonap- 
minus  recte  supponit ,  dari  religionem,  Ptu"^"" 
qua?  non  sit  status  profitentium  perfectio- 
nem,  sed  perfectoruni;  communis  enim 
sententia  docet,  statum  religiosum  esse 
quandam  scholam  ad  perfectionem  compa- 
randam,  ut  satis  constat  ox  supradictis 
nu7n.  6,  et  disp.  1,  num.  4.  Tum  etiam,  quia 
ex  opposito  fierct,  slatum  religiosorura 
ereraitarura  non  contineri  sub  genere  sta- 
tus  religiosi;  siquidem,  juxta  prrcdictam 
responsionem  ,  prius  dividitur  status  in 
statura  perfectorura,  sub  quo  constituit 
Episcopos,  et  solitarios;  et  in  statum  per- 
fectibilium,  seu  tendentiura  ad  perfectio- 
nem,  quem  ulterius  dividit  in  species  reli- 
gionum  :  absurdum  autera  est  concedere 


\:v2 


\)K  sT.vrr  ijKi.ic.ioso. 


Lcgiti- 
ma  ar^ 


>t '.tiim  spocinlom  religiosum,  qiii  siih  go- 
nore  staliis  roligiosi  noii  conlinoatur,  ut  ox 
se  liquot.  Tum  prJDtoroa;  nani  quidquid  de 
lioc  sil.  falsum  ost  ,  quod  roligio  omnino 
solitaria  sit  simplicitor  porfectior  religio- 
nibiis  prolitontibus  vitam  mixtani;  nani 
|)orfoclio  vila^  rolipios;v  attonditur  pcnos 
accossum  iniilationis  ad  niodum  vivondi 
rhristi  nomini,  el  Apostolorum,  qui  non 
duxerunt  vilam  omnino  solitariam.  sed 
niixtam,  ul  supra  vidimus  numcro -28.  Tum 
denique,  nam  vita  puro  contomplativa,  ot 
vita  omnino  solitaria  habent  oundom  finoni 
proximum,  nomj)e  contomplationom,  afque 
.iloo  sunt  ojusdom  spooioi,  ol  soliim  difie- 
riint  numoro.  aut  accidentaliter  penes  exor- 
citium  majoris  .  aut  minoris  solitudinis, 
11 1  constat  ex  dictis  numrro  2.3;  excessus 
autem  simpliciter  talis  attenditur  secun- 
diim  finem  proximum,  et  secundum  spe- 
ciem,  ut  diximus  numcro  2o.  Ergo  si  vita 
omnino  solitaria  excederet  simpliciler  vi- 
tam  mixtam,  pariter  illam  excederet  vita 
piire  contemplaliva;  quod  lamon  est  fal- 
sum,  et  contra  communem  senteutiara 
num.  28  propositam. 

38.   Ad   argumentum  ergo  respondetur 

negando  minorem,  quia  religio  profilens 

'■  vitam  mixtam.  sive  quas  primario  respicit 

contemplationem   tanquam    finem    proxi- 

mum.  et  ox  consoquenti  aclionem  circa  sa- 

lutem  proximi  ex  redundanlia  contompla- 

tionis  derivatam,  est  absolute  et  simpliciter 

porfectior,  quam   religio  pure  contempla- 

tiva,  qua?  respicit  ut  fmem  proximurn  con- 

tcmplationem,  sistendo  ibi;  sivo  talis  re- 

ligio    conteraplativa  sit  coenobitica,    sive 

omnino  solitaria.  Quia    religio  mixta  ot 

habet  meliorem  finem  proximum,  a  quo 

sumitur  speciem  ;  et  magis  assimilatur  vitas 

perfectorum,  ut  fuerunt  Ghristus,  et  Apos- 

t'..li,  etsunt  I<:piscopi.  Quod  satis  constatex 

dictis   num.  28,  quibus  addiraus  exerapla 

virorum  excellenlium  ;  nam  qui  maxime 

videntur  in  conloraplatione  excessisse,  cu- 

rarunteiadjungere  studiura  juvandi  proxi- 

mum  per  praDdicationem  ,  et  doclrinam. 

Sic  Magni  Farentes  Elias,  et  Eliseus,  qui 

ridentur  (inquit  Suarez  tomo  4,  de  Kelig 

tract.  9,  lib.  I,  cap.  G,  num.  17),  fuisse  vel 

primi,   vel  er  prxcipuis  jyrofessorihus  vilie 

contemplalivx,  ita   illam  professi  siml,    ut 

zelum  Dei,  et  salutis  animarum  maximum 

haherent,  et  ab  instruendis  populis,  et  corri- 

fjendis  vitiis  non  desisterent,  ut  patet  ex  lib. 

'3  Herj.   cap.    17,  et  sequentibus.  Sic  etiam 


Sanctissimus  .loannes  Raplista,  qui  vixit  in 
virtuto,  et  spiritu  Elia?,  ol  contomplationis 
apicem  ascondit.  doscondit  tompore  oppor- 
tuno  nd  inslruendum  populos,  et  pararo 
Domino  plobem  perfectam,  ut  constat  ex 
Evangolio.  Sic  Magni  illi  viri  -Vntoiiius,  et 
l!enodiclus  vilic  conlcmplativ.o  speciosa 
lumina,  non  semol  laborarunt  in  fidoi  de- 
fensiono,  ot  proximorum  salute,  ut  constat 
ex  D.  Athanasio  in  vita  S.  Antonii,  et  eXj^ 
D.  Oregor.  Ub.  2  dialog.  cap.  H,  §  Sr/nc/xs d.' Grcg. 
rir.  Sic  Rasilius,  sic  Nazianzenus,  sic  alii 
viri  maxime  contemplativi  se  exercuerunt, 
quos  prolixum  esset  commemorare.  Videa- 
tur  Divus  Athanasius  in  cpist.  ad  Draconl. 
Monachum,  ubi  plurimos  refert  monachos, 
qui  ex  contemplatione  processerunt  ad  ac- 
tionora,  curando  proximorum  salutem,  et 
addit  :  «  Habentes  prooxemplari  Eliseum, 
«  et  conscii  quid  Elias  ogerit,  et  eruditi 
«  quid  discipuli  Christi,  Apostolique  fece- 
«  rint,  susceperunt  hanc  curain,  neque  mi- 
«  nisferiura  hoc  aspernati  suut,  neque 
1  propferea  se  ipsis  deleriores  facti  sunt, 
«  sed  et  laboris  raercedom  expectant  pro- 
«  ficientes  ipsi,  aliosque  proficere  cohor- 
«  tantes.  Quot  ab  idolis  converterunt? 
«  Quot  a  furiosa,  et  dacmoniaca  consuefu- 
«  dinesuisadmonitionibuscompescuerunt? 
«  Quot  adduxerunt  Ghristo  servos?Adeo 
«  ut  qui  ista  signa  conspiciant,  admiren- 
«  tur.  »  Ex  quibus  omuibus  liquet,  statum 
vitae  conteraplativao  procedentis  ad  actio- 
nem,  esse  excellentiorem  statu  vitae  omni- 
no,  et  perpetuo  solitariae,  licet  in  hoc  etiam  ' 
Paulus,  et  alii  viri  sanclissirai  fiorueriut. 

Ad  minoris  autem  probationem  respon-   vires 
detur  Oivum  Thomara  eo  loco  uon  compa-|„g^'fj'j"^. 
rare  religiouem  pTofitentem  vitam  solita-fiiiiRU"- 
riam  cura  omnibus  aliis  religionibus,  sed 
solum  cum    illis,  qua?  profitentur  vitam 
pure    contemplafivam    in    communitate. 
Unde  solum  supra  istas  concedit  religioni 
solitaria?  primatum ;  imo  non  concedit  pra?- 
cedentiam  simpliciter,  et  in  specie,  aut  ex 
parte  finis,  sed  solum  ex  parte  mediorum, 
sive  exercitiorum,  qua5  fundant  difieren- 
tiam,  et  excessum  accidentalera,  juxta  su- 
perius  dicta  numero  23.  Et  quod  ha^c  sit  ^^„5 
mens  S.  Doctoris,  constat  mauifeste  ;  nam  i>-TIio. 
in  illa  qumstione,  articuloQ,  coraparat  Reli- 
giones  ex  parte  fiuis,  et  resolvit  Religio- 
nem,  qua?  ex  plenitudine  conteraplationis 
ad  actiones  spirituales  procedit,  esse  per- 
fectiorera  simpliciter  oranibus  religionibus 
pureconteraplativis,utliquetexejus  verbis, 

quaj 


DISP.  II,  DUB.  III. 


433 


qua3  dedimus  numero  30.  Unde  decisum 
reliquit ,   religiones   pure  contemplativas 
(sine  agant  vitam  ccenobiticam,  sive  soli- 
tariam)   cedere    in   perfectione    religioni 
profitenfi  vitam  mixtam.  Quocirca  quando 
articulo  8,   inquirit ,  ftrum  perfectior  sit 
religio  im  societate  viventium,  quam  agen- 
tium  solitariam  vitam  ?  nomine  religionis 
in  societate  viventium  non  comprehendit 
omnes  religiones  sic  viventes,  sed  omnes, 
et  solas  pure  contemplativas.   Tum  quia 
quod   religiones    mixtao   sint    perfectiores 
simpliciter,  et  ex  parte  finis,  jam  statue- 
rat  articulo  6,  unde  frustra  repeteret  ean- 
dem  comparationem.  Tum  etiam,  quia  si 
illam  intenderet  articulo  8,  consideraret 
ibidem  diversos  religionum  fnies,  ex  qui- 
bussumitur  specifica  illarum  diversitas,  et 
cxcessus  simpliciter  ;  quod  tamen  non  facit, 
sed  pra^cise  considerat  unum  aliquod  con- 
templationis  medium,  silicet  solitudinem. 
Tum  denique,  quia  ita  satis  palam  constat 
ex  ejus  verbis,  quas  sic  se  habent :  «  Res- 
«  pondeo  dicendum,  quod  solitudo,  sicut  et 
«  ipsa^paupertas,   non  est   ipsa  essentia 
«  perfectionis  instrumentum.  Unde  et  in 
«  coUationibus  Patrum  dicit  Abbas  JMoyses, 
«  quod  pro   puritate  cordis  solitudo  sec- 
« tanda  est,  sicut  et  jejunia,  et  alia  hujus- 
«  modi.  Manifostum  est  autera,  quod  soli- 
«  tudo  non  est  instrumentum   congruum 
«  actioni,   sed  contemplationi,    secundum 
«  illud  Oseae  2,  ducam  eam  in  solitudine, 
«  ct  loquar  ad  cor  ejus.  Unde  non  con- 
«  gruit  »  (scilicet  solitudo  totalis,  et  perpe- 
tua,)  «  religionibus  quae  sunt  ordinata^  ad 
«  opera  vitaj  activaB,  sive  corporalia,   sive 
«  spiritualia,  nisi  fortead  tempus,  exemplo 
«  Christi,  qui  ut  dicitur  Luc.  G,  exiit  in 
«  montem  solus  orare,  et  orat  pernoctans 
«  in  oratione  Dei.  Compoiit  autem  religio- 
«  nibus  ,   quaD  sunt  ad   contemplationem 
<  ordinata^.  »  Ex  quibus  liquet,  totam  cora- 
parationem  fieri  inter  religiones  profiten- 
tes  vitam  pure  contemplativam,  de  quibus 
articuloG,  dixerat  :  Secundum  autem  gra- 
dum,  scilicet  post  religiones  mixtas,  tenent 
illx,   qux  ordinantur  ad  contemplationem. 
i;ndequando  arlicnlo  8,  concludit  :  «  Sicut 
«  id,  quod  jam  perfectum  est,  praeeminet  ei, 
«  quod  ad  perfectionom  exercetur  :  ita  vita 
«  solitariorum,  si  debite  assumatur,  praee- 
«  minet  vitaj  sociali,  »  excessum,  et  pra^e- 
niinentiam  refert  ad  solam  vitam  socialem 
pure  contemplativam  ;  quia  ista  exercetur 
ad  moderandum  aflectus,  et  passiones,  qui- 


bus  moderatis,  et  non  aliter,  decet  contem- 
plativum  procedere  ad  vitam  solitariam, 
ut  ibidem  S.  Doctor  declarat.  Et  ideo  ly 
perfectum,  non  designat  perfectionem  abso- 
lutam,  sed  comparativam,  et  quantum  est 
ex  parte  medii  ;  nam  ipse  pra^miserat,  so- 
litudo  non  est  ipsa  essentia  perfectionis,  sed 
perfectionis  instrumentum,  sicut  jejunia,  et 
alia  hujusmodi  .  Ex  ina^qualitate  autem 
mediorum  non  infertur  excessus  specificus, 
et  simpliciter,  si  detur  convenientia  in 
eodem  fine  proximo,  ut  diximus  man.  23. 
Quocirca  cum  omnes  religiones  pure  con- 
templativa3  habeant  eundem  finem  proxi- 
mum,  scilicet  solam  contemplationem, 
omnessunt  ejusdem  perfectionis  specificas; 
et  qua?  est  omnino  solitaria,  solum  excedit 
alias  pure  contemplativas  excessu  acciden- 
tali,  et  penes  ulteriorem  perfectionis  gra- 
dum  intra  eandem  speciem.  Sed  omnes 
sunt  inferiores  religione  mixta,  quas  con- 
templationem  respicit  non  sistendo  ibi,  sed 
procedendo  ad  actiones  spirituales  circa 
proxiraum,  ut  statuit  D.  Thom.  articulo  ^), 
et  constat  ex  dictis  anum.  19. 

39.  Ha?c  diximus  de  generibus  religio-  Nota. 
nura,  sive  de  statibus  religiosis  in  coni- 
muni  ;  sed  non  oportet  descendere  ad  ma- 
gis  particulares  comparationes  inter  ipsas 
species,  quia  sunt  odiosao.  Solura  addimus 
doctrinam  generaliter  traditam  esse  acci- 
piendam  generaliter,  et  quantum  est  ex 
parte  generum  religionum.  Fieri  enim  po- 
test,  quod  religio  ex  genere  suo  perfectior. 
non  sit  perfectior,  attentisomnibus,  et  proa- 
sertim  respective  ad  profitenles.  Primo  : 
quando  licet  habeat  finem  proximum  nobi- 
lissiraura,  nihilorainus  non  est  in  perfecta 
observantia,  sed  patitur  plures  relaxatio- 
nes ;  tunc  enim  melius,  et  pcrfectius  erit 
aliam  religionem  observantem  profiteri, 
quamvisex  fine  minusperfectara.  Secundo, 
quando  raedia  talis  religionis  non  essent 
flni  satis  proportionata,  quia  finis  non  res- 
picitur  nisi  ut  per  media  assequibilis.  Hoc 
autem  posterius  rarius,  aut  nunquam  con- 
tingit;  quia  oranes  rcligiones  provident 
media  sibi  opportuna,  ot  sic  approbantur 
ab  Ecclosia.  Inter  omnia  autom  media,tam 
ad  consequcndura  fincm  proximum  csjus- 
vis  religionis,  quam  ad  servandum  vota 
omni  religioni  coraraunia,  oxcellcntera  lo- 
cura  censendura  est  habcre  po^nitentiam, 
sive  mortificationes,  et  asporitates  corpo- 
rales;quia  por  ha}c  assimilatur  honio  modo 
vivendi  Christi  Domini,  ct  Apostolorum, 


13 1 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


Xota  et  rofracnat  cariiis  alToclioncs,  uti  ad  oasli- 
tatem  comiiiunitor  roquiritur.ot  disponitur 
ad  veram  contemplationom,  ot  ad  rocte 
exercendum  prvaHlicalionon),  ot  jpdifican- 
dum  proximos;  ii  onim,  por  so  loquondo, 
mngis  movontur  pnrdicatorum  oxomplis, 
quam  vocibus.  liido  pr.odicta  multum  no- 
cossaria  sunt  ad  porfoctionom  vitir  mixt.o. 
et  magis  conformis  vitap  Cliristi  Domini,  ot 
Apostolorum,  ut  lale  demonstravimus  tract. 
jyrrceii.  dhp.  5,  (/«6. 3,  §  1 1 .  Ef  tunc  utilius, 
et  magismeritorie  exerconturquando  pra)3- 
tantur  ox  voto,  aut  logo,  ut  communiter  in 
sacris  roUgionibus  fit;  secus  si  non  pracs- 
cribantur,  sed  rolinquantur  religiosorum 
arbitno,  ut  ibidcm  fuse  ostendimus  §  13. 
Etdehissatis. 

DISPUTATIO  III. 
Bc  antiquitale  status  rcUgiosi. 


Tria  in  limine  hujus  Iractatus  nos  expli- 
caturos  promisimus,  nempe  status  religiosi 
essentiam,  perfectionem,  et  antiquitalem. 
Unde  duobus  illis  prioribus  absolutis,  opor- 
tet  attentionem  coiivertere  ad  vetustissi- 
raam  hujus  status  originem.  Quam  recen- 
tiores  ha^retici,  hoc  est  veras  religionis 
inimici,  negant  et  oppugnant,  afTirmantes 
religiosorum  statum  incoppisse  quarto  sac- 
culo,  partim  errore,  partim  prava  imita- 
tione,  authoresque  habuisse  Paulum,  An- 
tonium,  Macharium,  et  similes.  Sic  lo- 
quuntur  Magdeburgenses  centur.  4,  cap.  6, 
Calvinus  lib.  4,  instit.  cap.  13,  §  10,  et  alii 
Sectarii.  Calholici  autem  communiter  re- 
cognoscunt,  et  docent  hujus  status  radices 
longe  antiquiores,  ac  profundiores  esse. 
Unde  adirmant,  quod  Christus  illum  ap- 
probaverit,  erexeritque  in  Apostolis,  et 
primis  fidelibus  legis  gratia^,  a  quibus,  non 
interrupta  successione,  ad  haic  usque  tem- 
pora  derivatur,  ut  ex  communi  sententia 
statuimus  rf/s;j.  1,  dub.  2.  Quidam  vero  nec 
in  hoc  principio  tam  antiquo,  et  nobili  sis- 
tunt,  sed  ulterius  progressi  in  veteri  Testa- 
mento  investigant,  reperiunt,  ostendunt- 
quepriraa^vamhujusinstitutiscaturiginem. 
Et  ita  se  gerunt  Venerabilis  Doctor  noster 
Waldensis  lib.  3  doctrin.  fidei,  cap.  1 ,  Bel- 
larminus  libro  de  Monachis,  cap.  5,  Mat- 
thajus  Galien.  de  origine  Monast.  Robertus 
Arboricensis  lib.  I,  de  tuendo  sacro  cceli- 
batu,  pag.  22,  et  torn.  2,  inprincipio,  Jaco- 


Haereii- 
coraD) 
error. 


Magdc. 
Calvin. 


Caihoii- 

coram 

assertio. 


Walden 
Bellarm 
Matth. 
Galien. 
Roberi 
Arboric 


bus  Houlduc  duplici  voluminc  dc  f^cclesia 
antclogem,  ct  posi  lcgem,  et  alii  plures,  qui 
disputant  contra  h;crelicos.  Torro  inter  ip- 
sos  Catholicos  dissidium  ost;  quidam  cnim 
ita  allirmant  monachatum  prajccssisse  tem- 
pora  logis  gratiic  socundum  aliquas,  ct  plu- 
res  observantias  vita)  rcligiosa? ,  quod 
essentiam  religiosi  status  in  tribus  volis 
substantialibus  consistentem  ipsi  non  au- 
deant  concederc,  existiraantes  tanlam  pcr- 
fectionera  esse  Icgis  Evangelica!  propriara, 
et  pro  illius  teraporc  rcservandara.  Alii 
vero  non  dubilant  asserere,  quod  terapore 
legis  scriptaj  fuerit  verus  status  religiosus 
secunduni  substantiara,  nudus  taraen  a  so- 
lemnitatc,  potestate  clavium,  aliisque  plu- 
ribus  perfectionibus,  quas  tcrapore  legis 
Evangelica}  juxta  majorcm  hujus  excellen- 
tiam  a  Christo  Doraino  accepit.  Utra  vero 
opinio  vcrior  sit,  arduum  est  decidere 
propter  urgentia  hinc  inde  authoritatis,  ac 
rationis  raomenta.  Ad  istamque  difTiculta- 
tem  superandara  hanc  ordimur  disputatio- 
nem,  in  qua  proinde  lis  non  erit  cura  hffi- 
reticis  (quos  praslio  superatos  supponunt 
utriusque  partis  patroni,  juxta  dicta  disp. 
l,  dub.  2),  sed  disceptatio  inter  ipsos  Catho- 
licos  contrahetur.  Praesertira  cum  neutra 
pars  pertineat  ad  fidem,  ejusve  principiis 
necessario  connectatur. 

Duo  autem  censeraus  facile  admittenda 
ab  Authoribus  in  hac  controversia  ;  et  id- 
circo  illa  oportct  in  ipsius  limine  praeliba- 
re.  Priraum  in  rebus  antiquissimus,qualis 
nunc  occurrit,  non  exigi  idem  probatio- 
nis  genus,  ac  in  raodernis  ;sed  longe  infe- 
rius  suflicere,  quodque  forsan  inefTicax  fo- 
ret  ad  aliquid  recentius  evincendura;  nam 
ipsa  velustas  obscuritatem  praBsefert  aagre 
superabilera.  Unde  ad  probationem  rerum 
antiquarura  vcl  conjectura^  sufTiciunt  ,  ut 
sumitur  ex  lege  pmult.  ff.  de  probation.  et 
ei  cop.  Cum  causam,  eodem  tit.  et  tradunt 
communiter  Doctores,  Baldus  in  Authent. 
Quas  actiones,  Cod.  de  sacrosanct.  Ecclesiis, 
Covarruvias  prad.  quxst.  cap.  21,  num.l, 
Greg.  Lopez  leg.  20,  tit,  9,  p.  4,  gloss.  1. 
Curabiraus  tamen  in  suscipiends  a  nobis 
causa3  patrocinium  ea  motiva  expendere, 
ut  roera^  conjeclura^  non  sint,  sed  senten- 
tiara  (si  non  deraonstrent,  )  manifestent 
contraria  certiorem,  et  evidenter  probabi- 
lem. 

Secundum  est,  quod  cura  difTicultas  ali- 

qua  circa  rera  antiquara  occurrit,  majorem 

authoritatera  habet,  fideraque  proraeretur 

testiraonium 


.laoob. 

Houldur. 

Divcrsa' 

inlnr 

Catho- 

licos 

opinio- 

nos. 


DispH- 
tationis 
scopus. 


Duo  in 
praesenii 
suppo- 
ncnda. 


Baldus. 


Covar- 
ruv. 
Greg. 

Lopez. 


DISP.  III,  DUB.  I. 


435 


testimonium  antiquorum  scriptorum,  qui 
vel  rem  viderunt,  vel  ejus  tempora  attige- 
runt,quam  testimonium  Scriptorum  recen- 
tium,Iicethi  longe  plures  sint.  Tum  quia 
communiter  loquendo,antiqui  sapientiores 
fuerunt,et  sunt  de  veritate,qua8  post  eosdis- 
cutitur,  minus  suspecti.  Tum  quia  moder- 
ni  rem  non  viderunt,  et  subinde  nequeunt 
de  illa  testificari,  nisi  in  antiquorum  fide. 
Quocirca  ad  diruendam  authoritatem  vete- 
ris,  et  gravis  alicujus  Scriptoris  affirman- 
tis  hoc,  aut  illud  suo  tempore  'accidisse, 
plures  recentiorum  oppositum  tenentium 
'"°"'-  cohortes  vix  sufTiciunt.  Unde  Baronius  in 
Apparat.  ad  Annal.  nMm.28,inquit  :  «  Quis 
(t  licet  ethnicus,  veri  tamen  amator,  et 
«  aequus  judex,  cnm  de  veritate  historiae 
«  quaeritur,  non  majorera  putet  abdiberi- 
«  dam  fidem  illi  ,  qui  propinquior  illis 
((  temporibus  fuit  ?  »  Et  idem  observant 
f>e>'a.  Ribera  in  Jonam  cap.  1,  num.  3.  Corne- 
Lap.  lius  a  Lapide  in  Abdiam,  in  principio,  et 
alii.  Quod  minime  praemittimus,  quin  in 
resolutionibus  firmandis  aequalem  ,  quin 
superiorem  authorum  numerum  despere- 
mus,  sed  ut  Lector  huic,  aut  illi  sententias 
eam  probabilitatem,  certitudinemve  mora- 
lem  deferat,  quam  juxta  praemissam  obser- 
vationem  in  re  antiquissima,  et  majori  ex 
parte  historiali  ob  qualitatem  testium  vi- 
^'■•^0  deat  adesse.  Et  quia  in  hac  controversia 
lus.  plurima  occdrrunt,  qua^simul,  et  sub  uno 
dubio  proposita,  rebus  afferrent  obscuri- 
tatem  ,  et  legentibus  fastidium  ;  idcirco 
oportet  illam  in  diversa  dubia  .secare,  et 
per  ea,  quae  minus  ardua  sunt,  gradus  fa- 
cere  ad  difficilius,  totiusque  disceptationis 
scopum. 

DUBIUM  I. 

IJtrum   in    Ecclesia  ante  legis  Evangelicse 
lempus  fuerint  aliqua  consilia  et  vota  ? 

Decisio  hujus  dubii,  licet  non  multum 
difficilis  sit ,  nequit  tamen  convenienter 
proponi,  nisi  explicemus  breviter,  quod  in 
titulo  supponitur,fuisse  videlicet  Ecclesiam 
ante  statum,  et  tempus  legis  Evangelicaj. 
Pro  cujus  legitima  intelligentia 


§1. 
Necessaria  aliqua  prxlibantur. 

I.  Ecclesia  vocabulum  Graecum  est,  idem-Ecciesi.^ 
que  valet  ac  convocatio,  seu  convocatorum  ^°sfgn?-' 
coetus.  -Unde  cum  aliquo  adjuncto    potest  fice'- 
accipi  in  malam  partem  pro  congregatione 
malorum,  juxta  illud  Ps.  25  :  Odivi  Eccle--Psil  25. 
siai7i  malignantium.  Absolute  tamen  prola- 
tum  in  bonam  partem  regulariter  accipitur, 
significatque  congregationem  vocatorum  a 
Deo,  a  qua  vocatione  incipiunt  ipsius  bene- 
ficia,  secundum  illud  Apost.  ad  Rom.  8  :g^Pos|^ 
Quos  vocavit,  hoset  justificavit.  Sicut  autem 
civitas  aliquando  sumitur  pro  multitudine 
hominum  in  aliquo  loco  habitantium,  ali- 
quando  vero  pro  ipso  loco,  in  quo  illi  habi- 
tant  ;  ita  Ecclesia  quandoque  significat  lo- 
cum,  in  quo  vocati  a  Deo  congregantur,  ut 
Judith  6  :  Omnis  populus  per  totam  noctem  Juditli, 
intra  Ecclesiam  oraverunt  :  quandoque  au-     *^' 
tem  significat  ipsum  vocatorum  ccetum,  ut 
Num.  20:  Cur  eduxistis  Ecclesiam?  et  adNum.20. 
Rom.  16  :  Salutant  vos  omnes  Ecclesim  Asix. 
Et  haec  posterior  acceptio,  priori  relicta,  ad 
praesentem  considerationem  spectat,  quo- 
circa  de  Ecclesia  in  hac  significatione  dein- 
ceps  sermo  erit.  In  quo  sensu  potest  Eccle- 
sia  usurpari  tum  latissime  pro  omnibus  vo- 
catis  a  Deo,  quo  modo  complectitur  Ange- 
los,  et  homines,  Beatos,  et  viatores  :  tum 
specialiter  pro  congregatione  horainum  a 
Deo  per  fidem  vocatorum  ad  ipsius  noti- 
tiam,  et  cultum  ;  quo   pacto  dicitur  MHi- 
tans,  et  a  gloriosa,  sive  triumphante  dis- 
tinguitur.  Et  juxta  hanc  ultimam  acceptio- 
nem   loquimur    in   praesenti,    proceditque 
dubii  difficultas. 

2.  His  circa  vocem  prasraissis,  ut  ad  remQ"id  «j'^' 
ipsam  accedaraus,  supponendura  est,  Eccle- 
siara  Dei  esse  quoddam  corpus  morale, 
constans  ex  homiaibus  habentibus  veram 
fidem  cum  aliqua  ejus  exteriori  profes- 
sione.  Prirna  hujus  suppositionis  pars, 
nerape  Ecclesiara  esse  quoddara  corpus  mo- 
rale  constans  ex  hominibus,  liquet  ex  ip- 
sius  Ecclesiae  vocabulo  proxirae  explicato, 
et  ex  corarauni  modo  concipiendi.  Secunda 
vero,  quas  denotat  ad  rationera  r.tclesiaa 
desiderari,  quod  homines  eam  inlograntes 
habeant  verara  fidera,  ostenditur;  quia 
cum  plures  homines  l^lcclosiam  tanquara 
corpus  morale  coraponant,  oportet  quod 
aliqua  forma  uniantur;  et  cum  haec  unio 
non  sit  physica,  sed  gratuita,  et  superna- 


-136 


DK  STATC  KKI.ICIOSO. 


Kicol. 
rap. 


D.  Aug 


Casiro. 
Bpllarm, 

Saar. 

Perez. 


Eccle<ia! 

anljqui- 
tas.ei 
conti- 

nuatio. 


Canlic  6 
Nvs- 

senus. 
Theodo. 
Psellus. 

Justu^. 
HoDoriu. 
D.Aug. 
D.  Tho. 


tnralis,  debet  ab  alujiia  fornia  ejusdom  or- 
dinis  provenire  :  fules  autcni  est  prior,  ol 
universalior  fornia,  quai  ad  liunc  olToclum 
potest  oxcogilari  :  orgo  Kcclosia  constal  ox 
iiominibus  luibontibus  voram  fidom,  idque 
satisoxprossit  Nicolaus  Papa  in  rap.  Hcclc- 
si.T,  de  consccrat.  disl.  I.  iibi  diirinit :  Eccle- 
siam  esse  comjriujal iaiicin  Catliulicornin  ; 
nam  Calholici  non  dicuntur,  qui  veram 
fidem  non  habont.  Donique  uUima  suppo- 
sitionis  pars  significans  ad  Kcclesiam  rc- 
quiri,  quod  liomines  ex  quibus  coalescit, 
manifestont  suani  fidem  per  externam  ali- 
quam  ojus  profossionom.  probatur.  quo- 
niam  Kcciosia  ost  quoddani  corpus  morale 
visibile  ;  aliter  enim  non  possot  homo  co- 
gnoscere  veram  Kcclcsiam,  eique  adh;c- 
rere;  ad  quod  tamen  juredivino  obligafur, 
cum  extra  Kcdesiam  non  sit  salus  :  crgo 
opus  est,  quod  Jiomines,  ex  quibus  sicut  ex 
membris  constat,  aliquo  visibili  ncxu 
uniantur  :  ergo  ad  constitucndam  Kccle- 
siam  non  sufiicit  fides  pure  intorna,  sed  rc- 
quiritur  quod  procedat  in  aliquos  actus  cx- 
ternos,  in  quibus  fideles  communicent, 
utputa  in  eisdem  aclibus  prolestativis  divini 
cultus.  Quo  sensu  D,  Auguslinus  lib.  9,  coii- 
tra  Famtuin.  cap.  II,  dixit  :  «  In  nullum 
«  nomen  religionis,  sive  falsum  coagulari 
«  homines  possunt;  nisi  aliquo  signaculo- 
«  rum,  vel  sacramentorum  visibilium  con- 
«  Portio  colligentur.  »  Qualiter  autem  ex 
prajmissis  colligatur,  qui  homines  perti 
neant,  vel  non  ad  Kcclesiam  (dubitari  solet 
de  schismaticis,  catechumenis,  et  aliis), 
nostra  modo  non  refert,  quia  ea  pracise 
libamus,  qua  pro  majori  luce  hujus  contro- 
vcrsiaj  desiderari  censcmus.  Consulat  Lec- 
tor  Castrum  lib.  I.  dejusta  hxrclic.  punit. 
cap.  4,  Rellarm.  //6.  3,  de  Eccles.  cxtp.  2, 
Suarez  de  fide,  disp.  1 ,  sccl.  I ,  Perez  in  Pen- 
tateucho  /idei,  volum.  \,dub.  II,  cuin  se- 
quenti,  et  alios  qui  de  hoc  disputant  ex  pro- 
fesso. 

3.  Deinde  supponendum  cst,  Kcclcsiam 
ex  quo  inccepit(sive  primofuerit  in  Adam, 
et  Kva,  sive  in  Abel,  aliisque  primis  fide- 
Iibus,quodexaminare  non  intercst)  semper 
esse  unam.  et  eandem  substantialiler,  et 
quoad  essentiam,  juxta  illud  Cantic.  6, 
Una  est  columba  inea  :  quod  in  hoc  sensu 
explicant  Xyssenus,  Theodoretus,  Psellus, 
•lustus,  Honcrius  ad  cundum  locum,  D. 
August.  lib.  83,</r/.  quwst.  53,  et  alii  Patres. 
Ut  enim  salvetur  unitas  et  identitas  cor- 
poris  moralis,  cujusmodi  est  Kcclcsia,  sufii- 


cit  eadem  forma  socundum  essentiara;  for- 
ma  autom  constituons  Kcclosiam,  ejusquo 
membra  copulans,  ost  vera  fidos,  ut  num. 
pr.Tccdcnti  oxplicuimus,  qu;c  una  et  eadeni 
eocundum  essentiam  fuit  in  antiquis,  et 
modo  porsover.a  in  nobis.  IJt  enim  optime 
D.  Thom.  in  hac  2,  2,  riurst.  1,  arlic.  7, 
tradit  :  «  (,)uantum  ad  substantiam  articu- 
«  lorum  fidoi  non  est  factum  corum  aug- 
«  mcntum  per  temporum  successionera , 
«  quiaquo^cumquepostoriorescrcdiderunt, 
«  continobantur  in  fido  praicedentiura  Pa- 
«  trum,  licet  implicito.  >>  Kt  quxst.  4,  art. 
G  ad  2,  addit  :  «  (^uod  difi^crontia  praate- 
«  riti,  ot  futuri  non  contingit  ex  aliqua 
«  diversilate  rei  crodita),  sed  ex  diversa 
«  habitudine  credentium  ad  unam  rem 
«  crcditam.  »  Quod  vcro  fides  interna  pro 
diversis  temporibus  se  explicuerit  per  di- 
versa  signa,  nec  ipsius  fidei,  nec  Ecclesia} 
peream  coalescentis  substantiali  identitati 
pra^judicat,  quia  est  diversitas  materialis, 
cum  omnia  illasigna,  otsi  difierentia,  con- 
venerint,  ac  conveniant  in  manifestando 
fidem  unius  Dei.et  mcdiatoris  Jesu  Christi : 
sicutmaterialeest,  quod  fidem.quam  corde 
habemus,  verbo,  aut  calamo  exprimamus. 
Unde  Idem  Angcl.  Doctor  3  part.  q.  8,  ar- 
ticul.  3  ad  3,  ait  :  «  .Sancti  Patres  non  in- 
«  sistebant  SacramGntislegalibus,tanquam 
«  quibusdam  rebus,  sod  sicut  imaginibus, 
«  et  umbris  futurorum.  Idem  autem  cst 
«  motus  in  imaginera,in  quantum  est  ima- 
«  go;  et  in  rem,  ut  patet  per  Philosoph.  in 
«  lib.  de  memor.  et  reminisc.  Et  ideo  an- 
«  tiqui  Patresscrvando  legalia  Sacramenla 
«  ferebantnr  in  Christum  per  fidem,  ot 
«  dilectionemeandem,quaet  nos  inipsum 
«  ferimur.  Et  ila  Patres  antiqui  pertine- 
«  b:int  ad  idem  corpus  Ecclesia),  ad  quod 
«  tios  pertincmus. »  Et  in  hoc  sensu  inquit 
Aposf.  4,  ad  Corinth.  10  :  «  Omncs  candem  ^^°^l 
«  escam  spiritualom  manducaverunt.  »  Et  rinth. 
2,  ad  Corinth.  3  :  I/abcntes  eundem  spiri- 
<«m/?riei;  ut  recte  expendit  D.  Augustinus^-'*^"?- 
lib.  \9,  contra  Faustum,  cap.  16,  et  epist. 
43,  49,  et89,  ct  alibi. 

4.  Verura  enimvcro.licet  Ecclesiasemper  Diffc- 
fuerit  substantialiter  eadcm,  nihilominus  Eccie- 
habuit  tres  difierenfes  status,  quos  commu-  s,j|u5_ 
niter  Patres,  et  Theologi  recensent,  nimi- 
rura  statura   logis   natura?,  statum   legis 
scriptae,  et  statum  legis  Evangclica^ ;  et  in 
his  statibus  solent  diversae  a^tates  suppu- 
tari,  quas  hic  expendere  non  est  opus.  Sta- 
tas  legis  naturx  consistebat  in  hoc,  quod  fi- 

deles 


DISP.  III,  DUB.  I. 


437 


deles  gubernarentur  per  sola  pra^cepta  na- 
luralia,  quae  per  se  comitantur  naturam 
humanam  elevatam  ad  supernaturalem  fi- 
nem,  et  ipso  lumine  vel  natura^,  vel  fidei 
innotescunt,  juxta  illud    Psal.   4  :  «  Quis 
((  ostendit  nobis  bona?  Signatum  est  super 
«  nos  lumen  vultus  tui  Domine.  »  Status 
autem  legis  scriptx  consistebat  in  eo,  quod 
fideles  Hebrasi  gubernabantur  per  legem 
positivam,  et  scriptam  INIoysi  daiam,  qua^ 
plurima  ceremonialia  prascipiebat,  quibus 
populus  ille  (ex  quo  Christus  Dominus  nas- 
citarus  erat),intra  sanctum  veriDei  cultum 
contineretur,seque  avocaret  ab  idololatria, 
cui  alia^  gentes  serviebant.  Status  denique 
legis  rjratisB  consistit  in  eo,  quod  fideles 
respiciant  Christum  praesentem,  habeant- 
que  Sacramenta,  prascepta,  et  consilia,  qua^ 
ipse  Dominus  instituit,  proposuit.et  appro- 
bavit.  Prior  Ecclesia?  status  duravif  usque 
ad  promulgationem  legis  Mosaicaj.  Et  dici- 
tur  usque  ad  illud  durasse,  non  quia  lex 
naturalis  in  se  cessaverit;  sedquia  respectu 
illius  populi  facta  est  nova?  legis  additio,  et 
sic  non   remansit  pura  lex  naturalis.  In  se 
vero  semper  manet,  et  obligat,  quia  nihil 
ad  prffidictam  legem  pertinens  deleri  po- 
test,  saltem  quoad  prima  principia,  ut  me- 
)  Aug.  rito  dixerit  August.  lib.  2  confess.  «  Lex 
«  tua  scripta  est  in  cordibus  hominum, 
«  quam  nec  ulla  iniquitas  delet.  «  Status 
autem  legis  scriptaj  duravit  usque  ad  mor- 
>.  Tiio   tem  Christi  Domini,  ut  tradit  D.  Thom.  1, 
2,  quxst.    103,   art.  3  ad  3,  his  verbis  : 
«  Mysterium  redemptionishumanigeneris 
«  completum  fuit  in  passione  Christi.Unde 
«  tunc  Dominus  dixit,  Consummatum  est, 
«  ut  habetur  Joannis  19.  Et  ideo  tunc  tota- 
«  liter  debuerunt  cessare  legalia,  quasi  jam 
«  veritate  eorum  consummata.   In  cujus 
«  signum  in  passioneChristi  velum  templi 
«  legitur  esse  scissum,  Mattha^i  27.  Et  ideo 
«  ante  passionem  Christi,  Christo  prajdi- 
«  cante,  et   miracula   faciente,.currebant 
«  simul  Lex,  et  Evangelium  ;   quia  jam 
«  mysterium  Christi  erat  inchoatum,  sed 
«  nondum  consummatum.  Et  propter  hoc 
«  mandavit  Dominus   leproso,  ut  legales 
«  cffiremonias  observaret.  »  An  autem  iex 
scriptaslatim  amorte  Christi  Domini  fuerit 
mortua,  et  mortifera,  antecedenter  ad  pro- 
mulgationem  Evangelii,  diflicultasest,  qua 
ad  nostram  considerationem  non  facit.  De- 
nique  status  legis  gratiaj  a  Christo  Domino 
inchoatus,  et  modo  durat,  et  durabit  usque 
ad  mundi  finem,  ut  passim  ex  Evangelio 


edocemur.  Ecclesia  autem  sub  his  diversis 

statibus  constituta  habuit  quidem  diversa 

accidentia,  qualia   ipsi   difierentes  status 

importabant ;  sed  tamen  mansit,  et  manet 

una,  et  eadem  secundum  essentiam,  propter 

unitatem  ejusdem  fidei,  ut  numero  pra^ce- 

denti  explicuimus. 

5.  Prajterea  supponendum  est,  quod  iu   justi 

Ecclesia  ante  statum.seu  tempus  legisEvan-Hi^^g^^cie- 

gelicae  fuerunt  aliqui  justi.  Quam  supposi-    legis 

tionem  esse  de  fide  convincit  Scriptura  sic iic«"lta"- 

palam  commendans  viros  sanctos,  tam  in    ^™- 

statu  legisnatura;,  ut  Abel,  Noe,  Abraham, 

Jacob,  et  alios  plures,  quam  in  statu  legis 

scripta3,  ut  IMoysem,  David,  Eliam,  Danie- 

lem,  martyres  JNIachahaBOs,  et  alios  pluri- 

mos.  Porro  illi  justi,  qui  legis  evangelicae 

tempus  praecesserunt,  tales  fuerunt  per  jus- 

titiam  inhaGrentem  pergratiam  adoptionis, 

et  per  formam  internam  ejusdem  speciei 

cum  illa,  cum  qua  modo  homines  justifi- 

cantur,  ut  contra  aliquos  antiquos  qui  circa 

hoc  dubitaverunt,  docent  jam  communiter 

Theologi,  ut  videri  potest  apud  Vasquez  I,    vasq. 

2,  disp.  183,  c.  3,  Salas  de  legibus,  iract.  14,g|a[asj" 

disp.  22,  sect.  3,  Baradas  lib.  I,  in  Evang. 

c.  6.   Quod  breviter  ostenditur,    tum  ex 

Scriptura,  qua  justos  veterisTestamenti  fi- 

lios  Dei  appellat,  ut  Isai.  1:  Filius  enutrivi,  isai.  i. 

.   r.      ■      .■      ,  ^      r>  .    ^    .    .  Sapient. 

et  exaltavi.  Sapientias  12  :  Bonx spci  fecistivia  i6. 

plios  tuos.   Ei  cap.    16  :  Dulcedinem   tuam, 

quam  in  filios  habes,  demonstrabas.  Ad  Ro-  a^'  ^om. 

nian.   9  :  Quorum  est  adoptio,  et  alibi  fre-  conc. 

quenter.  Tum  ex  Concil.  Trident.   sess.  6,    '^'■"'- 

cap.  7,  ubi  docet  homines  justificari  per 

justitiaminha^rentem.  Etquod  Patres  anti- 

quos  ibi  comprehendat,  liquet  ex  illis  ver- 

bis  :  Sine  ftde  nulli  unquam  contigit  justifi- 

catio.  Tum  quia  ha^c  est  satis  aperta,  et 

constans  mensSanctorum  Patrum,  Cypria- D-Cypri. 

m  in  Orat.  Domin.  Athanasii   in  Orat.  2,D!cyriL 

contra  Arrianos,  Cyril.  1,  in  Joan.  cap.  14, 

August.  in  libris  contra  Faustum,  et  lib.  3,  D.  Aug. 

contra  duas  epist.  Pelag.  cap.  14,  Chrysos-^"  ^''"'-^- 

tomi  homil.  14,  in  Joan.  et  siiper  ad  Uoman. 

cap.  14,  et  aliorum.  Tum  denique  ratione, 

quia  homo  nequit  justificari  nisi  per  gra- 

tiam  habitualem,  qua^  est  parlicipatio  divi- 

nae  naturac,ut  ostendimus  tracl.  15,  disput. 

1,  dub.  2,  cum  sequent.  Sed  gratia  habitua- 

lis  est  forma  intrinseca,  quio  nequit  specie 

multiplicari,  ob  identilatem  nalurffi  quam 

participat,  ct  modi  participandi;  ut  statui- 

mus  Iract.  13,  disp.  4,  dub.    1,  et  8.  Ergo 

illi,  qui  tempus  legis  Evangelica;  pra>cesse- 

runt,  et  justi  in  Scriptura  vocantur,  tales 


•138 


I)K  STATr   KKl.Kiloso. 


•r- 


fiieruiil  pcr  justitiam  inIia>reiitom,per  gra- 

liam  adoptionis,  et  por  formaui  internam 

ejusdem  speciei  cum  illa,  qua  homines  jus- 

tilicantur. 

Supiw-       Kx  (lua  supposilione  etiam  convincitur, 

pra?diclos  justos  liabuisse  lidem,  spem,  et 

charilatem,   virlules    morales    infusas,   et 

dona  Spiritus  sancti,  quibus  modo  exornan- 

lur  jusli  in  slatu  legis  Kvangelicaj.  Quo- 

niam    prajdicla  coraparantur   ad  graliam 

sanclificanteni  sicut  proprietales  ad  com- 

munem   radicem,  seu  naturam,  quam  per 

se  supponunt.  el  cui  per  se  debentur  :  unde 

eadem  actione  fiunl,   et  infundunlur  per 

simplicemdimanalionem  a  gratia,  utosten- 

dimus  /«('0  proxime   cilato,    dub.   6.    Unde 

cum  certum  sil,  justos   antiquos  habuisse 

gratiam,   certum  eliam  debet   esse,   quod 

habuerint  hujusmodi  charismata.  Quod  pa- 

lam  significat  Scriptura  oxcellentes  virtu- 

tes,  egiegiaque  virtutum  opera  in  aliquibus 

Gen.  9.  commendans  ;  nam  de  Noe  inquit  Gen.  9  : 

Xoe  rirjustus,  atque  perfectus  fuil,  in  gene- 

^^^^"^^  rationibus  suis  corani  Deo  anibulavit.  De  Job 

Li'b.""ra  principio  libri  ejusdem  :  Vir  erat  in  tcrra 

Hus  nomine  Job,  et  erat  vir  siinplex,  et  rec- 

tus,  ac  timens  Deum,  ct  recedens  a  malo.  De 

Moise  Numeror.  12  :  lirat  Moises  vir  mi- 

tissimus  super  omnes  homines,  qui  moraban- 

tar  in   terra  :  et  sic  de  aliis,  quos  Spiritus 

sanctus  plurimum  laudat  in  lib.  Ecclesias- 

tici,  a  cap.  41.  SufTicial  audire  de  ^lagno 

Elia  cap.  48  :  Sic  amjiU/icatus  est  Elias  in 

mirabilibus  suis.  Et  quis  poterit  similiter  sic 

gloriari  tibi  ? 

objec-      6.  Xec  refert,  si  adversus  has  supposi- 

^n°fa  tiones,  et  praecipue  contra  ultimam  oppo- 

''"ruir"  "^^  pricio  :  quoniam  lex  Mosalca  fuit  mala, 

justi-    et  reprehensibilis  :  ergo  qui  sub  illa  vixe- 

iiara.    punt,  non  fuerunt  vere  justi,  neque  mem- 

bra  Ecclesiffi,  ad  quam  pertinemus.  Proba- 

Prima.  '"^  antecedeiis   ex   Scriptura ,   qua^   illud 

Ezech."  docere  videtur  ;  nam  E::,ech.  20,  dicitur  : 

«  Dedi  eis  prajcepta  non  bona,  et  judicia 

Actor.   "  ^"  quibus  non  vivent.  Actor.  1.5  :  Quid 

15.     «  tentatis   ponere  jugum  super  cervicem 

«  discipulorum,  quod   neque   nos,    neque 

«  patres   nostri    porlare   potuimus  ?  »  Et 

AdHebr.^^P'^'*-  "'^  ^^^^'■-  '"^'  loquens  de  veteri  Testa- 

mento,  ait  :  «  Si  illud  prius  culpa  vacas- 

«  set,  non  utique  secundi  locus  inquire- 

«  retur.   » 

.secanda.     Secundo  :  quoniam  spiritus  legis  Evan- 

gelicK  est  spiritus  gratia^,   adoptionis,    et 

charitatisj  spiritus  vero  legis  scripta^  fuit 

spiritus  servitutis,  et  timoris  :  ergo  illi  qui 


dicuntur  justi  in  veleri  Testamento,  non 
fuerunt  vere  filii,  sed  t.\po,  el  nomine  te- 
nus  ;  nec  participarunt  noslram  justitiam, 
nisi  ipquivoce.  Consequenlia  videtur  mani- 
fesla.  Kt  antecedens  probatur  ex  Scriptura 
sic  palam  docento,  .ioan.  1  :  Dedit  eis  potes-.]QMu  i 
tatem  fHias  Dei  /u-ri,  iis  'jui  credunl  in  eum. 
Ad  Kom.  8  :  A'o/»  accepistis  spiritum  servitu-     jy,] 
tis  iterum  in  timore,  sed  acce])istis  spiritum  lioin.  6 
adoptionis  /iliorum.  Epistola  i,  Joan.  cap. 
3   :     Videtc  (jualeni  churitatem   dedit   nobis 
Deus,  ut  /ilii  Dci  numinemur,  et  simus. 

Tortio,  quia  Christus  Dominus  esl  funda-  'ivrtia. 
mentum,  capul,  ot  sponsus  Kcclosiaj  :  ergo 
ante  adventum  Chrisli  Domini  non  fuit 
vera  Kcclesia,  saltom  cum  perfectionegra- 
tiap,  et  donorum,  quaj  supra  doscripsimus. 
I'atet  consequentia,  quia  ajdificium  nequit 
consistere  aljsque  fundamento,  nec  corpus 
absqite  capite,  noc  spirilualis  sponsa  sine 
sponso. 

7.  Ha3,  inquam,  objecliones  non  referunt.  ojygf. 
Ad  primam  enim  respondetur,  quod  Kccle-.  s''as 

•     r  .■         I      ■  •    .         .  •         ,       inter  Ec 

sia  tompore  etiam  legis  scriptaD,  etipsa  lexcicsiom 
satis  dislinguebantur,  quia  Kcclesia  erat^^jjjj"^^" 
congregalio  ftdelium,  cui  pro  speciali  di-  ouam 
rectione  populi  Judaici  lex  illa  addita  fuit. 
Lnde  eodem  tempore  latius  patebat  Kccle- 
sia,quam  lex;  ha!c  enim  solos  Juda^os  obli- 
gabat,  ut  ostendit  Divus  Thomas  1 ,  2,  quxst. 
48,  art.  4  et  5,  illa  vero  extendebatur  ad 
omnes  fideles,  cujuscumque  populi  essent ; 
aliqui  enim  extra  illum  populum,  et  du- 
rante  lege,  fidem  habuorunt,  et  salvati 
sunt,  ut  ex  D.  Dionys.  c.ap.  9,  Ccclest.  llie- 
rarch.  supponit,  et  tradit  D.  Thom.  in  hacD.  Tiio 
2,  2,  quxst.  2,  art.  7  ad  3.  Unde  etiam 
dato,  disputationis  gratia,sed  minime  con- 
cesso  antocedenti,  adhuc  non  convinceret 
objectio,  quia  etiam  durante  statu  legis 
scripta3,  Kcclesia  Dei  non  convertebatur 
cum  lege  iMosaica,  nec  cum  populo  Juda^o- 
rum;  sed  ultra  illum  oxtendebatur,  et  uni- 
tatem  habebat  ex  fide,  non  ex  lege. 

Absolute  tamen  negatur  antecedens,  quia     Lex 
fides  certissima  docot  illam  legom  fuisse  f^^^^ll 
pro  00  terapore  absolute  bonam,  et  utilem.  suo  tem 
Tum  quia  ila  passim  docet  Scriptura.  Unde    K. 
Paulus  ad  Hum.  7,  ait  :  «  Lex  peccatum     j^,, 
«  est  ?  Absit  :  sed  peccatum  non  cognovi,  Rom^'- 
«  nisi  per  legera.  »  Kt  ibidera  :  «  Itaque 
«  lex  sancta,  et  raandatum  justum.  »  Et  1, 
ad  Timoth.  I  :  «  Scimus  autem,  quia  bonaAd  Tim. 
«  est  lox,  si  quis  ea  legitirae  ulatur.  »  Et  ad  Ad  Gai. 
Galat.  3  :  «  Itaque   lex  pffidagogus   nostor     3.'  ' 
«  fuit  in  Christo.  »  Tura  quia  ita  diflinitur 

in 


DISP.  III.  DUB.  I. 


439 


^oncil 

Lat. 

Con. 
Tolet. 
Exod. 

20 

et24. 
Luc.2. 
Concil. 

Trid. 


prinia; 

objec- 

ioni,  ct 

expli- 

caiitur 

loca 

icriptu- 

ra;. 
).Aug. 
).  Tlio. 
Lyra. 

Princi- 
pales 
dillc- 

rcntia; 

ater  lc- 
gem 
anti- 

|uuni,cl 

lovuni. 


in  Concil.  Lateranensi  sub  Innocent.  IV,  et 
in  Concil.  Tolet.  I,  in  diffinit.  fidei.  Tum 
quia  Deus  fuit  author  prsdictae  legis,  ut 
constat  Exod.  20,  et  24,  et  Luc.  2 :  «  Obtu- 
«  lerunt  pro  eo  par  turturum,  etc.  sicut 
«  scriptum  est  in  lege  Domini.»  Et  ex  Con- 
cilio  Tridentino  sess.  4,  in  decreto  de  Ca- 
nonicis  Scripturis,  ubi  dicitur,  Deum  esse 
utriusque  Testamenti  authorem.  Tum  de- 
nique,  quia  sic  unanimiter  docent  sancti 
Patres  contra  Manichaeos,  et  alios  ha^reti- 
cos.et  praBsertim  Divus  Augustinus  in  libris 
contra  Faustum,  et  contra  Adimantum 
Manicha?os,  et  in  libris  contra  adversarium 
legis  et  Prophetarum,  et  in  lib,  de  spiritu 
et  littera.  Imo  vero  praedictara  legem  fuisse 
specialem  Dei  favorem  erga  populum  He- 
brasum,  recte  declarat  D.  Th.  \,2,  q.  98, 
art.  5,  his  verbis  :  «  Lexvetus  data  est  po- 
«  pulo  JudiEorum,  ut  quandam  praerogati- 
«  vam  sanctitatis  obtineret,  propter  reve- 
«  rentiam  Christi,  qui  ex  illo  populo  nas- 
«  cituruserat.Qua^cumqueenim  statuuntur 
«  adspecialem  aliquorumsanctificationem, 
«  non  obligant,  nisi  iilos  :  sicut  ad  quasdam 
«  obligantur  clerici,  qui  mancipantur  di- 
«  vino  ministerio,  ad  qua^  laici  non  obli- 
«  gantur  :  similiter  et  reltgiosi  ad  quasdam 
«  perfectionis  opera  obligantur  ex  sua 
«  professione,  ad  qiaaB  ssculares  non  obli- 
«  gantur.  Et  similiter  ad  quaodam  specialia 
«  obligabatur  populus  ille,  ad  quaj  alii 
«  populi  iion  obligabantur.  Unde  dicitur 
«  Deuter.  18  :  Perfectus  eris,  et  absque  ma- 
«  cula  coram  Domino  Deo  tuo.  » 

Sensus  vero  testimoniorum,  quae  ad  sua- 
dendum  antecedens  allegantur,  non  est 
pra^dictam  legem  fuisse  absolute  malam, 
sed  fuisse  imperfectam  comparatione  legis 
evangelicae,  ob  plurimashujus  excellentias 
supra  illam,  quas  fuse  recensent  D.  August. 
libriscit.  D.  Thom,  i,  2,  7.  106  et  107,  Ly- 
ra  in  prxfatione  ad  novum  Testamentum,  et 
alii.  Praecipua;  vero,  et  qua3  ad  considera- 
tionem  prajsentem  magisfaciunt,suntquod 
illa  lex  respiciebat  Christum  futurum,  un- 
de  illum  por  multiplices  Sacramentorum, 
et  sacrificiorum  figuras  repra^sentabat :  lex 
vero  evangelica  habet  Christum  pra^sen- 
tem  in  manifestatione  veritatis.  Lex  Evan- 
gelica  est  finis  Mosaicaj,  et  non  e  contra ; 
unde  Mosaica  fuit  temporalis,  et  nunc  cst 
morlifera  ;  Evangelica  vero  semper  dura- 
bit.  Lex  vetus  plurima  prajcipiebat,  unde 
appcllatur  onus  grave  ;  lex  autcm  nova 
pauciora  imperat,  et  idcirco  jugum  suave 


vocatur,  juxta  illud  Matth.  II  :  «  Venite  Mattii. 
«  ad  me  omnes,  qui  laboratis,  et  onerati  ^'- 
«  estis,  et  ego  reficiam  vos.  ToIIite  jugum 
«  meum  super  vos,  et  discite  a  me,  quia 
«  mitis  sum,  et  humilis  corde,  etinvenietis 
«  requiem  animabus  vestris.  Jugum  enim 
«  suave  est,  et  onus  meum  leve.  »  Sed 
prfficipua  differentia,  quae  est  ca^terarum 
radix,  in  eo  consistit,  quod  lex  nova  habet 
vim  justificandi,  qua  vetus  caruit.  Per  quod 
minime  significatur,  nullos  Sanctos,  seu 
justos  fuisse  ante  statum,  et  tempus  legis 
Evangelicaj ;  id  quippe  est  omnino  falsum, 
ut  constat  ex  dictis  num.  5;  sed  legitimus 
sensus  est,  quod  lex  nova  ex  vi  sui  status 
habet  prassentem  Christum  omnis  sanctita- 
tis  authorem,  qui  ex  perfecta  justitiame- 
ruit,  et  satisfecit  pro  hominibus  ;  atque 
adeo  ex  vi  sui  status  dat  gratiam  justifi- 
cantem.  Justitia  autem,  quam  Patres  ante 
adventum  Christi  habuerunt,  non  erat  ex 
vi  illius  legis,  aut  status,  quia  nihil  ha- 
bebat  vel  in  sacrificiis,  vel  in  sacramen- 
tis,  vel  in  operibus,  aut  legalibus  obser- 
vantiis,  quod  esset  sufficiens  ad  placan- 
dum  Deum ;  sed  quibuscumque  dabatur 
gratia,  dabatur  propter  Christum,  et  per 
fidem  in  eum.  Et  in  hoc  sensu  dicitur 
Joan.  I  :  Lex  j^ar  Moysem  data  est,  gratia,  joan.  1, 
et  veritas j}er  Jesum  Christum  facta  est.  Et^^^'^^- 
ad  Rom.  10:  Finis  legis  Christus  ad  justi- 
tiam  omni  credenti.  Et  Apocalgp.  13,  Chris-Apoc.l3. 
tus  dicitur,  Agnus  occisiis  ab  origine  mundi, 
quia  ex  tunc  sanguis  ejus  habuit  pro  effectu 
hominum  salutem,  juxta  illud  Apost.  ad 
Rom.  3  :  «  Justitia  Dei  per  fidem  JesUj^^jjjQj,,^ 
«  Christi  in  omnes,  et  super  omnes,  qui  3. 
«  credunt  in  eum;  non  enim  est  distinctio; 
«  omnes  enim  peccaverunt,  et  egent  gloria 
«  Dei.  Justificati  gratis  per  gratiam  ipsius, 
«  per  redemptionem,  quae  est  in  Christo 
«  Jesu,  quem  proposuit  Deus  propitiatio- 
«  nem  per  fidem  in  sanguine  ipsius,  ad  os- 
«  tensionem  justitiae  sua^,  propter  remis- 
«  sionem  prajcedentium  delictorum,  etc.  » 

Hinc  fit,  quod  sacramenta  nova)   legis   ^.11*. 
justificant  ex    opere  operato,  quod    non  ^.^iiffc^^ 
pra^stabant  Sacramenta  legis  scripta}.  Cir- 
cumcisio   enim    licet  fuerit  in   ea   lege , 
tamcn    ante    illam    data    est ,    et    solum 
parvulos   sanctificabat    ex   opere    opera- 
to ,  et  per   fidom   ministri  in  Christura. 
Unde  Sacramenta  veteris  legis,  licot  vera 
Sacramenta  fuerint,  dicuntur  ad  Calat.  4,AdGal. 
egena,  et  infirma  elementa.   Ilinc  etiam  fit,      *• 
quod  licet  ante  adventum  Christi  Domini 


440 


DE  8TATU  KKLUilOSO. 


fiierint  pliiros  justi,  niliilomimis  videantur 
pauci,  i't  in  doterminato  numoro,  compa- 
ratione  justorum  legis  KvangeliCcP ,  ob 
abiindantiorom  graliam,  qiuv?  in  oa  ox  pr;i;- 
sontia  Cliristi  communicaliir.  l  ndo  Apoca- 

Ap.^fal.  jyp  -  (jp  Sanctis  votoris  Tostamonti  dici- 
lur  :  «  Audivi  numerum  signalorum  cen- 
n  tum  quadraginta  quatuor  millia  ex  omni 
«  tribu  liliorum  Israel.  »  !Sed  de  juslis 
novi  Tostamenli  subjungitur  :  «  Vidi  lur- 
«  bam  magnam,  quam  dinumorare  nomo 
«  potorat,  ox  omnibus  gontibus,  ot  tribu- 
«  bus,  et  populis,  ot  linguis,  stantos  ante 
«  thronum.  »  Tandom  hinc  fit,  quod  justis 
voteris  Testamenti  clausa  fuerit  junua  re- 
gni  coelorum,  quam  Christus  sua  morte,  et 
resurrectione  aperuit  Sanctisin  logegratia^, 

AdHcb.juxta  illud  Apost.  ad  Hebr.ees  10:  «  Ha- 
«  bentes  itaquefratros  fiduciam  in  introitu 
«  Sanctorum  in  sanguino  Christi,  quam 
«  initiavit  nobis  viam  novam,  etc.  » 

Quoseii-  Ex  his  satis  constat  ad  singula  tes- 
"  timonia,  quin  opus  esset  ea  in  particulari 


reprc-  expondere.  bed  primum  recte  explicat  D 
^£.  Thom.  1,  2,  qu.vst.  dS,  art.  l  ad  \,  ubi 
„'"•  juxta  doctrinam  proxime  traditam,  inquit : 
«  Dicendum  quod  Dominus  loquitur  ibi 
«  de  prasceptis  caBremonialibus,  quaj  qui- 
«  dem  dicuntur  non  bona,  quia  graliam 
«  non  conferebant,  per  quani  homines  a 
«  peccato  mundantur;  cum  tamen  per  liu- 
«  jusmodi  se  peccatores  ostenderent.  Unde 
«  signanter  dicitur  :  et  judicia;  in  quibus 
«  non  vivent,  idest,  per  qua}  vitam  gratias 
«  obtinere  non  possunt.  »  Secundum  expo- 
nit  ibidem  m  respons.  ad  3,  his  verbis  : 
«  Dicendum  quod  jugum  legis  servari  non 
«  poterat  sine  gratia  adjuvante,  quam  lex 
«  non  dabat.  Dicitur  enim  ad  Kom.  9  : 
«  Non  est  volentis,  nec  currentis,  scilicet 
«  velle,  et  currero  in  praeceptis  Dei.  Unde 
«  in  Ps.  118,  dicitur:  \'iam  mandatorum 
«  cucurri,  cum  dilastati  cor  meum,  scilicet 
«  per  donum  gratia?,  et  charitatis.  »  In 
tertio  testimonio  per  culpam  non  significa- 
tur  malitia,  sed  insulTicientia  ad  salutem, 
et  imperfectio  comparatione  ad  logem 
Evangelicam  :  quia  antiqua  lex  praocipie- 
bat,  et  quidem  plurima;  erant  quippe  in  ea 
lege  trecenta  sexaginta  quinque  praecepta 
affirmativa,  et  sexcenta,  et  tredecim  praj- 
D.Aug.  cepta  negativa,  ut  merito  D.  August.  ser- 
mone  9,  de  verbis  Domini,  eam  vocaverit 
sarcinam  innwnerabilium  prxceptorum.  Et 
tamen  prajdicta  lex  ex  se  non  habebat,  nec 
dabat  gratiam  ad  servandum  praecepta  re- 


quisitam  ;  sed  quotquot  juslificabantur, 
gratiam  rocipiebant  perfidomin  Chrislum, 
quam  gratiam  importat  ipso  status  legis 
Evangolica\  Unde  D.  Thom.  oxplicans 
Apostolum  ibidem  hrl.  2,  parum  a  princi- 
pio,  ait  :  «  1'robat  quod  illud  'J'ostamon- 
«  tum,  cujus  Christus  mediator  est,  molius 
M  est,  et  facit  talem  ralionem.  Si  primum 
«  lestamonlum  non  habuisset  culpam,  non 
«  quajrorotiir  aliud  ad  corrigondum  defec- 
«  tum  ipsius,  olc.  Sed  contra  ad  Kom.  7, 
«  dicitur:  I.ex  orgo  poccatum  ?  Absit.  Ergo 
«  malo  dicit,  quod  non  vacat  a  culpa.  Kes- 
«  pondoo  dicendum,  quod  aliquid  potost 
«  convenire  legi  dupliciter  :  velsecundum 
«  se,  et  sic  erat  bona  :  vel  ratione  illorum, 
«  quibus  data  est,  et  sic  dicitur  habere  cul- 
«  pam  (lioc  est  defeclum)  propter  duo. 
«  l'rimo,  quia  non  dabal  virtutem  ad  pur- 
«  gandum  commissa.  Secundo.  quia  non 
«  dabal  gratiam  adjutricem  ad  vitandum 
«  peccata,  sed  ad  cognoscendum  tantum, 
«  etc.  » 

8.  Ad  secundam  objeclionem  constat  exj)j|„j(yf 
hactenus  dictis;  nam  proprium  servorumsf-cumia 
est  onerari  prajceptis,  et  urgeri  timoro  ■*  ^ '" 
pcen;i3;  ad  filios  autem  pertinet  moueri 
amore,  aut  timore  casto.  Et  propterea  lex 
vetus,  quae  tanta  pra^cipiebat,  et  tot  pcenas 
comminabatur,  dicitur  lex  servitutis;  lex 
vero  Evangelica,  qua?  ex  vi  sui  status  ob 
prffisentiam  Christi  habet  gratiam,  ut 
amore  operemur,  dicitur  lex  filiorum. 
Unde  qui  sub  illa  lege  erant,  quantum  erat 
ex  vi  illius,  appellabantur  servi ;  qui  vero 
sub  haclege  sunt,  quantum  exvi  illius  est, 
vocantur  filii.  Qua3  est  communis  inter- 
pretatio  Doctorum.  Observat  autem  D. 
Thom.  ad  locum  Pauli,  lect.  3,  circafinem  :d,  tIio. 
«  Non  autem  hoc  dicitur,  quasi  sit  alius, 
«  et  alius  spiritus  ;  sed  quia  idem  est  spi- 
«  ritussanctus,  qui  in  quibusdam  facit  ti- 
«  m^rem  servilem  quasi  imperfectum,  in 
«  aliis  autem  facit  amorem  quasi  quoddam 
«  perfectum.» 

Diximus,  quantum  erat,  et  quantum  est 
ex  vi  prxdictarum  lcgum  ;  nam  ut  advertit 
Tenas  super  Episl.  ad  llebr.  cap.  8,  difp-  ,j.^^^^ 
cult.  2,  numero  9,  diiferentia  inter  prasdic- 
tas  leges  non  tam  ad  diflerentes  temporis 
durationes,  quam  ad  diversitatem  perfi- 
ciendi  revocanda  est.  Unde  quotquot  a 
principio  mundi  usque  ad  mortem  Christi 
sancte  vixerunt,  pertinent  in  spiritu,  et 
secundum  internam  gratiae  dispositio- 
nem  ad  testamentum  novum,  et  appellandi 

sunt 


J 


DISP.   III,  DUB.   I. 


441 


sunt  filii  ;  qui  autera  hoc  tempore  non  ita 
se  gerunt,  videntur  secundum  modum  se 
habendi  (licet  non  secundum  statum),  per- 
tinere  ad  testamentum  vetus,  et  vocandi 
sunt  servi.  Quam  doctrinam  tradunt  D. 
•  Aug.  August.  /('6.  3,  contra  duas  epist.  Pelagian. 
cap.  4,  et  D.  Thom.  1,  2,  quxst.  107,  art. 
1,  ubi  explicat  proprias  rationes  utriusque 
legis,  etait  :  «  Fuerunt  tamen  aliqui  in 
«  statu  veteris  Testamenti  habentes  chari- 
«  tatem,  et  gratiam  Spiritus  sancli,  qui 
«  principaliter  expectabant  promissiones 
«  spirituales,  etaeternas  ;  etsecundum  hoc 
«  pertinebant  ad  legem  novam.  Similiter 
«  etiam  in  novo  Testamento  sunt  aliqui 
«  carnales  nondum  pertingentes  ad  perfec- 
«  tionem  novaj  legis.  » 
iatisOt  9.  Ad  tertiam  objectionem  negamus 
abjec-  consequentiam,  quoniam  unio  Ecclesia^ 
'<>"'■  cum  Christo  Domino,  tanquam  cum  funda- 
mento,  capite,  etsponso  fit  per  fidem  illius; 
hajc  enim  est  forma,  per  quam  Ecclesia  in 
esse  unius  Ecclesia)  constituitur,  ut  supra 
explicuimusa  riMm.  2.  Fides  autem  potest 
respicere  Christum,  sive  sit  futurus,  sive 
pra^sens  :  unde  potest  eodem  modo  Eccle- 
siam  cum  Christo  unire,  quaravis  in  natu- 
ralibus  a^dificium  supponat  tempore  funda- 
mentum,  et  detur  coexistentia  inter  caput, 
et  membra,  atque  inter  sponsum,  et  spon- 
iristussam.  Quocirca  omnes  qui  in  quolibet  tem- 
jj^'^y'|*poreinChristumcrediderunt,  ad  Ecclesiam 
omni  spectarunt,  potuerunlque  per  Christum 
vitara  gratia^  participare,  et  plures  illara 
consequuti  sunt.  Quam  doctrinara  optime 
Tho.  tradit  D.  Thom.  3  part.  q.  6,  art.  3,  ubi 
eandem  fere  difficultatem  proponit,  et  di- 
luit  his  verbis  :  «  Ad  3  dicendum,  quod 
«  de  plenitudine  Christi  omnes  homines 
«  accipiunt  secundum  fidem,  quam  habent 
«  in  ipsum  ;  dicitur  enim  ad  Kom.  3,  quod 
«  justitia  Dei  est  per  fidem  Jesu  Christi  in 
"  omnes,  qui  credunt  in  ipsum.  Sicutau- 
«  tem  nos  in  ipsum  crediraus  ut  jara  na- 
«  tum,  ita  antiqui  crediderunt  in  ipsum 
«  ut  in  nasciturum  :  habentes  enira  eun- 
«  dem  spiritum  fidei  credimus,  ut  dicitur 
"  2,  ad  Corinlh.  4.  Ilabet  autem  fides,  qua? 
«  est  in  Christum,  virlutem  juslificandi 
«  ex  proposito  gratiaj  Dei,  secundum  illud 
«  ad  Kom.  4  :  Eiqui  non  operatur,  credonti 
«  autera  in  eum,  qui  justificat  impium, 
«  fides  reputatur  ad  justitiam  secundum 
«  propositum  gratia)  Dei.  Unde  quia  hoc 
«  propositum  estffiternum,  nihil  prohibet 
«  per  fidem  Jesu  Chnstialiquosjuslificari, 
Salmant.  Curs.  theoloy.  tom.  XII. 


«  etiam  antequam  ejus  ani.ma  esset  plena 
«  gratia,  et  veritate.  »  Et  in  eadetu  3  part. 
quxst.  68,  art.  1  ad  1,  ait  :  «  Dicendura 
«  quod  nunquam  homines  potuerunt  sal- 
«  vari,  etiam  ante  Christi  adventum,  nisi 
«  fuerint  membra  Christi;  quia,  utdicilur 
«  Act.  4,  non  est  aliud  nomen  datum  ho- 
«  minibus,  in  quo  oporteat  non  salvos 
«  fieri ;  sed  ante  adventum  Christi  homi- 
«  nes  Christo  incorporabantur  per  fidem 
«  futuri  adventus,  cujus  fidei  signaculum 
c(  erat  circumcisio,  ut  Apost.  dicit  ad  Rom. 
«  4.  Ante  vero  quam  circumcisio  institue- 
«  retur,  sola  fide  (ut  Gregor.  dicit),  cum 
«  sacrificiorum  oblatione,  quibus  suam  fi- 
«  dem  antiqui  Patres  profitebantur,  homi- 
«  nes  Christo  incorporabantur.  »  Et  1,  2,  Justi 
quxst.  lOG,  art.  2  ad  3,  ait  :  «  Illi  qui  infi^^/^f  fgT 
«  veleri  Testamento  Deo  fuerunt  accepti  gis 
«  per  fidera,  secundum  hocad  novum  Tes-Hca'fn-" 
«  tamentura  pertinebant;  non  enim  justi-''^'^^!!!^^/ 
«  ficabantur,  nisi  per  fidem  Christi,  quiChristo. 
«  est  author  novi  Testaraenti.  Unde  et  de 
«  Moyse  dicit  Apost.  ad  Hebraeos  1 1,  quod 
«  majores  divitias  aastiraabat  thesauris 
«  ^gyptiorura  iraproprium  Christi.  »  Et 
iuA,  dist.  27,  quxst.  3,  artic.  I,  quxst.  3, 
refellens  quosdam  qui  Synagogam  Christi 
concubinam  appellarunt,  inquit  :  « Sed 
«  hocestvalde  absurdura,  quia  sicut  est 
«  una  fides  antiquorum,  et  raodernorum, 
«  ita  una  Ecclesia  :  unde  illi  qui  tempore 
«  Synagoga^  Deo  serviebant,  ad  unitatem 
«  Ecclesiae,  in  qua  Deo  servimus,  pertine- 
«  bant.  Et  praterea  hoc  est  expresse  con- 
«  tra  id,  quod  habetur  Hierem.  3,  Ezech. 
«  IG,  et  Oseas  2,  ubi  expresse  fit  mentio 
«  de  desponsatione  Synagogaj  :  unde  non 
a  fuit  sicut  concubina,  sed  sicut  uxor.  » 
Eandera  doctrinam  tradit  1,  2,  qussst.  106, 
art.  1,  in  corp.  et  ad  3,  et  2,  2,  quxst.  2, 
art.  2  ad  3,  et  3  part.  quxst.  8,  art.  3  ad 
3,  et  super  ad  Ephes.  2,  lect,  n  et  6,  et  alibi 
passim.  Quibus  consonat  celebris  sententia 
Eusebii  lib.  2  Histor.  cap.  1,  ubi  agens  dc  ^^^^^ 
justis,  qui  tempus  legis  Evangeiica}  pra^ces- 
serunt,  affirmat :  «  Eos  si  non  nomine,  re- 
«  bus  taraen ,  et  religione  Christianos 
«  fuisse,  si  quis  dicat,  non  raihi  videtur 
«  errare.  »  Et  paulo  pust  subdit  :  «  Et  ideo 
«  non  novella,  neque  peregnna  est  Chris- 
«  tianorum  religio,  et  nuper  exorta;  sed 
«  si  fas  est  libere  judicare  quod  verum  est, 
«  prima  omnium,  atque  ex  ipsa  simul 
«  mundi  ongine,  ac  nativitatedescendens. 
«  eodem  Christo  Deo,  Doctore,  et  Institu- 
29 


i>K  sTATf  i{i':i.i(;i(>.s(). 


<  lore  jaiii  inde  ab  initio  spccioni,  for- 
"   nianiquo   suscipiens.  »  Kl  siniililor  lo- 

orimMu<qimnlur  Urigon. /«Hi.    2,   comtn.   in   Joan. 

Na/iliu.l'-  tirogor.  Nazianz.  Dro/.  ih  Mncluib.   D. 

\]\l-l'J^^C\irysos\./iom.  2.'',  in  (uncs.  et  howil.  'A  de 

n.  Au)!  jHiticnlia  Joh,  D.  Hioronvni.  pro(cmio  in 
Jcrcmidm,  ct  cpist.  tnl  Dcmctriaiiem,  D. 
Aiigusl.  c}>i.\t.  lU  cl  N'.',  ot  alii. 

rr.vmi>-      10. 1]a?c  paulo  fusius.  pra;notaie  oporluit, 

foiilKii-  *"'"  iid  logitiniam  intelligenliamejus,  quod 
diiim.  ij^  titulo  dubii  sujiponitur  :  tum  quia  ad 
haec  principia  opus  erit  in  discursu  dispu- 
lationis  non  somel  recurrere.  Kx  eis  vero 
conslat.  voram  Kcclosiani  inco^pisse  ante 
statum  et  lompus  logis  Kvangolicic,  ut  sta- 
tuinuis  HMHi.  2  ci  '.i.  Constat  etiam,  in  Ec- 
clesia  anle  prajdictum  lenipus  fuisse  bomi- 
nes  justos  habontes  gratiam  adoptionis 
filiorum,  fidem,  spcm,  et  cliarilateni,  reli- 
quosquc  habitus  supcrnaturales,  quibus 
justi  in  statu  ICvangelicai  Icgis  exornantur, 
ut  cxplicuimus  ;)(///).  .").  Constat  praiterea, 
liomines  vcteris  legis  nullum  donum  su- 
pcrnaturale  habuisse,  nisi  dependonter  a 
Christo  Domino,  cui  tanquam  membra  in- 
corporabantur  per  fidem  in  ipsum,  et  con- 
scquenter  Christum  Domiuum  csse  causam, 
fundamentum,  et  authorcm  cujuscumque 
perfectionis  supcrnaturalis,  quas  fuerit  in 
antiquis  palribus  ante  ipsius  adventum,  et 
tempus  Evangelica^  legis,  ut  tmm.  9  decla- 
ravimus.  Constat  deinde,  Kcclesiam  ha- 
buisse  diversos  slatus,  ct  tandem  nunc  ha- 
bero  stalum  perfecfissimum  legis  Kvange- 
licaj,  in  cujus  comparatione  status  lcgis 
vcteris  appellatur  imperfectus,  ob  ea  quaj 
a  »  6,  diximus.  Denique  constat,  praedictos 
status  non  variare  essentialiter  Ecclesiam, 
quia  sicut  idcm  homo  prius  est  infans,  et 
deinde  vir  cum  sola  variatione  statuum 
.sccundum  cssc  minus,  et  magis  perfeclum 
intra  eandem  speciem  ;  ita  etiam  Kcclesia, 
ut  sapra  fuse  cxplicuimus.  Quo  exemplo 

D.  Tiio.  utitur  Apostolus,  ut  exponit  D.  Thom.  I,  2, 
q.  100,  art.  3,  ubi  explicans  quare  lex 
Kvangelica  data  non  fuerit  a  principio 
mundi,  ait  :  «  Xon  enim  aliquid  ad  per- 
('  fcctum  adducitur  stalum  a  principio,  sed 
('  quodam  temporali  successionis  ordine, 
"  sicut  aliquis  prius  luit  puer,  et  postrao- 
V  dum  vir.  Et  hanc  rationem  assignat 
(I  Apost.  ad  Galat.  3.  Lex  pa^dagogus  noster 
«  fuit  in  Christo,  ut  ex  fide  justificemur  : 
«  at  ubi  venit  fides,  jam  non  sumns  sub 
('  pajdagogo.  »  Et  similiter  super  ad  Ga- 
lol.  cap.  4,  lect.    l,  exponit   illud    Apost. 


Quanlo  tempore  luTres  parvulusest,  non 
diiTert  ascrvo.cum  sil  dominus  omnium, 
sed  sub  tutoribus,  et  actoribus  esl  usque 
ad  pra^finiluni  tompusa  patre.  » 


11. 


rcsolutio  (luliii  (lu(il)us  assertionibus  rxpli- 
catur. 

II.  Ilis  necessario  pnemissis,  ut  ad  deci-Q„|,is 
sioncm  dubii  acccdamus,  oportet  breviter  emf.i 
explicare  propnas  rationos  consilii,  ct  voti. 
Esl  crgoconsilium(quantum  ad  pra;sentem 
considerationem    speclat),    opus    bonum, 
quod  cum  ad  salutem  consequendam  neces- 
sarium  non  sit,  tamen  ad  raajorem  perfec- 
tionem  confert   :  et  propterea  a    Christo 
Domino  proponilur,  et  consulilur.    Lnde 
pra;cipua    dificrentia    inter    prc-ecepta,  et 
consilia  in  eo  sita  est,  quod  prajcepta  obli- 
gant  ad  obscrvationem,  et  sunt  de  mcdiis 
ncccssariis  ad  salutcm;  consilia  vero  non 
obligant,  sed  in  hominis  arbitrio    relin- 
quuntur  ut  simpliciter  non  necessaria  ad 
substanliam  justitia;,  sed  tanquam  utilia 
ad  majorera   pcrfcctionera.  Ita  desumitur 
ex  D.  Thom.  1,  2,  q.  108,  art.  4,  ct  facileo.  Thc 
constatea;  Apost.  2,  ad  Corinth.  7,  ubi  agensAdCoi 
de  ccelibatu,  inquit  :  De  virginibus  jvxcep- 
tum  Domini  non  habeo,  consilium  aulem  do, 
tanquam  misericordiam  consequutus  a  Do- 
mino,  ut  sim  fidelis.  Unde  D.  Ambros.  //6.  d.  Am 
de  Viduis,  ait  :  Consilium  invitat   volunta- 
rios,  prxceptum  vero  adstrinnit  etiam  invi- 
tos.  Ubiprxceptumest,  ibilex  :  ubiconsilium, 
ibigratia.  Et  D.  Hieronym.  Ub.  1,  adversus-^  jjjj 
Jovinian.  inquit  :  Ubi  consilium  datur,  of- 
ferentis  arbitrium  est ;  ubi  prxceptum,  neces- 
sitas  servientis  :  sed  majoris  est  mercedis. 
quod  non  cogitur,  et  offertur.  Videatur  Bel-  Bcllarr 
larm.  lib.  de  Monach.  cap.  1,  ubi  hanc  dif- 
ferentiani  raagis  expendit. 

Votum  mlGm  est  j^rotnissio  fact.u  Deo,ixtQmds] 
traditD.  Thora.  2,  2,  quxst.  88,  art.  1,  ''^^""' 
cum  sequent.  et  insinuatur /fccies,  5,   illisEcclcs. 
verbis  :  Si  quid  vovisti  Deo,  ne  moreris  red- 
dere,  displicet  enim  Deo  inftdelis,  et  stulta 
promissio.  Materia  autem  voti,  seu  res  pro- 
missa  debet  esse  deterrainatc  bona,  irao 
melior  quam  ejus  oppositura,  saltem  res- 
peclu  promitlenlis,  ut  declarat  S.  Doctor 
loco  cit.  art.  2.  Ubi  etiara  addit,  votura  per 
se,  et  corarauniter  loquendo,  esse  de  his, 
quffi  cadunt  sub  consilio,  non  sub  praecepto, 
cujusmodi    sunt    opera  supererogationis  ; 

quia 


DISP.  III,  DUB.  I, 


443 


quia  ad  illa,  quaj  praecipiuntur,  ligatur 
fiomo  antecedenter  ad  votum.  «  Illud,  » 
iiiquit,  «  quod  neque  cadit  sub  necessitate 
«  absoluta,  neque  sub  necessitate  finis, 
(i  omnino  est  voluntarium  ;  et  ideo  hoc 
«  propriissime  cadit  sub  voto.  Hoc  autem 
V  dicitur  esse  majus  bonum  in  compara- 
«  tione  ad  bonum,  quod  communiter  est 
«  de  necessitate  salutis  ;  et  ideo  proprie  lo- 
1  ([uendo  votum  dicitur  esse  de  meliori 
«  bonum.  »  Hac  pra^cisa  notitia  consilii,  et 
voti  supposita. 

12.  Dicendum  est  primo  ,  nonnuUos  in 
Ecclesia  ante  statum,  et  tempus  Evangelica? 
legis  observasse  aliqua  consilia  Evangelica. 
Conclusionon  determinat,qualiave  consilia 
eo  tempore  fuerint  observata.  Et  in  hoc 
sensu  probatur  evidenter  ex  Scriptura  ; 
nam  continua,et  assidua  oratio  non  est  prae- 
ceptum,  sed  consilium  Evangelicum  ,  ut 
communiter  tradunt  Doctores  explicantes 
verba  Christi  Domini  Luc.  18  :  Oportet  sem- 
per  orare  ;  et  videri  potest  apud  Suarez 
toni.  2,  de  Belig.  lib.  1,  cap.  30,  num.  2. 
Aliqui  autem  ante  statum  legis  Evangelica^ 
observarunt  hocconsilium,  ut  David  testa- 
tur  de  seipso  Psalm.  118:  Quomodo  dilexi 
legem  tuam,  Domine  :  tota  die  meditatio  mea 
est.  Psalm.  87  :  Mane  oratio  mea  prxveniet 
le.  Psalm.  33  :  Benedicum  Dominuminom- 
ni  tempore.  Psalm.  ri  :  Vespere,  et  mane,  et 
meridie  narrabo,  et  annunciabo,  et  exaudiet 
vocem  meam;  et  alibi  frequenter.  Et  de  An- 
na  prophetissa  filia  Phanuel,  qua^  longo 
tempore  praecessitstatum  legis  Evangelica?, 
refert  Lucas  cap.  2  :  «  Hasc  processerat  in 
'(  diebus  multis  et  vixerat  cum  viro  suo 
«  annis  septem  a  virginitate  sua.  Et  ha^c 
«  vidua  usque  ad  annosoctoginta  quatuor, 
«  'quffi  non  discedebatatemplo,  jcjuniis,  et 
«  obsecrationibus  serviensclieacnocte.»  Si- 
militercontemptus  divitiarumest  consilium 
Evangelicum,  juxta  illud  Christi  Domini, 
Matth.  10  :  Nolite  possidere  aurum,  neque 
argentum.  Ubi  Doctores  communiter  reco- 
gnoscunt  non  pra^ceptum,  sed  consilium. 
Et  tamen  aliqui  aiite  legis  l-^vangelica)  tem- 
pus  hocconsilium  observarunt,illi  videlicet, 
de  quibus  Apost.  ad  Jlebrxos  11,  inquit  : 
Circuierunt  in  melotis,  in  pelUbus  caprinis, 
egentes,  etc.  Idem  potest  demonstrari  in 
eleemosyna,  jejunio,boneficientia  erga  ini- 
micos,  et  aliis  virtutum  operibus,  quaj  cer- 
tum  est  justos  aliquos  ante  statum  legis 
Kvangelica;  exercuissc,  ut  ex  Scriplura  li- 
quet  ;et  nihilominusnonsemper  illa  exer- 


cebant  obligati  pra^cepto,  sed  moti  ab  Spi- 
ritu  sancto  ad  exoquendum  consilia  ,  et 
faciendum  supererogationis  opera,  quibus 
perfectam  justitiam  nanciscerentur.  Sed 
quia  hoc  magis  constabit  ubi  egerimus  de 
tribus  pra^cipuisconsiliis  Evangelicis,  obe- 
dientia  videlicet,  castitate,  et  paupertate, 
hic  supersedere  oportet. 

13.  Dicendum  est  secundo,  nonnullos  in  secaa- 
Ecclesia  ante  statum  legis  Evangelica?  fe-  conciu- 
cisse  aliqua  vota.  Conclusio  non  determinat     *^'°- 
qua3  vota  fuerint.  Et  in  hoc  sensu  est  de  FunJa- 
fide,  quia  sic  palam  docet  Scriptura,  Ge-"'<^""™- 
nes.  28  :  Jacob  vovit  votum  dicens,  si  fuerit  Gcnes. 
Deus  mecum.  eic.Psalm.  21,  inquit  David  : 
Vota  mea  Domino  reddam.  De  Jephte  dicitur 
Judic.    1 1    :    Fecit  sicut  voverat.   De  filiis  Judic. 
Israel  dicitur  2,  Paralip.   31   :  Obtukrunt  pjfdff. 
qux  voverant  Domino  Deo  suo.  De  Asa  Rege     ^^- 
dicitur  3,  Reg.  15,  intulisse  in  templum,  g.Rcg. 
qux  j)ater  suus  voverat  in  domum  Domini,      ^^- 
aurum,  et  argentum,  et  alibi  passim. 

Confirmatur,  quia  Deus  in  lege  scripta  Robo- 
hortabatur  homines  ad  vovendum,  ut  patet   ^'^^^' 
Levit.  27,  n.  1,  et  Numeror.  30,  num.  3,  et  Levii. 
Deuteron.    12,  numero  11,   et  cap.   23,  ntt- Nuiner. 
mero  18,  et  Psalm.  lo,  ibi  :  Vovete,  et  red- ^.  ^?- 
dite  Dommo  Deo  vestro  munera  :  ergo  aliqui     12. 
viri  justi  illius  temporis,  qui  Dei  volunta-  ^75.'"' 
tem  adimplere,  et  in  justitia  proficere  sata- 
gebant,  nonnulla  vota  fecerunt.  Pra^sertira 
cum  ratio  naturalis  fide  illustrata  haud  dif- 
ficulter  cognoscat  votum  esse  actum  religio- 
nis,  quo  Deum  supremum  Dominum,  ac 
omni  obsequio  dignum  veneramur,  et  ad 
opera,  quibus  colitur,  fortius  adstringimur, 

Adde  Scripturam  plurimum  commen-Fuiciiur 
dare  vota  Nazarffiorum,  de  quibus  Numer.  r;J^?Sni 
Q),et  Threnor.  4.  Unde  Abulensis  arfZoc.  ci-c^<""r'' 
tat.  Num.  quxst.  20,  inquit  :  «  Expressit 
«  ergo  Deus  hic  de  statu  Nazaraeorum,  qui 
«  erat  quidam  modus  specialis  adha;rendi 
«  Deo  ;  et  tamen  non  posuit  sub  prajcepto, 
«  sed  reliquit  tanquam  consilium  omnibus 
«  volentibus  sequi  ;  sic  enim  et  in  lege 
«  Evangolica  est.  Nam  licet  ista,  sit  lex  per- 
«  fectionis,  tamen  non  obligat  hominem 
«  ad  oranem  perfectionem.  »  Et  quxst.  se- 
quenli  resolvit  :  «  Si  non  essent  alicujus 
«  meriti  in  hac  observatione,  nec  Scriptura 
«  laudaret  illos,  nec  Deus  jussisset  aliquid 
«  laboriosaj  observationis,  et  nuUius  utili- 
«  tatis.  Erat  igitur  magni  meriti  in  vetori 
«  Testamento  observare  votum  Nazaraeo- 
«  rum,sicut  nunc  in  novoTestamonto  magni 
«  meritiest  obscrvare  consilia  Evangolica.» 


414 


[)!•:  STATl"   KKLIGK^SO. 


14.  .\dversus  lias  conclusionos  non  rope- 
rimus  senlontiam,  qua^  probotur  Authori- 
bus.  Scriptura  oniui  t;un  ovidontor  docot 
fuisso  in  votori  logo  aliqua  vota  (ot  indo 
otiam  fit  fuis^o  consilia  aliqua,  cum  vovere 
non  sit  opiis  pra^epti,  sod  consilii),  ut  vel 
nostri  tomporis  haMTtici,  qui  omnia  vota 
pro  pr:esonti  statu  aversantur.  palam  con- 
codant  ea  fuisso  in  vctori  Tostamonto,  sed 
portinuisso  ad  coromonias  .ludaicas,  et  cum 
ois  cessasse  in  lege  Hvangelica.  Ita  Totrus 
Martx  r  in  lib.  dc  cotis  et  cTlibatu,  quem  re- 
.  follit  Pellarm.  lih.  de Mouach.cap.  \1  et  18, 
ubi  bono  obsorvat  ritum  vovendi  in  anli- 
qua  loge  non  spoctasse  ad  ceremonias,  sed 
■  id  documonta  moralia,  qu;c  in  logo  Evan- 
golica  persovorant  :  conccdit  tamen,  nomen 
voti  non  loporiri  in  novo  Testamonlo,  nisi 
.\ilor.-2l,  ubi  in  sormo  fit  de  votis  .ludaicis; 
repeririautera  rem  per  illud  nomensignifi- 
catam.  Sunt  tamen  contra  nostras  asser- 
liones  aliqua}  diiricultates,  quas  oportet  di- 
luere. 

Cipponcs  orgo  j)nnjo,  quia  vofa,  et  consi- 
lia  sunt  opera  perfectionis  :  Sed  nihil  ad 
pcrfectwn  adducit  lex,  ut  dicitur  ad  llebrxos 
7  :  orgo  vota,  et  consilia,  nec  facta,  nec 
observata  sunt  in  veteri  lege.  Et  confirma- 
lur,  quia  unumquodque  ita  se  habet  ad  ope- 
rari,  sicut  ad  esse  :  sed  anliqui  erant  in 
statu  imperfecto  :  ergo  operati  sunt  impor- 
.''('cle,  alque  ideo  non  feceruiit  opera  perfec- 
l:onis,cujusmodi  sunt  vota,  et  aliaconsilia. 
■  Secundo,  quia  Apostolus  loquens  de  anti- 
quis  Fatribus,  1  ad  Corinth.  10,  aflirmat, 
(Uod  omnia  in  figura  cont injcbant  illis.  Ergo 
torum  opera,  quantumvis  magna  videan- 
lur,  non  erant  vera  virtutis  opera,  vera 
consilia,  aut  vota  ;  sed  umbra  qu;cdam,  et 
figura  istarum  rerum.  Tertio,  quia  princi- 
i)iatum  nequit  antecedere  suum  princi- 
;)ium  :  sed  Christus  Dominus  est  prin- 
cipium,  et  author  coiisiliorum  Evangelico- 
rum,  qua;  nobis  proposuit  in  lege  Evange- 
!ica  :  eigo  nemo  observavit  aliqua  ex  his 
."onsiliis  ante  pra?dicta;  legisstatum. 

1.").  Sed  ha5c  parum  urgent,  et  facile  ex- 
,  '.'  liuntur  juxta  dicla  §  prxced.  Aliud  enim 
lit,  quod  antiqui  aliquas  perfectioncs  ordi- 
'lis  supernaturalis  habuerint  durante  lege, 
aut  tempore  legis;  aliud  vero,  quod  illas 
habuerintex  vi  legis.  Hoc  ultimum,  quod 
,;riecise  impugnant  propositaj  objectiones, 
!-.on  atlirmamus,  sed  potius  dicimus,  legem 
illam  in  vi  legis,  et  secundum  id,  quod  ra- 
lione  sui  status  afferebat,  non  habuisse  vim 


IHTf 


juslificandi,  nec  Jiomines  promovendi  ad 
perfectionom ;  quia  pnrdicta  lex  pra)cipie- 
batquidom,  jiroliibobat,  aut  otiam  consu- 
lebat  ;  sod  non  pr;rstabat  gratiam,  et  vires, 
quibus  homines  sibi  jussa,  ac  proposita 
cxequorontur.  \'erum  enimvero,  hac  im-  j,!;," 
perfecliono  ex  parte  logis  duranto,  Deusf«''iii 
misericorditerquos  voIebat,ad  fidem  Chrislicdif, 
saltom  implicitam  vocabat,  illosquo  eidom  .J^^ 
communi  Salvatori  tanquam  mombra  ca- 
pili  incorporabat,  et  ad  justitiam,  perfoc- 
tionemquo  promovobat.  Unde  fide  cerlum 
est,  aliquos  Sanctos,  et  perfectos  fuisse,  ut 
conslat  ex  dictis  num.  5.  Qui  proinde  se- 
cundum  suam  voram,  et  internam  justi- 
tiam,  si  non  secundum  externos  ritus, 
spectant  ad  corpus  mysticum  Christi,  hoc 
est,  Ecclosiam  Catholicam,  et  ad  legem 
Evangelicam,  ut  num.  9  vidimus.  Et  hinc 
facile  constat  ad  primam  objectionem;  nara 
iii  illo  testimonio  Apostoli.  \ihil  ad  pcrfc.c- 
luni  adducil  lex,  sermo  est  formalis,  signi- 
ficatque  non  fuisso  perfectionom  ex  vi  le- 
gis  ;  sed  non  negat,  quod  tempore  logis 
fuerit  aliqua  perfectio.  Addinms  per  iy 
perfcclum,  posse  satis  convenienter  signi- 
ficari  ffiternam  beatitudinem,  seu  coelestem 
patriam,  juxta  illud  ejusdem  Apost.  2,  ad 
Corinlh.  1 3  :  Cuni  venerii  (juodperfectum  est,  Acl  ( 
evacuabitur  (juod ex  parte  est.  In  statu  autem  ^^ 
veteris  legis  non  adducebantur  justi  ad  hoc 
perfectum,  quia  januain  coelorum  primus 
aperuit,  ingressusque  est  Christus  Dominus 
secum  captivam  ducons  illorum  Sanctorum 
captivitatom. 

Ad  confirmationem   respondemus,  quodinscr 
operari  sequitur  ad  esse   intrinsecum,  etniatic 
formale,  potius  quam  ad  esse  quasi  intrin-  "'','y" 
seca;  habitudinis  ad  legem,  vol  slatum.  An- 
tiqui  autem  justi,  licet  habuerint  esse  im- 
perfectum  quasi  extrinseca)  habitudinis  ad 
statum  legis,  in  qua  vivebant ;  nihilominus 
habebant  esse  intrinsecum,  et  formale  per 
graliam  sanctificantem,  qua;  est  participa- 
tio  natura)  divina;,  radixque  supernatura- 
lium  virtutum,   et  operalionum.  Sicut  o 
converso  nunc  Christiani  peccalores  habent 
esse  perfeclum  quasi  extrinseca^  habitudi- 
nis  ad  statum  perfectissimum  logis  Evan- 
gelica;;  et  tamen  habent  esse  intrinsecum 
valde  imperfectum,  cum  sint  avorsi  a  Deo, 
et  in  statu  peccati.  Undo  visconfirmationisEire 
retorquenda  est  :  nam  Christiani  peccato-  ''"®' 
res,  licet  modo  habeant    esse    perfectum 
quoad  statum  legis  Evangelica),  nihilomi- 
nus  quia  habent  esse  imperfectum  quoad 
internam 


DISP.  III,  DUB.  I. 


445 


inlernam  dispositionem,  propterea  quan- 
diu  in  peccato  sunt,  valde  imperfecte  ope- 
rantur  :  ergo  licet  justi  anfiqui  habuerint 
esse  imperfectum  quoad  statum  legia ;  ta- 
men  quia  habebant  esse  perfectum  secun- 
dum  internam  dispositionem  gratia^  sanc- 
tificantis,  efficiebant  aliqua  saltem  opera 
perfecta ;  unumquodque  enim  sicut  se  habet 
ad  esse,  ita  ad  operari.  Prssertim  quia  si 
gratia  justificans  est  fons  aquas  salientis  in 
vitam  asternam,  inclinatque  per  modum 
naturas  ad  omnia  virtutum  opera,  inter 
quffi  recensentur  vota,  et  consilia ;  nulla 
apparet  difiicultis,  aut  dissonantia  in  eo, 
quod  justi  antiqui  (maxime  illi,  qui  insigni 
gratia  ornabantur ,  juxta  dicta  num.  5) 
nonnulla  vota  fecerint,  aliquaque  consilia 
observaverint.  Quinimo  oppositum  foret 
contra  suavem,  et  connafuralem  Dei  pro- 
Tho.  videntiam  ;  nam  ut  egregie  docet  D.  Thom. 
1,  2,  q.  1 10,  art.  2  : «  Non  est  conveniens, 
«  quod  Deus  minus  provideat  his,  quos  di- 
.«  ligil  ad  supernaturale  bonum  habendum, 
«  quara  creaturis,  quas  diligit  ad  bonum 
«  naturale  habendum.  Creaturis  autem 
«  naturalibus  sic  providet,  ut  non  solum 
«  moveat  eas  ad  actus  naturales,  sed  etiam 
«  largiatur  eis  formas,  et  virtutes  quas- 
«  dam,  qua}  sunt  principia  actuum,  ut  se- 
«  cundumseipsas  inclinentur  ad  hujusmodi 
«  motus.  Et  sic  raotus,  quibus  a  Deo  mo- 
«  ventur,  fiunt  creaturis  connaturales,  et 
«  faciles,  secundum  illud  Sapient.  8  :  Et 
«  disponit  orania  suaviter.  Multo  magis 
«  illis,  quos  movet  ad  consequendum  bo- 
«  num  supernaturale  a^ternum,  infundit 
«  aliquas  formas,  seu  qualitafes  superna- 
«  turales,  secundum  quas  suaviter,  et 
«  prorapto  ab  ipso  moventur  ad  bonum 
«  a^ternum  consequendura.  ))  Ethujusraodi 
pracipue  forraa  est  gratia  sanctificans,  quas 
Patribus  antiquis  etiara  dabatur,  et  proinde 
non  debuit  esse  in  eisdem  otiosa,  sed  exer- 
cere  virtutura  opera,  et  quidem  egregia  in 
his,  quos  Scriptura  vocat  perfectos. 
vitur  16.  Ad  secundam  negaraus  consequen- 
u"*!^  tiara,  ulpote  raanifeste  ha^relicara,  et  con- 
'tra  evidcntia  Scripturac  testimonia.  Nam, 
ut  alia  exempla  omittamus,  fides,  et  obe- 
dientia  Abraham,  palientia  Job,  raansue- 
tudo  Moysis,  poenitentia  David,  Zelus  Eliaj, 
et  fortitudo  raartyrura  Machaba^orum  ne- 
queunt  dici  opera  secundura  extiraam  praj- 
cise  figuram,  et  urabratenus  virtuosa  ;  sed 
vere  fuerunt  insignes  virtutis  actus,  ut  pa- 


lam  docet  Scriptura.  Nec  locus  Apostoli, 
unde  inepte  illud  consequens  colligitur,  id 
ullo  modo  insinuat  :  tum  quia  optime  co- 
ha^ret,  quod  opera  patrum  antiquorum  fue- 
rint  figura  repra^sentans  ea,  qua^  fiunt  in 
novo  Testamento ,  et  quod  nihilominus 
fuerint  in  se  vera  virtutura  opera,  vera 
consilia,  et  vera  vota.  Sicut  in  eodera  sensu 
potest  dici,  quod  sanctitas  antiquorum  fue- 
rit  figura  repraesentans  sanctitatem  justo- 
rum  in  lege  gratia^  ;  et  tamen  sanctitas  an- 
tiquorum  fuit  absque  dubio  vera  sanctitas 
per  internam  gratiam  adoptionis,  ejusdera- 
que  specieicura  gratia  praosentis  status,  ut 
num.  5  vidiraus.  Ecclesia  etiara  existens 
substatu  legis  scripta?  repra^sentavit  seip- 
sam  ut  existentem  in  statu  lcgis  Evangeli- 
ca3  :  quo  non  obstante  fuit  vera  Ecclesia, 
imo  eadem  substantialiter  cum  Ecclesia 
ciuaj  nunc  est,  ut  constat  ex  dictis  num.  3  (-1  Qiwiitcr 
9.  Tura  etiam,  quia  ut  recte  vidit  Vasquez,iic;i,itnr 
I  p.  disp.  14,  cap.  6,  sensus  Apostoli  in  eo  ^'""/.'f" 
loco  non  est  omnia,  qua^  ibi  refert,  et  in  fi^»i;a- 
veteri  lege  acciderunt,  fuisse  meras  um- 
bras,  aut  figuras  ;  sed  Hebraeos  nobis  datos 
fuisse  in  exemplum,  utexeorum  punitione 
discamus  vitare  peccata.  Quod  safis  liquet 
exintegra  lectione  textus,  qui  ita  se  liabet  : 
«  Hajc  autera  in  figura  facta  sunt  nostri,  ut 
«  non simus  concupiscentes  malorura,  sicut 
«  et  illi  concupierunt ;  neque  idololatra) 
«  efTiciaraini,  sicut  quidam  ex  ipsis  :  quem- 
«  adraodura  scriptum  est  :  Sedit  populus 
«  manducare,etbibere,  et  surrexerunt  lu- 
«  dere.  Nec  forniceraur,  sicut  quidam  ex 
«  ipsis  fornicati  sunt,  et  ceciderunt  una  die 
«  viginti  tria  millia.  Neque  tenteraus 
«  Christura,  sicut  quidara  eorum  tenfave- 
«  runt,  et  a  serpentibus  perierunt.  Neque 
«  murmuraverif  is ,  sicut  quidara  eorum 
«  murmuraverunt,  et  perierunt  ab  exter- 
«  minatore,  Haec  autem  orania  in  figura 
«  contingebant  illis,  scripfa  sunt  autem  ad 
«  correptiouem  nostram,  in  quos  fines  sae- 
«  culorum  devenerunt.  ))  Ex  quibus  cons-  Kctor- 
tat,  Apostolura  eatenus  dicere  ea,  qus  con-o|)"ccij(|. 
tigerunt  in  veteri  Testaraento,  facta  fuisso 
in  fif/ura,  quatenus  ex  eis  accipere  possu- 
mus  exemplar,  ut  vitam  recte  formemus. 
Unde  magis  roborafur  doctrina  supra  tra- 
dita  ;  nara  illa  qua;  Aposfolus  recenset,  el 
afTirmat  contigisse  in  figura,  fiierunt  vero, 
et  propriissime  peccata,  neque  id  nisi  stul- 
tus  negabit  :  ergo  justorum  pr.xclara  gesta, 
quaj  inScriptura  referuntur,  licot  dicantur 


IIG 


DK  STATU   KELIGIOSO. 


contigisse  iii  ligura,  fiiorunt  vere,  el  proprie 

opera  virlutum,  consilia.  aut   vota,  prout 

ipsa  Scriptura  sigiiilicat. 

"terif**     -^^  terliam  objoctionem  constat  ox  dictis 

cbjec-   num.9.  ciualitor  iil  riui^tusDominusinnuat 

iKini.  ,  ....  ...  , 

per  modum  prinoipii.  non  roquiritur  quod 
temporo  pr.ocodat  principiatum  ;  inlluil 
onim  por  fulom  in  ipsum,  per  quam  ipsius 
membra  oi  incorporantur  :  fidos  autom  po- 
tost  respiccre  Christum  et  pra?sentem,  et 
futurum,  ut  ibi  explicuinius.  Hac  ratione 
est  caput  et  fundamenlum  Ecclosia?,  licet 
ha?c  illum  tempore  prcTcesserit  :  ost  etiam 
aulhor  gratia\  quamvis  hacc  data  fuerit  jus- 
tis  ante  ipsius  advontum  ;  nam  ha^c  omnia 
disponebat,  et  oi)orabatur  Deus  propter 
Chnstum,  et  mediante  fide  illius.  Kteodem 
modo  fuit,  et  est  author  illorum  votorum, 
et  consiliorum  evangelicorum,  qua?  non- 
nulli  observarunt  in  veteri  Testanionto  ; 
quia  illa  observabant  cumfidein  Christum, 
Christi  et  adjuti  gratia,  quam  ipsis  Deus  propter 
inniml  tlhristum  dispensabat.  Inde  Christus  Do- 
siaiu.  niinus  est  quasi  sol  refulgens  in  medio  an- 
norum,  el  temporum,  illuminans  non  so- 
lum  homines,  quos  post  so  habet,  sed  quos 
habuit  ante  se,  quamvis  lucidiores  gratia^ 
radios  ad  posteriores  diffundat,  quia  mys- 
lerium  redemptionis  ejus  respiciunt  pra- 
sens,  atque  perfectum. 

Adde  omnes  illos,  qui  anle  statum  Evan- 
gelica?  legis  consilia  aliqua  Evangelica,  aut 
vota  observarunt,  vel  egregia  alia  virtutum 
opera  exercuerunt,  segessisse  in  hocnego- 
tio  tamquam  discipulos  Chrisfi  Domini 
respicientes  illumut  doctorem,ot  aulhorem 
illorum  operum  ;  quiaillustrati  divina  fide, 
qua  ipsi  incorporabantur.  cognoverunt  eum 
docturum,  et  consulturum  fore  pradicta 
opera,  volueruntque  illa  exequi  ut  a  tanlo 
doctore,  et  authore  approbata  :  sicul  pro- 
portionabiliter  se  gesserunt  Apostoli,  qui 
oculis,  etauribus  eamdemmet  doctrinam  a 
Christo  Domino  pra^senti  perceperunt ;  sup- 
plebat  enim  fides  in  antiquis  hujus  praesen- 
tiaj  defectum.  Unde  quatenus  illo  modo  se 
habuerunt,  spectarunt  ad  evangelicam  le- 
gem,  ut  num.  8  et9  explicuimus,  et  possunt 
viri  Apostolici  et  Evangelici  dici,  eosque 
McaziT.  ;ta  appellant  viri  graves,  ut  Alcazar  cap.l  1, 
Apocal.  vers.  3,  ubi  ait  :  «  Vita^  evangelicaj 
«  exeniplum  in  nullo  alioProphetarum  ita 
«  extat,  atque  eminet,  ut  in  Elia,  cujus 
«  vita  non  tam  ex  veteri  Testamento  Pro- 
M  phetam,  quam  ex  novo  virum  plane 
«  Apostolicum  redolet.     »    Et  similia  de 


Hieremia,  Isaia,  KIisa:«o.ot  quibusdam  valdei'lillasi. 
porfoctis  proferunl  Philastrius  lih.  </<• /i.rrr.v.^"''"'"^ 
()1,  (iislerius   j;j  cap.  X)  llicrem.    el  alii.   Nou. 
(v)ua5  doclrina  tantum   abest,   ut  diminuit 
perfoclionom  logis  ovangelic.T,  quod   oam 
potius  oxaggorol.cum  illain  asserat  forinain, 
et  normain  porfectionis  in   antiquis  justis 
reperta>,simulqueexpIicot,quaIiter  iiitluxiis 
Christi   Domini   in   causando  graliam,   et 
gratia;  eflectus  (cujusmodi  sunt  vota,  et  con- 
silia  evaiigelica),  non  fuerit  restrictus   ad 
postoriora  tempora  ,  sod  universaliter  se 
extenderit  ad  sa^cula  antoriora,  viros  per- 
fectos  formando  per  modum  fiuis,  et  exem- 
plaris. 

DUBIUM  II. 

rtrnm  aliqui  in  Ecclcsia  ante  legis  evantje- 
licx  statum  fecerint  votum  caslitatis. 

Postquam  ostendimus  aliquos  ante  legis 
evangelica?  tempus  nonnuUa  consilia  ob- 
servasse,  votaquefecisse,  nondeterminando 
eorum  numerum,  et  qualitatem,  oportet  ut 
ad  magis  specialem  considerationem  des- 
cendamus.  Et  primo  occurrit  consilium,  et 
votum  perpetua^  castitatis,  de  quo  plures  ob 
ejus  magnam  difiicultatem  dubitaverunt. 
Sermo  autem  erit  de  hocvoto  pra^cise  quoad 
speciem  consideralo  ;  quod  enim  aute  sla- 
tum  legis  Evangelica)  non  habuerit  eam 
solemnitatem,quam  modo  habet(undecum- 
que  proveniat),  hic  supponendum  est :  si- 
cut  etiam,  quod  hoc  dubium  procedit  facta 
sufiicienti  humani  generis  propagatione, 
sicut  reipsa  contigit  longo  tempore  ante 
legis  Evangelica}  statum.  Et  cum  non  pauca 
possint  facilem  hujus  difficultatis  decisio- 
nem  impedire,  curabimus  quaj  faciliora 
sunt  praimittere,  utad  punctum  prajcipuum 
majori  cum  expeditione  accedamus. 


Proponuntur  tres  conclusiones  adprincipalem 
resolutionem  prxambulx. 

17.  Dicendum  est  primo,  in  lege  veteri,  Piima 
et  ante  statum  legis  Evangelica?  non  fuisse  '  si^o."* 
prohibitum  observare  castitatem,  et  coeli- 
bem  vitam  ducere.  Ita  D.  Thom.  in  4,  dist.  d.  Tho. 
33,  q,  3,  art.  2,  ubi  dicit  :  Non  peccaturum, 
qui   in  lege    Moxjsis   servaret    virginitatem, 
postquam  jam  multiplicatum  estgenus  huma- 
num.  Abulensis  in  cap.  38  Leoit.  quxst.  "i^i,  xM&n% 
Bellarminus 


DISP.  Iir,  DUB.  II. 


447 


lotus. 

iasil. 

>ont 

[edin. 

Ivius. 

larez. 

'asq. 

ichael 

eMc- 

IJna. 


inda- 
;ntum 


. Bellarminus  lib.  deMonach.  cap.  5  ubi  op- 
positam  sententiam  dicit  esse  Lutheri  in 
Epithalamio  aiTirmantisMoysem  praecepisse 
omnibus  Judsis  matrimonium,  ita  ut  nullo 
modo  licuerit  in  veteri  Teslamento  carere 
uxore.  Cui  Bellarmin.  reponit  :  Quomodo 
ifjitur  Elias,  Helisxus,  Hieremias ,  Joannes 
Baptista  uxoribus  caruerunt  ?  Caruisse  enim 
probat Hieronymus  lib.  lcontra  Jovinianum. 
Sed  Luthervs  hoc  prxceptum  non  in  divinis 
litteris  reperit,  sed  ex  Rabinorum  deliriis 
sumpsit.  Scotus  in  4,  disp.  30,  quxst.  2,  art. 
1,  Basilius  Pontius  lib.  1  de  Matrim.  cap. 
19,  num.  2,  Aledina,  et  Sylvius  3  p.  quxst. 
28,  art.  4,  ubi  Suarez  disp.  6.  sect.  1,  Vas- 
qaezdisp.  124,  cap.  2.  Michael  de  Medina 
de  sac.  homin.  cont.  lib.  3,  cap.  46  et  alii 
plures. 

Probatur  conclusio  destruendo  simul  fun- 
damentum,  quod  pro  parte  contraria  for- 
mari  posset;  quoniam  nuUum  pra^ceptum, 
vel  naturale,  vel  positivum  erat  in  veteri 
lege  prohibens  virginitatem,  et  obligans  ad 
matrimonium  :ergo  in  veteri  lege  non  erat 
prohibitum  virginalem  vitam  ducere.  Con- 
sequentia  est  manifesta  et  antecedens  quoad 
primam  partem  facile  ostenditur  ;  nam  si 
aliquod  praGceptum  naturale  daretur,  ma- 
xime  illud  Genes.  1  :  Crescite,  et  multipli- 
camini,  et  replete  terram :  hoc  autem  (esto 
sit  pra^ceptum  naturale),  non  obligat  sin- 
gula  individua,  alias  nunc  etiam  obligaret : 
nec  obligavit  pro  omni  tempore,  sed  quous- 
que  humanum  genus  essetsufficienter  pro- 
pagatum.  Constat  autem  ,  quod  tempore 
legis  scriptaG,  et  ante  legis  EvangelicaB  sta- 
tum  jam  humanum  genus  sufficienter  pro- 
pagatum  erat  per  infinitam  hominum  mul- 
titudinem  :  ergo  nullum  prasceptum  natu- 
rale  erat ,  quod  tunc  singuios  homines 
obligaret  ad  vacandum  generationi.UndeD. 
Hieronymushocjaculum  .Joviniani  elidens 
lib.  adversus  eum,  in  principio,  ait  :  «  Ne- 
(f  cessefuit  prius  plantare  silvam,  et  cres- 
«  cere,  ut  esset  quod  postea  posset  excidi  » 
(utique  status  virginum),  «  simulque  con- 
«  sideranda  vis  verbi,  et  replete  terram  : 
«  nuptia)  terram  replent;  virginitas  para- 
«  disum.  » 

Secun  li  etiam  antecedentis  pars  proba- 
tur  explicando  loca,  qua^  ex  veteri  lege 
possunt  opponi.  Nam  in  primis  illud  Deu- 
teron.  7  :  Non  erit  apud  te  steriiis  utrinsque 
sexus,  non  importat  pracceptum,  sed  quan- 
dam  benedictionem  temporalem,  ut  liquet 
ex  verbis  immediate  sequentibus,  neque  in 


hominibus,  neque  in  gregibus  tuis  :  certura 
quippe  est,  quod  pecoribus  nequit  praecep- 
tum  imponi.  Allegatur  eliam  illud  Exod. 
23  :  Non  erit  infoecunda,  neque  sterilis  in 
terra  tua.  Sed  ista  verba  non  important 
praeceptum,  quia  nec  sterilitas  potest  pro- 
hiberi,  nec  foecunditas  imperari  ;  cum  non 
proveniantex  hominis  arbitrio,  sed  aliun- 
de.  Quocirca  solum  significant  temporalera 
quandam  benedictionem,  quam  Deus  con- 
jugibus  suam  legem  observantibus  pro- 
mittebat  :  quod  magis  liquet  ex  verbis  im- 
mediatis,  Numerum  dierum  tuorum  implebo, 
ut  significetur  utrumque  esse  Dei  benefi- 
cium.  Denique  illud,  quod  ex  cap.  25  Deu- 
ter.  allegari  solet,  Maledictus  qui  non  facit, 
aut  quinon  suscitat  semen  in  Israel,  minime 
probat.  Tum  quia  pra^dicta  verba  non  ha- 
bentur  in  versione  Septuaginta,  nec  in 
editione  vulgata,  licet  eadem,  aut  similia 
soleant  a  Patribus  referri,  ut  videre  est 
apud  1).  Hieronym.  supercap.  56,  Isai.  et 
D.  August.  lib  14,  contra  Faustum,  cap. 
ult.  Tum  quia  eo  capite  serrao  est  de  susci- 
tando  semine  fratris  defuncti,  qui  est  casus 
singularis,  ob  speciale  motivum.  Imo  vero 
ad  hoc  non  imponitur  praGceptum  fratri 
viventi,  sed  jus  dabatur  viduae,  ut  illum 
invitaret.  prius  quam  alteri  nuberet,  ut 
exponit  Vasquez  disp.  cit.  cap.  34.  NuIIum 
ergo  erat  praBceptum  in  veteri  lege  obligans 
ad  nuptias,  aut  prohibens  cceiibatum.  Quae 
resolutio  magis  firmabitur  ex  dicendis  pro 
sequenti  conclusione. 

18.  Nec  illi  contrarius  est  D.  Thom.  3  /). 
q.  28,  art.  4  ad  1,  ubi  ait  :  «  Dicendum, 
«  quod  quia  videbatur  esse  lege  prohibitum 
«  non  dare  operam  ad  relinquendum  se- 
«  men  super  terram,  ideo  non  simpliciter, 
«  etc.  »  Et  similia  habet  m  4,  dist'.  .30, 
quxst.2,  art.  1,  quxstiunc.  l  ad  1,  et  libr. 
3,contra  gent.  cap.  136  in  pne.  Non,  inquara, 
contradicit  D.  Thoraas  :  quia  illaverba,  vi- 
debalur  esse  lege  prohibitum,  non  significant 
praeceptura,  quod  revera  esset  in  lege  ;  sed 
quod  adesse  censeretur  ex  corarauniori  ob- 
servantium  prajdictam  legem  modo ,  et 
processu ;  communiterenim  muitifacieb.mt 
relinquere  filios,  ita  ut  vulgares  sterilila- 
tem  velutquandara  raaledictionera  reputa- 
rent.  Caeterura  S.  Doctor  nostrara,  et  com- 
munera  sententiam  approbat  loco  num.  17 
cit.  cujus  aliqua  verba  ibi  dediraus,  sod  iii- 
teger  textus  ita  liabet  :  «  Mediuni  virtu- 
«  tum  accipitur  secundum  proportionera 
«  circumstantiarum  ad  rationem  ;  et  quia 


Deui. 
25. 


D.  Hiev. 
D.  Aug. 


Vas(|. 


Aperilur 

inens 

D.Tho. 


DK  STATI'   KKl.KilOSO. 


Adbibita 
cipli- 
calio 

falciinr. 
Sotus. 

Mediiia. 

Nazar. 

Graviii. 

Ferrar. 


Secunda 

conclu- 

sio. 


n  tenipus  o?l  iiiia  do  oirriinistaiilii.>5,  non 
■t  fst  incotivoiiioiis  alii|iiid  os.-^o  illiciliim 
«  uno  toniporo.  iiuod  o.<t  licituin.  ot  stu- 
«  diosuni.  si  in  alio  tomporo  fiat.  Kt  idoo  si 
•  in  tomporo.  in  quo  Dous  ad  nniltiplica- 
a  tionom  sronoris  humani,  vol  cultus  divini 
»1  insistoro  volobat  opori  conjugali,  aliquis 
«  proprio  motu  incorruptioiiom  sorvassot, 
«  a  crimino  non  oxciisarotur.  "«^od  iiostoa 
«  facta  multiplicationo  gonoris  liumani,  et 
u  locuplotato  satis  divino  cultu,  corto  non 
«  peccassot  virginitatom  servans  vol  in  lego 
«  Moysis.  vel  in  statu  natur.T  integra^  :  noc 
(t  fecissot  contra  pr.Tcoptum,  quia  multi- 
«  plicatio  polorat  fiori  por  alios  ;  sed  supra 
«  pra?ceptum.  »  Et  conformitor  ad  haiic 
doctrinam  in  eodein  4,  ilist.  19,  qu.rst.  ."i, 
art.  3.  (lurstiunc.  \  ad  \.  afiirmat,  quod  oo 
tempore  in  quo  populus  Doi  propagandus 
orit.  nonerat  omnino  laudabile  abstinere, 
«  nec  tali  proposito  speciale  praomium 
>'  reddoretiir,  nisi  ox  divino  procossisset 
«  instinctu.  ut  croditur  do  Hioromia,  et  de 
"  Helia  .  quorum  conjugia  non  logun- 
"  tur.  »  Et  quod  lia^c  fuerit  propria  S. 
Doctoris  sontentia,  convincitur  signo  mo- 
ralitor  evidenti,  quia  fidelissimi  D.  Thoma) 
discipuli  Sotus,  Medina.  Nazarius.  Gravina, 
et  alii  nostram  asserlionem  docent  :  quod 
non  facerent,  si  esset  contra  .Angelioum 
Pra?coptorem.  Nec  contemnenda  est  infer- 
protatio  Ferrariensis,  qui  loco  citato  ex  lib. 
3.  contra  Gentes,  diversa  Divi  Tliomas  tes- 
timonia  conciliat  hoc  modo  :  «  Kesponde- 
«  tur,  quod  de  tempore  magis  Moysis  du- 
«  pliciler  loqui  possimus,  aut  scilicet  quan- 
w  tum  ad  tempus  sequens  sullicientem 
'.<  multiplicationem  fidelium,  aul  quantum 
«  ad  temp-is  in  quo  necesse  erat  multipli- 
«  cari  fideles  per  carnalem  generationem, 
«  nondum  facta  sufficienti  multiplicatione 
«  colentium  Deum.  Primo  modo  intelligi- 
«  tur,  quod  dicitur  in  4,  Sent.  Indeaif 
«  ibidem,  quod  fict:i  multiplicatione  coien- 
«  tium  Deum  sulTicienti,  non  peccasset  vir- 
«  ginitatera  servans,  etiam  tempore  Moy- 
<(  sis.  Secundo  modo  intelligitur,  quoddi- 
a  citur  hoc  loco.  Unde  et  hic  ait,  quod  non 
«  expediebat  ab  actu  generationis  absti- 
«  nere.  quando  necessaria  erat  multipli- 
«  catio  generationis  propter  paucitatem  fi- 
«  delis  populi.ut  fuit  in  veteri  Testamento  : 
«  intelligequantum  ad  aliquod  tempus  ve- 
«  teris  Testamenti.   » 

19.  Dicendum  est  secundo,  aliquos  in 
veteri  Testamento,  sive  ante  legis  Evange- 


lic.-p  statiim  observasse  castitalom,  et  vi- 
xisso  in  coplibatu.  Sic  docent  omnes  fere 
.\iitliores  ntim.  17  rolati,  qiii  assortionom 
ibi  proposilam  communitor  confirmant 
oxemplo  sanctorum  virorum,  qui  in  Tesla- 
mento  vetori  castitatem  cuslodierunt :  otde 
Elia,  el  Hioromia  exprcsse  affirmatD.  Tho- 
mas,  ut  vidimus  nnm.  pr.Tccdenti.  Conclu- 
sio  hapc  a  fortiori  constabitox  infra  dicen- 
dis  n.  22,  nunc  voro  brevitor  probatur  tesli- 
nioniis  Sanctorum  Pafrum  ,  el  gravium 
Doctorum  ;  nam  D.  Hieronym.  in  epist.  ad 
Hustochium.  ait  :  Virgo  Hlias,  inrgo  FAi- 
sxus,virgines  filii  Proplietarum.D.  Epiphan. 
in  lib.  sive  sermonn  Ancoratus,  ait :  «  Elias 
«  erat  in  virginitato,  ut  pr;orogativa  virgi- 
«  nitatis  immortalitafem  prajdicaret  mun- 
«  do.  »  D.  Ambros.  lib.  1,  de  Virg.  circa 
initium  :  «  Dicot  aliquis  :  Sed  ofiam  Elias 
«  nullius  corporei  coitus  fuissc  permixtus 
«  cupidifatibus  inveiiitur.  Ideo  ergo  curru 
«  rapfus  ad  coplum,  etc.  »  D.  Joannes  Chry- 
sosforaus  lib.  de  virginit.  cap.  79,  ait  : 
«  Efenim  qua  re,  sodes,  ab  Angelis  diflb- 
«  rebant  Elias,  Elisaous,  Joannes,  germani 
«  hi  virginitatis  amatores?  Nulla  nisi  quod 
«  morfali  natura  erant  obstricti.  Ca^tera  si 
«  quisaccurafe  inquirat,  nihilo  iis  deterius 
«  efi"ectos  inveniet.  »  D.  Joannes  Damas- 
cenus  tib.  4,  de  fide,  cap.  2.",  inquit  :  «  Elias 
«  deniquc  illc  ignem  spirans  auriga,  ac 
«  coelipcta,  an  non  coelibatum  amplexus 
«  est,  ejusque  virtufemhLrtnana  condilione 
«  pra^stantior  evcctio  comprobavit  ?  »  S. 
Pctrus  Paschas.  in  lib.  contra  Matiros,  num. 
267,  pag.  189,  sic  :  «  Quia  Elias  fuit  geni- 
«  tus,  et  non  gcnuit,  sed  incorruptus,  ot 
«  virgo  permansit,  levatus  fuit  in  Paradi- 
«  sum,  efc.  »  S.  Alfhelmus  in  carinim  det 
laude  virginum,  ad  Moximam  Abbatissam, 
tom.  8,  Biblioth.  'V.V.  P!\  loquens  de  Elia 
inquit  : 

Virgo  saccr  fucrat,  fama  per  secula  notus  : 
Plv.riina  cjuapropter  terris  miracula  gessit, 
Atque  arcana  Dei  verbis  oracula  prompsit. 

Et  posf  pauca  ifa  loquitur  de  Elisajo  : 

Sic  quoque  famosis  decoravit  secula  signis 
Virgineo  flagrans  Heliseus  flore  Propheta. 

Et  de  eodem  Elisa^o  hymnus  ab  Eccle- 
sia  Romana  pro  ejus  festo  approbatus  sic' 
habet : 

Eliseus  namque  virgo  plane  permanens 
Beatis  cn-li  co;equatur  Angelis, 

Qui 


Fiinda- 
inciilum. 


D.  Hicr 

D.Epip. 

Klias 

ViiKO. 


D.Chry. 


S.Pctrus 
Pasclias. 


DISP.  III,  DUB.  II. 


449 


Qiii  pravos  carnis  motus  scivit  premere, 
Et  mentem  puram  Christo  novit  gerere. 

Prolixum  nimis  foret  singula  testimonia 
expendere  ;  et  ideo  satis  fuerit  vel  nomina 
Patrum  recensere  apud  graves  Authores. 
Cornelius  a  Lapide  3  Eeg.  cap.  17,  vers.  2, 
inquit  :  «  Eliam  perpetuam  coluisse  virgi- 
«  nitatem,  consentiunt  Patres,  scilicet  Hie- 
«  ronym.  lib.  1,  contra  Jovinian.  et  ad 
«  Eustochium  decustod.  virginit.  Ambros. 
«  libro  primo  de  virginit .  Idem  asserit 
«  Chrysostom.  lib.  de  virgin.  tom.  5.  S. 
«  Ephrem  non  uno  loco.  Virgines  quoque, 
«  vel  coelibes  fuisse  Elisa^um,  casterosque 
«  Elia?  discipulos,  non  est  dubium.  »  Sua- 
rez  num.  17  relatus,  inquit  :  «  Multi  viri 
«  sanctissimi  in  illa  lege  virginitatem  ut 
«  meliorem  coluerunt,  ut  de  Jeremia,  Elia, 
«  et  aliis  testatur  Ignatius  epistol.  ad  Phi- 
«  ladelph.  et  de  Elia  Ambrosius  lib.  1,  de 
«  Virgin .  in  principio.  Quibus  adjungit 
«  trespueros  Damascenus  lib.4,  cap.  25,  ubi 
«  eleganter  de  Danielis  corpore  dicit,  ita 
«  fuisse  virginitate  solidatum,  ut  bestiarum 
«  dentes  illi  infigi  nequiverint.  Quod  etiam 
«  notavit  Hieronym.  lib.  I,  contra  Jovi- 
«  nian.  qui  in  prologo  super  Jeremiam 
«  illum  virginibus  annumerat  .  Et  de 
«  Joanne  Baptistaconstat,  virginitalemser- 
«  vasse  ;  et  tamen  vir  eximia?  sanctitatis, 
«  et  perfectionis  a  Judasis  est  habitus.  Quod 
«  etiam  de  Jacobo  fratre  Domini  notat  Epi- 
«  phan.  haeres.  30,  dicens  illo  tempore 
«  etiam  Judajos  virginitatem  magnificasse. 
«  Adde  ex  Josepho  lib.  13,  antiq.  cap.  8, 
«  et  lib.  2,  de  bello  Judaico,  Essenos  in 
«  magna  sanctitatis  a?stimatione  inter  Ju- 
«  da^os  fuisse,  inter  alia  eo  quod  perpe- 
«  tuam  caslitatem  servarent.  Nec  Augusti- 
«  nus  unquam  hoc  negavit.  »  His  addimus 
Tertullian.  lib.   de  Monogamia ,  cap.  8.   D. 

■  Oregorium  I\Iagn.   hoinil.  29,  in  Evang.  S. 

■  Antiochum  homil.  21,  de  Virgin.  inprincipio 
tora.  7  liHnoth.  D.  Gregor.  Nyssen.  homil. 

"7,  in  ('anlic.  D.  Isidorum  lib.  2  Officiorum, 
cap.  18,  Kabanumswper  \,ad  Timoth.  cap. 
23,  Cassianum  lib.  1,  de  instit.  Monach.  cap. 
1,  Gloss.  Ordin.  in  cap.  35  Jercm.  Anasta- 
sium  Synait.  lib.  quxstion.  qurest.  60,  et 
alios  plures,  ut  merito  Gaspar  Sanchez  lib. 
3  Eeg.  cap.  17,  n.  6,  loquens  de  Magno 
Elia  dixerit  :  Virginitatem  coluisse  perpe- 
tuam,  communis  esl  veterum  l'atrum,  cons- 
tansque  sententia. 
20. Et  licetnostrajassertionis  veritas.cum 


ad  factum,  et  historiam  pertineat,  potius  Proba- 
probari  debeat  fidelium  testium  dictis(qua3  "^enf" 
jam  dedimus),  quam  ingenii  discursu  ;  po-^sscrtio. 
test  nihilominus  motivo  satis  rationabili, 
et  prudenti  suaderi.  Etenim  in  antiqua  lege 
non  erat  prohibitum  observare  castitatem, 
ut  num.  17  statuimus.  Aliunde  vero  viri 
perfectissirni  fide  illustrati  facile  cognos- 
cere  potuerunt,  vitam  coelibem  commodio- 
rem  esse  ad  contemplationem,  et  intimam 
cum  Deo  familiaritatem  pra?  conjugali  vita; 
cum  hasc  afferat  plures  curas,  quae  licet 
honesta?,  animum  distrahunt  a  jugi,  et  pa- 
cifico  contemplationis  silentio,  juxta  illud 
Apost.  I,  ad  Corinth.  7  :  «  Volo  autem  vos  lad 
«  sine  solicitudine  esse.  Qui  sine  uxore  est, 
«  solicitus  est  quae  Domini  sunt,  quomodo 
«  placeat  Deo.  Qui  autem  cum  uxore  est, 
«  solicitus  est  qua?  sunt  mundi,  quomodo 
«  placeat  uxori  ,  et  divisus  est.  »  Ergo 
valde  credibile  apparet,  aliquos  viros  sanc- 
tissimos,  prffisertim  solitudini,  et  contem- 
plationi  deditos,  ut  fuerunt  Elias,  et  Eli- 
sasus,  et  eorum  discipuli  (de  quibus  loquitnr 
Apostol.  ad  Hebr.  11  :«  Circuierunt  iaAdHeb. 
«  mclotis,  in  pellibus  caprinis,  egentes, 
«  angustiati,af[licti,quibus  dignusnon  erat 
«  mundus,  in  solitudinibus  erranles,  in 
«  montibus,  et  speluncis,  et  in  cavernis 
«  terrae),  »  vitam  continentem  duxisse,  et 
perpetuam  coluisse  caslitatem.  Pracsertim 
cum  Scriptura  nullibi  significct  eorum  con- 
jugia,  sed  magis  conversationem  ab  uxori- 
bus  remotam. 

Confirmatur  exemplo   Sibyllarum,  qua?  Robo- 
studium  contemplationis,  et  futurarum  re-  ''*'"""• 
rum  notitiam  conjunxerunt  cum  virginila- 
tis  fiofe,   ut  merito  D.  Hieronym.   Ub.  l,D.Hier. 
contra  Jovinian.  c.  26,  dixerit :  Quarum  in- 
signe  virginitas  est,  et  virginiiatis  prxmium 
divinatio.  Non  enim  se  existimarunt  tam 
sublimibus  prassensionibus  idoneas,   nisi  a 
conjugali  solicitudine,  ac  maritali  subjec- 
tione  animas,  et  corpora  subducondo.  Cum 
ergo  viri  illi  sanctissimi  sacratiori  contcm- 
plationi  se  dicaverint,  et  sublimiori   fidei 
radio  respersi  fuerint,  credibile  valde  cst, 
quod  similem,  hoc  est  omnino  castam  du- 
xerint  vitam. 

21.  Dicendum  est  tertio,  licitum  fuisse  Tertia 
ante  evangelicae  legis  statum  vovere  casti-  *'°"io. ' 
tatem,  et  virginitatis  propositum  voto  fir- 
mare.    Hanc  conclusionem  docent   omnes 
Authores  num.  22    referendi,  et  ex   aliis 
Vasquez  ubi  supra,  c.  2,  num.  15,  ubi  ait  :  Vasq. 
«  Pro  certo  habeo,  nullum  fuisse  in  lege 


450 


DK  STATU  UELKilOSO. 


raiiila- 

UlCJltUlU 


August. 
Eugub. 


D.  Joan 
Damas. 


da. 
Abnlen. 


«  vetiTi  priPocptinn  daiidi  oporam  filionim 
«  gonorationi  -,  quinimolaudabilius  fuisse, 
«  sicut  nunc  otiam  ost.  castitatom,  et  vir- 
«  ginitatom  coloro,  ot  Deodicare.  »  Proba- 
tur  facilo  ox  dictis  :  nam  in  logo  veteri 
licitum  erat  ducoro  vitam  ccelibem  ,  nec 
ullo  pr^^ecopto  obligabantur  homines  ad 
matrimonium,  ut  in  prima  assortiono  sta- 
tuimus  ;  aliundo  vero  viri  quidam  sanctis- 
simi  cognoverunt  studium  castitatis  esse 
bonum  melius,  quam  matrimonium,  ut 
constat  ex  secunda  conclusione  ;  ergo  in 
lege  vetori  licitum  erat  emittere  votum 
castitatis.  Suadetur  consoquentia,  quia  lici- 
tum  est  in  aliquo  statu  vovere  illud,  quod 
in  tali  statu  non  prolnbelur,  sed  licet,  ap- 
paretque  majus  bonum,  sicut  in  prajsenti 
slatu  licitum  est  vovere  castitatem,  quia  in 
hoc  statu  est  licita,  et  melior  quam  ma- 
trimonium. 

Confirmatur  primo  ex  Scriptura,  qua^ 
supponit  hoc  castitatis  votum  fuisse  eo  tem- 
pore  licitum.  quidquid  sit,  an  ab  aliquibus 
factum  fuerit ;  nam  Niim.  6,  dicitur  :  Vir, 
sice  mulier,  cum  fecerint  votum,  ut  sanctifi- 
cenlur,  et  se  vohwrint  Domino  consecrare. 
Quo  loco  materiam  voti  fuisse  castitatem, 
haud  obscure  constat  ex  translatione  Sep- 
tuaginta, secundum  correctionem  Sixtinam, 
quae  sic  habet  :  Vir,  aut  mulier  quicumque 
magnum  voverit  votum  purificandi  purita- 
tem  Domino.  Ubi  Augustinus  Eugubinns  in 
recognit.  reteris  Testam.  ad  Hebraic.  verit. 
num.  G,  observat,  vovere  votum  purificandi 
puritatem  Domino,  idem  valere,  ac  vovere 
castitatem  Domino .  Et  in  hoc  sensu  D. 
Joanues  Damascen.  /t6.  4,  de  fide,  cap.  25, 
dixit :  An  non  deniqae  lex  ingens  votum  cas- 
iitatem  muncupavit  ?  Licitum  ergo  erat  in 
ea  lege  castitatem  Deo  promittere. 

Confirmatur  secundo,  et  luculenter  ex 
Abulensi  in  cap.  30  Numer.  quxst.  21,  ubi 
aperte  tradit.  mulieres  veteris  Testamen- 
ti ,  qua}  erant  sui  juris,  potuisse  vovere 
continentiam  perpetuam.  Et  deinde  quxs- 
tione  sequenli ,  ait  :  «  Quaeretur  amplius 
«  an  ista  puellain  veteri  Testamento  pos- 
«  set  vovere  observare  virginitatem,  cum 
«  esset  in  patris  potestate  ?  Respondendum 
«  est,  non  esse  dubium,  quod  possit  vove- 
«  re  :  sed  an  votum  teneret,  si  pater  sciret, 
«  et  repugnaret  ,  est  difficultas.  Non  enim 
«  erat  aliquid  illicitum  virginitas  in  veteri 
«  Testamento,  cum  aliqui  viri,  et  foeminae 
"  eam  observarent,  ut  supra  declaratum 
'(  est.  Dicet  aliquis,  quod  puellae  poterant 


«  vovere  virginitalom  tunc  eliam  invitis 
«  parentibus.  Kos|)ondeo  Iioc  non  stare.  » 
Quod  probat,  et  statim  subdit  :  «  Ideo  dis- 
«  tinguondum  ost ,  quia  cum  puella)  sic 
«  emitloront  vofum  virginitatis,  aut  pater 
«  sciebat,  aut  non.  Si  autom  nosciret,  te- 
«  nebantur  puelke  semper  observare  vo- 
«  tum,  quousque  patres  scirent,  et  repu- 
«  gnarent  ;  et  si  contrairent,  habebantur 
«  tanquam  violatrices  votorum.  Si  autem 
«  patercognovissetvotum,  aut  repugnabat, 
«  aut  non.  Si  non  repugnabat,  tenebantur 
«  puelUo  obsorvare  votum  ,  et  erat  jam 
«  simpliciter  validum,  nec  poterat  pater 
«  postea  contraire,  etc.  »  Quam  resolutio- 
nem  colligit  Abulensis  ex  Scripturae  vete- 
ris  Teslamenti  legibus,  et  principiis,  ex 
quibus  proinde  constat  non  fuisse  eo  tem- 
poro  illicitum  vovere  Deo  castitatem.  Vi- 
deamus  jam,  utrum  aliqui  eo  tempore  hoc 
votum  fecerint,  quod  ost  principale  punc- 
tum  praesentis  dubii. 


IL 


Rcsolutio  prxcipu^e  difficultatis. 

22.  Dicendum  est  quarto,  aliquos  in  Ec-  Quarta 

clesia  ante  legis  Evangelica^tempusemisisse  *^™o.'"' 

votum  castitatis.  Hanc  assertionem  docent 

Abulensis  ,   Sotus  ,    Chassana^us  ,   JodocusAbuiens. 

ClictovaBUs,  Trithemius,  Carthagena,  Gra-  dfa^a". 

vina,  Vincentius  Baronius,  Ketrus  Valder-  ncus. 

rama,  Tenas,   Boulduc,  Camartus,   Honu-aicmvf 

phrius  Saltus,  Joannes  Costerus,  •'oannesJjfJ,||j^^- 

Suarez,   Salianus,  Josephus  de  Siguenza,  Gravina. 

Ferdinandus  Vellosillo,   Claudius  Espen-  Baron.' 

ceus,  Alphonsus  Mendoza,  et  alii  plures,  ^,^^-^^^'' 

quorum  loca,  et  formalia  verba  infra  da-   Tcnas. 
/.  .  .  ■>!     !-■      j  Boulduc. 

bimus,  et  prajcipue  num.  31.  Eandem  as-cainart. 

sertionem  tuentur  communiter    Doctores"^^!'^?'^- 

nostri  Ordinis,  ut  superfluum   sit  eos  in   Joan. 

particulari  referre.  Videantur  tamen  Joan- 

nes    Hierosolym.    in    lib.     de 

Monach.  cap.34,  Thomas  Waldensis  deSa-  Salian, 

crament.  tom.  2,  tit.  9,  cap.  89,   et  90,  Mi-    \\q 

chael  Munoz,    in  propugn.  Elix,  lib.  2,  ti-Ycrain' 

tulo  I,  cap.  2,  articulo  5,  Sylveira  tom.   I,vellosii. 

inEoangel.   lib.  2,  cap.  2,   quxstione   10,  et  Espens^ 


pe 
quxstione  8,  cumflP^^^^- 


opuscuL  3,  resolutione  3 

sequent.  Lezana  tom.    1   Annal.  in  appara-   Joan.' 

tu,  cap.  4,  num.   28 


fhomas  Aquinas  (ieTifwai. 


Patriarchatu  Elix,  part.  3,  sect.  3,  Francis-^:^{<^hael 
cus  Bonae  spei  de  Conceptione  Virginis,  dis- 
putatione.  3,  Wastelius  libro  primo  Vindi- 
ciarum,  sect.  5,  articulo  3,  Thomas  a  Jesu 

super 


DISP.  III,  DUB.  11. 


451 


super  Begulam  Carmelitarum,  prima  parte, 

cap.  2,  Franciscus  a  Sancta  Maria   in  fJis- 

toria  Prophelica,  per  totam,  et  in  Apoloijia, 

proposit.  1,  Antonius  a  Spiritu  sancto  in 

tractatu  de  Primatu  Elix,  a  num.  60,  et 

alii,  quos  per  totam  disputationem  refere- 

mus. 

Eaiio       Potest  haec  assertio  probari  ratione  de- 
funda-  ^  ,      ,  j.  f.  .  ,•      • 

nienia-   sumpta  ex  hactenus  dictis;  quoniam  aliqui 

''^-     viri  sanctissimi  in  veteri  Testamento  ob- 

servarunt  perpetuam  castitatem :  ergo  illam 

observarunt  ex  voto.   Antecedens   constat 

ex    dictis    num.   19.    Consequentia   autem 

(qua3  ex  vi  forma?  non  multum  videtur  ur- 

gere),  probatur  efficaciter  juxta  subjectam 

materiam ;  nam  ideo  viri  illi  sancfissimi 

observarunt   perpetuam    castitatem,   quia 

cognoverunt  eam  in  tali  lege  esse  licitam, 

et  majus  bonum,  quam  matrimonium  :  at- 

qui  etiam  cognoverunt  licitum  esse  votum 

castitatis,   ut  liquet  ex  dictis  ?zw-m   21,  co- 

gnoverunt  etiam  opus  ex  voto  factum  esse 

majoris   perfectionis,    et  meriti   quam  si 

absque  voto  fieret ;  et  propterea  frequenter 

emittebani  vota  circa  alias  materias,   ut 

ostendimus  num.  13.  Ergo  non  utcumque 

observarunt  castitatem,   sed  voto  ad  ejus 

custodiam  se  ligaverunt.  Quo  discursu  uti- 

Ovand.  tur  Ovand.  Doctor  Ordinis  Seraphici  in  4, 
dist.  3,  prop.  8,  ubi  ait :  «  Notum  erat  Ju- 
«  daeis,  tam  ex  lege,  quam  ex  Prophetis, 
.  «  tam  exemplo  Jacob  Genes.  28,  quam 
«  multorum,  quod  vota  Deo  placebant,  et 
«  quod  idem  opus  factum  ex  voto  erat  lau- 
«  dabilms,  utpote  procedens  ex  voluntate 
«  magis  firmata  in  bono.  Notum  etiam 
«  erat  eis,  Deo  placere  virginitatem,  et 
«  castitatem,  alioquin  non  illam  servas- 
«  sent.  Imo  ex  Isaiaj  56,  habetur  laus  eu- 
«  nuchorum  supra  conjugatos,  eorum  vi- 
«  delicel,  qui  se  castraverunt  voluntate 
«  sua  propter  regnum  coelorum  :  non  dicat 
«  eunuchus,etc.  EtSapient.  3  :  Felixspado, 
«  qui  non  operaius  est  per  manus  suas 
«  iniquitatem;  dabitur  enim  ei  fidei  do- 
«  num,  etc.  Quare  igitur  ante  adventum 
«  Messiae  non  se  conformarent  per  votum 
«  etiam  illis,  qui  castitatem,  et  virginita- 
«  tem   servaturi   erant   post  Messiam  ?  » 

r.Cost.  Eodem  modo  discurrit  Franciscus  Costerus 
sacraj  Societatis  Jesu  super  Evang.  in  Do- 
minic.  I,  post  Nalivit.  ubi  ha?c  habet  : 
«  Sciebant  ex  lege  vidualem  pudicitiam 
«  esse  Deo  admodum  gratam,  intelligebant 
«  quoque  opus  pium  ex  voto  faclum  longe 
«  meliusesse,  Deoque  magisplacere,quam 


«  si  illud  sine  voto  fieret  :  et  hoc  sciebant 
«  vidua3  veteris  Testamenti,  et  pudicitiam 
«  suam  vovebant  Deo,  ut  totae  illius  es- 
«  sent.  j) 

Confirmatur,  quia  licet  absolute  non  re-  confir- 
pugnet  observare  perpetuam  castitatem  "^*''°- 
absque  voto,  nihilominus  connaturalius 
est,  quod  qui  castitatem  perpetuam  obser- 
vare  statuunt,  ad  id  se  voto  obligent ;  quippe 
ad  hujusmodi  continuam  observantiam  re- 
quiritur  voluntas  satis  firmata,  et  quasi 
immobilis  facta  circa  tale  bonum  ;  et  haec 
firmitas,  ubi  non  adest  alterius  legis  obli- 
gatio,  est  per  votum,  ut  declarat  D.  Th.  mo.  Tho. 
2,  2,  quxst.  88,  art.  4,  et  opusc.  18,  cap.  12.  ^•^"^' 
TJnde  D.  Augustin.  epist.  ad  Armentarium, 
de  votis  agens  inquit :  Felix  necessitas  qux 
te  ad  meliora  compellit.  De  quo  plura  dixi- 
mus  tract.  prxced.  disp.  5,  a  num.  170. 
Atqui  viri  aliqui  sanctissimi  in  veteri  Tes- 
tamento  observarunt  perpetuam  castitatem, 
idque  non  fortuito,  aut  pr^ter  intentionem, 
sed  quia  illam  sedulo  elegerunt  tanquam 
majus  bonum,  unde  a  Sanctis  Patribus 
plurimum  laudari  meruerunt,  ut  num.  19 
vidimus.  Ergo  voto  se  adstrinxerunt  ad 
castitatem  observandam.  Probatur  conse- 
quentia,  quia  in  hominum  gestis  credendum 
est,  illum  modum  observatum  fuisse,  qui 
in  talibus  factis,  per  se  loquendo,  connatu- 
raliter,  et  communiter  intervenire  solet ; 
oppositum  enim  esset  divinare,  et  supra 
historias  sentire. 

23.  Urgetur  exemplo  desumpto  ex  Suarez  Robo- 
tom.  2,  in  3  p.  disp.  24,  sect.  6,  ubi  cum  p/e[|j"pj(j 
communi  sententia  statuit  D.  Joannem  J?.'!}',^'» 
Raptistam  fuisse  virginem,  et  deindesub-' 
dit  :  «  Qua^rot  vero  fortasso  aliquis  ,  an 
«  Joannes  non  solum  virgo  fuerit,  sed  etiam 
«  virginitatem  suam  Deo  voto  consecrave- 
«  rit?  De  hoc  nihil  invenio  a  veteribus 
«  scriptum  ;  satis  tamen  pie,  et  probabili- 
«  ter  affirmare  possumus:  quoniam  ab  in- 
«  fantiasetotura  Deoconsecravit,  vitamque 
«  cnelibem  ac  solitariam  perpetuo  agere  de- 
«  crevit :  ergo  verisimilo  est  hoc  suum  pro- 
«  positum  voto  firmasse  ,  ut  imniobilius 
«  essot,  et  Deo  gratius.  Neque  id  omnino 
«  intactum  Patres  reliquerunt,  soi  indi- 
«  cant  potius,  cum  dicunf  Joannem  mo- 
«  nasticam  vitam  egisse,  ac  monachorum 
«  principem  fuisso.  »  Ha^c  prudentissime 
Suarez:  quajpossunt  Eliae,  Eliseo,  aliisque 
viris  perfectissimis  veteris  Testamenti,  de 
quibus  num.  i9,  in  hunc  modum  applicari, 
satis  pie,  et   probabiliter   affirmamus  D. 


Siiarez. 


452 


I)K  STATI'   l{KI.I(iIOSO. 


D.  P. 
Clirvs. 


Joannes 
siiuula- 
chrum 
Elia<. 

D.  Isid. 


Corn.  ;i 
Liip. 


Praeclu- 
ditur 
evasio. 


.loanncni  virginilatpm  siiam  Dco  volo  con- 
secrassc.  quia  sc  loliim  Doo  consocravit.  ct 
vitam  ccTlibcm.  cl  solilariain  ngore  dccre- 
vit.el  qiiia  1'alrcs  diciint,  .loaniiom  monas- 
ticam  vilam  egissc,  ac  monacliorum  prin- 
cipcm  fuissc:  scd  Klias  v.  g.  codcm  propor- 
tionabili  modo  se  hal^uit  ac  I?.  .loaruios, 
siquidcm  sc  totum  Dco  consecravit,  cl  vitam 
coplibcm,  ct  solitariam  cgit  ;  ct  Patrcs  di- 
cunt  Eliam  monasticam  duxisse  vitam, 
fuisseque  monachorum  principcm  :  ergosa- 
tis  pic.  ct  probabilitcr  allirmamus,  Kliam 
virginitatcm  suam  Deo  volo  consocrasse. 
Minor  partim  constat  ex  dictis  iiuin.  19, 
scd  fusius  constabit  ex  dicondis  a  nuiii.  8S. 
Modo  satis  sit  audire  D.  1\  Chrys.  serin.  88, 
ubi  ait :  «  Joannesergo  Kliaj  venit  in  spi- 
«  ritu,  et  in  ejus  virtule  graditur,  qui  to- 
«  tum  viclu,  vestitu,  honore,  castitato, 
«  abstinentiaet  oninibus  Kliam  virtutibus 
«  representat.  »  D.  Isidor.  lib.  2,  de  urig. 
offic.  c.  15,  ubi  ait  :  «  Hujus  propositi  » 
(nempe  vitac  monastica))  «  princeps  Klias, 
"  et  discipulus  ejus  Kliseus  fuerunt,  sive 
«  alii  1'roplieta?,  qui  habitdbant  in  solitu- 
«  dine.  urbibusque  relictis  faciebant  sibi 
«  casulas  prope  fluenta  Jordanis.  IIujus 
«  deinde  prupositi  Joannes  author  extitit, 
«  etc.  »  D.  Honavent.  in  cap.  I,  Luc.  in- 
quit  :  '(  Propter  niniiam  conforrailatem 
«  Joannes  dicitur  Elias.  »  Et  Cornelius 
a  Lapide  supir  Malach.  cap.  4,  vers.  ~i,  ait : 
"  Constat  simillimos  in  ofTicio,  zelo,  pra?- 
n  dicatione.sanctitate  fuisse,etforeEliam, 
c  et  Joannem.  quocirca  unus  sortilur  no- 
"  menalterius.  »  Sicut  ergo  ex  modo  vi- 
vendi  D.  Joannis  salis  pic  et  prudeuter 
colligitur,  eum  coluisse  virginitatem,  non 
utcumque.  sed  ex  voto  :  ita  satis  pie,  et 
probabiliter  idem  afTirmamus  de  -Magno 
Elia. 

Nec  videmus.  quam  convenientem  ra- 
tionem  disparitatis  inter  Joannem  ,  et 
Eliam  potuerit  Suarez  invenire.  nisi  quod 
Joannis  votum  supposuit  tempore  R.  Virgi- 
nem  vovisse  castitatem,  et  consequenter  ex 
eo,  quod  Joanni  tribuamus  hoc  votum,  ni- 
hil  K.  \irgini  deperit  de  primatu.  Quod 
aliter  contingeret,  si  Klias  in  veteri  Testa- 
mento  castitatem  vovisset ;  tunc  quippe  B. 
Virgo  non  prima  istudvotum  nuncupasset. 

Sed  hanc  disparitatem  infirmare  nos  do- 
cuit  ipse  Suarez  eodeni  tom.  disp.  6,  sect.  3, 
ubi  propositis  testimoniis  gravium  Docto- 
rum,  qui  dicunt  aliquos  ante  R.  Virginem 
vovisse  castitatem,  ait  :  «  .\d  has  objectio- 


«  nes  niliil  habeo  quod  respondeam,  nisi 
«  rem  lianc  csse  inccrtam,  et  non  admodum 
«  ad  Deipar.TD  laudcs  pertinere.  (^uod  enim 
«  ipsa  perfectum  votum  virginitatis  cmise- 
«  rit,  ad  perfcctionem  ejus  pcrtinet;  quod 
«  vcro  aiilo  ipsam  nullus  hoc  fcccrit,  ad 
«  Cjus  coinmondationem  iion  admodum  rc- 
«  fcrt.  »  Sicut  ad  Deipar;e  laudes  perlinet, 
quod  Dcum  ex  perfectissima  charilate  di- 
lexerit ;  sed  quod  nemo  anlo  illam  Deum 
dilexerit  ex  charitate,  ad  \irginis  common- 
dationem  non  refert  :  certum  quippe  est, 
plures  ante  H.  Virginis  tempiis  Deum  ex 
charitate  dilexisse,  ut  constat  ex  dictis 
n.  .").  Sod  dilTicultatem  Iiic  tactam  operosius 
diluemus  n.  37). 


III. 


Eademresohitio  fundatuy  in  ycriptura. 

24.  Licet  motivum  proxime  propositum  Aiiud 
ineflicax  non  sit,  sed  declaret  votum  casti-  "S^ 
tatis  non  repugnasse  in  antiqua  lege  ;  quia""^"'""*- 
tamen  aliquis  dicet  rem,  quam  disculimus, 
historialem  esse,  et  ad  factum  pertinere, 
firmandamque  proinde  esse  non  tam  dis- 
cursu,  quam  teslimoniis;  idcirco  oportct 
huic  probationis  generi  insistere.  Probatur 
ergo  conclusio  ex  isai.  cap.  .')6,  ubi  dicilur  :  isaj  cap. 
«  Non  dicat  eunuchus,  Ecce  ego   lignum     '"^^' 
«  aridum.  (^uia  h.-cc  dicit  Dominus  eunu- 
«  chis  :  (^ui  custodierint  sabbata  mea.  et 
«  elegerint    quas  ego  volui,    el  tenuerint 
«  foedus  meum,  dabo  eis  in  domo  mea,  et  in 
«  muris  meis  locum,  etc.  »  Pro  cujus  textus 
intelligentia  observandum  est  primo,  ser- 
monem  in  eo  loco  esse  de  eunuchis  spiri- 
tualibus,  ut  docent  D.  Hieronym.  et  D.  Cy-DHier. 
rillus  ad  eundem  locum,  D.  Basilius  lib.  (/ep;p^sj[; 
vera  virqinit.   D.    .^Ynbros.   in  exhortat.  «(/}>•  Amb. 
virg.  D.  .\ugust.  lib.  4,  contra  Faustuin,  cap. 
ull.  et   communiter  alii   Patres,  et  graves 
Inlerprotes.  Pndo  P.eilarrain.   lib.  de  yyo-^^cllarm. 
nach.   cap.   9,    referens    interpretationem 
Petri  Martyris,  qui  locum  detorquebat  ad 
veros  eunuchos,  qui  infelices  reputabantur 
apud  Judaios  ob  defectum  prolis,  subdit  : 
«  Sed  hajc  expositio  facile  refclli  potest. 
«  Primo  quia  contraria  est  antiquis,  sanc- 
«  tissimis,  ac  doctissimis.Palribus,  Basilio, 
«  Cyrillo,  Ambrosio,  Hieronymo,  Augus- 
«  tino,  Gregorio,  quibus  in  re  dubia  multo 
«  tutius  credi  potest,  quam  uni  apostata, 
«  qui  mavult  Rabinos  Juda^orum,    quara 
«  sanctos  Patres  Ecclesia}  sequi.  » 

Deinde 


DISP.  III,  DUB.  II. 


453 


Eaiiuchi 
spiriiu- 
alcs 
in  lcse 
veteri. 


Sapient. 


D.Hier 
Bellarm 


Effu- 
gium. 


Pra;clu 
(litur 


Pamc- 
lius. 


Deinde  observa,  quod  ut  quis  dicatur  spi- 
ritualis  eunuchus,  non  sufiicit  quod  castita- 
tem  observet,  sed  requiritur,  quod  voto  se 
obliget  ad  castitatem  servandam.  L"t  enim 
ipse  Bellarminus  eodem  lib.  cap.  23,  ex- 
pendens  verba  Christi  Doraini  Matth.  19  : 
«  Sunt  eunuchi  qui  se  castraverunt  propter 
«  regnum  coelorum,  »  optime  ponderat  : 
«  Ipsa  eunuchorum  appellatio  perspicue 
((  indicat  votum  ;  non  enim  est  eunuchus, 
((  qui  solum  conlinet,  sed  qui  non  potest 
((  non  continere.  »  Qua^  necessitas,  et  im- 
potentia  in  ernuchis  spiritualibus  non  est 
per  naturaB  vitium,  sed  per  voti  obliga- 
tionem. 

Ex  his  firmatur  assertio  in  hunc  modum ; 
nam  Deiis  in  veteri  Testamento  promittit 
praemium  eunuchis  spiritualibus,  ut  constat 
ex  loco  citato  Isaia^,  et  Patrum  expositione  : 
erant  ergo  in  veteri  Testamento  aliqui  spi- 
rituales  eunuchi ;  sed  ut  quis  dicatur  eu- 
nuchus  spiritualis,  requiritur  quod  observet 
castitatem  ex  voto,  ut  proxime  praanota- 
vimus  :  ergo  aliqui  in  veteri  Testamento 
castitatem  ex  voto  observarunt,  atque  ideo 
fecerunt  votum  illius.  Idemque  argumen- 
tum  formari  potest  ex  verbis  Sapient.  cap. 
3  :  ((  Felix  spado,  qui  non  operatus  est  per 
((  manus  suas  iniquitatem,  nec  cogitavit 
((  contra  Deum  nequissima;  dabitur  enim 
((  ei  fidei  donum  elcctum,  etc.  »  Nam  ean- 
dem  vim,  ac  significationem  habent,  ac  lo- 
cus  Isaiae,  ut  observant  D.  Hieronym.  Isai, 
r.G,  Bellarmin.  ubi  snpra,  cap.  9,  et  alii. 

25.  Kespondebis,  quod  licet  pra^dicta^  lo- 
quutiones  in  Scriptura  Testamenti  veteris 
inveniantur;  nihilominus  earum  sensus 
non  est  referendus  ad  personas  veterisTes- 
tamenti,  sed  novi,  ad  homines  videlicet, 
qui  in  lege  Evangelica  emiltunt  votumcas- 
titatis;  his  enim  recle  adaptantur  verba 
Christi  Domini  proxime  relata,  et  de  eis 
loquuntur  Sapiens,  et  Isaias. 

Sed  hanc  responsionem  (qua^  alias  vo  - 
luntaria  est,  et  petit  principium),  valide 
evertunt  teslimonia  allegata.  Unde  anti- 
quissimus  Terlullianus  in  libr.  de  Monng. 
cap.  8,  afTirmat  Christum  habuisseMoysem, 
et  Eliam  sua?  transfigurationis  comites  ob 
castitatis  insignia.  Moysem,  inquit,  et  Eliam 
secum  mavult,  alterum  (nempe  Moysem) 
monogamum,  alterum  (videlicet  VAiam)spa- 
Jonem.  Observalque  ejus  Scholiastes  Pame- 
lius  ad  cap.  9,  de  culta  famin.  el  ad  cap.  6, 
lib.  1,  ad  uxorem,  quod  <(  qui  se  spadonatui 
«  adsignant,  eosdem  voluntarios  spadones 


((  nuncupat.  Quod  ad  votum  continentiaj 
((  haud  dubie  pertinet  virorum.  »  D.  Epi- 
phan.  iib.  2,  /ixresi63,  ait:  ((  Elias,  et  Eli-p  y^^^ 
((  seus,  et  Joannes,  qui  per  magnam  hanc 
((  formam  imitationis  Angelorum,  recte 
((  secundum  Evangelicam  Domini  ordina- 
((  tionem  seipsos  propter  regnum  Dei  cas- 
((  traverunt.  »  De  S.  Ephrem  inquit  Salia-  saiian. 
nus  tom,.  4,  anno  3123.  ((  S.  Ephrem  Syrus 
((  Eliam,et  Eliseum,et  Apostolum  Paulum 
((  in  eorum  numero  recenset,  qui  se  cas- 
((  traverunt  propter  regnum  Dei.  »  D. 
Anastasius  Synaita  in  qusestionib.  5acr« D.Anas. 
Scripturx,  gusest.  66,  ait :  ((  Eunuchi  qui  se  ^'"^'^ 
((  castraverunt  propter  regnum  c(Delorum, 
((  hi  sunt  praeclari  Apostoli,  atque  deinceps 
((  fuerunt  virgines,  et  monachi,  Joannes 
((  quidem,  et  Jacobus  lilii  Zebedasi,  et  post 
((  illos  quot  mi Uia  monasticam  vitam  agen- 
((  tia,  sicut  Elias,  et  Daniel  in  veteri  Testa- 
((  mento.  »  Joannes  Hierosolym.  ^46.  dejqannes. 
instit.  monac.  cap.  34,  agens  de  filiis  Pro- ^'*'''°^°- 
phetarum,  ait :  ((  Seipsos  Deo  per  virgini- 
((  tatem  perpetuam  sponte  dedicantes,  cas- 
((  traverunt  prorsus  venereis  voluptatibus 
((  suas  mentes.  »  Ergo  juxta  horum  Pa- 
trum  sententiam  fuerunt  in  veteri  Testa- 
mento  aliqui  eunuchi  spirituales,  quibus 
proinde  verba  Isaiaj,  et  Sapientis  optime 
adaptantur,  unde  non  sunt  limitanda  ad 
solos  novi  Testamenti  eunuchos,  sed  om- 
nes  comprehendunt  in  quolibet  fuerint 
statu. 

Confirmatur,  quia  de  illis  eunuchis  lo-Robora- 
quitur  Isaias,  quos  Christus  Dominus  lau-  ^ '"[. 
dat  illis  verbis  :  ((  Sunteunuchi  qui  se  cas-nienium. 
((  traverunt  propter  regnum  coelorum;  » 
ut  observat  D.  Basilius  in  lib.  de  vera  virgi-D.  Basil, 
nit.  prope  (inem,  et  D.  August.  lib.  de  sancta^'  ^^^' 
virginit.  cap.  24,  esseque  communem  Pa- 
trum  sententiam,  affirmat  Michael  de  Me-Michaoi 
dina  de  sacror.  homin.  continentia,  lib.  3, 
cap.  32.  Sed  verba  Christi  significant,  ex- 
primuntque   aliquos  tempore  antecedenti 
se  spiritualiter  castrasse ;  hanc  enim  vim 
habet  illud  verbum  de  pra^terito  caslrave- 
runt :  ergo  tempore  antecedenti  dabantur 
aliqui  spirituales  eunuchi,  et  hos  proinde 
comprehendunt  etiam  verba  relata  Isaiaj. 
Quod   recte   observavit  Salianus  tnm.   3,  gaijjj,, 
anno  3031,  schol.  1,  ubi  ait :  ((  Videtur  Do- 
((  minus  non  de  re  tantum  futura,  sed  jam 
((  usitata  loqui  ;   nam  octingentis,  et  am- 
((  plius  annis  dixerat  Isaias  56  :  Non  dicat 
((  eunuchus,  etc.  » 

26.Necsatisfacit,  si  iterum  n 


(le 
Mcdina. 


-i:.i 


DK  STAir   HKl.KilOSO. 


Alia 
eTisio. 


Confu- 
titur. 


Expen- 
ditur 

gravium 

Docto- 
rum 
judi- 
ciam. 

Bobcrt. 


cum  nonien  ounuclii  roforlur  nd  porsonns 
vcloris  Tostiinionli,  solum  donotat  oas  ob- 
servasso  caslilalcni,  non  voro  o\  voto  -,  quia 
illud  prinuiin  sullicit,  ut  aliquo  niodo  ap- 
pellontur  ounuchi.  Non,  inquam.  Iiocsatis- 
facit.  Tum  quiaost  rospon.^io  voluntaria.  ot 
potit  prmcipium.  Tum  otiam,  quia  ounu- 
chus  non  ost  qui  continet.  sod  qui  non  po- 
test  non  continoro,  ut  supra  vidimus  ex 
Bellarmino  -.  qua»  impotontia  in  spirituali- 
bus  eunuchis  provonit  ex  volo.  quo  se  ab- 
dicant  potostate  conlrahondi  :  cum  orgo 
Palros  dicant  aliquos  hominos  veloris  Tes- 
tamonti  fuisse  spirilualcs  eunuchos,  palam 
sequitur,  quod  scnserint  oosdcm  fuisse 
castos  ex  voto.  Tum  practorea.  quia  Patres 
eodem  niodo  dicunt  Kliam,  et  Elisa?um 
fuisse  euiTuchos.  quo  id  afiirmant  do  qui- 
busdain  Apostolis.  ut  liqiiot  ox  testimoniis 
relalis  :  sed  corlum  ost,  illos  .Apostolos  ob- 
servasse  castitatem  cx  voto  :  ergo  idem  di- 
cendum  est  de  Elia,  et  Elisa^o.Tum  denique, 
nam  rJellarminus.et  alii,  qui  controversias 
contra  ha?reticos  scribunt,  inde  probant 
votum  caslitatis  in  lege  Evangelica  osse  li- 
citum,  et  laudabile,  quiaApostoli  illud  ob- 
servarunt ;  inde  vero  evincunt  Apostolos 
prasdictum  votum  fccisse,  quia  sacri  Docto- 
res  illos  appellant  eunuchos  :  cum  ergo  eis- 
dem  locis,  ipsissimisque  verbis  appellent 
eunuchos  non  solum  Apostolos,  sed  etiam 
Eliam.  et  Elisa?um,  et  quosdam  alios  vete- 
ris  Testamenti ;  soqui'ur  vel  istos  emisisse 
castitatis  votum,  quod  intendimus  ;  vel  ar- 
gumentum  contra  haereticos  formatum 
nuUius  esse  momenti.  Nam  si  non  obstan- 
te,  quod  Patres  dicant  Eliam,  et  Elisaium 
fuisse  eunuchos,  eorum  verbadetorquentur 
ad  solam  voluntariam  observantiam  casti- 
tatis  absque  voto;  eadem  licentia  (quam 
facile  arripient),  utentur  ha?retici,  ut  di- 
cant  Apostolos  observasse  quidem  castita- 
tem,  sed  sine  voto,  et  in  hoc  sensu  appellari 
eunuchos.  Et  si  ita  dicant,  qualiter  qui 
hancvocem  viris  veteris  Testamenti  a  Pa- 
tribus  applicatam  impropriant,  convincent 
haeroticos  illam  in  Apostolis  improprian- 
tes?  Protegentur  quippe  eadem  respon- 
sione. 

27.  Denique  postPatres  relatos  audiamus 
alios  Doctores  graves,  qui  doctrinam  hac- 
tenus  traditam  sua  authoritate  confirmant. 
Robertus  I^arisiensis  Doctor,  et  Praesul 
Arboricensis,  lom.  I,  de  tuendo  sacrq  caii- 
batu,  parj.  nobis  31,  relatis  verbis  Christi 
Domini,  Sunt  eunuchi,  ctc.  subdit  :  «  Eu- 


«  nuchismus  iste  nocossitalom  dicit,  non 
t  natura\  sod  obligationis.  Hos  nimirum 
«  Kvangolic;c  logis  ounuchos  Kvangelicus 
«  el  ipso  Prophola  Isaias  futuros  pr;enun- 
«  cinvit .")()  cap.  iiuiuions  :  Non  dicateunu- 
«  chus.  otc.  (Juil)us  vorbis,  si  quibiis  aliis, 
«  designanlur  castitatom  suam  Doodovo- 
«  ventium  apud  Deum  reposita  praimia.  » 
Et  post  pauca  ;  «  Nec  suis  eunuchis  caruit 
«  veterum  Patrum  prisca  aclas,  alioqui 
«  conjugio,  ol  proli  suscipienda;  intonta.  » 
Et  deindo  :  «  Iluic  catalogo  adscribendi 
«  sunt  Klias.  et  Klisacus,  eliamsi  rumpaii- 
«  tur  ilia  stupido.Ioviniano.  Joannes  etiam 
«  Raptista  in  sua  virginitate  perduravit, 
«  quem  Christus  Dominus  venisse  a.^^serit 
«  in  spiritu,  et  virtuto  Kliac;  sed  neque 
«  dissimili  corporis  intcgritate,  ac  purita- 
«  te.  Ilic  autem  nemo  dubitaverit,  innu- 
«  merum  Propliefarum  chorum,  sub  KIi;c. 
«  atque  Klisaei  signis,  abjocta  re  uxoria,  ct 
«  lamiliaribus  curis,  imo  nec  eis  vel  de 
«  limine  salutatis,  crelibatum  diligentis- 
«  sime  coluisse,  cum  Joannes  Raptista  fue- 
«  rit  Kliac  quoddam  vivum  simulacrum, 
«  Elisajus  vero  severa?  semper  abstinentia) 
«  antesignanus  fucrit.  » 

Claudius  Kspenceus  lib.  1,  de  continent.  q^^^^^ 
cap.  1,  pag.  nobis  9,  docet  tempore  legis  Espen. 
scriptffi  nedum  licitara,  sed  laudabilem, 
Deoque  acceptam  fuisse  virginitafem.  Quod 
confirmat  exemplis,  additque  :  Et  plcrique 
alii  in  Judaismo  Prophctx  beatissimi,  spiri- 
tualcs  eunuchi. 

F^ranciscus  Somnius  de  oonsens.  Evang.Tt. Som. 
cap.  n,  probat  non  dari  eunuchos  spiritua- 
les,  de  quibus  loquutus  est  Christus,  absque 
castitatis  voto,  et  addit  :  «  Dicens  autem 
«  Salvator  :  Non  omnes  capiunt,  sermone 
«  particulari  innuit  aliquos  capere  :  sicut 
«  bene  apprehenderunt  vorbum  istud  Eli- 
«  sffius,  Josue,  Joannes  Baplista,  etc.  » 

Ludovicus  Ballester  Societatis  Jesu  t»Lu(iovic. 
Anamatogr.  parte  prima ,  anno  3  Eegni  "  ^' 
Joachim,  fol.  nolns  4,30,  ait  :  «  Kuisse  autem 
'(  Danielem  eunuchum  ex  illo  genere,  de 
«  quibus  ait  Christus  Matth.  V.)  :  Kt  sunt 
«  eunuchi,  qui  se  casfravcrunt  propter  re- 
«  gnum  caelorum,  non  est  dubitandum. 
«  Qui  enim  se  castrant  propter  regnum 
«  cffilorum,  illi  dicunlur,  qui  a  libidinibus 
«  abstinent,  et  concupiscentia  carnis,  ac  si 
«  castrati  essent  revera.  Talem  autem  eu- 
«  nuchum  Danielem  esse,  omnium  constat 
«  confessione.  n 

Denique  Suarez,  licet  nostra?  assertioni  suarez. 
contrarius 


DISP.  III,  DUB.  II. 


455 


contrarius,  recognoscit  eam  non  leviter 
fundari  in  loco  citato  Isaiaj;  sic  enim  tom. 
3,  de  relig.  lib.  2,  cap.  I,  num.  2,  ait :  «  Jam 
«  vero  de  tempore  legis  scriptas  habemus 
«  ad  id  asserendum  »  (nempe  tunc  fuisse 
eastitatis  votum),  «  magnum  in  Scriptu- 
«  ris  fundamentum  ;  nam  per  Isaiam  56 
«  Dominus  eunuchos  consolatur  ,  eisque 
«  promittit  nomen  sempiternum  ,  quod 
«  non  peribit.  Eunuchi  autem  ibi  non  cor- 
«  poraliter  ,  sed  spiritualiter  intelligendi 
«  sunt,  etc.  »  Addit  idem  Suarez  m  eo 
tom.  lib.  9,  c.  I,  nu7n.  16,  hajc  :  «  Non 
«  dicitur  autem  juxta  propriam,  et  inten- 
«  tam  analogiam  illius  metaphoraj  se  cas- 
«  trare  ille,  qui  tantum  abstineta  venereis, 
«  vel  matrimonio,  si  semper  ad  id  retinet 
«  potestatem,  et  liberam  voluntatem ;  sed 
«  ille  qui  quantum  moraliter  potest,  fitim- 
«  potensad  humanamgenerationem. »  Cum 
ergo  aliqui  in  veteri  Testamento  fuerint 
spirituales  eunuchi,  ut  constat  ex  dictis  ; 
sequitur  ipsos  non  tantum  abstinuisse  a  ve- 
nereis,  sed  quantum  moraliter  potest,  se 
fecisse  impotentes  ad  humanam  generatio- 
nem,  atque  ideo  emisisse  votum  castitatis. 

§  IV. 

Eadem  assertio  firmatur  in  Essenis. 

Expen-      28.  Esseni,  sive  Assida^i,  fuerunt  apud 

erUura  J^idaBos  homines  quidam  sacratioris  vitaB, 

asser-    perfectioris  justitiaj,  et  singularis  instituti, 

moti-   Eorum  origo  non  plane  constat,  et  de  ea 

vum.    circumferuntur  varia}  sententiae,  quas  docte 

expendit  Lezana  tom.  I,  an7io  mundi,  3545. 

isscno-  Quod  vero  maxime  floruerint  post  Eliam, 

anc^iasGt  Elisaeum,  eorumque  instituta  sectati  fue- 

tuium'  ^'^^^'  tr^i^iii'!*  frequentius  Authores.  Sic  Ge- 

iczana.  nebrardus  lib.    1   Chronograph.  ad  annum 

^eneb.  jjj^jjjjj  4972  ;   «  Elisffius,  inquit,  miris,  et 

«  inusitatis    operibus   insignis  construxit 

«  cellas  prophetis  in  Jerichuntis  solitudine, 

«  manavit  institutum,  et  loci  religio  ad  pos- 

«  teros,  fuitque  desertum  hoc  usque  ad  En- 

«  gaddi  ab  l']ssenis  habitatum  hominibus 

<(  continentia;  incredibilis.  »  Similia  scribit 

zegier.  Jacobus  Zeglerus  in  descriptione  Palaesti- 

na^,  in  monle  Adumim,  pagina  38  ■■  «  In 

«  hujus ,  inquit,    soliludinis    parte    sedit 

«  Eliahu  Propheta,  «t  I']liasah   construxit 

«  cellas  prophetis.  Manavit  institulum,  et 

«  loci  religio  ad  posteros,  fuitque  desertum 

«  hoc  usque  ad  Engaddi  habitatum  ab  I']s- 

«  senishominibusincredibiliscontinentiaj.» 


Et  Adrianus  Adrianius  Societatis  Jesu  /ift.Adrian. 
de  orig.  Monastices,  cap.  2,  ait  :  «  Judso-'^  "^"" 
«  rum  meliores  Eliaj,  atque  Elisaei  disci- 
«  puli  Esseni  appellati  sunt,  atque  e  vici- 
«  nioribus  Engaddi  locis  totam  pervase- 
«  runt  ^gyptum,  qua^  Schiti  appellatur, 
«  sanctaque  sua  conversatione  victoriam 
«  adepti  sunt  EvangelicaB  veritatis,  haud 
«  dubium  post  Alartyres  ipsi  Christianorum 
«  spirituaIesmilites,ipsorumquefortissimi. 
«  Unde  liquet,  hos  Essenos,  vel  Hessenos, 
«  ipsos  esse  filios  Prophetarum,  de  'qui- 
«  bus  cap.  anteced.  dictum  est;  qui  quidem 
«  diversis  in  locis  temporum  decursu  ad- 
«  modum  multiplicati  usque  ad  Christi  Do- 
«  mini  tempora  in  prima  sua  institutione, 
«  vita^que  spiritualis  amplexu  multis  anno- 
«  rum  centuriis  constantissime  perstite- 
«  runt,  ut  infra  adhuc  liquebit.  »  Joannes  j^^^^ 
Carthagena  Ordinis  Seraphici,  lib.  17,  ho-  Cartii. 
mil.  2,  object.  8,  inquit  :  «  Necessario  fa- 
«  tendum  erit  Essenos,  etiam  ab  Elia,  et 
«  Elisaeo,  sive  filiis  Prophetarum  eorum 
«  successoribus  promanasse.  Quod  pra^te- 
«  rea  nominis  demonstrat  etymologia,  » 
nempe  Essenos  ab  ElisaBO  fuisse  dictos , 
quasi  Elisenos.  Quod  ibi  probat,  et  addit  : 
«  Quae  denominatio  placuit  etiam  doctis- 
«  simo  Henrico  Enriquez  nostri  temporis 
«  Authori  gravi,  ac  perdocto,  »  in  2  tom. 
lib.  12,  cap.  5,  inglossa,  litfera  B.  Sed  ma- 
jorem  Essenorum  notitiam  dabimus  n.  61, 
66  et  85. 

Porro  praedictos  Essenos  ante  adventum  Esseni 
Christi   Domini   observasse  castitatem,  et  ^^^^l^^ 
vitam  absque  uxoribus  duxisse,  tradunt  re-  castita- 
lati   Authores,   et   alii   plures.   Audiamus    '^*"* 
Vasquez,  qui  rem  bene  attigit  tom.  2,  in  3  Vasq. 
part.  disput.  124,  cap.  3  (cui  titulus,  Apud 
Judxos    Virginitas  in  magno  honore  habita  ■ 
est),  num.  41,  ubi  ait  :  «  Ex  ipsis  vero  Ju- 
«  dffiis,  et  Gentilibus  habemus  hujus  rei 
«  pra3clarum  testimonium;  nam  Josephus 
«  lib   2  de  bello  Judaico,  cap.  7,  et  lib.  18 
«  antiquitatum  Judaicarum,  cap.  2,  Plinius 
«  lib.  5  historia;  naturalis,  c.  17,  et  Solinus 
«  cap.  36  memoriae  prodiderunt,  Essenos 
«  absque  foeminis,  atque  omni  venere  ab- 
«  dicata,  in  communi  societate,  non  qui- 
«  dem  cum  ignominia,  ct  infamia,  aut  tan- 
«  quam  legis  transgressores,  sed  summa 
«  cum   laude   vixisso;  cum  in   Evangelio 
«  multa  contra  Pharisaios,  qui  erant  alte- 
«  rius  scctaB,  contra  Essenos  tamen  nihil 
«  scriptum  inveniamus.  Et  quanvis  Cardi-  Nota. 
«  nalis  Baronius  tom.  1  annal.  sub  anno 


•i:.G 


DK  STATl'   KKI.KIIOSO. 


«  01  Christi,  noii  longe  a  principio.  conlra 
«  Scriptoros  tienliles  conlendal  lianc  soc- 
n  tam  Kssenoruui  non  fuisso  anliquissi- 
«  niam  apuii  .ludaH>s,  ot  iorsan,  si  possot, 
a  hocgenus  vivoniii  solis  Cliristianis  post 
.(  Chrislum  rosorvarol ;  tamon  autlioritato 
a  Joseplii  convictus  non  poluit  nogaro  oos 
VI  anto  Clirislum  vixisse,  ot  ita  in  apparatu 
«  annalium,  horumo.xemplo  probat  virgi- 
«  nitatem,  et  castilatom  tempore  legis  an- 
«  tiqua?  non  votitam  fuisse,  sed  in  magno 
<■<  honore.  » 
Foruia-  20.  Kx  liis.  qua)  communia  sunt  apud 
ratio.  gravos  .Vuthores,  roboratur  salis  urgenter 
assertio  nostra  :  quoniam  non  alia  via  cons- 
tat  Essenos  ante  Christi  Domini  adventum 
coluisse  castitatem,  nisi  ex  tostimonio  vote- 
rum  Scriplorum,  Josophi,  l-^iinii,  et  Solini: 
atqui  hujusmodi  Scriptoros,  qui  referunt 
Kssenoscoluisse  castitatem,  satis  aporle  si- 
giiificant  prajdictos  se  votoobligasse  ad  cas- 
titatem  observandam:  ergo  eadem  certitu- 
dine  historiali,  qua  afiirmatur  Kssenos  cas- 
titatem  coluisse,  tenendum  est.  quod  eam 
ex  voto  observaverint.  Major  liquet,  quia 
nec  Baronius,  nec  Vasquez,  nec  alius  quis 
ex  Authoribus  nostri,  etpra^cedentis  saeculi 
potest  affirmare,  Kssenos  duxisse  vitam 
castam,  quia  id  viderit,  cum  plurium  an- 
norum  intervallo  ab  ipsis  exulet :  affirmat 
autem,  et  quidem  prudentissime  in  fide 
veterum  Scriptorum,  qui  vel  Kssenos  vide- 
runt,  vel  eorum  tenipora  proxime  attige- 
runt;  nam  hujusmodi  teslibus  omnis  recta 
ratio  dictatfidem  in  re  historialideberi,  ut 
in  limine  hujus  disputationis  observavi- 
mus.  Consequentia  vero  etiam  constat, 
quoniam  nullaest  ratio,  ut  prajdictis  testi- 
bus  fidem  adhibeamus  in  uno,  et  non  in 
alio,  cum  sint  ejusdem  authoritatis ,  et 
utrumquoeodem  tenore  affirment.Imo  vero 
dum  eorum  authoritas  in  aliquo  nutaret, 
pessum  iret  in  omnibus.  Unde  vel  non  est 
credendum  illis  affirmantibus  Essenos  co- 
luisse  castitatem,  vel  credendum  est  illis 
Esseno-  asserentibus  Essenos  observasse  castitatem 
casiUas  ex  voto.  Si  ergo  primum  illud  ex  eorum 
j*^'''h  testimonio  admittitur,  cur  non  hoc  poste- 
^  '  rius?  :\Iinor  denique,  in  qua  poterat  esse 
difficultas,  demonstratur ;  nam  Josephus 
(cui  potissimum  in  hac  causa  credere  vide- 
tur  Baronius)  lib.  2,  de  bello  Judaico,  c.  7, 
refert  proprium  Essenorum  institutum,  et 
inter  alia  :  "  Continentiam  vero  servare, 
«  neque  cupiditati  succumbere,  virtutem 
«  maximam  ducerent.  Itaque  nuptias  qui- 


w  dom  fastidiunt,  etc.  »  Deinde  refert  nul- 
lum  ad  iioc  inslitutum  admitti,  nisi  jura- 
mento  se  obligot  ail  iUud  observandum. 
«  Cumquo  dignus,  inquif.  a|)paruoril,  tunc 
«  domum  in  consortium  assumitur.  l'rius 
«  voro  (juam  incipiat  communom  habere 
«  cibum,  magnis  exocrationibus  adjurat,  se 
«  primum  colero  Doum,  otc.  »  FA  infra  : 
«  Ilis  quidom  execrationibus  explorant,  et 
«  quasi  pripmuniunt  accedentes.  »  Kt  in- 
ferius  :  «  Illis  quidom  sacramentis,  ac  ri- 
«  tibus  obligatus,  elc.  »  Lnde  Cedrenus  //iCedreu, 
conipciid.  Iiislor.  iti  Claudio  Jniperat.vcrhix, 
et  mentem  Josephi  oratione  cingens,  ait : 
«  Jurant  huic  divinaj  reli^ioni  unice  usq  le 
«  ad  sanguinem  pie,  ac  reverenter  operam 
«  navaturos.  »  Conslat  autem,  quodjura- 
mentum  supor  castitatem  cadeas  a^quivalet 
ejus  voto,  imo  est  votum  juratum  obser- 
vandi  castitalem,  ut  tradit  Sanch.  Hb.  3,  sancii, 
cap.  9,  ?i.  1 1,  et  c.  13,  n.  1.  Ergo  si  Josepho 
creditur,  constat  Kssenos  observasse  casti- 
tatem,  non  utcumque,  sed  ex  voto. 

Confirmatur   primo  ex  Solino  cap.  .^Gfjoi','^^ 
hist.    qui  de  eorum  Essenorum   instituto  discm-- 
agens  affirmat  :  «  Nullus  admittitur,  nisi  sof"fus 
«  quem  castitatis  fides,  et  innocentiy^  meri- 
«  tum  prosequatur.  »  Quibus  verbis  aper- 
tissime  significavit  castitatis  votum  ;  nam 
castitatis  fides  idem  valet,  ac  votum  casti- 
tatis ;  fides  enim  pro  promissione  usurpa- 
tur,  juxta  illud  Apost.  ad  Rom.  3  :  «  Num-     Ad 
«  quid  incredulitas  eorum  fidem  Dei  eva- ■^'^"'' '^' 
«  cuavit  ?  »  Hoc  est,  promissionem  Abraha? 
factam.    Et  in    hoc  eodem    sensu    inquit 
Apost.  1,  ad  Timoth.  cap.  5  :  «  Adolescen-     Ad 
«  tiores  viduas  devita ;  cum  enim  luxuria-  ^""'  ^ 
«  id2  fuerint  in  Christo,  nubere  volunt,  ha- 
«  bentes  damnationem,  qui  primam  fidem 
«  irritam  fecerunt.  »  Quo  loco  per  fidem 
significari  votum,  sive  promissionem  casti- 
tatis,  est  communis  Patrum  sententia,  ut 
ex  Clemente  I,  Innocentio  I,   Tertulliano, 
Basilio,  Hieronymo,  Ephiphanio,  Augusti- 
no,  Chrysostomo,  Fulgentio,  et  aliis  pluri- 
mis,  imo  ex  Concil.  Carlhag.  IV,  can.  104, 
et  Toletano   IV,   c.  5.5,   luculenter  probat 
Bellarm.  lib.de  Monach.  cap.  24,  Cum  ergOBellaim 
Solinus  affirmet  in  Essenis  castitatis  fidem, 
plane  fit  eos  solitos  fuisse  promittere,  seu 
vovere  castitatem. 

Nec  potestquis  dicere,  prasdictam  vocem  ^^3,^,^. 
eam  vim  habere  apud  Scriptores  sacros,  et    diiur 
Ecclesiasticos,  secus  apud  prophanos,  qua-  gjum. 
lis  erat  Solinus.  Quoniam  usitatissimum 
etiam  apud  prophanos  fuit  prasdictam  vo- 

cem 


DISP.  III,  DUB.  II. 


457 


cem  ad  eam  significationem  accommodare. 

aiep.  Unde  Calepinus  (cui  circa  ha^c,  et  similia 

standum  esse  observat  Suar.  tom.  4,  de  re- 

lig.lib.   2,   c.    1,    n.  24),   verho  Fides,  ait  : 

«  Dare  fidem  idem  est,  quod  sancte  promit- 

«  tere.  »  Idque   probat  ex   Cicerone  2,  de 

Finibus,  et  Virgil.  8  jFn.  et  satis  liquet  ex 

communi  usu  linguas  Latinae;  nam  fidem 

dare,  fidem  liberare,  fidem  fallere,  idem 

valet  ac   promittere,   et   promissis  stare, 

promissa  non  servare. 

lcitur     30.  Confirmatur  secundo,  quia  licet  non 

P'"^'  ita  difiiculter-intelligatur,  quodaliqua  per- 

sona  particularis  observet  castitatem  abs- 

que  voto;  tamen  quod  plures  homines  in 

communitate  viventes  per  ionga  tempora 

castitatem  absque  voto  observent,  vix,  aut 

nullo  modo  intelligi  valet;  stabilis  enim 

plurium  procedendi  modus  aliqua  obliga- 

tione   firmari   debet,    ut   inductive  potest 

ostendi  in  omnibus  collegiis,  et  communi- 

tatibus,  et  liquet  ex  ipso  status  vocabulo, 

quod  firmitatem,  et  immobilitatem  expri- 

mit :  qua?  obligatio,  ubi  non  adest  alia  lex, 

provenit   ex  promissione,    aut  voto,   quo 

quis  se   adstringit   ad   illum   communem 

vivendi  modum.  Esseni  autem  vitam  com- 

munem  ducebant  incommunitate,  eamque 

per  plura  tempora  continuarunt,   ut  nobis 

referunt  Josephus,  et  Solinus,  quibus  addi- 

i:u5.  mus  Plinium    lib.  5  Histor.   natural.   cap. 

17,  ubi  ait  :  «  Ab  Occidente  littore  Esseni 

«  fugitant,  genssola,  et  in  toto  orbe  praeter 

«  cajteras  mira,  sine  ulla   foemina,   omni 

«  venere  abdicata,  sinepecunia,  socia  pal- 

«  marum.  »  Et  post  pauca  :  « Ita  per  saacu- 

«  lorum    millia  (incredibile  dictu)   gens 

«  ffiterna  est,   in  qua   nemo  nascitur.  » 

Ergo  iidem  Authores  antiqui,  a  quibus  ac- 

cepimus  Essenos  observasse  castitatem,  sa- 

tis  aperte  significant  eos  adid  praestandum 

se    obstrinxisse    voto,    seu    promissione. 

Praisertim  quia  si  ad   castera  sui  inslitiiti 

munia    execrationibus,   ac  juramentis  se 

obligabant,    ut   Josephus  plane  allirmat; 

quo  fundamento  excipitur  illa  communis, 

et  continua  castitas,  quam  ipse  Josephus,  et 

alii  veteres   tanquam    pracipuam  corum 

tesseram  admirantur  ? 

j„s       Confirmatur    tertio    ex    aliis    gravibus 

)ur   Authoribus,  qui  licet  Essenorum  terapora 

ium  non  attigerint,  nihilominus  historias  Jose- 

PJ°-  phi,    Plinii,   et  aliorum   veterum  edocti, 

rtis,  satis  aperte  significant  juxta  horum  rela- 

tionem  Essenos  voto  nuncupato  perpetuam 

ron_  castitatem  coluisso.  Sic  Baronius  in  appa- 

Salmant.  Curs.  theolorj.  tom.  XIJ. 


rat.  num.  58,  agens  de  voto  B.  Virginis, 
inquit :  «  Magni  certe  pretii  fuisseapudeos 
«  Virginitatem,  jamsuperius,  cum  egimus 
«  de  Pharisaeis,  satis  diximus.  Laudantur 
«  in  hac  parte  apud  eos  Esseni,  qui  ducen- 
«  tes  vitam  sine  uxore,  perpetuae  se  conti- 
«  nentia^  mancipabant.  »  Non  tantum  as- 
serit,  Essenos  castam,  etsineuxoreduxisse 
vitam,  sed  perpetuse  se  continentise  manci- 
passe  Ha3c  autem  verba  significant  castita- 
tem  vovere,  sequeilli  observands  sacrare, 
ut  recte  notat  Canisius  lib.  I  de  Deipar.  cap.  q^^^^^ 
14.  Prosequitur  doctus  Annalista,  et  num. 
60,  agens  de  voto,  quo  B.  Joseph  se  ad  ser- 
vandam  castitatem  obstrinxit,  ait  :  « Quid- 
«  ni  pra^staret  hoc  (castitatis  videlicet  vo- 
«  tum)  justus,  quod  Pharisaei  ad  praescrip- 
«  tum  tempus,  et  Esseni  in  perpetuum  ea 
«  ffitateobservabant?»  SentitergoEssenos 
nedum  observasse,  sed  vovisse  etiam  cas- 
titatem. 

Robertus  Arboricensis  de  tuendo  *"a cro Robert. 
coelibatu,  tom.  1,  fol.  nobis  18,  ait  :  «  Ante ^'"•'«'''«^- 
«  Christi  adventum  emersit  certa  aliqua 
«  professio  virorum,  qui  sibiquisque,  suis- 
«  que  successoribus  perpetui  coelibatus 
«  legem  indicerent,  atque  imponerent.  Qui 
«  Josepho  oculatotesti,  Plinio  vero  aurito 
«  tantum,  Esseni  dicti  sunt.  »  Indicere  au- 
tem,  aut  imponere  sibi  coelibatus  legem, 
plane  significat  necessitatem,  sive  obliga- 
tionem  ortam  ex  voto.  Et  tom.  2,  fol.  nobis 
74,  addit  :  «  Ex  Josepho,  atque  aliis  pro- 
«  batis  Authoribus  constat,  Essenorum 
«  familiam  insignis  fuisse  continentia?, 
«  qualisestquffiordini  monastico  congruit. 
«  Floruerunt  autem  hujusmodi  instituta 
«  tempore  Machaba^orum,  ante  Christum 
«  natum  annis  plusquam  trecentis.  »  Cas- 
titas  autem,  quaecongruitmonastico  ordini, 
est  continentia  voto  obsignata,  ut  ex  se 
liquet. 

Doctissimus  Soto  in  4,  dist.  30,  fjuwst.  2,  goio. 
art.  I,  agens  decastitate,  ejusque  vofo,  in- 
quit  :  «  Veritas  haec  multis  Prophetarum 
«  exemplis  comprobatur.  Isaias  namque, 
«  Elisaeus,  et  Hieremias,  ut  Hieron.  lib.  2, 
«  contra  Jovinianum  author  est,  complu- 
«  resque  alii  a  re  uxoria  se  prorsus  abdi- 
«  carunt,  circumountes  (uti  ait  Paulus  ad 
«  Hebr.)in  mclotis,  et  in  pellibus  caprinis, 
«  in  solitudinibus  oborrantes,et  in  spelun- 
«  cis  et  cavernis  terra?.  Et  Josephus,  ac  So- 
«  linus  referiint  ante  Christi  adventum 
«  Essenorum  collegium  in  deserto  Juda;a) 
«  more  nostrorum  Anachoretarum  sanc- 
30 


4:>8 


DK  STATl'   KKI.KIIOSO. 


.1  tissimam  degiiisse  vitam  ab  uxorihus 
ii  prorsus.  ot  ab  omni  fn?minco  conspootu 
«.  semolissimam,  (juorum  institutumscquu- 
\  tus  cst  .loanncs  Haptista.  liuic  quamvis 
vi  nullam  aliam  liabuissct  H,  \irgo  rcvola- 
a  tioncm.  cxomplum  in  sua  gcntc  habcrct 
'  virginitalis  colcnd;c.  »  Et  licct  in  finc  ar- 
ticuli  subdubitcl,  el  nogare  videatur  casli- 
tatis  votum  anto  H.  \  irgincm;  nihilominus 
potest  exponi,  quod  antcsacram  Virginem 
tale  votum  non  fucrit  in  fojminis  ;  unde 
Neslalium  vota,  tanquam  non  religiosa 
signantcr  cxcludif.  At  in  vcrbis  relatis 
salis  apcrtc  significat,  quod  Ksscni  ex  Jose- 
phi.et  Soliniscntcntia  castitalem  vovebant; 
id  quippe  aperte  manilestat  illud  :  «  More 
A  nostrorum  Anachorelarum  sancfissimam 
>i  deguisse  vifam  ab  uxoribus  prorsus,ef  ab 
(  omni  fo^^mineo  aspocfu  semofissimam.  » 
Kisdem  enim  vcrbis,  siquibus  aliis,  signi- 
ficaremus  castitafem  votivam  hominis  reli- 
giosi.  Quod  magis  confirmat  Soto,  dum 
addit  B.  Joannem  Baptistam  sequutum 
fuisse  Essenorum  instifutum;  nara  Joannes 
cdstitafem  observavit  ex  voto,  ut  ex  Suario 
vidimus  num.  23.  Non  solum  sententiam, 
sod  verba  etiam  Soti  transcribit  perdoctus 
Ferdinandus  Vellosillo  Episcopus  Lucensis 
in  adveriml.  Theolog.  ad  S.  Ambros.  quxst. 

Noia.  13.  Ef  hic  interim  observet  Lector,  Joan- 
nem  Baptisfam  fuisse  ex  insfituto  Esseno- 
rum,  quod  praeter  duos  Authores  proxime 
allegaloa  alii  plures  afTirmant.  Qui  vero 
fuerinl  principales  Essenorum  duces,  ac 
magisfri.  constat  ex  dictis  num.  28. 

Deniquoutargumentum  hoc  absolvamus, 

BouMuc  ^^^^^  Jacobus  Boulduc  //6.  I,  de  Ecclesia 
anie  legem,  cap.  13,  pag.  85,  ha3c  :  «  Con- 
'<  sulto  credit  Abulensis  ab  Essenis  libenter 
i'  Christi  roceptam  doctrinam,  quos  nec 
verbo  quidcm  Chrislus  reprchendisse  un- 
c  quam  legitur,  cum  Pharisicos,  et  Saddu- 

•  cajos  creberrime,asperrimc,juslissimequo 
'  arguerit.  Imo  propter  piissimum,sanctis- 
"  simum  et  antiquissimum  filiorum  Dei  ad 
'■  Christumventurum  naturalemDei  filium 

analogiam   habens   inslitutum  ,  tandiu  , 

•  tamque  fideliterobservatum  in  eis,  facile 
crediderim  Christum  ipsum,  et  Joannem 

<■■  ejus  prfficursorem  Essenorum  duxisse 
>  vitam,  ut  ex  mox  dicendis  apparebit  cre- 
'  dibile.  »  Et  hoc  quantum  ad  Christum 
Dominum  omnis  perfoctionis  exemplar,  et 
causam  attinet,  intelligat  Lector  solum  se- 
cundum  quandam  piam  similitudinem 
fuisse  a  bono  Authore  dictum.  Pra^sertim 


cum  vovcre  non  convoniat  Christo,  «  qui 
«  otiam  in  quantum  homo,  habol  volunta- 
«  tom  firmalam  in  bono,  quasi  comprehen- 
«  sor  oxisfons,  »  ut  rccfo  vidit  D.  Thom.  imd.  i 
Iiac2,  2,  (j.  88,  ari.[ad:). 


Hoboraiiir  cade.m  asscrlio  grauium  Docto- 
rnm  authoritate. 

31.  Quamvis  hactenus  dicta  veritatem  qu 
nostra)  resolutionis  satis  evincere  videan-  „"5 
tur,  placct  tamen  adjicero  virorum  gra-''?se 
vium  judicia,  qui  eidom  subscribunt.  PIu-"(ian: 
rcsjam  dodimus,sodsuporsunt  alii.quorum  '"^ 
verba  transcribemus.  Et  licet  eorum  aliqui  fira 
idiomafe  Hispano  scripserint,  senfentias  in 
Latinum  omnino  fideliter  convertemus,  ne 
pagiua)  vernacula,  et  aliis  non  pervia  lin- 
gua  onerentur,  quod  in  fota  disputafione 
observare  curabimus.  Primus  sit  D.  Isido-D.i, 
rus  Hispaniarum  Doctor  egregius,  qui  lib. 
2,  de  0/ficiis,  cap.  15,  inquirit  :  «  Unde  ad 
«  monachos  studium  dofluxerit  pauperta- 
«  tis?  »  Et  respondet : «  Quantum  pertinet 
«  ad  authoritalem  veterum  Scripturarum, 
«  hujus  propositi  princepsElias,  etc.  »  Per- 
git  deinde,  et  cap.  17,  inquit  :  «  Nunc  au- 
«  tom  qua3  sit  sacrs  virginitatis  integritas, 
«  vel  a  quo  tam  sancti  propositi  sumpsit  ex- 
«  ordium,    breviter    intimabo  .    Quantum 
«  enim   pertinet  ad  vetus  Testamentum, 
«  Elias,  et  Hieremias,  et  Daniel  castitatis, 
«  et  continentiae  votum  primi  constituisse 
«  dignoscuntur,  etc.  »  Et  quod  loquatur  de 
castitate  voto  obsignata,  liquet  satis  mani- 
feste  :  primo  quia  agit  de  castitate  mona- 
chorum  :  secundo  quia  illam  vocat  sacram, 
seu  sacratam;  votum  enim  est,  quo  res  Deo 
sacratur,  unde  sanctimoniales  Deo  sacrx, 
stylo  Ecclesia^  appellantur. 

Idem,  et  ob  eandem  rationem  exprimunt 
verba  D.  Altholmi.quom  supra  allegavimus  d.a 
numero  9. 

Eliasvatcs,cjuem  lerna  volumina  regum 

Insignem  memorant,  etc. 

Virgo  sacer  fuerat  fama  per  secula  notus. 

Joannes  Hierosolymitanus,  qui  tempore  S.  jpg 
Hieronymi  vixit,  in  lib.  de  Institut.  Mo-  Hiei 
nach.  cap.  9,  ait  :  «  Elias  nempe  ut  per 
«  puritatem  castitatis,  et  incorruptionem 
«  suae  carnisa^quaretur  Angelis  ad  conser- 
«  vationis  imitationem,  seipsum  propter 

Deum 


DISP.  III.  DUB.  II. 


459 


«  Deum  virginitate  perpetua  prinius  homi- 
«  num  decoravit.  »  Ibidem  etiam  de  Elia, 
et  Elisaeo,  eorumque  djscipulis  ait  :  «  Ipsi 
«  namque  primi  virorum  seipsos  Deo  per 
«  virginitatem  sponte  dicantes,  etc.  »  hoc 
est,  consectantes,  et  devoventes. 

■'tii.  Joannes  Trithemius  Benedictinus  in  Ub. 
cle  laudib.  Carmelitar.  cap.  2,  inquit  :  «  Fra- 
«  tres  -Carmelita?  sancti  Principis  Eliae 
«  exemplo  instructi  ad  perpetuam  se  casti- 
«  tatem  voto  religionis  obligant.  »  Quibus 
verbis  aperte  supponit,  votum  castitatis  in 
exemplari,  Elia  videlicet,  praecessisse. 

"0^'-  Jodocus  Clictova^us  tom.  2,  Homil.  hom. 
penuU.  ait  :  «  Virginitatis  perpetuo  servan- 
«  dae  votum  ab  Elia  ortum  habet.  » 

aii.  Joannes  Suarez  Illustrissimus  Episcopus 
■  Conimbricensis,  in  Matth.  cap.  2,  tit.  1, 
introducit  sacram  Virginem,  qua^  Angelo 
Incarnationis  mysterium  annuncianti  res- 
pondet :  0  Etsi  sim  desponsata,  votum  ha- 
«  beo  virginitatis.  »  Additque  Episcopus  : 
«  Habebat  enim  exemplum  in  Elia,  et  Eli- 
«  sffio.  »  Et  deinde  infert  :  «  Licebat  igitur, 
«  prout  ex  prajcedentibus  liquet,  vota  emit- 
«  tere,  et  castitatem  servare,  quod  semper 
«  laudabile  fuit.  » 

ivina.  Sapientissimus  Gravina  in  voce  Turturis, 
part.  2,  cap.  15,  ait  :  «  Mons  (de  Carmelo 
agit),  vere  celeberrimus,  in  quo  fructuo- 
«  susille  palmes  Helias  commoratus,  soli- 
«  tariam  ab  hominum  consortio  semotam 
«  professus  est  vitam,  quem  primum  colen- 
«  da3  virginitatis  authorem  Patres,  et  Doc- 
«  tores  appellant.  » 

Carolus  Tapia  inAuthent.  Ingressi,  C.  de 
sacrosanct.  Erxles.  cap.  17,  habet :  «  Elias 
«  primus  castitatem  ex  regula  servavit.  » 
Quid  cst,  exregula,  quam  ex  obligatione 
voti  ? 

icent.     Vincentius    Baronius    tom.    2    Ilomil. 

'^*'""  serm.  de  S.  Theresia,  fol.  311,  ait  :  «  Elias 
«  tempore  logis  scriptaj  coepit  practicaro 
«  eminentiorem  perfectionem  Evangeli- 
«  cam.  Vota  fecit  castitatis.  » 

oin.  Thomas  Kerrarius  Jesuatus  Bononionsis 
inhist.  Imai/inis  li.  V.  Marix  montis  de  la 
Guardia,  afTirmat  :  «  Elias  ad  honorem 
«  Beatai  Virginis  emisit  votum  in  Carmelo 
«  virginitatis  perpetuai.  » 

aari.  P.  A-^gidius  Camartus  Oenoralis  sacri 
Ordinis  Minimorum,  (legestis  Elix,  lib.  6, 
sect.  8,  docci  Prophetarumquajdamcollegia, 
quaj  Eliam  pra^cosserunt,  non  fuisse  obs- 
tricta  legibus  ccclibatus.   «  Elias  vero,  » 


inquit  ipse,  «  continentiae  statum  et  sibi, 
«  et  suis  indixit.  » 

Onuphrius  Saltus  Valentinus,  et  Prior  g","P'^- 
Cohventus  Barchinonensis  Ordinis  Servo- 
rum  B.  Maria3,  in  vita  S.  Onuphrii  Regis, 
cap.  18,  ait :  «  Elias  monachus  fuit,  et  pri- 
«  mus  qui  inter  homines  votum  fecit  cas- 
«  titatis.  » 

Valderrama  in  Theatro  Relig.  sermone  Valder. 
de  S.  Propheta  Elia,  observat  aliquos  ante 
Eliam  castitatem  observasse,  et  subdit  : 
«  Sed  certeElias  primus  fuit,  qui  ex  voto 
«  virginitatem  custodivit,  et  ipse  in  veteri 
«  Testamento  suos  religiosos  docuit,  ut 
«  eam  observarent.  » 

Doctissimus  Tenas  in  Academia  Complu-  '^*^"'*^" 
tensi  Primarius  Theologiae  Professor,  in 
Toletana  Ecclesia  Canonicus  Bibliorum  in- 
terpres,  et  Episcopus  Dertonensis,  satis 
notuseruditis  Commentariis  in  Epistolam 
adHebr.  in  serm.  S.  Theresix,  Matriti  im- 
presso  anno  1G25,  inquit  :  «Sacra  Carme- 
«  litarum  religio  ortum  trahit  a  Propheta 
«  Elia,  qui  primus  hominum  castitatem 
«  vovit.  » 

Coelestinus  a  monte  Marsano,   sacri  Or-  coeicst. 
dinis  Capucinorum,   in  Arcanis  Scripturse 
sacrse,  observat.  79,  inquit  :  «  Elias  primus 
«  omnium  mortalium  votiva  se  castitate 
«  insignivit.  » 

Nicolaus  Causinus  sacraeSocielatis,et  Con-  Nicoi . 
fessarius  Regis  Christianissimi,  in  7  parte  ^'^"^"^- 
Curise  sanctx,  ubi  agit  de  Elia,  inquit  : 
«  Ipse  fuit  primus  homo,  qui  vexillum 
«  virginitatis  erexit,  illara  corpore  suo 
«  consecrando,  cura  non  cognoscebatur, 
«  sed  parvi  fiebat  in  raiindo.  »  Alios  plu- 
res  dabiraus  mim.  104. 

32.  Confirmatur,   quia  aliqui   Doctores  Kobora- 
docent  aliquos  Nazaraeos   vovisse  castita-    ''"' 
tem  ;  hi  enira  planesontiunt  castitatis  vo-  rxorum 
tura  fuissG  aliquando  in  veteri  Testaraento,^'^'^'"'''''' 
et  sic  intelligunt  locum  Numer.  quem  nu- 
mero2\   allegavimus  :  «  Vir,  sivo  raulier, 
«  cum  fecerit  votum,  etc.  »  Unde  D.  Joan- „ 
nos  Daraascon.  ibi  relatus  ait   :   «  An  non  Damasc. 
«  denique  lexingens  voturacastitatomnun- 
«  cupavit?»  Et  D.    Chrysostora.  tom.   ^.D.Chrjs. 
hom.A,  de  vigil.  Epiphan.  inquit  :  «  Naza- 
«  rffii    socundum    logem  nuncupabantur, 
«  qui  castitatom  Deo  insigni  voto  manci- 
«  pabant.  »  Hugo  Cardinalis  ad  locum  ci-    uu„(j 
tatum  Numer.  « In  voto  eorumorant  mulli  CardV 
«  articuli  roligionis,  inter  quos  amplexi- 
«  bus  mulicrum  non  vacabant.  »   Claudius 


460 


DK  STATll  KKLir.IOSO. 


«liuJiBsEspenceus /i6.  l,  </<•  ro/i/jHcri/.    ciip.    I,  iii- 

Kx|H.Mic.  qy-|    .   ^^    >azara?i  tiuuquo  caslitalis    Deo 

0  magno.    insigniquo  volo  consecrati,  ac 

«  raancipati.    »   1'orro    fuisso  Nazaraciatus 

volum    in    aliquibus    perpetuum,   docent 

A^»'^'"-^-.\bulensis  in  cap.  3,  Jtulic.  q.    12  ct    17, 

Ttuas.   Lyra.  et  Ihigo  aJ  loc.  cit.  et  Tenas  in  epist. 

ad  Ih'bi\Tas,  cap.  1 1,  iliff.  "21.  Tro  qua  sen- 

tentia  referl  Sylvoira  Origenom,  Alberlum 

Magnum.   Waldonsem,   Cliristoi)liorum  a 

Castro,  Marium,  Tyrinum,   et  alios.  Vi- 

'^'.^i^j.^'j)'i'' deantur  I.orinus  (7(/   luctnn  cit.  Numer.  et 

a  Lapide  Comclius  a  I.apido  in  cap.  4  Threnor.  num. 

7.  E\  licet  pra^dictaj  sontentia?  non  plane 

subscribamus,  quiamagis  deforimus  Autho- 

ribus  Hii»i.   pr.Tccil.   relatis,   qui  airirmant 

Eiiam  fuisso  primum,  qui  castilatom  vovit; 

Authorum    tamon  pondus  adjicimus.   qui 

vel  in  matoria  rolata    noslra}    assertioni 

subscribunt. 


§  VI. 

Eeferiur  sententia  contraria,  et  ejus  motiva 
eliduntur. 

Opiiiio       "^^-  t^PP<Jsitam  ultimsc  nostrffi  assertioni 

advc>rsa.  sententiam  tuentur  Vasquez  iom. 2  inSpart. 

Suarez.  di^p.  124,  cap.  5,  nuni.  88,  Suaroz  tom.2  in 

s^tUij,';  ^  P-  '''*'/'•    ''.*■"■/•  ^.    Rarradas  tom.  1,  in 

cpinmu-  tvang.  lib.  7,  cap.  8,  /lain.oO  ot  alii  plures, 

"nfema"  quos  refert  et  sequitur  Sberlogus  tom.  2  in 

Cant.  cap.  2,  vers.  4  ct  5,  vestigat.  20,  sec- 

tione2.  Quaesententia  potest  probariprimo, 

quia  in    lege  veteri  tenebantur   homines 

propagationi  generis  humfini  incumbere  : 

ergo  eo  tempore  virginitas  prohibebatur, 

atque  ideo  non  erat  materia  voti.  Sccundo, 

quia  in  veteri  lege  omnia  erant  imperfecta, 

et  contingebant  in  figura,  ut  frequonter  ex 

epistolis  Pauli  edocemur  :  sed  volum  casti- 

tatis  est  perfoctio  qua;dam  non  levis  :  ergo 

non  fuitin  velori  lege.  Tertio,  quia  ad  por- 

fectionem  legis  evangelica3  pertinet,  quod 

pro  illius  tempore  rosorvolur  res  adeo  exi- 

mia,  et  diilicilis,  qualis  est  castitas  voto 

obsignata  :  ergo  castitatis  votum  non  debet 

admitti  interapore  antecedenti. 

L'cniii      Sedhaec  non  urgent.  Ad  primum  constat 

'^/^'.'''fj^ex  dictis  §  1,  ubi  ostondimus  virginitatem 

■^'vo.    fuisse  tempore  legis  scriptae  licitam,  et  ab 

aliquibus  Sanctis  observatam.  Ad  secundum 

patet  ex  dictis  num.  7  et  16.    Et  si  aliquid 

argumentum  valeret,   probaret  quod  ante 

legis  evangelicffi  tempus  non   fuerit  vera 

sanctitas,  et  juslitia  :  quod  est  ha^reticum. 


ut  fuse  locis  rolalis  ostondiraus.  Ad  tertium 
rospondomus,  ad  porfoctionom  logis  evan- 
gelic;e  porlinoro,  quod  in  ojus  tompore  in- 
veniatur  volura  castitatis;  sod  ad  pra;dic- 
tam  perfoclionem  non  requiri,  quod  ante 
legis  evangolica}  tempus  nemo  virginitatem 
promiserit  :  sicut  ad  logeni  evangelicam 
pertinot  habore  gratiam,  fidom,  spem  et 
charitatom ,  qua;  longo  pra^stantiora  sunt 
virginitalis  voto,  ot  tamon  hccc  fuorunt 
ante  logis  evangelica!  tompus,  ut  fuse  os- 
tendimusc/«6.  I.  Unde  nullum  eflicax  ar- 
gumentum  a  ratione  desumptum  contra 
assertionem  nostram  formari  valet,  ut  no-  - 
bilis  Suarii  intellectus  vidit ,  et  ingenue 
fassus  est  loco  cit.  his  verbis:  «  Rationes  ad 
«  hanc  sententiam  (suam  vidolicol),  con- 
«  firmandam  nullaa  fero  possunt  adduci, 
«  cum  ros  potissimum  pendeat  ex  histo- 
«  ria.  x  Eadem  raodoratione  se  gessit  Har- 
radas  ubi  supra;  nam  cum  affirmasset 
Eliara,  ot  quosdam  alios  observasse  virgi- 
nitatem  in  vetori  Tostaraonto,  ait  :  «  Obji- 
«  cies  illa  Ecclosia}  verba.  Sola  sine  exom- 
«  plo  placuisti  Domino.  Ex  quibus  coUigi- 
«  tur  antoB.Virginem  nuUura  virginitatis 
«  exemplum  extitisse.  liespondemus  anto 
«  Virginem  exeraplura  pra^cessisse  Eliae, 
«  et  reliquorura  :  incertum  est,  an  praices- 
«  serit  exemplum  fcerainaj  alicujus  :  in- 
«  certum  etiam,  an  iira^cosserit  exemplum 
«  voti.  Verba  illa  alilim  habont  sensum, 
«  etc.  » 

34.  Relictis  ergo  aliis  levibus  motivis, 
probatur  ha^c  sententia  magis  gravi  funda-  pai 
mento;  quoniam  juxta  communem  Sancto- „ic,'',1i 
rura  Patrum  sententiara  B.  Virgo  fuit 
prima  inter  omnes  creaturas,  qua^  emisit 
virginitatis  votum  :  orgo  nemo  anto  sacram 
Virginem  prasdicto  voto  se  obstrinxit.  Con- 
sequentia  patet.  Et  fijUtecedens  latissime 
probat  Sherlogus  loc.  cilt~,y^bi  innumera 
Patrum  testiraonia  congessit,  cx  quibus 
selectiora,  difficilioraque  referemus.  Ori- 
genes  in  c.  13  Matth.  ait  :  «  Arbitror  ra-Oiigc 
«  tioni  consentaneum  esse.  virilis  quidem 
«  puritatis  in  castilate  primilias  fuisse 
«  Jesura,  muliebris  vero  Alariam;  non 
«  enim  plausibile  est  alii  praiter  hanc  vir- 
«  ginitatis  primitias  adscribere.  »  D.  Am-o.  Ai 
bros.  de  instit.  Virgin.  cap.  5,  inquit  : 
«  Egregia  igitur  Maria,  qua}  signum  sacra} 
«  virginitatis  extulit,  et  intemerata}  inte- 
«  gritatis  pium  Christo  vexillum  levavit.  » 
D.  August.  Iract.  10,  in  Joan.  sic  ait  : 
«  Unde  fratres  Domino?  Num  enim  Maria 
iterum 


DISP.  III,  DUB.  II. 


461 


«  iterum    peperit?  Absit.  Inde  ccepit  di- 

eda.  agnitas    virginum.   »  V.   Beda  in  cap.   1 

Lucx,   lib.    1,   inquit  :  «  Propositum  sua3 

«  mentis  reverenter  exposuit,  vitam  vide- 

«  licet  virginalem   se  ducere   decrevisse. 

«  Quac  quia  prima  fceminarum   tantffi  se 

«  virtuti  mancipare  curavit,  jure  singulari 

«  praj  ca?teris   foeminis    beatitate  meruit 

*'■"•«  excellere.  »  D.    Bernard.  hom.   2,   super 

Missus  est,  inquit  :  «  Novum  quidem  canti- 

«  cum  illud,  quod  solis  dabitur  in  regno 

«  Dei  cantare  virginibus,  ipsam  virginum 

«  reginam  cum  caeteris.  imo  primam  inter 

«  cajteras  esse  cantaturam,  nemo  est  qui 

«  ambigat.  »  Et  sermon.  de  verbis  Apocalijps. 

qui  incipit :  «  Signum  magnum  apparuit  in 

cajlo,  »  ha3c  habet  :  «  Sic  et  in  his  quoque 

«  sidereum  plane  irradiat  decus,  quod  vir- 

«  ginitatis  primiceria,  quod  sine  corrup- 

«  tione  fcecunda. »  Et  inferius  :  «  De  caetero 

«  sane  et  virginitatem  carnis,  et  proposi- 

«  tum  virginitatis,  et  ipsius  quoque  propo- 

«  siti  novitas  evidenter  illustrat,quod  vide- 

«  licet  in  libertate  spiritus  legis  Mosaicae 

«  decreta  transcendens,  illibatam  Deo  cor- 

«  poris  simul,   et  spiritus  sanctimoniam 

ri-   «  vovit.  »  Rupertus  m  Cantic.  cap.  4,  lib.  3, 

ait  :  «  Hoc  scientes  dicunt,  et  vere  dicunt 

«  amici,  quia  votum  egregium  Dei  prima 

"  ■«  vovisli,  votum  virginitatis.  »   Richardus 

°"^-  a  S.  Laurentio  de  laudibus  Beafss  Marix, 

lib.  3,  §  Duodecim  privilegia  Marix,   in- 

quit  :  «  Prima  igitur  Mariae  pra^rogativa 

«  secundum  B.  Bernardum  est,  quod  ipsa 

«  fuit    virginitatis    primiceria.    Bartholo- 

«  meusenimApostolusdicitmanifeste.quod 

n  prima  vovit  virginitatem.  Et  ideo  prima, 

«  quia   anfe  illam  nuUa.  »   Idem  D.  Bar- 

'"•  tholoma5i  tcstimonium  refort  S.  Bonavent. 

Ub  I   Pharetrx,  c.  5,  de  B.  Maria,  his  ver- 

bis  :  «   B.   Bartholomajus,  ut  habotur  in 

«  legenda,  asserit  :  Hajc  prima  inter  foemi- 

«  nas  hoc  constituit  in  corde  suo,  ut  diceret 

«  Deo  :  Domine,   offero  tibi    virginitatem 

«meam;   cum  hoc   a   nuUo   homine   nec 

«  verbo  didicisset,  nec  exemplo  ad  imita- 

«  tionem  invitata  fuisset.    »    Denique,   ut 

'ipprolixitatem   vitemus,   Divus    Epiphanius 

lcp.Mariam  appellat  initium,  et  principium  vir- 

'■    ginitatis.  Damasconus  Heginam,  malrem,  et 

scl.gloriam  vircjinum.  Divus  Hildephonsus  Ca- 

i^put,  et  exemplar  virginitatis.  Sapiens  Idiota 

Virginitalis  primipilam.  Sanctus  Anselmus 

Matrem  virginitatis.   Et  tandem   tota  Dei 

Ecclesia  Virginem  virginum. 

Patribus    adnumerat   Shorlogus  gravcs 


alios  Authores,  ut  Albertum  Magnum,  Wal-   Aite- 
densem,  Medinam,  Sylvium,  Viguerium,  ptmtl 
Galatinum.  et  alios,  eosque  tam  certo  pro  f^^^^^ 
sua  sententia  pugnare  existimat,,quod  ad-    quam 
dit  :  «  Sed  longum  omnium  verba  recen-    "^*  '^" 
«  sere ;   cantant  tamen  pari  gutture  uni- 
«  versi,    quos    referemus.   Experimentum 
«  capiat  incredens  fontibus  rimatis.  »  Ve- 
rum  enimvero  non  potuimus  oroneexperi- 
mentum  capere,   quia  aliquibus  fontibus 
destituimur.    In    nonnuUis    autem,    quos 
adire  licuit,  non  plane  fuimus  experti  quae 
Sherlogus  offert,  ut  paucis  ostendere  pos- 
sumus.   Allegat    ipse  B.   Albertum  super  b.  Aib. 
Missusesf,  cap.  182.  At  hic  liber,  qui  repe- 
ritur  in  ultima  editione  Lugdunensi  tom. 
20,  non  constat  capitibus,  sed  quasstionibus. 
Rursum  in  quxst.  182,  quae  capiti  a  Sherlogo 
relato  correspondet,  nec  verbum  quidem 
invenitur,  quod  ad  rem  faciat. 

Refert  etiam  Waldensem  tom.  2,  de  Sa- N.waidt. 
cramenfis  cap.  30,  sed  nihil  ibi  dicit  de  voto 
virginitatis.  Nec  sententiam  Sherlogi  do- 
cere  potuit  N.  Thomas,  qui  tom.  1  doctrin. 
fidei  anliquis,  lib.  3,  art.  I,  agens  de  votis 
monasticis,  ait  :  «  Quae  quamvis  sint  jam 
«  essentialiter  requisita  in  orani  religione 
«  perfecta.  non  sic  tamen  antiquitus  »  (hoc 
est  ante  statum  legis  gratiaj,  ut  liquet  ex 
textu)  «  sed  alii  quaedam,  alii  unum,  alii 
«  universa  observabant.  De  quo  inferius.  » 

Perdoctus  jVIagister  Bartholoma^us  de  Me-Medina. 
dina,  quem  allegat  in  3  p.  q.  28,  art.  4, 
magna  moderatione  procedit,  recognoscens 
nostrffi  sententias  probabilitatem,  his  ver- 
bis  :  «  Demum  dico  esse  valde  probabile, 
«  quod  B.  Virgo  inter  mulieres  fuit  prima, 
«  quae  virginitatem  suam  Deo  voto  conse- 
«  cravit.  Imo  qui  diceret  fuisse  primam 
«  omnino,  verisimiliter  loqueretur, »  Quin- 
imo  perdoctus  hic  Magister  oppositum  si- 
gnificat,  I,  2,  (/.  100,  art.  4,  in  fine,  ubi  re- 
censet  imperfectiones  veteris  legis,  et  recte 
observat  :  «  Sed  ex  hoc  non  inferat  Theolo- 
«  gus,  quod  viri  justi,  et  sancti  in  antiqua» 
«  legis  statu  non  haberent  ex  instinctu 
«  Spiritus  sancti  consilia  a  Deo  tum  virgi- 
«  nitatis,  tum  obedientia?,  clc.  »  Ibiquo  ex 
D.  Hieronymo  probat  Eliam,  Elisajum,  et 
•loannem  Baptistam  «  a  matrimonio  absti- 
nuisse,  et  vitam  coclibcm  duxisse.  » 

Minus  adhuc  asserit  Sylvius  in  eodem  «yivius. 
loco   allcgatus   :   «    Ex   his,    inquit,    patet 
«  B.  Mariam  non  fuisso  primam,  quaj  vir- 
«  ginitatem  servavit.  Priraam  tamen  vo- 
«  visse  tradunt  Beda  in  Lucam,  Rupertus  » 


4G2 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


pra'ce- 

dcntis 

molivj. 


Aug- 

DtCDlUiil 

diniciii 
taiis. 


Kobur 
arpu- 

iCCIlti 

Tnnlli- 

plicitcr 

infringi- 

tur.' 


lib.  3,  m  Cant.  Oriijen.  in  \3,  Matth.  et 
alii.  H3PC.  ot  noii  plura  habet  S\lviiis,  in 
quibus  niliil  aflTirniat,  soil  alionini  sonlon- 
tiam  roforl. 

Allogat  pra?toroa  \iguorium  Thcolog. 
Jnstit.  p.  '20.  §  9.  Sod  Aulhor  isto  soUun  do- 
cot,  quod  sacra  Virgo  prinia  inlor  ftoniinas 
virginitali?  votum  luincupavorit  :  «  Ha?c 
«  autom.  inijuit,  Virgo  por  antonomasiam 
«.  nuncupatiir.  Ideodicitur  Virgo  virginum. 
«  quia  fuit  prima  intor  muliores,  qua)  vovit 
«  virginilatom  inspiratione  divina.  x 

Idem,  ot  non  amplius,  afTirmat  Galati- 
nus,  in  loco,  quom  rofert  Sherl.  lib.  7,  de 
arcanis  aithol.  c.  11.  ibi  :  «  Ex  hac,  inquit, 
«  traditiono  manifosto  datur  intolligi,  quod 
«  causa  quarc  Messias  non  magis  accelera- 
«  vit  adventus  sui  tempus,  fuit  conscientia- 
«  rum  virginum  Judaicarumcorruptio.quaj 
«  omnos  foro  vol  por  conjuges,  vel  pcr  alios 
«  deflorari  cupicbant.  Sola  crgo  IMaria 
«  Virgo  boatissima,  quac  sola  inter  ca^teras 
«  omnos  se  virginitatem  perpetuo  servatu- 
«  ram  proposuit,  Messiam  concipere  me- 
«  ruit.  »  Ex  his  facile  dignoscet  prudens 
Lector,  quid  de  aliis  Authoribus  piffisumi 
debeat.  Coucedimus  lamen  eorum  non  pau- 
cos,  projsertim  ex  recentioribus,  nostra^  re- 
fragari  sententi;e. 

Roboratur  idem  fundamentum ,  quia 
B.  Virgini  deferendum  est  quidquid  auget 
majorem  ipsius  dignitatem,  ct  gloriam  : 
sed  quod  ante  ipsam  nulla  creatura  voverit 
virginitatem,  ad  majorem  ejus  dignitatem, 
et  gloriam  spectat,  cum  ei  deferat  prima- 
tum  in  re  satis  excellenti,  et  difncilli  :  ergo 
credere  oportet,  quod  ante  B.  Virginem 
nemo  A'0verit  virginitatem.  Et  urgetur  ; 
nam  quod  Christus  suaj  matri  hanc  non 
disposuerit,  aut  concesserit  pra^rogativam, 
provenit  ex  oo,  quod  vel  noluit,  vel  non  po- 
tuit  :  neutrum  autem  horum  dici  valet; 
primum  enim  derogat  maximo  Christi 
amori  erga  suam  matrem;  posterius  vero 
maximaj  ipsius  potentia;  :  ergo  omnino 
fatendum  est,  quod  B.  Virgo  fuit  prima 
creatura,  qua?  votum  virginitatis  emisit. 

3.5.  Hoc  est  validius,  et  fortasse  unicum 
hujus  sententiaj  argumenlum.  Sed  prius- 
quam  illi  occurramus,  oportet  nonnullos 
ejus  defectus  detegere  ;  inde  enim  illius 
vires  plurimum  concident.  Nam  inprimis 
hoc  motivum  nostra;  assertioni  non  adver- 
satur,  quffi  tantum  afTirmat  aliquos  ante 
legis  Evangelicffi  tempus  vovisse  castitatem, 
ut  statuimus  nurn.  22.  Quando  autem  B. 


Virgo  emisit  votum  virginilatis  ,  durabat 
tompus,  ot  statiis  logis  script;c,  et  nonduin 
inca>per;it  lox  Kvangelica.  Ipsa  quippo  in  '*''""o- 
omnium  sontentia  pr;cdictum  votum  nun- 
cupavit  anto  Angolicam  .\nnuntiationeni, 
idemquocum  inferiori  corfitudine  est  di- 
cendum  (h>  volo  castissimi  sponsi  -loseph. 
Tantum  orgo  abcst ,  ut  praedictum  argu- 
mentum  nostram  assertionomeverlat,  quod 
potius  ovincat  aliquos  anlo  legis  Evangelico) 
statum  fuisse  castos  ex  voto.  Et  hoc  dato, 
qualiter  subsistenl  illa  inconvenientia, 
quaj  ox  imperfectione  legis  antiqua^  repra>- 
sentantur,  qualia  dcscripsimus  num.  33. 

Prxterea,  Patres  qui  allegantur,  attri-Secumlo 
buuntl^.  Virgini  primatum  absolutum  vir- 
ginitatis  :  ot  pauciores  sunt,  qui  pra^dictuin 
primatus  elogium  ad  virginitatem  ut  por 
votum  determinatam  restringant,  ut  ex 
eorum  Icctiono  facile  constat,  pr;rsertim 
vero  ox  Origene,  qui  afTirmat,  prirnilias  vi- 
rilis  puritatis  fuisse  Jesum,  muliebris  vero 
Mariam ;  nam  Christus  Dominus  votuni 
non  emisit  castitatis,  ut  ex  D.  Th.  vidimus 
num.  30  m  fme.  Atqui  Patres,  cum  absolu- 
tum  virginitatis  primatum  sacraj  Virgini 
tribuunt,  non  significant  neminem  ante 
ipsam  virginitatem  coluisse,  cum  potius 
oppositum  communiter  doceant,  ut  constat 
ex  dictis  n.  19.  Ergo  pariter  illi,  qui  affir- 
mant  B.  Virginem  fuisse  primam,  qua^  vir- 
ginitatem  vovit,  non  loquuntur  de  primalu 
temporali,  nec  negant  alias  tempore  anto- 
cedenti  virginitatem  vovisse,  sed  deferunt 
sacras  Virgini  alium  excellentiorem  pri- 
matum,  quem  infra  declarabimus. 

Deinde  Patres,  sicut  tribuunt  sacra^  Vir-  xenio. 
gini  primatum  voti  virginitatis ;  sic  etiam 
in  ea  pr^cdicant  primatum  charitatis,   hu-  ^ 

militatis,   fidei,   ac  caGterarum  virtutum, 
perfectionum,  etbonorum,  quae  in  omni- 
bus  aliis  justis  reporiuntur.  Unde  D.  Au-^ 
gust.  sermone  28  de  Sanctis  :  «   Autrix 
«  (hoc  est  principium)  peccatiEva,  auclrix 
«  meriti  Maria.  »  D.  Bern.   serm.  1  ««;'(''•  d.  Bem, 
Salve  Regina  :  «   Origo  fontium,  et  flumi- 
«  num  mare  :  virtutum  auctrix,  et  scien  - 
«  tiarum  scientia  sanctarum  Maria.  »  D. 
Joan.  Damasc.  Oral.  \,de  dormit.  B.  Mariv ^^  j^^^_ 
ait:  «  Uberrima  benedictionis  scaturigo,  Danasc 

qua^    nobis  bonorum  causa,  et  parens 


extitisti.  »  Chrysippus  Hierosol.  serm 


de 


Chrysip, 


Deipar.  tom.  6  Biblioth.  parl.  2,  scripsit  :  Hieros. 
«  Ave  radix  omnium  bonorum,  »  Germa- 
nus  Constantinop.  serm.  2  in  Marix  dormit.  Gcrm. 
hffic  habet  :  u  Nisi  tu  pra^ires,  nemo  spiri- 

tualis 


DISP.  III,  DUB.  II 


463 


«  tualis  evaderet,  nemo  in  spiritu  Deum 
«  adoraret.  »  Et  infra  :  «  Nemo  Dei  cogni- 
«  tione  repletus  est,  nisi  per  te,  o  Sanc- 
Bern. «  tissima.  »  D.  Bernardinus  tom.  3,  serm. 
II,  art.  2,  c.  3  inquit :  «  Spiritus  sanctus 
«  in  hac  officina ,  et  per  eam  fabrefecit 
«  quidquid  in  gratia  mirificum  operatur.  » 
Quod  facile  ostendereraus  adductis  aliorum 
testimoniis.  Et  tamen  inde  nemo  colliget, 
quodanteB.  Yirginem  nullus  habuerit  ea 
bona,  aut  coluerit  praedictas  virtutes;op- 
positum  enim  constat  manifeste  ex  dictis 
num.  5.  Colliget  autem,  et  merito,  atque 
efficaciter  B.  Yirginem  habuisse  omnes  vir- 
tutes  in  gradu  excellentissimo,  et  fuisse 
omnibus  aliis  exemplar  ad  exercenda  vir- 
tutumopera.  Idem  ergo  intendunt  Patres, 
•  qui  dicunt  B.  Yirginem  fuisse  primam  in 
nuncupando  votum  virginitatis. 
arto.  Insuper,  pra^dictum  fundamentum,  cum 
excellentiam  B.  Yirginis  in  hac  materia 
exaggerare  videatur,  illam  revera  depri- 
mit,  et  coangustat.  Nam  longe  majus  est, 
quod  votum  sacrse  Yirginis  fuerit  exem- 
plum  et  inlege  evangelica,  etin  lege  scrip- 
ta  influens,  habensque  in  utriusque  statu 
eflectus  ex  sua  imitatione  ortos,  vota  vide- 
licet  castitatis,  quam  quod  pra^cise  inlluxe- 
rit  in  solo  legis  evangelica^  tempore.  Sicut 
exemplo  Christi  Domini  in  utroque  statu 
inlluentis  in  gratiam,  et  virtutes  justorum 
liquet,  et  explicuimus  nwn.  9,  ampliusque 
declarabimus  infra,  num.  39. 
"'0.  Tandem  licet  daremus  omnes  Palres , 
quos  allegat  Sherlogus  ,  loqui  in  sensu , 
quem  ipse  intendit,  adhuc  tamen  non  con- 
vinceret  esse  communem  Patrum  senten- 
tiam,  quod  nulla  creatura  ante  B.  Yirgi- 
nem  votum  virginitatis  emiserit.  Nam 
Patres  omnes,  quos  pra^dictus  Author  tam 
studiose  congessit,  non  sunt  omnes  Eccle- 
sia^  Patres  ;  alii  enim  non  pauci  nostram 
tuentur  sentenliam,  ut  liquet  ex  dictis  a 
num.  22,  et  alios  plures  dabimus  dub.  7, 
Constat  ergo ,  fundamentum  propositum 
non  tanlas  habere  vires,  quantas  aliqui  in 
eo  reprajsenlant.  Yideamus  ulterius  quali- 
ter  diluatur. 
"^?-  36.  Sunt  qui  respondeant,  omnia  testi- 
irKu-  monia  su pra  allegata  eo  tendere,  ut  B.  Vir- 
"t'io.  go  sit  prima  in  tempore  ,  quaj  inter  fce- 
minas  votum  fecerit  virginitatis  ;  sed  non 
negare,  quod  virorum  aliquis  eam  vove- 
rit  ante  illam.  Sic  conciliare  putant  Pa- 
tres,  quorum  aliqui  affirmant  nonnul- 
los  in  veteri  Testamento  vovissecastitalem, 


et  fuisse  spirituales  eunucbos,   ut  a  num. 
22  ostendimus  :  alii  vero  asserunt  B.  Yir- 
ginem  fuisse  primam,  quas  votum  virgi- 
nitatis  emisit ;  nam    hi    loquuntur    facta 
comparatione  ad  mulieres.  Et  quidem  ex 
Patribus   allegatis  ita  significat  Origenes,  ^efia"- 
Muliebris  vero  Mariam.  Beda,  Prima  fa'mi-x>.  Bcrn. 
?iarum,  etPrw  cxteris  fosminis.  D.  Bernard.  ^  '^*''' 
Primam  inter  cxteras.  Et  D.  Bartholomaeus 
in  testimonio  quod  ab  aliis  refertur,  Et 
ideoprima,  quia  ante  eam  nulla,  ut  legenti 
eorum  authoritatesconstabit.Quos  imitatur 
D.  Bonavent.  in  4,  dist.  30,  qucvst.  2,  ubi  d.  boh, 
ait :   «  Decuit  Virginem  Deo  virginitatem 
«  vovere,  ut  esset  mulieribus  totius  virgi- 
«  nitatisexemplum.Sicut  eniniDeus  Chris- 
«  tum  viris  proposuit  in  exemplum,    sic 
«  ejus  Matrem    proposuit    in    exemplum 
«  mulieribus.  »  Et  ex  Authoribus  n«m.  34 
allegatis  idem  exprimunt  Medina,  Vigue-  '■i^^f^"'^- 
rius,  et  Galatinus,  ut  eorum  verba  repraj-  GaTatin. 
sentant,  quibus  addimus  Nazarium    3  p.  ^''^^*''- 
qusest.  28,  art.  4,  in   solutione  1  quxsiti.  Et 
haec  videtur  etiam  sententia  Abulensis  i/iAbuicns. 
cap.2>Q  Numer.  quxst.  12,  cujusverbarefert 
Sherlogus  loco.  cit.  num.  34,  et  sic  se  habent: 
«  In  veteri  Testamento  in  mulieribus  non 
«  reperitur  observatio  virginitatis  cum  vo- 
«  to,  aut  sine  voto,   sed  omnes  accipiebant 
«  viros.  Domina  autem  nostra  fuit  prima, 
«  qua3  virginitatem  observavit,  et  vovit. 
«  De  viris  autem  magis   Feperitur  ;  nam 
.(  quanquam  non  habeatur  expressum  vo- 
«  tum  virginitatis,  patet  tamen,  quod  ali- 
«  qui  observaverint  illam,  sicut  fuit  Hie- 
«  remias,  etc.  » 

7.Ca3terumhuicresponsioni(qua3  aliunde    jmii- 
ad  veritatem  nostra^  assertionis  sufficeret),  j^jJilJJigf 
non  subscribimus  :  tum  quia  congruentius  sa  res- 
existimamus    omnia    Patrum    testimonia     ne. 
uniformiter  exponere,  ut  fieri  potest,  et  in- 
fra  praestare  curabimus  :  tum  quia  explo- 
ratum  non  est,  quod  nullae  foemina;  in  Tes- 
tamento  veteri  virginitatem  promiserint.  An  lu^- 
Imo  veroquac  pro  nostra  assertione  expen-;,||'|'|uljfjn 
dimus,  verosimilitor  queunt  ad  foeminasvctcriie- 
etiam  extendi.  Nam  locus  Numer.  I  ir,  swe  rint  ca- 
mulier,cum  fecerit  votum,  etc,  utrumque^'"""''"' 
sexum   comprehendit,  ut  ibidem   observat 
Leon.  Marius.  Locus  etiam  Isaia),  Non  dical  Lcoua. 
eunuchus,  etc.  ad  foeminas  etiam  extendi-  ^^'""'^ 
tur,  ut  notavit  Mich.  de  Medina  lib.  3  </(;  .Micii.  dc 
sacr.  homin.  contincnt.  cap.  2.   Deinde  qu.c'^'^'"'^'''' 
de  Essenis  diximus,  locum  utique  liabebaiit 
in  mulieribus,  ut  constat  ex  Philone  in  tib. 
de  vila  contemplaliva,  ut  ex  Serario,  et  aliis 


■104 


DK  STATl'  KKI.KilOSO. 


Fmic»  recle  probat  N.  Francisc.  a  S.  Maria  m 

s.  Min.  .j^^/^,(^,„^  proposit.  2, 5;  I.  PraDlerea  suppo- 
sito.  quod  viri  aliqui  in  vetori  Tcstamento 
votum  fecorint  castitatis.  niilla  occurrit 
ratio,  aut  inoonveniens.  ul  irl  fceminis  do- 
negemus,  cum  non  sint  minus  devota:>,  et 

D. Ctiry. iit  recte  D.  (."hrysost.  tom.  -2,  fnmil.  8  in 
Mdti/i.  tradit  :  «  Non  natura  corporis,  sed 
«  voluntate  animi  e.xercentur  ista  praelia  ; 
i'  propterea  sa?pe  in  luijusmodi  acie  fortius 
u  viris  foemin;e  docortarunt.  »  Quod  satis 
liquet  in  stalu  legis  evangelicaD,  in  quo 
virgincs  viros  continontes  tam  studiose 
imitata?  sunt.  Denique  aliquas  in  veteri 
Testamonto  perpoluam  virginitatem  cx  vo- 
tocoluisse.  non  omnino  obscure  colligitur 

MadMb.  ex  /i6.  2  Machab.  c.  3,  ubi  dicitur  :  «  Sed 
«  virgines,  qua?  conclusa?  erant,  pra?curre- 
«  bant  ad  Oniam.  »  Ibi  significari  virgi- 
nes  in  quodam  templi  domicilio  inclusas, 
quarum  aliqua?  perpetuo  Dci  cultui  se  con- 
sccrabant,  plurium  est  sententia.  Inde 
C^fA  ''i^trus  Crespol.  in  Snmma  cathol.  fidei,  fol. 
61-i,  harum  excmplo  impugnat  ha?reticos 
novatorcs,  qui  vota  virginum  sacrarum 
spernunt  :  «  Monialium,  »  inquit,  «  Deo- 
«  que  dicatarum  virginum  proposilum,  et 
«  vovenda?  castitatis  antiquus,  ct  sanclus 
«  usus  defenditur.  »  Kt  post  aliquas  pro- 
bationes  addit  :  «  Et  quidem  antc  Cliristi 
«  passionem  Dcodicatas  virgincs  in  templo 
«  referunt  clari.ssimi  plcriquc  Historiogra- 
«  phi,  et  confirmat  Ambrosius  lib.  mcmo- 
«  rato  de  A'irginitafe.  In  tcmplo,  inquit, 
«  Hierosolymis  fuissc  virginos  dcputatas, 
«  etc.  »  Et  pro  eadem  sentcntia  refert 
Gcrmanum  Constanfinopolitanum,  et  Gre- 
gorium  Nicomediensera.  His  virginibus 
adjungebantur  vidua9  nonnulla?,  quae  Dco 
vidualem  castitatem  vovebant,  ex  quarum 

^i5-o^^'numero  fuil  Anna,  de  qua  D.  Cyrillus  Hie- 
rosol.  Catech.  10,  inquit  :  «  Anna  Pro- 
«  phelissa  continens,  et  reiigiosissima  mo- 
Huso  (,  nialis.  »  Et  Hugo  Cardinal.  «  in  postilla 
<-  super  Kvangel.  totius  anni,  Dominica  in- 
«  fra  octavam  Nativit.  Domini,  ait  :  Anna 
«  fecerat  professioncm  viduitatis,  et  Maria 
«  fccerat  professioncm  virginitatis.  »  Imo 
Kmerenfiam  aviam  B.  Virginis  Maria?,  Deo 

D.  Cyrii.  castitatcm  vovisse  referunt  D.  Cyrillus 
(sive  is  fuerit  Constantinopolitanus,  sive, 
quod  magis  placet  Lczana?  anno  ante 
Christum  3976,  fuerit  Alexandrinus)  in  lib. 

G.Pipin  (/e  or/u  B.  Annx,  Guillelmus  Pipinus  Ordi- 
nis  Pra?dicatorum  serm.   2,  li.  Annw,  fol. 

P.Bori.  219,  et  Petrus  Borlandus  Carthusiensis  in 


vita  li.  .Ihht,  qua?  addilur  vita3  Christi 
Domini,  a  I.andulpho  de  Saxonia.  Kx  qui- 
bus  liquet,  certum  non  esso,  quod  nulla? 
fofmin;c  in  vcteri  Testamento  votum  vir- 
ginitatis  nuiicupaverint. 

Dices  id  certo  constare  ex  eo,  quod  Ec-  Diruiiur 
clcsia  de  B.  \  irginc  canit  :  Sola  suie  e.vem-  ohicciw. 
plo  pldcuisti  Domino.  Quibus  verbis  signifi- 
catur  nullam   fnominam  ante   B.  Mariam 
Deo  virginitatcm  vovisse. 

Sed  hoc  facilc  dispellitur,  quia  ut  supra 
num.  33  vidimus  ex  Barradio,  alius  est 
illorum  verborum  sensus ,  ut  constabit 
adcunti  foTifem,  ex  quo  primum  desumpta 
fuerc,  Sodulium  videlicot  anliquum  Poe-  sertui. 
tam,  qui  iloruit  saccuio  quinfo  post  Chris- 
tum  natum ;  sic  enim  canit  Carminum 
lib.  2. 

Salce  sa7icta  parens,  enixa  puerpera  re- 

gcm, 
Qui  cxlum,  terramque  tenet  per  s.xcula  : 

cujus 
Numen,  et  wterno  complectens  omnia  gi/ro 
Imperium  sine  fine  manet :  qux  ventre 

bealo 
Gaudia  matris  habens    cum    virginitatis 

honore, 
Nec  primam  similem  visa  es,  nec  habere 

sequenlem  : 
Sola  sine  exemplo  placuisti  foemina  Chris- 

to. 

Ubi  perspicuus,  ac  legitimus  sensus  esl, 
nullam  foeminam  fuisse  ,  esse,  aut  fore, 
quam  sacra  ^'irgo  longo  intervallo  non  an- 
tecellat,  cum  in  donis  graliac,  et  virtutum, 
tum,  et  maxime  in  eo,  quod  Christum  pe- 
perit,  conjunxerJtque  matris  dignitatcm 
cum  florc.et  honorovirginitatis,  quod  nulli 
alii  mulieri  est  concessum.  Sed  cum  hoc 
cohajrct,  quod  aliqua  ante  ipsam  (cx  cjus 
tamen  futura?  pravia  imitatione),  Deosuam 
virginitatem  sacraverit  modo  statim  decla- 
rando. 

38.  Pra?dicta  ergo   responsione  relicta,  Ecspon- 

ad  argumentum  num.  34  propositum  res-  pr°)ci- 

pondetur  distinguendo  antecedens,  «  Juxta    P^'e 

«  communem  Sanctorum  Patrum  senten-mentum, 

«  tiam  B.  Virgo  fuit  prima  inter  omnes'^|.,,1|'|j''' 

«  creaturas,  qua?  emisit   virginitatis    vo-  \>yo  cms 

,'  7      .  .    °.,  .  -       intel[i- 

«  tum,  »  fuit  prima  «  pnoritate  pcrfec-  gentia. 

«  tionis,  et  excellentia?,  »  concedimus;  fuit 

prima  «  prioritate  temporis,  »  negamus  :  Noia  i. 

et  deindc  negamus  absoluteconsequcntiam. 

Pro  cujus  responsionis  intelligentia  obser- 

^andum  cst.duplicem  esse  prioritatem,  seu 

prajcedentiam  : 


DISP.  Iir,  DUB.  II. 


465 


praecedentiam  :  aliam  durationis,  secun- 
dum  quam  media  prascedunt  in  exequu- 
tione  finem  :  aliam  dignitatis,  et  perfectio- 
nis,  juxta  quam  finis  in  intentione,  et  abso- 
lute  prfficedit  media,  et  exemplar  est  prius 
quam  exemplatum.  Et  in  hoc  sensu  Apos- 
Coi.  tol.  adColos.  cap.  1,  vocat  Christum  Domi- 
num,  primogenitum  omnis  creaturse,  licet 
plures  tempore  ipsum  pra^cesserint;  quia 
ipse  fuit  prior  per  modum  finis,  et  exem- 
plaris,  ut  ibidem  breviter  observavit  D. 
Hier.  Hieron.  his  verbis  :  iYon  tempore,  sed  ho- 

nore. 

)ia  2.     Deinde  observa,  quod   ut   aliqua  causa 

influat  per  modum  exemplaris,  non  requi- 

ritur  quod  existat  in  seipsa,  aut  quod  tem- 

pore    pra^cedat    exeraplatum.    Nam    cum 

exemplar  influat  ut  apprehensum,  et  appli- 

catum  per  intellectum,  et  hic  possit  appre- 

hendere  objecta  antequam  sint  in  seipsis, 

potest  aliquid  influere  per  modum  exem- 

plaris  in  eos   etiam  eflectus,  quos  tempore 

subsequitur  ;  quidquid  enim  fit  ad  ejus  imi- 

tationem,  ipsius  effectus  est,  sive  tempore_ 

antecedat,  sive  sequatur.  Et  ob  eandem  ra- 

tionem  potest  finis  insuogenereinfluere,li- 

cet  actu  non  existat  in  seipso,  ut  notum  est 

apud  Theologos,  et  Philosophos.  Unde  Apos- 

Heb.  tol.  ad  Hehr.  1 1,  ait :  «  FideMoyses  grandis 

'■     .'.  factus,  negavit  se  esse  filium  filia^  Pha- 

«  raonis,  magis  eligens  aflligi  cum  populo 

«  Dei,  quam     temporalis    peccati    habere 

«  jucunditatem ,     raajores    divitias     a:'sti- 

«  mans  the:-auro  /Egyptiorum  improperium 

«  Christi  ;    aspiciebat  enim    in    remune- 

«  rationem.  »  Nam  se  formabat  Moyses  ad 

imitationem   Christi   Domini,   quem    (etsi 

nondum  existentem)  tanquam  exemplar,  et 

finem  omnis  porfectionis    respiciebat.    ut 

riio.  eo  loco  exponunt  D.  Thom.  D.  Anselmus, 

,i,"r  Catharinus,  Zcglerus,   Ribera  ,    Tenas,   et 

|.^^-  alii.  Et  sic  ctiam  Christus  Dominus  influ- 

as.'  xit  inomnem  justitiam,et  perfectionem  ve- 

terum  Patrum,  fuitque  caput   Ecclesia!  a 

principio,  ut  fusius  explicuimus  num.  9. 

a3_       Praiterea  observandum  est,  B.  Virginem 

.Mariam  esse  causam  exemplarem  omnis 

virginitatis  Dco  sacrata^.  Tum  quia  nobilis- 

simum  in  unoquoque  genere  est  raensura, 

rja^'"etexemplar  cajterorum,  qua;  eo  perfectiora 

''_   sunt,  quo  magis  ad  illud  nobilius,  et  per- 

vir-  foctius  accedunt,  ipsumque  imitantur  :  ox 

^''"■virginitatibus    autem  Deo    sacratis  nihil 

eminentius,  nobilius,  aut  perfeclius  cogi- 

tari  potest,  quam  virginitas  sacratissim» 

Mariai,  ut  statim  declarabimus.  Tum  quia 


ita  communiterse  explicant  Sancti  Patres, 
D.  Ambros.  de  instit.  virgin.  cap.  5,  ait:R.  Amb. 
«  Omnes  ad  cultum  virginitatis  Sanctaj 
«  Maria?  advocantur  exemplo.  »  Et  capite 
sequenti  :  Marix  exemplo  cxterx  ad  virgini- 
tatis  studium  provocantur.  D.  Hildephons.  ^-^^^- 
sermone  3,  de  Assumpt.  Mariam  appellat,  ^^  ^^^ 
Exemplar  perfectx  virginitatis .  Sophronius 
hom.  de  Assumpt.  eam  vocat  Perfectionis 
virginalis  exemplum.  Et  eodem  modo  lo- 
quuntur  alii  Patres.  Unde  autem  virgini- 
tas  B.  Mariffi  habeat  eminentiam  illam,  ut 
tanquam  exemplar  antecedat,  et  excedat 
omnesalias  virginitatesDeo  sacratas,  docte 
declarat  Suarez  tom.  2,  in  2p.  disp.  7,  suarez. 
sect.  3,  his  verbis  :  «  Virginitas  Maria? 
«  quoad  propositum,  et  animum,  fuit  tan- 
«  to  efficacior,  et  vehementior,  quanto  ex 
«  majori  charitate,  et  gratia  procedebat. 
«  Quoad  imraobilitatem  habuit  hoc  propo- 
«  situm  perfecto  voto  confirmatum.  Quoad 
«  intentionem  ex  perfectissimo  Dei,  et  pu- 
«  ritatis  amore  hoc  fecit.  Quoad  exequu- 
«  tionem  vero  tam  perfecte  illud  servavit, 
«  ut  orani  prorsus  motu  contrario,  aut  rc- 
«  pugnante  caruerit  ;  imo  alios  etiam  a  i 
«  sanctitatem  provocaverit  ,  ut  supra  ex 
«  Sanctis  Patribus  diximus.  Deinde  caruit 
«  omni  contrario,  quod  virginitatis  per- 
«  fectionem  posset  minuere  ;  nam  et  ip- 
«  sum  conjugium,  quod  in  aliis  ad  virgi- 
«  nitatem  tollendam  ordinari  solet,  in  illa 
«  fuit  ad  ejus  custodiam,  testimonium,  et 
tf  honorem  institutum.  Flabuit  deinde  co- 
(•  mitantes  omnes  virtutes,  temperantiam, 
«  humilitatem,  et  alias,  quaj  illius  perfec- 
«  tionem  possent  augere.  Fuit  dcnique 
«  ejus  virginifas  propter  altissimumfinem 
«  a  Deo  ordinata  ;  nam  et  ad  filii  gonera- 
«  tionem  ordinata  est  (quodest  adrairatio- 
«  ne dignissiraum),et  ad consecrandum  Deo 
«  thalamum  ,  ex  quo  factus  homo  nas- 
«  ceretur  :  quo  nihil  potest  perfcctius,  aut 
«  excellentius  intelligi.   » 

Deinde  observa,  causam  tanto  osse  in  Noia4. 
suo  genere  perfectiorem,  quanto  ad  plures 
effectussuam  causalitatem  diffundit.  Quod 
ost  per  se  notum  ;  nam  actu  causare,  per- 
fectio  est :  ergo  causa  eo  coBteris  paribus 
est  perfectior,  quo  plura  causat,  et  sub 
proprio  influxu  tanquam  effectum  consti- 
tuit.  Unde  D.  Thom.  3  parte,  quxst.  05,  dtiio. 
art.  3,  ait :  Quanto  aliqua  causaest  superior, 
tanto  ad  plura  se  extendit  in  causando.  Et3, 
contra  gent.  cap.  24,  inquit  :  «  Quanto  ali- 
«  quid  invenitur  melius,  tanto  ad  remo- 


•100 


DE  STATU  RKI.KUOSO. 


<i  tiora  bonitatem  suam  diffiindit.  »  Et  si- 
milia  ropetit  i]uxst.  3,  de  iiotcnlin,  art.  3, 
ft  (iiHxtlil).    3,  tjtixsl.  3.  (irl.  0,  ot  alibi  fro- 
quentor. 
■^l^o''*'      ^"'^'  ^"'^  '"'*  pra?missis  liqtiot,    ol   robora- 
pr»-    tur  distinotio  n»»i.  prxced.  proposita,    so- 
^oJtri-  ci'n<^u"i  qiiam  tostimonia   1'alrum   intor- 
na-     pretamiir  .  ot   ad   concordiam    rcducimus. 
Nam  cum  atVirmant  H.  ^irginom  esso  ini- 
lium,  oxcmplar.  primipilam,   acvoxillifo- 
ram  omnis  virginitatis,  primamvirginum, 
et  alia  luijusmodi,  pra?dicant  quidcm    pri- 
matum.    ac  oxcellentiam    virginitatis   B. 
Mari.T  supor  omnes  alias  virginitates  ;  quia 
omnos  per  modum  oxcmplaris  causavit,  et 
traxit  ad  sui  imitationem,  siveillao  fuorint 
Priuia-  anle  ^irginis  tompus,   sive  post  illud.  Sed 
^-irgfti  noi^  nogant,  quod  ante  B.  Virginis  tempus 
jj*j*^'*jpaliqui  virginitatis  volurs  emisorint.Et  lianc 
fuit  ex'-  dilTerentiam    inter    primatum    temporis, 
'^''liii"    ^''    primalum  oxcellontiai   satis  exprcssit 
iion    egregius  Hispaniarum  Doctor   D.  Isidorus 
ri.s.     lib.  2,  de  Ofjiciis,  cap.  17,  ubi  ait   :    «  Nunc 
^  '*"''•  «  autem  quH3  sit  sacra?  virginitatis  integri- 
«  tas,  vel  a  quo  tam  sancti  propositi  sump- 
«  sit  exordium,  breviter  intimabo.  Quan- 
«  tum  enim  pertinet  ad   vetus  Teslamen- 
■<  tum,    Elias,    et    Hieremias,    et    Daniel 
«  caslilatis,  et  continentiae  bonum   prirai 
«  constituissedignoscuntur  :  quantum  vero 
«  ad  novura,  virorura  virginum  caput  est 
«  Christus,  foerainarum  virginuracaput  est 
«  Maria.  Ipsa  earum   autrix,    ipsa  mater 
«  nostri  capitis,  qui  est  virginis  filius,  et 
«  virginum  sponsus.  »  Ubi  coraponit  ex- 
cellentiara  B.  Virginis  in   hac   parte  cum 
temporali  aliorumantecessione;  recteenim 
vidit  prajdictam    temporis    praBcedentiam 
nihil  referre  ad  sacra?  Virginis  gloriam  ; 
quippe  tantum  abest,    ut  ad  ejus  referat 
commendationem,  quod  potius  illam  limi- 
tare,  et  restringere  videatur.  Nara  profeclo 
majus  quid  est  B.  Virginem   habere  sua? 
virginitatis  effectus,  hoc  est  alias   virgini- 
tates  voto  sacratas,  et  in  veteri,  et  in  novo 
Testaraenlo,  quara  deterrainari  ejus  causa- 
litatem  ad  tempus  pra^cisum  legis  Evange- 
licaj;  nam  causa  eo  est  superior,    quo   ad 
Exem-  P^"^^  ^^  extendit  in  causando.  Id  quod  sa- 
plum.  tis  liquet  ex  sacratissimo  ejus  filio  Christo 
Domino  ;  nara  causavit  oranes  eflectus  gra- 
tiae  non  solura  in  terapore  post  ipsum  se- 
quenti,  sed  in  eo  etiam,  quod  ipsum  pra^- 
cessit,  ut  constat  ex  dictis  n.  9.  Unde  sicut 
ex  eo,  quod  Christus  dicatur,  et  sit  initiura,    I 
fundamentura,  et  caput  Ecclesiae,  authorque 


juslitia',  et  omnis  sanctitatis,  non  inferlur 
quod  anle  Christi  Domini  lompus  non  fuo- 
rit    vera   Ecclesia,    vera  juslitia,  et   vera 
sanctitas  ;  oppositum  enim  corta  fide  cons- 
tal,  ut  ostcndimus  dub.    1  ;  sed  infortur, 
quod  prcodictaomniafuerintolVoctusChrisli 
Domini,  in  quo,   ot  por  quem  salvantur 
quolquot  salvantur,   aut  jusliliam  consc- 
quuntur  :  sic  proportionabiliter  exeo,  quod 
sacralissima    Virgo  Maria  dicalur,   et  sit 
principiuin,  voxillum,  ac  exeraplar  omnis 
virginilalis  Deosacralas,  rainiraecolligitur, 
quod  nulli  anle  ipsius  tempus  virginilatem 
vovorinl ;  conlrarium  enim  satis  ostendi- 
rausf/  num.  -i^.  Sed  colligitur  B.  Virginera 
inlluxisse  per  raodura  principii  exerapla- 
ris  in  oranes  virginitates  Deo  sacratas,  tam 
in  veteri,  quam  in  novo  Testaraento;  nara 
quotquot  virginitalem  Deo  religiose   vove- 
runl,  id  pra^stiterunt  provocati  oxemplo  B, 
Maria?,  quam  ut  iuturam,  vel  pncsentem 
fidei  oculoimplicite,  autexplicite  vidorunt. 
E\  sicut   qui  ad  extollondam    dignitatem 
Christi  Domini  dicerot  ante  ipsius  nativita- 
tem,  et  tempus  nullara  fuisse  veram  gra- 
tiara,  et  justitiam,  non  solum  erraret,  sed 
etiara    Christi  Domini  dignitatera  (quara 
exaggerare  videbalur), imminueret,  quippe 
ejus  sanctificativum  iniluxum  ad  brevius 
terapus,  et  pauciores  effectus  restringeret  : 
sic  illi,  qui  ad  praedicandam  sacratissiraae 
Virginis  excellentiam  afTirmant  neminem 
ante  ipsam  nuncupasse  virginitatis  votum, 
licet  non  errent  (probabiliter  namque  dis- 
currunt),    nihilominus    scopura    in  quem 
collimant,  non  attingunt.  Cum  enira  vir- 
ginei  exeraplaris,  quod  in  B.  Maria  reful- 
get,  vim,  ac  causalitateraeiferreintendant, 
raagis  00  raedio  limilant,  et  coangustant, 
eara  non  extendentes  ad  praacedentiura  sa3- 
culorumeffectus,  inquos  per  modum  exem- 
plaris  iniluere  potuit,  et  de  facto,    ut  nos 
affirmaraus,  influxit.  Quem  adeouniversa- 
lem  influxum  per  modum  excellentissimi 
exeraplaris  significare  intendunt  commu- 
niter  Patres,  cura  priraatum  B.  Mariae  in 
vovendo  virginilatera  tam  raagnis  elogiis 
celebrant.  Quod  etiam  vidit  Suarez   loco smtcz. 
supra  cit.  ubi  ait  :  «  Deinde  dici  etiam  po- 
«  test  prima,  quaj  proposita  est  tanquam 
«  dux,   et    exemplar   hujusmodi  voti,  et 
«  hunc  esse  existimo  sensum   Sanctorum 
«  Patrum.  «  Ipse  vero  ex  propria  senten- 
tia,  licetsub  dubiOj  subjungit :  Addotamen 
fortasse  etiam  in  re  ipsa  fuisse  primam,  etc. 
Quo  loquendi  genere   incertitudinera  talis 
opinionis 


DISP.  III,  DUB.  II. 


467 


opinionis   satis    expressit.    Verba    autem 
qua3  ex  D.  Bartholoma30  referuntur,  et  qui- 
bus  moveri  videatur   D.    Bonaventura,  et 
Richardus  de  S.  Laurentio,   ut  primatum 
temporalem  alii,  quam  Virgini  negent,  au- 
thoritatem  non  habent;  namdesumpta  sunt 
ex  libro  apocrypho,  qui  sub  nomine  Abdiaj 
Babylonici  circumfertur,  et  quem  jamdiu 
ixtus   rejecit  Paulus  IV,  ut  refert  Sixtus  Senensis 
iUarm. /jft.  2  Biblioth.  et  fabulosum  appellat  Bel- 
larmin.  de  script.  ecclesiast.  in  Abdia  Baby- 
lonico. 
Mia;       40.  Ratio  vero,    qua  fundamentum   ab 
lenti.  authoritatedesumptum  fulciebatur,  nullius 
nfl^^r!    roboris  est;  concedimus  enim  deferendum 
ntiT-  esse  sacratissimas  Virgini  quidquid  confert 
ad  majorem  ipsius  dignitatem,  et  gloriam; 
sed  negamus  ad  id  conferre,  quod  nemo 
ante  B.  Virginis  tempus  votum  virginitatis 
emiserit;  oppositum  enimconstatexproxi- 
me  dictis.  Per  quod  etiam  diluitur  augmen- 
tum    diflicultatis  rationi   insertuni ;  nam 
prffirogativa  B,  Virginis  nonest,quodnemo 
ante  ipsius  tempus  virginitatem   voverit, 
sed  potius  excellentia  B.  Virginis  est,  quod 
suaj  virginitatis  exemplo  virgines   post  se 
adduxerit  in  utroque  statu  scripta^,  et  Evan- 
gelicas  legis ;  in  hoc  quippe  magis  emicat 
dignitas,  et  efTicacia  dicti  exemplaris. 
rctor-     Unde  qua?  contra   nos   adducuntur,  in 
■  contrariam    partem    sunt    detorquenda  : 
quoniam  B.  Virgini  deferri  debet  quidquid 
confert  ad   majorem   ejus  dignitatem,  et 
gloriam  :  sed  quod  B.  Virgo  suo  exemplo 
raoverit  ad  vovendum  virginitatem,  non 
solum  in  statu  legis  Evangelica?,  sed  etiam 
in  statu  legis  scripta;,  confert  ad  ejus  digni- 
tatem,  et  gloriam,  siquidemmagis  explicat 
universalitatem,  elTicacianique  nobilissimi 
illius  exemplaris   in  causando,   et  plures 
efiectus  illius  influxui  subordinat   :  ergo 
tueri  oportet,  quod  aliqui  in  veteri  Testa- 
mento  provocatiexemploB.  Virginis(quam 
futuram  radio  fidei  intuebantur),  Deo  vir- 
ginitatem  promiserint.   Et  urgetur;   nam 
quod  Chrislus  hanc  sua^  matri  non   dispo- 
suerit,  aut  concesserit  pra;rogativam,  pro- 
venit  ex  eo,  quod  vel  noluit,  vel  non  po- 
tuit  :  sed  neutrum  horum  dici  valet,  cum 
primum  deroget  maximo  Christi  amori  er- 
ga  suam  matrem ;  et  secundum   maximae 
ipsius  potestati    :  ergo   dicondum   est,  B. 
Virginemdedisse  primum,  etnobilissimum 
exemplar  virginitatis  Deo  sacra^,  quod  pro 
sua  digriitate  non  soium  nunc  movet,  sed 
movit  etiam  in  veteri  Testamento,  ut  non- 


nulli  ad  imitationom  B.  Virginis  Deosuam 
virginitatem  sacraverint. 

41.  Et  si  inquiras,  qualiter  hoc  exemplar  Quaiiter 
tunc  influxerit,  cum  tunc  non  fuerit  ?Res-  iniiuxe. 
pondetur    eandem   interrogationem    fieri ''^^j'^^' 
posse  de  Christo   Domino,  quem  tanquam    csset. 
omnis  perfectionis  exemplar  omnes  Sancti 
veteris    Testamenti    fide    implicila ,    vel 
explicita   apprehenderunt,    atque    imitati 
sunt,    ut  constat   ex  dictis  numero  9.  Ad 
illam  vero  patet  ex   his,   quae  pra;notavi- 
musTi.  38,  nempe  exemplar,  ut  in  suoge- 
nere  influat,    applicari    per  intellectum; 
hunc  vero  posse  apprehendere,   et  propo- 
nere  rem  futuram.  Porrb  veteres  illosjus- 
tos  cognovisse  beatissimam  Mariam  ,    et 
insignem  ejus  virginitatem,  liquido   cons- 
tat.  Tum  ex  Isaia  praedicente  :  Ecce  virgo  isaias. 
concipiet,  et  pariet  fdium.  Quod  prffinovisse 
etiam  alios  insignes  Prophetas,  caeterosque 
docuisse  dubitari  non  debet.  Tum  exemplo 
Sibyllarum,  quae  Virginem  Matrem  futu- 
ram  cognoverunt,  et  annuntiarunt.  sibvUa 

Unde  Persica  cecinit  :  Persica. 

Virgine  matre  satus  pullo  residebitasello, 
llle  Deus  casta  nascetur  Virgine  magniis. 

Et  Cimmeria  :  Cimmc- 

na. 

MiUtisB  xternx  regein  sacra  Virgo  cibabit 

Lacte  suo. 

Sic  etiam  Magnus  ille  Elias  (quem  primum 
in  tempore  vovisse  virginitatem,  ejusque 
studium  discipulis  proposuisse  asserunt 
Authores  n.  82,  relati),  sacratissimam  Vir- 
ginem  cognovit  celebri  illa  visione,  quam 
sacer  textus  refert  3,  Reg.  18  :  Ecce  nube-  3.  Reg. 
cula  parva,  quasi  vestigium  hominis  ascende-  ^^- 
bat  de  mari.  In  qua  B.  Virginem  prajsigna- 
tam  fuisse,  et  a  Propheta  cognitam,  satis 
communiter  tradunt  Doctores.  Cujus  admi- 
randi  exemplaris  ipse  suavi  efiicacia  allec- 
tus  virginitatem,  quam  prius  absque  voto 
observabat,promissionis  vinculoobstrinxit, 
idemqueinstitutum  ccepit  discipulos  edo- 
cere.  Quod  haud  obscure  tradit  D.  Metho-o.  Mct. 
dius  Episcopus,  et  Martyr,  qui  fioriiit  tem- 
pore  Diocletiani,  in  homil.  de  Simenne,  et 
Anna,  ubi  sacram  Virginem  sic  alld  [uitur  : 
«  Puritatis  etiam  tua3  Elias  pracscius,  at- 
u  que  imitator  in  spiritu  cum  esset,  vitas 
«  illius  ignifera)  sibi  coronam  colligavit, 
«  in  hunc  usque  diem  divino  sufiragio 
«  morte  superior  declaratus.  Te  quoque 
«  ejusdem  successorElisa^us  asapienteMa- 
«  gistro  tanquam  jam  existentem,  quae  ta- 


468 


DK  ST.Vrr  KKI.IC.IOSO. 


('onsi- 

lium 

pauper 

tatis. 


Bellarni 
Mall.  19. 


Volun- 
tariaali- 
qnorum 
pauper- 
lasin 
veteri 

fe.. 
D.  Chrv. 


«  nion  nonduni  pxislebas,  pr.Tff^urans.  » 
SiH.  Virginis  nolilia  ad  postoro.s  iluxit, 
cur  non  studiuni  illain  colondi.  cum  aliis 
ohsequiis.  tuni  spocialiori  iniitaliono  pcr 
virginitaloui  volo  obsignalain  ?  Kluxit  pro- 
focto,  ut  suppo.-itis.  qu.odo  Ilssenis  diximus 
•  a  tium.  2S,  tradit  Iladriaiius  Tireus  Socie- 
tatis.losu  in  Tristujio  Mariano,  libro  1.  sono 
36.  ubi  ex  Euscbio  Ca^sarionsi  libro  2  Ec- 
clesiast.  histor.  cap.  17,  asserit  :  «  Ab  Ksse- 
(.  nis.  quos.Mexandriaj  S.  Marcus  repcrit, 
a  Mariam  nondum  natam  cognitam,  ct 
0  singulari  vcneralione  cultam  fuisso.  » 
Et  Laurontius  Clirysogonus  sacraj  ctiam 
Societatis.  in  Mundo  Mariano,  disc.  22, 
nu»j.  10,  sentontiam  I).  .Mothodii  imitans, 
etmagis  ovolvens  allirmat.  Eliam  notitia 
beatissima?  Virginis  in  nubecula  reprncscn- 
tata?  illustratum,  aperuisse  fundamonta 
status  roligiosi.  Ordinemquc  a  sc  institu- 
tum,  Carmelitarum  scilicet,  ipsi  conse- 
crasse.  Qua^  exdicendis  dub.l,  magis  cons- 
tabunt. 

DUBIUM  III. 

rtrum  in  Ecrlesia  ante  slatum  legis  Evan- 
gelicx  fuerit  paupertalis  colurn. 

42.  Suppositis  quae  de  castitalis  voto  di- 
ximus.  pervius  palet  aditus  ad  alia,  quao 
non  sic  apparont  diflicilia.  Et  primo  inves- 
tigabimus  votum  paupertatls  in  veteri  Tes- 
tamcnto.  Procujus  luce  pr3emittcndum  est, 
paupertatis  voluntariajconsilium  in  eo  con- 
sistere.  quod  quis  actu,  et  affectu  bona  tem- 
poralia  proptor  Doum  relinquat,  ut  ex  Pa- 
tribus  tradit  Bellarminus  lib.  de  Monachis, 
cap.  20,  et  constat  ex  verbis  Christi  Do- 
mini,  Matth.  19  :  «  Si  vis  perfectus  esse, 
<i  vade.  et  vende  omnia  quae  habes,  et  da 
•  pauperibus.  »  Cui  Apostoli  ore  F^ctri: 
«'  Eccc  nos  reliquimus  omnia,  ct  scquuti 
('  sumus  te.  »  UndeD.  Bcrnardus  in  decla- 
mat.super  hunc  locum  Evanrjelii,  ait:  «  HfflC 
«  sunt  verba,  qua^  contemptum  mundi  in 
('  universo  raundo,  et  voluntariam  per- 
"  suasere  pauperlatem  :  haec  suntquae  Mo- 
"  nachis  claustra  replent,  deserta  Ana- 
«  chorelis.  » 

Deinde  supponendum  est,  aliquos  iii  ve- 
teri  Testamcnto  amplcxatos  fuisse  volun- 
tariam  paupertatem.  Quod  in  Elia  laudat 
D.  Chrysost.  /(6.  3,  de  provid.  Nihil,  inquit, 
illi  terrenum  prxter  melolem  erat.  Et  homil. 
4.    ad  popul.    Anlioch.  ^\\.:  «  Quid   enim. 


«  dic  mihi,  Elia  paupcrius.  »  Addit  infc-  Eiifiri. 
rius:  «  Ipsam  voro  paupertatom  ex  mentis 
«  opulentiaelegil.  »  K\homil.4a,inMaUh. 
inquit:  «  Undo  mirabilis  factus  est  Elias, 
«  nonno  a  roiiuiUiatioMo  possossionum  ?  » 
Idom  pauporlalis  studium  prosequutus  est 
l^.Iisa-us.  qui  ul  dicitur  3  Hog.  cap.  10  :  Re-  n. Rog. 
liclis  bobus  cururrit  post   Eliam.    Ter  quod      ^"' 
significalur    ipsum    majoris    porfeclionis 
amorc  cuncta  mundana  rcpudiasse.  Unde 
Lyra  ad  eum  locum  inquit :  Derrevit  repu-  Lyra. 
diatis  omnilius  adh.rrrre  Eti.r.  Et  D.  Ambros.  "•  Anib. 
lib.  I,  dc  Olfic.  cap.  30,  ait :  «  Kolictis  om- 
«  nibus  in  disciplinam  sc  proplieticam  dc- 
«  dit.   »   Et  Abulonsis  c«;}.  f(7.   cjuxst.  23.  A^uic""!- 
inquit :  «  Non  curavit  amplius  arare,   nec 
«  vacare  ncgotiis  secularibus,  sed  relictis 
«  bobussequutus  est  eum.  Sicoiiimquando 
«  Cliristus  vocabat   discipulos  suos.  relin- 
«  quobant  omnia,  ct   soquobantur  CHm.  » 
Similiter  sc  gosseruiit  utriusquc  Prophcta)  F'''"'"'" 
discipuli,   quos  Scriplura  filios  Propheta-  tirum^" 
runi  vocat,  de  quibus  Theodorctus  quxst. 
10,  lib.  4    liegum,  inquit :   «  Chorus  Pro- 
«  phelarum  cxtremam  amplectebatur  pau- 
«  pertatcm.  »    Quos  omnos  rcpraesentavit 
Apostoi.  ad  Ilebrxos  II,  illis  verbis:  «  Cir-AdHcb. 
«  cuierunt  in  melotis,  in  pellibus  caprinis,  Tcofior. 
«  egentes,  etc.  »  Unde  Rellarminus /('6.  Je licHann. 
Monach.  cap.  r>,  de  origine  religionum  dis- 
serens  ait:    «  Habemus  deinde  in  eodem 
«  Testamento  veteri  Hcliam,  ct  Heliseum, 
«  et  filios  Prophetarum  sino  uxoribus,  ct 
«  divitiis  in  hoc  mundo  vixisse.  Do  quibus 
«  D.  Hieronymus  in   cpist.   ad   Rusticum, 
«  qua}  est  ordine  quarta:   filii  Propheta- 
«  rum,   inquit,    quos  Monachos  in  veteri 
«  Testamento  legimus,  aedificabant  sibi  ca- 
«  sulas  prope  fiuonta  Jordanis,  et  turbis 
«  urbium   derclictis,    polenta,   et    herbis 
«  agresfibus  victitabant.    Et  epist.  13,   ad. 
«  Paulinum,  de  ?*Ionachis  loquens:  Noster 
«  princeps,  inquit,  Elias,   noster  dux  Eli- 
«  saeus,  nostri  duces  filii  Prophetarum,  qui 
«  habitabant  in  agris,  et  solitudinibus,  ct 
«  faciebant  sibi  tabernacula  prope  fluenta 
«  Jordanis.  »  Tandem  Esseni(quossectatoSg^^g^Q_ 
fuisso  Eliae,  Elisxi.  filiorumque  Propheta-  norum. 
rum  institutum,  constat  ex  dictis  num.  23), 
pauperem  vitain  ultro  ducebant,  ut  constat 
ex  Josepho /iV>.  2,  (/e  6e//o  Judaico,  cap.  7,Joseph. 
ubi  ait :  «  Divitiarum   contemptores  sunt, 
«  rerunaque  apud  eos  communicatio  admi- 
«  rationi  habetur,  noque  invenias  alterum 
«  alteri  opulentia  pra^stare  :  legemque  sibi 
«  dixerunt,  ut  qui  disciplinam  suam  sec- 

tari 


DISP.  III,  DUB.  III. 


469 


«  tari  vellent,  bona  contubernio  publica- 
«  rent.  »  Et  inferius :  «  Designatos  autem 
«  procuratores  habent,  et  ad  usus  omniuni 
«  singulis  indivisos.    »    Idem  significavit 

JosephusJosephus  Gorionides  in  lib.  deiribus  Judai- 
'  corum  Philosophoruin  ordinibus,  ubi  ait : 
«  Possidebant  omnia  communia,  et  nihil 
«  amplius  inter  eos  ditior  fruebatur,  nihil 
«  pauper  defraudabatur.  »  Addit  infra  : 
«  Sed  permixlis  facultatibus  unum  esset 
M  omnium  patrimonium.  »  Tandem  idem 

Plinius.  exprimit  Plinius  lib.  5,  c.  17,  illis  verbis  : 
«  Gens  sola,  et  in  toto  orbe,  pra^ter  ca^te- 
«  ras,  mira,  sine  ulla  foemina,  omni  ve- 
«  nere  abdicata,  sine  pecunia,  etc.  » 

Pumus  Ex  quibus  omnibus  facile  constat,  aliquos 
taiis" '  in  veteri  Testamento  coluisse  voluntariam 
paupertatem.  Sed  dubium  est,  utrum  eo- 
rum  nonnulli  ad  hoc  studium,  seu  vitas 
genus  se  voto  obstrinxerint  ?  quod  hic 
oportet  decidere.  Revocatur  autem  difficul- 
tas  ad  simplex  paupertatis  votum  ;  nam 
quod  hujius  voti  solemnitas  non  fuerit  ante 
exercitam  Christi  Domini  institutionem, 
citra  controversiam  supponendum  est. 

§  I. 

Affirmans  sententia  eligitur,   et  multiplici 
fundamento  firmatur. 

;onciu-  43.  Dicendum  est,  aliquos  in  veteri  Tes- 
tamento  fecisse  simplex  paupertatis  votum, 
sive  paupertatem  ex  voto  observasse.  Ita 
plures  Authores,  quorum  verba  expende- 

iczana.  mus  num.  104.  Videatur  ex  nostris  Lezana 
in  apparatu.  cap.  4,  num.  1 1,  et  anno  ante 

lyivcir.  Christum  3545,  num.  21,  Sylveira  opusc.  3, 

naria.    quxst.  8,  Franciscus   a  S.  Maria  in  apolog. 

'^^^^ll;^^proposil.  4,  Philippus  a  S.  Trinitate,  2,  2, 
tract.  de  Religione,  disp.  G,  dub.  1 ,  et  in  Theo- 
log.  Carmel.  quxst.  1,  art.  3,  et  alii  plures 
apud  illos. 

Funda-      Probatur  primo  ratione ;  nam  aliqui  in 

lentum.  Yeteri  Testamento  amplexati  sunt  pauper- 
tatem  ex  proposilo  voluiitario  :  ergo  ex  vo- 
to.  Antecedens  patet  ex  prx'Suppositis  num. 
jirxced.  Conseqncntla  autem  probatur  jjri- 
mo  ;  nam  propterea  aliqui  amplexati  sunt 
paupertatem,  quia  cognoverunt  illam  con- 
ducere  ad  majorera  sanctitatem,  cui  acqui- 
rendac  vacabant :  sedetiam  cognoverunt  ad 
prffidictum  studium  magis  conferre  pau- 
pertatem  voto  obsignatam,  quam  si  absque 
voto  obsorvarelur  (genoraliter  quippe  ho- 
mines  veleris  legis  cognoverunt  utilitatem 


vovendi  ob  majorem  firmitatem,  qua9  ex 
voto  accidit,  et  majorem  cultum  supremas 
Dei  majestatis,  qua^  votis  colitur  :  unde  in 
praedicta  lege  frequentissimuserat  votorum 
usus,  ut  constat  ex  dictis  7ium.  13);  ergo  si- 
cut  in  veteri  lege  aliqui  elegerunt  pauper- 
tatem  ex  proposito  volunlario,  ita  etiam  ex 
voto.  Probatur  secundo  eadem  consequen- 
tia  ;  quia  non  est  minus  difficile  ex  parte 
materiaD  votum  castitatis,  ac  votum  pau- 
pertatis  ;  sed  ex  eo,  quod  aliqui  observave- 
rint  voluntariam,  et  perpetuam  castitatem, 
bene  infertur,  quod  illam  observaverint  ex 
voto,  ut  patet  ex  D.  Joanne  Baptista,  juxta 
dicta  n.  23.  Ergo  pariter  si  aliqui  in  veteri 
Testamento  coluerunt  voluntariam,  et  con- 
tinuam  paupertatem,  recte  coUigitur,  quod 
iliam  ex  voto  observaverint.  Et  ratio  gene- 
ralis  est,  quia  uniformis,  et  continuus  mo- 
dus  se  habendi  in  materia  ex  se  difficili,  et 
natura}  repugnante  vix  intelligi  potest  abs- 
que  aliqua  obligatione,  qua3  voluntatem 
ad  illum  agendi  modum  determinet,  ac  re- 
ducat  :  haac  autem  obligatio,  ubi  non  pro- 
venit  ex  lege  aut  pra^cepto  (uti  non  prove- 
nit  in  materia  consiliorum),  opus  est,  quod 
proveniat  ex  voto,  quo  quis  ad  illum  agendi 
modum  seobstringit. 

44.    Probatur  secundo   eadein    assertio  Aiiud 
sequenti  discursu  ;  quia  licet  Scriptura  ex-  ^-^f^i^' 
presse  non  dicat,  Apostolos  emisisse  votum  '^^ou- 
paupertatis  ;  nihilominus  ex  eorum  factis 
recte  colligitur,  quod  tale  votum  fecerint : 
atqui  similia  facta  reperiuntur  in  aliqui- 
bus  viris  veteris  Testamenti :  ergo  ex  eis- 
dem  recte  infertur,  quod  paupertatis  vo- 
tum    emiserint.    Probatur    minor  :   nam 
recte  colligitur,  Apostolos  vovisse  pauper- 
tatem  ex  eo,  quod  omnia  reliquerunt,   ut 
Christo  adha^rerent,  juxta  illud  Petri  apud 
Matth.  19  :  Ecce  nos  reliquimus  07nnia,  et  jfgm, 
sequuti  sumus  te.  Ad  perfectam  enim  dere-     ''J- 
lictionem  bonorum  temporalium  (ut  recte 
arguit   Suarez  tom.  3  Iklig.  lib.  8,  c.  2),  siiarcz. 
requiritur  obligatio  ex  promissione  orta. 
«  Nam  sicutcd  bona,  »  inquit  ille,  «  qua3 
«  in   prasscnti  possidentur ,    non  perfecto 
«  derelinquuutur,    nisi  ea   repetero    non 
«  liceat  :  ita  boaa,  qua)  in  futuro  tempore 
«  acquiri  possunt,   non  perfecte  derelin- 
«  quuntur,   nisi  ita   voluntate,  et  affectu 
«   alienentur,  ut  ea  acquirere,  ac  possidere 
«  non  liceat ;  quod  non  potest  fieri,  nisi 
«  intervenientc  promissione.  »  Unde  con- 
sequens  est,  ut  qui  bona  teuiporalia  per- 
fecte  relinquunt,  ea  relinquant  ex  voto, 


470 


DE  STATr   UKl.UUOSO 


quo  ad  eoruin  nbdicationcm  so  obligant. 
Witum  Torro  aliquos  in  veteri  Testamonlo  ila  so 
uu^^iii  b.ibuis5e,  constat  satis  manifoste  in  Hlisaeo 
Eiisao.  primario  Kli.e  discipulo.  ol  posl  Ktiam  ca>- 
terorum  filiorum  Propliotarum  duce,  ac 
doctoro  ;  sic  enim  habol  sacer  textus  3, 
-^  {i,^'*"'-  Keg.  1'.'.  l*rofcrtU!i  ertjo  indi'  KUas  (post- 
quam  \  idolicot  a  Homino  audiorat  :  «  Kli- 
«  seum  autem  filium  Sapliat,  qui  osl  do 
«  .\belmoula.  unges  Proplielam  pro  to)  rc- 
»1  perit  Klisaeum  filium  Saphat  arantem  in 
«  duodocim  jugis  boum,  et  ipso  in  duodo- 
«  cim  jugis  boum  arantibus  unus  crat : 
«  cumque  venisset  Klias  ad  cum  ,  misit 
V  pallium  suum  super  illum.  Qui  slatim 
«  relictis  bobus  cucurrit  .post  Kliam,  et 
«  ait :  Osculer  oro  patrem  meum,  ct  sic 
a  sequar  te.  Dixitque  ci  :  Vade,  ct  rcvcrte- 
«  re,  quod  enim  meum  crat,  feci  tibi.  Re- 
u  versus  autem  ab  co,  tulit  par  boum,  et 
M  mactavit  illud,  et  in  aratro  boum  coxit 
«  carnes  ,  et  comedcrunt  consurgensque 
«  abiit.  et  sequutus  est  I-]Iiam,  et  minis- 
((  trabat  ei.  »  Lbi  singula  fcre  vcrba  re- 
prajsentarc  perfectissimam  renuntiatio- 
nem,  qua  Klisacus  mundi  bonis,  ac  rucis 
vale  dixit,  ut  indivulse  sequeretur  Kliam, 
vcl  potius  Spiritum  sanctum  se  Klia)  orc 
vocantem  ad  perfectiorom  vitam,  ponde- 
rant  satis  communiter  Doctorcs.  Aliquos 
dabimus  prffiter  D.  Ambros.  et  Lyram  re- 
latos  mim.  42. 
Abulciis.  Abulensis  ad  locum  cilatum,  quxst.  26, 
inquit  :  «  Kliscus  non  peccavit  volendo  irc 
«  ad  osculandum  patrem  ,  et  matrcm  ; 
«  quia  ad  vocationem  KIia3  illico  ipse  rc- 
«  liquit  boves,  tanquam  nunquam  aratu- 
«  rus  cum  eis,  ct  tolaliter  intendebat  soqui 
«  Eliam.  »  Etinfra  :  «Mactavit  parboum, 
«  solemnitatem  magnam  omnibus  amicis, 
«  et  cognatis  suis,  quia  nunc  recedere  vo- 
«  lebat  ab  eis,  tanquam  nunquam  reditu- 
«  rus  ad  statum  eorum.  Kt  in  aratro  boum 
«  coxit  carnes,  id  est,  cum  aratro  coxit, 
«  scilicet  fregit  aratrum  ,  et  comminucns 
«  in  partes  posuit  in  igne,  ct  ibi  coxit  bo- 
«  ves.  Hoc  fecit  non  quidem  tanquam  non 
«  habcret  alia  ligna,  sed  quia  transibat  ad 
«  Dominum,  omnino  volebat  renuntiare 
«  seculo,  ita  quod  nihil  relinqueret  in  illo, 
«  quod  ad  se  pertineret.  Kt  quia  bovesduo, 
«  et  aratrum  pertincbant  ad  Klisaum, 
«  voluit  utrumquc  consumere  tradendo  in 
«  convivium,  et  aratrum  cremando,  ita  ut 
«  jam  nihil  ad  se  pertincns  rclinquerct  in 
«  scculo,  scd  totus  ipse  transiret  ad  Domi- 


0  num.  Quod  valde  magnum  exemplum  Nnt;i. 
«  est  pro  eis,  qui  ad  Dominum  transount. 
«  quod  nihil  in  soculo  relinquero  debeant, 
<f  ad  quod  aniciantur.  Kt  dedit  populo.  el 
M  comederunt,  scilicet  dedit  cognatis  suis, 
«  ctamicis,  convocans  eos  ad  convivium  ; 
M  quia  nunc  rocodobat  ab  eis,  et  non  erat 
a  amplius  roditurus  ad  slatum  illorum. 
«  Istud  oxemplum  soquutus  ost  Deatus 
«  MattlhTGUs,  qui  a  Christo  vocatus  reliquit 
«  omnia,  quaj  habcbal;  et  tamen  in  ipsa 
«  die  vocationis  su;c  invitavit  Christum, 
«  et  discipulos,  et  multos  de  publicanis, 
«  quos  in  seculo  amicos  liabuerat,  Mat- 
«  tha)i  9.  Surgonsquc  abiit,  ct  soquutus  cst 
«  Kliam,  scilicet  surgensdeconvivio  reces- 
«  sit  de  urbe  sua,  ct  de  domo  patris  sui,  et 
«  sequulus  est  Eliam,  nolens  amplius  ma- 
«  nere  cum  patre,  et  matre.  »  Dixerat  au- 
tem  quajst.  23.  «  Non  curavit  amplius  ara- 
«  rc,  nec  vacare  negotiis  sa^cularibus,  ctc. 
«  Sic  cnim  quando  Christus  vocabat  dis- 
«  cipulos  suos  ,  relinquebant  omnia  ,  et 
«  scqucbantur  eum.  Sic  etiam  quando 
«  Christus  vocavit  Petrum.etAndream  fra- 
«  tres,  rclictis  retibus  sequuti  sunt  eum. 
«  Sic  etiam  Jacobus,  et  Joannes  Zebedaji, 
«  fratres  relinquentes  patrem,  et  navem, 
«  vocantom  Christura  sequuti  sunt,  Matth. 
«  4.  »  Ilajc  Abulensis.  In  quibus  evidenter 
significat,  Elisa^um  dereliquisse  bona  tem- 
poralia,  non  utcumque,  sed  cx  voto  illa 
dcinceps  non  acquirendi,  vel  conservandi. 
Nam  quid  aliud  exprimunt  illa  verba  : 
Totaliter  intendebat  sequi  Eliam  ?  Et  illa  : 
Omnino  volebat  renuntiare  seculo  ?  Et  illa  : 
«  L't  etiam  nihil  ad  se  pertinens  relinque- 
«  ret  in  seculo,  sed  totus  ipse  transiret  ad 
«  Dominum  ?  »  Et  denique  illa  :  Nunc  re- 
cedebat  ab  illis  (secularibus  videlicet)  et  non 
erat  amplius  rediturus  ad  statum  illorum. 
Istud  exernplum  ser/uutus  est  Beatus  Mat- 
thxus,etc.  Profecto  si  Abulensis  intenderet  Nota. 
nobis  exponere  modum,  quo  do  facto  quis 
in  religiosa  professione  ad  Apostolorum 
imitationem  cuncta  temporalia  repudiat, 
ct  voto  paupertatis  so  ligat,  nescimus  qui- 
bus  aliis  verbis  expressioribus  uteretur. 
Abulcnsem  imitatur  Cornelius  a  Lapide  corn. a 
ad  prajdictum  locum  ;  nam  expondens  illa  ^^P" 
verba,  Mislt  pallium  suum  super  illum,  in- 
quit  :  «  Hac  ergo  caircmonia  institutus  est 
«  Elisasus  Prophcta,  socius,  et  successor 
«  Eliffi,  ejusque  cor  omnino  a  Deo  immu- 
«  tatum  est,  atque  ex  laico  factus  est  reli- 
«  giosus,  ex  agricola  Propheta,  ex  idiota 
Thcodidactos. 


DISP.  III,  DUB.  III. 


471 


«  Theodidactos.  Unde  statim  reliquit  bo- 
«  ves,  domum,  parentes,  et  sequutus  est 
«  Eliam.  »  Et  infra  :  «  Quia  Elisa^us  festi- 
«  nabat,  et  gestiebat  illico  sequi  Eliam, 
«  idcirco  usus  est  aratro  pro  lignis  ad  co- 
«  quendum  carnes  boum  .  Dedit  ergo 
«  typum,  et  exemplum  nobis,  ut  Dei  voca- 
«  tionem  illico  ,  resolute,  constanter  se- 
«  quamur,  uti  notant  Cajetanus  et  Abu- 
«  lensis.  Celebravit  enim  convivium,  quo 
«  suis  valedixit,  ut  ostenderet  se  boves, 
«  aratrum,  agrum,  omniaque  relinquere, 
«  ac  laetum  sequi  Eliam.  »  Et  inferius  : 
«  Ut  liber,  et  expeditus  transiret  totus  ad 
«  Dominum  ;  idcirco  aratrum,  et  boves 
«  consumpsit,  qua  in  re  exemplum  dedit 
«  Religiosis,  ut  idem  faciant.  »  Similia 
Jaspar  proferunt  Gaspar  Sanchez'  ibidem,  et  alii 
ianch.  expositores.  Sed  pra^  ca^teris  expressius 
aSo^^Ioquuntur  D.  Hieronymus,  et  Hugo  Cardi- 
^"'•-  nalis,  dum  affirmant  prajdictam  tempora- 
lium  derelictionem  ab  Elisaeo  factam  fuisse 
votum.  Ille  in  epistol.  28,  tom.  1,  ait :  Bo- 
vcs,  et  juga  prioris  operis  vertit  in  vota.  Is- 
te  vero  super  cap.  9  Lucsb  ,  inquit :  Elisseus 
in  aratro  coxit  carnes,  mactavit  boves,  id 
est  Relicjionis  votum  fecit. 
3adem  45.  Confirmatur  primo  ex  his,  quae  de 
Jagfs^  Elisffio,  et  Prophetarum  filiis,  ipsius  Elisa^i 
isicn-  post  Eliam  discipulis  refert  Scriptura,  et 
"""^"  satis  aperte  significant  eos  coluisse  pauper- 
tatem  ex  voto.  Nam  in  primis  pauperibus 
ex  voto  co  :venit,  quod  sibi  a  devotis  obla- 
ta  usui  I  iticulari  non  approprient,  sed 
communiuu  referant,  ac  servire  faciant, 
ut  constat  ex  xap.  Cum  acl  monasterium, 
de  statu  Monach.  et  ex  Concil.  Trid.  sess. 
25  de  Herjular.  c.  2.  Quo  pacto  se  gessit 
Elisajus;  nam  cum  vir  quidam  devotus  mu- 
nus  attuUsset,  ipse  statim  jussit,  ut  com- 
munitati  daretur,  ut  legitur  4  Reg.  c.  4. 
ialian.  Quod  recte  expendit  Salianus  anno  3144, 
his  verbis  :  «  Acceptum  munus  l":]Iisa}us  in 
«  communem  impendit  utilitatem ;  erat 
«  enim  eis  mensa  communis,  ut  religiosis 
«  viris  :  nec  Elisasus  sibi  proprium  habere 
«  voluit,  paupertatis  studio  repugnanto.  » 
(^uibus  satis  aperte  significat,  non  potuisso 
aliter  facere  hominem  voto  paupertatis 
.bulens.obstrictum.  Et  Abulensis  ad  locum  citatum 
quxst.Ol,  salis  exprimit  pauportatem  ox 
iorma  religiosa  vivendi ;  nam  expendens 
illa  verba  :  Uesponditque  ei  minister  ejus, 
inquit  :  «  Iste  erat  dispensator  Elisaji,  qui 
«  recipiebat  omnia  quae  ferebantur  ad  Eli- 
«  sa3um,  et  ipse  ministrabat  filiis  Prophc- 


«  tarum  ;  et  jussit  illi  Elisaeus  ponere  istos 
«  panes  coram  filiis  Prophetarum  ;  ipse 
«  vero  respondit  :  Quantum  est  hoc,  ut  ap- 
«  ponam  coramcentum  viris?  » 

Deinde  ad  pauperes  ex  communi  voto  Magna 
pertinet  habere    mensam  communem,  et  'tas^eT 
eisdem  vilibus  uti  alimentis.  Sic  autem  sei"stituto 
gerebant  filii  Prophetarum  sub  ElisaDO,  utpropiic- 
coUigitur  ex  ejus  verbis  4  Reg.  cap.    4,  f^^^^^- 
Pone  ollam  grandem,  et  quoque  pulmentum     4.' 
filiis  Prophetarum.   Quibus    vero    ventris 
delitiis  replendam,   declarat  textus   dum 
addit  :  Et  cum  egressus  unus  in  agrum,  ut 
colligeret  herbas  agrestes,  ctc.  Unde  D.  Hie-D.  Hler. 
ronymus  de  filiis  Prophetarum  agens  epist. 
4,  acl  Rustic.  ait  :  Turbis  urbium  derelictis, 
polenta,  et  herbis  agrestibus  victitabant.  Et 
Theodoretus  ad  text.  cit.  quxst.  19,  inquit  :  Tlieod. 
«  Quod    autem  vita  Prophetarum  nullas 
«  habuerit    possessiones ,   docet    historia. 
«  Nam  qui  erat  eorum  primus,  nunc  qui- 
«  dem  eos  excipit  convivio  olerum  agres- 
«  tium,  nunc  autem  panes  liordeaceos  vi- 
«  ginti   apposuit  centum   viris,  eosque  ab 
«  aliis  oblatos.  »  Et  Gaspar  Sanchez  ibi-  Gaspar 
dem  :  «  Hoc,  inquit,    videtur  eo  tempore    '^"*^'' 
«  illorum    Prophetarum    commune   pul- 
«  mentum  :  id   indicat  ille,  qui   egressus 
«  dicitur  in  agrum,  ut  coUigeret  herbas 
«  agrestes.  » 

Tandem    pr^dictos  Prophetarum  filios 
Elisa^i  discipulos  se  obligasse  paupertatis 
voto,  haud  obscure  evincit  poena  valde  gra- 
vis,  qua  Elisaeus  Giezi  punivit  ob  munera  a 
Naaman  recepta,  qua?  tanquam  proprieta- 
rius  abscondere  voluit,  ut   legitur  4  Reg. 
cap.  5.  Nam  licet  in  eo  Giezi  peccato  plures 
fuerint  deformitates,  praicipue  tamen  elu- 
xit  proprietatis  malitia,  quaa  locum  alias 
non  habet,  nisi  paupertatis  votum  praece- 
dat.  Quod  sic  ostenditur  ;  nam   I^ellarm .  gg||j^j,|jj 
lib.  1  de  Monach.  c.  20,  et  Suar.  tom.  3  (/esuarez." 
Relig.  lib.  8,  cap .  2,  recteprobant,  fuisse  in   Q.fc"f 
primitiva  Ecclesia  votum  pauportatis,  quia ?»»??''• 
Ananias,  et  Sapphira  gravissima,  ct  mira-  votum 
culosa  poena  puniti  sunt,  quia  partem  prc- *^^'*^'^''*'" 
tii  agri,  quem  vendiderant,  clam  sibi  re- 
servarant ;  non  enim  tantam  pncnam  in- 
currerent  ex   solo   mcndacio ,   nisi    alias 
contra  votum  egissent  :  quippc  cum  voto 
sublato,  relinqueretur  arbitraria,  et  licita 
circa  rem  propriam  disposilio.  Idcm  autem 
acciderct  in  acceptatione,  et  retcntione  mu- 
nerum  in  Giezi,  si  ipse  non  fuissct  voto  li- 
gatus,   atquc  idco    non   incurrisset  tanta9 
poenaj  roatum,  qualis  fuit  lepra  ])cr  totam 


DK  STATU  KKLICIOSO. 


Firma- 
turaDi- 
plia$  ea 
dc.ii 
veriu-; 


Aliqoiin 
▼eieri 
lege  lia- 
bucrunt 
panper- 
Uiis 
sialufii. 
AdEeb. 

II. 

Coni.  a 

Lap. 


.  vilam.  Unde  Cassianus  /i7>.  7  dc  siiirilu 
phihrt).  c.  11,  hocexeoiplo  ulitur,  cum  mo- 
nachos  proprietarios  reprehendit  :  «  Nam 
<(  (Ue/.i  ea,  iiiquit  ille,  qua}  ne  antea  qui- 
«  dem  pos^edorat,  volens  adquircre,  non 
«  modo  gratiain  prophelio)  non  moruit 
u  possidere,  quam  per  successionem  velut 
w  lia?reditariam  a  suo  habuit  magistro  sus- 
«  cipere,  verum  etiam  a?terna  lepra  S.  Kli- 
•'  saci  maledictione  perfunditur.  »  Kt  Joan- 
nes  Cartagena  lic.  7,  honiH.  1,  inquit  : 
«  Klisa?us  ita  virlulem  coluit,  ut  famulum 
«  suum  luezi  divitiarum  Naaman  leprosi 
«  cupidilate  possessum,  propter  propriela- 
«  tis  culpam  lepra  miraculoso  punivit.  » 
Ubi  aperte  supponit,  praefuisse  pauportatis 
votum,  sine  quo  proprietatis  culpa  locum 
non  habet.  Gesta  igitur  KlisaDi,  et  filiorum 
Prophetarum,  quaj  in  Scriptura  referun- 
tur,  non  obscure  indicant  ipsos  fuisse  pau- 
peres  ex  voto. 

46.  Confirmatur  secundo  ;  nam  ut  quis 
.dicatur  habere  statum  voluntaria?  pauper- 
tatis,  debet  se  ad  paupertatem  voto  obli- 
■gare  :  sed  Klias,  et  Klisajus,  et  filii  Prophe- 
tarum  habuerunt  statum  voluntariaj  pau- 
pertatis  :  ergo  voto  se  ad  illam  obligave- 
runt.  Major  constat;  nam  ut  quis  dicatur 
habere  slatum  voluntaria?  pauperlatis,  non 
sufTicit  quod  modo  voluntarie  sit  pauper, 
cum  postea  possit  ab  hoc  proposito  resi- 
lire,  et  bona  temporalia  comparare  ;  sed 
requiritur,  quod  a  se  abdicet  licitam  fa- 
cultatem  pra^dicta  bona  acquirendi  :  sicut 
ut  quis  dicatur  esse  in  statu  castitatis , 
non  sufficit  quod  actu  non  contrahat  ma- 
trimonium,  sed  insuper  desideratur,  quod 
non  possit  licite  contrahere  ;  ct  utraque 
impotentia  fit  per  votum,  quo  quis  se  pri- 
vat  facultale  ad  illos  actus,  ut  fusius  expli- 
cuimus  disp.  1,  dub.  1,  fere  per  lotum.  Mi- 
nor  etiam  probatur ;  nam  Apostolus  ad 
Ilebr.  11,  inquit  :  Circuierunl  inmelotis,  tn 
pellibus  caprinis,  egentes,  etc.  Quo  loco  ser- 
monem  fieri  de  Klia.ejusquc  discipulis,  do- 
cent  communitor  I'atres,  et  Interpretes. 
Unde  Cornelius  a  Lapide  ibidem  inquit  : 
(f  Nota  Paulus  Kliara,  qui  4  Reg.  1,  vir 
«  pilosus  dicitur,  non  tam  a  barba,  et  co- 
V  ma,  quam  a  melote,  et  veste  pilosa,  et 
u  hirsuta  :  notat  etiam  Klisajum,  aliosque 
<(  Prophetas,  quorum  insigne  fuit  melotes, 
«  sive  cilicium  ex  pelle  hirsuta.  »  Obsorvat 
autem  praedictus  Author,  eos  tali  veste  usos 
fuisse,  tum  ob  alias  causas  :  «  Tum  quia 
«  hoc  suo  vili  habitu  volebant  docere  ho- 


«  mines  luxum  vestium  csso  spernendum  : 
«  de  quo  nnilta  hic  habet  Chrysost.  homil, 
«  *JS  in  .Moral.  Tum  denique,  ut  hoc  quasi 
«  cilicio,  ot  habitu  pcpnitentiiu  circumeun- 
«  tes  agros,  et  oppida  docerent  populum,  et 
«  ad  popiiitenliam,  sanctamque  vitam  cx- 
«  citarent,  et  compungerent.  »  Quod  au- 
tem  priidicti  fuerint  in  statu  jiaupertatis, 
significat  D.  Thom.  ad  locum  Apostoli  krl.^-  t'" 
8,  circa  /ineni,  his  verbis  :  «  Hajc  dicuntur 
«  de  Klia  4  Heg.  1,  quod  erat  vir  pilosus, 
«  et  zona  pellicea  accinctus  renibus.  Kt  de 
«  talibus  vestinientis  dicit  ;\ugust.  in  lib. 
«  de  serm.  Dom.  quod  potest  esse  in  ta!i 
«  veste  intentio  mala,  si  quis  utatur  ;ul 
«  vanam  gloriam  ;  bona  autem,  si  ad  con- 
«  temptummundi.et  macerationemcarnis. 
«  Prfficipue  autem  qui  profitentur  statum 
«  pcenitcntia?,  debent  ostendere  signa  pro- 
«  fessionis.  Kt  ideo  licet  eis  uti  talibus 
«  vestibus,  non  tamen  ad  osientationem, 
«  et  sic  utebantur  Prophetaj.  Quantum  au- 
«  tem  ad  statum  persona?  dicit,  Kgentes; 
«  quia  carebant  divitiis.  »  Ubi  S.  Doctor 
semol,  et  iterum  afTirmat  paupertatem  il- 
lam  propheticam  fuisse  secundum  statum 
eam  profitentium,  atque  ideo  significat, 
prophetas  illos  fuisse  pauperes  secundum 
statum,  et  professionem. 

Confirraatur  tertio  ab  authorifatcD.  Hie-uiterior 
ronymi,  et  D.  Isidori,  qui  satis  aperte  si-^|>"-fg1^ 
gnificant,  pra^dictos  Prophetas  fuisse  pau-  '■'Onfir- 
peres  paupertate  religiosa,  quas  minime 
salvatur  absque  aliquo  voto  illius.  D.  Hie-i>-  Hicr 
ron.  epist.  A,ad  liustic.  inquit :  «  Filii  Pro- 
«  phetarum,  quos  monachos  in  veteri  Tes- 
«  tamento  legiraus,  aodificabantsibi  casulas 
«  prope  lluenta  Jordanis,  et  turbis  urbium 
«  derelictis,  polenta,  et  herbis  agrestibus 
«  victitabant.  »  Kxpressius  adhuc  loquitur 
D.  Isidor.  lib.  2,  de  Olfic.  c.  16,  ibi :  «  Undec.  isid. 
«  autem  nd  Monachos  studiura  delluxit 
«  paupertatis  »  (quod  studium  inMonachis 
ex  voto  oriri  certum  est),  «  vel  quis  hujus 
«  conversationis  extitit  author,  cujus  isti 
«  habitum  imitantur  ?  Quantum  altinet  ad 
«  authoritatem  veterum  Scripturarum,  hu- 
«  jus  propositi  princops  Klias,  et  discipu- 
«  lus  ejus  Klisaeus  fuerunt,  sive  alii  Pro- 
«  pheta),  qui  habitabant  in  solitudine, 
«  urbibusque  relictis  faciebant  sibi  casulas 
«  prope  fluenta  Jordanis.  Hujus  deinde 
«  propositi  in  Kvangelio  Joannes  author 
«  extitit,  qui  eremum  solus  incoluit  lo- 
«  custa  tantum,  et  agresti  melle  nutritus.  » 
Ubi  ponderandum  est,  D.  Isidor.   eodem 

modo 


DISP.  III,  DUB.  III. 


473 


modo  loqui  de  paupertate  illorum  Prophe- 
tarum,  ac  de  paupertate  B.  Joannis  Baptis- 
tae,  quem  fuisse  pauperem  ex  voto  constat, 
cura  vere  fuerit  monachus  ac  religiosus. 
His  Patribus  addimus  Salianum,  qui  nos- 
tra>  assertioni  aperte  suffragatur;  nam  de 
his  Prophetis  agens  anno  3144,  eos  vocat 
raligiosos  ciros  voluntaia,  ac  professione 
pauperes.  Et  anno3I45,  inquit :  «  Prophe- 
«  tcG,  qui  religiosam  profitebantur  pauper- 
«  tatem.  »  Et  n.  5,  addit :  «  Eos  ergo  Mo- 
«  nachos  agnoscit,  vocatque  Hieronymus, 
«  sicut  et  Joannes  Hierosolymitanus  pas- 
«  sim.  Abulensis  ait  eos  quasi  nihil  ha- 
«  buisse,  nisi  quac  sibi  a  populo  dabantur. 
«  Theodoretus  quoque  religiosam  eorum 
«  celebrat  paupertatem  :  Chorus  Propheta- 
«  rum,  inquit,  extremam  amplectebatur 
«  paupertatem.  Non  ait,  tolerabat,  sed 
«  ampleclebatur  paupertatem,  utique  vo- 
«  luntariam,  atque  ultro  susceptam.  »  Et 
denique  in  Epitom.  anno  3145,  n.  2,  in 
ipsissima  perseverans  sententia  inquit  : 
«  Saeviente  egestate,  religiosi  ad  Elisaeum 
«  tanquam  ad  communem  parentem  undi- 
«  que  convolabant,  ut  ab  eo  vel  divina 
«  subsidia  per  miracula,  vel  humana  per 
«  eximiam  ejus  apud  omnes  gratiam  con- 
«  sequerentur,  et  promissam  Deo  pauper- 
«  tatem  facilius  ferrent.  »  Aliorum  testi- 
monia  expendemus  infra  n.  49  et  52. 

47.  Tertium,  et  ultimum  nostrae  asser- 
tionis  fundamentum  desumitur  ex  his,qua3 
de  Essenis  graves  Authores  scribunt.  Eos 
namque  in  veteri  Testamento  paupertatem 
voluntariam  coluisse,  aperte  docent  locis 
relatis  n.  42.  Quibus  addimus  Nicetam  Co- 
lossensem  lilj.  I  Orthod.  fidei,  c.  36,  torn. 
12,  Biblioth.  p.  1,  ubi  ait :  «  Esseni  insuper 
«  amore  virtulis  a  nuptiis,  maxime  absti- 
«  nebant,  et  divitias  pro  nihilo  ducebant, 
«  una  denique  vescebantur;  privata  enim 
«  publicos  in  usus  comportabant ,  turpe 
«  rati,  si  quis  privatim  quid  diviliarum 
«  possideret.  »  Porro  hanc  voluntariam 
Essenorum  paupertatem  fuisse  ex  voto,  fa- 
cile  ostenditur  ex  eisdem  Authoribus,  qui 
simul  referunt  eos  ad  sui  instituti  (cujus 
non  infima  pars  erat  voluntaria  paupertas), 
inviolabilem  observanliam  juramerrtis,  ac 
execralionibusse  obligassc,  ut  vidimus  nu- 
rnero  29.  Unde  Cedrenus  ibidem  relatus 
caeterorum  vcrba  vclut  in  compendium  re- 
digens,  inquit :  «  Jurant  huic  divina)  reli- 
«  gioni  unice,  usque  ad  sanguinem,  pie, 
«  ac  reverenter  operam  navaturos. » 
Salmant.  Curs.  theoloy.  tom.  XII. 


Accedit  eosdem  Authores  referre  apud 
Essenos  peccatum  fuisse,  quod  aliquid  sibi 
reservarent,  vel  aliis,  consanguineis  etiam, 
donarent,  ut  proxime  vidimus  ex  Niceta  : 
et  Seranius  Ub.  3,  Trihxres.  cap.  4,  ex  Jo-  serar. 
sepho  refert,  quod  «  aliquid  cognatis  do- 
«  nare  absque  curatorum  facultate  non 
«  licebat.  »  Hinc  vero  recte  infertur,  quod 
fuerint  voto  paupertatis  obstricti.  Quo  fun- 
damento  utitur  Basilius  Ponlius,  ut  probct  Basii. 
votum  paupertatis  in  primis  Canonicis  re-  ^°"''' 
gularibus  Ordinis  D.  Augustini;  sic  enim 
lib.  7,  de  Matrim.  cap.  3,  nw?u.2,  discurrit : 
«  Prasdicti  Canonici  prsscriptum  habe- 
«  bant,  nuUi  licet  in  societate  nostra  ha- 
«  bere  aliquid  proprium.  Igitur  apad  illos 
«  proprium  .iliquod  possidere  peccatum 
«  erat:  ergo  adslringebantur  voto,  alias 
«  liceret,  peccatumque  non  esset.  »  Quod 
argumentum  sub  eadem  forma  potest  ap- 
plicari  Essenis. 

Accedit  sccurulo.  Doctores  Catholicos  ex 
eo  ostendere,  quod  fideles  primitiva^  Ec- 
clesias  fuerint  pauperes  ex  voto,  ac  proinde 
ex  eo  probare  contra  hffireticos,  quod  pau- 
pertatis  votum  licitum  sit,  quoniam  Actor.  Act.  i. 
4,  dicitur:  «  Nec  quisquam  eorum,  quae 
«  possidcbat,  aliquid  suum  esse  dicebat, 
«  sed  erant  illis  omniacommunia.  »  Cons- 
tat  autem  simili  modo  se  gessisse  Essenos, 
ut  referunt  Authores  hic,  et  num.  42  re- 
lati,  quibus  addendus  est  Joannes  Caramuel  Caram. 
commmt.  in  Hegul.  D.  Bcnedicti,  lib.  2,  disp. 
14,  ubi  ait :  «  Inter  alia  jurejurando  pro- 
«  mittebant,  asserente  Josepho,  se  si  ad 
«  principatum  promoverentur,  nulli  inju- 
«  rios,  neque  victu,  neque  ornatu  aliquo 
«  subditis  splendidiores  futuros.  »  Ergo 
Esseni  communem,  ac  pauperem  vitam  ex 
voto  profitebantur. 

Confirmatur  exempIoRechabitarum,  qui  Confir- 
vel  iidem  cura  Essenis  erant,  vel  horum  '""^'°' 
fuerunt  patres,  et  duces (de  quo  Lezana  anno 
3159),  quosque  ad  pauperem  vitani  se  obli- 
gasse,  probatur  ex  Hierem.  cap.  35,  ubi  re-uier.  33. 
fert  eos  huic  Prophetai  respondisse  :  «  Pa- 
«  ter  noster  Kcchab  »  (insigni  l^echab  voco 
dcsignari  JMagnum  l'.Iiam,  quasi  suprenum 
Rechabitarum  principem,  observat  Cara- 
muel  ubi  proxirae,  num.  170),  «  praccepit 
«  nobis  dicens  :  non  bibctis  vinum  vos,  et 
«  filii  vcstri  usque  in  scmpiternum,  et  do- 
«  mum  non  acidificabitis  et  scmcnlem  nori 
v.  seretis,  ct  vineas  noii  plantabitis,  sed  in 
«  tabernaculis  habilabitis  cunctis  diebus 
«  vestris.  Obedivimus  ergo  voci  Jonadab 
31 


ITJ 


DK  ST\II     l{i:i  ICloso. 


(successisso  liunc  l^lisaco  in  ofllcio  gubor- 
'  : 'ii;i-.  nandi  l'rophotarum  filios,  notat  Houlduc 
/i7>.  3.  (ie  l:ccles.  onte  !<>(}.  cap.  12,  ot  proplo- 
rea, Prophrlam A>Tliinmndritam post  KJiam, 
el  Klis.Tum,  ilhim  appollal)  filii  Kcchab 
M  palris  noslri  in  omnibus,  qu;i[>  pr;pcopil 
n  nobis.  "  Pojcribi  aulom  in  hac  formula 
vitam  pauporrimani.oi  abomni  divitiarum 
solicitudine  alienam.  nemo  osl  qui  non  vi- 
Abui  deat.  Tnde  Abulonsis  1  ('aralip.  cap.  2, 
quxst.  21,  inquil:  «  Per  hajc  intondebat 
I.  .lonadab  doducere  filios  suos  ad  quatuor 
«  porfoctiono>.  Prima  orat  pauportas  vo- 
«  luntaria  :  .-^ecunda  contemptus  rorum  ; 
tt  nam  faciobat,  quod  filii  sui  contemnoront 
«  omnos  divilias  sirculi,  ot  cossantes  ab 
«  his,  duccbanl  vifam  paupcrem.  Ista  oliam 
«  fuil  perfectio  lAangelica,  quia  venientes 
«  ad  ("hristum  relinquebant  omnia,  et  se- 

V  quebanlur  ipsum,  sicut  dixit  R.  Aposlolus 
«  Pelrus,   Kcce   nos   roliquimus  omnia.  » 

voimn  Porro  Kechabilas  hanc   pauperem   vitam 

unfin  aniplexatos  fuisse  ex  voto,  conslat  primo, 

Ko<iu-  quia  eo  secluso,  sive  voluntaria  ipsorum 
promissione,  eorum  pater  Jonadab  non 
posseteos  ad  pauporrimum  illum  modum 
vivondi  obligare,  ut  constat  ex  doctrina  D. 

1>..TI..\  Thom.  2,  2,  (juxsi.  10  J,  art .  .",  quippo  su- 
perior.  non  concurrenle  volunfaria  subditi 
promissione,  nequit  tara  ardua  praccipere. 
liechabitaj  aufem  dicunt  se  obedivisse  patri 
suo,  stque  ideo  supponunt  in  seipsis  obe- 
diendi  obligationem  orlam  ex  promissione, 
■AK.    seu  voto.  Constat  ^ecumlo  ex  Concil.  Seno- 

.-5111011.  jjgnsi,  decretu  9,  ile  vot.  monast.  ubi  ut  re- 
ligiosos  urgeal  ad  votorum  observationem, 
inquit :  «  Si  quis  igilur  votum  aliquod  hu- 
«  juscemodi  voverit  Domino,  otiamsi  per- 
«  petuum  fuerit,  non  faciel  irritum  verbum 
«  suum:  sed  Deipara?  Virginis,  Annaj  ma- 
«  tris  Samuelis,elKechabitarum  exemplo, 
«  omne  quod  promisit  implebit.  »  Et  hoc 
posterius  exemplum  nullam  haberet  efTica- 
ciam,  si  Rechabilaj  non  debuissent  ex  voto 
facere  quod  faciebant.  Fuerunt  ergo  pau- 

D.Hiero.  peres  ex  volo.  Unde  D.  Hieronym.  epist. 
13.  ad  Paulin.  illos  cum  Elia,  Elisa^o,  et 
filiis  Prophetarum ,   patres  Monachorum 

I).  Cari.  appellat.  Et  Dionys.  Carthus.  aJ  locum 
Ilierem.  art.  ."8,  inquit:  «  -lonadab  religio- 
«  sa?  vitaG  modum  posteris  suis  prsfixit.  » 
Eai.an.Et  Rabanus  apud  Glossam  ait:  «  Mystice 
«  Rechabita3  signant  eos,  qui  desiderio 
«  perfectionis  transcendunt  mandata  legis. 
«  .lusti  enim,  quibus  non  est  lex  posita,  sic 

V  probantur  non  esse  sub  lego,  si  .justas 


"  logos  non  solum  implere,  sed  otiam  su- 
«  poraro  contondunl,  ut  dobitis  voluntaria 
«  addant.  »  V.i  posl  pauca :  «  Ilinc  Elias, 
«  ot  llieremias  virginos  pernianserunt. 
«  Hinc  filii  .lonadab  (ipsi  sunt  RechabitaD) 
«  proptor  obedientiam  patri  exhibitam  a 
«  Domino  laudanfur,  ot  futura  eis  bona 
«  promitfuiifur,  qui  oflerro  decimas  pos- 
«  sossionum  non  confonti,  imo  ipsas  pos- 
«  sessiones  rospuenles,  suas  animas  Deo 
«  obtulerunt.  » 


Refertur  opinio  adversa,  ejusque  motiois  oc- 
curritur. 

48.  Confrariam  nostraj  assertioni  son-  sontei 
tentiam  fuentur  Suarez  tom.  3  de  Helig.  lih.  \^^y^l 
3,  cap.  I.  Sherlogus  tom.  1,  in  Cant.  antel.  ^"^rc! 
7,  sectione  12,  a  numero  1 19,  et/omo  2,  ves- 
tigat.  12,  cvplanat.  mi/st.  seclione  unica,  a 
numero  23,  et  alii  plures.   Quorum  pra?ci-  Argu. 
puum  fundamentum  est  imperfectio  veteris"'*^""" 
legis,  cum  qua  cohr-crere  non  videtur  actus 
adeo  perfoctus,  qualis  est  promissio  perpo- 
tua)  paupertatis. 

Confirmat  primo  lioc  motivum  Sherlo-  confir 
gus,  quia.Iud;ci  non  minori  studio  dilexo-  "^f^^ll^ 
runt  divitias,  quam  matrimonia  ;  quod  late 
probat  tum  testimoniis  plurium  Doctorum, 
tum  ex  promissionibus  illius  legis,  quaj 
eam  observantibus  bona  solum  temporalia 
ofi^erebat  :  ergo  credibile  non  esl,  quod  .lu- 
dffiorum  aliqui  paupertatem  ex  voto  elege- 
rint. 

Confirmatur  secundo ,  quia  lex  vetussccunc 
prohibebat  paupertatem,  ut  constat  Deute-^'^"'-^ 
ron.  cap.  15,  vers.  4,  ibi  :  Omnino  indigens, 
et  mendicus  non  erit  inter  vos.  Sed  non  pro- 
hibebat  paupertatem  involuntariam,  cum 
ha5C  necessario  contingat,  et  non  sit  materia 
prfficepti.  Ergo  prohibebat  paupertatem  vo- 
luntariam,  et  consequenler  non  licebat  eam 
eligere,  et  multo  minus  vovere. 

Sed  ha;c  parum  urgont,  ot  non  magis  gatjgj 
impugnant  paupertatem  votivam,  quamvo-  ari?" 
luntariam,  ut  facile  consideranti  constabit ; 
aliquos  autem  in  veteri  lege  vitam  paupe- 
rem  elogisse  contemnendo  temporalia,  li- 
quide  constat  ex  dictis  n.  42.  Unde  sicut 
praodicta  motiva  excludere  nequeunt  vo- 
luntariam  aliquorum  paupertatem  absque 
voto,  ita  nec  paupertatemcum  illo.  Funda- 
mentum  vero  quod  in  veteris  legis  imper- 
fectione  construitur,  corruit  ex  dictis  dub. 

l, 


DISP.  III.  DL'B.  III. 


475 


1,  per  totnm,  et  praecipue  7ium.  7,  et  16,  ubi 
declaravimus,  qualiter  illius  legis  tempore 
fuerint  sanctitas,  virtutes,  et  virtutum  ac- 
tus  ;  non  quidem  ex  virtute  legis,  sed  ex 
gratia  data  per  Christum,  cui  veteres  justi 
media  fide  incorporabantur.  Et  profecto 
non  est  melior  actus  promittendi  Deo  pau- 
pertatem,quam  actus  diligendiDeum  fmem 
supernaturalem  super  omnia  ;  cum  ille  sit 
actus  religionis,  hic  charitatis  ;et  ille  possit 
componi  cum  statu  peccati,  secus  iste  ;  et 
tamensalva  fide  negari  nequit,  quod  aliqui 
tempore  legis  Deum  supernaturalem  finem 
dilexerint  super  omnia.  Tadet  in  his  mo- 
rari,  sed  ut  molestia;  argumentorum  non 
cedamus,  placet  omnibus  supra  adductis 
adjicere  judicium  sapientissimi  Magistri 
^"^*  Bartholomaei  de  Medina  1,  2,  quxst.  108, 
art.  4,  dub.  ultim.uhi  imperfectiones  vete- 
ris  legis  expendit,  et  nihilominus  in  fine 
ail: «  Sedexhoc  non  inferatTheologus,quod 
;<  viri  justi,  et  sanctiin  antiqua?  legis  statu 
«  non  haberent  exinstinctu  Spiritussancti 
«  consiliaa  Deo,  tum  virginitatis,  tum  obe- 
«  dientia?,  atque  etiam  paupertatis,  qua3  ex 
«  animo  lubenti ,  et  forti  amplecteban- 
«  tur.  Quid  enim  Nazarsi,  quid  Recha- 
«  bitffl,  quid  Prophetarumfilii  aliuderant, 
«  quam  Monachorum  pra^via  quasdam  si- 
«  mulacra,  sed  pro  temporis  ratione  non 
«  omnino  consummata,  atque  absoluta?  » 
(quia  eorum  vota  non  erant  solemnia,  nec 
constituta  in  co  perfectionis  apice,  in  quo 
reperiuntur  postChristum)  « Perfectioenim 
(non  dixit  substantia,  aut  essentia),  «  ut  in 
«  ca^teris,  i^a  et  Christo,  et  ejus  exuberanti 
«  gratiaj  debebatur.De  Jessa^isetiam,  etEs- 
«  senis  veteris  Testamenti  monachis  mira, 
«  et  stupenda  rofert  Philo  in  suis  scriptis. 
«  Sed  et  Hieronym.  lib,  I,  contra  Jovinian. 
«  et  Zachar.  lib.  8,  cap.  10,  assevcrant, 
«  Eliam,  Elisffium,  Danielem,  et  Joannem 
«  Baptistam  a  matrimonio  abstinuisse,  et 
«  vitam  ccelibem  duxisse.  Josophus  18 
«  antiquit.  et  Solinus  aiunt  ante  Christi 
«  tempus  Essenorumcollegium  instar  nos- 
«  trorum  Anachoretarum  sancte  in  deserto 
«  Juda^i  vivendo  ab  uxoribus  abstinuisse.» 
irri-  49.  Ad  primam  confirmationem  conco- 
cqn".  dimus  Sherlogo,  quod  Juda^i  valde  affecti 
'j'"^"  fuerintad  divitias,  sicut  ct  ad  matrimonia  ; 
sed  inde  non  infcrtur,  eorum  nulloscoluis- 
se  castitatem  ,  ct  bona  temporalia  spro- 
visse  ;  oppositum  cnim  satis  constat  cx  dic- 
tis  in  hoc,  et  praicedcnti  dubio,  ubi  osten- 
dimus    aliquos    coluisse    castitatem  ,    et 


voluntariam  pauperfatem,  non  quidem  ex 
natura,  aut  Juda^oruiu  inclinatione,  autle- 
gis  Mosaicaj  viribus  ;  sed  ex  divina  gratia, 
quffi  operari  facit  supra  naturam,  supra 
inclinationem,  et  legem.  Illa  vero,  quaj  ad 
probationem  antecedentis  pra^dictus  Author 
coacervat,  non  sunt  undequaque  vera,  sed 
discussione  indigent.  Quod  enim  significat 
veteremlegem  bonasolum  temporalia  pro- 
misisse,  falsum  censent  Medina,  Naclan- 
tus,  Vasquez,  Azor,  Felinus,  quos  refert,  et  tusnou 
sequitur  Salas  de  legibus  disput.  22,  sectione^lof^^' 
7,  num.  30,  qui  certum  esse  afiirmant,  Pg?""" 
fuisse  in  tali  lege  promissiones  aGternffl  vi- 
ta3 ,  quam  illius  observatores  sperabant. 
Quod  rclictis  aliis  testimoniis,  liquet  ex 
Psalmo  III  :  In  memoria  xterna  critjustus.  pjai.  ,ii. 
Et  2,  Machab.  6,  unus  eorum,  qui  marty-'^  Macli. 
rium  pro  lege  patiebatur,  dixit  :  «  Fratres 
«  mei,  modico  nunc  dolore  sustentato,  sub 
«  testamento  aBtcrna^  vita?  effecti  sunt ;  » 
hoc  est,  vitam  a^ternam  in  jure  sunt  conse- 
quuti.  Et  .\postolus  ac/ /Mrao5  II,  loquens^^Jj^ef» 
de  Sanctis  Patribus  veteris  legis,  inquit  : 
«  Juxta  fidem  defuncti  sunt  omnes  isti,  non 
«  acceptis  repromissionibus,  sed  a  longe 
«  eas  aspicientes,  et  salutantes,  »  nempe 
promissiones  regni  coelestis,  quod  consequi 
expectabant  per  Christi  redemptionem  , 
juxta  illud  Job  (cujus  notitia  erat  Juda^is  Job  l». 
familiaris)  cap.  19:  «  Scioquod  Redemptor 
«  meus  vivit,  et  in  novissimo  die  de  terra 
.  «  surrecturus  sum,  et  rursum  circumdabor 
«  pelle  mea,  et  in  carne  mea  videbo  Deum 
«  Salvatorem  meum.  »  Et  de  Magno  Elia 
inquirit  Abulensis  4  Beg.  cap.  1,  quxst.  16,  Abulcns. 
quare  utebatur  habitu  vili  ?  Et  rcspondet : 
«  Elias  non  utebatur  isto  habitu  pauperri- 
«  mo  pro  paupertate,  tanquam  non  potens 
«  alium  habere,  sed  pro  religione.  Pro  quo 
«  scicndum  est,  quod  Eliasfuitvir  sanctus 
«  valde,  et  caeteri  Propheta^,  sed  Elias  po- 
«  tius.  Et  ad  comtemnendam  gloriam  sa)- 
«  culi,  et  ad  ostendendum  alia  meliora 
«  bona  esse  reposita  in  futurosa^culo,  qua3 
«  homo  acquirere  potest  bonitate  vita^  , 
«  quam  ea,  qua^  in  pra^scnti  cernuntur  ;  et 
«  ut  ostendatur  desiderium  illorum,  quod 
«  sino  istorum  contemptu  non  cst,  acce- 
«  pit  vestem  contemplibilem,  scilicet  fac- 
«  tam  depilis  camelorum.  »  Etpostpauca: 
«  Istud  pertinet  ad  signum  virtutis  ,  et 
«  oxercitium:  ad  signumquidora,  in  quan- 
.-(  tum  significatur  fuga  deleclationum,  ct 
«  blandimentorum  sa^culi  in  duritie  vestis. 
«  Nam  illi,  qui  induuntur  vcstibus  molli- 


476 


DK  STATl     KKl.KllOSO. 


«   bus.  sunl  qui  dosidcrnnl  sa^culi  blandi- 
«  nuMila,  et  honoros  ;  ol  isli  nioraiitur  in 
M  doniibus  Koginn  ad  consoqiionduni  isla.» 
Ex  quibus  salis  liijuotquod  aliqui  tn  voteri 
lego  temporalia  contomnobant,   ut  conso- 
quorontur  a?torna. 
vjuidtio-     Nec  L).  Thom.  (et  idom  de  aliis  sontion- 
1».  Tijo.duni    ost)  huic  doctrin.e  opponitiir   1,   2, 
""*•    (jurst.  9.'),  arl.  ."),  duni  assorit  votorem  le- 
geni  fuisse  ordinatam  ad  bonum  sonsibilo. 
Nani  ut  optime  ibidom  observavit  Conra- 
dus.  niens  S.  Doctoris  non  est,  quod  prac- 
dicla  lox  primario,  ot  per  se  fuerit  ad  bo- 
numscnsibileordinata,cum  ipse  I).  Thomas 
eailein    I,  2,    (ju.rst.    107,    art.    1,  exprosse 
docoat,  Deum  in  utraque  loge,  nova  vidoli- 
cet,  et  antiqua,   habuisse  eundem  fmem, 
nempe  spiritualem  hominum  salutem,  li- 
cet  diversis  mediis  usus  fuerit,  ut  illos  ad 
pra?dictum  finem  perduceret.  Sed  sensus 
est,  Legislalorem  simul  cuni  voteri   lege 
proposuissc  bona   temporalia  per  modum 
aliqualis  pra?mii,   ut  sic  homines  rudes  ad 
ejus  observanliam  magis  alliceret  ;  ita  ve- 
ro.  quod  oa  bona  ad  finos  honestos,  et  ad 
veram  boatitudinem  ulterius  referrent. 
Scspon-      Fatomur  igitur    homines   veteris   legis 
'^niaR?s^  communiter  vacasse  bonorum  temporalium 
ruiciiur.  acquisitJQrii,  et  vulgum  non  multi  habuisse 
pauportatcm  voluntariam.  Sed  inde  mini- 
me   infertur,  paucos  aliquos  (et  vere  pau- 
cos.  tum  respectu  multitudinis  cajterorum 
Judeeorum,  tum  comparative  ad  religiosos 
legis  gralia),  non  fuisse  co  tempore  am- 
plexatos    paupertatem  ;  qui  licet  ab  insi- 
pientibus,  et  vulgaribus  spernercntur,  ta- 
men  radio  explicatoris  fidei  illustrati,  et 
divina  gratia  adjuti  vitam  pauperem,  ve- 
rumque  temporalium   contcmptum  elige- 
bant.  Ltrumque,  prater  supra  dicta,   con- 
firmatquod  accidit  cuidamdiscipuIoEIisffii, 
qui  cum  ex  magistri  prajcepto  venisset  ad 
Jehu,  ut  eum  ungei^et  in  Kegem,  princi- 
pes  qui  cum  Jehu  erant,   dixerunt  :  Quid 
venii  insanus  iste  ad  te  ?  Et  ipse  rcspon- 
dit  :  «  Noslis  hominem,  etc.  ut  refertur  4, 
4Beg.  Betjum.  cap.  9,  ubi  Lyranus  inquit  :  «  Ke- 
x.id.    «  putabantur  autcm   Prophelaj  insani.  eo 
«  quod  rontemnebantbona  hujus  mundi,ct 
«  quia  loqucbantur  frequenter  talia,  qua^ 
«  videbaiitur  aliis  aliena.  Nostis,etc.Erant 
«  enim   discipuli    Prophetarum  religiosi, 
«  ut  dictum  cst  supra  2  cap.  et  ideodistin- 
«  guebantur  ab  aliis  in  habitu,  per  qucm 
('  cognoscebantur  esse  discipuli  Propheta- 
«  rum,  et  propter  hoc  dixit,  Nostis  ?  sci- 


«   licel,  quod  sit  do  l'rophctis.  «  Kt  Cajeta- <^'«Jt"! 
tanus  expondons  oadom  verba,/H.vaHu.s  iste, 
inquit:«  Vorincatur  scriptum  inSapionlia: 
«  .Nos  insonsali   vitam  illorum  a>stimaba- 
w  mus  insaniam  ;  nam  insanum  appellant 
«  disoipulam  Prophetariim,  oo  quod  proli- 
«  terontur  prophotaruin   lilii   fuluraj  vita) 
«  studium,  vacando  divinis  laudibus.  »  VA 
Cornelius  a  Lapide  ibidom  ait :  «  Undeliic,  i'"nu 
«  ut    principes    idololatra^  ,    liomi.iesquo''   ''''' 
«  militarcs  prophctam  ridcant,  vocontquc 
«  insanum,  et  fanalicum.  Vita  enim  pro- 
«  phctarum  aspora,  vcslilus  horridus,  ser- 
«  mo  propheticus  eis  vidobatur  csse  insa- 
«  nia.  »   l';x  quibus  liquet   ex   una   parte 
vulgaris  illorum  hominum  aislimatio,   ct 
alfcctus  circa  temporalia  ;  et  alia  ex  parlc 
speciale  filiorum  i*rophetarum  institutum 
in  proscqucndo  vitam  aspcram,  et  paupe- 
rom,  juxta  illud  Thcodoreti  7.  19,  in  lib.  -1  '^'""^* 
l\cg.    ibi  :    «  Chorus  Prophclarum  cxfro- 
«  mam  amploclobatur  pauportatem. 
50.   Ad  socundam  coufirmationem  res-Uiiniu 

,    ,  ,  .  .    .         sccinic 

pondetur  ncgando  minorem.quam  minime  confir 

evincit  insertum  testimonium  ;  non  onim  '"'"'" 

prohibct  paupcrtatem,  nec  paupertalis  pro- 

positum,    aut  votum  ;  sed  monct  divites, 

ut   pauperibus  subveniant,  ut  optime  tra- 

dit   D.    Thom.   2,    2,   quxst.   187,   ar/icu/&  D- tik 

5  ,  ibi    idcm   argumentum   (qaod   contra 

Religioncs    mcndicantes    ab    eorum    ini- 

micis    fieri    solebat),    diluit    his  verbis   : 

«  Ad  terlium  diccndum,  quod  cx  illo  prac- 

«  ccpto  logis  diviiia)  non  prohibetur  alicui 

«  mendicare  ;  sed   proiiibelur  divitibus  , 

«  nc   tam  lcnaccs  sint  ,    ut   propler    hoc 

«  aliqui  egestate  mendicare   cogantur.  » 

QuaB  exposilio  legitima  est,  et  fundatur  in 

sacro  tcxtu  ;  quia  non  multo  post  verba  re- 

lata  sic  habet :  «  Si  unus  dc  fratribus  tuis, 

«  qui  morantur  inlra  porlas  civitatis  tua3 

«  in  terra,  quam  Hominus  Deus  tuus  datu- 

«  rus  est  tibi,  ad  paupcrtatom  venerit,  non 

«  obdurabis  cor  tuum,  nec  contrahcs  ma- 

«  num  ;  scd  apcrics  eam  pauperi,  etc.  »  Et 

inferius  addit :  «  Non  deerunt  pauperes  in 

«  tcrra  habitationis  tua) ;  idcirco  ego  pra^- 

«  cipio   tibi,  ut  aperias  rnanum  fralri   tuo 

«  egeno,  et  pauperi,    qui  tccum  vcrsatur 

«  in  terra.  »    (jua;  verba  salis  declarant 

praccedcntium  verborum  sensum. 

~A.  Minus  adhuc  prcmuiit  motiva,  qui-  Kxpen- 
1,  .  X  ,■  .x  (iiintiir 

bus  c.ontranostram  assertioncm  utiturper-  suarii 

doctus  Suarez  ;  quia  contincntargumentum  'c[c'on; 

utplurimum  pure  ncgativum,  quod  in  his  veiiim- 

rebus  nullius,  autexigui  roboris  est,  pras- 

sertim 


DISP.  III,  DUB.    III. 


477 


sertim  contra  fidelium  aliorum  testium  de- 

positionem.  Et  ne  scrupulo  detineatur  Lec- 

tor  ,   formalia    prajdicti    Authoris    verba 

referemus,  ut  inde  judicet,  quam  vim  ha- 

heant.  Supponit  Suarez  in  veteri  lege  non 

fuisse  votum  castitatis  (de  quo  diihio  prxce- 

denti)  et  numero  7,  subdit :  «   Hinc  constat 

«  multo  minus  ostendi  posse  votum  pau- 

«  pertatis  tempore  legis  veteris.  »  Sed  non 

videmus  unde  constet,  aut   valeat  conse- 

quentia  ;  nam  prasdicta  vota  valde  diffe- 

runt,  ct  castitatis  votum  est  difiicilius  voto 

paupertalis  :  unde  ex  permissa,  et  non  con- 

ccssa  negatione  illius,  non  infertur  istius 

negatio.  Prosequitur  :  «  NuUum  enim  talis 

«  voti  ibi  vestigium   invenitur.  »   Ha3c  est 

distincta  ratio.  ot  antecedens  jam  proposi- 

tura  deserit  in   probatione  consequentia^. 

Aliunde  vero  falsum  assumit;  adsunt  enim 

tot  vestigia,  imo  argumenta  efTicacia,  quot 

§  prajcedenti  expendimus  cum  aliis,  qua? 

gratia  brevitatis  omittimus.  Addit  :  «  Imo 

«  et  de  usu  paupertatis  voluntaria^  rarissi- 

«  ma  sunt  indicia  in  una,  vel  altera  per- 

«  sona,  de  quibus  incertum  est,  quem  mo- 

«  dum,  vel  gradum  paupertatis  servave- 

«  rint.   »  Verum  non  de  una,  vel  altera 

persona,  sed  de  integris  collegiis  adsunt  ne- 

dum  in  licia,  sed  gravissimi  testes  ;  nam 

quantum  ad  filios  Prophetarum  asserunt 

er-D.  Hieronym.  D.  Chrysostom.  D.  Isidorus, 

d!  Theodoretus,  et  alii  :  et  quantum  ad  Esse- 

![■•  nos,  et  Rechabitas  (qui  iidem  erant  cum  fi- 

1-  liis   Prophetarum)  ,    afiirmant  Concilium 

,h  Sononcnse ,  Rabanus,   Josephus,  Plinius, 

'*  et  alii,  quos  dcdimus  §  prxcedenti,  et  plu- 

res  quos  dabimus  numero   104.  Quibus  ut- 

pote  anliquioribus,  et  positive  afiirmanti- 

busmajorfidesadiiibenda  est,quam  Suario, 

qui  statum  illorum  non  vidit,  et  pro  sua? 

causaj  patrocinio  nullum  adhibet  testem, 

sed  pure  negative,  ac  dubitative  procedit, 

ut    in   introductione    totius  disputationis 

observavimus. 

Pergit  ille  :  Esfo  enim  Elias  paupertatem 

1°  amaverit,  quoad  paucarum,  rerum  (circa  hoc 

^-  etiam  dubitare  videtur.cumChrysost.  hom. 

r.  2,  adpopul.  Antioch.  dicat  :  Quid  l'lia  pau- 

perius  ?  Subjungatque  :  Jpsam  vero  pauper- 

'•  tatem  ex  mentisopulentia  elerjil.  Et  D.  Thom. 

relalus  n.  46,  eum  fuisse  in  statu  pauperta- 

tis,  afTirmet),  quis  afftrmare  poterit  nullius 

habuisse  dominium  ,  vel  quod  difficilius  est, 

neclicite  hahere  potuissn?  Sed  ad  urgentem 

hanc  interrogationem  facile  respondetur , 

omnes  posso  id  probabililer  allirmaro  ob 


testimonia,  et  motiva  superius  proposita, 
praBsertim  vero  ob  maximam  similitudi- 
nem  inter  Eliam,  etB.  Joannem  Baptistam, 
quem  fuisse reIigiosum,et  subinde  voto  pau- 
pertatisobstrictum,  Suarius  ipsenon  negat.P^'"?,'??'- 
Adde,  ad  simplex  paupertatis  votum  non  pauper- 
requiri,  quod  eo  ligatus  non  habeat  domi-  "'^" 
nium,  nec  illud  licite  habere  possit  ;  cons- 
tat  enim  eos,  qui  insacra  Societate  Jesu  vo- 
ta  simplicia  emittunt,  conservare  domi- 
nium  directum  suarum  rerum,  ut  disp.  I, 
n.  38,jam  vidimus.  «Imo»,prosequiturSua- 
rez,  «  si  illius  historiam  attente  legamus, 
«  3  Reg.  17,invenieraus,ipsum  non  ccepisse 
«  voluntariam  paupertatem  profiteri,  do- 
«  nec  illi  pra^cepit  Deus  ,  Recede  hinc  , 
«  et  vade  contra  Orientem  ,  etc.  ibi  de 
«  torrentebibes,  corvisque  pra^cepi,  ut  pas- 
«  cant  te  ibi.  Et  infra  :  Surge,  et  vade  in 
«  Saropta  Sidoniorum  ,  et  manebis  ibi  ; 
«  prascepi  enira  ibi  mulieri  viduae,  ut  pas- 
«  catte.  Exquibus  verbis  potius  possumus 
«  conjecturare,  prius  habuisse  Eliam  bo- 
«  na,  ex  quibus  aleretur,  ideo  enim  vide- 
«  tur  a  Deo  praeventus,  et  admonitus  unde 
«  esset  sustentandus,  ne  de  ea  re  esset  so- 
«  licitus  :  nec  de-ejus  paupertate  plura  in 
«  wScriptura  leguntur.  »  Totum  hoc  conce- 
daraus  Suario.  Quid  inde,  ut  neget  Eliam 
fuisse  pauperem  ex  voto  ?  Profecto,  ut  quis 
nunc  sit  pauper,  aut  religiosus,  non  requi- 
ritur  quod  talis  fuerit  a  conceptione,  vel 
anteacta;  vita^  discursu  :  sed  satis  est,  quod 
determinato  tempore  pauperera,  aut  reli- 
giosara  vitam  exordiatur.  Aliunde  vero  illa 
Suarii  conjectatio  rainime  subsistit ;  ideo 
namque  eo  speciali  tempore  missus  fuit 
Elias  in  Carith,  etSarephta,  quia  cum  po- 
pulus  urgente  fame  premeretur,  non  habe- 
bat  unde  posset  ex  eleemosynis  sustentari, 
ex  quibus  prius  alebatur  :  unde  potius  in- 
fertur,  quod  jam  prscedenti  tempore  pau- 
per  fuerit.  Etquod  addit  Suarez,  plura  de 
Elia^  pauportate  in  Scriptura  non  legi,  fal- 
sura  est ;  nam  Scriptura  satis  aperte  signi- 
ficat  Eliam  fuisse  Ducem,  ac  Praelatum  fi- 
liorum  Prophetarum  ,  qui  pauperriraara 
vitara  agebant,  et  quibus  ipsum  tanquam 
bonum  Prailatum  accomraodari  decuit.  Me- 
lius  ha)c  legerunt  Divus  Hieronymus,  Di- 
vus  Isidorus,  et  Salianus  relati  num.  40, 
cum  aliis  pluribus  quos  dedimus  §  prrece- 
dcnti. 

52.  Sed  age,  videamus  qualiter  votu m  pau-  ^""[Jr 
pertatis  in  Elisa^o  irapugnet.  «  Nec  etiam,  suavii 
((  inqnit,  de  paupertate  Elisaji,  prajtor  id,  mcmum. 


'178 


DE  STATU  KELRilOSO. 


u  quod  1.  Kog.  l.  Icgiimis,  cum  froqiuMilor 
«  traiisirol  por  Sunain.  ^oliluiii  luisso  di- 
«  vertcrt'  iui  quaiulain  ftinninam,  ut  lios- 
«  pilio  rociporotur,  ot  alorotur  :  quod  ost 
0  indioiuin  pauportatis  ojus,  licet  non  suf- 
♦  ficion^;  nani  ibidem  do  muliere  dicitur, 
«  qua^  tonuil  euni,  ut  comoderet  panem.  » 
l'roponit  motivum.  cui  nos  non  insistimus, 
et  pr.etormittit  validissimum  argumentum 
voliv^v  pauportatis  Klis;ri,  quod  nobisoxhi- 
bot  porfectissima  ronuntiatio.  qua  cuncta 
temporalia  repudiavit,  ut  Eliam  sequere- 
lur,  juxta  superius  dicta  num.  11.  Aliuncfe 
vero  verba,  qu;c  expendit,  ut  probet  non 
fuisse  pauperem,  sed  invitatum  a  muliere 
ad  comedondum,  minime  urgonl;  nam 
eadem  verba.  (Jux  tenuit  cuni,  ul  cumcderct 
)>ancm.  possunt  cuilibet  pauperi  rcligioso 
adaptari.  cum  pauperes  etiam  invitari  pos- 
sint.  et  soleant.  Addit  :  «  Kt  inferius  eodem 
«  capite  dicitur,  tempore  famis  filios  F^ro- 
«  phelarum  habitasse  coram  eo  in  Galgala, 
«  ipsumque  praccepisse  uni  de  pueris  suis  : 
«  Pone  ollam  grandem,  et  coque  pulmen- 
«  tum  pro  filiis  Prophetarum.  Unde  col- 
«  ligi  potcst,  ipsum  habuisse  aliqua  bona, 
«  cum  tcmpore  famis  abundanter  posset 
<(  alere  filios  Prophetarum  :  quamvis  etiam 
«  pulmentum  illud  potuerit  esse  vile,  et 
«  eleemosynis  comparatum.  »  Cffltcrum  ex 
illo  facto  minime  potest  colligi,  Elisa^um 
non  fuisse  pauperem  ex  voto  ;  nam  idem 
pOsset  praccipere  quilibet  pauperrimao  etiam 
religionis  Pra}Iatus,ut  aleret  suos  alumnos. 
Oppositum  quidem,  ac  magis  rationabiliter, 
xoia.  colligit  Thcodoretus  quxxt.  19,  dum  contra  - 
rio  modo  arguit  :  «  Quod  aufem  vita  Pro- 
w  phetarum  nullas  habuerit  possessiones, 
«  docet  historia.  Nam  qui  erat  eorum  pri- 
«  mus  {Elisxus)  nunc  quidem  eos  excipit 
«  convivio  olerum  agrestium,  etc.  »  Et 
l>.  Amb.  D.  Ambros.  lib.  de  Elia,  cap.  11,  inquit  : 
((  Elysasus  in  deserto  erat,  ubi  non  inveni- 
«  returesca,  nisi  amara.  »  El  epist.  82,  ait : 
«  0  stultura  Elisasum,  qui  sylvestribus  ra- 
«  mis,  et  amaris  pascebat  Prophetas  !  Insi- 
«  pientem  I-^aulum,  qui  gloriatur  jejuniis, 
«  si  nihil  prosuntjejunia  ISedquomodo  non 
<(  prosunt,  quibus  vilia  purgantur?  »  Sic 
Patres  (jejunii  laudatores  egregii)  odorati 
sunt  grandem  illam  ollam,  quam  pro  alum- 
nis  pauperibus,  ac  po^nitentibus  parare  ju- 
bebat  Elisaeus.  Kecolanlur  quae  diximus 
^■"■a.  num  .  45.  Quibus  addimus,  Lyranum  pra3- 
dicto  loco  significare  illorum  paupertatem 
fuisse  ex  voto;  nam  ad  illa  verba,  el  coque, 


addit  :  «  Id  est,  discipulorum  eorum,  qui 
«  vivobant  religiose,  utdiclum  ost  supra  2 
«  capilo.  I'  Ibi  autom  ad  illa  vorba,  Factum 
cst  autcm,  sic  habet  :  «  In  Helhel  autein 
«  .lericho  manebant  filii  Prophetarum,  ut 
«  patet  in  liltora  ;  et  isti  erant  viri  religiosi 
«  simul  collcgati,  vacantes  orationi,  et  coii- 
«  femplationi,  quorum  aliqui  habebant  spi- 
«  ritum  i)roplictia). »  Et  infra  ad  illa  verba,  Keiinio 
Et  rcnicntcs  ait  :  llic  consoqucnlcr  tollitur  ,.'I;|^.'!i 
«  suspicio,  qu;c  posset  habcri  contra  Eli- 
«  saeum  ;  prapmiltitur  tamen  reverentia  sibi 
«  facta  a  filiis  Prophelarum,  cum  dicitur, 
«  adoraverunt  eum,  adoratione  duliaj,  tan- 
■«  quam  supcriorem  suum,  eo  quod  esset 
'(  subslilutus  loco  Eliaj,  sub  cujus  regiminc 
«  vixcrant.  »  Unde  melius  est,  quod  stemus 
suspicioni,  quam  ultimo  addit  Suarez,  po- 
tuisse  esse  (nos  dicimus  fuisse)  pulmmluni 
illud  rile,  et  elcemosi/nis  comparatum. 

Tandem  concludit  :  «  Itaque  nihil  certi  ^^^^^^ 
«  de  modo  paupertatis  ejus,  vel  sociorum,  sio. 
«  seu  eorum,  qui  filii  Prophetarum  appel- 
«  lantur,  afTirmarc  possumus.  »  Et  ita  qux' 
ad  votum  paupertatis  in  veteri  lege  atti- 
nent,  absolvit.  Sed  cum  ha;c  materia  histo- 
rialis  sit,  et  ad  factum  pertineat,  perin- 
dequenon  tamdiscursu,  quam  fidelium,  et 
antiquorum  lestium  dictis  determinari  de- 
beat,  ut  in  liminc  hujus  disputationis  ob- 
servavimus,  mirum  est  quod  pcrdoctus 
Suarius  nullum  pro  se  Sanctorum  Patrum, 
aut  gravium  Doctorum  testimonium  in  hac 
speciali  materia  expenderit.  Unde  opina- 
mur  nullum,  quod  faveret,  ipsi  occur- 
risse.  Et  vere  sic  res  se  habet,  quia  nemoKevocj 
Patrum,  aut  antiquorum  Doctorum  negat, ^|^'Jj^^( 
aliquos  ex  sanctis  Prophetis  aut  fuisse  pau- 
peres,  aut  fecis.se  votum  paupertatis  :  qui 
autem  affirment,  vidimus  §  prxced.  Quod 
vero  ipse  eo  loco  urgenler  probare  conten- 
dit,  in  veteri  scilicet  lege  non  fuisse  verum 
statum  religiosum,  prajsentem  difTiculta- 
tem  non  attingit;  quia  modo  agimus  de  volo 
paupertatis  secundum  se,  quod  salvari  valct 
extra  religiosum  statum  :  unde  licet  illud 
concedcremus,  nihil  contra  paupertatis  vo- 
tum  concluditur.  Sed  cum  ait,  Itaque  nihil 
certi,  etc,  dubitamus  quam  significet  certi- 
tudinem?  Si  enim  loquatur  de  certitudine 
sententiae  adeo  magna,  ut  oppositum  asse- 
rere  mereatur  aliquam  ccnsuram  theologi- 
cam,  fatemur  nostrae  sententia^  eam  certi- 
tudinem  non  inesse,  quippe  recognoscimus 
opinionem  oppositam  esse  probabilem, 
saltem  ob  authoritatem  Suarii  eam  defen- 

dentis 


DISP.  III,  DUB.  IV. 


479 


dentis.  Sed  in  hac  causa  non  melior  est 
conditio  partis  contrariae;  nec  enim  sibi 
vindicat  tale  genus  certitudinis,  quale  nobis 
negat.  Si  autem  loquatur  de  certitudine  pru- 
dentiali,  morali,  aut  historiali,  qualis  in 
factis  antiquis  ad  fidem  non  pertinentibus 
desiderari  valet;  immerito  dicit,  nihil  certi 
de  modo  paupertalis  filiorum  Prophetarum 
affirmari  posse ;  nam  qua^  §  prwced.  dixi- 
mus,  satis  evincunt,  fuisse  pauperes  in 
proposito,  et  voto.  In  quo  probabilius  lo- 
quimur,  quam  Suarez,  quippe  proferimus 
gravium  Doctorum  nobiscum  sentientium 
positiva  testimonia;  cum  ipse  hoc  subsidio 
destituatur,  et  solum  negative  argumente- 
tur,  ut  constat  ex  supra  dictis. 

DUBIUM  IV. 

Utrum  in   Ecdesia   anle    legis   Evangelicse 
iempus  fuerit  votum  obedientix . 

iqni  53.  Facilius  nos  ab  hoc  dubio,  quam  a 
^g^" prascedentibus  expediemus;  quia  circa  ejus 
materiam  frequentior  mentio,  pluraque 
testimonia  occurrunt  in  Scriptura.  Unde 
supponendum  est,  aliquos  in  veteri  Testa- 
inento  observasse  obedientiam  erga  aliquem 
Superiorem.  Nam  Rechabitffi  Hierem.  35, 
laudantur,  qui  ut  patri  suo  Jonadab  obe- 
dirent,  non  hihebant  vinum,  non  serebant 
agros,  etc.  Pra^terea,  sine  ali(jno  obedienti-e 
genere  impossibile  est  in  congrerfatione  vi- 
rez.  vire,  ut  recte  asserit  Suarez  iom.  3,  de 
'jjg.  Relig.  lib.  3,  cap.  1,  num.  12.  Filii  autem 
itn  Prophetarum  Eliaj,  et  Elisa^i  discipuli,  vi- 
vebant  in  congregatione,  et  collegiis,  ut 
num.  pneced.  vidimus  ex  Lyrano.  Unde 
cr!s.Abulensis  4,  Reg.  cap.  2,  quxst.  9,  ex  He- 
braiis  et  eodem  Lyrano  refert  :  «  Isti  non 
«  erant  filii  Prophetarum  socundum  car- 
«  nem,  sed  erant  discipuli  eorum  ;  et  voca- 
«  bantur  filii,  quia  discipuli  vocantur  filii 
«  magistrorum.  Et  isti  erant  multi  viri  ha- 
«  bentes  vitam  religiosam,  qui  volebant 
«  esse  perfectiores  reliquis  de  populo,  et 
«  conveniebant  in  locum  unum,  ubi  erant 
«  Propheta?,  ct  ibi  vacabant  doctrinae  eo- 
«  rum,etlaudibus  Dei.  Erantautemcongre- 
«  gationcs  istorum  per  diversa  loca,  etc.  » 
Et  (/ux.sf.  11,  addit  :  «  Filii  Prophetarum 
«  volebant,  quod  Elisaius  succederet  loco 
«  Elia}  in  principatu  prophetia?;  ideo  reve- 
«  labant  ei  recessum  ejus,  ut  priusquam 
«  recederet,  peieret  ab  eo  donum  eminen- 
«  tiaj  inter  Prophetas,  ne  manerent  omnes 


■X  illi  prophetaj  minores  tanquam  sine  ca- 
«  pite.  Motivum  autem  est,  quia  Elias  eratExeiien- 
«  caput  omnium  Prophetarum,  qui  tunc"^^''*- 
«  erant,  tam  in  eminentia  prophetias,  quam 
«  in  signorum  operatione;  quia  non  legitur 
«  de  alio  Propheta,  quod  manente  Elia  in- 
»  ter  homines,  faceret  mirabilia.  Ipse  au- 
«  tem  erat  princeps  caeterorum,  tam  in 
«  doctrinamorali,  quamineruditiono  legis, 
«  etexemplovita^,  etgerebatcuramdeomni- 
«  bus  collegiis  Prophetarum  in  terra  Is- 
«  rael.  »  Suarez  tom.  4,  de  Relig.  lib.  2,  cap. 
10,  num.  13,  inquit  :  «  Elias  fuit  praecep- 
«  tor,  Elisaeus  discipulus  :  ille  pater,  hic 
«  filius,  sicut  ipse  clamabat,  Pater  mi,  Pa- 
«  ter  mi  :  ille  quasi  author,  et  institutor 
«  illius  vita?  generis  ;  hic  sectator,  et  ha^res. 
«  In  reliquis  vero  fuit  convenientia  ;  nam 
«  ex  quo  Elisaeus  jussu  Dei  vocatus  fuit  ab 
«  Elia,  et  illuin  sequi  coepit,  ei  perpetuo 
«  ministravit,  3,  Reg.  19,  usque  ad  4, 
«  Reg.  3.  Post  raptam  vero  EIia5  eundem 
«  Carmelum  incoluit,  ut  ex  citato  loco  colli- 
«  gitur,  et  communiter  Authores  docent, 
«  atque  Eliac  in  spiritu,  etministerio  suc- 
«  cessit.  Unde  4,  Reg.  3,  in  hujus  rei  si- 
«  gnum  filii  Prophetarum  venerunt  in  oc- 
«  cursum  ejus,  eumque  adoraverunt,  et 
«  tamquam  caput,  et  principalem  Prophe- 
«  tam,  Elia^que  successorem  agnoverunt.  » 
QuaG  omnia  absque  aliquo  subordinationis,  Punctus 
aut  obedientiae  vinculo  vix  intelligi  pos-Vatis"' 
sunt.  Videamus  nunc,  an  praedicta  obedien-  ■ 
tia  fuerit  cum  voto  aliquo  simplici;  quod 
enim  in  eo  veteri  tempore  non  habuerit  so- 
lemnitatem,  qua  modo  in  religiosis  gau- 
det,  citra  controversiam  supponimus. 


Prxfertur  sententia  affirinativa,  et  pluribus 
suadctur. 

54.  Dicendum  est,   in  veteri  lege  fuisseconoiu- 
simplex  votum  obedicnti;e,  ct  aliquos  illo    ^"'- 
se  ligasse  ad  parendum  Superiori.  Sic  do- 
cent  Authores  infra  referendi,  et  alii  plu- 
res,  quos  dabimus  n.  104.  Probatur  primo  Funda- 
ratione  desumpta  ex  proxime  dictis,  quia "'*"'""'■ 
filii  Prophetarum  pra^stabant  obedientiam 
Elia?,  et  post  illum  ElisiDo  tanquam  supe- 
riori  :  ergo  ex  voto.  Probatur  consequen- 
tia;  nam  ideo  amplectebantur  obedienliani, 
quia  cognoscebant  eam   mullum   conferre 
ad  perfectionem,  in  quam  supra  vulgaros 
collimabant;  sed  etiam  cognoscebant  pcr- 


180 


I)F  STATl'   KKl.KUOSO. 


fiHMioreni  es?c  olHHlionliara  ex  voto.  quain 
sine  illo  ;  et  proptorea  eo  tempore  frequon- 
tissiinus  erat  votonini  usus  circa  alia 
opora  :  ergo  rrophotaruni  filii  focorunt 
obodienti.T  votuni. 
Ooiinr-  Confirniatur.  quia  noquount  pluros  i!i 
uuiio.  eommunitalo  vivoro  absquo  oblipationo 
obodiondi  alicui  suporiori :  quippe  ubi  plu- 
ros  unius  capitis  rogimini  non  subduntur. 
ibi  non  unitas,  aut  communitas,  sod  potius 
pluralitas.  ot  confusio  apparet  :  sed  filii 
Propliotarum  vivebant  in  communitate, 
ut  constat  ex  dictis  num.  pr.rced.  Ergo  habe- 
bant  obligalionom  alicui  suporiori  :  atqui 
hujusmotdi  obligalio  non  oriobatur  ox  ali- 
qua  logo,  siquidem  hapc  assignari  non  va- 
let  :  orgo  oriobatur  ex  oorum  libera  pro- 
niissione,  seu  voto,  atque  ideo  emittebant 
Tamb.  volum  obodiontia;.  l.'nde  Tambur.  de  jure 
Alibalutn  (oin.  I,  disp.  2,  q.  1,  inquit  : 
«  Cum  autom  constot  Kssenos,  el  filios  Pro- 
«  phetarum  communom  vivendi  rationem 
u  in  uno  corpore.  seu  congrogatione  obser- 
«  vasso,  probabiliter  dicendum  est,  ipsos 
«  unum  caput,  et  niuim  ducem  etiam  sibi 
<r  conslituisse,  cui  obedientiam  promitte- 
«  rent,  alias  nec  ordinate  viverc  poluis- 
«  sent.  » 
Efluaiuiii  Nec  satisfacit.  si  cum  Suario  respondca- 
^JjQ  *■  tur,  ad  id  non  requiri  votum,  quod  est 
actus  virtutis  religionis;  sed  sufiicere  ali- 
quid,  inferius.  ufputa  pactum,  aut  promis- 
Prffciu»  sionem  humanam.  Xon  contra  hoc  est, 
quod  vita  illa  conimunis  filiorura  Prophe- 
tarura  non  ordinabatur  ad  finem  politicura, 
sed  ad  majorem  cultara  Dei,  ot  eminentio- 
rcm  profoclum  in  virtufe,  quibus  ut  raagis 
insisterent.  oligebant  cum  alia  media,  tum 
ol'edientiam  pra^standam  uni  Superiori, 
per  qua3  a  vulgari  raodo  vivendi  aliorum 
satis  distinguebantur;  atque  ideo  promis- 
sio.  qua  obedire  alicui  spondebaiit,  fiebat 
principalifer  Deo.  ad  quera  peculiarem  il- 
lura  raodum  vivoiidi  ordinabant  ;  votum 
autem  non  aliudest,  quam  proraissio  Deo 
de  meliori  bono  :  ergo  proraissio,  qua  se 
ad  obediendura  superiori  obstringebant , 
erat  deterrainate  votura  obedienfiae.  Quod 
facile  viderunt  graves  Authores.  Francis- 
cus  Somnius  in  demonstrat.  J'.'cang.  c.  2, 
inquit  :  "  In  hac  perfecta  obedientia  filii 
Gravium "  itidcm  Prophofarura  illustres  facti  sunt 
rura7e^-  "  ^^  scripturis,  quod  abnegata  propria  vo- 
limonia.  u  luntate  subderent  se  per  omnia  unius 
Sojinias.  «  obedientiaj,  qui  in  spiritu  prophetico  ca3- 
('  teris  clarior  erat,   idque  in  admiranda 


"  rerum  in<ligentia,  et  vit:c  abstinontia, 
»  ut  logorc  csl  l  Uog.  In  novo  autem  Tes- 
«  tamonto  anto  omnos  clarucriint  hac  per- 
«  focta  obodiontia  fidei  noslrnD  Duces,  qui 
«  dimissis  omnibus,  etc.  »  Robertus  Arbo-"!?^^ 
riconsis  lom.  2,  de  tuendo  sacro  c<rlibalu, 
pag.  nohis  :?r),  ut  proposilam  ibi  conclusio- 
nem  probot  ,  nempc  :  Vola  oliedienli.v 
anliquissimum  inslilutum,  elc.  ait  :  «  l't 
«  autera  cx  norainis  vetustato  rei  etiam 
«  deprohendatur  antiquifas,  constat  filios 
«  Prophofarum  olira  appellatos,  in  quos 
«  ipsi  Prophcl.T!  jus  patornura  exercerent, 
«  eos  et  crudilionc  inslitucndo,  et  raori- 
«  bus.  Erat  crgo  palcr  spiritualis  is,  queni 
«  hodic  Abbalcni  vocamus,  sicque  ab  eo 
«  tempore  in  hanc  usque  ffitalera  deducla 
«  estspiritualiuraselecta,acveremonastica 
«  obcdicnfia.  Cui  praGstandicobnoxii  orant, 
«  qui  filii  dicebantur  Prophefarum.  Noa 
«  enim  alia  ralione  filii  aut  dicebantur, 
«  aut  cranf,  quain  aut  morura  disciplina, 
«  aut  sapienfiic  cruditione.  Hi  nimirum 
«  eranf,quorum  velustatera  recensct  in  He- 
«  bra:is  Divus  Paulus,  dum  ait  :  Circuraic- 
«  runt  melotis,  in  pellibus  caprinis,  cgen- 
«  tes,  angusfiati ,  afflicti,  quibus  dignus 
('  non  erat  mundus.  Tales,  inquam,  erant 
«  hi  quibus  Elisaeus  tuguriola  cxtrucnda 
«  curavif,  et  quos  alioqui  fame  periluros 
«  aluit,  4.  Reg.  4,  ct  G.  Hos  sola  obedien- 
«  tia  filios  faciebat,  et  raorum  disciplina. 
«  Non  est  ergo  recens  invenfum  obedien- 
«  tiaj  monasfica!,  aut  res,  aut  noraen  ;  nam 
«  de  ca  speciafim  loquiraur.  »  Deniquc  Sa- 
lianus  (ut  in  aliis  refercndis  prolixitatera  saiii 
vitomus),  anno  3138,  num.  12,  Eliam  in- 
troducit,  qui  a  discipulis  discessurus,  eos  in 
hunc  modum  alloquitur  :  «  Habetis  Eli- 
«  sa^um  disciplina^  religiosac  prffipositum. 
«  ac  ]\Iagistrum,  cui  secundura  Deum  ob- 
«  temperabitis  ,  quicumque  in  Carraelo, 
«  etl^ethel,  et  inGalgalis,  et  in  Ayoth,  et 
«  ad  Jordanera,  et  in  Gabaa,  cajferisque 
«  locis  diviiiffi  railitiaj,  et  religiosae  profes- 
«  sioni  noraen  dcdistis  :  in  ejus  raanibus 
«  vota  vestra  ofTerctis  Deo.  »  Quibus  verbis 
palara  significat,  iltosexvoto  obferapera- 
turos  forc  l-HisaRO  tanquam  suprerao  post 
Eliaj  raptura  in  ca  congrcgafione  Pra^lato. 
Ad  quod  significandura  inquit  Lyra  relatus 
n.  lO  :  Adoraverunt  euni  adoratione  duiix, 
tanquam  Superiorem  suum,  eo  quod  substitu- 
tus  esset  loco  Elix,  sub  eujus  reyimine  vixe- 
rant. 
55.  Probatur  secundo,  et  specialiter  ea- 

dem 


DISP.  III,  DUB.  IV. 


481 


:xpen-  dem  assertio  in  Eiisaeo  filiorum  Propheta- 
ai'i'ud    rum  post  Eliam   diice,  ac  magistro  ,  inde 
^°jj-    enim  magis  elucobit  obedientia?  votum  in 
membris,  si  illud  ostenderimus  pra^fuisse 
Mnm  Jn  capite.  Quod  ergo  Elisasus  ex  voto  obe- 
fje'n"'  ^i^ntia^  se-iuutus  fuerit  Eliam,  eique  obtem- 
iisaco,  peraverit,  colligitur  satis  urgenter  ex  sacro 
fgf  textu,   3.  ncg.   19,  ubi  dicitur  :  c  Cumque 
«  venisset  Elias  ad  eum,  misit  pallium  su- 
«  pcr  illum.  Qui  statim   relictis  bobus  cu- 
'■(  currit  post  Eliam,  et  ait  :  Osculer  oro  pa- 
«  trem   meum,  et  matrem  meam,  et  sic 
«  sequar  te.  Dixitque  ei  :  Vade,  et  rever- 
«  tere  ;  quod  eriim  meum  erat,  feci  tibi.  » 
Et  post  pauca  :  Consurr/ensque   abiit,  et  se- 
quutus  est   Fliam,  ct  ministrabat  ei.  Cujus 
testimonii  vis  ut  magis   pcrcipiafur,    e?t 
'c"t  observandum  cum  Valentia  2,  2,  disp.  10, 
quxst.  4,  punct.  I,  §   .5,    in   Seriptura  non 
directe  commemorari  obedienfia?  votum  : 
ex  ea  tamen  colligi,  quod  recte  fiat.  Colligi- 
tur  autem  potissimum  ex  verbis  Christi 
>^|''-  Domini,  Malth.  19  :  «  Si  vis  perfectus  esse, 
'(  vade,  et   vende  omnia,  etc.   Et  veni,  et 
«  sequere  me.  »  Nam  perfecta  sequela  im- 
portat  votum,  quo  quis  ita   alium  sequa- 
tur,  ut  non  possit   retrocedere,  nec  agere 
nisi  ex  ejus  imperio.  Unde  qui  obedientiaB 
voto  ligatur,  similis  est  crucifixo,  ut  optime 
sian.  docet  Cassian.  lib.  4  de  instit.  Ccenob.  cap. 
33;  qui  enim  cruci  afTigltur,  non  solum  non 
ambulat  quo  vuU,  nec  facit  qua^  vult ;  ve- 
rum  nec  ambulare,  nec  agere  potest,  nisi 
moveatur  ab  alio. 

Hinc  expenditur  relatum  testimonium, 
et  reducitur  ad  formam  argumenti  in  hunc 
modum  :  Quia  Apostoli  perfecle  sequuti 
sunt  Christum  Dominum  eos  vocantem, 
merito  colligitur,  ipsos  emisisse  obedientia? 
votum,  quo  promiserunt,  seque  obstrinxe- 
runt  ad  sc(iuendum  Christum,  et  facien- 
dum  qucC  ipsis  pra?cipcret  :  sed  Elisaeus 
perfecte  sequutus  est  Eliam,  qui  jussu  Dei 
illum  vocavit  ad  perfcctiorem  vivcndi  mo- 
dum  :  Ergo  ICIisaius  fecit  votum  sequendi 
Eliatn,  et  ficiendi  ejus  mandata.  Probatur 
minor,  quia  inde  probatur  Apostolos  per- 
fecte  sequutos  fuisse  Christum,  quia  statim 
ad  vocem  ejus,  reliclis  omnibus  sequuti 
sunt  ipsum,juxta  illud  Petri,  Ecce  nos  re- 
liquimus  omnia,  et  sequuti  sumus  te  :  sed 
etiam  Elisaus  vocatus  ab  Elia,  statim  re- 
lictis  omnibus  illam  sequutus  est,  ut  cons- 
tat  ex  testimonio  rclato  :  orgo  Elisa^u.s  pcr- 
fecte  sequutus  est  Eliam  jussu  Dei  illum 
liry.  vocantera.  Unde  D.  Chrysost,  hotn.  14,  ex 


variis  in  Matth.  agens  de  obedientia  Apos- 
tolorum,  inquit  :  «  Perpende  fidem,  et  obe- 
«  dientiam  vocatorum  ;  cuncta  illico   re- 
«  linquentes  fecerunt,  quod  Elisaeus  quoque 
«  sub  Elia  legitur  implesse.  »  Et  Abulensis  Abui. 
relatus  num.   44,  promptitudinem  Elisai 
ponderans,  ait  :  «  Hoc  exemplum  sequu- 
«  tus  est  B.  Matthajus,  qui  a  Christo  vocatus 
«  reliquit  omnia,  etc.  »  Et  Dionysius  Car-O-  Cart. 
thus.  3,  Reg.    19,  art.    18,   inquit  :  «  Quo 
«  facto  monstravit  se  nolle  ad  pristinum 
«  reverti  ofTicium,  sed  Eli;ie  inseparabiliter 
«  adhffirere,  sub  obedientia  tanti  Vatis  vi- 
«  vendo.  »  Et  Uyranus  ibidem  ait  :  Volens  i^vra. 
omnino  adhxrereei,  motus  instinctuSpiritus 
sancti.  Tandem  Hugo  Cardinalis    num.  44    Hugo 
relatus  :  Heligionis  votum  fecit.  "  " 

."6.  Confirm.atur  primo  :  nam  quod  Apos-Robora- 
toli  feeerint  votum  sequendi  Christum,  il-^Juu^' 
lique   obediendi,   recte  colligitur  quasi  a 
posteriori  ex  modo  firmo,  et  stabili,  quo  ip- 
sum  sequebantur,  ut  recte  tradit  D.  Thom.D-Tiio. 
inhac2,  2,  q.  186,  art.  6  ad  1,  his  verbis  : 
«  Ad  perfectionem  vitae  Dominus  pertiner "! 
«   dixit,  quod   aliquis   eum  sequatur  no  i 
«  qualifercumque,  sed  ne  ut  ulterius   re- 
«  tro  non  abiret.  Unde  et  ipse  dicit  Uuc. 
«  9  :Nemo  mittens  manum  ad  aratrum,  et 
«  respiciens  retro,  aptus  est  regno  Dei.  Et 
«  quamvis  quidam  de   discipulis  ejus  re- 
«  trorsum  abierint ,  tameu    Petrus    loco 
«  aliorum  Domino  interroganti,  Nunquid 
«  et  vos  vultis  abire  ?  Respondit,  Domine 
«  ad  quem  ibimus  ?  Unde  et  Augustin.  di- 
«  cit  in  lib.  de  consensu  Evangelist.  quoi 
«  sicut  Matthaeus,  et  Marcus  narrant,  Pe- 
«  trus  et  Andreas,  non  subductis  ad  terram 
«  navibus,   tanquam  causa   redeundi,  se- 
«  quuli  sunt  eum,  sed  tanquam  jubentem, 
ff  ut  sequerentur.  Ha3c  autom  immobilitas 
«  sequela3   Christi   firmatur  per  votum.  » 
Constat  autem  Elisajum  habuisse  eandem 
proportionabiliter   immobilitatem   in   se- 
quendo  Eliam,  qui  ipsum  Dei  mandato  vo- 
caverat    ad    institutum   vita^    prophetica?. 
Quod  manifeste  ostenditur  tum  ex  lesfimo- 
niis  proxime  relatis,  tum  ex  eo,  quod  Eli- 
sreus  Eham  sempor  scquutus  cst  :  tum,  et  Eiitaii 
evidentius,  quia  cum  Elias  vellet  ab  Elisa^o^^^i^ja'®"" 
discedore,  hic  constantissime  ter  asseruit  : 
Vivit  Dominus,  et  vivit  anima  tua,  quia  non 
derelinquam  te.  Ita  4,    Ueg.  cap.   2.   Quibus   4Rcg. 
verbis  satis  declaravit,  quam  immobilitor 
sequoretur  Eliam.  Unde  Uyra  co  loco,  ad    Lyra. 
illud,  Silete,  ait  :  Volebat  manere  cuni  ma- 
gistro  suo,   quantum  potcrat.  Et  Abulensis 


482 


DE  STATl'  KKl.ir.lOSO 


Abtii.    >/ur.^t.  .'),  sicoxplicat  verba  Hlisici  :  >■  .Uiro 
"  por  vitaui  Doi,  et  per  vitam  tiiam,  quocl 
«  non  dorolinqiiam  to,  sod  ibo  tocum  quo- 
«  cumquo  ioris.  «  Kl  qurst.  10,  ait  :  «  Cum 
«  juramonto  asseruil  Klisaeus.  quod    non 
«  diraitloret  Kliam.  ut  Klias  visa  portina- 
€  cia  1'  (sic  exaggorat  immobililatom  so- 
quelcD)  «  et  obstiiiatioiio  voUintatis  KUs;oi, 
«  non  ijiolostarot  oum  i.uper  lioc,  quod  ma- 
<i  nerct,  et  ipse  solus  iret.  »   Krgo  sicutex 
facto   Apostolorum   recle  coUigitur,  quod 
adhacserint  Christo  Domino  per  volum  obe- 
dientia\  sicetiam  recto  probatur,  quod  KU- 
sa?us  ex  volo  obeJienti;c  KUam  sequutus 
fuerit.  Ktquam  firraa,  ot  stabilis  fuerit  ha;c 
sequela,  quamquo  ex  indivulso  cordis  af- 
fectu  procossorit.   magis   adhuc   expressit 
EUsaeus,  cum  immensum  dolorem  ex  ab- 
sentia,  seu  raptu  KUajortum  manifestavit  : 
/•-"/  non  viilit  eum  amplius  (inquit  sacer  tex- 
t:;sl.  Apprelwiulitque  cesliinenta  sua,  e.l  sci- 
ilil  illa  in  iluas  partes.  Ubi  Lyra  :  Eo  quod 
non  posset  ainplius   ma^jistro  suo   associari. 
Cajct     Kt  Cajetanus  :  Orbatus  patre,  more   lurjen- 
tium  scidit  veslimenta  sua  vera  scissione.  Et 
Abulensis  qua?st.  19:  «  Istud  fuit,  quando 
«  disparuit  Klias;   nam  quando    videbat 
<■  eum  in  curru   igneo,  loquebatur  ad  ip- 
«  sum,  et  non  aflligebatur  ;  cum  vero  dis- 
u  paruit,  doluit,  et  scidit  vestimenta  sua  in 
«  duas  partes,  scilicet  per  partem  anterio- 
«  rem  resecando  ea  a  pectore  usque  ad  de- 
«  orsum.  »  Kt  quaGstione  sequenti  addit  : 
«  Elisajus  dolebat  nimis  de  raptu  Eliaj,  eo 
«  quod  sub  umbra  ejus  vivebat,  et  ab  eo 
"  eruditus  fuerat,   ipseque  erat   princeps 
«  omnium  Prophetarum.  »  Profecto  non 
majora  legimus  in  Scriptura  doloris  signa 
in   Apostolis    ob    mortem  ,  et  absentiam 
Christi  Domini.  Si  ergo  ex    modo,    quo 
Apostoli  Christum  Dominum  sunt  sequuti, 
hoc  est  firmiter,  et  immobiliter,    et  non 
abeundo  retrorsum,  bene  colligitur,  quod 
Apostoli  emiserint  votum  obediendi  ma- 
gistro  :  cur  ex  eodem  proportionali  modo, 
quo  Elisajus  sequutus  est  Kliam,  non  colli- 
getur,  quod  voto  se  obstrinxerit  ad  eum  se- 
quendum,  ipsique  obediendum  ? 
FDlciiur      Confirmatur  secundo  :  nam  quod  subdi- 
tivDm.  ^^^  recogno.-cat,  se  non  posse  facere  absque 
superioris  licentia,  qua?  prius   poterat ;  et 
quod  superior  possit  subdito  pracipere,  ip- 
sumque  ad  aliquid  faciendum  obligare,sunt 
urgentia  signa  voti  obedientiae,  cum  prae- 
dicti  effectus  nequeant  aliunde,  quam  ex 
simili  voto  oriri,  ut  recte  observant  Basi- 


lius   Pontius  /i7*.   7   de    Matrim.   cap.    13,   Basil. 
nuin.  2,  et  Suarez  Ivm.  3  de  Rclig.  lib.  2,  suarci. 
cap.  15,  num.  17,  et  lib.   3,  cap.  1,  nuinero 
8.  Atqui  Klisacus  recognovit,  se  non  posse 
absque  l^Iia;  licentia  facore,  quod  prius  po- 
tcrat ;  et  Klias  ipsi  prajcepit,  oumqueobli- 
gavit  ad  aliquid  facienilum  :  Krgo  Klisa;us 
focit    ob(>diontiLe    votum  ,    ut    soqueretur 
Kliam.  !^Unor  constat  ox  vcrbis  supra  rela- 
tis  num.  5.").     Osculer,  oro  patrem  meum, 
etc.   Unde   Abulensis    ad    locum    citatum  Abui. 
quacst.  24  :  «  Id  est,  rogo  te,  ut  des  mihi  li- 
«  centiara  eundi  ad  osculandum  patrem,  et 
«  matrem.   PeUvit  autem  licenliam,  quia 
«   putavit   quod    non   |)Otorat  jam  aliquid 
«  agere  contra  praiceptum  Klia;. »  Et  quwsl. 
27,  inquit  :  «  Consensit  Klias,  quia  per  hoc 
«  non  multum  impediebatur  a  seqaendo 
«  eum  ;  ideo  dixit  :  vade,  et  revertere  ;  id 
«  est,  non  moreris  apud  eos  detentus  pre- 
«  cibus,  vel  blanditiis  eorum.  Quod   enim 
«  meum  erat,  feci  tibi  ;  id  est,  revertere, 
«  quia  si  non  veneris,  aut  moratus  fueris, 
«  tu    peccabis,   etc.  »   Ex    quibus   liquet , 
Eliam  praccepisse  Elisao  sub  culpas  reatu, 
istumque  recognovisse,  non  posse  deinceps 
agere  sine  illius  licentia.  Quod  etiam  ex- 
pressit  Salianus  anno  3127,  n.  26,  ubi  ait  :  Salian 
«  Postulatio   autem  significat    injectam   a 
«  Deo  novo  Prophetae  necessitatem  sequen- 
«  di  Eliam  ;  nam  si  id  sibi  liberum  puta- 
«  ret,  non  peteret  ab  Elia  quasi  a  magistro, 
«  ac  dominosuo  veniam  salutandi  parentes; 
«  nec  Elias  ita  eam  daret,  ut  simul  reverti 
«  juberet.  » 

57.  Tertio  probatur  nostra  conclusio  ca:rroponi 
cap.  35,  Jiierem.  ubi  inquit  Propheta  :  «  Et(j{J{„'js; 
«  posui  coram  filiis  domus  Rechabitarumscnioni 
«  scyphos  plenos  vino,  etcalices,  et  dixi  adir.cntum 
«  eos  :  Bibite  vinum.  Qui  responderunt  : ""53™ 
«  Non  bibemus  vinum,  quia  Jonadab,  fi- 
«  lius  Rechab,  praecepit  nobis  dicens  :  non 
«  bibetis  vinum  vos,  et  filii  vestri  usque  in 
«  sempiternum,  et  domum  non  aGdificabi- 
«  tis,  et  sementem   non  seretis,  et  vinoas 
«  non  plantabitis,  sed  in  tabernaculis  habi- 
(«  tabilis  cunctis  diebus  vestris.  Obedivimus 
«  ergo  voci   .Jonadab,  filii  Rechab,   patris 
«  nostri  in  omnibus,  quae  pra^cepit  nobis.  » 
Et  quibus  sic  formatur  argumentum.  Re- 
chabitaj  recognoscebant  se  obligatos  ad  non 
bibendum  vinum,  et  ad  alias  observantias 
proxime  relatas,  juxta  pra^ceptum  patris 
sui  :  atqui  hujusmodi  obligatio  non  orieba- 
tur   primario  ex   praecepto   aliquo  :   ergo 
oriebatur  ex  voto,  quo  liechabitaG  voluerunt 

se 


DISP.  IIl,  DLB.  IV 


483 


se  obstringere  ad  obediendum  patri  suo  in 
prasdictis  observantiis.  et  consequenter  in 
Kechabitis,  alque  adeo  ante  statum  legis 
Evangelica^  fuit  obedientias  votum.  H.ec 
secunda  consequentia  patet  ex  prima,  qaas 
recte  infertur  ex  praemissis  :  quia  non  oc- 
currit  principium  aliquod,  ex  quo  ad  pra^- 
dictas  observantias  obligarentur,  nisi  vel 
praeceptum,  vel  votum.  Si  ergo  praceptum 
non  fuit,  sequitur  qiiod  votum  fuerit.  Mi- 
nor  autem,  in  qua  poterat  esse  dilTicultas, 
facileostenditur  :  tum  quianullibi  reperi- 
tur  tale  pra^ceptum  naturale,  aut  positivum, 
divinum,  vel  humanum  :  tum  quia  illae 
observantiaj  secundum  se  erant  opera  con- 
silii,  sicut  forent  etiam,  si  modo  fierent  in 
statu  legis  Evangelica^  :  ergo  antecedenter 
ad  votum  non  cadebant  sub  prajcepto. 
^Mart  °^'  ^^^  £'itisfacit,  si  cum  Petro  Martyre 
'  in  lib.  de  votis,  respondeatur,  quod  licet 
Deus  immediate  non  jusserit  Rechabitis 
prffidicta  observare,  jussit  tamen  mediate, 
quatenus  prxcepit  quod  filii  parentibus 
obediant ;  unde  ex  prajdicto  loco  nou  in- 
fertur,  quod  obedieutia  in  illis  observantiis 
fuerit  opus  consilii,  nec  quod  obligatio  obe- 
diendi  fuerit  ex  voto. 
iiifnta-  fjapc^  inquam,  evasio  non  satisfacit,  sed 
Uarm.eam  efficaciter  refellit  Bellarmin.  inlib.  de 
Monach.  cap.  21  de  voto  obedientiw,  cujus 
impugnationes ,  et  verba  transcribemus. 
Kefellitur,  inquit.  primo  ex  testimoiiio  Ra- 
bani,  qui  in  commentario  hujus  loci  dicit 
(formalia  ejus  verba  dedimus  num.Al  in 
.  fme),  filios  Jonadab  plus  fecisse,  quam  lex 
divina  pra;ceperat.  Secundo  ex  ipso  textu 
Hieremia; ;  nam  Deus  eo  loco  exemplo  fi- 
liorumJonadabreprelienditpopulumsuum, 
quod  illi  obedirent  voci  unius  hominis  ; 
ipse  autem  voci  ipsius  Dei  obedire  nolue- 
rit  :  «  Firmaverunt ,  inquil  ,  filii  Jona- 
«  dab,  filii  Rechab  praeceptum  patris  sui, 
«  quod  praeceperat  eis  ;  populus  autem  iste 
«  non  obedivit  mihi.  »  Qua^  Domini  ratio 
plane  frigeret,  si  filii  Jonadab  divino  pra;- 
cepto  obstricti  fuissent  obedire  patri  suo  in 
rebus  illis,  ut  non  biborent  vinum,  etc, 
tunc  enim  nulla  esset  antithesis  inter  Deum, 
etcreaturam  ;  nam  filii  Jonadab  obedivis- 
sent  Deo,  et  filii  Israel  non  obedivissent 
Deo.  Tertio,  idem  coUigitur  ex  laude,  et  re- 
muneratione  divina  ;  non  enim  tantopere 
Deus  laudasset  filios  Jonadab,  nisi  ali([uid 
singulare  fecissent.  Postremo  id  ips.im  ra- 
tio  manifesta  suadet  ;  nam  etiamsi  leiican- 
lur  filii  obedire  parentibus,  nun  tamen  te- 


nentur  obedire  in  omnibus  rebus,   post- 

quam  ad  annos  pubertatis  pervenerint.  Est 

enim  unusquisque  sui  juris  in  eligendo  sta- 

tu,  et  genere  vitaj ;  alioqui  nihil  interesset 

inter  servos,  et  liberos,  si  semper,  et  in 

omnibus  rebus  filii  in  patris  potestate  es- 

sent.   Quod  vero  D.  Paulus  ait  ad  Colos-  Cobss. 

sens.  3  :  Filii  obedite  parentibus  per  omnia, 

vel  ita  intelligi  debet,  ut  illud  jjer^  omnia, 

significet  per  omnia  ad  quffi  patria  potestas 

se  extendit,  ut  recte  docet  D.  Thom.  in  2,  2,  ^-  Tho. 

quxst.  104,  art.  5.   Quemadmodum  si  quis 

diceret,  oportere  milites  obedire  Impera- 

tori  per  omnia,  exponendum  esset  per  om- 

nia,  qua3  ad  militiam  pertinent.  Vel  certe 

tenentur  filii  per  omnia  parentibus  obe- 

dire,  sed  dum  parvuli  sunt ;  nam  ut  dicitur 

ad  Galatas  4  :  Quanlo  tempore  hxres  parvu- 

lus  esl,  nihil  differt  a  servo.  Et  Dominus  ipse 

parentibus  subditus  erat,  cum  puer  esset, 

ut  legimus  Luc.  2.  Ha^c  omnia  Bellarmi- 

nus,  quibus  opus  non  est   aliquid  roboris 

adjicere,  cum  ex  eis  plane  constet,  obliga- 

tionem  qua  Rechabitaa  tenebantur  obedire 

parenti  in  eis  observantiis,  ortum  non  du- 

xisse  ex  prfficepto  ;  inde  enim  liquido  infer- 

tur,  quod  processerit  ex  voto,  quo  ad  obe- 

diendum  se  obstrinxerant.  Tantum  addi- 

mus  alterius  viri  docti  judicium,  Abraha- 

mi  Bzovii  in  Thes.  Deip.  serm.  34,  ubi  ait  :^oy^ius 

«  Quod  vero  pra^ceptum  votum  fuerit,  quo 

«  illos  ligaverat  pater  suus,  apud  Patres 

«  plusquam  clarissimum  est.  »  Et  eodem 

sensu  Dionys.  Carthus.  ad  locum  ^^'S''<^»*-cani/u5 

artic.  58,  dixit  :  I>eligiosw  vitx  moc?u??i  pos-Abulens. 

teris  suis  prxfixit  :  Et  Abulensis  1,  Parali- 

ppm.  cap.  2,  q.  21  de  Rechabitis  asserit  : 

Isti  erant  viri  religiosi  in  vderi  Tcstamento, 

sicut  sunt  monachi. 

An  vero  eorum  aliqui  observaverint  con- 

tinentiam,  qua^stio  est  diversa   a  prajsenti 

difTicultate,  quam  attingemusn.  99. 

Confirmatur  urgenter  ex  Concilio  Seno-  Confir- 

„     ,°  .  n.atio. 

nensi,  decret.  9,  devot.  monast.  m  quo  re-  Concil. 

ligiosos  monet  ad  suorum  votorum  obser-  ^*^"''"- 

vationem  exemplo  Rechabitarum.  « Si  quis, 

«   inquit,  votum  aliquod  hujuscemodi  vo- 

«   verit  Domino,  etiamsi  perpetuum  fuerit, 

«   non  faciet  irritum ;   sed  Deipar.n  \'irgi- 

«  nis,  Anna;  matris  Samuelis,  et  Kechabi- 

«  tarum   exemplo  omno   quod   promisit, 

«  implebit.  »  Supponit  igitur  ea,  in  quibus 

Rechabitae  dixerunt  se  obedivisse  Jonadab 

patri  suo,  ipsos  ex  voto  obedientiaa  prajsti- 

tisse.  Recolantur  quae  supra  diximus  num. 

47. 


181 


Dl-:  STATr    KKI.KilOSO. 


Qiariniii  ritimum  not-tra?  assortionis  fundamon- 
^'r"'J?"tum  dosumilur  ab  liis.  qu;p  de  Kssonis  anlo 
danieii-  statuni  MvangoIio.T  logis  roforunl  Autliores 
antiqui ;  nani  intor  poculiaros  insliluli  ojus 
observantias  roconsont  obodiontiani,  quam 
Juscpii.  suporiori  pra^slabant,  ul  constat  cx  .losoplio 
lib.  '2,  (/«•  Mlo  Juilaico,  c.  7,  ibi :  «  Venora- 
o  tio  quoque  apud  eos  magna  logislaloris 
0  cst.  »  VA  itorum  :  «  Sonibus  quoquo  obo- 
«  diro,  ot  plurium  quoquo  docroto,  proba- 
«  bilo  arbilranlur  olTicium.  »  Tandem  : 
«  Niliil  sine  pra?copto  faciunt  curatoris.  » 
'^"'"''^"  FtSerarius  lih.  3.  Trih.rres.  cop.  1,  ex  eo- 
dcm  Joseplio  refert:  «  Nihil  ost,  quod  non 
«  agant  ox  curalorum  suorum  imporio.  » 
^Vi''"',"  Quod  vero  ad  hujusmodi  obodiontiam,  si- 
lia-iii  cut  ad  roliquas  proprii  instituli  obsorvan- 
.^senis.  jj.^g  ^.^j^  ^p  obligavorint,  liquido  constat  ox 
dictis  num.  20,  ubi  ex  Josepho,  et  rodreno 
ostcndimus,  Kssenos  neminem  ad  suam 
profossionom  admisisso,  qui  prius  jura- 
mento  nonstatuissot  oam  observare.  Idque 
magis  rospiciobat  obedientiam  suporiori- 
bus  pra?standam.  ut  con.=tat  ox  Josepho 
apud  Sorarium  loco  cifato,  ubi  refert : 
«  Prius  quara  communem  attingat  ille  vic- 
«  tum,  Sacramontis  se  obstringit  horribi- 
«  libus,  quaj  sunt  hacc,  etc.  Quarto  quod 
«  requirit  fides,  se  semper  exhibiturum 
«  omnibus.  maxime  his,  qui  pra3>unt.  » 
.Turamentum  autem  in  his  rebus  <Tquivalet 
Yolo  ut  praoter  Sanchez  iwm.  29  relatum. 
tradit  Suarez  tom.  .3,  de  L'elifj.  lih.  G  cap. 
1, 7i»»i.3,  ubi  bone  observat,  professionem 
religiosam  apud  antiquos  Patres  aliquando 
votum,  aliquando  juramentum  appoliari. 
Elrgo  Esseni  in  vcteri  lege,  sive  ante  legis 
Evangelicaj  statum  emittebant  obedientiaj 
votum. 

§  n. 

T^efertur  opposita  sententia,   ct  ejus  funda- 
menta  convelluntur. 

opinio      60.  Contrariam  nobis  opinionem  defen- 

Tia.^''  dunt  Suarez  tom.  3,  de  7!eligione.  lib.  3,  c. 

Suar.    i^   a  „    g,  et  alii.   Quorum  primum,  et 

commune  motivum  est,  perfectionom  voti 

obedientiffi  esse  propriam   legis   Evange- 

licae,  et  repugnare  imperfectioni  legis  an- 

tiquaj.  Sed  ad  hoc  motivum  satis  superque 

constat  ex  dictis  num.  24,  33  et  48,   unde 

sapervacaneum  est  in  eo  diluendo  immo- 

rari. 

Secundum  motivum  est,   quia   in   lege 


volori   lutn   fuil  slalus  roligiosus.  Scd   hoc  Moiiva 
non  iiromil,  luv  i)ra>sonti  ditlicultati  adap-  ^,1?"',"' 
tari  valol,  qiiia  modo  agimusdo  voto  obo-ffiiiw'"- 
diontia^  sccundum   so,   quo  paclo  roperiri 
valet  exlra  slafum  roligiosum,  ut  patet  in 
pluribus  communilatibus,  qua>  religiones 
non  sunt. 

Torlium  molivum,  quod  fusius  expendit 
Suarez  ,  est  puro  nogativum  ;  ponderat 
onim  prTdictus  .\uthor,  ol  sTpius  ponderat, 
ot  inculcat,  quod  licotconstol  ElisTum  mi- 
nistrasse  Elia?,  et  filios  Prophetarum  fuisso 
sub  aliqiiali  cura  ElisTi ;  nihilominus  non 
cerlo  constat,  ipsos  omisisso  obedientiai 
votum,  noc  ad  id  a.ssorondum  datur  funda- 
mentiim  sulTicions.  Sod  ad  hoc  motivum 
palot  ox  djclis  § /)r.m'r/.  qu.T  valde  proba- 
bililor  ostendunt,  Eli.sa?um  obedivisse  Eliao, 
et  fiiios  Prophetarum  Elisa^o,  non  utcum- 
quo,  sed  ox  volo.  Quod  si  Suarius  in  hac  ^^*^- 
materiaquaDratmajorem  cortitudinem,quao 
vel  aiforat  evidentiam,  velexcludat  proba- 
bilitatom  partiscontraria>,  profecto  fallitur; 
quia  nec  nostra  sententia  alTirmans.  nec 
ipsius  nogans  excodit  limites  sententia? 
probabilis  historialis  ;  cum  hoc  tamen  dis- 
crimino,  quod  nos  positive  airirmamus,  ob 
positiva  argumenta,  signa,  et  testimonia 
gravium  Doctorum,  (\\i^  %  prxcedenti  qx- 
pendimus:  ille  voro  pure  negative  arguit. 
nullum  producens  toslimonium  voteris 
alicujus  Aulhoris,  qui  neget  votum  obo- 
dientiaj  in  temporo  logis  antiquac ;  nequo 
enim  polest.  Porro  quam  inefficax  sit  in 
hac  materia  talis  arguendi  modus,  jam 
praemisimus  in  limine  prajsentis  disputa- 
tionis,  ot  magis  ostendomus  infra  numero 
149. 

61.  Aliud  motivum  brevissime  attingit  speciaie 
Suarez,  quod  hic  non  dissimulare,  imonicmum. 
fusius  expendore  oportet;  quia  non  solum 
impugnat  dicta  in  hoc  dubio,  sed  qua?  in 
pra^codentibus  diximus,  pofestque  impedi- 
mentoesse  infrn  dicendis,  Est  autem  hu- 
jusmodi :  nam  Esseni  illi.  quorum  exemplo 
nostram  assertionom  firmavimus,  non  ha- 
buorunt  tempore  logis  voram,  ot  sanam  fi- 
dem  :  ergo  nec  verum,  et  laudabile  obe- 
dientiaj  votum.  Consequentia  videtur  nota  ; 
nam  votum  est  actus  religionis  colentis 
Deum,  quem  profocto  infidelis  non  colit. 
Antecedens  autem  suadetur  primo,  quia 
nomen  sect.v,  et  hreresis,  in  malam  partem 
accipitur,  et  denotat  aliquid  sanac  fidei 
contrarium  ;  institufo  autem  Essenorum  in 
veteri  lege  nomen  sect-e  tribuit  Philo  in  lih. 

de 


DISP.  III,  DUB.  IV. 


485 


hilo.  de  vita  conlemplat.  et  nomen  hxresis  Jose- 
seph.  pjj^g  ^^-^.  18,  Antiquit.  Judaicar.  cap.  2,  in 
Epip-ipso  titulo.  P/vc/cm/,  quia  Divus  Epipha- 
nius  hxresi  10,  dicit  Essenos  fuisse  genus 
Samaritanorum,  qui  erant  hsretici  in  lege 
veteri.  Et  rursus  haeresi  19,  Ossenos  (qui 
idem  videntur  cum  Essenis),  ha^reticos  vo- 
Nilus-cat.  Lnde  S.  Nilus  in  Ascetico,  in  principio 
de  Essenis  agens,  inquit:  «  Habueruntqui- 
:<  dem  mores  similes  moribus  j\Ionacho- 
«  rum;  sed  quia  fide  in  Christum  carue- 
«  runt,  nihil  eis  profuerunt  sancli  mores.  )> 
Si  autem  caruerunt  fide  in  Christum,  nul- 
lam  veram  fidem  habere  potuerunt.  Ultiino, 
quia  praedicti  Esseni  plura  habuerunt  su- 
perstitiosa,  et  contraria  legi  Aloysis  tunc 
obliganti,  ut  satis  manifeste  col  igitur  ex 
Josepho  loc.  cit.  Nam,  relicto  Templo  Hie- 
rosolymitano,  seorsim  sacrificabant,  suas 
lustrationes  sacrificiis  a  Deo  institutis  pra^- 
ponebanl,  precabantur  Solem  tanquam 
Deum,  in  falum  cuncta  referebant,  et  in 
pluribus  a  P\  tliagoricis,  qui  certe  supers- 
titiosi  fuerunt,  nihil  distasse  videntur. 
rinia  Huic  argumento  posset  occurri  permit- 
g^^lj  tendo  cuiicta  qu®  affert,  nempe  Essenos 
lutio.  non  habuisse  sanam  fidem,  et  ex  hac  parte 
obedientiam,  quam  vovebant,  non  fuisse 
Deo  acceptam.  Inde  tamen  minime  conclu- 
ditur,  quod  in  veteri  Testamento  votum 
obedientiffi  non  fuerit  ab  aliquibus  lauda- 
biliter  observatum  ;  sed  magis  infertur  op- 
positum.  Nam  iidem  Authores,  qui  referunt 
Essenorum  institulum  (et  ex  quibus  colligi 
posset,  quod  in  aliquibus  erraverint),  palam 
tradunt,ipsos  promisisse  Superioribus  obe- 
dientiam,  in  quo  minime  illos  reprehen- 
dunt,  sed  laudant  potius,  et  commendant. 
Quod  ex  Judajis  minime  facerent  Josephus, 
et  Philo,  si  obedientia^  votum  esset  res  eo 
tempore  inusitata,  novitasque  a  solis  Es- 
senis  introducta.  (>)uiJquid  ergo  sit  de  Es- 
senorum  fide,  ex  eorum  tamen  voto  obe- 
dienliaj  ab  Authoribus  relato,  ac  laudato 
infertur,  ejus  usum  non  meruisse  repre- 
hensionem  \n  voteri  Testamento,  maxime 
associatum  recta;  fidei,  qualem  dubium  non 
est  habuisse  Elisaium,  et  filios  Propheta- 
rum,  quos  vovisse  obedientiam  supra  os- 
tendimus. 
ijor  Reepondetur  secundo.et  melius  negando 
pon-  antecodens  ;  oppositum  enim  evincunt  ir- 
refragabilia  argumenta.  Priiuuni,  quia  si 
Esseni  tempore  legis  Mosaica;  fuissent  ha;- 
retici,  non  laudarentur.  nec  commenda- 
rentur  a  Juda^is-multum  suam  legem  zelan- 


tibus  :  atqui  Judai  venerabanturinstitutum 
Essenorum,  tanquam  sanctissimum  :   ergo 
manifestum  signum  est,   illos  eo  tempore 
non  fuisse  hsrelicos,    nec  aliquid  contra 
fidem  docuisse.   Minor  liqaet  in  utroque 
Josepho,  et  Philone  eos  laudantibus.  Unde 
Abulens.  inc.  22,  Levit.  q.  7,  ait :  «  Esse-  De.fen- 
«  norum    secta    inter    Judaos   videbaturrectaEs- 
«  sanctissima.  «  Et  cap.   3,   Matth.  q.  63,  ^^/;,°™" 
ait:  «  Erant  valde  laudabiles,   unde  nonAbuVns. 
«  solum  Judasi,   sed  etiam    Gentiles  eos 
«  valde  laudabant.  » 

Secunduin,  quia  Christus  Dominus  tres 
sectas,  aut  instituta  reperit  in   Republica 
Judaiorum,  Essenos  videlicet,   Sadducxos, 
et  rharisxos:  et  cum  non  semel  reprehen- 
derit  Pharisa^orum,   et  Sadduca^orum  er- 
rores,  nunquam  legitur  Essenos  reprehen- 
disse;  id  vero  non  omitteret,  si  eorum  vita 
aliquid    haberet    reprehensione    dignum: 
quod  manifeste  indicat  eorum  institutum 
fuisse  eo  tempore  laudabile,   et  ab  omni 
errore  purum.  Tertium,  quia  hajc  est  com- 
muuis   veterum,    et   recentiura    gravium 
Doctorum  sententia.  Quantum  eos  laudent 
Soto,  et  Medina,  vidimus  n.  30  et  48,  ex 
quibus  ille  palam  aflirmat,   S.  Joannem 
Baptistam  sequutum  fuisse  institutum  Es- 
senorum.  Bergomens.   in  Siipplem.  Chron.  Beigom. 
circa  annum  Christi  30,   ait  :  «  Nec  inho- 
«  nestus  sermo  unquam  de  illis  in  histo- 
«  riis  habitusest.  »  Baronius  in  Apparatu,  Baron. 
§  Tres,  ait :  «  Vitae  moribus  fuisse  conspi- 
«  cuos  omnes  unoore  fatentur.  »  Serarius  serar. 
in  Trihxres.  lib.  3,  c.  5,   inquit :  «  Neque, 
«  quod  sciam,  veterum  ullus  est,  qui  tur- 
«  pissimam  iis    ha^reseos   notam   inurat, 
«  quin  a  multis  valde  laudantur.  »  Robert.  Eoben. 
Arboricens.  tom.  I,  de  tuendo   sacro  ca'/i-''^'*'°"'^' 
batu,  pag.    nobis  22,    ait :  «  Essenos  male 
«  aliquando  audisse,  Christoque  fuisse  in- 
«  fensos,  nusquam  reperies.  »  Similia  pro- 
ferunt  Vasq.  toin.  2,  in  3  part.  .disp.  124,  y.isq. 
c.  3,  Basil.  Pont.  lib.  4,  de  Matrimonio,  c.  Basii. 
19,  Adrianus  Adrianius  in  lib.  de  vitx  J/o-Adrian. 
nast.  oricj.   c.  2,  Cornel.  a  Lapide  in  c  1 0,  ^'[,'i.',^_";, 
Num.  vers.  29,  §  Denique,  Cellot.  numero    L'}!'- 
sequenti   referendus,  et  quotquot  alii   de 
Essenorum  instituto,  ac  rebus  tractarunt. 
Imo  tantam  fuisse  eorum   probitatem,  ut 
inde    Essenorum,    aut   Essaorum    nomcn 
adepti  fuerint,  traditS.  Joan.  Chrys.  hoin. 
44,  in  Acta  Apost.  Unde  non  leviter  dccep-guspicjo 
tusest  Suarez  ubi  supra,  n.  13,  cum  de  Es-  Suarij 
senisdixit:  «    l^tiam  illo  temporc  non  cre-    tur. 
«  duntur  habuisse  veram,  etsanam  fidem.» 


4SG 


[)K  STATC   KKI.KWOSO. 


Diiuiiur      0"2.  Ka  voro,  quac  ad  probandiim  objec- 

^^moT  •ionis  antfcodens  proposuimiis.  facilo  ex- 
vuiu.  piicantur.  Ad  primum  rospondetur,  quod 
licet  nomen  hrrcsis,  et  .tcW.r  apud  Christia- 
nos  in  malam  partem  accipiatur,  non  sic 
apud  .Scriplores  proplianos;  hi  enim  Ii.t- 
resis  vocubulo  signifioant  opinionem.quam 
CiKto  '*'^'  '!"''''  oli.L-it.  ut  constat  ex  ('aleno  in  li- 
bro.  quem  ttc  lixrcsihus  scripsit :  et  svrt.r 
nominesignificant  institutum,  formamque 
vivendi,  ut  liquet  ex  ('icerone  in  Vcrnnn. 
Kl  in  hoc  sensu  istas  voces  usurparunt 
Josephus,  et  rhilo.  ut  ovidentcr  patct  ex 
00.  quod  illis  utuntur.  cum  laudant  Ksse- 
nos  faiiquam  viros  sanclos,  ot   religiosos. 

occurri-      Adsecundum  rospondotur,  I).   Kpiphan. 

cumio.  in  priori  testimonio  loqui  de  Kssonis  Sa- 
maritanis,  sive  do  hominibus  oo  tompore 
schismaticis,  qui  cum  vidissont  Kssenorum 
institutum  apud  .ludaGOs  llororo,conati  sunt 
illud  imitari.sicutoliam  imitabantur  plura 
alia ;  licot  revora  postquam  cum  .leroboam 
aregno  .lud.fajdiscosserunt,  fuorint  ha^re- 

Suormii*'^'-  Iiido  voro  non  infortur,  (juod  Kssoni 

gciicra.  .luda^orum  non  fuorint  catholici,  pii,  et  ro- 
ligiosi  ;  adest  onim  opposita  ratio,  cum 
apud  illos  manserit  vora  fidos,  juxta  illud 
Christi  Domini  ad  muliorom  Samaritanam, 

Joan.  4.  Joan.  1.  «  \'os  adoratis,  quod  noscitis  :  nos 
«  adoramus,  quod  scimus,  quia  salus  ox 
'c  Juda)is  est.  »  Sicut  noquo  ex  eo,  quod 
monachi  S.  Basilii.  aut  S.  Antonii  inter 
Grajcos,  et  Moschos  oxistentes  sint  schis- 
matici,  et  haDretici,  minime  infertur  idem 
dicendum  esse  de  monachis,  qui  sub  eodem 
titulo   reperiuntur  in  Kcclosia  Catholica. 

Osseni  Qsseni  autom,  de  quibas  S.  Kpiphanius  in 

Esseni?.  socundo  loco  agit,  divorsi  omnino  fuerunt 
ab  Essonis,  ut  cum  Drussio,  et  Scaligero 

Serar.    recte  probant  Sorarius  in  Minerval.  lih.  5, 

CeilOt.  -',.-,..,  ,-,      n  ~        Li       J         ■ 

c.  I ,  et  in  Irih.Tres.  lib.  3,  c.  o,  ot  Ludovic. 
Cellot.  lih.  9,  de  Hegularibus,  c.  3,  ubi  ait : 
«  Kssenos  Philonis  ab  Ossonis  S.  Epiphanii 
«  diversos  osse  arbitror,  quidquid  contra- 
«  dicat  Salmasius.  Id  mihi  suadent  duo, 
«  hominum  doctrina,  ot  mores.  Xam  prio- 
«  res  nullo  orrore  in  vera  fide  adversus 
«  Deum,  nulla  in  moribus  pravitate  cor- 
«  rupti  sunt ;  imo  in  Dei  cultu  cum  summa 
«  pietate  versabantur,  proque  ea  consor- 
«  vanda  exquisitissimis  affecti  suppliciis, 
«  omni  tyrannorum  crudelitate  superiores 
«  evasore.  »  Jd  quod  additur  ex  S.  Nilo, 
vorificatur  vol  in  Essenis  Samaritanis,  ut 
proximo  dicebamus;  vel,  quod  verosimile 
est,in  aliquibus  EssonisJuda3is,qui  Christi 


l-Aangelium  recipere  noluorunt;  ex  quo  ta- 
men  non  infertur,  quod  ante  illiid  tompus 
fuerint  ha)relici.  \idealur  liaronius /o)«.  I,  '<i""on- 
ininn  (Vl.  §  lVri/,s\ 

.\d  tertiuni  respondetur.Kssonos  JudaDO-iiidrma 
rurn  nihil  superstitiosum  obsorvasso.  Nam  '"[^J^jJ"' 
quoddiciliir  de  sacrificiis,  aut  lustrationi- 
busextra  teinplum  IIi(M'Osolymilaiuim,  ad 
Kssenos  Samarilanos  referondum  est.  Aut 
forsan  Josophus  loquitur  de  Essenis  jam 
Christianis,  quos  ipse  videre  poluit;  nam 
hi  relictis  ritibus  Judsorum,  Baptismo, 
Eucharistia,  noslris  Sacramentis  coeporunt 
uti.  Quod  dicitur  de  adoratione  Solis,  mi- 
nimo  urgot,  cum  certum  sit  Essenos  verum 
Deum  coluisse,  ut  tradit  ipse  Josephus  lib.  Joscpii 
2,  de  bello  Judaico,  c.  7.  (^riente  vero  Sole 
Deum  spocialiter  adorabant ;  ol  inde  ajqui- 
vocalio  processit.  Undo  Philo  in  lib.  de  vita  Pliilo. 
con/e/H/j/cr/.deeisdcm  Essenisagens,  inquit: 
«  Quotidie  bis  precari  solent,  mane,  et  sub 
«  vesporam :  oriente  Solo,  pelentes  diom 
«  felicem,  utque  menteseorum  ca?Iosti  re- 
«  pleantur  lumine.  »  Sol  autem  licot  cor- 
pora  tangat,  nequitmentes  coelosti  luce  re- 
plere. 

Fali   autem   nomine   non   significabanli)i?pciii 
falum  Stoicum,  astrave,   aut  alias   causas'",',iu,n'.' 
secundas,  qu;c  liberas  hominis  electiones 
destruerent;  sed  catholicissime  significa- 
runt  enicacem  Dei  voluntatem  cuncta  pra3- 
diffiniontom,  ut  satis  expressit  ipse  Jose-Josepii. 
phus  lib.  18   antiquit.  c.  2,    ubi   ait  :  «  Es- 
«  scni  autem  ad  Deum  cuncta  redigunt.  » 
Quod  evidentius  constabit  observando  cum 
Abulensi  in  c.  22,  3Iatth.  q.  123,  tros  praB--'^'^"'*^"^ 
cipuas  soctas  fuisse  apud  Judsos,  scilicet 
Vharisxorum,  Sadducseorum,  etEssenorum. 
In  Evangeliis  autem  non  fit  menlio  nisi  de 
Pharisncis,  et  Sadducaeis,  quia  Ksseni  non 
tentabant  Christum,  neque  advorsabantur 
ei  in  aliquo.  observat  prr-olerea  idem  Doc- 
tor,    pra^diclas   sectas    habuisse    diversas 
valde  senlentias;  nam  f^.  3,   Mattk.  rj.  63,  nogma 
refert  ex  Josepho,  quod   Pharisa^i, 
«  geri  omnia  credunt.  sed  neque  liberum 
'.(  arbitrium  hominibus  auferunt.  »  Com- 
ponebant  onim  officaciam  divinae  volunta- 
tis  cum  croata  libertale.  Unde  ex   eodem 
Josepho  subdit  :  «  Providentiflm  Doi   po- 
«  nunt,  ot  agere  quae  justa  sunt,  vel  negli- 
«  gere  pro  majori   parte,  in  potestate  ho- 
«  minum  esse  profitentur  :  adjuvari  tamen 
«  insingulis  por  divinam  providentiam.  » 
Pe  Sadduca?is  autem  refort  habuisse  (inter  pogi 
iabilia. 
Primo, 


falo  ^''^'■'* 
""-'s.TDorum. 


j 


DISP.  III,  DUB.  IV. 


487 


Primo.  quod  non  faciebant  opera  supere- 
rogationis.  NuUas,  inquit ,  ohservantias 
prreter  legem  custodiunt.  Secundo,  quod 
spernebant  aulhoritatem  veterum  Docto- 
rum.  Ad versus Doctores,  inqviit,  Philosophix 
sux  certare,  et  reniti  gl.oriosuni  putant.  Ter- 
tio.  «  fatum  nihil  esse  existimant,  neque 
«  per  istud  humana  concludi,  sed  omnia 
«  nostrffi  supponunt  potestati,  bonorumque 
«  nos  ipsos  authores,  et  pejora  per  nostram 
«  eligi  dementiam.  Hoc  autem  est,  quia 
«  isti  putantes  libertatem  arbitrii  fato,  id 
«  est  divinas  providentia^  repugnare,  fatum 
«  negant,  ut  libertatem  arbitrii  confir- 
«  ment.  »  Ex  quibus  liquet,  quod  nec  Pha- 
risaei,  nec  Sadducasi  fati  nomine  significa- 
runt  fatum  Stoicum,  aut  determinationem 
naturalem  necessitantem,  ortam  ex  Astris, 
et  aliis  causis  secundis,  sed  elTicaciam  divi- 
nae  voluntatis  cuncta  praBdiffinientis. 

5^''";      Esseni  autem  pene  in  omnibus  repugna- 

orum.bant  Sadducasis  ;  nam  in  primis  supra  com- 
munes  legis  observantias  plures  superero- 
gationes  addebant,  vitam  ducentes  valde 
austeram,  et  continentem  ;  castitatis  enim, 
paupertatis,  et  obedientia?  fuerunt  studiosi, 
ut  constat  ex  dictis  in  hoc  dubio,  et  duobus 

«ph.  prascedentibus.  Cibus  illis,  inquit  Josephus, 
simplexest,  habitus  insumptuosus.  Et  rursus, 
Saualorem  decorem  putant,  dummodo  sem- 
per  in  veste  candida  sint.  Et  iterum,  «  Nec 
«  vestimentum,  sive  calceos  mutant,  nisi 
«  aut  omi:iino  concisis  prioribus,  aut  longi 
«  temporis  usu  consumptis.  »  Pra^terea 
plurimum  colebant  doctrinam  veterum,  et 
majorum;  nam,  ut  ex  Josepho  refert  Abu- 
lensis,  «  summum  studium  habent  in  scrip- 
«  tis  veterum,  inde  qua^  anima,  et  corpori 
«  expediant  eligentes. »  Et  infra,  «  Jurant 
«  etiam  nihil  de  dogmatibus,  praoter  id 
«  quod  haljcnt  ,  tradere.  »  Et  inferius, 
«  Venoratio  quoque  apud  eos  post  Deum, 
«  magna  legiferi  est.  «  Tandem  (quod  ad 
rem  pra^sentem  magis  facit),  Sadduca^is 
directe  repugnabant,  afTirmantes  fatum, 
prout  ab  illis  negabatur,  videlicet  provi- 
dentiam  Dei  opora  nostra  pra^ordinantis, 

ulens  ac  eflicaciter  decernentis.  Unde  Abulensis  : 
«  De  his  dicit  Josephus  1.3,  antiquit.  Gens 
«  Essenorum  omnia  sub  fato  esse  confir- 
«  mat,  et  nihil  esso,  quod  hominibus  pro- 
(■  veniat  sine  fatali  »  (id  est  ofTicaci)  «  de- 
«  creto.  De  his  etiam  18,  antiquit.  ait  -. 
«  Esseni  ad  Deum  omnia  referunt,  id  cst, 
«  quod  omnia  pendont  ex  sontentia  sua.  » 
Et  infra :  Prxcipue  circa  Deum  religiosi  sunt. 


Et  inferius :  Cum  incipiunt,  et  cum  desi- 
nunt,  quasi  datorem  Deum  laudibus  canunt. 
Et  tandem,  Credunt  nec  absque  voluntate 
Dei  cuiquam  posse  potentiam  principatus 
accedere.  Ex  quibus  palam  liquet,  Esseno-  Quid 
rum  in  hac  parte  sententiam  alienam  "tum  ^' 
prorsus  fuisse  a  fato  Stoico,sivenecessitate^P^'|^^|5* 
absoluta  ;  sed  fati  nomine  significasse  efTi- 
caciam  divina?  voluntatis  praedifTinientis 
libera  hominis  opera.  Quo  sensu  D.  Thom.  ^-  ''^''^- 
1  part.  qussst.  1 16,  artic.  I,  inquit :  «  Solus 
«  Deus  potest  voluntatem  immutare,  ut 
«  supra  habitum  est.  Et  per  consequens  or- 
«  dinatio  humanorum  actuum,  quorum 
«  principium  est  voluntas,  soli  Deo  attri- 
«  bui  debet.  Sic  igitur  in  quantum  omnia, 
«  qua3  hic  aguntur,  divinaj  providentiaj 
«  subduntur,  tanquam  per  eam  ordinata, 
«  et  quasi  prailoquuta,  fatum  ponere  pos- 
«  sumus  ;  licet  hoc  nom.ine  sancti  Doctores 
«  uti  recusaverint  propter  eos,  qui  ad  vim 
«  positionis  siderum  hoc  nomen  retorque- 
«  bant.  Unde  August.  dicit  in  5,  de  Civi- 
«  tate  Dei:  si  propterea  quisquam  res  hu- 
«  manas  fato  tribuat,  quia  ipsam  Dei  vo- 
«  luntatem,  vel  potestatem  fati  nomine 
«  appellat,  sententiam  teneat,  et  linguam 
«  corrigat.  »  Unde  constat  Essenos  fati  ^^o'*- 
nomine  non  rem  superstitiosam,  aut  fal- 
sam,  sed  sanctam,  ac  veram  significasse. 
Constat  pra^terea,  quam  sententiam  habue- 
rint  in  ea  controversia,  quae  ad  ha}c  usque 
secula  continuatur.  Constat  denique,  quam 
deceat  habere  illos,  qui  de  Essenorum  ins- 
tituto,  ac  legitima  successione  gloriantur 
non  immerito,sed  nec  arroganter  ;  nam  par 
est  imitari  parentes,  qui  «summumstu- 
«  dium  habuerunt  in  scriptis  veterum,  et 
«  jurabant  nihil  de  dogmatibus  pra^ler  id, 
«  quod  habent,  tradere. »  Recolantur  dicta 
n.  28,  quibus  alia  addemus  n.  GG  ct  n.  85. 
Quod  in  objectione  adjicitur  de  similitu- 
dine  cum  Pythagoricis,  nihil  valet ;  quia 
licet  hi  plura  ab  Essenis  acceperint,  ea  ta- 
men  pluressuperstitiones  addendo  depra- 
varunt.  Id  quod  proportionabiliter  vide- 
mus  nunc  in  hajreticis,  qui  non  pauca 
Catholicorum  suscipiunt,  sed  eis  admiscent 
errores.  Undesicut  ob  aliqualem  similitu- 
dinem  non  debet  idem  esse  judicium  de 
Catholicis,  et  hajreticis  ;  ita  nec  de  I^ytha- 
goricis,  et  Essenis.  Videantur  Lezana  «oj/t.i^czana. 
1,  atmo  3545,  a  n.  42,  et  N.  Franc.  a  S.  s.  Mar. 
Maria  in  hist.  Prophel.  lib.  3,  c.  9,  el  in 
Apologia  5,  p.  2,  §  1 1,  qui  fusius  ha!C  pro- 
scquntur. 


488 


DE  STAir  KKI.KUOSO. 


I>rKH M  V. 

rtrum  in  veleri  Uuje  fuerit  itliqua  persuiia- 
ruin  traJilio  ad  cultuin  Dei. 

Tradiiio  63.  Pro  hujus  dillicuUatis  rcsolutiono 
*pra"vo^'observari  debot  o.x  dictis  disput.  1,  nuin.  D, 
luni.  qi,Qd  fi,nj  votum  ex  sua  gonerali  rationo 
sohnn  sit  promissio,  nec  promittonlom,  nec 
rem  promissam  constiluil  actu  sub  speciali 
promissarii  dominio  ;  sed  ad  hunc  eflectum 
requiritur  alius  actus,  quo  quis  seipsum  al- 
teri  duiiot,  el  tradat,  atque  in  ejus  domi- 
nium  voniat.  Id  quod  facilo  apparet  in  hu- 
raanis  ;  licot  onim  aliquis  promittat  servire 
altori,  nihilominus  o.\  vi  hujus  non  fit  actu 
servus,  noc  debot  ut  servus  tractari  ;  sed  ad 
lianc  denominationem  requiritur,  quod  se 
aclu  tradal  in  sorvum,  etsub  speciali  altc- 
riusdominio  constituat.  Unde  postquam  in 
dubiis  pra}cedentibus  vidimus  nonnullos 
in  veteri  Toslamento  specialia  opera,  aut 
consilia  Dco  promisisse,  succedit  ut  videa- 
mus,  an  aliqui  eo  tempore  se  Deo  tradide- 
^Dm.iex  rint,  et  actu  consecraverint.  Porro  hujus- 
'  modi  traiiitio  latitudinem  habel ;  qua^dam 
enim  est  perfectissima,  tam  cx  parle  fiuis, 
in  ordine  ad  quem  homo  se  donat  Deo, 
quatenus  ei  consecrat  omnia  opera  sua, 
quam  ex  parte  modi  quo  fit,  nempe  omnino 
irrevocabiliter,  atque  absolute.  Et  talis  tra- 
ditio  intcrvenit  de  facto  in  professione  so- 
lemni  religiosorum,  ut  explicuimus  clispu- 
tal.  I,  nuin.  39,  cum  sequenlibus.  Hanc  vero 
traditionem  non  fuisse  in  vcteri  Testamen- 
to,  sicut  nec  solemnitatem  istam,  qaa3  de 
facto  in  profcssione  concurrit.  in  prai-senti 
citra  controversiam  supponimus.  Alia  po- 
test  dari  traditio  minus  pcrfecta  :  primo  ex 
parte  modi,  quo  fit,  videlicet  non  omnino 
absolute,  ct  irrevocabililer,  saltcm  cx  parte 
acceptantis,  ut  accidit  ia  illis,  qui  in  sacra 
Societate  emiitunt  vota  simplicia,  utdecla- 
rat  \'asque7,  locu  cilato,  n.  40.  Sed  ha3C  mi- 
nor  perfectio  non  impedit,  quod  se  prajdic- 
to  modo  tradentes,  concurrentibus  aliis 
requisitis  sint  vere  rcligiosi,  ut  in  eodem 
exemplo  liquet.  Et  de  liac  traditione  non 
solemni ,  sive  omnino  perfccta  procedit 
prffisens  diflicuUas.  Polest  secundo  dici  mi- 
nus  perfecta  ex  parte  objecti,  et  materiae, 
ad  quaj  se  cxlondit ;  nam  alia  valct  esse 
traditio  ad  scrviendum  infirmis,  alia  ad 
vacandum  divinis  laudibus,  alia  ad  servan- 
dam  castitatem,  etc.  In  prssenti  autem  non 
determinamus  modum  hujus  extensionis, 


Pnniuni 
fuiula- 

mcntuin 

Levit. 

27. 


sed  iliud  vage  comprehondimus  sub  no- 
mine  cullus  Dei,  et  inquirimiis,  utrum  in 
ordine  ad  illum  fuerit  aliqua  personarum 
tradilio  in  veteri  Testamenlo  ?  Determina- j.^^^^^^^^^ 
tio  vcro  praidicta}  extensionis  ex  dictis,  etiiiivicui^ 
dicendis  coUigenda  erit ;  si  enim  constel   '•'""• 
pra?dictas  personas  vovisse  Iria   consilia, 
obedionti.p,  caslitatis,  et  paupertatis  ,  iiule 
etiam  coiustabil,  quod  sc  Dco  sacraverint  in 
ordinc  ad  lalem  finem,  sicut  modo  propor- 
tionabilitcr  accidit   in  religiosis  per  vota 
simplicia. 

§  UNICUS. 
Sentenlia  affirmativa  defenditur. 


G-1.  Dicendum  est,  aliquos  iii  veteri  Tes- 
tamcnto  se  Deo  tradidisse  in  ordino  ad  ali- 
quem  cjus  cultum.  IIa;c  assertio  polius  sup- 
ponitur  quam  defcuditur  ab  .Vuthoribus ; 
nain  ita  palam  colligitur  cx  Scriptura,  ut 
forsan  superlluum  duxerint  eam  probare. 
Probatur  tamen  ex  c.  27  Levitici,  vers.  28, 
ibi  :  «  Omne  quod  Domino  consecratur, 
«  sive  homo  fuerit,  sive  animal,  non  ven- 
«  detur,  nec  rcdimi  potcrit.  Quidquid  se- 
«  mcl  fucrit  consecratum,  sanctum  sancto- 
«  rum  crit  Domino.  Et  omnis  consecratio, 
«  quaj  ollcrturab  homine,  non  redimetur, 
«  sed  morte  morietur.  »  Ubi  liquido  sup- 
ponitur,  fuisse  eo  tempore  aliquorum  ho- 
minum  consecrationem  in  ordine  ad  ali- 
qucm  cuUum  Dci,  utique  absolutam,  et  per- 
petuam,  ut  ibidem  exponunt  communiter 
Interpreles.  Cornelius  a  I.apide  recte  ex- 
pendit  ultimam  textus  partcm  his  verbis  : 
«  ]\Iorietur  morte  propria,  et  naturali,  si 
«  occidi  possint,  aut  si  illud  occidere  liceat, 
«  ut  si  sit  animal  mundum,  vel  si  hosles 
«  sint  morti  a  Deo  addicti,  etc.  »  Et  paulo 
post  :  «  Si  autcm  res  per  Cherem  Deo  vota 
«  mortis  proprie  dicta)  incapax  cssct,  morte 
«  morietur,  id  cst.mori  debet  mortecivili  : 
«  sicut  rcligiosi  nostri  quasi  voto  Cherem 
«  Deo  dicali  civiliter  mortui  dicuntur,  quia 
«  omni  civili  ncgotio,  et  IiaBreditate,  ac  do- 
«  minio  rerum  lcmporalium  sese  abdica- 
«  runt,  porinde  ac  si  raortui  essent.  Ita 
«  olim  in  lege  vcteri,  tam  Levitae,  quam 
«  agri,  qui  tanquam  Cherem  Deo  erant  de- 
«  voti,  civilitcr  moriebantur ;  quia  am- 
«  plius  ad  prophanos  usus  redire  non  po- 
«  terant,  perindeutjam  domus  Ecclesias- 
«  ticorum  ,  et  Keligiosorum  amortizan- 
«  tur.  »  Luculentius  adhuc  id  explicat  Abu- 

lensis 


DISP.  III,  DUB.  V. 


489 


ulens.  lensis  ibidem,   quxslione  67,   ubi  sibi,   et 
textui  opponit  Levitas  prius  fuisse  dicatos 
divinocultui,  atque  ideo  non  potuisse  ad 
illum  se  consecrare  :  et  respondet  obser- 
vando,  quod  Levitajnon  tenebantur  servire 
omni  tempore,  sed  per  vices  suas,  juxta 
dispositionem    David  Regis    I,  Faralip.  a 
cap.  23,  usque  ad  26,  et  deinde  ait  :  «  Ali- 
V  quis  ergo  de   Levitis  manentibus  extra 
«  Sanctuarium  in  urbibus  suis,  devotione 
«  ductus  volebat  Domino  continuo  servire, 
«  et  consecrabatur  illi,  atque  manebat  sem- 
«  per  in  obsequio  Sacerdotum  in  taberna- 
«  culo.  Et  sic  patet  de  Samuele,  quia  pater 
«  ejus  erat  Levita,  et  manebat  extra  Sanc- 
«  tuarium  in  civitate  sua,  et  solum  ascende- 
«  bat  statutis  temporibus  in  Sanctuarium  : 
«  mater  autem  Samuelis  consecravit  eum, 
«  ut  maneret  jugiter  coram  Domino  usque 
«  in  ajternum,  ut  patet   1,  Reg.  1,   et  sic 
«  postea  factum  est.  »  Et  inferius  explicans 
«  illa  verba,  Morte  morietur,  inquit  :  «  Ista 
«  etiam  est  expositio  pra^cedentium,  scilicet 
«  quod  quidquid  consecraretur  ab  homine, 
«  cum  esset  vere  consecratum,  non  poterat 
«  redimi,nec  vendi,  sed  debebat  mori.  Hoc 
«  autem  non  potet  intelligi  proprie  ;  nam 
«  aliqua   Domino  offerebantur,  qua^  mori 
«  non  poterant,  sicut  domus,  etc.  »  Et  post 
pauca  :  «  Si  autem  erat  homo,  qui  proprie 
«  consecraretur,  dicebatur  mori,  et  non  re- 
«  dimi,  nec  vendi  ;  quia  exuebat  propriam 
«  libertatem.  et  mancipabatur  divino  cul- 
«  tui,  non  tamen  occidebatur  ;  quia  homo 
«  non  est  animal   immolatitium,  sed  mo- 
«  riebatur  civiliter,  sicut  servi    dicuntur 
«  mori  civiliter.  Et  sic  servi  Gentiles.  qui 
«  Domino  vovebantur,  et  nunquam  redimi 
«  poterant,  dici  mortui.  Sic  etiam  Monachi 
«  mortui  dicuntur,  quia  abrenuntiaverunl 
«  omni  libertati.  Ita  Levits,  qui  se  Domino 
«  consecrabant,  quia  tota  vita  manebant  in 
«  Sanctuario  ,    mortui   censebantur.  »  Ex 
quibus  satis  liquet,  fuisse  in  veteri  Testa- 
mento  aliquam  personarum  aliquarum  tra- 
ditionem  ad  specialem  Dei  cultum. 
11-       65.  1'robatur  secundo,  et  magisspeciali- 
[jQ.ter  de  Nazaraeis,  de  quibus  agit  sacer  Textus 
n-  cap.  6    Nnmer.  ibi  :  Vir,   sive  mulier  cum 
\.    fecerit  votum,  ul  sanctificelur,  el  se  voluerit 
^-  Domir.o  consecrare.  Ubi  sermonem  fleri  de 
voto   castitatis,   diximus   supra   num.   21. 
Quod  autem  etiam  fiat  de  speciali   aliqua 
personarum  traditione,  qua  Deo  specialiter 
sacrabantur,  et  donabantur,  satis  indicant   | 
posleriora  verba,  et  docent  satis  communi- 
Salmant.  Curs.  thcoloy.   tom.  XII. 


ter  Interpretes.  Unde  Origenes  hom.  24,  in  orige- 
Numer.  inquit :  «  Jlle  qui  appellatur  Naza-    "^^- 
«  raeus,  semetipsum  Deo  devovit;  hoc  est 
«  enim  votumNazarffii.Namfilium  ollerre, 
«  aut  filiam,  pecus,  vel   pra^dium,  totum 
«  hoc  extra  nos  est.  Semetipsum  Deo  of- 
«  ferre,  et  non  alieno  labore,  sed  proprio 
«  placere,  hoc  est  perfectius,et  eminentius 
«  omnibus   votis.    Quod   qui   facit,   verus 
«  Christi   imitator  est,    qui  dedit  homini 
«  terram,  mare,  et  omnia  qua^  in  eis  sunt 
«  in  obsequium,  post  haec  autem  semetip- 
«  sum.  »  Et  Abulensis  ibidem,   qusBst.  2,Abulens. 
ad  illa  verba,   Ut  se  voluerint  Domino  con- 
secrare,  inquit :  «  Id  est,  si  vir,  vel  mulier 
«  voluerint  se  consecrare  Deo,  id  est,  dedi- 
«  care  se,vel  exponere  se  ad  cultum  illius. 
«  Non  tamen  est  intelligendura.quod  coa- 
«  secrarentse  ad  aiiquod  speciale  ministe- 
«  rium  Dei;  quia  istud  pertinebat  ad  solos 
«  Sacerdotes,  et  Levitas  :  sed  consecrabaiit 
«  se  ad  quemdam  statum,  vel  modum  vi- 
«  vendi  propter  Deum,  qui  erat  strictior 
«  modo  vivendi    laicorum,  et  caeterorum 
«  hominum.    Qualibet    autem    applicatio 
«  specialis  ad  Deum,  consecratio  dicitur.  » 
Et  quxst.  3,  explicans  illa  verba,  Cunctis 
diebus  quibus  ex  voto,  etc.  ait :  «  Id  est,  om- 
«  nia  ista,  quae  supra  dicta  sunt,  observa- 
«  bunt  Nazarffii  toto  tempore consecrationis 
«  sua^,  scilicet  quandiu  durat  votum.  Hoc 
«  videtur  intelligi  de  temporali  consecra- 
«  tione;  sed  non  solum  de  hac,  sed  etiam 
«  de  illaquffi  erat  sempiterna,  intelligitur  ; 
«  et  tamen  isti  rari  erant.  »  Et  quxst.  22, 
inquit:  «  Causa  autem,  quare  Deus  posuit 
«  istam   observationem    in   veteri  Tesla- 
«  mento,  fuit  quia  ipse  omni  tempore  vo- 
«  luit  ad  se  applicare  aliquos  homines  spe- 
«  ciaiiter.  Per   legem  autem  datam  appli- 
«  cabat  sibi  totum  populum  Judfflorum,  et 
«  tanquam  specialem  sibi  gentem,  ut  patet 
«  Exod.  cap.  19,  et  Deuteron.  7.  Adhuc  ta- 
«  men  erant  quidam  alii  modi  specialiores 
«  applicandi  ad  Deum,  et  stricliores.  Sed 
«  isti  non  debuerunt  dari  in  legem   luti 
«  communitati,    ne   nimis   striugeretur  ; 
«  quin   potius   pro  viris,   qui   specialiter 
«  Deum  colere  vellent,  relinquendi  erant. 
«  Nec  tamen  prorsus  Deus  debuit  illos  in 
«  lege  subticere;  quia  si  tacuisset,  aliqui 
«  forte  vellent  applicari  Deo,  et  nescirenl 
«  modum.  Expressit  ergoDeus  hic  de  statu 
«  Nazar;eorum,    qui  erat  modus  quidam 
«  specialis  adhaorendi  Deo  ;  et  tamen  non 
«  posuit  sub  pra)cepto,  sed  roliquit   tan- 
32 


490 


DK  STATr   HKI.KHOSO. 


a  quani  consiliuni  omnibus  voleiilibus  so- 

Mcmior. «  qui.  »  Et  Franciscus  Mendoza  I  ,/?(•/;.  n?/). 

16,  rju»;i.  II.   anuofat.  10,    cina    littvram, 

sfcl.  I,  aflirmat,  «  ideo  Nazanorum  votum 

n  ingens  dici,  qnia  so  tolos  in  divinum  cul- 

u  tum  manoipabant  ratione  voti.  »  Kt  Lo- 

Loriiiu<. rinus  i«  Act.  Apostol.  cap.  IS,  rers.  10,  in- 

quit :  M  Nazarajus  in  loge  duplex  disliiigui- 

II  tur.  vel  perpetiius,  i]ui  nunquam  radebat 

«  caput,  nec  alia  gustal)at  huic  bominum 

«  ordini  profiibita,  ut  vinum.  elc.   vel  ad 

«  tempus.  Hic  fmilo  oo  tempore,  quod  sibi 

n  pra?scripserat,  capillum   radebat,  et  in 

«  ignem   projiciebaf,    ofTerens  illum  Doo 

«  cum  sacrificio,  cui  ipse  suppositus  erat. 

«  Et    ipse    Nazaracus   vocabatur   Corban. 

«  quasi  munus  divinum,  ut  ait  .loseplius  1, 

«  antiquit.  c.  4.  Multoquo  magis  is_  qui  se 

«  perpetuoritu  dicaverat.  »  Unde  salis  li- 

quet  morem  fuisse  in  vetcri  Testamento, 

quod  nonnulli  so  Doo  traderent,  atque  con- 

secrarent  ad  ipsius  majorem   cultum,   et 

specialius  obsequium. 

Teriiuin      GG.  Tertio,  et  adhuc  specialius  probatur 

dHsfoiic  cadem   asserfio  exemplo  Klisai,  qui    fuit 

uioii-    post  Kliam  filiorum  frophetarum  princi- 

Eiisa'i    pahs  dux.  ac  magisfer ;  ipse  enim  KIia3  vo- 

'ad^^eui-  ^^-  ®*  '"^piritus  sancti  impulsi  vocatus  ad 

lum  Dci.  vitam    propheticam,    rclictis    parentibus, 

cognatis,et  omnibus  mundi  bonis,  sequutus 

est  Kliam,  et  se  Deo  sub  illius  disciplina 

tradidit,  et  sacravit,  ut  referfur  3  /fe//.  cap. 

19,  et  latius  expendimus  num.  44.  Unde 

Abuicns.Abulensis  ibidem  relatus,  inquit  :  «  Quia 

«  transibat  ad  Dominum,  omiiino  volebat 

«  renuntiare  saeculo,  ita  quod  nihil  relin- 

«  queret  in  illo,  quod  ad  se  pertineret.  Kt 

«  quia  boves  duo,  et  aratrum  perfinebant 

«  ad  Klisaoum,  voluit  utrumque  consumere 

«  tradendo  in  convivium,  et  aratrum  cre- 

«  mando,  ita  ut  jam  nihil  ad  se  pertinens 

«  relinqueret  in   saDculo  ,   sed   totus  ipse 

«  transiret  ad  Dominum.Quod  valde  mag- 

ff  num  exemplum  est  pro  eis,  qui  ad  Domi- 

Coru.  a  «  num  transeunt,  efc.  »  Kt  Corn.  a  Lapide 

^^P-    ibidem  etiam  relatus  ait  :  «  Ut  liber,  et  ex- 

«  peditus  transiret  totus  ad  Dominum,  id- 

«  circo  aratrum,  et  boves  cohsumpsit;  qua 

«  in  re  exemplum  dedit  religiosis,  ut  idem 

«  faciant.  »  Quam  suimet  traditionem,  ac 

translationem  explicuit  KIisa?us  celebrando 

convivium   quasi   nuptiale,  ut  explicaret, 

quod  sicut  in  matrimonio  fit  mutua  conju- 

gum  traditio,  sic  ipse  spirituali  vinculo  se 

g^.      Deo  sacrabat.  Quod  pulchre  exposuit  Gaspar 

SaucScz.  Sanchez,  ibidem,  his  verbis  :  Ilssc  duo  vi- 


ilcri  pDssutil  nori)  piophctr,  ct  monacln) 
contiijissc  ;  iniit  cnini  nuplias  fclicissimas 
cttni  Dcii.  quem  ex  omnil»ts  sponsum  elegit ; 
alque  idco  exhibere  ruluit  aliis  nuptiale,  et 
rere  ijenialc  conririum. 

Connrmafur  primo  ;  nam  I'>lia?,  et  l-nisaci 
exemplo  provocati  alii  modo  simili  se  sa- 
crabanl  ad  Dei  culfum,  et  obsequium,[ut  ex 
Abulensi  Iradit  Cornelius  3  h'c().  cap.  18, 
rers.  VZ,  his  verbis  :  «  Porro  Abulensis 
«  hinc  colligit,  Kliam  ab  hoc  tempore,  quo 
«  in  monte  (^armelo  coclitus  ignem  dovora- 
«  vit,  eoque  Haalifas  prostravit,  habitatio- 
«  nem  suam  ineodem  monte  ad  memoriam 
«  tanti  beneficii,  of  miraculi  deinceps  fixis- 
«  so,  atque  eodem  confluxisse  ad  ipsum 
«  plures  viros  religiosos,  qui  se  totos]  Deo, 
«  orationi,  et  divinus  rebus,  laudibusque 
«  tradebant.  »  Kt  Salianus  anno  [mundi 
3127.  numero  23,  inqttit :  «  Hinc  autem  non 
«  levem  accipit  probabilitatem,  quod  scri- 
«  bit  Hierosolymitanus  Patriarcha-Ioannes 
«  post  redilum  Kliac  de  monte  Oreb,  et  as- 
«  sumptum  l^Iisa^um  in  discipulum,  acsuc- 
«  cessorem,  cum  Deo  visum  esset  ipsum 
«  hinc  abducere,  etiam  alios  discipuios  in 
«  montem  Carmeli  collegisse,  eosque  ad  vi- 
«  tam  religiose  traducendam,  nominatim- 
«  que  ad  laudes  Deo  jugiier  decantandas 
«  (unde et  prophetare  dicebantur),  instituis- 
«  so,  habitu  a  prophanis  hominibus,  cultu, 
«  conversationeque  distincta.  »  Kt  anno 
3133,  numero  2,  inquit  :  «  Hoc  tempore 
«  florebat  in  monte  Carmelo  Elias  cum  re- 
«  ligioso  discipulorum  choro,  in  quibus 
«  nuper  a  Deo  nominatim  vocatis  Elisaeus 
«  maxime  eminebat.  »  Et  anno  3139,  num. 
42,  in  Eliao  elegantissimo  elogio  inquit : 
«  Hic  est,  qui  per  medios  iniquitatis  tor- 
«  rentes,  lectos  Prophetarum,  et  religioso- 
«  rum  in  Carmelo ,  totaque  Chananitide 
«  manipulos,  sui  a^mulos,  atque  imitatores 
«  Instituti,  ad  coelestem  vitam,  mundo  ig- 
«  notam,  ac  contemptam  traducendam  ad- 
«  duxit,  tot  sacculis  suarum  precum  quasi 
«  facularum  ardore  calefacit,  et  ad  hanc 
«  diem,  tot  inter  rerum,  locorum,  tempo- 
«  rumque  varietates,  constantes  reddidit 
«  magni  sui  Patriarcha?  sectatores.  »  Ex  his 
fuerunt  Ksseni,  ut  vidimus  nu7n.  28,  de 
quibus  Arboricensis  tom.  I,  pag.  nobis  18, 
inquit  :  «  Xon  in  lege  tantum  gratiaj,  imo 
«  vero  et  ante  Christi  adventum  emersit 
«  certa  aliqua  professio  virorum.  »  Kt  post 
pauca  :  «  Qui  Josepho  oculato  testi,  Plinio 
«  vero  aurito  tantum,  Esseni  dicti  sunt.  » 
Fuerunt 


Arli 


DISP.  III,  DUB.  V. 


491 


Fuerunt  ergo  in  veteri  Testamento,  qui  ad 
specialem  Dei  cultum,  et  obsequium  eidem 
se  tradiderunt,  atque  donarunt. 

bora-      Confirmatur  secundo,  quia  ut  aliqui  ap- 

"ihis.  pellentur  religiosi,  non  sat  est,  quod  com- 
munia  legis  prsstent,  et  ordinario  modo 
Deum  colant,  alias  olim  homines  Juda^i,  et 
modo  omnesChristiani  religiosi  dicerentur; 
sod  insuper  requiritur,  quod  modo  aliquo 
specialiori  cultui  Dei  se  tradant,  atque  de- 
voveant,  ut  recte  ex  Abulensi,  Lyrano,  et 

5ana.  Dionysio  Carthusiano  observat  Lezana  tom. 
],  anno  A0S6,  num.  28.  Atqui  in  antiqua 
lege  fuerunt  aliqui,  qui  dicebantur  religio- 
si.  Erant  ergo  eo  tempore  aliqui  se  traden- 
tes,  ac  sacrantes  divino  cultui.  Minor  pro- 
batur,  tum  ex  Authoribus  proxime  relatis. 

Isio-  Tum,   et  urgentius,   ex  sacra  Scriptara  ; 

egis.  nam  Danicl.  3,  in  illo  universali  cantico, 

,'^'"  Benedicite,  post  relatos  filios  hominum,  Sa- 
cerdotes,  et  alios  gradus,  dicitur  :  Benedi- 
cite  omnes  religiosi  Domino  Deo  deorum, 
laudate,  et  confitemini  ei.  Unbi  speciale 
aliquod  hominum  inslitutum  designatur, 
ut    egregie  expendit    Venerabilis    Doctor 

dcn.  'i'homas  ^^'aldensis  (cujus  opera  jussu  Mar- 
iini  V  examinata,  ab  eodem  Pontifice  ap- 
jjrobata  sunt)  tom.  1,  lib.  2,  cap.  4,  ubi 
contra  haereticos  disputans,  inquit :«  Quare 
«  isti  non  viderunt,  quod  in  hymno  trium 
«  puerorum,  post  omnium  creaturarum 
«  memoriam,  recolit  religiosos  illius  tem- 
«  poris,  specialiter  exhorlans  eos,  ut  bene- 
«  dicant.  Benedicite,  inquit,  religiosi  om- 
«  nes  Domino  Deo  deorum  ,  laudate,  et 
«  confitemini  illi,  quia  in  omnia  saecula 
«  misericordia  ejus.  Quos  bene  hortatur  in 
«  fme  hymni,  ut  per  hoc,  quod  proposuit 
«  Sacerdotes,  et  Israel,  id  est  populum,  et 
«  Ananiam,  Azariam,  et  Misaelem,  et 
«  deinde  subjunxit  religiosos,  daretur  in- 
«  telligi,  tales  quosdam  sanctos  alios  fuisse 
«  a  Sacerdotibus  Templi,  et  a  vita,  et  con- 
ff  versatione  populi  segregatos,  qui  quam- 
«  vis  ab  antiquo  fuerint  instituli.  nunquam 
«  tamen  fuerunt  usque  ad  Eliam  publico, 
«  et  regulariter  congregati,  qualitor  a  Hie- 
«  ronymo  supra  diclum  esl.  »  Idem  etiam 

..2.  significatur  Act.  2  :  lirunt  autem  in  Jnusa- 
lem  haljitantes  Judxi,  viri  religiosi,  e/c.Unde 

d.  Jacobus  P>ouIducus  lib.  de  Ecclesia  post  le- 
gem,  cap.  7,  agens  do  Enosca^is,  sivo  Esse- 
nis,  inquit  :  «  Quod  si  praDdicta)  omnes 
«  cognationes  ortum  habent  ab  Enosca^is, 
«  quos  vereCrenobitas,ac  religiosos  institulo 
«  Prophetas  extitissc  dubitare  non  licere 


«  videtur  :  jam  quoque  patet  de  similibus 
«  viris    intelligendum    esse,    quod    habet 
«  Sanctus    Lucas,    cum    historiam    refert 
«  missionis  Spiritussancti  in  die  Pentecos- 
«  tes  :  Erant,  inquit.in  Jerusalem  habitan- 
«  tes  Judasi  viri  religiosi  ex  omni  natione, 
«  qua3  sub  coelo  est.  Nempe  religione  Judaei, 
«  sed  insuper,  juxta   Latina^  vocis   usum 
«  Ecclesiasticum,  pro  certo  in  Ecclesia  ho- 
«  minum  slatu,  et  alienam  a  communi  vi- 
«  tam  agentes.  »  Et  ex  his  viris  religiosis, 
sive  Essenis  plures,  quam  ex  aliis  Judaso- Esseuo- 
rum  institutis,  ad  fidem  Christi  conversi ''^|'^„^'"" 
sunt,  fueruntque  Apostolorum  in  prsdica- 
tione  Evangelii  coadjutores;   erant  enim 
viri  piissimi,  et  omni  pietati,  ac  continen- 
tiffi  addicti  :  unde  facilius  conversi  sunt  ad 
fidem  Christi  amplectendam,  et  propagan- 
dam.  Nam  ut  Baronius  toin.  I  Annalium,  i^aroai. 
ann.  34,   §  Verum.nec  in  his,  de  Essenis 
sapienter  dixit  :  «  Si  quod  natura  insitum 
«  est,  ut  habentium  symbolum  sit  facilis 
«  communicatio,  quomodo  non  magis  ex 
«  his,  quam    aliarum    sectarum    Judais, 
«  Christiana  religio  potuit  propagari  ?  Sane 
«  quidem  omnes  sectas,  quae  erant  in  Pa- 
«  Isstina,  Christum  Dominum  aliquo  modo 
«  aversatas  esse,  nenipe  Pharisasos,  Saddu- 
«  c?eos,  Herodianos,  et  Samaritas,   Evan- 
«  gelica  attestatione  exploratum  habetur. 
«  De  Essenis  vero,  quod  aliquando  vel  Do- 
rt  mino,  vel  ejus  Apostolis,  atque  discipu- 
«  lis,  vel  minimum  negotii  fecerint,  nus- 
«  quam  legitur.   Immo  quo  magis    hi   a 
«  Pharisasis,  ac  Sadducaeis  dissentirent,  eo 
«  facilius  Christianis  consensisse,  quos  illi 
«  vehementer    aversarentur,  facile    credi 
«  potest.  )) 

67.  Haec  sufficere  videntur  ad  firmandam    ^^^. ,, 
veritatem  nostrae  assertionis,  fuisse  videIi-po^"seiii 
cet  in  veteri  Testamonto  personas  aliquas,  ■ij'!',"'!". 
quae  se  Deo  traderent  ad  ipsius  specialem  ''">""- 
cultum.  Kec  reperimus  Authores,  quibus 
contrarius   dicendi    modus    arrideat;   qui 
enim  negant  fuisse  in  veteri  Testamonto 
statum  vere,  et  substantialiter  roligiosum, 
nostrae  assertioni  non  adversanlur;  quippe 
in  ea  non  affirmamus  pra:)dictam  persona- 
rum  traditionem  se  sola  conslituisse  illum 
statum,   sed  eam   pra^mittimus    tanquam 
rem  certam,  ut  videamus  utrum  cuni  aliis 
requisitis  (([uac  forte  alii  negabanl),  statum 
vere  roligiosum  eo  tempore  constiluerit. 
IJnde  qui  hoc  posterius  negant.  non  recu- 
sant  concedere  illud  primum,  ut  videre  est 
in  Torniello  anno   2.")45,   numcro    13,  ubi 


493 


m  STATU  UELUIIOSO. 


Tcrniei.  ail  :  «  Scirc  ergo  oportet  plurn  fuisse  per- 
«  sonarum  genera,  (lun?  divinum  cuUum  in 
«  populo  Israelitico  ,  tanquam  ex  olVicio 
B  procurare,  adjuvarove  satagebant,  inter 
«  quae  primum  locum  tenebant  Sacerdotes, 
«  etc. »  Kt  num.  11,  inquit  :  «  Verum  enim- 
«  vero  ex  liisce  omnibus  personis  divino 
«  cultui  specialim,  ut  dictum  est,  manci- 
«  patis,  quidam  dicebantur,  erantquo  l'ro- 
«  plietif,  etc  »  Quocirca  supposito  quod 
aliqui  in  voteri  Testamento  se  Deo  tradide- 
rint,  atque  sacraverint  ad  ipsius  cultum, 
adliuc  discutiendum  relinquitur,  utrum 
nonnulli  eo  tcmpore  fuorint  vere,  et  sub- 
stantialiter  religiosi.  Sed  prius  oportet  re- 
solvere. 


DUBIUM  VI. 

Ati  in  Fcclesia   ante  legis  evangelicx  tempus 
potuerit  esse  status  religiosus. 

Hic  non  investigamus,  quid  fuerit  fac- 
tum,  sed  quid  fieri  potuerit.  Nec  procedit 
diiTicultas  per  respectum  ad  potentiam  Dei 
absolutam.  quippe  nulla  apparet  contra- 
dictio  in  eo,  quod  fuerit  praediclus  status 
ante  legem  Evangelicam.  Sed  procedit  at- 
tentis  naturis  rerum,  et  aliis,  qua^  circa 
imperfectionem  legis  veteri.s,  et  perfeclio- 
nera  nova)  credere  oporlet.  Nomine  autem 
status  religiosi  non  comprehendimus  om- 
nia,  quffi  talis  status  de  facto  habet,  utputa 
solemnitatem,  et  jurisdictionem  ecclesiasti- 
cam;  sed  ea  pracise,  qua?  ad  ejus  substan- 
tiam,  sive  essentialem  constitutionem  de- 
sideranlur,  nempe  tria  simplicia  vota  obe- 
dientiao,  castitatis.et  paupertatiscum  aliqua 
persona}  traditione,  licet  non  omnino  ab- 
soluta.  et  ex  omni  capite  irrevocabili ;  haec 
enim  requiruntur,  et  sufiiciunt  ad  consti- 
tuendum  cssentialiter  prffidictum  statum, 
ut  oonstat  ex  dictis  disp.  I,  num.  7,  cwn 
Stquentibus,  et  num.  40,  et  de  facto  accidit 
>n  his,  qui  post  biennium  emittunt  vota 
simplicia  in  sacra  Societate,  et  sunt  vere 
religio.-i,  licei  tunc  non  habeant  perfectio- 
nem  soiemniter  professorum,  ut  ibidem 
explicuiraus  num.  48,  his  suppositis 


lars  nfjirmutira  vUnitur,  ct  prohatur. 

68.  Dicendura  cst,  quod  in  Kcclesia  ante 
statuni  legis  Kvangclica)  potuil  esse  status 
rcligiosus.sic  docent  oranes  Authores  refe- 
rendi  nuuicro  I01,et  aporte  favent  Uasilius 
Pont.  lib.  7,  (/(,'  Matrimon.  cap.  4,  n.  22,  ubi 
probans  ad  essentiani  status  religiosi  non 
requiri  ecclesiaslicam  jurisdictioncm,  in- 
quit  :  «  Indc  ct  in  Icge  natura),  quod  multi 
«  conccdunt,  statura  rcligiosura  esse  posse, 
«  nihil  cst  quod  impediat.  »  Et  Suarez  tom. 
3,de  Ucluj.  lib.  3,  cap.  2,  num.  II,  ubi  ait  : 
«  Uona  consiliorura  non  ideo  talia  sunt, 
«  quia  Christus  illa  tradidit;  sed  potius  e 
«  converso  ideo  Christus  illa  tradidit,  quia 
«  talia  sunt,  id  est  optiraa,  et  aptissima  ad 
«  perfcctionemcharitatisobtinendam.Unde 
«  quidquid  sit  de  pura  natura,  tamen  de 
«  natura  illuminata  per  fidera  non  videtur 
'<  dubiura,  quin  potuerit  consiliorum  ho- 
«  nestatera,  et  utililatem  spiritualem  co- 
«  gnosccre :  inter  haec  autera  consilia  unura 
«  est  consiliura  religionis  :  ergo  idem  de 
«  illo  sentiendum  est.  Ergo  non  fuit  neces- 
«  sariura  aliter  institui  a  Christo,  quam 
«  per  doctrinara,  et  approbationera  natura- 
«  lis  juris.  Atque  hoc  etiara  sentiunt,  qui 
«  putant  statura  hunc  fuisse  in  usu  ante 
«  Christi  adventura,  licet  paucioribus  esset 
«  cognitus.  »  Quera  discursum  iterum  ap- 
probat  num.  sequenti. 

Probatur  ratione  a  priori ;  nam  ea  om- 
nia,  qua3  essentialiter  constituunt  statum 
reIigiosum,potuerunt  esse  ante  legis  Evan- 
gelicaa  tempus  :  ergo  et  ipse  status  religio- 
sus.  Consequentia  est  manifesta,  et  antece- 
dens  ostenditur,  quia  status  religiosus  con- 
stituitur  essentialiter  per  actus ,  quibus 
homo  promillit  Deo  obcdientiani,  castita- 
tcra,  et  pauperlalcm,  et  se  donat  ad  illius 
cultura,  ut  ostendiraus  locis  supra  citatis  : 
sed  hi  aclus  potuerunt  esse  ante  legis  Evan- 
gelici!  tempus,  quippe  qui  ex  natura  sua 
non  habent  necessariam  connexionera  cum 
tali  lege  :  crgo  anle  illam  potuerunt  esse, 
quao  stalum  religiosura  cssentialiter  consti- 
tuunt. 

Confirmatur  primo,  quia  ante  statum 
legis  evangelica;  fuerunt  et  principiura  suf- 
ficiens  ad  cognoscendam  rectitudinera  pras- 
dictorura  actuura,  et  principiura  sufTiciens 
ad  eos  eliciendos  :  ergo  tunc  esse  potuerunt 
praedicti  actus.  Consequentia  patet,  quia  in 

eo 


DISP.  III,    DUB.  VI. 


493 


eo  stdta,  et  tempore  potest  esse  efTectus,  in 
quibus  concurrunt  omnia  principia  suffi- 
cientia  ad  talem  eilectum.  Antecedens  au- 
tem  probatur,  nam  ut  recte  vidit  Suarez 
proxime  relatus,  ad  cognoscendam  rectitu- 
dineni  pra?dictorum  actuum  sufficit  natura 
illuminata  per  fidem  :  atqui  ante  statum 
legis  Evangelicae  dabatur  fides  illuminans 
naturam,  utostendimus  dub.  \,  per  totum, 
et  prffisertim  num.  3  et  9.  Ergo  ante  statum 
legis  Evangelicffi  dabatur  principium  suffii- 
ciens  ad  cognoscendam  rectitudinem  pra^- 
dictorum  actuum.  Seeunda  etiam  antece- 
dentis  pars  ostenditur ,  quoniam  gratia 
sanctificans  cum  omnibus  virtutibus,et  do- 
nisest  principium  plusquam  sufficiens  ad 
eliciendos  prajdictos  actus  :sed  antestatum 
legis  evangelica^  dabatur  gratia  sanctificans 
cum  omnibus  virtutibus,  et  donis,  ut  cons- 
tat  ex  dictis  loco  proxime  citato,  num.  5. 
Ergoeo  tempore  dabatur  principium  suffii- 
ciens  ad  prasdictos  actus  eliciendos. 

Confirmatur  secundo,  quia  ante  statum 
legis  Evangelica}  fuerunt  alii  actus  longe 
excellentiores,  quam  sint  illi,  quibus  homo 
promittit  tria  prasdicta  consilia,  et  se  Deo 
tradit :  ergo  pariter  potuerunt  esse  hujus- 
modi  actus.  Consequentia  patet  a  paritate, 
et  a  fortiori;  nam  si  perfectiores  actus  tunc 
fuerunt,cur  non  polerunt  esse  actus  imper- 
fectioros  ?  Antecedens  autem  est  certum, 
quia  eo  tempore  fuerunt  actus  fidei,  spei.et 
charitatis,  ut  locis  relatis  ostendimus  ;  hi 
autem  sunt  longe  perfectiores,  quam  actus, 
quibus  homo  vovet  tria  consilia,  et  se  Deo 
tradit.  Tum  quia  isti  posteriores  pertinent 
ad  virtutem  religionis,  illi  vero  sunt  actus 
virtutum  theologicarum,  quas  certum  est 
esse  religione  perfectiores,  ut  patot  ex  emi- 
nentia  objecti,  quod  respiciunt,  Deum  vide- 
licet  in  seipso  ;  cum  religio  versetur  circa 
aliquid  creatum,  nempe  Dei  cultum.  Tum 
quia  araor  charitatis  ex  natura  sua  est.  in- 
conjungibilis  cum  peccato  mortali,  actuali, 
et  habituali  ;  actus  vero,  quibus  homo>o- 
vet,  et  se  tradit,  possunt  cum  utroque  pec- 
cato  conjungi,  et  quandoqne  conjunguntur, 
•«-t  patet  in*5Iiquibus,qui  dum  professionem 
religiosam  faciunt ,  peccant  mortaliter  . 
Fuerunt  ergo  ante  statum  legis  Evangelica^ 
actus  longe  perfectiores,  quam  illi,  quibus 
homo  vovet  tria  consilia,  et  se  Deo  tradit. 
69.  Nec  refert,  si  dicas  hoc  argumentum 
cum  suis  confirmationibus  evincere,  quod 
hominesanfe  statum  legis  Evangelicaj  po- 
tuerint  elicere  actus  vovendi  castitatem, 


paupertatem,  et  obedientiam  divisive,  et 
seorsim  acceptos,  ut  dubiis  praecedentibus 
ostendimus;  secus  autem  simul,  et  copula- 
tive  sumptos  :  nam  hoc  posteriori  modo 
considerati  constituunt  essentiam  status  re- 
ligiosi,  qui  componi  non  potuit  cum  imper- 
fectione  veteris  legis. 

Nam  contra  hanc  responsionem  stat  pri-  Confuia- 
mo,  quod  manifeste  petit  principium;  nam 
cum  in  hoc  dubio  inquiramus,  utrum  ante 
legis  Evangelica?  tempus  potuerit  esse  sta- 
tus  religiosus  ?  et  ratio  a  nobis  facta  probet 
partem  affirmativam  ostendendo  tunc  po- 
tuisse  concurrereomnia  principia  ad  talem 
statum  requisita,  modo  negatur  potuisse 
prffidicta  principia  simul  concurrere,  quia 
si  concurrerent,  constituerent  religiosum 
statum;  cum  tamen  de  hoc  sit  qua^stio,  quaj 
ex  illis  principiis  decidi  debeat.  Secundo, 
quia  ratio  supra  facta  probat,  potuisse  prae- 
dictos  actus  elici  ante  statum  legis  Evange- 
licao,  non  solum  divisive,  sed  etiam  simul, 
etcollective  consideratos  ;  nam  eo  tempore 
fuerunt  principia  sufficientia  ad  eliciendum 
prffidictos  actus  non  solum  divisive,  sed 
etiam  coUective  acceptos  ;  aderat  quippe 
gratia  sanclificans  cum  fide,  et  aliis  donis, 
ac  virtutibus  supernaturalibus,  qua^  ad  effi- 
ciendum  pra^dictum  eflectum  suffieere  , 
plusquam  certum  est  apud  Theologos.  Ter- 
tio,  quia  complexum  ex  actibus  fidei,  spei, 
et  charitatis  est  quid  perfectius,  quam  com- 
plexum  ex  actibus  vovendi  tria  consilia, 
et  tradendi  se  Deo  ad  ejus  cultum,  ut  satis 
liquet  ex  dictis  in  secunda  confirmatione  : 
sed  fideles  in  statu  veteris  legis  potuerunt 
elicere  actus  fidei,  spei,  et  charitatis,  non 
solum  divisive,  sedetiam  simul,  et  collec- 
tive  consideratos,  ita  quod  simul  illos  actus 
haberent :  ergo  pariter  poterunt  elicere  ac- 
tus  vovendi  obedientiam,castitatem,et  pau- 
pertatem,  non  tantum  divisive,  sed  etiam 
simul,  etcollective  acceptos,  quo  pacto  es- 
sentiam  status  religiosi  constituunt.Id  vero 
quod  de  imperfectione  veteris  legis  dicitur, 
nihil  valet,  ut  statim  ostendemus. 

70.  Probatur  secundo  nostra  conclusio  Expen- 
alio  motivo,per  quod  simul  evertitur  prin-   diiur 
cipale  fundamentum  opinionis  contrariaj ;  ''uo!*' 
nam  ideo  in  tempore  veteris  legis  non  po- 
tuisset  esse  status  religiosus  secundum  es- 
sentiam  consideratus.quia  liujusmodi  status 
est  vaIdoperfectus,ac  proinde  non  cohairens 
cum  illius  legis  imperfectione  :  sed  haec 
ratio  cst  nulla  :  ergo  in  praidicto  tempore 
potuit  esse  talis  status.   Probatur  minor, 


i\)i 


DE  STATU  HELIGIOSO. 


quia  in  praxliclo  loniporc  fuenint  alia  non 
pauca,  qu;p  porfccliora  sunt  statu  rcligioso: 
ergo  cx  oapitc  iraporfcctionis  vctcris  lcgis, 
ct  pcrfcctionis  status  rcligiosi  nHiiime  col- 
ligitur.  quod  talis  status  non  potucrit  csse 
in  praMlicta^  icgis  lcniporo.  Conscqucntia 
viddiir  cvidcns.  quia  si  illud  niotivum  ali- 
quid  valcrct.  a  fortiori  cxcludcrcf  alia,qua3 
statuni  rcligiosum  cxccdunt  in  pcrlcctione: 
si  ergo  iila  non  cxcludit.  minus  cxcludet 
slatum  rcligiosum.  Antccedcns  autcm  pro- 
batur  :  tuui  quia  Kcclcsia  Catliolica  perfec- 
lior  est.quam  religio,  aut  religiosus  sta- 
tus  ;  ct  tamcn  in  statu  veteris  legis,  et  anle 
lcgis  evangelica}  tempus  fuit  vera  Kcclesia 
Catholica  eadcm  substantialitcr  cum  Kccle- 
sia,  qux  modo  cst,  ut  constat  ex  dictis  f/«6. 
1,  7nt)u.  3.  Tum  ctiani,  quia  grafia  sancti- 
ficans  cum  fide,  spe,  et  charitate.religione, 
ac  aliis  virtutibus  supernaturalibus,  et  do- 
nis  Spiritus  sancti.  per  quaD  homo  interius 
renovatur.  et  constituitur  amicus,  ac  filius 
Dei  adoptivus,  ha^rcsque  vita;  a^terna^,  quid 
perfectius  cst.  quam  status  religiosus,  qui 
quantum  est  dese.potest  conjungi  cum  pec- 
cato  mortali  :certum  autem  est,quod  gratia 
cum  pra^dictis  omnibus  perfectionibus  fuit 
in  lege  veteri  ante  Kvangelica)  legis  statum, 
ut  ostendimus  loco  cilato.  nuiu.  5.  Tum 
prffiterea  (et  sequitur  ex  immediate  dictis), 
quia  melior  est  status  justitiae,  quam  status 
religionis;  et  status  justi.quam  status  reli- 
giosi :  ille  enim  essentialiter  importat  gra- 
tiam  sanctificantem,cum  qua  isfe  non  con- 
nectitur  essentialiter;  et  nihilominus  ante 
legis  Evangelica;  tempus  fuerunf  verijusti 
existenfes  in  statu  justifiae.ut  liquet  ex  dic- 
tis  loco  citato.  Tum  denique,  nam  majus 
quid  est  Sacramentum  conferens  gratiam 
ex  opere  operato,  quam  status  religiosus; 
quippe  certumest.hunc  illam  non  conferre 
ex  opere  operato,  alioquin  verum  Sacra- 
mentum  esset;  et  tamen  ante  stafum  legis 
Evangelicac  fuit  aliquod  Sacramentum , 
nempe  Circumcisio,  qua^  grafiam  ex  opere 
operato  parvulisconferebat.ut  communiter 
docent  Theologi.Qualiter  autem  hujusmodi 
perfectiones  potuerint  cum  imperfectione 
antiquaj  legis  coharere,  fuse  explicuimus 
loco  citato,  a  num.  6,  quem  Lector  omnino 
repetat. 
Fuiciinr  Confirmatur  urgenter,  quia  non  obstante 
idcfn  imperfectione  veteris  legis,  aliqui  homines 
vn,'„''  exercueruntactusperfectiores,quamsintac- 
tus,  quibus  homo  vovet  tria  consilia,  tradit 
se  DeO;  et  religiosus  constiluitur  :  crgo  pa- 


rifcr  non  obstanfe  pracdictaj  logis  imper- 
Icctionc,  pofuit  tunc  dari  status  roligiosus. 
Probatur  antccedcns,  quia  actus.quo  homo 
se  devovct  ad  suboundum  proptor  Deum 
martyrium,  est  melior,  quam  actus  requi- 
siti,  ut  fiat  roligiosus,  juxta  illud  (^iirisli 
Domini,  .loan.  15  :  «]\lajorem  liac  diIeclio-'^<'an  ii 
«  nem  nomo  habet,  ut  animam  suam  |)onat 
«  quis  i)ro  amicis  suis.  » l  nde  major  exag- 
geratio.qua  porfectio  status  religiosi  oxlolli 
potest,  est  ([uod  martyrio  comparotur,  aut 
sit  prolongatum  martyriuni;  quac  simili- 
tudo  non  infrequenter  ocourrit  in  Palribus. 
Atqui  certum  ost,  aliquos  durante  slatu,  et 
imporfoctiono  vetoris  legis,  fuisse  voros 
martyres,  ut  constat  do  Machaba)is,  Isaia, 
Jeremia,  ot  aliis.  Undo  Christus  Dominus 
.Wa/</i.23,dicebat :  «Jerusalem,  Jerusalem,  jiauii. 
«  quao  occidis  Prophotas,  et  lapidas  cos,  qui  -'^- 
«  ad  te  missi  sunt.  >;  Et  Stephanus  Act.  7,Acior. 
ait :  «  Quem  Prophetarum  non  sunt  perse- 
«  quuti  patres  vcstri?  et  occidcrunl  eos,  qui 
«  praonunfiabantdoadvontu  Jusli.wEt  Pau- 
lus  o(/  Hebrxos  1 1 ,  agens  de  justis  veterisAdHel 
Testamenti  ;  «  Alii  vero  ludibria,  et  ver- 
«  bera,  experti,  insupor  et  vincula,  et  car- 
«  ceres,  lapidati  sunt.  secti  sunt,  tentati 
«  sunt,  in  occisiono  gladii  mortui  sunt.  » 
Ergo  aliqui  in  veteri  Testamento  oxercue- 
runt  actus  nobiliores  his,  quibus  homo  fit 
religiosus. 

71.  Nec  refert,  si  objicias,  in  hoc  argu-(,i,jgpfj, 
menlo,  et  confirmatione  non  fieri  compa- 
rationem  inter  statum  religiosum,  et  alia, 
qua)  importaverint  formaliter  slatum  ; 
atque  adeo  non  concludere,  quia  compa- 
ratio  debet  fieri  inter  extrema  ejusdcm 
generis. 

Nam  facile  respondelur,  quod  cum  moti-^"|'™a 
vum  ad  negandum,  quod  stalus  roligio.^^us 
potuerit  esse  in  veteri  lege,  sit  praedicla) 
legis  imperfectio,  ad  vim  nostri  argumenti 
sufficit,  quod  diversa?  perfectiones  inter  se 
comparentur  in  genere  perfecfionis .  ~Si 
enim  id,  quod  perfectius  est,  potuit  esso  in 
veteri  lege  ;  cur  non  eliam  illud,  quod  cst 
minus  perfectum  ?  Unde  non  oportet,  quod 
status  religiosus  comparetur  cum  statibus  ; 
sedsatis  est,  quod  religiosi  status  perfecfio 
comparetur  cum  aliis  perfectionibus.  Nam 
si  imperfectio  logis  antiquaj  non  impedivit 
perfectiora,  nec  impediro  debuit  puram 
perfectionem  essentialem  status  religiosi, 
quae  illis  inferior  est.  ^^^^^^^^^ 

Verum  enimvero,  si  aliquis  vim  nostri  .("i'»  ob- 
argumenti  voluerit  extendere  ad  compara-^^soiutw! 
tionem 


DISP.  III,  DUB.  VI. 


495 


tionem  cum  aliquo  veteris  legis  statu, 
exemplum  forsan  non  ineptum  habebit  in 
stalu  Summorum  Sacerdotum,  seu  Pontifi- 
cum  illius  legis.  Nam  si  comparet  nudam 
essentiam  statusreligiosi  prascisam  asolem- 
nitate,  potestate  clavium,  et  aliis  perfectio- 
nibussuperadditis.quaj  de  facto  habet,pro- 
fecto  recognoscet,quod  si  talis  status  fuisset 
in  antiqua  lege,  foret  minus  perfectus, 
quam  status  Summorum  Sacerdotum.Tum 
quia  Summi  Sacerdotes  se  habebant  ut 
perficientes, religiosi  autem  eo  modo sumpti 
ut  perfectibiles.  Tum  etiam,  quia  Summi 
Sacerdotes  obligabantur  ad  opera  perfec- 
tiora,  quam  obligarentur  religiosi  iliius 
temporis,  si  essent;  quippe  illi  obligaban- 
tur  ad  opera  ex  genere  suo  egregia,ut  orare 
pro  populo,  docere  fidem,  explicare  legem, 
amaregregem,  et  mortem,  ubi  opus  esset, 
ad  tuendum  verum  Dei  cultum  obire,  etc. 
Unde  sicut  ob  hanc  proportionabiliter  ra- 
tionem  status  Episcoporumestdefacto  per- 
fectior,  quam  status  religiosorum,  licet  hi 
sint  solemniter  professi,  et  valde  perfecti, 
ut  diximus  disp.  prxced.  nuni  6,  ita  status 
Summorum  Pontificum  veteris  legis  exce- 
deret  statum  religiosorum,  qui  tunc  essent 
tales  per  sola  vota  simplicia,  et  absque  om- 
nino  irrevocabili  traditione.Tum  denique, 
nam  status,  cui  promissa  est  assistentia 
Spiritus  sancti  in  rebus,  ac  controversiis 
fidei  declarandis,  nequit  non  excedere  sta- 
tum,  cui  talis  assistentia  non  debetur,  cum 
praedicta  assistentia  egregiam  status  emi- 
nentiam,  ac  dignitatem  importet,  ut  ex  se 
liquet  :  statui  autem  Summorum  Pontifi- 
cum  promissa  erat  prajdicta  assistentia, 
17. ut  constat  Deuteron.  17,  ibi  :  «  Si  didlcile, 
«  et  ambiguum  apud  te  judiciumperspexe- 
«  ris,  etc.  Surge.et  ascende  ad  Iocum,quem 
«  elegerit  Dominus  Deu.stuus,  veniesque  ad 
«  Sacerdotes  Levitici  generis,etc.Qui  autem 
«  superbierit  nolens  obedireSacerdotis  im- 
«  perio,  etc.  morietur  homo  illo,  etc.  »  Et 

I.  2,  raralipom.  19,ibi  :  «  Ubicumque  quaestio 
«  est  de  lege,  de  mandato,  de  casremoniis, 
«  de  justificationibus,  ostendite  eis,  ut  non 
«  peccent  in  Dominum.  Amarias  autem  Sa- 
«  cerdos,  et  Pontifex  vester  in  his,  qua)  ad 
«  Domiuum   pertinent,    prajsidebit.    »    Et 

II.  Joan.  1 1 ,  ibi  : «  Hoc  autem  a  semetipso  non 
«  dixit,  sed  cum  esset  Pontifex  anni  illius, 
«  prophetavit.  »  Unde  sic  docent  commu- 

a  niter  Theologi,  et  videri  potest  apud  .Joan- 

'"■  nem  a  S.  Thom.  2,  2,  qwest.  1 ,  art.  \0,diiip- 

1,  art.    1,  §   liespondetur    negando ,   non 


fuisse   in   lege   antiqua  visibilem    regulam 

fidei.   Quae  Summi  Sacerdotii   dignitas   a 

principio  institutionis,  et  por  plura  sa^cula 

fuit  perpetua  ;  et  paucis  annis  ante  Christi 

Domini  nativitatem  ccepit  esse  temporalis, 

et  annalis,  ut  recte  observat  Rua  tom.  1,    ^"^- 

controv.   4,  positiva,  pag.   nobis  523.  Cum 

ergo  status  religiosus  talem  eminentiam 

non  habeat,sequitur  quod  si  talis  status  da- 

retur  in  veteri  lege,  esset  minus  perfectus, 

quam  status  Summorum  Sacerdotum,  qui 

in  praadicta  lese  fuit.  Et  hinc  reassumit  insiau- 

•  1  rstur 

vires  ratio  superius  facta,quia  non  obstante  argu- 

imperfectioneveterisIegis,fuitin  ejus  tera-"^^""""- 

pore  aliquid,  quodstatum  religiosum  pra^- 

cise  quoad  esseutiam  consideratum  excede- 

ret,  non  solum  in  genere  perfectionis,  ut 

num.  prxced.   explicuimus  ;   sed  etiam  in 

conditione,aut  perfectione  status,  ut  in  hoc 

num.   ostendimus  :  ergo  ex  imperfectione 

prajdicta^  legis  minime  colligitur,  quod  in 

ea  non  potuerit  esse  status  religiosus  quoad 

solam  essentiam  consideratus,  et  prascisus 

a  perfectionibus  sibi  superadditis  in  lege 

evangelica. 

72.  Ultimo  probatur  nostra  conclusio  :  urgens 

nam  cum   prasens  controversia  pertineatassertio- 

non  ad  factum,  sed  ad  posse,  possessio,  et  11^  mo- 

decisio  debet  stare  pro   parte  airirmativa, 

quam  defeudimus,  nisi  oecurrant  urgentia 

motiva  vel  authoritatis,  vel  rationis,  quaj 

persuadeant  oppositum  :  h.Tc  autem  non 

occurrunt  :  ergo  pars  affirmativa,  quam 

tuemur,  praeferri  debet.  I^.Iiuor  nequit  me- 

lius  probari,  quam  diruendo  adversa  fun- 

damenta,  quodjam  prasstamus. 


II. 


Satisfit  motivis  opinionis  adversps. 

73.  Contrariam  nobis  opinionem  viden-  sentcn- 
tur  defendere  omnes  illi  Authores,  qui  ne-  ^^..f^^^ 
gant  statum  secundum  essentiam  religio- 
sum  fuisse  in  tempore  antecedenti  legcm 
evangelicam,  quos  dabimus  num.  03.  Sed 
revera  non  omnes  ita  scntiunt,  ut  se  expli- 
cat  liasilius  num.  G8  relatus,  et  ratio  fa- 
cile  persuadet,  quia  (ut  vulgo  dici  solet)  a 
negatione  actus  ad  potenliae  negationem 
non  est  bona  consequentia;  certum  quippe 
est,  plura  non  fuisse,  quas  tamen  fuisse 
potuerunt  :  unde  ex  eo,  quod  aliqui  negeut 
statum  religiosum  fuisse  ante  legem  evan- 
gelicam,  non  coUigitur,  quod  seuserint 
praedictum  statum  non  potuisse  in  tali  tem- 


196 


DK  STATr  UKI.IOIOSO. 


Primiim  pore  esse.  .\liqin  tamen  eis  motivis  utun- 

moiitum.'"''.  qua?  non  5ohim  impugn;int  aclum,  soii 
eliam  polojlatom  ;  ol  lii  no.^lr.T  as.-^ortioni 
advorsanlur.  ct  possunl  contra  illam  me- 
rito  referri.  Quorum  sontontia  probatur 
prirao.  quia  status  roligiosus  est  status 
perfeclionis.  ut  ostendimus  (iisp.  2,  dttb.  1. 
Sod  in  vetori  lege  non  potuit  esso  status 
porfoctionis.  juxta  illud   .\post.  ad  Hebr. 

Ad_ncb. 7  :  .V»7jj7  0(/  perfccluin   addttxif   lcv.  Ergo 
'■      in  veteri  loge  non  potuit  esse  status  reli- 
giosus. 

conflr-      Et  confirmatur  ;  nam  porfoclio  propria 
inaiio.   ,      .  ,.  .    .'  .11 

legis  evangelicne  non  potuit  esso  ante  illam  : 

sod  status  roligiosus  ost  porfectio  propria 

legis  evangelic;e  ;  ergo  non  potuif   illam 

pr;Ecodere. 

Offiirri-      Hespondetur    argumento    distingucndo 

ariju-    minorem,  In  irtcri  lege  non  potuil  esse  sta- 

n.emo.  f^^^  perfcctiunis.  ex  viribus,   aut  merito  lo- 

gis,  concedimus :  ex  viribus,  et  virtute  gra- 

tia?  per  fidem  in  Christum,   negamus.  Et 

priorom  sensum  intondit  .Apostolus  in  tcs- 

timonio  relato,  scd  minime  ncgat  sccun- 

dum.    Qua?    responsio    satis   constat   tum 

excmplis  §  prxccd.  adductis,  tum  doctrina 

IradiXn  diib    1.  pcr  totnin.ei  praDsertim  ?n<w. 

7,  et  1."),  quin  opus  sit  alia  adjicere.  Addi- 

mus  tamen  Patribus,  et  Doctoribus  ibidem 

Bened-  relatis.   Benedictuni  Justinianum,   qui  ad 

textum   Pauli   inquit    :    «  Lcx  nihil  de  se 

«  ad  pcrfectum  adduxit,  non  quod  in  ea 

«  lege  non  fucrint  plurimi  valde  perfecti, 

«  sed  propter  fidcni  in  Christum.  ac  ejus 

«  gratiam.  » 

Diraitur     Ad  confirmationcm  distingucnda  est  mi- 

maiio.    nor,  statiis   religinsus  est  perfectio  pinpria 

[eyis  grati.v,  si  scrmo  sit  dc  st-itu  religioso 

omnino  pcrfccto  pcr  solemnitatcm,  potes- 

tatcm  clavium,  ct  alia  qua?  de  facto  habet, 

concedimus  ;si  sermo  fiat  de  statu  rcligioso 

solum  quoad  essentiara  considerato,  nega- 

mus  in  sensu,  quem  proxime  explicuimus. 

Inde  solura  infertiir,  quod  status  religio- 

sus  ante  legis  evangelicaj  tcmpus  non  ha- 

buerit  perfcctionera,  quara  nunc  ex  pra?- 

sentia  Christi  derivat.  Potestque  responsio 

declarari  amplius  exemplo  Ecclesia? ;  nam 

ante  terapus  legis  ovangelicaD  dabatur  vera 

Ecclesia  secundura  essentiara,   ut  constat 

ex  diclis  num.  4,  cumsequcntibus  ;  et  taraen 

ante  pra^dictura  terapus  non  habobat  pcr- 

fectionera,  quara  nunc  habct,  nerapo  Chris- 

tura   pra?sentem.  abundantiorera  gratiara  , 

efTicaciora  Sacraraenta,   nobilius  Sacerdo- 

tiura,  et  alia  hujusmodi.  Et  consequenter 


non  est  proprium  legis  evangelica;,  quod 
in  cjus  tcmporo  dotur  vora  l''.cclcsia  utcum- 
quo  ot  pnocise  quoad  osscnliam  ;  scd  quod 
dclur  lu-clcsiasimpliciter,  el  omnino  per- 
fccla,  ut  modo  datur.  l-'.t  idcin  contingerel  in 
statu  religioso,  si  fuisset  ante  logis  Kvange- 
licaj  terapus.  L'ndo  ox  vi  hujus  miniino 
convincitur,  quod  non  potuerit  esse,  quid- 
quid  sit,  an  do  facto  fuorit. 

71.  Arguitur  socundo  ,   quia  de    facto  scm>- 
Christus  Dorainus  fuit  author,  et  princi-  arRu- 
pium  status  religiosi,  ut  constat  ex  dictis """""'" 
disp.  1.  dub.  2.  Sed  cum  hoc  non  cohajret, 
quod  status  religiosus   potuerit  esse  ante 
advenlum  Christi.et  tcmpus  cvangelicaB  le- 
gis  ;  quippo  cffoctiis  noquit  suara  causara 
pra^cedcro  :  orgo  status  roligiosus  tion  po- 
tuit  esse  antc  legis  cvangclica;  tcmpus. 

Kespondetur  negando  rainorem  ,  cujus  Di.ssol- 
falsitas  apparct  in  pluribus,  quorum  Chris-  ^'"""' 
tus  est  author,  et  principium  ;  et  niiiilorai- 
nus  pra^cessorunt  ejus  adventura.  Nara 
Cliristiis  cst  Autlior  consiliorum  evangelico- 
rum  :  ettamcn  ante  ipsius  adventura  non- 
nulli  observaverunt  aliqua  ex  pra^dictis 
consiliis,  ut  ostendimus  (/«6.  1,  n.  12,  Kst 
etiamChristus  Dominus  author  gratia)  des- 
truentis  peccatura  originale,  hominemque 
justificantis  :  est  pra^terea  fundaraontum,  et 
caputEccIesia?;  quo  non  obstunte  certura  est 
fuisse  gratiam  sanctificantem,  fuissc  homi- 
nes  justos,  ct  fuisse  veram  Ecclcsiara  ante 
adventrau  Christi,  et  tempus  evangelica^  le- 
gis,\itt/«6.  citnto  fuse  ostendiraus.  Sic  ergo 
licet  Chrislus  Dominus sit author  status  reli- 
giosi;  potuitlamen  hujusraodi  inexcquutio- 
ne  priicedere  ipsius  adventura.  Et  ralio  ge- 
neralis,est.quam  ex  communi  Patrum  son- 
tentia  tradidimus  loco  cilafo.  num.  9,  et  16, 
quia  gratia  rcquisita  ad  pra^dictos  effectus 
dabatur  pcr  fidem  in  Christum  ;  fides 
autera  potcst  Christura  respicere  tam  praj- 
sentera  ,  quara  futurura  ,  cui  (sive  illo  , 
sive  isto  raodo  considcretur),  fidelcs,  et  jus- 
ti  tanquam  mombra  suo  capiti  incorporan- 
tur  :  unde  oranes  praidicti  cffectus  corapa- 
rabanturad  authorera.etcausam.  Prffiterea 
quotquot  ante  adventum  Christi  aliquid 
perfectura,  conducensque  ad  salutera  ope- 
rati  sunt,  respiciebant  Christura  Dorainum 
tanquam  excmplar  oranis  perfectionis,etin 
orani  operatione  virtuosa  profitebantur  se 
esse  illius  discipulos,  cujus  doctrinara  per 
fidera  jara  acccptabant  ;  unde  quod  relata^ 
perfectiones  advcntura  Christi  tcmpore  an- 
tecesserint,  minirae  impedivit,  quod  ipse 
Dominus 


DISP.  III,  DUB.  VI. 


497 


Dominus  fuerit  illarum  author,  et  causa. 
Quod  magis  manifestat  magnam  ejus  effi- 
caciam  in  influendo,  et  causandoqua?  con- 
ducunt  ad  salutem  ;  quippe  qui  per  modum 
principii  universalissimi  contulit  gratiam, 
et  alia  dona  hominibus,  non  solum  qui  post 
illum  fuerunt,  sed  et  his  qui  fuerant  ante 
ipsum,  ut   explicuimus  locis  cit.  et  fusius 
adhuc  num.  38.  Sic  ergo  Christus  Dominus 
diceretur  author,  et  causa  status  religiosi, 
licet  hic  ipsius  adventum  tempore  prasces- 
sisset.  Unde  ex  vi  hujus  minime  infertur, 
quod  prasdictus  status    non  potuerit  esse 
tempore  legis  antiquas. 
plica.      "^5.  Sed  instabis  urgenter  :  nam  licet  non 
obscure  intelligatur.  qualiter  Christus  Do- 
minus  potuerit  per  modum  causa?  moralis, 
et  exemplaris  influere  in  effectus  tempore 
pra^cedentes,  quia  ad  concursum  pra^dictaB 
causae  sufficit  existentia  intentionalis  in  co- 
gnitione  tum  Dei.  qui  raovebatur  a  justitia 
Christi,  ut  justificaret  liomines  ;  tum  fide- 
Iium,qui  movebantur  ad  ejusimitationem  : 
nihilominusintelliginon  valet,  quodChris- 
tus  Domiiius  exercite,  et  executive  insti- 
tuerit   religiosum  statum,  et  quod  ipsum 
tempore  non  pra^cesserit;  quippe  hujusmodi 
concurrendi    modus    pertinet  ad   causam 
efficientem  physicam,  de  cujus  ratione  est, 
quod  fempore  prascedat  effectum,  vel  sal- 
tem  quod  non  sit  illo  posterior  :  constat 
autem  quod  Christus  Dorainus  exercite,  et 
executive  instituit  statum  religiosum,  ut 
patet  ex  dictis  disputaf.   1,  dub.  2.   Ergo 
pra^dictus  status  non  potuit  Christi  adven- 
tum  praecedere,  nec  esse  in  tempore  legis 
antiquaB. 
ns-       PriusquHm    huic    replica^    occurramus, 
ir-   oportel   vim    ejus    retundere    applicando 
•"■•  illius  formam  fundationi,   et   institutioni 
Ecclesia^,  unde  obligentur  Adversarii  nos 
responsionem  docere.  Etenim  causa  exer- 
cite,  etexecutivo  aliquid  fundans,  et  insti- 
tuens  nequit  fempore  ilhid  supponere  :  sed 
Chrislus  Dominus  exercite,  atque  executive 
instituit.et  fundavit  Ecclesiam  Catholicam, 
h.  juxfa  illud  iMafth.  16  :  Tu  es  Petrus,  ct  su- 
per  hanc  pelram  xdificabo  Kcclesiam  meam  : 
ergo  Ecclesia  Catholica  non  fuit  ante  ad- 
ventum  Christi  Domini.  Quid  ad  ha)c  Ad- 
versarii?  Concedere  nequeunl  consequen- 
tiam,  nisi  errent  in  fide ;  nam  certum  est 
unicam  esse  Catholicam  Ecclesiam  a  suo 
principio,  fuisseque  tempore  legis  natura?, 
et  tempore  legis  scripta;,  ut  constat  ex  dic- 
tis.  disp.  1,  a  num.  3.  Aliunde  negare  non 


valent,  quod  Christus  exercite  instituerit, 
ac  fundaverit  Gcclesiam,  cum  id  certo  cons- 
tet  ex  verbis   proxime   relatis.  Quomodo 
igifur  ab  his  angustiis  se  expedient?  Pro- 
fecto  non  admodum  difficulter.  Nam  Eccle- ^|^^*j'''jj| 
sia  bifariam  considerari  potest :  uno  modo  funda- 
secundum  essentiam,  altero  modo  secun- cie"iam!' 
dum    statum    perfectionis.   Primo    modo 
consfituitur  per  fidem  tanquam  per  for- 
mam ;  et  quia  est  eadem  fides,  propterea 
Ecclesia  est  semper  eadem  substantialifer, 
et  quoad  essentiam.  Posteriori  autem  modo 
addit  alias  perfectiones  supra  fidem,  et  quia 
ista^  variari,  et  superaddi  valent ;  idcirco 
pofest  Ecclesia  diversificari  secundum  sta- 
tum  perfecfionis.  Unde  alium  stafum  ha- 
buit  in  lege  natura^  alium  in  lege  scripfa, 
ef  alium   utique  perfectiorem,  ac  nobilio- 
rem  habef  in  lege  grafias;  nunc  enim  habet 
Chrisfum  pra^senfem,  Sacerdotium,  et  Sa- 
cramenta  perfecfissima,  copiosiorem  gra- 
tiam,  explicatiorem  fidem,  et  apertam  ja- 
nuam  coelorum,  quibus  destiluebatur  sub 
pra3cedentibus  stafibus  constifuta.  Sicut  vir 
est  longe  perfecfior,  quam  infans;  quan- 
vis  vir,  et  infans  habeant  eandem  homini.^ 
essenfiam  cum  sola  stafuum  minoris,  et 
majoris  perfectionis    diversitafe.  Si  ergo 
sermo  fiat  de  Ecclesia  solum  secundum  es- 
sentiam  considerata,  et  secundum  sfafum 
minus  perfectum,  sic  fuit  anfe  exercitam,  ' 
et  exequutam  Christi   Domini    institufio- 
nem,  quippe  quas  illam  fempore  pracessit; 
semper   famen    ipsum   respexit   tanquam 
causam   moralem,   et   exemplarem,  unde 
totam   suam  accipiebat    perfectionem.   Si 
vero  sermo  fiat  de  Ecclesia  omnino  per- 
fecta,  et  secundura  complementum  perfec- 
tionis,  quod  modo  habet,  sic  Ecclesia  mi- 
nime  pra3ce?sit  Christum  ;  sed  ipse  potius 
illam  exercite,  execufiveque  fundavif,  ac 
instituit,  trahendo  illam  ab  imperfecfioni- 
bus,  sub  quibus  erat  fempore  Icgis  scripfa^, 
velufi  sub  infantia,  ad  perfectionem  legis 
evangelica3.   et  virilifafis  sfatum.  Et  hoc 
expressit  ipse  Dominus  illis  verbis,  u^di- 
ficnl)o  F.cclesiam  meam,  hoc  est,  adultam, 
perfectam,  Christianam.  novam,  non  uti- 
que  novitate  essentia),  sed  renovafioiie  emi- 
nentis  porfoclionis. 

Sic  ergo  ad  replicam  respondetur,  sta- pr.Tmis- 
tum  religiosum  posse  cum  Ecclesia  (cujuS(*^|,''°^' 
portio  esf,)  et  in  essentia,  et  in  perfectio-piicatur, 
nis  gradu  non  incongruenter  comparari. '^"^cie''' 
Nam  quoad  essentiam  consideratus  solum^'"'*'"- 
dicit  vota  simplicia,  ct  aliqualem  tradifio- 


498 


DE  STATU  KELIGIOSO. 


nem  non  oninino  irrevocabilem  :  at  iii 
statu  omnimoda?  pcrfectionis  importat  so- 
lemnitatom,  potostatom  claviiim.  traditio- 
nem  penitus  perpiMuani,  pr;vclaras  regii- 
las,  aliaque  plura.  quibus  liunc  statum  tul- 
gere  videmus.  Si  ergo  sermo  liat  de  statu 
religiosoomnino  perfecto,  et  consummato, 
sic  non  decuit,  quod  tempore  Chrislum 
prapcederet,  sed  oportuit  quod  Christus  il- 
lum  exercite,  alque  exocutive  instituoret, 
evehendo  illum  ad  magnam  hanc  perfec- 
tionem,  quam  modo  habet,  el  sic  de  facto 
credimus  accidisse,  ut  statuimus  disp.  I, 
dub.  '2.  CaMerum  si  loquamur  de  statu  reli- 
gioso  solum  quoad  essentiam  considcrato, 
el  quasi  sub  infantia,  et  impcrfcctionibus 
conslituto,  poluit  optime  pra)ccdcrc  tcm- 
pore  cxercitam  Christi  institutionem,  rcs- 
piciendo  tamen  ipsum  tanquam  fiacm,  ct 
causam  moralem,  atque  cxemplarcm  totius 
sujD  pcrfectiunis.  Nam  si  Ecclcsia  sic  se  ha- 
buit  ad  Christum,  cur  non  potuit  ad  illum 
ita  se  haberc  status  religiosus  ?  Profecto 
congruit.  quod  ita  re  ipsa  fieret  (a  quo  ta- 
men  nunc  pra^scindimus),  tum  ut  status  re- 
ligiosus  proportionabiliter  imilaretur  mo- 
dum,  quo  se  habuit  Ecclesia ;  tum  ut  ficret 
congruus  processus  a  minus  p.rfectis  ad 
perfectiora  :  tum  ut  influxus  Christi  non 
limitaretur  ad  solos  religiosos,  quos  post 
se  habuit,  sed  extenderctur  potius  ad  sla- 
tum  lcgis  antiquffi,  causando  per  modum 
causaj  moralis,  et  exemplaris  sicut  alias 
perfectiones,  sic  etiam  religiosum  statum. 
Tum  denique,  quia  hoc  modo  verificatur, 
Christum  Dominum  instituisse  statum  re- 
ligiosum  utique  perfcctum,  consummatum, 
christianum,  ac  purificatum  ab  impcrfcc- 
tionibus,  quas  habcbat  tempore  lcgis  auti- 
qua^,  sicut  eodcm  proportionali  modo  ins- 
tituit  l-;cclesiam,  ut  supra  declaravimus. 
Nec  insolens,  aut  novum  est,  ut  qui  rem 
imperfectam  promovet,  evehitque  ad  per- 
fectionisstatum,  illam  dicatur  instituere,et 
fundare.  Sic  cnim  Machab.  1,  cap.  I.  Ale- 

1.  Mach.xander  Macedo  primus  dicitur  rcgnasse  in 
Gra?cia,  cum  certum  sit  Philippum  patrem 
ejus  prius  regnassc;  quia  vidclicct  Alexan- 
der  mire  auxit,  perfecit,  ac  propagavit 
illud  Imperium. 
Aiia        76.  Sed  urgobis  adhuc  :   nam  licet  per 

replica.  ijggg  intclligatur,quaIiterChristusDominus 
possit  dici  author,  et  institutor  status  reli- 
giosi,  quanquam  isle  sub  imperfectionibus 
existens  pra^ccsserit  legis  evangelicaj  tem- 
pus;  nihilominus  non  potest  cum  praedicta 


doctrina  componi,  quod  .\posloli  fuerinl 
primi  religiosi,  si  scmcl  ipsos  aliqui  rcli- 
giosi  pr.rcessisscnt:  jam  quijipe  non  cssent 
primi,  ut  cx  terminis  liquct.  .Vbsurdum 
aulcm  est  dicere,  quod  Apostoli  non  fuerint 
primi  religiosi  :  tum  quia  adversalur  com- 
muni  Doctorum  senlentia),  tum  et  prajci- 
puc,  quia  cst  contra  id,  quod  Ecclesia  in 
quadam  oratione  significat  :  Da,  inquit, 
I'Jcck'six  tux  c(n-im  (Apostolorum  vidclicet)Ecclcsia. 
in  oinnibwi  sequi  prxceptuni,pcr  quos  rclifjio- 
nis  sumpsit  exordium.  Ergo  cum  his,qua3  do 
facto  scimus  in  Ecclesia  contigissc,  com- 
poni  non  potest,  quod  in  lege  veteri  fuerit 
religiosus  status. 

Kcspondctur,  Apostolos  fuisse  primosQuallier 
rcligiosos  primitate  dignitatis,  et  ordinedicaniur 
perfcctionis,  quia  in  eis  Christus  Dominusi'}'!"!!^^^- 
ercxitstatum  religiosum  completum,  per- 
fectum,  et  omnino  firmum  per  solemncm 
professionem,  et  traditionem  prorsus  irre- 
vocabilem.  Cum  quo  recte  coha;ret,  quod 
anto  Apostolos  fuerint  religiosi  substantia- 
litcr  tales,  scd  qui  carcrent  consumma- 
tione,  ac  perfectionc,  quos  rcligiosus  stalus 
acccpit  cx  Christi  pracsentia,  et  elevatione 
ad  modum  quem  dc  facto  habet.  Quod 
minime  diminuit  excellentiam  Apostolo- 
rum  sub  lioc  etiam  religiosorum  conceptu  ; 
ad  eam  quippe  spectat,  quod  Apostoli  fue- 
rint  religiosi  perfectissimi,  secus  vero  quod 
antc  illos  nulli  fuerint  religiosi  substan- 
tialiter  talcs,  licet  sub  statu  minus  perfe- 
cto,  et  veluti  in  rcligionis  infantia,  sic 
enim  comparantur  religiosi  per  sola  vota 
simplicia,  et  religiosi  per  vota  solemnia, 
ut  explicuimus  disp.  1,  n.  49.  Sicut  etiam 
.\postoli  dicuntur  fundamenta  Ecclesiaj,  et 
Doctorcs  fidei;  ct  tamen  indc  non  fit,  quod 
ante  .Apostolos  non  fuerit  Kcclesia,  et  fides, 
cum  certum  sit  ha3c  prajfuissc,  ut  vidimus 
dub.  l,  num.  3,  et  5.  Scquitur  autem,  et 
bene,  Christum  fundavisse  Ecclesiam  per- 
fectissimam  in  Apostolis,  ipsosque  perfec- 
tissimc ,  atque  omnino  explicite  fidcm 
praidicasse.  Similiter  ad  corum  excellen- 
tiam  pcrtinet,  quod  fucrint  cxcellenlissimi 
martyrcs,  scd  non  pertinet  quod  ante  illos 
nuUi  veri  martyres  fuerint;  oppositum 
enim  constat  ex  Scriptura  in  aliquibus 
Prophetis,  et  iMachaba^is.  Et  profecto  mo- 
nachatus  non  est  melior,  quam  marty- 
rium,  ut  supra  vidimus  nnm.  70. 

Ea  vero   quaj  ad  probandum  oppositum  viresrc- 
in   replica   adducebantur,  nuUius  roboriSpP^'^*^*^. 
sunt.  Primum  quidem,  quia  licet  Doctores    tur. 
communiter 


DISP.  III,  DUB.  VI. 


499 


communiter  doceant,  Apostolos  fuisse  pri- 
mos  religiosos  perfectissiraos;  tamen  non 
negant,  quod  ante  illos  fuerint  alii  reli- 
giosi  minus  perfecti ;  sed  eorum  plurimi 
contrarium  affirmant,  ut  dubiis  sequenti- 
bus  ostendemus.  Et  hanc  responsionem 
larm.satis  expressit  Bellarm.  lib.  de  Monach. 
cap.  5,  de  origine  Relirjionum,  ubi  postquam 
contra  ha^reticos  ostendit  antiquitatem  sta- 
tus  religiosi  exemplo  Elia^,  Elisa^i,  Joannis 
Baptistae,  et  Essenorum,  subdit:  Sexto  pro- 
batur  ex  Apostolorum  exemplo,  qui  vcre 
fuerunt  primi  Monachi  Christiani.  Ubi  non 
dixit,  Apostolos  fuisse  primos  Monachos 
ordine  temporis,  sed  primos  Monachos 
Christianos.  hoc  est  in  lege  evangelica,  et 
ordine  dignitatis,  et  perfectionis,  juxta 
praedictna   legis  dignitatem. 

Secundum  eiiara  non  urget,  quia  in  ver- 
bis  ibidera  relatis,  ly  Religionis,  iion  signi- 
ficat  statum  religiosum,  ut  minus  recte  in- 
tellexit  Bordonus  ;  sed  significat  veram 
religionem,  sive  Ecclesiam  sub  perfecto 
statu  legis  evangelicae.  Ex  quo  potius  ro- 
boratur  nostra  responsio,  quia  non  obs-  , 
tante,  quod  religio ,  sive  Ecclesia  sub 
stafu  perfectissimo  exordium  sumpserit 
per  Apostolos;  tamen  certum  est  ante  illos 
fuisse  veram  religionem,  sive  Ecclesiam 
sub  stalu  minus  perfccto.  Sic  ergo  licet 
Apostoli  fuerint  primi  religiosi  perfectis- 
simi,  nihilominus  ante  illos  potuerunt  esse 
alii  religiosi  vere  essentialiter  tales,  licet 
minus  perfecti  quantum  ad  statum,  et  mo- 
dum,  proDsertim  respiciendo  Apostolos  fu- 
turos  tanquam  exemplar  Religiosorum. 
Recolanlur  quao  supra  diximus  a  num.  38, 
ex  quibus  huic  responsioni  plus  roboris, 
aclucis  accedet. 
:iuDi  77.  .\rguitur  tertio,  quia  ille  status  reli- 
lum.  giosus,  ([uem  fuisse  possibilem  in  veteri  lege 
asserimus,  vel  esset  ejusdem  rationis  cum 
religioso  statu  nunc  existente,  vei  esset 
diversae  rationis?  Si  dicatur  hoc  ultimum, 
niliil  facitad  pra^sontis  difficultalis  resolu- 
tionem,  quippe  nemo  negat  potuisse  in  tali 
tempore  esse  religiosum  statum  nomine 
tenus,  acquivoce,  et  quoad  aliquam  simili- 
tudinem  talem;  sed  quaestio  est  de  statu 
religioso  proprie  dicto.  Primum  vero  dici 
non  valet  :  tum  quia  derogat  dignitati 
status  religiosi  nunc  existentis,  sicut  si  quis 
diceret  sacramenta  legis  scriptas  fuisse 
cjiisdem  ralionis  cum  sacramentis  legis 
gratiac.  Tum  quia  ca,  quae  in  veteri  lege 
fuerunt,  contingeLant  in  figura,  atque  ideo 


licel  tunc  fuisset  aliqualis  status  religiosus, 
tamen  non  potuit  esse  vere,  et  proprie 
talis,  sicutqui  modo  est,  sed  solum  simili- 
tudinarie,  etquoad  figuram. 

Respondetur,  quod  ille  status  religiosus,  Diiuiiur. 
quem  in  lege  veteri  possibilem  fuisse  dici- 
mus,  esset  ejusdem  rationis  cum  statu  reli- 
gioso  modo  existente,  non  quidem  quoad 
modum,  et  gradum  perfectionis,  sed  solum 
quoad  substantiam,sive  pra^dicata  essentia- 
lia.  Quia  hoc  posterius  solum  exposcit  vota 
simplicia,  et  aliquam  traditionem,  licet 
non  ex  crani  parteirrevocabilem,  utosten- 
dimus  disp.  \,  n.  '(<  ef^,  et  48,  hasc  autem 
omnia  potuerunt  esse  in  veteri  Testamento, 
ut  satis  constat  ex  dictis  in  §  prxced.  et  tota 
hac  disp.  atque  ideo  potuit  tunc  esse  status 
religiosus  quoad  substantiam.  Non  potuit 
autem  tunc  habere  solemnitatem,  potesta- 
tem  clavium,  perfectionem,  ac  privilegia, 
quibus  modogaudet;  ha3c  enim  reserva- 
bantur  exercita)  Christi  Domini  institu- 
tioni,  qua  statum  religiosum  in  religiosis 
perfectissimis,  nempe  in  Apostolis  erexit, 
ut  supra  explicuimus.  Et  propterea  status 
religiosus  in  lege  antiqua  possibilis  esset 
diversa^  rationis  a  religioso  statu  nunc 
existente  quantum  ad  perfeclionis  modum, 
et  gradum.  Sed  quia  ha3C  diversitas  de- 
sumpta  ex  solemnitate,  et  majori  perfe- 
ctione  esl  extra  essentiam,  et  speciem  sta- 
tus  religiosi  secundum  se  consideratam ; 
propterea  status  religiosus,  qui  foret  in 
veteri  lege,  esset  ejusdem  rationis  cum 
statu  religioso  nunc  existente  quoad  subs- 
tantiam,  et  speciem.  Sicut  ob  eandem  cau- 
sam  qui  in  sacra  Societate  emittunt  vota 
simplicia,  sunt  religiosi  ejusciem  speciei 
essentialis  cum  aliis  solemniter  professis, 
licet  differant  quantum  ad  modum,  ea 
plane  ratione,  qua  infans,  etvir  suntejus- 
dem  speciei,  licet  habeant  diversos  perfec- 
tionis  status,  ut  explicuimus  disput.  I, 
n.  48.  Et  Ecclesia  olim,  et  modo  existens 
est  eadem  essentialiter  specifice  cum  sola 
diversitate  quoad  status  minus,  et  magis 
perfectos;  et  similiter  eadem  essc:itialiler 
est  fides  antiquorum,  et  modernorum,  cum 
sola  dilTerentia  pencs  cognitionem  magis, 
et  minus  explicitam,  ut  supra  oslendimus 
dub.  1,  pcr  tot.  et  pra^cipue  n.  3  et  9. 

Ex  quibus  (ut  id  obiter  dicamus)  fit  quod  Noia. 
sicut  Ecclesia,   qua3  inccepit  ante  statum 
legis  evangelicae,  continuata  est  usque  ad 
illum,   et   permansit   in    illo,    acquirendo 
novam,  et  majorem  perfectionem  ;  etsicut 


500 


DK  STATl     KKI.KIIOSO. 


eadem  numero  fido?.  qiiT  in  aliciuibus 
erat  ante  odvontmn  rinisti,  v.  g.  iii  I>. 
Nirgino.  in  Sinioono  jiK-;lo.  ot  iii  .\nna 
rropliotissa.  continuata  osl  n.^iino  ad  \niv- 
dictum  advonlum,  acquirendo  modum  co- 
gnitionis  magis  explicit;o  ;  ot  sicut  idom 
homo,  qui  prius  fueral  infans,  postea  sit 
vir  acquirondo  dobitam  quantilalom.  ot 
alia  viri  propria;  ot  doniquo  sicut  idom 
status  subslanlialilor  religiosus,  qui  prius 
fuerat  talis  por  vota  simplicia,  continua- 
tur  por  vota  solomnia  acquiroiido  alliorem 
perfoctionis.  et  firmitatis  gradum,  ut  patet 
in  religiosis  sacra?  Societatis  :  ita  similiter 
sfatus  roligiosus  inclioatus  in  vctori  loge 
potuitcontinuari  usquo  ad  logom  evaiigo- 
licam.  ot  perseverare  in  illa  consorvando 
unitatem,  ct  idcntitatem  specificam,  cxueu- 
do  tamen  imperfcctiones.  sub  quibus  antea 
fuerat,  ot  comparando  solemnitatem,  alia- 
que  privilcgia  ex  pra?sentia  Cliristi.  (Juod 
an  ita  acciderit,  iluh.  9,  explicabimus. 
lufrin-  Ea  voro.  qua?  contra  dilemmatis  partem 
argu;  a  nobis  electam.  et  dcfensam  objicieban- 
"^"s''  tur,  nullius  momenli  sunt.  .\d  primum 
enim  rcspondetur,  perfectioni  legis  evan- 
gelicaj  minime  derogare,  quod  ante  illius 
tempus  fuerit  status  vere,  et  substantialiter 
religiosus,  constittrtus  tamen  sub  infantia, 
et  imperfectionibus,  el  complendus,  ac  per- 
ficiendus  per  Christum  in  lcgis  evangelic.G 
temporo.  Sicut  ncc  derogat,  quod  ante  legis 
evangelicaj  tempus  fuerit  vera  Ecclcsia, 
•  vera  fides,  vera  gralia,  et  alia  plura,  qua^ 
erant  ejusdem  speciei  cum  Ecclesia,  fide, 
gratia.  et  aliis  modoexistentibus  ;  licetpro 
qualitate  temporis  habuerint  slatum  minus 
perfectura,  ut  locis  supra  rclatis  declara- 
vimus.  Et  quod  dicitur  de  Sacramentis, 
non  urget;  fuerunt  enim  olim  vera  Sacra- 
menta.  sed  divers^e  speciei  a  nostris  Sacra- 
mentis,  ob  diversum  modum  specificum  cau- 
sandi  gratiam  :  quaj  ratio  non  militat  in 
statu  religioso,  sicut  nec  in  Ecclesia,  nec 
in  fide,  nec  in  aliis  exemplis  supra  adduc- 
tis. 

Ad  secundum  dicendum  est,  ea  quac  ac- 
ciderunt  in  veteri  Testamento,  fuisse  qui- 
dem  figuras,  seu  rcpra^sentationes  mysticas 
eorum,  quae  contingunt  in  novo;  inde  ta- 
men  non  inferri,  quod  in  scipsis  non 
habuerint  entitatom,  ct  veritatem.  Alioquin 
eodem  argumento  conficeretur,  in  veteri 
Testamento  non  fuissc  veram  Ecclcsiam, 
veram  fidem,  veram  gratiam,  et  alia  hu- 
jusmodi;  sed  hffic  omnia  tunc  fuisse  meras 


uinliras,  ot  figuras  :  qiiod  dicoro  osset  haj- 
rolicum.  Sic  ergo  statiis  roligiosus  potuit 
in  volori  logi:  osse  signiun,  .sou  figura  re- 
pr;psoiitans  fnluruin  sui  slatuin,  ac  nobi- 
lioiem  modum  in  lego  evangelica  ;  et  ta- 
men  osse  vere,  et  subslantialiter  in  seipso 
status  roligiosus  ;  imo  idem  quoad  substan- 
tiam  cum  soipso  ut  continuando  in  lege 
grali;E,  sicut  idom  proporlionabilitcr  acci- 
dit  in  Ecclosia,  ut  (lub.  1  oxplicuimus. 
Uccolantur  spccialitor  qu;c  ibidom  diximus 
n.  IG. 

78.  Arguilur  ultimo,quia  plura  rcquirun-Quarium 
tur  ad  stalum  religiosum,  qua)  non  potue-mcntum. 
runt  csse  in  vetcri  Tcstamento:  ergo  in  eo 
non  potuit  osse  hujusmodi  status.  Probatur 
antccodens  ;  nam  in  primis  ad  liunc  statum 
requiritur  approbatio  Ecclcsiac  ;  habere  au- 
tem  autlioritatem  approbandi  rcligioncs, 
est  proprium  Ecclesiae  in  lcgc  graliae  :  ergo 
talis  approbatio  non  potuit  esse  in  veteri 
Tcslamcnto.  Pra^terea  ad  statum  religio- 
sura  rcquiritur,  quod  superior  habeat  po- 
testatem  clavium,  qua  subdilos  valeat  li- 
gare.  et  absolvore  ;  hujusmodi  aulera  po- 
testas  est  propria  Ecclesiaj  pro  hoc  statu, 
nec  potuit  dari  in  vetcri  Testamenlo.  Tan- 
dera  ad  rcligiosum  statum  necessaria  est 
certa  regula,  qua  religiosi  dirigantur,  et 
gubernentcir ;  inauditum  autem  est,  quod 
in  veteri  Testamento  faerit,  aut  esse  potue- 
rit  regula  religiosa. 

Respondetur  ex  supra  dictis,  quod  status  Dissoi- 

vitur 

religiosus  potest  dupliciter  considerari  : 
uno  raodo  ut  omniiio  complctus  per  solem- 
nitatem,  et  perfectionera,  quam  nunc  ha- 
Let ;  et  si  plura  exposcit,  qua^  nec  fuerunt, 
ncc  potuerunt  esse  in  veteri  Tcstamento, 
juxta  ca  quaa  de  faclo  ex  Scriptura.  et  pro- 
cessu  Ecciesiac  edocemur;  quidquid  sit,  an 
absolute  esse  potuerint.  .\Itoro  modo  secun- 
dum  substantiara,  sive  pra^dicataessentia- 
lia;  ct  ita  acceptus  solura  exposcit  tria  vota 
substantialia  simplicia  cum  ali([ua,  licet 
non  omnino  irrcvocabili,  traditione,  ut 
locis  supra  citatis  ostendimus:  qua)  non 
solum  absolute.  sod  etiam  secundum  praj- 
sentera  providentiam,  et  doctrinam  Scrip- 
turae  potuerunt  esse  in  veleri  Testamento. 
Et  in  hoc  sensu  (qui  est  proprius  pra^scntis 
difiicultatis)  negamus  absolute  aiilecedens, 
quod  rainime  evincunt  inducta^  probatio- 
nes.  Ad  primam  enim  dicendum  est,  quod 
od  statum  religiosum  secundum  se  accep- 
lum  non  requiritur  approbatio  positiva 
Ecclesiae,  sed  sufiicit  negativa,  sive  (et  in 

idem 


DISP.  III,  DUB.  VI. 


501 


Eccicsia  idem  redit)  quod  Ecclesia  non  repugnet.  et 

'ri^ege"  contradicat  rejiciendo  talem  statum,  ut  os- 

habuii   tendimus  c/i^-pu^  1,  num.  24.  Potuit  autem 

^'tem'*  Ecclesia  in  veteri  Testamento  non  contra- 

^Earidi   dicere,  nec  repellere  statum   religiosura, 

reiigio-  qui  eo  tempore  oriretur.  Quinimo  si  requi- 

'"tum.^  reretur  approbatio  positiva,   posset  etiam 

Ecclesia  eo  tempore  illam  adhibere,   sicut 

potuit  instituere,  atque  approbare  nova  je- 

junia,  et  festivitates,  ut  constat  Judith  16, 

Esther  9,  et  1  Machab.  cap.  4.  Unde  ex  vi 

hujus  nequit  probari,  quod  eo  tempore  non 

potuerit  esse  status  religiosus  quoad  essen- 

tiam  consideratus. 

Ad  secundum  negamus,  quod  status  re- 

ligiosus    essentialitep    sumptus     exposcat 

potestatem  clavium  in  superiori ;  suiTicit 

enim  alia  inferior  potestas,  dominativa  vi- 

delicet,et  oeconomica,qualis  reperiri  potest 

in  foeminis,  et  in  laicis,  ut  satis  constat  ex 

dictis  loco.  cit.  n.  26,  qua9  potestas  inveniri 

potuit  in  veteri  Testamento,  ut  ex  se  liquet. 

siaius       Ad  tertiam  negamus.quod  ad  religiosum 

"^sulin'  statum  requiratur  certa  regula.  quippequoe 

reteriie-extra  illius  essentiam  existit,  utostendimus 

'buerii  loco  cit.  num.  29.  Esto  vero,  quod  talis  re- 

''jp^gpig^ gula  esset  necessaria,  nihil   fuit  quod  in 

lem.    veteri  Testamento  prohibuerit   eam  dari 

verbo,  aut  scripto.  Unde  quoad  regulam 

Hieron.  scriplam  Hieronymus  de  Guevara  ex  sacra 

3ue\^ar.  Societate,  tom.  I,  in  Matth.  cap.  I,  verx.  1, 

observat.    16,   num.    II,   inqu it :  a  ISec  a.h- 

«  nuam  dicere,  Eliam  qui  prior  religioso- 

«  rum  parens,  et  vitaj  eremitica}  fuit  insti- 

«  tutor,  nonnullas  scripsisse  regulas,  qui- 

«  bus    vivendi  formam   uniformem   illis 

«  religiosorum  conventibus,  qui  in  Car- 

«  melo  erecti  fuerunt,  pra^scripserit :  quod 

«  jugi  tenore  omnes  sacrarum  familiarum 

«  fundatores.  qui  illius  sunt  vestigia  se- 

«  quuti,   inviolabiliter  observarunt.   »  Et 

quantam  ad  regulam  verbo,  et  exemplo 

traditam    (quod  magis  probamus),    plura 

saiian.  ^icit  Salianus  ex  eadem  sacra  Societate, 

tom.  4,  annomundi  3138,  ubi  Eliam  intro- 

ducit,   qui   a  discipulis    discesaurus,    illos 

monet  ad  religiosie  vitas  observantiam,  et 

nler  alia  inquit  num.  12.  «  Ibi  (nempe  in 

«  monte  Horebj  tum  mihi  nominalim  edidit 

«  (Deus  videlicet)  Elisacum,  nostrum  ab  eo 

«  temporesocium.deincepsetiamdivinode- 

«  cretosuccessorem,  etomnium  vestrum  a 

«  digressu  meo  parentem  :  Elisaoum  disci- 

«  plinae  religiosa)  pra^posilum,  ac  magis- 

«  trum,  cui  secundum  Deum  obtemporabi- 

«  tis,  quicumque  in  Carmelo,  et  in  Bethel, 


«  et  in  Galgalis,  et  in  Naioth,  et  ad  Jorda- 
«  nem,  et  in  Gaba,  ca^terisque  locis  divinae 
«  militia?,  et  religiosas  professioni  nomen 
«  dedistis.  Ejus  ex  ore  divina  accipietis  ora- 
«  cula,  et  in  eo  agnoscetis  loquentem  Deum. 
«  Ab  eo  directionem,  et  consolationem,  et 
«  auxilium  in  prosperis,  et  adversis,  tan- 
«  quam  a  parente  amantissimo,  et  spiri- 
«  tualium  bonorum  locupletissimo  expec- 
«  tabitis.  Eum  enim  scio  multum  gratia 
«  valere  apud  Dominum,  ut  res  ipsacitius 
«  opinione  vestra  docebit,  et  valiturum 
«  etiam  amplius  propter  vos,  in  quos  Dei 
«  loco  suavissimum  exercebit  imperium. 
«  Hunc  tanquam  e  Moysis  cathedra  loquen- 
«  tem  audietis,  in  ejus  manibus  vota  vestra 
«  offeretis  Deo.  Ergo  quam  coepistis  caste, 
«  ac  reiigiose  vitam  agere,  eodem  ductore 
«  constantor  ad  mortem  usque  ducere  per- 
«  severabitis,  ab  eo  siquidem  ad  omnem 
«  virtutem  verbo,  et  exemplo  informabi- 
«  mini,  etc.  »  Sed  haec  magis  quam  poten- 
tiam,  factum  respiciunt,  ad  quod  jam  opor- 
tet  transeamus. 


DUBIUM   VII. 

Utrum   in    Ecclesia   ante  legis  evangelicx 
tempus  fuerit  statusreligiosus. 

Viso,  quod  status  religiosus  potuerit  esse 
ante  tempus  legis  evangelicaB,  succedit  ut 
videamus  an  re  ipsa,  et  de  facto  fuerit.  Est„  .  . 
autem  sermo  de  statu  religioso,  qualem  de  cautio. 
tempore  possibilem  diximus,  nempe  vere, 
etsubstantialiter  talem  ;  nudum  tamen,  et 
pra3cisum  a  solemnitate,  potestateclavium, 
aliisque  perfectionibus  ejusessentias  super- 
additis,  quibus  nunc  exornatur.  In  quo- 
cumque  vero  tempore  asseratur,  semper 
adstruendum  est,  quod  Christus  Dominus 
fuerit  pra^cipua  ipsius  causa,  et  exemplar, 
ut  supraa  7ium.  74  explicuimus. 

§  I. 

Prxfertur  sententia  affirmans,   et   D.    Th. 
authoritate  fulcitur. 

79.   Dicendum  est ,   statum   religiosumconciu- 
proxime  explicatum  fuisse  in  Ecclesia  ante    ^'°- 
stalum,  seu  tempus  legis  evangelicaj.  Hanc 
asserlionem  docent  plurimi  Doctores  Anum. 
104   reforendi.  Et  quia  multa  sunt  illius 
fundamenta,  quas  simul  posita  obscurita- 


o02 


[)K  STATC   liKI.KiloSo. 


tcni,  ct  I.ectori  fasUdium  alTprront.  ciirabi- 

nuis  illa  distingiiorc.  ot  ad  dilTorontos  clas- 

scs,   sivo   arguondi    looa    roducoro.    Felix 

aiitcni   initiiim  aiispicari   d(>sidoramus  ab 

aulhoritalc  .\ngolici  rrnpcoptoris  :  tum  ob 

nostrani  orga  Doctorom  sanctissimum  re- 

vcrcnliam  :  tum   ad   dispollondam   falsam 

aliquorum  opinionem,    qiii    ipsum    nobis 

contrarium  ropra^scntant  :  quod  osl  duris- 

simum,  onicacissimumquo  in  obajratissimos 

Duratio  discipulos  argucndi  gonus.  It  ergo  osten- 

icrlsex'  damus  1>.  Thomam  pro  nobis  starc,  obser- 

D."Th.  vandum  cst  cx  codem  S.  Doctore,  quod  lex 

vctusduravit  usque  ad  mortcm  Christi  Do- 

mini,  ut  ipse  tradit  1,  2,  q.  103,  ort.  3  ad 

^"0-   2.  Quod  ctiam  tuetur  Soto  lib.  2.  de  Justit. 

Suarci.  qu.Tst.  .".   art.  4,  Suarez  lib.  0,  de  legihus, 

lap.    12,  ;jHHJ.  1,  dicens  esse  communem 

sententiam  Theologorum,  Gregorius  Mar- 

Mariin.  tincz    ad    locum  cit.    D.    Thom.  dub.  2  et 

Arauxo.  •■^'■auxo  1,  2,  qu.rst    90,  disput.  4,    sect .  1, 

num.  17,  ubi  statuit,  legalia  non  cessasse 

ante  mortcm  Christi,  idque  adeo  certum 

esse  apud  Thcologos,  ut  oppositum  ad  mi- 

nus  sit  temerariu^m,  et  errori  proximum. 

Quotem-     Deinde   nota ,   legem   evangelicara  non 

pore    coepisse  homines  obligare  saltem  ante  mor- 

{exuovaltem  Christi.  Quod  etiam  expresse  docetD. 

Thonu:  Thom.  3  p.  quxst.  66,  artic.  2  ad   1  ef  in  4, 

dist.  2,  q.    1,  articulo  4,  quxsliunc.  3,  tra- 

duntque  communiter  Theologi,  ut  videre 

est  apud  Suarez  lib.  10,  de  leyibus,  cap.  4,  a 

num.  6,   Arauxo  ubi  proxime,   num.    18, 

Martinez  q.  106,  art.  3,  dub.  unico. 

Prjma       Tandem  observa,  quod  lex  evangelica 

'va'^iu-'*'  primam  inchoationem  accepit  a  praedica- 

choaiio,  tione  Christi  illam  docentis,  et  proponen- 

Thoma.  l»s;  quippe  qua?  non  potuit  incipere  prius- 

quam  ipsius  legislator  illam  sua  doctrina, 

atque  exeraplis  ferret.  Unde  ante  pra^dica- 

tionem  Christi  solum  vigebat,  existebatque 

lexscripta.  Quod  altesignificavit  D.  Thora. 

lococit.  ex  1,  2,  ubi  ait  :  Ante  passionem 

Christi,  Christo  pr.rdicante,  et  miracula  fa- 

ciente,  currebant  simul  lex,  el  Evancjelium  ; 

quia  jam  rmjsterinm  Christi  erai  inchoatum, 

et  nondum  consummafum.  Signanter  enira 

dixit,  Evangeliura  ccepisse  currere  simul 

cum  lege,  Christo  prxdicanfe,  et  miracula 

faciente ;  ut  signifiearet,  quod  licet  ante  il- 

lam  pra^dicationem    jara    legislator   esset 

natus,  et  in  rerum  natura  existens  ;  tamen 

legis  evangelicaj  inchoatio  fuit  ab  ejus  praj- 

Martin.  dicatione,  et  non  prius.  Unde  INIartinezac/ 

prxdict.  locum,  dub.  2,  inquit  :  «  Quod  ait 

«  D.Thom.simul  tunccurrereEvangelium, 


»  et  Icgem  voterom,  non  osl  inlolligendum 
M  quantum  ad  pra>coptum  utriusquo,  sod 
«  Kvaiigoliiiin  (luantum  ad  consiliuin,  le- 
«  gein  aiitom  quantum  ad  pr;i?ccptum  :  aut 
«  simul  currere  I^vangclium  quantum  ad 
«  prajccptum  inchoativo  tantum,  legem  au- 
«  tom  absoluto  pro  luncquantum  ad  pra3- 
«  coptum.  Idcm  docet  D.Thom.  3  p.  qua;st. 
«  37,  art.  I  ad  1,  et  in  1,  dist.  3,  art.  r>, 
«  quicst.  3.  Cum  D.  Thom.  tonot  omnis  il- 
«  lius  Schola,  etc.  »  Recolantur  etiam  qua; 
duh.  2  statuimus,  et  his  prajnotatisqueunt 
majorem  lucem  ancrre. 

80.  His  suppositis,  quod  D.  Thom  tenue-  '''"ha- 
rit  nostram  sonlentiam,  demonstratur  in  ciiisiq 
hunc  modum,  quia  lex  evangelica  non  ha--'',"',|l"p 
buit  statum  ante  tcmpus,  quo  Christus  il-  Ti.om 
lani  praDdicavit ;  quippo  qua)  non  obligavit 
ante  ipsius  mortem,  nec  coopit  anto  ipsius 
prasdicationem,  ut  constat  ex  prccnutatis  : 
sed  ox  sententia  D.  Thom.  fuit  slatus  reli- 
giosus  ante  tempus,  quo  Christus  pra^dicavit 
legem  evangelicam  :  ergo  ex  ejus  sententia 
status  religiosus  fuit  ante  logis  evangclicffi 
tompus.  Consequentia  palot  evidenlor  ex 
pra^missis.  Minor  autem  probalur;  nara  S. 
Doctor  quodlib.  5,  art.  2 \,  ad  primum,  in- 
quit  :  «  Dicendum  quod  suramura  in  vita 
«  humana  potest   accipi    dupjiciter.   Uno 
«  modo  secundum  comparationem  status 
«  ad  statum,  secundum  qiiod   in  humana 
«  vita  unus  stalus  est  major  alio,  et  aliquis 
«  est  sumraus.Etsicnihil  prohibet  aliquem 
«  fieri  repente  summum.  Et  hoc  apparet 
«  tam  in  spirituali,  quam  insajculari.  In- 
«  veniuntur  enim  aliquistalim  a  pueritia 
«  ad  statura  religionis,  qui  est  perfectissi- 
«  raus,   convolasse,  vel  proprio  arbitrio, 
«  sicutB.  .loannes  Baptista,  et  B.  Benedic- 
«  tus,  etc.  »  Quibus  verbis  palam  afiirmat,  ■Toannc 
B.  .Joannera  Baptistara  statim  a  pueritiavcr^cro- 
assumpsisse  statum  religionis.  Constat  au-''^'.'^^"; 
tem,quod  durante  .Joannis  pueritia  nondum gcm  no 
Christus  Dorainus  ccoperat  pra^dicare  suara    ^^"'' 
legem  .   ut   manifoste   liquet    ex    historia 
Evangelii.  Sentit  ergo  D.  Thom.  quod  ante 
statum,  et  tempus  legis  evangelicac  fuerit 
status  religiosus. 

Nec  refert  si  ad  labefactandura  tara  EiTugia 
perspicuura  testimoniura,  dicas  primo.  D. 
Thora.  non  loqui  de  statu  religioso  proprie, 
et  essentialiter  diclo ;  sed  solura  tali  secun- 
dura  aliquara  similitudinem  in  solitudine, 
aut  p(T3nitentia.  Secundo,  id  accidisse  B. 
Joanni  ex  speciali  aliqua  inspiratione.  Tcr- 
tio,  Joannem  pertinuisso  non  solum  ad  le- 

gem 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


503 


gem  scriptam,  sed  etiam  ad  evangelicam ; 
).  Tho-  ut  enim  inquit  S.  Doctor  3  p.  q-  38,  art.  1 
ad  2,  fuit  terminus  veteris,  et  initium  no- 
vae.  Qnarto,  pueritiam  Joannis  fuisse  valde 
proximam  pra^dicationi,  et  promulgationi 
legis  evangelicap,  atque  ideo  inde  non  sumi 
argumentum  ad  tempus  antiquius. 
'raiciu-  Hffic,  inquam,  subterfugia  facile  pra^clu- 
duntur.  Primum  quidem,  nam  D.  Thom. 
expresse  loquitur  de  statu  ,  qui  dicitur 
summus,  comparative  ad  alios  status ;  id 
vero  minime  convenit  statui,  qui  esset  re- 
ligiosus,  non  essentialiter,  sed  secundum 
aliquam  similitudinem,  ut  ex  se  liquet. 
Praeterea  eodem  modo  loquitur  de  B.  Joan- 
ne,  ac  de  B.  Benedicto;  hunc  vero  fuisse 
vere,  et  substantialiter  religiosum,  nemo 
estqui  neget.  Tandem  B.  Joannem  fuisse 
vere  religiosum,  docet  communissententia, 
ut  num.  91  videbimus.  Secundum  nihil 
valet  :  tum  quia  nos  in  assertione  non  dici- 
mus,  quod  status  religiosus  ante  legis  evan- 
gelica?  tempus  fuerit  introductus,  vel  as- 
sumptus  absque  motione,  et  inspiratione 
divina  ;  unde  talisevasio  intactam  relinquit 
nostram  assertionem.  Tum  quia  si  Deus 
prsdictam  inspirationem  Joanni  dedit  ante 
legis  evangelicas  statum,  pariter  illam  aliis 
immittere  potuit  :  nec  occurrit  fundamen- 
tum,  ut  id  negemus.  Tertium  etiam  everti- 
tur,  quia  alia  est  ratio  de  B.  Joanne,  ac 
de  prima  ejus  assumptione  ad  statum  reli- 
giosum  ;  qv.a.  Joannes  attigit  tempus  prs- 
dicationis  ,  gis  evangelicae,  et  fuit  bapti- 
zatus  a  Cl  risto  ;  quocirca  pertinet  etiam 
ad  legem  evangelicam.  Sed  factus  est  reli- 
giosus  in  pueritia,  ut  inquit  D.  Thom.  at- 
que  ideo  ante  legis  evangelicae  tempus,  et 
consequenter  status  religionis  ab  illo  as- 
sumptus  prffidictum  tempus  pra?cessit , 
quod  pro  assertione  statuimus.  IJltimum 
denique  confutatur,  quia  ad  salvaridam 
nostrffi  assertionis  veritatem  niliil  interest, 
quod  status  religiosus  longo,  aut  brevi  in- 
tervallo  antecesserit  legis  evangelica?  tem- 
pus,  cum  asserfio  sit  indefmita,  et  pra^s- 
cindat  ab  his  differentiis.  Pra^sertim  cum 
diversitas  penos  plus,  aut  minus  temporis 
sit  pure  accidentalis,  et  materialis.Si  enim 
status  religiosus  prajcessit  legem  evangeli- 
cam  viginfi  annis,  cur  non  quinquaginta, 
cur  non  centum? 
^peri.  81 .  Expenditur  amplius  vis  prajdicti  tes- 
"  am-timonii  destruendo  pra^cipuum  motivum 
jns  D.  opinionis  adversaj ;  nam  ideo  status  reli- 
''""^'-  giosus  non  fuisset  ante  legis  evangelicaj 


tempus,  quia  Christus  Dominus  illum 
primo  instituit  in  Apostolis,  et  quia  isti 
fuerunt  primi  religiosi,  et  quia  talis  status 
est  perfectio  propria  prsdicta^  legis  :  sed 
nihil  horum  urget,  supposito  quod  B.Joan- 
nes  fuerit  in  pueritia  sua  verus  religiosus, 
ut  D.  Thom,  palam  supponit,  et  affirmat  : 
ergostatus  religiosus  fuit  ante  legis  evan- 
gelicae  tempus.  Probatur  minor,  quia  cum 
B.  Joannes  esset  in  pueritia,  nondum 
Christus  Dominus  instituerat  statum  reli- 
giosum,  nondum  erant  Apostoli,  nec  lex 
evangelica  coeperat  esse,  aut  obligare,  ut 
constat  ex  supra  dictis  :  ergo  D.  Th.  nul- 
lum  reputavit  inconveniens,  quod  status 
religiosus  fuisset  ante  pra^dicta,  et  recte 
vidit  ea  non  urgere.  Et  quidem  merito; 
nam  status  religiosus,  quem  Christus  exer- 
cite  instituit  in  Apostolis,  quemque  ipsi 
primo  assumpserunt,  et  qui  pertinet  deter- 
minate  ad  perfectionem  legis  evangelica, 
est  status  religiosus  consummatus  per  so  - 
lemnitatem,  potestatem  clavium,  et  alias 
perfectiones,  quas  de  facto  habet;  cum  hoc 
autem  recte  cohasret,  quod  status  religiosus 
vere  talis,  sed  minus  perfectus,  et  consti- 
tutus  per  vota  simplicia,  atque  aliqualem 
traditionem,  fuerit  ante  legis  evangelicffl 
tempus,  cum  adhuc  prasdictaj  legis  tempori 
reservetur  id,  quod  in  hac  parte  reservari 
oportet,  nempe  perfectio,  ac  consummatio 
prasdicfi  status ,  ejusque  initium  in  esse 
consummati,  et  perfecti,  ut  supra  a  n.  74, 
fusius  declaravimus  :  merito  ergo  D.  Th. 
nullum  censuit  inconveniens,  quod  ante 
Apostolos,  et  statum  legis  evangelica?  B. 
Joannes  Baptista  fuerit  vere,  et  essentiali- 
ter  religiosus. 

82.  Probatur  secundo  eadem  assertio  ex  Expcn- 
eodem  Angelico  Doctore  in  hac.  2,    2,  q.   ^''.'"'' 
187,  art.  2,  ubi  inquirit :  Utruin  religiosisD.Tho. 
liceat  sxcularia  negotia  tractare.  Et  pro  parte  mum  pro 
negativa  proponit  tertium  argumontum  de-  ^^^^^- 
suraptum  ex  quodam  testimonio  D.  Hieron.  '"'"°" 
in  quo  affirmare  videtur,  non  licere  reli- 
giosis  adire  regum  palatia.  Ad  quod  sic  res- 
pondet  D,  Th,  «  Dicendum  quod  frequen- 
«  tare  palatia  regum  propter  delicias,  vel 
«  gloriam  non  competit  religiosis ;  sed  ea 
«  adire  propter  pias  causas  eis  competit  : 
«  unde  dicitur  4,   Keg,  4,   quod  HelisaBus 
«  dixit  ad  mulierem  :  Nunquid  habes  na- 
«  gotium,  et  vis  ut  loquar  Regi,  vel  prin- 
«  cipi  militia;  ?  Similiter   etiam  convenit 
«  religiosis  adiro  regum  palatia  ad  eos  ar- 
«  guendos,   vel  dirigendos,  sicut  Joannes 


r>04 


DK  STATU  HEI.KIIOSO. 


II  Baplista  arguobat   Herodem,    ut  dicilur 
«  Matlli.  14. 0  Kxquibussic  argiiilur  :  D.  Th. 
probal  Klis^fio.xomplolicoro  roligiosisadire 
rogum  palalia  proplor  pias  causas  :  sontil 
crgo  KIisa?um,  qui  vixit  ante  logis  ovaiigc- 
lica>  tcmpus,  fuisso  vcre,  ct  substantialilor 
religiosuin.  Probatur   consoquontia  :    tuni 
quia  alioquin  illo  oxcraplo  niliil  probarot, 
quippo  cum  dubium  osset  de  voris  roligio- 
sis,  ot  exomplum  ponerct  in  eo,  qui  vere 
religiosus  non  fuis.set  :  sicut  si  quis  vellet 
probarc  liccre  veris  roligiosis   matrimo- 
nium  contraliere,  quia  id  licet  eremitic,  qui 
vcre  roligiosus  non  est.  Tuni  etiam  quia  D. 
Th.  iii  00  arliculo,  et  tota   illa  quaostione 
agit  de   religiosis  vore,  et  substantialitcr 
talibus.  ut  sola  ipsius  lectione  constabit  : 
ergo  inconscquenter  valde  procederet.  si  ad 
confirmandam  suam  resolutionem  exem- 
plum  constitucret  in  homine  non  religioso, 
scd  vere  laico  :  qua;  inconsequcntia  aliena 
o?t  a  tanto  Doctore.  Tum  denique,  quia  eo- 
dcm  modo  loquitur  de  Elisa^o,  ac  dc  .loanne 
Raptista   :  sed  Joanncs  in  ejus  sententia 
fuit  verus  religiosus,   ut  supra   vidimus  : 
ergo  et  Elisa^us. 
FrxfC'      Nec  potest  dici  D.  Th.  posuis|eexemp[um 
cvasia  '"  ElisaGO,  non  sicut  in  homine  vere  reli- 
gioso,  sed  sicut   in   homine  sancto.    Quo- 
niam  difficultas  illius  articuli  non  procede- 
bat  circa  horainessanctos,  sed  circa  religio- 
sos,  ut  constat  tam  ex  titulo   ipsius,   quam 
ex  eo,  quod   pervium,   manifestumque  est 
licere  aliis  Sanctis   adire  regum   palatia, 
in  religiosis  vero  esl  specialis  diflicultas  ob 
particularem    eorum    professionera,    qua 
saculorenuntiant  :  ergo  si  D.  Th.  posuisset 
exemplum  in  ElisaGO,  nonsicutinreligioso, 
sed  sicut  insancto,  minime  probaret  inten- 
tum,  sed  ab  eo  penitus  diverteret.  Quod 
cum  sit  absurdum,  et  intellectu  Angelico 
indignura,  sequitur  quod  D.  Thom.  senserit 
Elisajum  fuisse  vere  rcligiosum. 
ConOr-      Confirmatur  priraoex  eodem  D.  Thom. 
D.Thf  2,  2,  7.  84,   art.    8,   ubi   inquirit   :  Utrum 
Presbyteri,  Citrati,  ct  Archidiaconi  sint  ma- 
joris  perfectionis,  r/uam  relifjiosi.  Lbi  cer- 
tum  est,  sermonem  fieri  de  religiosis  pro- 
prie  dictis,  et  quoad  statum  :  tum  quia  de 
aliis.  qui  solum  secundura  quandara  sirai- 
litudinera  dicuntur  religiosi,  non  erat  ara- 
bigendi   locus   •  tum  quia    id    manifeste 
constatex  articulo  imraediate  prfficedenti, 
ubi  inquiritur,  Utrum  stalus  religiosorum 
sit  perfectior,   quam  status  prxlatorum.  In 
proposita  ergo  diincultatedocet  D.  Th.  par- 


tem    ncgativam,    nempo  statum  illoruni 

ecclosiaslicorum  non  csse  porfectiorem  re- 

ligiorum  statu,  ut  cumS.  Doctorc  statuimus 

disp.  pr.rc.  n.  1 1.  Scd  pro  parlo  allirmativa 

proponit    :  Videlur  quud  ctiam  Prestxjtcri, 

Curati,  rt  .Arcliidiaconi  sint  majoris  perfcc- 

liunis,  (juam  rclii/iosi.  Dicit  enim  Cliri/s.  in 

suodidloi/i)  (nompe  lib.  .">,  de  Sacerdotio, 

post  princip.  tom..';:  .S/"  taleminihi  aliqucm 

adducas    monachum.   (pialis,  ut   secundum 

e.vayi/enitionem  dicain,  Helias  fuil ;  non  ta- 

iiien  illi  coinparandus  est  (fui  traditus  popii- 

lis,    cl    multorum   peccala   ferre  compulsti^ 

iminobilis  perseceral,  et  forlis,  elc.  PJryo  ni- 

dcfitr,  (juod  Sacerdotes  habentes  curani  uui- 

inarnm  sint  perfectiores  reliijio^^is.  Cui  argu- 

mento   posset  D.    Th.  facillime  occurrcre 

dicendo,  quod  D.  Chrys.  non  comparavit 

Sacerdoles  illoscura  aliquo  vero  raonacho, 

seu  religioso  ;  sed  cum  Klia,  qui  vere  reli- 

giosus  non  fuit,  atque  ideo  mirum  non  esse, 

quod  Sacerdotos  pra^tulerit.    Id,   inquam, 

rcspondisset,  si  eam   teneret  sententiam, 

quod  I^lias,  aut  alii  in  veteri  Testamento 

non  fuerint  vere   religiosi.  Sed  quia   vidit 

Chrys.    manifeste   supponere  Eliam  vere 

fuisse  monachura,  id  quippe  evidenter  re- 

pra^sentant  illa  verba  :  6't   talem  mihi  ali- 

quem  adducas  monachuin,  qualis  ut  secun- 

dum    exagyerationem  dicam,    Helias    fuit, 

propterea   aliter   diiuit  argumentura  hoc 

modo  :  Ad  primum  erfjo  dicendum,  quod  ad 

illas  authoritates  Chrijsostomi  brcviler  res- 

ponderi  posset,  quod  non  loquitur  de  Sacer- 

dote  curato  minoris  ordinis,sedde  Episcopo, 

qui  dicitur  summus  Sacerdos.  Et  hoc  conve- 

nit  intentioni  illius  libri,  in  quo  consolatur 

se,  et  Basilium  de  hoc,  quod  erant  in  Epis- 

copos  etecli.  Ubi  palam  concedit,  quod  licet 

status  Kpiscocorura  sit  perfectior  religioso- 

rum  statu,  nihilorainus  status  inferiorum 

Sacerdotum  non  est  perfectior  statu  mo- 

nachi,  qui  talissit  qualis  fuit  Elias,  ut  lo- 

quitur  Chrys.   atqui  si   Elias  non   fuisset 

vere  monachus  quoad  statura  religiosi,  sta- 

tus  monachi  sirailis  Eiia}  non  posset  pra?- 

poni  statui  inferiorura  Sacerdotum  ;  quippe 

qui  nec  status  esset,  nec  ejusdcm  perfectio- 

nis  :  sentit  ergo  D.    Thom.   Eliam  fuisse        | 

monachum  vere,  et  quoad  statum.  | 

Confirmalur  secundo,  quia  idem  D.  Th.    Alia 

2,  2,  q.  187,  art.  6,  inquirit,  Utrum    liceat  con.fir- 
,■  ■     .      .,.     .,  ...         ..  .matioe 

religiosis  vilionbus  veslibus  uti,  quam  aeteriD.  Tlia 

utantur.  Et  propositisargumentis  proparte 

negativa,  inquit  :   Sed  contra  est,  quod  ad 

Plebr.  1 1,  Apost.  dicit,  Circuierunt  in  melo- 

tis 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


505 


tis,  in  pellibus  caprinis.  Gloss.  ui  Elias,  et 
alii.  Ergo  S.  Doctor  sentiebat,  Eliam  fuisse 
vere  religiosum  ;  aliter  enim  non  recte 
exemplum  in  Elia  constitueret,  nihilque 
ex    Eliffi    exemplo    pro  religiosis    coUigi 


idi-  Nec  refert,  quod  argumentum  Sed  contra, 
^^'  non  semper  contineat  propriam  Authoris 
sententiam,  sed  locum  relinquat  ad  aliam 
tertiam  eligendam.  Nam  licet  itaquidem  sit, 
nihilominus  argumenta  negatjva,  et  affir- 
mativa,  et  resolutio.  etsi  diversa  conclu- 
dant,  tamen  versantur  circa  idem  subjec- 
tum,  dequo  aliquid  controvertitur  :  cum 
ergo  subjectum  quaestionis  a  D.  Th.  propo- 
sitae  fuerit  an  sint  A'ere  religiosi,  ut  liquet 
ex  titulo,  et  toto  contextu;  et  D.  Th.  exem- 
plum  cons  tituerit  in  Elia,  sequitur  ipsum 
sensisse,  quod  Elias  fuerit  vere  religiosus. 
i^ra^sertim  cum  ipse  in  corpore  articuli  te- 
neat  sententiam  in  argumenlo  ^^cd  contra 
Quamsitam,  et  Eli®  exemplo  firmatam. 
propo  magis  illustrat  ad  loc.  cit.  Apost.  lect. 
8,  ubi  relatis  illis  verbis,  circuierunt,  etc. 
inquit  :  «  Et  ha^c  dicuntur  de  Elia  4,  Reg. 
«  1,  quod  erat  vir  pilosus,  et  zona  pellicea 
«  accinctus  renibus.  Et  de  talibus  vestibus 
«  dicit  Aug.  lib.  de  serm.  Domini,  quod 
«  potest  esse  in  tali  veste  intentio  mala, 
«  si  quis  utatur  ad  vanam  gloriam,  bona 
«  autem  si  ad  contemptum  mundi,  et  ma- 
«  cerationem  carnis.  Prascipue  autem  qui 
«  profitentur  statum  poenitentiaj  debent 
«  ostendere  signa  professionis,  etideo  licet 
«  eis  uti  talibus  vestibus,  non  tamen  ad 
«  ostentationem,  et  sic  utebantur  prophe- 
«  tae.  Quantura  autem  ad  statum  personas, 
«  dicit  :  Egentes;  quia  carebant  divitiis, 
«  in  quo  praefigurabant  statum  perfectionis 
«  novi  Testamenti,  de  quo  dicitur  Matth. 
«  19  :  Si  vis  perfectus  esse,  vade,  ct  vende 
«  omnia,  qua3  possides.  Et  Iioc  fuit  specia- 
«  liter  de  Elia.  »  (^uibus  verbis  non  obs- 
curesignificat,  Eliam  professum  fuissesta- 
lum  poenitentiae,  et  paupertatis,  atque  ideo 
religiosum ;  quia  carentia  temporalium 
nec  solitarie  sumpta,  nec  voto  firmata  vere 
constituitstatum,  nisi  aliisvotis  associetur, 
eis  vero  adjuncta  religiosum  statum  cons- 
tituit.  Et  neminem  moveant  illa  verba,  hi 
'juo  pr;cfi(juraljanl,  etc.  quasi  D.  Thom. 
significaverit  in  veteri  Testamento  solum 
fuisse  figuram  quandam  perfectionis  reli- 
giosa);  quia  optime  cohacret,  quod  status 
Eliae,  et  similium  in  veteri  Testamento 
praefiguraverit  perfectionem  novi  Testa- 
Satmant.  Curs.  theolocj.  tom.  XII. 


menti,  et  quod  nihilominus  fuerit  in  se,  ac 
vere  religiosus  status  :  sicut  fides,  et  justi- 
tia  antiquorum  nostram  fidem,  et  justitiam 
reprassentabant,  quo  non  obstante,  erant  in 
seipsis  vere  fides,  et  justitia,  ut  explicui- 
mus  num.  73,  et  locis  ibidem  relatis. 

83.  Ex  quibus  apparet  legitima  intelli-C^^^e^jiio 
gentia  locorum  D.  Thomas,  qus  nostras  quibus 
assertioni  opponunt  Adversarii.  Omnia,  ^stlnlol 
aut  saltem  prascipua,  collegit  Arauxo  I,  2,  niis- 
(/.  99,  disp.  4,  sect.  3,  et  sunt  ista.  i/i  I,  2, 
qusest.  107,  art.  2,  inquit  :  «  Tertio  adim- 
«  plevit  Dominus  pra^cepta  legis  superad- 
«  dendo  qua^dam  perfectionis  consilia,  ut 
«  patet  INIatth.  19,  ubi  dicentiseobservasse 
«  praicepta  veteris  legis,  dicit  :  Unum  tibi 
«  deest.  Si  vis  perfectus  esse,  vade,  et 
«  vende  omnia,  qua?  habes.  »  Et  quxst. 
108,  art.  ullimo,  subdit  :  «  Et  ideo  convo- 
«  nienter  in  nova,  qua3  est  lex  libertatis, 
«  SLipra  prajcepta  sunt  addita  consilia,  non 
«  autem  in  veteri  lege,  qua^eratlex  servi- 
«  tutis.  »  Et  Opuscul.  17.  cap.  4,  inquit  : 
«  Constat  Christi  discipulos  statim  in  sua 
«  conversione  ad  fidem  esse  assumptos  ad 
«  Christi  collegium,  in  quo  primum  exem- 
«  plar  consiliorum  perfectionis  apparuit, 
«  et  absque  dubio  cujuscumque  religionis 
«  statum  excessit.  »  Et  adHebrseos  II,  lect. 
8,  ait  :  «  In  quo  prajfigurabant,  etc.  »  ut 
num.  prxced.  vidimus.  Et  2,  2,  q.  188,  art. 
7,  inquit  :  «  Sed  et  discipuli  post  Resurrec- 
«  tionem,  a  quibus  omnis  religio  sumpsit 
«  originem,  pretia  pra^diorum  conserva- 
«  bant,  et  distribuebant  unicuique  prout 
«  opuserat.  »  Et  q.  \89,art.l,  idem  repetit, 
nempe  quod  a  christo  omnis  religio  sumpsit 
originem.  Unde  infert  relatus  Author,  D. 
Th.  negasse,  quod  in  lege  veteri  fuerit  sta- 
tus  religiosus;  et  simul  assignasse  rationem, 
nempe  legem  veterem  fuisso  legem  servi- 
tutis,  atque  ideo  in  ea  non  fuisse  consilia, 
cum  ha3c  pertineant  ad  perfectam  liberta- 
tem  filiorum  Dci  inlegegratiae. 

Sed  hacc  facile  explicantur;  nam  cumsatistac- 
D.  Thom.tam  apcrte  dicat,  D.  Joannem  "°' 
Baptistam  a  sua  pueritia  fuisseverum  roli- 
giosum,  ul  num.  80  vidimus;  et  pueritia 
Joannis  pra^cesserit  statum  legis  cvange- 
licae,  etexercitam  institutionemstatus  reli- 
giosi  in  Apostolis,  manifesto  sequitur, 
quod  nullum  censuerit  inconveniens  in  eo, 
quod  status  religiosus  fucrit  in  veteri  Tes- 
tamento,  ut  magis  oxpcndimus  num.  81. 
Idque  magis  firmatur  excmplis  Eliae,  et 
Elisaei,  quos  fuisse  verereligiososrecognos- 
33 


:ii() 


DH  STATU  KKI.K^.IOSO. 


Coiisilia 
qualiicr 
fueriiit 
in  lcge 
iinlifiua. 


cJt  D.  Tlicni.  ut  supra  pondoravimus.  Inde 
leslimonia,  qna^  no!)is  objiciunlur,  sunt  ab 
omnibus  ox|tlioaiida,  ne  D.  Tliomas  sibi 
tam  aporle  repugr.et,  pra;  ertim  cum  ne- 
gari  non  possil,  quod  nonnuUi  in  veleri 
restamento  observaverint  aliqua  consilia 
evangelica,  ut  manifesle  constat  ex  dictis 
.)»»).  1-J.  .Mens  igitiir  I>.  Thom.  in  pr;cdic- 
tis  testimoniis  ojt,  .Vpostolos  liabere  pri- 
matum  in  professione  status  religiosi  : 
tum  prioritate,  el  ordine  temporis  respec- 
tu  reiigiosorum  legis  gratia->,  qui  tales  sunt 
omnino  consiimmate  ob  solennilatem,  et 
alias  perfectiones  modo  existenles  :  tum 
prioritale  dignitatis,  et  in  genere  caus« 
exemplaris  resjjeclu  religiosorum  ia  quo- 
cumque  statu.  et  lege  :  omnes  quippe  respi- 
ciebant.  et  respiciunt  perfectionem  Aposto- 
licam  tanquam  prapcipuum  exemplar  sub 
Christo  Domino.  Cum  quo  tamen  recte 
componitur.  quod  status  leligiosus  vere 
talis  secundum  essenliam  (sed  minus  per- 
fectus  ob  defoctum  solemnitatis,  etaliorum 
l^rivilegiorum,  quaj  modo  habet),  prasces- 
serit  in  tempore  Apostolos,  ut  manifeste 
in  JoanneRaptista,  et  non  obscure  inElia, 
atque  KlisoBO  concedit  Angelicus  Doctor  in 
locis  pro  nostra  assertione  allegatis.  Quam 
responsionem  fusius  explicuimus,  alque 
exemplis  firmavimus  7ium.  75. 

Id  quod  de  consiliis  evangelicis  additur, 
non  premit ;  concedimus  enim  ea  non 
fuisse  in  veteri  lege  observata  ex  ipsa  lege, 
aut  illius  viribus  ;  observata  vero  ab  ali- 
quibus  fuerunt  per  gratiam  datam  me- 
diante  fide  in  Christum  docentem,  et  con- 
sulentem  pra^dicta  consilia  in  logo  gratia^  : 
quocirca  homines  illius  temporis  prout  illa 
consilia  observantes  ad  legem  gratiae  perti- 
nebant,  atque  ideo  nihil  perfectionis  ex  vi 
hujus  isti  legi  negatur.  Unde  D.  Th.  I,  2, 
q.  106,  art.  2  ad  3,  inquit  :  «  Illi  qui  in 
K  veteri  Testamento  Deo  fuerunt  accepti 
«  per  fidem,  secundum  hoc  ad  novum  Tes- 
u  tamentum  pertinebant ;  non  enim  justi- 
«  ficabantur  nisi  per  fidem  Christi,  qui  est 
«  author  novi  Testamenti.  »  Et  r/.  107,  art. 
l,ait: «  Fueruntaliqui  in  statu  veteris  Tes- 
«  tamenti  habentes  charitatem,  et  graliam 
«  Spiritussancti,qui  principaliter  expecta- 
«  bant  promissiones  spirituales,  et  a^ter- 
«  nas  ;  etsecundum  hoc  pertinebant  ad  le- 
«  gem  novam.  »  Recolantur  alia  plura.quaj 
ex  S.  Doctore  adduximus  a  n.  8,  et  qua;  di- 
ximus  a  n.  70,  ex  quibus  ha^c  responsio 
omnino  firmatur. 


i^.vpcixlitur  })r.Tci})Hitin   nssirtii)nis  funda- 
nwnluni. 

81.  Secundo  probatur  nostra  conclusio  ^\™l 
ex  principiis,  qune  in  hac  disputatione  sta-dcmeo 
bilivimus,  et  possunt  sub  hac  forma  pro-  '^^  "*'° 
poni  :  quoniam  in  eo  statu  daturaliquod 
constitutum,inquo  dantur  omnia  principia 
constitutiva  illius;  sicut  tunc  datur  homo, 
cum  datur  corpus,  et  anima,  et  unio,  qua? 
illum  conslituunt  :  sed  in  veteri  Teslamen- 
to  fuerunt  omnia  principia  constitutiva  sta- 
tus  religiosi  quoad  essentiam  :  ergo  hujus- 
modi  statas  sic  acceptus  fuit  in  veteri 
Testamento.  Ca^tera  constant ,  et  minor 
ostenditur  ;  nam  principia  adaequate  cons- 
titutiva  status  religiosi  secundum  essen- 
tiam  sunt  tria  simplicia  vota  castitatis, 
paupertatis,  et  obedienlia^,  cum  aliqua  tra- 
ditiono  ad  Dei  cultum,  licet  nonexomni 
parte  penitus  irrevocabili  ;  hac  quippe  suf- 
ficiunt  ad  verum  sfatum  religiosum  secun- 
dum  essentiam  constituendum  ;  et  cajtera, 
utputa  solemnitas,  potestas  clavium,  certa 
regula,  et  alia  hujusmodi,  non  necessario 
requiruntur,  ut  ostendimus  (/j.vp.  1,  dub.  1 
ef.  3.  Atqui  pra^dicta  tria  vota,  et  traditio 
fuerunt  in  veteri  Testamento  :  ergo  tunc 
fuerunt  omnia  principia  constitutiva  status 
religiosi  secundum  essentiam.  INIinor  hu- 
jussecundisyllogismiquoad  votumcastitatis 
patet  ex  dictis  dub.  2,  quoad  volum  pauper- 
tatis  ex  dictis  dub.  3,  quantum  ad  votum 
obedientiaj  ex  dictis  dub.  4,  et  quantum  ad 
traditionem  ex  dictis  dub.  5.  Quibus  locis 
unamquamque  partem  firmavimus,  quan- 
tum  ad  rem  historialem,  et  ad  factum  perti- 
nentem  desiderari  videtur,diluimusque  ar- 
gumenta,  quibus  singula  asserta  possent 
oppugnari  :  unde  in  prffiscnti  nihil  quan- 
tum  ad  hoc,  quod  adjiciamus,  habemus  ; 
sed  veritatem  illarum  assertionum  supponi- 
mus,  quas  Lector  recolat  locis  citatis. 

Confirmatur  tamcn  pra^occupando  ,    ac  Confi 
praccludendo  quoddam  efiugium  ;  nam  ideo 
prffidicta  vota,  et  traditio  in  veteri  Testa- 
mento  non  constituissent  statum  secundum       i 
essentiam  religiosum,  quia  licet  tunc  fuis-       | 
sent  seorsum  in  diversis  subjectis,  tamen 
non  concurrerunt  in  eodemsupposito,  qua^ 
conjunctio  necessaria  estad  pra^dictum  sta- 
tum  constituendum  ;  certum  quippe  est, 
praedicta  non  seorsim,  ac  divisive,  sed  si- 
mul,  et  copulative  essehtiam  religiosi  sta- 

tus 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


507 


;sscm 
I  lct!e 
eteri 
icruiit 
re  re- 
igiosi. 


lilo  In 
la,'us 


Hler 
cejjli 
ssian. 
V^ald. 
aron. 
Uarm. 


tus  constituere  :  atqui  praedicta  principia 
constitutiva  status  religiosi  in  eodem  sup- 
posito  concurrerunt  :  ergo  constituerunt 
statum  religiosum  secundum  essentiam. 
Probatur  minor  ;  nam  Elias,  ElisaBus,  et 
filii  Frophetarum  observarunt  castitatem 
IX  voto,  ut  constat  ex  dictis  n.  25,  et  31, 
lidem  etiam  observarunt  volantariam  pau- 
piTtatem  ex  voto,  ut  vidimus  a  n.  44,  iidem 
pra3terea  observarunt  obedientiam  ex  voto, 
ut  ostendimus  a  n.  55,  denique  iidem  ad 
specialem  Dei  cultum  se  tradiderunt,  atque 
sacrarunt,  ut  liquet  ex  dictis  a  n.  66.  Ergo 
prffidicta  vota,  et  traditio  fuerunt  tempore 
veteris  legis,  non  solum  seorsim,  et  divi- 
sive,  sed  etiam  simul,  et  coUective  in  eis- 
dem  suppositis.  Probatur  deinde  minor  in' 
E^senis  ;  nam  ostendimus  illos  ex  voto  ob- 
servasse  castitatem  n.  82  ,  paupertatem 
niim.  47,  obedientiam  n.  59,  et  se  Deo  tra- 
didisse  n.  66. 

Ad  hasc  :  si  prosdicta  vota,  et  traditio  non 
simul  concurrissent  in  eodem  supposito  ad 
consiiluendum  statum  vere,  et  secundum 
essentiam  religiosum,  maxime  quia  incon- 
^eniens  esset,quod  talisstatusfueritin  vete- 
ri  Testamento  :  atqui  nec  inconveniens , 
nec  repugnantia,  nec  aliud  incommodum 
sequitur  ex  eo,  quod  pra^dictus  status  se- 
cundum  essentiam  occeptus  eotemporefue- 
rit,  ut  ex  professo  oitendimus  dub.  6.Ergo 
tunc  concurrerunt  siraul  principia  consti- 
tutiva  status  religiosi  quoad  essentiam  , 
illumque  de  facto  constituerunt. 

85.  Verum  enimvero  licet  ea,  qua?  de 
Essenis  locis  relatis  diximus,  assertionem 
nostram  satis  evincere  videantur,  placet 
tamen  ipsam  eorum  exemplo,  sed  via  ma- 
gis  compendiosa  fulcire.  Nam  Esseni  illi 
Alexandrini  (de  quibus  disserit  Philo  Ju- 
dicus  inlib.  devitacontemplativa  supplicum), 
fuerunt  vere,  et  substantialiter  religiosi, 
quosin  fide  evangelica  instruxit  B.  Mar- 
cus  Evangelista,  ut  communiter  tradunt 
Authores,  D.  Hieron.  de  Script.  Eccles.in 
Philon.  Niceph.  lib.  2,  c.  15,  Cassianus /t6. 
2.  de  instil.  ccenob.  c.  5,  \\'aldensis  lib.  3, 
doctrin.  fid.  antiq.  c.  7,  Baron.  anno  Chrisli 
64,  Bellarm.  lih.  2,  de  Monach.  c.  18,  et 
alii,  qui  horum  Essenorum  exemplo  de- 
monstrant  contra  haDreticos  religiosi  status 
antiquitalem.  In  quo  studium  perderent,  si 
.sermonem  facerent  do  religiosis  solum  spo- 
cie  quadam.  et  secundum  alicpjas  obser- 
vantias  talibus  ;  id  quippe  antiquitus  fuis- 
se  non  negant  haoretici.  sed  statum  vere 


religiosum  per  vota,  atque  traditionem. 
Porro  licet  B.  Marcus  Essenos  Alexandri- 
nos  ad  fidem  converterit,  et  simul  cum  fide 
magnam  ipsis  perfectionem  communicave- 
rit,  qua  religiosum  eorum  statum  valde 
promoverit ;  nihilominus  quod  non  primo 
instituerit  eorum  religiosam  vitam  secun- 
dum  substantiam,  sed  ipsam  in  eis  suppo- 
suerit,  probatur  efficaciter  ex  eodem  Philo- 
ne,  a  quo  omnes,  qui  illos  non  viderunt, 
accipiunt.  Nam  Philo  lib.  cit.  totam  vitam  insigms 
Essenorum  describens  inquit :  «  Extant  ^i|5|,us""^ 
«  etiam  apud  illos  commentarii  veterum 
«  quorundam  hominum,  qui  illorum  sec- 
«  tae,  et  religionis  authores,  ac  duces  fue- 
«  runt,  quippe  complura  monnmenta  de 
«■  ea  specie  ,  et  ratione  doctrinaa  ,  quae  in 
«  allegoriis  cernitur,  post  se  reliquerunt. 
('  Quibus  quidem  tanquam  exemplaribus 
«  utentes,  et  professionis  illius,  et  instituti 
«  modum  sedulo  imitantur.  «  Ha^c  Philo, 
quae  transcribit  Eusebius  lib.  2,  Histor.  E"^^^- 
Fccles.  c.  16,  sub  hoc  titulo,  Quse  Philo  de 
heligiosis  in  JEgypto  commemorat.  Ex  qui- 
bus  sic  arguitur  :  Nam  Authores,  et  duces 
vitaeillius  religiosae,  quam  Esseni  Alexan- 
drini  profitebantur,  fuerunt  veteres  qui- 
dam  homines,  qui  tales  dicebantur  ipsius 
Philonis  tempore,  ut  evidenter  liquet  ex 
ejus  verbis  :  sed  hi  veteres  homines  prae- 
cesserant  tempus,  et  statum  legis  evange- 
licaj,  quippe  qua^  florere  inciepiebat  ipsius 
Philonis  terapore  :  ergo  religiosorura  illo- 
rum  Essenorura  institutura  initium  habuit 
anto  legis  Evangelicc  statum,  atque  ideo 
tempore  legis  scriptaa,  et  consequenter  eo 
tempore  fuit  stalus  vere,  et  quoadsubstan  - 
tiara  religiosus. 

Nec  vira  hujus  testimonii  declinabit,  quic(,„f,.|a- 
dicat  cum  Eusebio,  loco  citalo  :  Per  illos^"^,''^'^' 
veterum  commentarios,  quos  ait  apud  eos  q^asvk 
servatos  esse,  probabile  est  eum  Evangelia, 
Apostoiorum  scripta,  et  expositiones  quas- 
dam  veterum,  ut  vidctur,  Prophetarum  mys- 
teria  apcrientes  intellexisse,  qualcs  quidem 
tum  epistola  Pauli  ad  Hebrxos,  tum  alix 
complures  ejusdem  complectuntur.  Nam  haec 
responsio  est  evidentcr  contra  sententiani 
Philonis,  qui  duces.  ct  authorcs  illius  insti- 
tuti  vocat  hominos  quosdara  voteres,  qu<> 
loquendi  genere  repra^sentat  eos  so  anti- 
quiores,  sibique  ignotos  :  Apostoli  autem 
erant  ipsius  conteraporanei,  et  non  penitus 
ignoti,  ut  constat  cx  eodem  Eusobio  lib. 
cit.  c.  15,  ubi  de  Philone  agens,  inquit  : 
Qmm  liomx  sub  Claudii  dominatu  fama  "s 


Fuscb. 


m 


DD  STATl"   KKl.KilOSO. 


in  coUuquium   Pelri,    qui  romauis  codem 
tet»]niiy    rerhum    /Vi    jtmlicabal,    vonisse. 
Alijtiv    illuJ    ifuiiUm    csl   planc   rcrisimile. 
Quoinodo  orgo   riiilo    appollassot   vctorcs 
honiinos,  quos  suo  toniporo  vixisso   nove- 
rat,  ot  quos  vidisse  rocordabatur?   Anti- 
quius    ilaquo   illius   inslituli,    quod    dos- 
cripsil,  principium   intolloxit.  Et  Kusobius 
non  ociHiltat  incorliludinom  sua"?  respon- 
sionis.  sed  illam  formidolosa  probabUilatis 
voce  satis  apcruit. 
Pr.ciu-      Noc  itcrum  satisfacit,  si  dicatur,  Philo- 
.ii'm" ef- Qeni  honiinos  illos  veteres  vocasse  autho- 
fuijium.  j.gg   p(  tiuces  Kssenorum  quoad  aliquas  ob- 
servantias.    socus  quoad    inslitulum  vitaj 
religiosa?  sccundum  vula.  >;am  ha^c  cvasio 
est  proPi^tis  volunlaria,  et  descrit  loxtum 
Philonis.  cui  oportot  starc  in  relatione  rei 
anliquissimaD,  quam  ille  vidit,  non  autem 
reccntiorcs.  ipse  quippe  refcrt,  totum  Esse- 
norum    institutum    complectendo   cuncta, 
quac   tam  in  castilate,    quam   paupcrtate, 
obedicntia,  abstincntia.  orationo,  aliisque 
observaiitiis  mcrcbantur  admiralionem,  et 
postea  inquit  :  Extant  etiam  apud  illos  com- 
menlarii  cctcrum  (juorundam  hominum,  qui 
illorum  sectv,  ct  religionis  authores,  ac  duces 
fuerunt,  ctc.  Ab  illis  ergo  veteribus  ortum 
duxerat  rcligiosum  Essenorum  institutum 
quoad  suam  substantiam,  licct  insigne  in- 
cremeiitum  simul  cum  fide  Christiana  cx 
D.  Marci  prajdicatione  susceperit. 


§  III. 
Eadcm  assertio  alio  fundamento  munitur. 

Aiind       86.  Probatur  terlio  eadem  assertio  :  quo- 

r..iiciu-  niam  exemplar  in  eo,  quod  exeraplar  est, 

icoii-  debet  csse  a^qualis  ad  minus  perfcctionis 

^"'°'   cum  exemplato  ;  sed  Elias  fuit  exemplar, 

quod  vcri  monachi,  seu  religiosi  imilati 

sunt  quantum  ad  perfectionem  substantia- 

lem  reiigiosi  status  :  crgo  Elias  fuit  vcre 

monaclius,   ot  religiosus  quoad  essentiam, 

et  substantiam  prasdicti  status.  Consequen- 

D.  Tho.  *i^  patet  :  major  autem  cst  D.  Thom.  q.  8, 

de  verit.  url.  8,  et  lib.  3,  conlra  rjent.  c.  19, 

et  facilc  u.<tenditur,  quia  exempiatum  in  eo, 

quod  talc  iraitatur  exemplar,  indcquesuam 

perfectionem  quasi  transcribit ;  nihil  autem 

imitatur   id,  quod  imperfectius  est,   cura 

inde  nequoat  perfectioncm  derivare  :  ergo 

exemplar  in  eo,  quod  exemplar  est,  debet 

esse   a;qualis  ad  minus   perfectionis  cum 

exemplalo  secundum   illam   rationem,  in 


qua  causalitas  exemplaris,  atquo  irailalio 
exorcctur.  Indo  lit,  quod  nulla  ralio  com- 
munis  oxomi)lari,  ot  cxcmplato  sit  propria 
in  cxomplato,  ot  impropria  in  oxora[)Iari. 
Quod  esso  universalitcr  vcrum,  rccteob- 
servat  .'oannes  a  S.  Thom.  3 ;).  q.  24,  disp.  "^"iin 
10,  art.  '2,  §  Probatur  rationc  primo.  Anle  Notii. 
probatiunem  autom  minoris  praraotaro 
oporlot,  quod  cimi  Klias  dicitur  oxomplar 
vitaj  roligiosaj,  minimo  significatnr,  quod 
fuerit  primum,  ct  prajcipuum  cxomplar; 
hujus  quippe  ratio  tara  in  ordinc  ad  vitam 
religiosam,  quam  respcctive  ad  alias  per- 
fcctioncs  convcnit  Christo  Doraino,  ut  rccto 
tradit  D.  Thoni.  1,  ad  Cor.  11,  lect.  1,  et 
bupra  dcclaravimus  a  n.  74,  Sed  scnsus 
est,  quod  Elias  cara  excellentiara  habuc- 
rit  post  Chrislum,  per  Christura,  et  sub 
Christo  ;  quo  pacto  aliqui  justi  dicuntur 
exeraplaria  peculiariuni  perfcctionura,  ut 
loquitur  D.  Ambros.  //6.  de  Joscph.  cap.  l,i'-AiMt 
ubi  Abraham  appcllat  cxcraplar  dcvotionis, 
etfidci ;  .Joseph  castilalis,  et  sic  dc  ca^leris. 

Quo   supposito    probatur    rainor.  Nam'-''.''f '""i 
D.  Atlianasius  in  vita  S.  Antonii,  qui  veruspiar  ino 
fuit  monachus,  et  plurimorum  monacho-  "yilm' 
rum  parcns,  ait  :  Igitur  Antonius  secumre-^-  AHia 
putans  oportere   Dei  famulum  ex  instituto 
magni  Eiiw  exemplum  capere,  et  ad  illud 
speculum    vitam    suam   dcbere   componere. 
Idcra  D.  Athanasius  relatus  a  Daronio  anno 
328,   71.    32,   de   Monachis   loqucns,   ait    : 
Hahemus  pro  exemplari  Elisasum,  ct  conscii 
quid  Elias  egerit. 

D.  Basil.  hom.  19,  in  Govdianum  Mart.D.\\^%\{ 
agens  de  hoc  Sancto,  qui  post  militarem 
vitara  factus  est  monachus,  inquit  :  Elix 
prophetx  sequutus  excmplum,  rcUctis  honori- 
bus,  relictis  omnis  generis  facultatibus,  etc, 
ad  vasta  descrta,  et  hominibus  invia  con- 
cessit. 

D.  Greg.  Nysscn.  oro^  7,  m  t.  4  Ca/i^  n.  creg. 
explicans  illa  vcrba,  Capilli  tui  sicut  greges^^'^^'^'^- 
caprarum,  qux  ascenderunt  de  monte  Ga- 
laad,  anirmat  per  ha^csignificari  monachos 
imitantes  Eliam.  «  Itaque  omnes,  inquil, 
«  quotquot  ad  cxemplum  Vatis  illius  vitam 
«  suam  instituunt,  ornameatum  EccIcsiaE! 
«  fiunt,  gregatim  virtutem  in  conversa- 
«  tione  rautua  colenles.  «  Sirailia  scribit 
orat.  15,  et  tdtima  in  Cant.  et  oral.  de  lau- 
dibus  fratris  sui  Basilii,  ait  :  «  An  etiam 
«  audebiraus  ad  subliraem  Eliara  sermone 
«  ascendere,  et  ostendere  nostrum  Docto- 
«  rem  sus  vitaj  instituto  illius  gratiaj  as- 
«  similari.  » 

D.  Iddor. 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


509 


i>id.  D.  Isidor.  lib.  7,  etymol.  c,  14,  ait  : 
«  Anachoretae  Eliam  et  Joannem,  Coeno- 
'.(  bitae  Apostolos  imitati  sunt.  »  Et  eodem 

ssian.  fere  modo  loquitur  Cassian.  collat.  18,  c.  2. 

jtaph.  Metaphrastes  in  vita  S.  Pachomii  apud 
Surium  die  14  Maii,  inquit  :  «  Erat  ei 
'(  reveraprffistantissimiexercitatoris  Patris 
«  nostri  Antonii  vita  ad  imitationem  "Slagni 
«  Eliae,  Elisa^i,  et  Joannis  Baptistas.  » 

istach  Eustachius  in  vita  S.  Euthychii,  apud 
Jodocum  de  vita  nionast.  fol.  355,  et  apud 
Surium  die  6  Aprilis,  inquit  :  «  Se  totum 
«  solitariaj  vitaj  tradidit  monachi  vestem 
«  induens,  et  re,  atquehabitu,  et  sermone 
«  Philosophiam  illam  amplectens,  quam  ex 
«  utero  matris  adamaverat,  imitatus  est 
«  Eliam,  et  Joannem  Baptistam.  » 

cliar.  Macharius  relatusa  Suario  tom.  3,  de  Be- 
lig.  lib.  3,  c.  1,  n.  I,  in  serm.  qui  incipit, 
Fratres  charissimi,  ait  :  «  Eliam,  et  Eli- 
«  ssum,  acfilios  Prophetarum,  quos  cons- 
«  tat  veraciter  veteris  Testamenti  mona- 
«  chos,  imitari  curate.  »  Et  post  pauca 
subdit :  «  Veniamus  ad  monachum  novi 
■j.  Testamenti,  Joannem  scilicet  Baptistam, 
«  qui  propter  sanctitatem,  et  munditiam  a 
«  Domino  vocatus  est  Angelus.  Hic  ab  An- 
«  gelo  in  spiritu,  et  virtute  Eliae  Duminum 
«  praecursursus  pra^dicatur,  et  ab  ipso  Do- 
«  mino  de  eo  dicitur  :  Si  vultis  scire,Joan- 
«  nes  ipse  est  Elias.  Quorum  exemplo,  fra- 
V  trescharissimi,inordinemonastico,quem 
«  sectari  crepistis.debetis  solicite  curare,  ut 
«  ab  eorum  recto  tramite,  id  est  monastica 
«  vita,  nuUatenus  recedatis.  Hos  sequuti 

ron.  «  sunt  Paulus,  et  Antonius,  etc.  Baronius 
tom.  4,  anno  340,  n.  8,  agens  de  Monacha- 
tu,  inquit :  «  Erat  quidem  in  Oriente  sum- 
«  mum  illud  vivendi  gonus  instar  Eliae,  et 
«Joannis  Baptistas.cunctis  hominibus.otiam 
«  ethnicis,  etlmperatoribus  vcnerandum.» 
Denique  ut  prolixitatcm  in  aliis  recensen- 

"'■•  dis  vitemus,  Suar.  tom.  i,de  Jielig.  lib.  2,  c. 
10,n.  4,fatetur  :  Patres  aperte  ponunl  Eliam 
cxemplar  Monachorum. 

^"-       87.  Ncc  refert  si  cum  hoc  Authore  res- 

irjo.  pondeas,  pra^dicta  Patrum  testunonia  in- 
telligcnda  essc  quantum  ad  aliquam  imita- 
tionem,  aut  similitudinom  in  solitudine, 
JGJuniis,  aliisve  observantiis  ;  secus  quoad 
substantiam,  sive  essentiam  status  reli- 
giosi. 

crti-      Nam  contra  hoc  est  primo,  quod  prajdic- 

"'  ta  responsio  est  voluntaria,  et  non  habet 
fundamentum  in  testimoniis  Sanctorum 
Patrum,  ([ua)  allegavimus.  Imo  est  contra 


illorum  mentem  ;  nam  Monachatus  prin- 
cipaliter  significat  statum  monasticum,  non 
vero  observantias,  aut  accidentia,  quae  il- 
lum  supponunt,  et  circumstant :  cum  ergo 
Patres  dicant,  perfectissimos  monachos  , 
quales  fucrunt  Antonius,  Basilius,  Pacho- 
mius,  Eutychius,  etalii,  habuissc  suae  pro- 
fossionis  exemplar  in  Magno  Elia,  de  imi- 
tatione  in  monachali  statu  loquuti  sunt, 
et  minus  bene  eorum  asserta  ad  solas  quas- 
dam  pra^dicti  status  circumstantias  rcstrin- 
guntur.  Secundo,  quia  sancti  Patres  non 
dividunt  Monachatum  in  eas  partcs,  subs- 
tantiam  vidclicet,  et  accidentia  ;  sed  cunc- 
ta  ha5c  comprchendunt  sub  monachi,  et 
monasticas  professionis  vocabulo,  alias  ea- 
dem  licentia  posset  quis  dicere,  Antonium, 
BasiIium,Pachomium,et  alios  supra  relatos 
fuisse  monachos  secundum  quandam  simi- 
litudinem,  secus  quoad  substantiam,  et  sta- 
tum  ;  quod  est  omnino  absurdum,  favetque 
ha^rcticis  negantibus  antiquitatem  status 
rcligiosi.  Cum  ergo  Patres  liquido  afTir- 
mcnt,  Eliam  fuisse  exemplar,  quod  alii  in 
suo  monachatu  imitabantur,  satis  aperte 
significant,  ,in  Elia  pra^fuisse  non  sola  ac- 
cidentia,  sedsubstantiam  etiam,  sive  essen- 
tiam  monachatus.  Tertio,  quia  in  rebus  fac- 
ti,  sivc  ad  historiam  pcrtinentibus,  parum 
favent  ingcnii  argutiae,  sed  stare  oportet 
fidelium  testium  dictis,.  juxta  communem, 
et  sinccrum  vcrborum,  quibus  utuntur  , 
sensum  ;  alioquin  nihil  adeo  firmum  in 
historiis  reperietur,  quod  labefactari  non 
possit  per  distinctiones  proprie,  et  impro- 
prie,  absolute,  et  secundum  quid,  categore- 
matice,  et  syncategorematice,  aliasque  simi- 
lcs,  quibus  sophista?  ipsissimam  veritatem 
inucntes  oculos  ludificare  contendunt  : 
verba  autcra  Patrum  supra  rclata,  jux- 
ta  communem,  et  sincerum  sensum  in- 
tellecta  monachatum  proprie,  ot  socundum 
substantiam  talcm  significant  ,  hujusque 
exemplar  Eliam  fuisse  dicunt :  orgo  non 
debent  ad  extraneum  sensum  detorqueri, 
ut  significent  pra^cise  monachatus  acciden- 
tia.  Ultimo,  et  urgentius,  quia  vcrba  Sanc- 
torum  Patrum  accipienda  sunt  in  sensu 
proprio,  nisi  ex  eo  sequatur  aliquod  absur- 
dum,  ut  in  simili  tradunt  D.  August.  lib.  3,  d.  Au;,' 
de  doctr.  Christian.  c.  7,  et  ipse  Suar.  /j6.  ^"*'^''''- 
5,  contra  Regem  Anglix,  c,  8,  n.  5;  verba 
autem  Patrum  supra  relata,  si  in  sensu 
proprio  accipiantur,  monachatum  vorum. 
et  quoad  substantiam  talem  significant,  ut 
ex  se  liquet,  et  aliunde  cx  oo.quod  sic  acci- 


510 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


piantiir,  mjlhim  soqnitur  absunium,  iit  os- 
tendimusdubio  prawJonti  :  ergo  oportet, 
quod  ita  accipiantur.  Sic  autem  accepta 
plane  sifinilioanl  Kliam  fuisse  vere.et  subs- 
tanlialiter  munachum. 
«'bjcc-  Dioes,  inferri  ex  liis,  quod  Klias  fuerit 
""■  nonsolum  monachus,  sed  solemniter  pro- 
fessus  (illi  enim,  qui  Kliam  tanquam 
exemplar  liaLuisse  dicuntur,  lales  fuerunt), 
quod  est  falsum.  et  contra  id,  quod  in  hac 
materia  sa?pe  observavimus,  nempe  in  ve- 
teri  lege  non  faisse  solemnilatem  stalus  re- 
ligiosi. 
soiuiio.  Kespondetur  negando  sequelam  ,  quia 
praDdicta  solemnilas  est  extra  spccicm  sta- 
lus  religiosi  secundumse  considerati :  sicut 
actas  virilis,  et  perfecla  esl  exlra  speciem 
hominis,  ut  ilisp.  l,  a  n.  18,  explicuimus. 
l'nde  sicut  aJ  lioc  ut  unus  alium  imitetur, 
et  sit  ei  simili^  in  ratioue  hominis,  nuii  re- 
quiritur  quod  liabeat  eandcm  actatem,  aut 
aliam  accidentariam  perfectionem ;  sed 
suflicit.  et  requiritur,  quod  conveniant  in 
conceptu  specifico  habendi  essentialia  ho- 
minis  praedicala,  ita  ut  monachi  supra  re- 
lati  Eliam  imitentur,eique  assimilentur  in 
ratione  monachorum,  requiritur  quidem, 
et  sufficit,  quod  in  utroque  extremo  salvetur 
vera  essentia  monachatus ;  sed  non  requi- 
ritur,  quod  utrobique  adsit  solemnitas ; 
hajc  quippe,  ut  diximus,  est  extra  speciem 
illius,  et  aliunde  se  habel  per  modum  a^ta- 
tisadulta^,  quam  adullo  etiam  legis  evan- 
gelicaj  statui  oportet  reservari.  Nec  id,  quod 
in  objeclione  supponitur,  certum  est;  plu- 
res  enim  censent  antiquos  illos  monachos, 
et  eremitas  fuisse  quidem  vere  religiosos, 
non  autem  solemniter  professos;  idque 
magis  illis  arridet,  qui  opinantur  omnem 
votorum  solemnitalem  esse  ab  Ecclesia  in- 
troductam,et  statui  religioso  jam  instituto, 
atque  exercito  superadditam,  ut  constat  ex 
dictis  loco  cilalo,  a  n.  51.  Juxta  quam  sen- 
tentiam  penitus  evanescit  objectio. 


§  IV. 

Prwcedens  fundamentum  amplius 
roboratur. 

Confir-  ^^'  Potest  autem  fundamentum  imme- 
Draecc-  ^*^*^  ppopositum  magisfulciri  aliisl'atrum 
der.tis  testimoniis,  qua^  in  hunc  modum  expen- 
n-0'.ivi.  dimus:  nam  ut  aliquis  dicatur  aliorum 
dux,  institutor,  et  author  in  aliquo  vivendi 
genere,  opus  est  quod  eundem  modum  for- 


maliter,  aut  eminenter  liabeat;  aliler  enini 
non  apparel  ratio.cur  in  tali  pricdicato  dii- 
catum,  et  primatum  respcctu  cajtcroruni 
obtineat.  Qua  de  oausa  nenio  iiegabit  rcclo 
colligi,  quoJ  D.  iMMiLMlictus  religiosum  sm- 
rum  monachorum  slalum  habuerit,  qui  i 
Kenedictinorum  dicilur,et  vere  est  author, 
et  palcr  ;  et  similitcr  recte  colligi,  quod  I>. 
Franciscus  profcssus  fuerit  religiosum  I\Ii- 
norum  Inslitutum,  quia  dicitur,et  vere  est 
Minorumdux.el  autlior.  Atqui  Palres  com- 
nuiniter  allinnaut  Kliam  luisse  ducem, 
institutorem,  et  authorem  monachorum, 
qui  vere  tales  sunt,  et  secundum  religiosum 
statum.  Krgo  Eliss  fuit  vere,  sive  quoad 
essentiam  monachus,  et  religiosus.  Caetera 
constant :  et  minor  intelligilur  quantum  ad 
primatum  ordine  lemporis,et  comparativo 
ad  monaclialum  solum  secundum  substaii- 
tiam  ;  sed  noii  inloliigitur  quantuin  ad  pri 
matum  ordine  dignilatis,  et  comparativo 
ad  statum  religiosum  consummalum,  ct 
omnino  perfectum;  hujusmodi  enim  pri-  ].;|jj^ 
matus  soli  Christo  Domino  competit,  ut  su-  ^l»^^^^^ 
pra  vidimus  n.  71.  In  quo  sensu  probatur  'nnna- 
minorcelebri  tcstimonio  D.  Hieron.  ^/'«''''- 'n.HJor, 
13,  ad  raulinum,  quffi  est  de  institutione 
monachi,  ubi  ait  :  «  Habet  uuumquodque 
«  propositum  principes  suos.  Ilomani  duccs 
«  imileuturCamillos,  Fabricios,  etc.  Phi- 
«  losophi  proponantsibiI'ythagoram,Aris- 
«  totelem.etc.Poeta^  asmulentur  Homerum, 
«  Virgilium,  etc.  Oratores  Demosthenem, 
«  Tullium,  etc.  Kt  ut  ad  nostra  veniamus, 
«  Episcopi,  et  Presbyteri  haboant  ad  exem- 
«  plum  Aposlolos.  n  Pergitdeinde  ad  mo- 
nachos.et  ait:  «  Nos  autcm  habeamus  pro- 
«  positi  nostri  principes  Paulos,  Antonios, 
«  Julianos,  Hilariones,  Macharios.  Kt  ut 
«  ad  Scripturarum  authoritatem  redeamus, 
«  noster  princeps  Klias,  pracpositus  noster 
«  Klisasus,  nostri  duces  filii  Prophetarum.  >> 
In  quo  testimonio  certum  est,  quod  Maxi- 
mus  Doctor  sermonem  instituit  de  mona- 
chatu  vere,  proprie,  et  quoad  substantiaiu 
tali:  tum  quia  nemo  negabit  B.  Antoniuin 
fuisse  vere  monachum  :  tum  quia  ipse  S. 
Doctor,  qui  se  inter  illos  monachos  recenset, 
vere  monachus  fuit,  et  proprie  religiosm. 
ut  hoc  testimonio  convictus  concedit  Suar. 
tom.  3,  de  lielig.  lib.  8,  c.  l,n.  27.  Et  tamen 
D.  Hieron.  rccognoscit,  quod  Elias  fuerit 
illius  propositi,  ac  instituti  princeps. 

Ubi  ponderandum  est,  quod  in  omnibusAperituj 
aliis  exemplis,  quibus  S.  Doctor  probat  p'"^']^^ 
unumquodque  propositum   habere  princi- 

pes 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


511 


pes  suos,  stat  rigorosa  proprietas  rei  per 
voces  signiiicatae;  nam  Camillus  fuit  vere 
dux  Romanorum,  Aristoteles  vere  Philo- 
sophus,  Mrgilius  vere  Poeta,  Tullius  vere 
Orator,  Apostoli  vere  fuerunt  Episcopi ;  ali- 
ter  enim  non  possent  prajdicti  appellari 
duces,  ac  principes  illarum  professionum. 
Cum  ergo  D.  Hieron.  eodem  tenore  dicat 
Eliam  esse  principem  monachorum,  sequi- 
tur  quod  ex  ejus  sententia  vere,  et  proprie 
monachus  fuerit. 

Et  urgetur,  quia  S.  Doctor  eodem  modo 
dicit  Eliam,  et  Eiisaeum,  eorumque  disci- 
pulos  esse  principes  sui  instituti,  monas- 
tici  videlicet,  et  vere  religiosi,  ac  Paulos, 
Antonios,  etc.  Sed  isti  fuerunt  vere  reli- 
giosi  :  ergo  et  Elias,  ipsiusque  discipuli. 
Nec  dissimili  arguendi    genere    usus   est 

uar.  Suar.  loc.  cit.  ubi  ait : «  Nemo  autem  (credo) 
«  negabit  statum  Hieronymi  fuisse  vere, 
«  ac  proprie  religiosum,  cum  ipse  multis 
«  aliis  locis  « (videtur  deficere  aliquod  ver- 
bum)  «  prffisertim  vero  epist.  13,  ad  Pauli- 
«  num,  inquit :  Nos  autem  habemus  propo- 
«  siti  nostri  principes  Paulos,  et  Antonios.  » 
Cujus  argumenti  vis  stat  in  hoc  :  «  D.  Hie- 
«  ron.  dicit  principem  propositi  sui  esse 
«  Antonium  :  sed  hic  fuit  vere,  et  proprie 
«  religiosus  :  ergo  et  Hieron.  »  Qua3  conse- 
quentia  nullius  roboris  est,  si  negetur 
Eliam  fuisse  vere,  et  proprie  religiosum  ; 
nam  posset  quis  non  absimili  forma  con- 
trarium  hoc  modo  inferre :  «  D.  Hieron. 
«  dicit  principem  sui  instituti  esse  Eliam  : 
«  sed  hic  non  fuit  vere  monachus  :  ergo 
«  nec  Hieron.  »  Quod  cum  falsum  sit,  con- 
cedere  oporlet,  quod  ex  sententia  S.  Docto- 
ris  Elias  vere  monachus  fuerit,  vitamque 
duxerit  religiosam.  Idemquo  est  dicendum 
de  Elisaeo,  et  filiis  Prophetarum,  quos  eo- 
dem  teslimonio  complectitur.  Et  in  hoc 
sensu  accipienda  etiam  sunt,  quaj  scribit 
in  epist.  ad  liustic.  ubi  ait  :  «  Filii  prophe- 
«  tarum,  quos  monachos  in  veteri  Testa- 
«  mento  legimus,  aedificabant  sibi  casulas 
«  prope  fluentaJordanis,  et  turbis  urbium 
«  derelictis,  polenta,  et  herbis  agrcstibus 
«  victitabant.  »  VA  idem  S.  Doctor  in  vita 
Pauli  Eremita^,  D.  Antonium  introducit, 
qui  ut  por  oxaggerationem  Paulum  maxi- 
me  eremitam  ,  et  perfectissimum  mona- 
chum  significaret,  dixit  :  Vidi  Jiliam,  vidi 
Joannem  in  deserto. 

isjj.  89.  D.  Hieronymum  imitantur  alii  gra- 
vissimi  Patres.  D.  Isidorus  Ilispaniarum 
Doctor  ogregius  lib.  2,  dc  oriy.  ofjicior.  cap. 


15,  inquit  :  «  Unde  autem  ad  monachos 
«  studium  defluxerit  paupertatis?  Vel  quis 
«  hujus  conversationis  »  (vita3  religiosae,) 
«  extiterit  author,  cujus  isti  habilum  imi- 
«  tantur?  Quantum  pertinet  ad  authorita- 
«  tem  veterum  Scripturarum,  hujus  propo- 
«  siti  princeps  Elias,  et  discipulus  ejus 
«  Elisaeus  fuerunt,  sive  alii  Prophetas  qui 
«  habitabant  in  solitudine,  urbibusque  relic- 
«  tis  faciebant  sibi  casulas  prope  fluenta 
«  Jordanis.  Hujus  deinde  propositi  in  Evan- 
«  gelio  Joannes  author  extitit,  qui  eremum 
«  solus  incoluit,  locusta  tantum,  et  agresti 
«  melle  nutritus.  Jam  deinde  progeniti 
«  sunt  conversationis  hujus  nobilissimi 
«  principes  Paulus,  Antonius,  Hilarion, 
«  Macharius,  casterique  Patres.  » 

Joannes  Hierosolymit.  in  lih.  de  institut.   jfau. 
Monach.  cap.  2,  inquit  :  Hic  propheta  Dei  ^'^'■''s 
«  Elias  monachorum   princeps  primus  ex- 
«  titit,  a  quo  sancta  eorum  primasva  insti- 
«  tutio  sumpsit  exordium.  » 

Joannes  Cassianus  rerum  monasticarumCassian. 
sapientissimus  lib.  I,  dc  institut.  Monach. 
cap.  2,  ait  :  «  Itaque  monachum  ut  militem 
«  Christiin  procinctubellisemper  positum, 
«  accinctis  lumbis  jugiter  oportet  incedere  ; 
«  hoc enim habitu etiam illos ambulasse, qu i 
«  in  veteri  Testamento  hujus  professionis 
«  fundavere  primordia,  Eliam  scilicet,  et 
«  EIisa3um,divinarumScripturarumautho- 
'.'  ritate  demonstratur.  » 

D.  Petrus  Damianus  tom.  I,  opuscul.  15,  p  p^.,^ 
de  origine  vitx  eremiticx,  cap.  2,  inquit  :  Dainiaii. 
«  Hujus  vitae  normam,  ut  anteriora  praete- 
«  ream,  Elias  ccBpit,  Elisaeus  vero,  aucto 
«  discipulorum  collegio,  dilatavit. » 

Rupertus  Abbas  in  cnp.  4  Canlic.  ad  illa  Rnpcii. 
verba,  Capilli  tui  sicut  grcges  caprarum,  in- 
quit  :  «  Hfflc  dixit,  et  ha3c  fecit  ille  »  (Elias 
videlicet,  de  quo  loquitur) «  primus  autlior, 
«  et  institutor  eorum,  qui  dicti  sunt  filii 
«  Prophetarum,  quos  fuisse  monachos  in 
«  veteri  Testamento,  consentit  authoritas 
«  Patrum  venerabilium.  » 

Bernardus  Cassinons.  in  exposit.  Regul.   ijcni. 
D.  Bencdicti,  ait  :  «  Attende  bene,  quod  in  ^*''^'" 
«  veteri  Testamento  Elias,  et  Elisacus  mo- 
«  nachorum  inventores  extiterunt.  » 

Joachimus    Abbas    in   c.   0,   Apocahjps.  .Tnacli. 
vers.    18,   inquit   :   Designatur    autem    per  ^^^'•^'^- 
Eliam  siculper  Solem  (aliorum  nempe  si- 
derum  duccm)  ordo  monasticus. 

Ilistoria  Tripartita,    quae   Sozomenum,  nist.  Tr. 
Socratem,  et  Theodoretum  habet  Authores, 
lib.  1,  cap.  1 1,  inquit  :  «  Hujus  itaque  ele- 


'A2 


DK  ST.Vrr  RKI.KilOSO. 


Mjrtvr. 
ajSyp- 


Velercs 
luoiuclii 
Eliaui 
patrem 

vck"a- 

laiit. 


llomip. 


Eadcm 
gravium 

Autho- 
rum  sen- 

tentia. 
Bellarm. 


VI  gaiWissima?  rhilosophim  »  (nompo  moiia- 
chismi)  »  priiicops  qiiidom  fuit.  iit  quidam 
.1  dicunl,  Klias  Prophola,  ol  Haplista  -loan- 
vt  nes.  M  Deniqtio  Martvrologiiim  -Kgyp- 
tium  in  dio  S.  FAix  sic  hahet  :  «  Soxta  die 
«  monsis  Tiihro  Iranslatus  cst  i\lias  Pro- 
0  phota.  llic  Kiias  Prophota  fuit  primus 
«  in  loge  volori.  qui  dosorla  iiicoluil,ot  mo- 
«  nasticam  in  monfibus  ogit  vilam.  » 

Inde  antiquissimi,  et  probatissimi  mo- 
nachi,  ut  ostendoront  se  recognosccre  Kliam 
sui  instituti  ducem,  et  aulhorem,  illi>m 
palrem  suum  appcllabant,  sicut  modo  se 
declaraf  monachum  D.  15enedicti,  qui  ip- 
sum  vocat  pafrom  suum,  ut  cx  usu  rcligio- 
luim  satis  iniiotcscif.  Sic  in  vifa  S.  Honu- 
phrii  per  Pachomium  descripta  loquitur 
ipse  Ilonuphrius  :  «  Profocto  vitara  Fatris 
M  nostri  Kliae  venerabiles  frafros  mcos  au- 
«  divi  frequonfer  laudare,  qui  se  in  cromo 
«  in  tanta  abstincntia,  ct  oratione  studuit 
«  afHigcrc,  ut  maximam  virtutom  a  Do- 
«  mino  meruisset  accipere,  et  igneo  curru 
«  transvccfus  Spiritus  sancti  dona,  quae  ha- 
«  bucraf,  discipulo  impcrtiri.  »  Quam  sen- 
tentiam  aliis  verbis,  scd  eodem  sensu  re- 
fert  Lypomanus  in  vita  ipsius  Honuphrii, 
in  principio  Junii,  ubi  Honuphrius  refert 
se  aliquot  annos  vivisse  in  -Monasterio,  et 
deinde  subdit  :  «  Cum  ergo  in  juvenili 
«  aetate  illic  degcrem,  et  erudirer,  Deique 
«  amorem  a  Sanctis  Patribus.  puramque, 
«  ac  sinceram  fidem  docercr,  et  regulam 
«  pietatis.  audivi  sancfos  Patres  dicentes  de 
«  admirabili,  pioque,  et  rcligioso  Patre 
«  nostro  Klia,  quemadmodum  ci  fuerunt 
«  vires  a  Deo  confirmataG  per  tolerantiam, 
«  et  pafientiam  corum,  quao  sustinuit  in  de- 
«  serto  :  et  rursus  de  Joanne  Baptista,  ctc. » 
Quibus  verbis  diserte  manifestat.  vcteres 
illos  monachos,  et  monachorum  duces  re- 
veritos  fuisse  Magnum  Kliam  velut  com- 
munem  omnium  patrem  ;  afquc  ideo  fuisse 
in  easententia,  quam  defendimus  circa  ve- 
rum,  et  substantialem  Klia^  monachismum, 
seu  rcligiosum  vivcndi  statum. 

Pafribus  adjungendi  sunt  graves  alii 
-Vufhores.  Bellarminus  lib.  de  Monach.  cap. 
39,  inquit:  «  Vitam  eremiticam,  sanctara, 
«  et  pcrfectam,  et  Deo  gratam  esse  probatur 
«  primo  tcsfimoiiio  Scriptura?,  qua?  vehe  • 
«  mentcr  laudat  Kliam,  et  Joannem,  qui 
«  eremitarumprincipcsfuerunt.»  Ktinfra: 
«  Quocirca  veteres  Patres  Kliam,  ct  Joan- 
«  nem  eremitas,  et  principes  cremitarum 
('  faciunt.  »  Kt  inferius:  «  Vita  eremitica 


«  est  culmcn,  ol  fastigium  vitae  roligiosne  ; 
«  nam  omnos  ferc  Palros  doccnt,  ad  vitam 
«  oremiticam  non  dcboroqucmquam  tran- 
«  sirc,  nisi  prius  diligcnter  in  copnobio  se 
«  exorcucrit,  propferea  quod  cromus  non 
«  afferat  pcrfocfionem,  sod  pr.T.supponat.  » 
Undo  vcl  pr;rdictus  .'\uthor  sibi  conlradicit, 
ot  nihil  conlra  Magdeburgenses,  quos  ibi 
impugnat,  concludit ;  vel  convincitur  son- 
tiro,  quod  l-Uias,  ct  Joannos  fuerint  vere 
rcligiosi. 

Oravina  in  voce  Tiirturis,  p.  2,  cap.  15,Giaviiia 
ait:  «  Carmelus  mons,  vcre  celeberrimus, 
«  in  quo  fructuosus  ille  palmes  I^llias  com- 
«  moratus,  solitariam  ab  hominum  con- 
«  sorfio  scmotam  profcssus  est  vitam,  quem 
«  primum  colenda)  virginitatis  authorem 
«  Patres,  ct  Doctores  appellant,  obedientia), 
«  et  paupertatis  prototypum.  quem  princi- 
«  pem  monachorum  Hieronymus  vocat, 
«  cum  Klisffio,  cum  filiis  Prophetarum , 
«  etc.  » 

Rcverendissimus  Camartus  Ordinis  Mi-  camart. 
nimorum  Gencralis  in  lib.  de  Klia  Thesbyte, 
c.  6,soct.  8,illum  cum  aliis  Prophetis  con- 
ferens,  inquit :  «  At  Klias  id  habet  praeemi- 
«  nentias  supra  illos,  quod  non  solum  vir- 
«  ginitatem  excoluit,  sed  et  pra^terea  au- 
«  thor  fuit,  cui  plurimi  discipulorum  se 
«  penitus  addixcrint ;  collegia  enim,  quffi 
«  ibi  instituit,  viris  in  coelibatu  degcnlibus 
«  referta  crant,  quo  fit,  ut  Hicronymus, 
«  Joannes  Hierosolymit.  Cassianus,  et  alii 
«  quotquot  de  monasticis  rebus  scripserunt, 
«  asseruerint  Kliam  omnium  monachorum 
«  parcntcm  fuisse.  » 

Aubertus  Mira^us  Kcclesiae  Antverpiensis  Mirscus 
Decanus  in  lib.  de  orig.  Ordin.  Carmel. 
Principibus  Belgii  dicato,  ait:  «  Anno  ante 
«  Christi  ortum  circiter  nongentesimo 
«  tricesimo  Klias  Propheta  clarissimus  in 
«  Carmelo  Syria^  monte,  quem  cultu  suo 
«  fccit  insigncm,  prima  instituti  monastici 
«  fundamenfa  jecit,  quae  gravissimorum 
«  Patrum  conscnsioest.  »  Ktinfra:  «Quid- 
«  quid  Orientis,  Austrique  priraorcs,  quo- 
«  rum  genere  monachorum  coetus  glorian- 
«  tur,tradidere;quidquidetiaraab  Oriente 
«  in  Occidcntera  exfat  invectura,  non  mi- 
«  nima  cx  parte  institutionisKlisquajdam 
«  expolitio,  et  ad  nationes  diversas  coap- 
«  tatio  est. » 

Trithemius  in  lib.de  ortu,  et  laud.  Carm.Tritem. 
c.  3  ait  :  Monastici  propositi  princeps  fuit 
Elias. 

Cartagena  tom.  3,  lib.  17,  hom.  l.inquit  :  Cartag. 
Merito 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


513 


«  Merito  veteres  Doctores  sanctum  patrem 
«  Eliam  appellant  totius  vita^  monastica^ 
«  patrom ,   universorum    Ordinum   exor- 
«  dium,  omnis  Religionis  vexilliferum,  ac 
«  ccpnobiticaj     disciplinaa    antesignanum. 
«  Non  inventa  a  me  loquor,  sed  quae  docuit 
«  me  D.  Hieronymus,  etc.  »  Et  relatis  plu- 
rium  Patrum  testimoniis,  subdit  :  «  Nolo, 
«  quamvis  facultas  mihi  suppetat,  sermo- 
«  nem  protrahere  inantiquorum  Doctorum 
«  variis  monumentis  referendis,  qui  omnes 
«  uno  ore  testantur,  sanctissimum  Patrem 
«  Eliam  totius  vita^  religiosaj    ducem,   ac 
«  celebrem  authorem  esse.  » 
n.        Benedictus  Haeftenus  lib.  1  disquisit.  mo- 
'^     nast.  tract.  11  ait  :  «  Eximium  propheta- 
«  rum  ,  veterisque  Testamenti  decus  Elias 
«  propheta,   qui  praster  naturae   ordinem 
«  factus  est  paradisi  colonus,  et  in  mortali 
«  corpore  immortalitatis  candidatus,  reli- 
«  giosorum  omnium  jure  merito  Dux,   et 
«  Patriarcha  est  appellandus. » 
d.        Jodocus  Ascensius  Vadius  super  Eclog.  10 
"^   Mantuani,  inquit  :  «  Monasticce  vitae  prin- 
0  ceps  est  Elias.  cujus  filii   primi  fuerunt, 
ff  qui  religiosorum  more  simul  vivere,  et 
«  monasticam  vitam  in  Carraelo  agere  coe- 
«  perunt.  » 
zar.     Alcazar  super  cap.  1 1  Apocali/p.  vers.  3, 
ait  :  «  VitaB  EvangelicoB  exemplum  in  nuUo 
«  alio  prophetarum   ita  extat,  atque  cmi- 
«  net,  ut  in  Elia,  cujus  vitam  non  tam  ex 
«  veteri  Testamento  prophetam  ,  quam  ex 
«  novo  virum  plane  Apostolicum  redolet; 
«  quippe  non  virginalis  solum  pudicitiai, 
«  sed  vitae  etiam  religiosa^  fuit  patronus, 
«  atque  auctor.  » 
>t.       Nicolaus  CoefTetau  episcopus  Massiliensis 
in  sua  Monarch.  Eccles.  lih.  2,cap.  12,  pag. 
nobis  70.5,  impugnat  Marcum  Antonium  de 
Dominis  episcopum   Spatalensem,  sed  hae- 
reticum,    qui  dicebat  Eliam,  et  Joannem 
Baptistam  non  fuisse  monachos,  quod  vixe- 
rint  in  veteri  Testamento,  quod   Nicolaus 
refellit  his  verbis  :  «  Nondubitant  ortho- 
«  doxi  Patres  Eliam,  et  Elisffium,  et  Joan- 
«  nemBaptistam  facere  Patres,  et  principes 
«  monachorum.  Andi  Hieronymum  de  mo- 
«  nachis,inquorum  numeroseipsum  ponit, 
^    «  loquentem  :  Noster  princepsElias,  etc.  » 
Leander  Oranatensis  in  lib.  insinuationis 
divin,-epiclatis,  disc.  4,  §2,  ait  :  «  S.  Joan- 
«  nes  Chrysostomus ,  S.  Macharius,  et  alii 
a  graves  authores  pro  comperto   habont, 
«  Eliam  dedisse  principium  vitaj  monas- 
V  ticae  in  veteri  Testamento.  » 


RodericusCaro  in  notis  ad  Dextrum,  anno    Rod. 
422,  ait  :  In  veteri  Testamento  Elias  mona-     "°' 
chorum  author,  et  institutor :  in  novo  Joan- 
nes  Baptista. 

Josephus  AndreasindecoreCrtrme//,  num.  Josepli. 
142,observat  ex  Chrysost.  Beda,et  Sedulio,  ^"  ' 
Eliam  significare  Solem,  et  subdit  :  «  Num 
«  ut  innuat  ipsum  Vatis  celeberrimum  no- 
«  men,  monasticae,sive  potius  coelestisvitffi 
«  ca^teris  sanctissimis  institutoribus,  pro- 
«  fessoribusque  ,  religiosarum  virtutum 
«  splendore  Dei  Ecclosiam  illustrantibus, 
«  caput,  et  principem  Eliam  prffiluxisse, 
«  sicut  reliquis  stellarum  ordinibus  in  fir- 
«  mamentocoeli  fulgentibus  Sol  pra^it  prin- 
«  ceps,  et  lux?  Ne  temere  id  excogitatum 
«  autumes  ,  ad  probationem  ex  Patrum 
«  quamplurium  testimoniis  desumptam 
«  properemus,  etc.  » 

Valderramas  «j  Theatro  Relig.serm.  rfe  valdcrr. 
Elia,  sic  illum  alloquitur  :  «  lUustrissime 
«  Patriarcha,  antesignane,  et  primum  ca- 
«  put  Religionum  :  felices  amici  tui.  Beati 
«  sunt ,  qui  te  viderunt.  Beata  sacra  twx 
«  Religio,  quffl  tali  Patre,  ac  fundatorc 
«  fruitur,  quem  nos  omnium  patrem  ap- 
«  pellare  possumus,  quando  quidem  vita 
«  monasticffi  initia  dedit.  » 

Cornelius  a  Lapide,  super  Cant.  c.  4,corn.  a 
vers.  1 1,  explicans  illa  verba,  Capillitui,  et  ^^P- 
c.  in  secundo  sensu,  inquit :  «  Elias  ergo 
«  primus  videtur  Monachorum  institutor, 
«  tum  alibi,  tum  in  monte  Carmelo,  ubi 
«  frequentius  degebat.  »  Et  infra  :  «  Talis 
«  fuit  Elias,  qui  separatus  a  turba  in  monte 
«  Oalaad  vitam  agebat  coelestem,  ibique 
«  religiosorum  examina,  quas  instar  capil- 
«  lorum  ex  unocapite  derivantur,  ot  cacu- 
«  men  Oalaad  montis  occupabant,  illudque 
«  velut  involitantes  comas  ornabant  ,  insti- 
«  tuit.  »  Hos  Authores  sufiiciat  allegasse  ; 
nam  si  vellemus  omniifm  (pra-termissis 
etiam  nostri  Ordinis  scriptoribus)  senten- 
lias  referre,  qui  afiirmant  Eliam  fuisse  vitae 
monastica^  ducem,  ac  principem,  possemus 
quidem  integram  bibliothecam  adornare. 
Ex  iliis  autem  satis  coUigitur,  in  Elia  pra5- 
fuisse  verum  statum  monasticum  quoad 
substantiam;  aliter  enim  non  posset  dici 
dux,  ac  princeps  aliorum  in  ea  perfoctione, 
quam  ipsein  se  non  habuisset. 

90.  Addendum  tamen  est,  instaurationem  puicitur 
ct   innovationem  alicujus   rei   supponero,  j.'','^'" 
quodtalisressecundumsubstanliam  praecos-    sus. " 
serit;  qnippe  quod  nunquam  fuit,  non  dici- 
tur  instaurari,  aut  renovari,  scd  primo  in- 


311 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


Slata<; 
relijjio- 
^usaiiti- 


Xic.  Bo- 
er. 


Colle- 
giam 
Ferra- 
riense. 


cipere.  Slalus  aulem  monasticus  renovafiis, 
ot  instauratus  ost  iii  principio  lcgis  cvan- 
gclic;i>,  aUiuc  idoo  soouiuUun  substantiam 
considoratus  Imjus  logis  tompus  pnuivit. 
Pra?dictam  voro  ronovationom,  ac  instau- 
rationom  satis  aporle  exprossit  U.  Pernar- 
dus  in  tractatu,  sou  opistola  de  vita  soli- 
taria,  ad  Kratros  de  Monto  Dei,  ubi  in 
nonnuUos  invohitur  (quos  ipso  impios  ap- 
pollat.)  impugnantos  monacliatum,  ot  vitam 
solitariam,  lanquam  novitatem,  ct  inquit  : 
a  Sed  lia?c  novitas  non  est  novella  vanitas, 
u  resenimost  antiqua?  religionis,  perfectai, 
v(  fundata?  in  Cliristo  piotalis  :  antiqua  ha^- 
c(  rediias  Kcclesia?  Dei,  a  tompore  1'rophe- 
«  tarum  pra?monstrata,  jamque  nova^gralia) 
(  Sole  exorlo.  in  .loanno  Baptisla  iiislau- 
((  rat  a,  et  iniiovata,  ab  ipso  Domino  fami- 
«  liarissime  colobrata,  ab  ejus  discipulis 
«  ipso  prajsenle  concupita.  »  Nec  aliquem 
moveat  verbum  illud,  prxmonstrata,  quasi 
solam  figuram,  aut  repra>sentationem  si- 
gniricet;  alia  enim  esl  propria,  ct  genuina 
hujus  verbisignilicatio  :  Nam  monslro  idem 
valet.  ac  inJico,  ostendo,  declaro ;  quas  om- 
nia  referuntur  ad  rem  prasentem  :  unde 
prxmonstrata,  idem  valet  apud  D.  Bernar- 
dum  ac  prius,  sive  ante  statum  legis  evan- 
gelica;  de  praesenti  ostensa,  ac  declarata. 
Quod  necessario  admitlendum  est,  ut  stet 
proprietas  in  aliis  S.  Doctoris  verbis,  Ins- 
taurata,  el  innovata  ;  nam  ut  supra  dice- 
bamus,  instaurari,  et  innovari  non  valet, 
quod  prius  non  fuit.  Sunt  qui  in  D.  Ber- 
nardo  legant,  non  prxmonstrata,  sed  de- 
monstrala;  et  sic  magis  vitatur  ambiguitas: 
nam  «  plerumque  demonstratio  rem  fac- 
«  tam  ostendit  «  ut  dicitur  ((  in  leg.  Si  no- 
((  minatim,  f!'.  de  condit.  et  demonstrat.  » 
Sententiam  D.  Bernardi  iraitantur  S.  Odilo 
in  vitx  S.  Majoli,  apud  Lypomanum,  qui 
ait :  ((  Ccepit  monasticus  ordo  pullulare,  seu 
«  (ut  melius  dicamus)  reviviscere,  quem  a 
«  B.  Elia,  et  Joanne  Baptista  novimus  pro- 
«  cessisse.  »  Et  Raymundus  Fagier  tom.  14, 
tract.  Doctor.  de  heligiosis  fol.  104,  ubi  de 
Ccenobitis  agens,  inquit  :  lienovati  fuerunt 
a  Christo  in  discipulis.  EtNicoIaus  Boerius 
tom.  3,  ejusdem  operis,  parte  2,  ait  :  Fue- 
runt  renvvati  a  Christo  cjui  hahuit  discipulos 
pariter  habitantes.  Et  CoIIegium  Ferra- 
riense  «  consil.  3  post  consilia  Zabarella^, 
«  num.  12,  »  inquit:  «Ccenobita^sub  Elisaeo 
«  videntur  exorti,  et  a  Christo  revocati.  » 
Et  Salianus  anno  3139,  num.  14,  refert 
Eliam,  cum  discederet  a  discipulis,  eorum 


dolorom  lovasso  spo  Christi  ventiiri,  liis 
vorbis  :  «  lUe  osf  filiiis  I)a\  id.  filius  .\bra- 
«  ham,  a  quo  nova  fioiit  omnia,  a  quo  stu- 
«  dium  voIuntari;G  pauporfatis,  illibata) 
«  continontia-', ofobedientia3spontesuscepta3 
«  mirabilia  accopit  incremonta.  »  Qui  om- 
nes  Authores,  dum  utuntur  vocibus  rcvi- 
viscentix,  revocationis,  rcnovationis,  ct  awj- 
yncnti,  plano  supponero  vid(!ntur  sfatum 
roligiosum  ab  Elia  inchoatum,  sive  iiislitu- 
tum  pra)fuissc  quidom  quoad  substantiam 
consideratum,  minus  tamcn  expolifum, 
et  perfectum,  sed  a  Christo  accepisse  aug- 
meiitum,  consummationem,  et  robur  sta- 
bile,  aliaquo  plura  privilcgia,  quibus  ad 
hanc  usque  diom  iuconcussus  perseverat. 


Urgentior  alia  prxccdentis  argumenti 
confirmatio. 

91.  Fulciri  magis  valet  prajmissum  fun- noboi 
daraontnm  soquenti  discursu  :  nam  Elias,  ^lx\ll\ 
et  Joannes  Baptista  eundem  vita3  raodum  Jj|[Jf| 
professi  sunt :  sed  B.  Joannes  fuit  vere,  ct 
proprie  monachusquoadsubstantiara  status 
religiosi :  ergo  et  Elias.  Consequentia  patet: 
minor  vero  coramuniter  conceditur.  Unde 
Suarez  tom.  2,  m  3  parl.  disp.  24,  sect.  6,  jjapfi' 
probat  B.  Joannera  fuisse  virginem,  noa'  " 
utcumque,  sed  ex  voto  ;  quia  «  Patres,  in- 
«  quit,  dicunt  Joannem  monasticam  vitam 
«  egisse  ac  monachorum  principem  fuis- 
«  se.  »  Qui  discursus  vel  nullius  elficacia! 
est,  vel  evincit  Joannem  emisisse  tria  subs- 
tanlialia  vota,  sine  quibus  essentia  status 
religiosi  non  consistit ;  ut  enim  quis  figura 
tenus  sit  monachus,  sicut  noii  requiruntur 
vota  obedientia?,  ct  paupertatis,  ita  nec  cas- 
titatis  votura  ;  atque  ideo  ex  1'atrum  asser- 
tione  vel  colliguntur  tria  vota,  quod  inten- 
diraus;  vel  neutrura.  Firmius.et  ardentius 
loquitur  Baronius,  dum  anno  Christi  31, 
contraMagdeburgensesinsurgit,  his  verbis: 
((  Eo,  inquit.  devenerunt  stultitia?,  vel  po-  ^ 
«  tius  meraj  iniquitatis,  ut  raalint  corrum- 
«  pere  verbum  Dei,  et  Joannem  vitae  otiosa}, 
«  et  delitiosa?  infamare,  quam  monasticam 
«  ab  eodem  Joanne  diraanantem  vitam  in 
«  Ecclesia  altissimis  defixani  radicibus 
«  evangelica  attestatione,  ut  subripi,  aut 
«  evelli  unquara  possit,  adstipulari,  vel 
«  profiteri  velle.  »  Et  merito  ita  loquitur 
Cardinalis,  quia  Joannera  fuisse  verc  mo- 
nachum   frequenter    tradunt    Patres,     D. 

Thom. 


rclig 

sus 

Suar( 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


515 


ho.  Thora.   relatus  71.  80,  Chrysost.  Aom.   l,m 

Marcum,  Hieron.  epistol.  22,  ad  Eusloch.  de 

lg|;  custudia   virginit.    Isidorus   lib.    de  divinis 

i^-  officiis,  cap.  de   Monachis,    Cassianus  col- 

,h.'  lat.  18,  cap.  6,  Niceph.  lib.  8  hist.  cap.  39, 

''■"•etalii,  quos  prolixum  esset  referre.  Satis 

sit  audire  D.  Bernard.  serm.  de  privilegiis 

Baptistx,  ubi  ait  :   «  Joannes  aetatis  super- 

«  gressus  infantiam,  et   nobilioris  generis 

«  generositatem  oblitus,  soli  vacabat  divi- 

«  nitati,  factus  forma  vita^,  monachorum 

«  propositum,  anachoretarum  principium, 

«  totius  religionis  assertio.  »  Quas  nisi  vero 

monacho  nequeunt  accommodari. 

^^J     Major  autemprobaturexScripturaZHc.  2, 

0-  nam  Gabriei  Angelus  Joannem  annuntians, 

et  dixit  Zacharia?  :  fpse  prxcedet  ante  illum  in 

^f  spiritu,  et  virlute  Elix.  Quibus  verbis  signi- 

icr. ficasse,  eundum  fore  in  utroque  vitas  mo- 

dum,  docont  satis  communiter  ['atres.  D. 

Hieron.  m   caten.D.  Th.  Matth.   11,  ait  : 

«  Elias  ergo  Joannes  dicitur,  quod  juxta 

«  aliud  teslimonium  I^vangelii  venerit  in 

«  spiritu,  et  virtute  Elia^,  et  eandem  Spiri- 

«  tus  sancti  vel  gratiam  habuerit,  vel  men- 

M  suram  :  sed  et  vita?  austeritas,  rigorque 

«  mentis   Elia^,   et  Joannes   pares  sunt.  » 

10-  Idem  D.  Thom.  in  cap.  1,  .Joan.  lect.  12, 
inquit  :  «  Sed  quid  est  hoc,  quod  dicit  Joan- 
(  nes  :  Non  sum,  scilicet  Elias  ;  cum  Chris- 
«  tus  dixerit  Matth.  11.  Ipse  est  Elias? 
«  Hanc  autem  quajstionem  solvit  Angelus 
«  Lucaj  1:  Ipsepra^cedetanteeuminspiritu, 
«  et  virtute  Elia?,  in  suis  scilicet  operibus; 
«  quiascilicet  similitudinem  EIia3  in  suis 
«  operibusostendebat.  »  Et  post  pauca  ite- 
rumaddit,  iaisse similescjuantum ad  vivendi 

11-  modum.  D.  Bonavent.  Luc.  1,  cap.  1,  ait : 
Propter  nimiam  conformitatem  Joannes  di- 

i.  citur  Elias.  D.  I^etrusChrysologus  stTAn.  88, 
de  Joanne  Baptista,  inquit  :  «  Joannes  ergo 
«  Elias  venit  in  spiritu,  et  in  ejus  virtute 
«  graditur,  qui  totum  victu,  vestitu,  honore, 
«  castitate,  abstinentia,  et  omnibus  Eliam 

s-  «  virtutibus  repraesentat.  »  Divus  Ca^sarius 
dialogo  3,  ait  :  «  Eliam  merito  appellat 
«  propter  gratia}  a^qualitatam,  et  admini- 

•  «  nistrationis  similitudinem.  »  Dionysius 
Carthusianus  Matth.  17,  explicans  illa 
verba,  hlias  jam  venit,  inquit  :  «  Eiias  jam 
«  venit  nonpersonaliter,  sed  aquivalenter, 
«  videlicet  aliusin  spiritu  etvirlute  ejus.  » 

■.  Quos  Patres  imitailtur  Robertus  Arbori- 
cencis  de  cfliljatu  tom.  2,  pag.  nobis  32, 
ubi  ait  :  «  Joannes  Baptista  fuit  Elia?  vi- 
«  vum  quoddam  simulachrum  »  Jansenius 


in  Concord.  cap.  2,  ad  illa  verba,  In  spiritu,  Jansen. 

etc.   inquit  :    «   Similem  cum   Elia  habuit 

«  spiritum,  eo  quod  similis  fuit  vitaj  ejus 

«  ratio.  »  Henricus  Helmesius  serm.  3,  seu   genr. 
r,       .       „     .  ,  .  ,  Helm. 

Uomm.  3  Adventus,   ait  :    «  Joannes  ergo 

«  non  est  Elias,  in  persona,  quia  non  idem 

«  homo.In  spiritu  Eiias  fuit,  propter  simili- 

«  tudinem  operationis,  paritatem  officii,  et 

«  conformitatem  conversationis.  »  Auber- 

tus  Mirsus  loco  relato  numero  89,  inquit  ;  Mir*. 

«  Omnia    quippe  capita  hasc  in  coenobiis 

«  laudatissima,  sic  in  eo  Propheta  (Elia  vi- 

«  delicet)  splenduerunt,  ut  Joanni  Baptist® 

«  laudi  Christus  verterit  imaginem  Elias  ad 

«  vivum  exprepsisse,quasianimisuspensio, 

«  eremus,   asperitas,    castimonia,    inopia, 

«  ca3tera3que  instituti  monastici  nota^,  qui- 

«  bus  Joannes  claruit,  totidem   Elia^  doti- 

«  bus  harmonice  consentirent.  »  Cornelius  corna 

a  Lapide  super  Malach.   4,    vers.    5,    ait  :      ^^' 

«  Constat  simillimos  in  ofTicio,  zelo,  praedi- 

«  catione,  sanctitate  et  fuisse,  et  fore  Eliam 

«  et  Joannem,  quocirca  unus  sortitur  no- 

«  men  alterius. »  Quajsimilitudo  tanta  fuit, 

ut  propterea  Judsi,   qui  ex  Scriptura,   et 

communi  fama  habitum,   vitamque   Elia) 

bene  noverant,   Joannem  interrogaverint, 

Klins  es  tu?  Qm^p^ie  non  facilo  sibi   vide- 

bantur  illum  ab  Elia  discernere. 

92.  Explicatur  amplius  vis  hujus  discur-  |;^"[q'"' 

sus;  nam  inde  Doctores  moderni  coUigunt, 

B.  Joannem  Baptistam  fuisse  vere,  et  pro- 

prie  monachum,  quia  ex  Evangelio  constat 

vitam  solitariam  duxisse,   et  Patres  ipsum 

absolute  appellant  monachum,  et  monacho- 

rum    principem  ;   sed    etiam    constat   ex 

Scriptura,  quod  Elias  duxerit  vitam  solita- 

riam,  et  Patresillum  absolute  vocant  mo- 

nachum,  et  monachorum  principem,  sicut 

Joannem  :  ergo  Elias  fuit  vere,  et  proprie 

monachus.  Consequentia  patet  :   et  minor  ^nde 

est  certa,  quia  nec  Scriptura,  nec  Patresc"i'igi»- 

asserunt  exprosse  ,  ct  sub  formalibus  ter-  "istam" 

minis,  B.  Joannem  emisissetriasubstantia-ypry^^Jg, 

lia  vota  monachismi,  sivestatus  religiosi  :  ligio- 

ergo  quod  B.  Joannes  fuerit  vore,   et  pro-    ^""'' 

prio  monachus,   non    in   expressa,  et  for- 

mali   Scriplura}  ,    aut  Patrum    a^-^ortione 

fundatur,  sed  in  eo  ,  quod  ScriptiiiM  dicat 

eum  elegisse  vitam  solitariam,   (l  Patres 

illum  absolute   vocent  monachum.   Quod 

fundamentum  optimum   est  :   tum    quia 

verba  Patrum  exponentium  nobis  sensum 

legitimumScripturae  intelligenda  sunt  pro- 

prio,  ut  jam  supra  observavimus  num.  87; 

unde  cum  Joannem  vocant  absolute  mona- 


516 


DE  STATr   KKLldlOSO. 


Eailcm 
moiiva 
iii  £lia. 


Eliasct 
Joaii. 

DKjiia- 
clii   eo- 

dcm  mo- 
do. 

D.  Hicr. 

D.  Naz. 


D.  G. 
Kvs. 


cliiin),  in  sonsii  proprio  intoUipiMuli  «iinl ; 
nomo  aiilomost  proprio  nionarluis  absquo 
votis  sul)stanlialil)iis.  ut  oonslat  ox  dictis 
tiixputdt.  \,ilub.  1.  Tiini  ctiam,  iiiiia  cum 
aliqnid  factum  refertur,  int(>lligondiini  ost 
accidisse,  sicut  per  se  loquondo,  ot  conna- 
turalitor  ficri  postulat ,  nisi  oppositum 
cortoconstet  :  uniformis  autem  vita?fonor 
incastitato,  otaliis,  quae  B.  .loannos  obsor- 
vavit,  por  so  loquondo,  el  connataralitor 
non  accidit  absquo  voto  ;  istud  qiiippe  est, 
quod  firraat,ot  quasi  immobililat  hominem 
ad  observandum  uniformem  vitaj  modum, 
et  tenorem.  Unde  T).  Thom.2,  2,qn.rst.  88, 
artic.4,  inquit  :  «  Promissioqua  Deo  ali- 
«  quid  vovemus.  non  codil  in  ojus  utilita- 
«  leni,  qui  a  nobis  cortiricari  non  indigot ; 
•(  sed  ad  utilitatem  nostram.  in  quanlum 
«  vovendo  voluntatem  nostram  immobili- 
H  ter  firmamus  ad  id,  quodexpodit  facere.» 
Kt  quxfit.  186,  0/7.  6  ad  2  ait  :  «  Non  aliter 
«  homo  potest  totam  vitam  suam  Deo  exhi- 
«  bere,  nisi  per  voli  obligationem.  »  Et 
similia  tradit  opuscul.  18,  cap.  12. 

.Minor  denique  ostonditur;  nafn  quod 
Elias  vitam  solitariam  duxerit.et  eremum 
incoluerit,  aporte  constat  ex  Scriptura  3, 
Beg.  a  cap.  16,  et  lib.  4,  usque  ad  cap.  3 
Quod  vero  Patres  Eliam  absolute  appellent 
non  solum  monachum.sed  et  monachorum 
principem,  liquet  ex  perspicuis  eorum  tes- 
timoniis,  qua?  expendimus  a  nuincro  88. 
Denique  quod  iidom  Patres  eodem  modo 
Eliam  vocent  monachum.ac  Joannem.satis 
constat  ex  eisdem  testimoniis.  Tum  ex 
aliis .  in  quibus  fit  expressa  conjunctio 
Elia?.  et  Joannis  in  profitendo  vifam  mo- 
nasticam,  et  simililudo,  aut  potius  paritas 
iiiter  utrumquesignificatur.  Unde  D.  Hie- 
ronym.  in  vita  Pauli  introducit  I).  Anto- 
nium  dicentem  :  <.<  Vidi  Eliam,  vidi  Joan- 
«  nem  in  deserto. »  D.  Nazianzen.  orat.  20, 
in  laudem  Basilii,  ait  :  «  Cum  Elia,  et  Jo- 
«  anne  summis  f^hilosophis  (hoc  est  mona- 
chis),  solitudinem  amplectitur.  »  VAorat. 
19,  ait  :  «  Carmelum  Eliaa  considerabam, 
«  et  Joannis  solitudinem.  »  Et  oral.  29,  in 
sancta  lumina,  Raptistam  ita  alloquitur  : 
«  Tu,  inquani,  solitudinis  alumne,  ac  nul- 
«  liu5  cibi  homo  :  tu  nove  Elia. »  D.  Hrego- 
rius  Nyssen,  lib.  de  vera,  et  incorrupta  vir- 
ginit.  cap.  6,  ait  :  «  Ambo  (Elias  videlicet, 
«  et  Joannes)  ab  adolescentia  sese  statim 
«  ab  humanaj  vit®  societate  removerunt.  » 
D.  Ambrosius  lib.  epistol.  10,  epist.  82,  ad 
Vercellens.  Ecclesiam.  pag.  nobis  1 146,  agit 


do  vita  monastica,  ot  inqiiit  :  «  Hiiic  illi 
«  procossorunt  viri,  llolias,  Ilolisoiis,  Joan- 
«  nt\s  Elizabolli,  (|iii  polLicois  tuiiicis,  ot  ca- 
H  jirinis  oxiiviis  induti,  inopcs,  ;itqiio  ogon- 
«  tes,  augusfiis,  ct  doloribus  alllicti,  in 
«  solifudinibus  crrabant,  infer  alta,  ct  con- 
«  donsa  montium,  etc.  quorum  conversa- 
«  tione  dignus  orbis  terrarum  non  erat.  » 
D.  Ephroin  in  consil.  de  vita  spirit.  cap.  90, 
sic  monachum  instituit  :  «  Noli  splendido 
«  vestium  ornatu  gloriari,moinor  quomodo 
«  ovinis  pellibus  indutus  fuerit  Elias.quali 
«  item  Joannes  Raptista  vestimento  usus 
«  sit.  »  Sidon.  Apollinaris  cam.  16,  agens 
de  vita  solitaria,  inquit :  «  Qua  nunc  Elias, 
«  nunc  te  jubet  iro  Joannos.  »  Antiochus 
Monaclius  Iiomil.  39, de  inopia.  ail :  «  Mona- 
«  chus  altivola  est  aquila,  qui  se  exuit  pos- 
«  sessiono  facultatum,EIia}  comperitur  esse 
«  imitalor.  et  Joannis.  »  Theophylact. /.?<c. 
I.  ait  :  «  In  spiritu,  et  virtute  Elia^  venit 
«  Joannes,  eo  quod  eremita  fuitetiam  ipse, 
«  et  frugalis  vita).  sicut  ille.  »  Dionysius 
Carthus.  ibidem  ait  :  «  Uterque  prophet 
«  et  eremita,  ac  fervens  zelator  justitia? 
«  fuit.  »  VA  eodom  modo  loquuntur  alii  Pa- 
tres.quod  prolixum  esset  recensere.  Et  ideo 
sufiiciat  Mem  darc  Rellarmino  lib.  de  Mo- 
nachis,  cap.  39,  ubi  ait  :  «  Veteres  Patres 
«  Eliam,  ot  Joannem  eremitas,  ct  principes 
«  eromitarum  faciunt.  ut  Rasilius  iu  epist. 
«  ad  Chilonem,  Nazianzenus  in  apologia, 
«  postquam  e  fuga  rediisset,  Chrysostom. 
«  homil.  69,  in  Matth.  Hieronym.  partim  in 
«  epist.ad  Paulin.de  instit.  monachi,  par- 
«  tim  inepist.  ad  Eustochium  de  virginit. 
«  Cassianus  coUat.  18,  cap.  6,  Sozonemus 
«  lib.  1,  hist.  cap.  2,  Tlieophyl.  m  cap.  1, 
«  luca?,  Isidorus  lib.  2,  cap.  1.",  de  officiis 
«  divinis.  »  Et  Alardus  Gaz.i^us  Renedicti- 
nasad  cuUation.  \S,Cassiani,  cap.  0,  inquit : 
«  Eliam,  Elisaum,  et  Joannem  Raptistam 
«  eremitas,etprincipeseremiiarum  nuncu- 
«  paiit  sancti  Patros.  »  Similiaque  scribit 
Jacobus  Middendorpius  Academia^  Colo- 
niensis  Procancellarius  in  hisloria  mona.sti- 
ca,  cap.  \,  et  13. 

93.  Adde  primo,  quod  graves  Authores 
non  solum  asserunt  Eliam,  et  Joannem 
fuisse  monachos,  ac  similis  conversatio- 
nis,  sive  instituti;  sed  insuper  affirmant 
Joannem  imitatum  fuisse  Eliam,  ejusque 
professioni  adha^sisse.  Quod  inter  alios 
luculenter  tradit  Abulensis  4  Heg.  cap.  1, 
quw.st.  15,  ubi  inquirit  .  «  Qualis  erat  ha- 
«  bitus  Eliaj,  et  Joannis  Rapti.stae,  et  quare 
Joannes 


D.  E| 


Sido 
Apol 


a,  D.  c 


Ali 
conl 
inali 


Joa 
iniiia 

Elia 
AbuU 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


oi: 


«  Joannes  voluit    imitari  Eliam    in    ba- 
«  bitu?  »  Et  respondet  :  «  Joannes  Bap- 
«  tista  sequutusest  per  omnia  vitam  Elia^, 
(  ita  ut  a  Juda^is  putaretur  esse  Elias,  et 
«  mitteient  ei  ad  dicendum,  si  erat  Elias, 
«  ut  patet  Joannis  I .  Ipse  tamen  habuit  ha- 
«  bitum   omnino    conformem  isti  habitui 
«  Elia?,   ut   patet  !\Iatth.   3,   cum   dicitur, 
«  quod  Joannes  habebat  vestimentum  de 
«  pilis  camelorum ,    et    zonam   pelliceam 
«  circa  lumbos  suos.  Vestis  autem  facta  de 
«  pilis  camelorum  erat  nimis  hispida,  et 
«  pili   prominebant  exterius,   ita   ut  non 
«  videretur  vestis  facta  per  artificium,  sed 
«  pellis  animalis  versis  exterius  pilis.  Ideo 
«  dicebatur  Elias  talem  vestem  habens  pi- 
«  losus.  ))  Et  quxsl.  16,  immediate  sequenti 
addit  :  «  Elias  fuit  exemplar  virtutis,  et 
«  desiderii   futuri  sasculi   inter  antiquos; 
«  nam  de  eo  dicitur  Ecclesiastici  48,  quod 
«  surrexit  Elias  Propheta  quasi  iguis,  et 
«  verbum  ipsius  quasi  facula  ardebat ;  ideo 
«  ipse  voluit  esse  distinctus  a  ca^teris,  tam 
«  in  vestibas,  quam  in   communicatione. 
«  In  vestibus  quidem,  quia  habuit  de  pilis 
«  camelorum,  quas  ca^teris  duriores  erant, 
«  etcontemptibiliores.  In  communieatione 
«  autem,  quia  ipse  sequestratus  erat  a  cas- 
«  teris  hominibus  habitans  in  monte  Car- 
«  melo.   IIoc  eliam  religiositati  convenie- 
'(  bat ,  scilicet  fugere  sasculi  communica- 
«  tionem.   Istam  omnino  vitam  tanquam 
«  perfectissimam  tenuit  B.  Joannes  Bap- 
«  tista;  nam  ipse  egressus  urbes  habitabat 
«  in  deserto,  eratque  vestis  ejus  de  pilis 
«  camelorum,  et  zona  pellicea  circa  lumbos 
«  ejus  ;  cibus  autem  suus  erat  mel  sylves- 
«  tre,  et  Iocusla3,  ^Matth.  3.  Et  ob  lioc  puta- 
«  tus  est  Elias,  quia  in  nuUo  differebat  ab 
«  eo.  Iste  autem  modus  habitus,  et  vitaj 
«  conveniebat  magnae   religioni.  Unde  B. 
«  Joannes,  quo  non  surrexit  major  inter 
«  natos  mulierum,  tenuit  istam  vitam  tan- 
«  quam    convenientem    maxima)    perfec- 
«  tioni.  ))  Et  super  Matth.   cap.  3,  c/.   29, 
inquirit   :    «   Quare  Joannes  determinate 
«  utebatur  tali  habitu  ?  »  Respondet  primo, 
quod  propter  magnam  auctoritatem  vitas, 
quara  tenere  volebat.  «   Secimdo,   inquit, 
«  propter  imiiationem  antiquorum ;  nam 
«  Joannes  fuit  oremicola,  cum  tota  vita 
«  manserit  in  deserto,  abstractus  ab  homi- 
«  num  communicatione  usque  ad  tempus, 
«  quo  manifestatus  est  Israelitis.  Inter  an- 
«  tiquos  tamen  sanctus  l'>lias  legitur  fuisse 
«  major  eremicola;  nam  ipse  manebat  in 


«  monte  Carmelo,  ut  patet  3  Reg.  18  et  19, 

«  et  4  Reg.  1.  Cum  ergo  illius  vitam  Joan- 

«  nes  tenere  vellet,  voluit  quoque  in  ha- 

«  bitu  imitari.  Elias  autem  tenuit  istum 

«  habitum,  scilicet  pilos  camelorum,  et  zo- 

«  nam  pelliceam  circa  lumbos,  et  per  istum 

«  habitum  cognoscebatur  distinctus  ab  aliis 

«  hominibus  tempore  suo,'  sicut  patet  4  Re- 

«  gum  1,  et  post  pauca  subdit  :  Propter  hoc 

«  autem  eremita^,   qui  dicunt  propositum 

«  suum,  et  vitam  incepisse  in  Elia,  et  pos- 

«  lea  apertius  in  Joanne  Baptista,  ut  ait 

«  Hieronym.  in  libello  de  vita  Pauli  primi 

«  eremitae,  induebantur  antiquitus,  et  etiam 

«  nunc  multi  habi.tu  ita  aspero.  ))  Ha3c  om- 

nia  Abulensis,  in  littera  Scriptura^  doctis- 

simus,  quibus  liquido  affirmat,  Joannem  in 

habitu,    professione,  victu,    asperitatibus, 

aliisque  vita3  conditionibus  imitatum  fuisse 

Eliam,  et  utrumque  duxisse  eandem  vitam 

eremiticam,   religiosam,  valdeque  perfec- 

tam.  Quod  adeo  connaturaliter,  ut  sic  di- 

camus,   deducit  ex  sacris  Litteris,  ut  su- 

perfluum  videatur  alia  adjicere.  Addimus 

tamen  veterem,  et  eruditum  alium  Autho- 

rem  (ob  magnam  in  hac  parte  cum  Abu- 

lensi  concordiam)  Joannem  Guillemanum   Guii. 

Canonicum  Regularem  D.  Augustini,  qui 

in  suo  -^giologio,  die  29  Augusti    hac  ha- 

bet  :  «  Quarto  Kalendas  Septembris,  decol- 

«  latio  S.  Joannis  Baptistaj,  Domini   nostri 

«  Jesu  Christi  in  spiritu,  et  virtute  EliaB, 

«  Prfficursoris.    Hic  vitam  eremiticam  ab 

«  Elia  propheta  institutam  adhuc  puer  as- 

«  sumpsit,  vestium  hispiditate,  victus  par- 

«  citate,  conversationis  similitudine,  pari- 

«  que  mentis  rigore  Eliam  semper  expri- 

«  mens,  adeo  ut  Juda^i   eum  esse  Eliam 

«  persona  opinarentur.  Quapropter  in  Se- 

«  baste,  oppido  PalaBstina,  asuisdiscipulis 

«  intercorpora  Sanctorum  Elisa3i,et  Abdia^ 

«  Prophetarum,  tanquam  eorum  condisci- 

«  pulus,  et  ejusdem  religionis  observantis- 

«  simus  alumnus,  humatus  est.  »  Adjungi- 

mus  etiam  Jacobum  Boulduc  in  libro  de 

Ecclesia  post  legem,  cap.  14,  §  Secundo  dici- 

mus,  ubi  ait  :  «  Joannes  quoque  Baptista 

«  deserticola,  etejusdem  cum  Elia  spiritus, 

«  et  instituti  habebat  vestimentum  de  pilis 

«  camelorum,  etc.  )> 

91.  Adde  secundo  Essenos    (religiosam  Aitera 
eorum  vitam  in  hac  disputationo  sajpius  <=""'.''■• 
expendimus,  prasertim  a  num.  28,  et  num. 
01  et  87)),  qui  tempore  B.  Joannis  Baptista) 
vivebant,  fuisse  ox  instituto  Elia),  ut  docent 
graves  Authores  relati  num.  28.   Sed   B. 


DK  MWJi    Ki:i.i(;ioM>. 


J>xin. 

\i\\\  in- 

ter  Ess*' 

no« 

«iurrcs 
«■■ro> 


Zeglcr. 


Ferd. 

Yellos. 


Soio. 
Carlas 


Boulduf 


.loamios  vixil  intpr  Kssenos,  oorumquo  vi- 
tam,  sivo  instituluni  aniploxatus  ost.  Krgo 
cuni  V\  .loannos  fuorit  voro  rolipiosus,  sou 
nionaoluis,  soijuilur  idom  ilicondiini  osso 
depr.pdictis  Kssonis,  ac  proinde  do  Klia,  ac 
Klisa.H\  oorum  in  pr.Tdicto  inslituto  duci- 
bus  ac  niagislris.  Consoquontia,  suppositis 
.pra?missis,  esl  moralitor  corta ;  nam  quo 
pacto  potost  verificari.  .loannem  amplexa- 
tum  fuisso  Kssenoruni  instilutum,  ol  vitam 
cum  ipsis  roligiosam  duxisse,  si  ipso  vore 
roligiosus  fuit.  illi  aulem  non  fuorunl  vere 
religiosi,  scd  mere  laici,  aut  secularesr* 
Minor  autem  (qu;e  solum  in  praBsenti  pro- 
bari  debot)  suadetur  ex  testimonio  gra- 
vium  Aulhoruni.  quod  in  re  Iiisloriali  est 
aptius.  et  urgentius  probationis  genus.  Ja- 
cobus  Zeglerus  in  dcscriptione  Piilxstinx  in 
montc  Athtniin  fol.  '^^,  inquit  :  «  In  hujus 
M  solitudinis  parle  sedit  Kliahu  Propheta, 
«  et  Kliazah  construxit  cellas  Prophetis. 
«  Manavit  institutio,  et  loci  religio  ad  pos- 
«  teros,  fuitque  desertum  hoc  usque  ad 
.(  Knghadi  habitalum  ab  Kssenis  homini- 
.(  bus  incredibiliscontinonliae,  sub  quorum 
<(  institutis  educatus  fuit  ,)oannes  Zachariaa, 
«  et  habitus  in  Essenis  unus  prasdicta} 
«  sanctitatis.  »  Ferdinandus  Vellosillo  per- 
doclus  Episcopus  Lucensis  in  advert.  llieo- 
log.  ad  Ambrosium,  q.  13,  inquit  :  «  Jose- 
«  phus  lib.  18  Antiquit.  ait  ante  Christi 
«  adventum  faisse  in  deserto  Juda^a^  colle- 
«  gium  Essenorum,  more  nostrorura  reli- 
«  giosorum,  et  anachoretarum,  qui  sanc- 
«  tissiman  ducebant  vitam,  ab  uxoribus 
«  abstinentes;  quorum  institutum  sequutus 
«  est  Joannes  Baptista.  »  Kadem  scribit 
doctissimus  Soto,  qua?  dedimus  num.  32. 
Joanncs  Cartagena  tom.  3,  lib.  17,  hom.  2, 
objecl.  10,  ait  :  «  Joannes  sine  dubio  vitam 
«  egit  in  desertis  illis  locis  inter  filios 
«  Prophetarum  (erant  hi  Ksseni)  qui  mo- 
«  nasticam  EliaD  disciplinam  profileban- 
«  tur.  »  Jacobus  Roulduc  lib.  I,  de  Eccles. 
ante  legem.  cap.  13  §  De  islis,  inquit  : 
«  Consulte  credit  Abulensis  ab  Essenis  li- 
«  benter  Christi  receptam  doclrinam,  quos 
«  ne  verbo  quidem  Christus  reprehendisse 
«  unquam  legitur  ;  cum  Pharisa^os,  etSad- 
«  duca^os  creberrime,  asperrime,  justis- 
«  simeque  arguit.  Imo  propter  piissimum, 
«  sanctissimum,  et  antiquissimum  filiorum 
«  Dei  ad  Christum  venturum  naturalem  Dei 
«  filium  analogiam  habens  institutum,  tan- 
«  diu,  tamque  fideliter,  ac  religiose  serva- 
8  tum  in  eis,  facile  crediderim  Joannem 


<i  ojus  pra;cursorem  Kssenorum  duxisse 
«  vitam.  » 

Kx  quibus  omnibus  rointogratur  vis  su  • 
porioris  discursus  ;  nani  quod  H.  Joannes 
vore,  ot  proprio  fuorit  monachus,  sou  reli- 
giosus.  roclo,  ac  morito  coUigilur  ex  condi- 
tione  vii;ic,  quam  duxit,  el  ex  teslimoniis 
I'iilrum,  tpii  ipsum  fuisso  monachuin  abso- 
liile  proiuinliaiit  :  atqui  Kli;is  habuit  oan- 
dom  vil;i^  condilionom,  et  oodom  inodo 
appollaliir  moiiachus  apiid  Palres ,  s  cut 
Joaiinos  :  imo  islc  dicilur  .sequulus  instilu- 
tum  VAix.  et  discipulorum  ojus,  ut  constat 
ex  diclis  in  hoc  §.  Ergo  Elias  fuil  vere,  et 
proprie  monachus  secundiim  substanliam. 

Accedit,  quod  devicta  difiicultate  circa 
moiiachismum  Joannis  ante  sLatum  legis 
Evangelicio.  tam  proinulgatfc,  quam  primo 
pra?dicatac,seu  proposila)  per  Christum  Do- 
minum,  et  simililer  antequ.im  Apostoli 
vitam  roligiosam  assumpsorint,  devincun- 
turetiam,  et  superantur  pra^cipuae  difiicul- 
tates  iilaj,  quas  nonnulli  in  vero  mona- 
chismo  legis  veleris  repra;senlant.  Si  cnim 
Joannes  ante  Apostolos.et  anlo  statum  legis 
I'A'angelica3  promulgata^,  et  praedicata)  fuit 
vere,  et  substanlialiter  religiosus,  cur  non 
etiam  Elias,  cur  non  Elisasus,  Esseni,  et 
alii,  quos  Patres,  et  graves  Doctores  non 
dubitant  monachos  appellare  ?  Quod  fusius 
§  1  expendimus. 

His  consoquens  videbatur,  ut  explicare- 
mus  modum,  quo  tria  subsiantialia  vota 
fiebant  in  veteri  Testamento.  Sed  id  stu- 
dium  superfluit  ad  saIvandam(quod  est  to- 
lius  difiicultatis  scopus),  veritatem  nostrae 
assertionis.  Sive  enim  facla  fuerint  tacite, 
sive  expresse  ;  et  sive  omnino  explicite,  ct 
sigillatim  ;  sive  tantum  implicite,  promit- 
tendo  vilam  rcligiosam ;  et  deniquc  sive 
ore,  sive  scripto,  sive  aliosigno,  sufiicien- 
tia  fuerunt  ad  essentiam  religiosi  status 
constitucndam  ;  nam  pra^dictaj  differentia; 
sunt  accidentalcs,  et  intactum  relinquunt 
conce[)tum  promissionis  Dco  facta^,  in  quo 
essentia  voti  consistit.  Et  si  Adversarii 
circa  hoc  molestc  pulscnt,  quajrcndum  est 
ab  illis,  unde  diserte  aslruant,  quod  Apos- 
toli,  Paulus  Ercmita,  Antonius,  et  primi- 
tivaj  Ecclesia?  monachi  fecerint  vota  orc 
expressa,  explicite,  et  singillatim  accepta  ? 
Ad  quod  rcspondcre  non  poterunt,  nisi  di- 
vinando.  Quod  ne  faciamus,  a  re  non  ne- 
cessaria  praescindimus. 


.'^UIMI 

|irac 
(lciili 
;iruu 


Dubiu 
non  r 
cessa 

riuii 
oiiiili 

lur. 


DISP.  III.  DUB.  VII. 


519 


DPPO- 


VI. 


Rrfertur  opinio  contraria. 

95.  Contra  nostram  assertionemsentiunt 

Hieronymus  Plati   lib.  2  de  statu  religios. 

Irez.  cap.  \9et  20,  buarez  tom.  3  de  Belig.  lib.  3, 

sq-j  cap.  1,  Vasquez  1,  2,  quxst.  96,  art.  4,  disp. 

1  >5,  cap.  5,  Ludovicus  de  Miranda  inMa- 

j\Q^nual.  Prxlat.  regular.  quxst.  3,  art.  2,Sher- 

uxo.  logus  tom.  2  in  Canlic.  cap.  I,  vers.  10,  ues- 

<j(7a<.  12,  sect.  unica,  Arauxo  tom.  2  in  1,  2, 

ygi    quxst.  99,  c?tsp.  4,  .-?pcL3,  Alphonsus  Clavel 

in  lib.  antiquit.  Ordinis   D.  Basilii,  cap.  I, 

§  2.  et  alii  plures,  qui  afiirmanl  in  lege  ve- 

teri  non  fuisse  statum  vere,  et  quoad  essen- 

tiam  religiosum,  sed  solum  secundum  ali- 

quam   observantiarum    similitudinem,  Et 

licet  pro  hac  opinione  plura  soleant  forraa- 

ri  argumenta,  tamen,  qu®  difficiliora  vi- 

dentur,  soluta  reliquimus   in  variis  hujus 

disputationis  locis,  quae  proinde  attingere 

Jg[^-  duntaxat  oportet.    Frimum  desumitur  ex 

)m-    imperfectione  veteris  legis,  cum  qua  per- 

m\s-  fectio  religiosi  status  non  posse  cohaerere 

'^^    videtur.  Ad  quod  patet  ex  dictis  num.  15  et 

73.  Secundum  ex  eo,  quod  Christus  primo 

instituit  statum  religiosum  in   Apostolis, 

atque  ideo  pra^dictus  status  non  pracessit 

tempore  dictam  institutionem.  Sed  hoc  di- 

luimus  num.  74,  cum  sequenti.  Tertium  ex 

eo,  quod  in  veteri  Testamento  non  fuerunt 

tria  substa;  lialia  vota,  paupertatis,  castita- 

tis,  et  obed.entias.  Sed  oppositum  ostendi- 

mus  dub.  2,  3,  et  4,  ubi  omnibus  motivis  in 

contrarium   occurrimus.    Quartum  ex  eo, 

quodin  veteri  Testamento  non  fuit  juris- 

dictio  ecclesiastica  ,  solemnitas   votorum, 

potestas  approbandi  religiones,  certa  regu- 

la,  et  alia  qax  videntur  ad  essentiam  status 

religiosi   pertinere.  Caterum  ad  hoc  jam 

respondimus  nuin.  78,  et  locis  ibidem  re- 

latis.  Et  ha3c  quidem  sunt  principalia  fun- 

damenta  hujus  opinionis,  quibusconvulsis, 

nihil  fere  relinquitur,  quo  opprimamur. 

itnum      Arguitur  tamen   primo  :  nam  si  status 

ii?um  religiosussecundum  essentiam  talis  fuisset 

in  veteri  Testamento,  illius  fieret  mentio 

in   aliquo  libro   Canonico  :    sed  in   nulla 

Scriptura}  parte  fif  talis  mentio  :  ergo  pra>- 

dictus  status  non  fuit  in  veteri  Testamento. 

ilutin.      Respondetur  hoc  argumentum  continere 

plura   vitia.  Primum,   quod   in    re   histo- 

riali  probabili  quacrit  expressumScripturaj 

testimonium  ;   quod  si   nostra^   sententiae 

assisteret,   actum  esset  de  contraria,   et 


ulterius  non  esset  dicenda  opinio,  sed  er- 
ror.  Secundwn,  quod  non  distinguit  inter 
mentionem  explicitam,  et  implicitam  ;  at- 
que  eodem  modo  impugnat  statum  religio- 
sum  in  Apostolis,  quippe  illorum  vota,  et 
professio  sub  his  formalibus,  et  explicitis 
vocibus  significata  non  reperiuntur  in  ali- 
qua  Scriptura  Canonica.  Tertium ,  quod 
destruit  traditiones  ecclesiasticas,  et  favet 
Calvino,  et  sequacibus  non  admittentibus 
nisi  verbum  scriptum.  Plura  enim  docet, 
etobservat  Ecclesia,  quae  non  reperiuntur 
expressa  in  sacra  Scriptura,  v.  g.  signo 
crucis  munire  frontem  ,  adorare  sacras 
imagines,  miscere  aquam  vino  in  calice,  et 
alia  non  pauca.  Qua^  omnia  argumentum 
factum  (si  quid  valeret),  impugnat. 

Respondetur  ergo,  statum  vere  religio- 
sum  veteris  Testamenti  describi,  et  assi- 
gnari  implicite  in  eis  Scriptura?  locis,'  qui 
nobis  referunt  vitam  Eliaj,  Elisasi,  et  B. 
Joannis  BaptistaB  :  ex  quibus  (adjunctis 
etiam,  qua^  de  Essenorum  instituto  scribunt 
Josephus,  Philo,  et  alii  vetustissimi  Au- 
thores),  non  pauci  Sancti  Patres,  et  quam- 
plures  Doctores  assertionem  nostram  cum 
magna  probabilitate  depromunt,  ut  constat 
ex  dictis  tota  hac  disputatione. 

Addimus,  quod  in  re  historiali,  et  ad 
factum  pertinente  parum,  aut  nihil  inte- 
rest,  quod  plures  testes  taceant,  et  negative 
se  habeant,  si  alii  positive  affirment  :  unde  ■ 
vulgo  dicitur  argumentum  negativum  nihil 
probare,  ut  fusius  infra  ponderabimus 
num.  149.  Quocirca  licet  Scriptura  nullam 
mentionem  explicitam,  vel  implicitam  ve- 
teris  monachatus  in  lege  scripta  facoret, 
sed  quasi  negative  se  haberet,  adhuc  proDJu- 
dicium  non  inferretur  nostra)  sententiac;, 
quia  superessent  aliquorum  gravium  Pa- 
trum,  et  Doctorum  testimonia,  qui  (absque 
ulla  cum  assertis  in  sacra  Scriptura  con- 
tradictione),  pra^dictum  monachatum  posi- 
tive  asserunt,  ac  defendunt.  In  quo  non 
parum  nostra  opinio  super  conlrariam 
evehitur ;  istius  enim  patroni  modcrni 
sunt,  qui  rem  suis  oculis  non  viderunt,  ncc 
recenti  notitia  attigcrunt ;  et  aliundc  nul- 
lum  proferunt  testem  antiquum,  qui  vete- 
rem  illum  monachalum  in  propriis  termi- 
nis  neget  :  nos  vero  producimus  plurcs 
Authores  valde  doctos,  et  non  parum  anti- 
quos,  qui  positive  affirmant. 

96.  Arguitur  secundo,  quia  B.  Joannes  sccuu- 
Baptista  fuit  princeps,  et  initium  veri  mo-  ^^^^^ 
nachatus   :   ergo  ante  Joannem  non  eratmcnium. 


520 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


Tertiam 

argu- 

mcmQm. 


Confir- 
maiio 
prima. 


slatus  luijiismodi  in  votori  Tostanionto. 
Probatur  anlocodens  ex  1).  Clir\sostom. 
hum.  1.  i/j  Marcum,  ubi  nit  :  «  JSicul  Saoor- 
II  dotum  principes  sunt  Apostoli,  sic  mo- 
«  nachorum  princops  Joaniios  Haptisla 
««  esl.  1'  Kl  liomil.  do  li.  .loanno  Haptisla, 
inquit  :  .«  Considorato  monaclii  dignitatom 
«  vestram  :  .loannos  princops  vostri  ostdog- 
«  matis,  ipse  monaclius.  »  Trobatur  otiam 
ex  D.  liornardo  rolato  num.  91,  qui  H. 
Joannom  vocat  Monachorum  propositum, 
anachiircliirum  principium.  lutius  rcUnionis 
asserliuncm. 

Rospondotur  antecedons  liujus  argu- 
raonti.  ol  oa,  quibus  firmatur,  robur  ad- 
dore  fundamonlo  a  nobis  proposilo  §  1  et 
."),  siquidom  statum  religiosum  adstruit  du- 
ranto  loge  veteri.  et  anto  exercitam,  atque 
solemnem  pra?dicti  status  creclionom  in 
.Apostolis.  Admisso  orgo  antecedenti,  nega- 
mus  conscquentiam.  quia  sicut  in  unico 
regno  dantin-  successive  plures  principes, 
qui  ca?teris  pra3ominent ;  ita  etiam  in  veteri 
raonachalu  plures  fuerunt  principes,  primo 
iilias,  deinde  Elisaus,  et  alii,  ac  denique 
in  crepusculo  legis  antiqua?,  et  orto  jam 
Sole  logis  gratia?  Joannes  Baptista,  qui 
propterea  appellatur  principium  anaciio- 
retarum,  pcrtinentium  videlicet  ad  statum 
legis  gratia},  quem  ipse  attigit.  Quam  res- 
ponsioncm  docent  Patres,  et  Doctores  relati 
anum.  88,  qui  Eliam,  et  Joannem  vocant 
monachos,  et  monachorum  principes.  Spe- 
cialiter  vero,  et  expressius  D.  Isidorus  re- 
latus  num.  89,  qui  diversa  tempora  optime 
distinguens,  ait  :  «  Quantum  pertinet  ad 
«  authoritatem  veterum  Scripturarum,  hu- 
«  jus  propositi  princeps  Elias,  et  discipulus 
«  ejus  Elisajus  fuerunt.  Hujus  deinde  pro- 
«  positi  in  Evangelio  Joannes  author  exti- 
«  tit.  Jam  deinde  progeniti  sunt  conversa- 
«  tionisIiujusnobilissimiprincipes.PauIus, 
«  Antonius,  etc.  >'  Recte  quippe  vidit  nul- 
lamesse  repugnantiam  ineo,  quod  respectu 
ejusdem  substantialiter  instituti  dentur  in 
divisis  temporibus  diversi  principes,  sive 
nobiliores  magistri. 

97.  Arguitur  tertio,  quia  ex  nostra  sen- 
tentia  sequitur,  monachatum  veteris  legis, 
et  monachatum  legis  gratia?  esse  ejusdem 
rationis  essentialis.  Consequens  est  falsum, 
cum  multum  deroget  dignitati  status  reli- 
giosi  in  lege  evangelica  :  ergoin  lege  veteri 
non  fuit  verus  monachatus. 

Confirmatur  primo,  quia  alias  pari  licen- 
tia  posset  quis  dicere,  verum  Apostolatum 


fuisso  in  veteri  Testamonto  ;  quod  lamen 

falsum  est,  el  temorarium. 

Confirmalur  secundo,  quia  illi  monaclii  Sccun- 
'        .    .      .  (la. 

vcloris   Icgis  non  orant  Christiani  :  orgo 

nec  vori  monachi,  quippo  monachatus  do- 

sigii;it  si)ccialcm  vivcndi  moduin  in  reli- 

giono  Cliristiana. 

Ad  lioc  argumcntum  respondetur,  quod  .saiisii 

sicut  Ecclesia  potest  considerari  vel  sccun-  |',',cnic 

dum  essentiam,  et  ila  est  una  specifice  in 

statibus  Icgis  scripta;,  et  evangelicaj  :  vel 

secundum  modum,  olgradum  perfcclionis, 

et   ita   prout  cxistoiis  in  Icge  gratia;  longe 

excedit  scipsam   prout  cxistcnlcm  in   lege 

scripta.  Sic  etiam  proportionabilitcr  mona- 

chatus  in  utroque  statu  est  cjusdem  pei  lec- 

tionis  essentialis,  sed  diflert  pones  perfec- 

tionis  iiiodum ;  et  nunc  est  louge  perfectior, 

quam  in  lege  veteri,  ut  fusius  declaravimus 

nuinero  11. 

.\d   primam    confirmationem   negamusRespon 

,  ,  .  j  sio  ad 

sequelam  ;  nam  modo  non  agimus  do  pos-pri„ia„ 

sibilitate,  sed  de  facto.  L"t  aulem  asseramus  ^°"'';!; 

'  liitltlO' 

monachatum  verum  in  lege  antiqua,  habe-  "cin. 
mus  plura  fundamenta,  quaa  in  hac  dispu- 
tatione  expendimus.  Sed  ad  statuendum 
pro  eo  tcmpore  Aposlolatum,  nuUum  oc- 
currit  fundamentura  ,  quinimo  occurrit 
contrarium  ;  nam  ad  Apostolatum  requi- 
runtur  potestas  clavium,  et  alia  privilegia, 
qua3  excedunt  impcrfectionem  legis  veteris. 

Ad  secundam  respondetur,  quod  dupli-  secun- 
citer  potest  aliquis  esse  Christianus.  Uno  ('am- 
modo  re  tantum,  alio  modo  re,  et  nomine. 
Ad  primum  sufficit,  quod  quis  habeat  fidem 
Christi.  Et  quia  fideles  antiqui,  tam  mona- 
chi,  quam  laici  illam  habuerunt,  propterea 
fuerunt  in  re  Christiani,  ut  ex  Patribus 
ostendimus  num.  9.  Ad  secundum  vero 
pra^ter  pra^sentiam  Christi  concurrit  etiam 
promulgatio  legis  evangelica^,  et  peculiaris 
pra^dicta^  vocis  institutio,  et  usus.  Sed  id 
minime  desideratur  ad  substantiam  status 
religiosi ;  constat  enim  Apostolos  praedic- 
tum  statum  habuisse  ante  mortem  Christi 
Domini,  et  tamen  tunc  non  appellabantur 
Christiani ;  hujus  enim  vocabuli  usus  coepit 
post  Christi  mortem,  ut  constat  y4dor.  11,  •'^^'j^'"- 
nempe  Antiochia?  anno  Christi  43,  ut  ob- 
servat  Baronius  eodem  anno  nwm.  II. 

98.  Arguitur  quarto;  nam  illi,  qui  viden-Quartui] 
tur  fuisse  prascipue  monachi  veteris  Testa- men^tu^ 
menti,  non  habuerint  plura,  quae  ab  subs- 
tantiam  status  religiosi  desiderantur  :  ergo 
absque  fundamento  asserimus,  quod  in  lege 
veteri  fuerit  verus  monachatus.  Antecedens 
probatur 


DISP.  III,  DUB.  VII. 


.21 


jph. 


probatur  primo;  nam  ad  substantiam  pra^- 
dicti  status  reqiiiritur  votum  obedientiae  : 
Elias  autem,  qui  maxime  monachus  eo 
tempore  fuisse  videtur,  non  fecit  votum 
obedientiae  ;  nec  enim  habuit  superiorem, 
cui  illam  promitteret,  cum  ipse  fuerit  su- 
perior  respeclu  Klisaei,  et  fiiiorum  Prophe- 
tarum.  Secunclo.nam  ad  prsdictam  statura 
necessarium  est  votum  caslitatis  :  ille  vero, 
qui  eo  tempore  monachi  censentur,  nec 
promiltebant  castitatem,  nec  obscrvabant. 
Quod  in  primis  constat  in  filiis  Propheta- 
rum  discipulis  Klisaei ;  nam  4  Reg.  4,  di- 
citur  :  Mulicr  autem  quxdam  de  uxorihus 
!*rophetarum  clamabat  ad  Elisxum  dicens  : 
Servus  tuus  vir  nieus  mortuus  est,  ctc.  Et 
ipse  Elisaeus  dixit  Giezi  pracipiio  discipu- 
lo,  4  lieg.  5.  Lepra  Naaman  adhxrct  tibi, 
et  semini  tuo.  Constit  prasterea  in  Rechabi- 
tis,  qui  Jeremix  cap.  35,  dicunt  :  Obedivi- 
mus  ergo  voci  Jonadab  patris  nosiri  in  om~ 
nibus,  qux  prxci-pit  nobis,  ita  ut  non  bibere- 
mus  vinum  no.^,  ct  mulieres  nostrx,  fdii.  ct 
filiw  nostrx.  Denique  consfat  in  Essenis, 
quos  uxores  duxisse  tradit  Josephus  lib.  2, 
de  bello  Judaico,  cap.  7. 

Confirmatur  primo,  quia  ad  statum  reli- 
giosum  sicut  requiritur  aliqua  traditio  per- 
sonao  illum  profitentis,  sic  etiam  aliqua  ac- 
ceptatio  ex  parte  superioris  ;  nullus  autem 
apparet  in  veteri  Testamento,  qui  iiabuerit 
potestatem  accepfandi  vota,  et  traditionem 
religiosorum  :  ergo  eo  tempore  non  fuit 
status  religiosus  vere  talis. 

Confirmatur  secundo ;  nam  cum  vota 
paupertatis,  castitatis,  et  obedientia^  sint 
de  re  valde  difficili,  ac  longe  superante  ve- 
teris  legis  imperfectionem,  non  est  credi- 
bile,  quod  aliqui  eo  tempore  illa  nuncupa- 
verint  absque  speciali  Doi  revelatioae  ;  sed 
de  tali  revelatione  non  conslat  :  ergo  nemo 
illo  tempore  emisit  praedicta  vota. 

Respondetur  argumonto  negando  ante- 
cedens,  cujus  oppositum  constat  ex  dictis 
dub.  2,  cum  tribus  sequentibus,  ubi  ostendi- 
mus,  quod  in  lege  veteri  fuerunt  omnia 
subslantialiter  requisita  ad  conslitucndam 
essentiam  status  rcligiosi.  ]*]t  ad  primam 
anlecedentis  probatioiiem  dicendum  est, 
quod  a^qualiter  impugnatstatum  religiosum 
in  primis  fundatoribus  sacrarum  Religio- 
num,  v.  g.  Antonio,  Renedicto,  et  aliis,  de 
quibus  certo  constat  fuisse  vere  monachos. 
Cum  enim  ipsi  fuerint  primi  superiores, 
non  videntur  habuisse  suporiorem  alium, 
cui  obedientiam  promiserint.  Et  tamen 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XJJ. 


propterea  nemo  audebit  negare,  quod  fuc- 
rint  vere  religiosi.  Idem  igitur  dc  Klia  di- 
cendum  erit.  Et  si  dicatur  Antonium,  et  Be- 
nedictum  habuisse  saltem  superiorem,  vel 
Episcopum,  vel  Summum  Pontificem,  cui 
potuerunt  obedientiam  promiltere,  idem 
proportionabiliter  dicemus  de  EUa ,  qui 
tempore  legis  scripta^  habuit  superiorom 
Summum  Sacerdotem,  cui  obedientiani 
promittere  potuit,  prassertim  cum  ad  sta- 
tum  religiosum  secundum  substantiam  non 
requiratur  potestas  clavium,  sed  sulTiciat 
alia  jiirisdictio  inferior,  ut  constat  ex  dictis 
num.  78,  et  locis  ibidem  relatis. 

Sed  his  angustiis  non  opprimimur,  nec 
indigemus,  quia  ad  substantiam  status  re- 
ligiosi  sufiicit  inter  alia  exercitum  votuin 
obedientiae  in  pra^paratione  animi,  sive 
quod  aliquis  Deo  promittat  obedirc  supc- 
riori  legitime  prascipienti  ;  et  per  accidens 
est,  quod  talis  superior  non  detur.  Qua^  e-t 
doctrina  D.  Thom.  2,  2,  q.  188,  arl.  8,  ubiD.  Tho 
agit  de  religiosis  anachoretis,  et  sibi  lianc 
difficultatem  opponit,  cui  respondet  :  «  Ad 
«  tertium  dicendum,  quod  actu  obedire  est 
«  nccessarium  his,  qui  indigent  exerceri 
«  secundum  directionem  aliorum  ad  per- 
«  fectionem  capicndam.  Sed  illi,  qui  jam 
«  pcrfecii  sunt,  spiritu  Dei  sufllcientcr 
«  aguntur,  ut  non  indigeant  actu  aliis  obe- 
«  dire.  Habent  tamen  obedientiam  in  pra;- 
«  paratione  animi.  »  Quod  optime  con-  summa 
gruit  Eliai,  qui  sanctissimus  fuit,  et  valdeobedicu- 
solitarius,  promptissimamque  semper  os- 
tendit  voluntatem  ad  obediendum.  Unde 
tota  ejus  vita,  singuIaDque  ipsius  actioncs 
nihil  aliud  vidcntur,  quam  divini  mandati 
exequutio  ;  nam  3  jleg.  17,  num.  3,  illi 
dicitur  :  Vade,  et  abscondere  in  torrente 
Carith.  Num.  9  :  Vade  in  Sarephta  Sido- 
niorum.  Cap.  18,  num,  I:  Vade,  ostende  te 
Achab.  Nura  M  :  Ego  servus  tuus  juxla 
prxceptum  tuum  feci  omnia  verba  lixc.  Cap. 
19,  num.  5:  iurge,  comede.  Nura.  15  :  Vade, 
et  revertere  per  terram  tuam  in  desertum. 
Ibidem  :  Elismum  unges  prophelam  pro  te. 
Cap.  21,  num.  18  :  Descende  in  occursnin 
Achab.  4,  Reg.  cap.  I,  num.  3  :  Surge,  ct 
descende  in  occursuvi  nuntiorum  regis  Su- 
mari.v.  Num.  15:  Descende  cum  eo.  Cap.  2, 
num.  2  :  Dominus  misit  me  usque  Dethcl. 
Num.  4  :  Dominns  misit  ine  usque  Jericho. 
Ibidem  :  JJominus  misit  me  usque  Jordanem. 
Etdcnique  tam  notoriura  eo  temporeerat, 
Eliam  in  omnibus  agi  spiritu  Dci,  ut  Ab- 
d['ds'3Ileg.  18,  num.  12,  dixcrit  ad  illum  : 
34 


tia. 


Reg. 


DK  STATl'   KKl.KilOSO. 


Cninijuc  ircessero  a  te,  Spiritus  Poinini  ns- 
]>ortaliit  tt'  iti  locuni,  quem  eijo  ii/noro.  VA 
post  illius  ra|)luin  lilii  jiropliolarum  dixo- 
runt  ail  Klisapuni,  4  Kog.  -J,  nuni.  16  : 
/'cce  cuni  sercis  tuis  sunt  (juiniiua()inta  riri 
fortcs,  (/ui  possunt  ire.  el  qurrere  ilominuni 
lunm,  ne  fortc  tuleril  vum  spirilus  /);)»)»»», 
it  projecerit  cum  in  unum  montiuni,  aut  in 
unam  rallium.  Tandom  rosorvatiir  jtissa 
I>omini  adimplolurus  in  re  ditricillima  , 
pugnando  cum  Anlichristo,  ot  Chrisli  Oo- 
mini  fidom  i)ropugiiando,  juxta  illud  Ma- 
valach.  laeh.  l  :  Ecce  cf}o  mitlam  vobis  Eliaui  pro- 
*'  jihetam  anteifuam  ccnial  dics  Ihmini  ma- 
ynus,  et  horribilis.  Et  conrcrtet  cor  patrum 
ad  /ilios,  cl  cor  lHiorum  ad  palros  eoram.  In 
quibus  olucot  summa  magni  KliaG  proinpfi- 
luio  inobediondo,  ut  merito  possint  adap- 
tari  ipsi  vorba  D.  Thom.  supra  relata  :  llli 
qui  jam  perfecti  sunt,  spiritu  Dei  sufficien- 
ter  aguntur,  ul  non  indigeant  aclu  aliis  obc- 
dirc.  Ilabcnt  tamen  obedientiam  in  prxjmra- 
tione  animi. 

99.  Ad  socundam  antocedentis  probatio- 
nem  respondotur,  satis  constare  ex  dictis 
dub.  2.  jwrtolum,  quod  nonuuUi  in  veteri 
Tostamento  fecerinl  votum  castitatis,  quos 
(adjuncfis  aliisad  substantiam  status  reli- 
giosi  nocessariis),  dicimus  fuisso  vere  reli- 
Diffe-  giosos.  Alii  vcro,  de  quibus  constat  non 
iuter'rc-observasse  castitatem,  non  erant  proprie 
'veierip  religiosi ;  sed  solum  por  reducfionem,  et 
legis."  sccundum  aliquam  communicafionem  cum 
illis,  qui  tria  substantialia  vota  observa- 
bant  :  sicut  modo  sub  unius  religionis  vo- 
cabulo,  ef  insfifufo  comprehenduntur  reli- 
giosi  proprie  fales,  et  religiosi  improprie 
dicti,  ut  patet  in  religionibus  militaribus; 
nam  in  Ordine  v.  g.  D.  Jacobi  quiFratres, 
vulgo  Freiles,  appellantur,  sunt  vere,  et 
proprie  religiosi,  quia  vovent  tria  substan- 
tialia  religionis  consilia  :  equitcs  voro  non 
sunt  proprie  religiosi,  licet  tales  appellen- 
tur;quia  uxores  ducunt,  ut  explicuimus 
disjmt.  \,num.  13.  Et  sic  proportionabili- 
ter  accidit  in  religiosis  veteris  Testamenti. 
uf  recte  vidit  Venerabilis  Doctor  Thomas 
Walden.Waldensis /j6.  3  Ductrinal.  Fidei,  art.  I, 
cap.  1,  ubi  pramiffit  dari  de  facto  tria 
prffidicta  vota,  et  doinde  subdit  :  «  Qua) 
«  quamvisjam  sint  essentialiter  roquisifa 
«  in  omni  religione  perfccta,  non  sic  ta- 
«  men  antiquitus,  dum  religio  infans  erat; 
«  sed  alii  qua^dara,  alii  unum,  alii  uni- 
«  versa(et  hos  asserimus  fuisse  vere  reli- 
<'  giosos)  servabanf  magnis  de  causis  :  re- 


"  ligiosi  tamon  dicobantur  omnos,  quia 
«  sirigularitor  pra»  aliis  suis  concivibus, 
«  vol  toto  mcdio,  vcl  aliquo  aequivalcnti 
«  divino  ciiltui  se  doderunt.  »  Kt  juxta 
lia?c  patot  ad  omnia,  ([uibus  illa  probalio 
fulciobalur  ;  nam  quocl  aliqui  cx  illis,  qui 
dicobanfur  filii  Prophctartim,  ct  ex  i^sse- 
nis  ob.<orvav(>rinf  castil;ifcm  ex  voto,  satis 
liquotox  dictis  Iucd  cilato.  (^)uod  vcro  ali- 
quioorum  illam  non  obsorvaverint,  mi- 
nime  ovincit  priorcs  illos  non  fuisse  vcrc 
roligiosos,  scd  solum  probat  sub  corum 
gonerali  vocabulo  comprohendi  hos  posto- 
riores,  qui  vore  roligiosi  non  fuerunt,  sed 
tautum  socuiulum  aliquam  roductioiicm, 
autcommunicationoin,  ul  singulis  occur- 
rciulo  constabit. 

Ad  id  qiiod  dicifur  do  filiis  Projjhetarum, 
respondomus  quod  licet  oo  loco  non  dica- 
tur,  Mulier  de  uxoribus  /ilioriim  Proj)hela- 
rum,  scd  de  iixoribas  1'roplietarum;  unde 
possot  dici  aliam  esso  rationem  dc  Propho- 
tis,  aliam  de  his,  qui  spocialiter  vocantur 
Proj)hetarum  fHii,  quos  D.  Hieron.  ct  alii 
virgines  appellant  :  nihilominus  admitti- 
mus,  quod  aliqui  ex  filiis  prophetarum 
uxores  duxerint,  et  non  fuerint  vore  reli- 
giosi ;  sed  pra^fer  hos  erant  alii,  qui  castita- 
tem  vovebant,  aliaque  observabant,  quaj 
statum  religiosum  constituunt.  Quam  (lif-Nonnui- 
ferentiam  inter  prophetarum  filios  tradit  '|j|fj^ 
Abulensis  4  Reg.  6,  quxstione  I,  ubi  ait  :  iirophe- 
«  Erant  filii  prophetarum  conjuncti,  con-  ducc- 
«  ventualifer  vivontcs  per  diversacollegia;  ii^^Jf^", 
«  et  cum  istis  erant  aliqui  filii  Propheta-  i;*-!'."»' 
«  rum  non  religiosi,  qui  erudiebantur  ab^j,y,gj, 
«  eis  in  doctrina  logis,  et  in  rectitudine 
«  morum.  »  Ex  his  satis  constat  ad  id, 
quod  dicitur  de  Giezi,  qui  forte  solum  pos- 
teriorimodo  erat  inter  filios  prophotarum, 
et  sub  disciplina  Elisaji.  Sed  probabilius 
rcspondetur,  fuissc  co  tempore  vofo  reli- 
giosum  per  vota  simplicia,  et  tunc  non  ha- 
buis.se  uxorem.  Quia  tamon  poccaverat  con- 
tra  votum  paupertatis,  morito  expulsus  est 
ab  Elisa^o,  qui  prajvidit  illum  ducturum 
fore  uxorem  (sicut  modo  aliqui  a  sacra  So- 
cietate  post  vota  simplicia  ejecti  contrahunt 
matrimonia.)  et  illum  prena  lepr.o  punivit 
non  solum  in  seipso,  sed  in  persona  filio- 
rum,  quos  habiturus  erat,  ut  supra  num. 
45,  agentes  de  paupertatis  voto  expli- 
cuimus. 

100.  Eodem  modo  solvitur,  quod  dicitur  Wen 
de  Rechabitis;  nam  distinguere  oportet  in-  durai 
ter  eos,  qui  ducebant  uxoros,  qui  non  erant  ^^^^ 

vere 


DISP.   III.  DUB.  VII. 


523 


vore  religiosi,  licet.  obedientiam  voverent, 
L't  de  his  fit  mentio  in  loco  citato  Hiere- 
niia)  ;  et  inter  alios,  qui  tria  consilia  vove- 
b,mt,  ei  hierant  vere  religiosi  quoad  essen- 
ti.im.  Porro  aliquos  Rechabitas  duxisse 
vitarn  coelibem,   docet  post  alios  Gregorius 

■aic;ii  cie  Valentia  in  hac  2,  2,  disp.  10,  quxstione 
quarta,  punct,  I,  ubi  ait  :  Inter  omncs  sine 
conlroversia  constaf  eos  (Rechabitas  videli- 
C(.'\,)  peculiari  oilse  ratione  prxter  omnem  ob- 
servationem  Ivijis  divino  cultui  seipsos  addi- 
xisse;  vinum  enim  non  bibebant,  a  conjugio 
abstinebant,  exactamque  obedientiam  suis 
majoribus    prxstabanl.    Et    sapie  itissimus 

'"'^^"  Doctor  Alphonsus  de  Villegas  Ecclesia^  To- 
lefannG  Canonicus,  et  Toletani  Archiepisco- 
p  itus  Gubernator  in  scrm.  Beatificat.  M.  N. 
S.  Theresix,  IMatriti  excuso  anno  1615,  ait : 
v(  Considero  etiam,  quod  D.  Hieronym.  (qui 
•<  cum  Joanae  Hierosolymitano  eodem  sa3- 
u  culo,  et  in  eadem  Palaestinavixit)in  epis- 
v(  tola  3  ad  Paulinum  expresse  dicit,  quod 
«  Rechabitae  erant  ex  illis,  quos  Scriptura 
"  filios  Prophetarum  appellat.  Nostri,  in- 
((  ([uit,  duces  filii  prophetaram,  qui  habita- 
((  bant  in  agris,  et  solitudinibus  :  de  his 
((  sunt  illi  filii  Rechab.  Et  utrosque  vocat 
((  monachos  idem  Divus  Hieronymus,  quod 
<(  non  faceret,  si  ipsi  non  observassent  cas- 
((  titatem  ;  nam  hic  est  antiquus  loquendi 
((  modus,  quem  Sancti  Patres  observant,  ut 
((  palet  in  Divo  Dionysio  de  Ecclesiast.  Hie- 
«  rarch.  cap.  G.  Et  Divus  Gregorius  Nazian- 
((  zenus  in  d(?finit.  exam.  castitatem  cum 
((  nionachatu  conjunxit;  atque  scholiastes 
i<  ejus  Nicetas  ibidem  num.  18,  ait,  quod 
((  monachi,  et  Hecliabitac  sunt  termini  a^qui- 
«(  pollentes.  Unde  pulo,  quod  Rechabitae,  et 
((  filii  Prophetarum  omnes  erant  ejusdem 
«  instituti.  )i  Ha^csapiontissimus  Doctor,  qui 
nobis  aliam  viam  demonstravit,  ut  possi- 
mus  interpretari  illa  vorba,  quao  objiciun- 
tur  :  ((  Nos,  et  mulieres  nostra?,  filiis,  et 
«  filiaj  nostraj.  »  Nam  post  relata  verba  in- 
qiiit  :  <(  Et  juxta  hoc  verba  illa  Hieremiae, 
«  Mulieres  nostrac,  significant  illas,  qua?  se- 
((  quuntur  nostrum  institutum.  Sicut  in  D. 
((  Uuca,  Mulieres  qu,T>dam  ex  nostris,  idem 
((  est,  ac  mulieres,  qufc  nobiscum  Christum 
«  sequebantur.  Alia  verba.  Filii,  et  filia} 
((  nostraj,  non  significant  filios  secundum 
((  carnem,  sed  secundum  doctrinam,  et  spi- 
((  ritum,  etc.  »  Cui  expositioni  satis  aperte 

beod.  favenl  '1  heodoret.  in  cnp.  Hierrm.  ubi  ait  : 
<(  Scienduni,  omnem  illum^vocari  filium 
«  .lonadab,  filii  Rochab,  qui  leges  illas  ob- 


«  servabat.  »  Et  Serarius  inMinerv.  cap.  22,scrar«K. 
ubi  ait  :  «  In  Rechabitis,  et  Essenis  verum 
«  illud  S.  Hieronymi  in  epist.  ad  Ua^tam  de 
«  instit.  filia3  :  Fiunt.  non  nascuntur  Chris- 
«  tiani.  »  Sed  nihilominns  priorem  res- 
ponsionem  probabiliorem  censemus. 

Denique  id,  quod  ex  Josepho  refertur  de^j^^j^^ij^^ 
Essenis,  facilius,  et  evidentius  dispelIitur;(iuio.asu- 
nam  ipse  distinguit  duo  genera  Essenorum,  vnve- 
asseritque  expresse,  quod  aliqui  coelibatum  '^•''- 
observabant.  Nuptias.  inquit,  fastidiunt. 
Non  quia  conjugia,  vel  humani  generis  suc- 
cessionem  censeant  perimendam,  sed  quia  ca- 
vendam  putent  intemperantiam  foeminarum. 
Et  horum  institutum,  obedientiam,  pau- 
pertatem,  observantias,  et  mores  late  des- 
cribit  :  quae  omnia  in  variis'  hujus  dis- 
putationis  locis  expendimus ,  et  cohae- 
rentibus  aliorum  Authorum,  tam  vete- 
rum,  quam  recentium  testimoniis  con- 
firmavimus,  ut  inde  concluderemus,  prae- 
i  dictos  Essenos  fuisse  vere  religiosos,  quod 
tandem  num.  85,  urgenti  testimonio  Phi- 
lonis  ostendimus.  Deinde  post  praedictos 
P^ssenoi  meminit  Josephus  aliorum,  his  J<scp!i^ 
verbis  :  Est  autem  Essenorum  alterum  col- 
legium,  cibos  quidem,  et  mores,  et  leges  cum 
prioribus  similes  habens ;  distat  vero  opinione 
conjugii.  Sed  ipseobservat,quodmagnatem- 
perantia  in  uxoribus  utebantur,  ut  osten- 
datur,  inquit,  quod  non  propter  voluptates, 
sed  liberorum  causa  nuptias  contrahanl.  Quae 
omnia  etiam  refert  Abulensis  m  cap.  3,  Abai. 
Matth.  quxstione  63.  Idemque  notant  Sera- 
rius  lib.  3  Trihxres.  cap.  9,  Boulduc  ^'6.  3,  ^Si 
de  Ecclesia  ante  lege.n,  cap.  12,  et  alii.  Ex 
quibus  magis  firmatur  priorum  Essenorum 
continentia,  siquidem  i-n  ea  prassertim  ob- 
servantia  ab  aliis  Essenis  distinguebantur. 
Unde  ii  posteriores  comparabantur  ad  alio- 
rum  religionem,  sicut  Equites  militariuni 
ordinum,  ct  sicut  aliquarum  religionuni 
Tertiarii,  ut  supra  num.  99  obscrvaviraus. 

101.  Ad  primam  confirmalionem  tjmw.  DHuitiir 
98   propositam  respondetur   nogando  mi-  ^^^^^"^^^. 
norem,  quia  utalia  exempla  ommittamus,  wmm. 
I'Uias   qui  Dei  jussu   h^lisaoum   vocavit  ad 
disciplinam  propheticam,   habuit  potesta- 
tom  accoptandi  ojus  vota,  et   traditionem, 
illaque  acceptavit,  utconstat  ex  dictis  nwni. 
66.  Etsimilem  potestatom  habuit  Elisajus. 
el  reliqui  successores.  Praesertira   cum   ad 
hajc,  et  alia  munia,  quaj  ad  constituendam 
essentiam    status    religiosi   dosiderantur, 
non  sit  ncc(>?-aria  poteslas  clavium,    nec 
jurisdictio  proprios   |)irilualis  ;  sed  sufliciat 


Bould  Cv 


584 


1)K  STATl"  KKI.ICIOSO. 


alia  polostas  inferior,  cujus  laici  (hoc  cst, 
non  saciTdotcs),  sunl  capacos,  ut  dixinius 
ntii/i.  7S,  t't  locis  ibiiloni  rclatis.  l  nilo  cx 
naturaroi,si  Kcclosia  nioiio  non  contradi- 
cerct.  possct  «inis  orcniita  alteri  crcniil.c 
laico  obcdientiani  proniittcre,  ct  eo  mc- 
dianto  so  I'co  tradoro  ad  cjus  cultiim  ;  ct 
altcr  possot  illius  voto,  ot  traditioncm  Dci 
noniino  acccptaro  :  quod  sutliccrcl  ad  sta- 
tum  roligio.^um  sccundum  csscntiam  consi- 
dcratuin.  ct  a  solomnilate  pra?cisuin,  ut 
constat  cx  dictis  locis  supra  cilatis. 

Saiisfii      Ad  sccundam  confirmalioncm  rcspondc- 

'da,..  "  mus.  quod  licct  tria  substantialia  vota  sint 
dc  rc  satis  dillicili.  tamen  Sancli  aliqui  ve- 
teris  Tostamcnti  pr.odictam  dillicultatcm 
superarc  potucrunt.  ct  de  lacto  suporarunt 
per  grati.ini,  qua3  illis  dabatur  mediante 
fidein  ChristumKcdcmptorem:  sicutcadom 
gratia  viccrunt  alias  non  levioros  difiicul- 
tates  ,  cujusmodi  ost  suslincre  marty- 
rium,  ut  supra  explicuimus  a  h.  G8.  Unde 
Achabo,  et  .lozabele  crudelissime  perse- 
quentibus  fidcles.  ut  Paal  colerent,   dixit 

SKcg.  Deus  ad  i:iiam  3  Kcg.  19  :  Den-liqui  inihi 
in  Jsrael  seplem  miltia  virorum,  quorum 
genua  non  sunt  curvala  anle  Baal.  Qui  vi- 
delicet  parali  erant  mori  potius,  quam 
illud  scclus  admiltcre.  Ad  quod  non  vido- 
tur  necessaria  specialis  revelatio,  sed  sufri- 
cit  communis,  et  vera  fides  ;  ctconsequen- 
ter  ad  emiitoiidum  vota,  et  amplexandum 
religiosum  institutum,  ut  proportionabi- 
liter  de  facto  contingit.  Kt  si  adversarii 
instent.  urgeant,  et  dicant  prffidiclam  reve- 
lationem  fuisse  necessariam,  minime  ta- 
men  positive  probabunt,  quod  talisrevela- 
tio  non  fuerit,  cum  eorum  discursus  pure 
negative  procedat :  quod  est  ineiricax,  et 
despicabile  in  re  historiali  arguendi  genus, 
ninum.  9.1  jam  diximus.  Nos  vero,  si  ad- 
mittamus  talem  revelationem  necessariam 
fuisse,  dicemus  ejus  e^istentiara  constare 
ex  ipso  eifoclu,  statu  videlicet  vere,  etquoad 
substantiam  religioso;  quippeilium  fuisse 
in  veleri  Testamento,  positive  aflirmant 
plures,  et  graves  testes,  quorum  dicfa  ex- 
pendimus  in  hoc  dubio,  et  alia  dabimus 
in  sequeiitibus. 

Argn-  102.  Arguiturullimo.  quia  sicut  adstrui- 
quimum.mus  fui.-se  in  veteri  lege  statum  vore  reli- 
giosum  a  lempore  Klia; ;  ilapossenius  illum 
adstruore  a  lemporibus  Samuelis,  et  He- 
noch  :  consequensest  omnino  falsum,  cum 
non  adsit  fundamentum  ad  asserendum 
religiosum  statum  in  temporibus  tara  anti- 


quis  :  orgo  falsum  est,  quod  talis  slatus 
fuerit  in  aliquo  tomporc  ante  Icgem  ovan- 
pelicam.  Soquola  oslonditur,  quia  sicul 
tompore  KIi;c  occurrunl  aliqiia  vostigia,  ex 
quibus  pcr  variasconsequenlias  pncdictum 
statum  deducimus;  ita  ctiam  occurrunt 
temporibus  Samuolis,  et  Ilenoch  ;  nain 
Samuel  congrogavit  l'ro|)lietas,  undol,  Uen. 
19,  dicitur  :  «  Viderunt  cuneuin  l'rophela- 
«  rum,  cl  Samuelcm  sfantem  supcr  eos; 
«  sive,  ut  exponit  Lyranus,  pra;sidontem 
«  eis.  •  Kt  de  Ilenoch  dicitur  Genosis  4  : 
Isle  cippit  invocare  nomen  Domini.Vev  quod, 
ut  iilures  oxplicant,  significafur  quod  coj- 
pcrit  congrogare  hominos  ad  spccialem  Dei 
culfum,  ct  cantandum  divinas  laudes.  Kt 
in  hoc  sensu  iiifelligunt  .lulium  II,  qui  in 
quadam  bulla  aflirmat  de  Carmclitis  : 
«  Sanctorum  Patrum  ''''ix,  et  Klisa)i,  ct 
«  Henocli,  q-i  luuiitem  sanctiim  Carmeli 
«  juxta  foufem  Klia^  inhabitaverunt,  haj- 
«  redifariam  successionem  tcnentes. » 

Confirmatur,  quia  si  sfafus  vere  religio- 
sus  fuisset  in  veferi  '1'esfamenfo,  mansissof 
ufique  usque  ad  Chrittum  Dominum,  sicut 
caetera  illius  legis,  et  translatus  esset  ad 
legem  grafiaj :  consequens  est  falsura.  siqui- 
dem  nulla  in  Kcclesia  datur  familia,  aut 
religio,  in  qua  talis  sfatus  perseveret :  ergo 
non  fuit  in  veteri  Testamenfo. 

Kespondefur  argumeiifo,  quod  ad  veri- 
tatem  nostraa  assertionis  parum  interest, 
quod  monachatus  veieris  legis  fuerit  in  hoc, 
aut  illo  terapore,  dummodo  in  illius  legis 
tempore  fuerit.  TJnde  non  desunt,  qui  illum 
adstruant  ante  Kliam.  Sed  revera  alitor 
res  se  habuit,  et  propterea  nogamus  sequo- 
lam.  Cujus  probatio  non  urget,  quia  ut  ip- 
sum  argumentura  supponit,  non  datur  suf- 
ficiens  fundamentura,  ut  dicamus  fuisse 
statumvere  religiosum  temporibus  Samue- 
lis,  et  Henoch  :  adestautem,  ut  asseramus 
fuisse  tempore  Klia?,  ut  constat  ex  hacfenus 
dictis.  Idque  non  pcr  violenfas  consequon- 
tias  doduciraus,  sed  rafionabilibus  funda- 
mentis,  et  gravium  fcstiura  aufhoritato 
probamus,  quanfum  res  historialis.  et  anti- 
quissima  exposcit.  Kt  ut  alias  diflerentias 
omiftamus,  Samuel  et  Henoch  non  obser- 
varunl  volunfarium  co^Iibatura,  sicut  cus- 
todierunt  Klias,  et  Klisa^us,  eoruraque 
alurani,  ut  ostendimus  n»m.  19  ct  31.  Kt 
illud  quod  dicitur  de  Henoch,  procedit  ex 
crassa  ignorantia  historiaj;  nam  Henoch, 
cujus  merainit  .lulius  II,  non  est  ille  anti- 
quissimus.  Quod  facile  poterant  observare 

aliqui 


Gciies 

4. 


Diluitur 

iirgu- 

meiuuin. 


DISP.  III,  DUB.   VIII. 


525 


Eespon 
sioiid 
coiifir- 
iiiaiio 


aliqui  in  hoc  impingentes  ex  ipsis  bullae 
vcrbis;  nam  conslituitur  post  Eliam,  et 
Elisffium  quasi  tempore  posterior,  et  dicitur 
habitasse  in  Carmelo  juxta  fontem  Eliaj, 
quae  minime  adaptari  valent  Henoch,  de 
quo  agitur  Genes.  4.  Sed  Julius  mominit 
Honoch  de  Amathim,  montis  Carmeli  ere- 
mit.epost  Christum  natum,ut  videri  potest^ 
apud  Lezana  anno  Christi  36,  num.  24,  et 
anno  45,  num.  9,  et  alios  historiae  Ordinis 
Scripfores. 

.-\d  confirmationem  posset  responderi 
nogundo  soquelam ;  nam  ad  veritatem  nos- 
tr.E  asserticnis  sufTicit,  quod  status  vere 
religiosus  fuerit  aliquando  in  veteri  Testa- 
raento,  quidquid  sit  de  ejus  tali,  aut  tanta 
continuatione;  plura  quippe  nonnunquam 
exliterunt,  quac  deinceps  cessarunt,  ut  in 
lege  gratia^  accidit  aliquibus  Religionibus. 
Sed  melius  respondetur  negando  sequelam; 
oppositum  enim  satis  constat  ex  his,  qua3 
de  Essenis,  et  B.  Joanne  Baptista  diximus, 
el  magis  constabit  ex  his,  qua^  dub.  9,  di- 
cemus. 

DUBIUM  VIII. 

fJrum  assertio  dubio  pr^cedenli  stabilita 
sit  evidenter  probabilis. 

Nota  Saepe  contingit,  proposilionem  aliquam 
siraplicem,  seu  ex  se  carere  evidentia, 
et  certitudine ;  et  tamen  propositionem  mo- 
dalem,  quae  ejus  probabilitatem  enuntiat, 
esse  evidentem,  et  certam.  Verbi  causa, 
hc'ec  proposiUo,  Si  Adam  non  peccasset ,  Deus 
non  assumeret  carnem,  tantum  est  probabi- 
lis,  siveopinativa,  seu  non  excludens  for- 
midinem,  ac  perinde  nec  improbabilitatem 
partis  contrari.To,  quia  non  occurrunt  mo- 
tiva,  qua^  illam  omnino  evincant.  Sed  ha^c, 
Probal>He  est,  quod  si  Adam  non  peccasset, 
Dp.us  non  assumeret  carneni,  est  certa,  et 
evidens  ;  quia  certum,  et  evidens  est,  quod 
non  desunt  motiva,  etgravium  Authorura, 
praesertim  D.  Thom.  testimonia,  quaj  fun- 
dant  prohabilitatem  pra^dictae  propositionis 
simplicis.  Hoc  ergo  modo  postquam  dubio 
prajcedenli  probare  studuimus,  quod  in 
letje  veteri  fuit  status  vere,  ct  quoad  essen- 
tiam  rclifjiosus  {(luam  propositionem  solum 
probabiliter  alTirmamus  recognoscentes 
probabilitatem  partis  contrarias),  discu- 
tieridum  succedit,  utrum  pr.vdiclam  pro- 
posilionem  esse  probabilem  sit  certum,  et 
cvidens. 


103.  Pro  cujus  resolutione  observare  ul-  Pro>a- 
terius  oportet,  quod  aliud  est  propositionisdineru 
veritas,   aliud  propositionis  probabilifas;*^"'""^- 
veritas  enim  consistif  in  conformitate  prc- 
positionis  cum  objecto  per  eam  significafo  : 
unde  si   talis  connexio,  sive  conformitas 
evidonter  appareat,  propositio  est  evidenter 
vera  quoad  nos,  secus  si  lateat  illa  corres- 
pondentia.  Probabilitas  vero  non  consistit 
in  pra:dicta  conformitate,  sed  in  signis,  aut 
motivis,  qua3  licet  veritafem  non  manifes- 
tent,  illam  tamen  verosimiliter  persuadent; 
et  inde  sa^pe  contingit,  quod  proposifio  in 
se  falsa  sit  probabilis. 

Duplex  autem  probabilifas  distingui  so-  Daplex 
let,  alia  ab  intrinseco,  quia  videlicet  fun-  fii°tfs". 
datur  in  rationibus  verosimilibus,  et  cum 
ipsa  re  aliqualiter  connexis;  atia  vero  ab 
extrinseco,   nimirum    qua?  desumitur   ex 
authoritate   Authorum   aliquid   affirman- 
tium.  Plerumque  enim  judicamus  hoc,  aut 
illud  esse  probabile,  quia  videmus  Autho- 
resgraves  ila  sentire,  licet  rationes,  quibus 
convincamur,  non  penetremus.  Et  haec  pos- 
terior  probabilitas  frequentius  locum  habet 
in  rebusad  historiam,  seu  rei  factum  per- 
tinentibus;  ista^  quippe  non  innotescunt 
communiler  per  rationes  ingenii,  sed  per 
fidelium  testium  depositionem,  ut  in  prin- 
cipio  hujus  dispufationis  observavimus,  et 
satis  ex  se  liquet.  Quocirca   cum  gravium 
Authorum  sententia  fundet  probabilitatera 
in  his,  quas  a  ratione  dependent,  qualia  sunt 
plura  pertinentia  ad  mores,  majorem  longe 
probabilitatem  dabunt  iis,  qua^   ad   histo- 
riam,   sive  rei  factum  spectant ,   quajque 
majori  ex  parte  a  fideli  testium,  hoc  est, 
gravium  Authorum  relatione  dependent. 
Etquidem  quod  ad  probabilitatem  circa  ea 
etiam,   qua^  ad  mores  pertinent,  sufficiat 
unius  gravis   Doctoris,   vel  salteni   aliquo- 
rum  sentenfia,  communis  est  opinio  recen- 
tiorum,   ut  videri   potest   apud  Joannem   jqj,^^ 
Sanctiura  in  sclect.  disputatione  4,  numero  Sanct. 
61,  Franciscum  de  Lugo  in  discept.  prxv.     "^*^" 
ad  Theologium  moral.  part.  1,  cap.  3,  Ma-ji.^g^3j 
chad.  disc.  pract.prxamb.  artic.  2,  liocaful.  J^".''»''"!" 
in  sua  praxi  moral.  tractat.  de  conscient.  lib. 
3,  Oviedo  I,  2,  tractat.  5,  controvers.3,per 
totam,  Payum  de  Ribera  in  Apolog.  tractal.  i'ayis 
de  probabilit.   canonizat.    num.  15,    Rerai-uibera. 
giura  tractat.  5,  cap.  4,  a  num.  4,  Thomam  saJ,"'^" 
Sanchez,  Azor,  Vasquez,  et  alios  plurimos,  Azor. 
quos  refert,  et  sequifur  Caramuel  in  com- 
ment.  ad  liegul.  Divi  Benedicti,  num.  53,  et 
inApologemnt.pro  doctrina  de  probabilitatc, 


526 


I)K  STATL'   KKl.KUOSO. 


/xT  tiilum  Idqiie  a  fortiori  dicoiulum  ost 
(ul  proxiino  notabamus').  in  his  i\niv  ail  rci 
rjctuni,  sivo  historiam  portinonl  ;  quia 
circa  hapc  majorom  vim  iiabol  oxtrinscca 
testium  dopositio.  pra^sortim  in  robus  an- 
tiquis,  qua^  sunt  dillicilis  probationis,  ut 
cum  Docio,  .lasono,  Haldo,  .Mascardo.  01- 
drado.  el  aliis  pluribus  tradunt  guinla- 
Cwtnt  naduonas  in  lib.  Saitclurum  Tolctanorum, 
(ulcerlenl.  8.  et  Kscolanus  in  Clironico  sancti 
Uierolhei.  anno  Christi  61.  pa(j.  '212,  et 
alii. 

Cum  .igitur  probabilitas  in  communi 
praDscindat  ab  ea,  quaj  lalis  est  ab  iiitrin- 
seco,  sou  per  rationem  ;  et  ab  ea,  quaj  talis 
est  ab  extrinscco,  sive  per  Doclorum  autho- 
ritatom,  et  in  utraque  propria  probabilita- 
tis  ralio  salvolur,  fit  quod  ut  aliqua  sonlen- 
tia  sit  absoluto  probabilis,  sufliciat  una,  aut 
altera  probabililas.  Scd  quia  matoria,  quam 
traclamus,  pra?cipuepcrtinet  ad  rei  iactum, 
sive  historiam,  propterea  in  ea  firmanda 
attendi  potissimum  debet  probabilitas  ab 
extrinseco,  juxta  ea  qua^  proximo  obser- 
vavimus.  Unde  licet  oa,  quae  dubio  prxce- 
denli  expondimus,  satis  persuadeant,  cum 
ab  intrinseco,  ot  per  varias  raliones,  qua? 
expendimus.cum  ab  extrinscco,et  ex  prin- 
cipiis  sacrajScripturaa,  et  verae  Theologia, 
etauthoritate  Patrum  probabilitatem  asser- 
tionis  num.  79  proposita?,  fuisse  videlicet 
,^  ^  in  veteri  Testamento  «  statum  vere,  et 
iiflieui-  «  quoad  essentiam  religiosum.  licet  desti- 
^*'"^  «  tutum  solemuitate,  et  aliquibus  privile- 
M  giis,  qua;  modo  habet;  »  tamen  ullerius 
videre  oportet  an  pra?dicta  sententia  sit  non 
solum  probabilis,  sed  etiam  evidenter  pro- 
babilis,  et  prasertim  ab  extrinseco,  ita  ut 
evidens  et  certum  sit,  quod  nulli  subjaceat 
censura?  Theologica?.  Quod  praecipue  discu- 
liendum  duximus  proptcr  aliquos,  qui  id 
etiam  in  dubium  revocare  voluerunt,  et 
lentarunt 


§  I. 
-    Affirmaliva  sententia  demonstratur. 

cv.nciu-  104.  Dicendum  est,  assertionem  dubio 
*"*  praecedenti  stabilitam  (nempe  in  veteri 
Testamento  fuisse  statum  vere,  et  quoad 
essentiam  religiosum  ;  nudum  tamen  a  so- 
Jemnitate,  et  aliquibus  privilegiis,  quibus 
nunc  gaudetj,  esse  evidenter  probabilem. 
(^uod  sic  ostenditur:  nam  illa  opinio  est 
evidenter  probabilis,  saltera  ab  extrinseco, 


quam  doconl  viginti,  aut  triginta  Authoros  Fnmia- 
graves,  sapiontos,  antiqui,  ct  modcrni,  ol '"""'"'" 
quoruin  non  intcrcst  ad  alios  liiies  talis 
opinio  :  sod  ita  se  habct  asserlio,quam  sla- 
tuimus  :  crgo  cst  evi^hnilcr  probabilis.  Ma- 
jorein  non  solum  tradunt  omnes  Theologi, 
ct  Doctorcs  numcro  in-.xccdcnti  relati,  se  1 
admittctclianKiuilibol  su;o  montis  compos  ; 
elcnim  incrcdibilo  est,  quod  tol,  ac  talos 
Authures  doceant  id,  quod  omni  probabili- 
tale  dcstituitur  :  crgo  e  converso,  si  illiid 
docenl,  sequitur  esse  cvidoas,  quod  proba- 
bilitatcm  haboat.  Nulhuiuo  cril  moralis 
sontenlia  tot,  ac  talibus  patronis  sullulta, 
qua)  non  censeatur  evidenler  probabilis. 
l\Iinor  vero  ostenditur  praDnolando,  quod 
status  religiosus  cum  Iribus  volis  substan- 
tialibus  est  vere,  et  quoad  substantiain  rc- 
ligiosus  status  :  nec  hoc  negant  advoisani, 
qui  potius  ea  via  conantur  eludero  tesli- 
monia  1'atrum,  et  Doclorum  didjio  prxcc,- 
dcnti  allegata,  quia  licet  (inquiunt  illi)  ro- 
cordentur  aliqualis  monachatus  in  vetcri 
Testamento,  ncn  tamen  recensent  vota. 
Quo  supposilo,  probatur  minor  refcrendo 
Authores,  qui  expresse  aflirmant  tria  subs- 
tantialia  religionis  vota  fuisse  in  veteri 
Testamento.  Et  primo  loco  possumus  alle- 
gare  antiquissimos  Josephum,  et  Fhiloneni, 
qui  illasatis  expresse  referunt  in  Essenis, 
ut  constat  ex  dictis  n.  84  ct  85.  Sed  his 
Aullioribus  modo  relictis. 

D.  Hieronymus  relatus  nu/».  88,  salis  p  gjgy^ 
aperle  loquitur  de  vero  monachatu  in  ve- 
teri  Teslamento,  ut  ibidem  ponderavi- 
mus.  Et  ne  dubitaremus,  expresse  votorum 
meminit  in  epist.  28,  ubi  ait:  «  Elisffius  » 
(quom  sui  instituti  ducem  vocat),  «  bovcs, 
«  et  juga  prioris  operis  vertit  in  vota.  » 

Hugo   Cardinalis   super    cap.    9,    Lucs,  Hugo 
imitatur  eandem   D.   Hieronymi    senten-  ^^^^- 
tiam  :   «  Elisa^us,    inquit,  in  aratro  coxil 
«  carnes,  mactavit  boves,  id  est,  religionis 
«  votum  fecit.  »  Recolantur  qua)  diximus 
num.  44. 

Kobertus  Praesul  Arboricensis  tom.  2,  de  Robert 
coclibatu,  describit  religiosam  et  sanctamAi^Joric. 
Essenorum  vitam,  el  fol.  nobis  22,  siccon- 
cludit  :  «  In  his  cernere  est  universam 
«  Therapeutices  panopliam  suis  absolutis- 
«  sime  coloribus  ornatam.  Et  hinc  quis 
«  non  in  promptu  colligat  vilac  monasticae 
«  formulam  tam  abcsse  a  novitio  invento, 
«  ut  evangelicajctiam  legis  tempora  trans- 
«  cendat?  »  Lniversa  vero  Tlierapeutico.-: 
panoplia,  et  vitaj  monaslicao  formula  neces- 

Bario 


DISP.  III,  DUB.  VIII. 


527 


Joan. 
Dras. 


Morig. 


sario  vota  complectitur,  ut  nemo  non  dicet 
harum  rerum  gnarus. 

105.  Joannes  Trithemius  Abbasillustris- 
sirai  Ordinis  Eenedictini,  in  lib.  de  laudibus 
Carmelitarum,  cap.  2,  ait :  «  Fratres  Car- 
«  melita^  a  suo  principe  Elia  instructi  ad 
«  perpetuam  castitatem  voto  religionis  se 
«  obligant.  »  Votum  autem  religionis  cum 
castitate  alia  duo  complectitur,  ut  ex  se  li- 
quet.  Addit  cap.  3,  vir  doctissimus :  «  Mo- 
«  nastici  propositi  Princeps  fuit  Elias,  et 
«  discipuli  ejus.  »  Hoc  autem  opus  esse  le- 
gitimam  Trithemii  prolem  (ut  locum  prae- 
cludamus  calumnia^)  constat  evidenter  ex 
eodem  Trithemio,  tum  in  historia  B.  Ma- 
ria3  in  iTticelo,  ubi  eandem  antiquitatem 
Carmelitis  defert:  tum,etevidenlius,  inlib. 
de  Scriptoribus  Ecclesiaslicis,  edito  Parisiis 
annno  1512,  ubi  in  calce  inquit :  «  Quam- 
«  vis  non  sim  dignus,  quod  nomen  meum 
«  cum  Scriptoribus  Ecclesiasticis  punere- 
«  tur,  propter  ingenii  paupertatem;  tamen 
H  amicis  urgentibus  compulsus  sum  in  fine 
«  hujus  Catalogi  mearum  quoque  lucubra- 
«  tionum  titulos,  etexordia  ponere,  exem- 
"  plo  divorum  Patrum  Hieronymi,  GGn- 
«  nadii,  etc.  Scripsi  ergo  ha3c,  prajter  hoc 
«  opus,  etiam  subjecta.  »  Inter  qua)  recen- 
set,  Laudes  Ordinis  Carmclit.  lib.  2.  IJnde 
•loannes  Drusius  illius  discipulus,  et  ex  eo 
Possevinus  in  Apparalu,  verbo  Joannes 
Trithemius,  inter  ejus  opera  recenset,  Lau- 
des  Ordinis  Carmelitarum,  libros  duos.  Et 
idem  testatur  Joannes  Busajus  sacrae  Socie- 
tatis,  in  volumine  operum  spiritualium 
Trithemii,  Aloguntia^  edito  anno  1600,  in 
relatione  vitaj,  et  Scriptorum  Trithemii, 
ubi  sub  anno  1491,  dicitur:  «  De  Ordinis 
«  Carmelitani  exordio,  ot  progressu,  libios 
«  duos.  »  Et  h:ec  omnia  acciderunt  prius- 
quam  circa  hanc  materiam  uUa  controver- 
sia  orta  fuisset.  Unde  illis  adhibenda  est 
fides;  secusei,  qui  edens  receutor  Trithe- 
mii  opora,  duos  pra^dictos  libros  (quo 
animo,  nescimus),  subtraxit,  et  invidit. 
Nec  id  mirum,  cum  eo  progrediatur  auda- 
cia2,  ut  ia  novissima  editione  S.  Joannis 
Chrysostomi  detraclaj  fuerint  homili;e  de 
S.  Elia,  quaj  per  tot  secula,  nemine  dubi- 
tante,  ajt  reclamante,  fuerunt  tanquam 
legitimus  foetus  inter  ca^tera  S.  Doctoris 
opera.  Sed  de  hoc  alias,  nunc  rodeamus  ad 
propositum. 

Paulus  .Morigia  Italus,  Ordinis  Josualo- 
rum  D.  tlieronymi,  in  historia  de  Origine 
omnium  religionum,  agens  de  Elia  inquit : 


«  Hic  sanctus  homo  habitabat  in  monle 
«  Carmelo,  sicut  narrat  liber  4  Kegum. 
«  Hic  coepit  vitam  eremiticam,  et  religio- 
«  sam,  et  observavit  tria  puncta  substan- 
«  tialia  religionis,  hoc  est  paupertatem, 
«  obedientiam,  et  castitatem.  »  Qua^  non 
aliter  sunt  substantialia  religionis  puncta, 
nisi  per  votum. 

Magister  Honuphrius  Saltus  m  vita  S.  saiiu-:. 
Honuphrii  regis,  et  anachoretx,  cap.  18,  in- 
quit  :  «  Filii  Prophetarum  in  communitate 
«  vivebant  sub  obedientia  Fraelati.et  profi- 
«  tebantur  tria  essentialia  religionis  vota. » 

./^gidius  Camartus  Reverendissimus  Ge-camart 
neralis  sacri  Ordinis  Minimorum.  in  lib.  de 
gestis  Elias,  cap.  6,  sect.  8,  ait  :  «  Elias  con- 
«  tinentia?  statum,  et  sibi,  et  suis  indixit, 
«  qui  tria  essentialia  religionis  vota  pri- 
«  mus  ipse  opere  adimplevit.  Quo  fit  ut 
«  Hieronymus,  Joannes  Hierosolyraitanus, 
«  Cassianus,  et  alii  quotquot  de  rebus  mo- 
«  nasticis  scripserunt,  asseruerint  Eliam 
«  omnium  monachorum  parentem  ,  qui 
«  tria  essentialia  religionis  vota  primus 
«  ipse  opere  adimplevit.  » 

106.DominicusGravinasapientissiniusOr  (j,.j,yj^jy 
dinisPrajdicatorumScriptor.utoperacontra 
haereticos  probant,  in  ooce  Turturis,  p.  2,  c. 
15,  inquit :  «  De  Carmelitarum  vinea  quid 
«  eloquar?  Certo  gloria  Libani  data  est  ei, 
«  et  decor  Carmeli.  Rlons  vere  celeberri- 
«  mus,  in  quo  fructuosus  ille  palmes  Elias 
«  commoratus ,  solitariam  ab  hominum 
«  consortio  semotam  professus  est  vi- 
«  tam.  Quem  primum  colenda?  virginitatis 
«  authorem  Patres,  et  Doctores  appellant, 
«  obedientia^,  et  pauperlatis  prototypum, 
«  quem  principem  monachorum  Hierony- 
«  mus  vocatcum  ElisaBO,  et  filiis  Propho- 
«  tarum,  qui  habitabant  in  agris  in  solitu- 
«  dine,  et  ajdificabant  sibi  tabernacula  jux- 
«  ta  fluenta  Jordanis.  Ad  quos  allusit 
«  Apostolus  :  Circuieruntin  meIotis,in  pel- 
«  libus  caprinis,  in  solitudinibus  errantes, 
«  inmonitibus,  in  speluncis,  et  in  cavernis 
«   terraj.  » 

Josephus  de  Siguenza  nobilis  llistorio-i^iLMiciiz. 
graphus  clarissimi  Ordinis  D.  Ilieronymi. 
in  vita  Doctoris  maximi,  col.  nobis  1 10,  in- 
quit  :  «  Ostendemus  igitur  brevitor  anli- 
«  quitatem,  et  originem  religionum,et  st  i- 
«  tus  monastici.  Et  nolo  agere  de  filiis 
«  Prophetarum,  qui  sub  Elia3,  et  Elis.ri 
«  disciplina  vivebant  absque  uxoribus,  et 
«  divitiis,  ubi  tam  porspicue  qualificanfur 
«  tria  vota.  Dc  illisautem  assorunt  Origo- 


528 


DK  STATf  KKLir.IOSO. 


«  nes,  el  nostor  nicronynuis,  qiiod  nd  co- 
n  rum  iniitntioncm  pliircs  oraiil  in  Kcclo- 
(I  sia.  Kl  S.  noolor  in  cpisl.  ad  l'aulinum. 
«  eos  vocat  principcs,  ct  duccs  inlcr  cos, 
«  quos  ibi  rcccnsct.  « 

i^riaK.  .loanncs  dcCartagena  ]ir;ccliiriis  Scriptor 
Ordinis  Scrapliici, /o/».  i^  ///>.  \',liitni.  I, 
inquit  :  «  No!o  ,  quamvis  facullas  milii 
«  suppctat,  scrmoncm  protralicre  in  anti- 
«  quorum  Doctorum  variis  nionumontis 
a  refcrcndis,  qui  omnes  uno  ore  tcstantur 
«  sanctissimum  Palrem  Eliam  totius  vil.f 
u  religiosa?  ducem,  ac  celebrem  autliorem 
«  esse.  Pauci^  tamen  vcrilas  hcTcc  patcbit, 
«  si  esscntialia  rcligionum  vota,  castiia- 
«  tem,  paupcrt  i!cra.  et  obedientiam  csse, 
«  in  mcnlcm  rcvocaverimus.  »  Qux  om- 
nia  fuis.sc  in  Klia,  et  Elisaeo,  ibidem  pro- 
bat.  Ft  deindc  homil.  2,  objecl.  7,  inquit  : 
«  Nccmiliiulla  rationepersuaderepossum, 
1  antiquos  illos  monaclios  ab  Elia  inslilii- 
«  los  tria  vota  substantialia  religioais  non 
(  emisisse.  »  Quod  infcrius  ita  confirmat : 
1  Eliam,  cjusque  successores  tam  pauper- 
«  lalis  votum,  quam  reliqua  substantialia 
K  religionis  emisisse,  vcl  illa  una  ratio 
«  nervose  satis  suadet,  quod  si  P'Iias,  ejus- 
«  que  successorcs  raonacliorum  ini-titutum 
«  amplectcntes  Deo  se  consecraruni,  casti- 
«  latem.paupertatom  etobedienliamcolen- 
«  tes  ;  certe  cum  pra?dicti  patres  non  igna- 
'i  ri  essent  foro  Dco  gratissimum,  longeque 
«  magis  moritorium  propositum  suum  vo- 
«  to  confirmare  (lioc  enim,  ut  supra  pra3- 
''■  misimus.  in  veteri  lege  notum,  comper- 
«  tumque  f\iit) ;  et  prajtorei  cum  aperte 
«  scirenf  plurimum  valere  iianc  volorum 
".  emissionem  ad  voluntate.m  noslrain,  qii.e 
«  lubrica,  et  ad  malum  propensa  est.  in 
«  bonofirmandam,  etofficio  continendam; 
'■>  non  est  dubinm.  quin  lioc  votorum  ad- 
0  miniculo  ad  prncdictos  fi nes  juvarentur.» 
Et  post  aUqiia  tandem  concludit  :  «  Quare 
«  existimo  Scriptur.e,  et  ralioni  valde  con- 
«  sentaneum  esse,  viros  illos  divino  lu- 
0  mine  duclos  institutum  monasticum  tri- 
«  bus  votis  firmasse.  » 

.saiian  107.  .JacobusSalianusceleberrimus.\nna- 
lisla  esacraSocietate.  non  semel,  sedsajpius 
'<  adstruit  tria  substantialia  vota  in  illis 
raonacbis,quosEliasinstituit.Naminprimis 
froquenter  approbat  opus  .Joannis  .Jeroso- 
lymitani  de  institntione  primorum  mona- 
chorum,  in  quo  iste  aperte  docet  nostram 
assertionem,  ut  infrawHm.  1 15  videbimus. 
l'r^eterea  anno  mund  .'3139,  agens  de  raptu 


Elia?,  inquit  :  «  1'rophetarum,  et  religio- 
M  sorum  in  (\armoIo,  lotaque  Chananilide 
«  manipulos,  sui  iemulos,  atque  imilatores 
«  inslituit,ad  ca?lostcm  vitam.mundo  igno- 
«  lam.  ac  contemptam  traducendam  ad- 
«  duxil.  »  Ca?Ieslis  aulem  vila  h;rc  mundo 
ignota,  non  ost  aliud,  quam  vita  religiosa 
in  paupcrtato,  castitale,  et  obedienlia  volo 
obsignalis.  Deinde  anno  mundi  3201,  nu- 
mcro  18,  de  l^Iisajo  agens,  inquit :  «  Hic 
«  est,  qui  patri,  matrique  valedicens,  om- 
«  nia  in  prolusionem  evangelicaj  pauper- 
«  tatis  abdicavit  a  se,  atque  contempsit. 
n  Hic  est  qui  rcligios»  pauporlatis  thesau- 
«  ro  dives,  elc.  »  I'bi  tam  perspicue  ex- 
primit  pauportatis  votum.  Prailerea  anno 
.3139,  mimcro  14,  refert  concionem  EIi;o 
ad  discipulos  ante  raptum  suum,  et  ait  : 
«  Studium  voluntaria?  pauportalis,  illiba- 
«  tffi  coniinentiaj ,  ol  obediontia?  sponlo 
«  suscept.r?.  quod  per  INIessiam  mirabilia 
«  accipiet  incrementa.  »  Supponit  igitur  id 
studium  ortum,  inchoatumquc  anle  tempus 
Messiffi.  Tandom  ibidem  numcro  12,  ex  per- 
sona  Eliffi  ita  loquitur  ad  discipulos  :  «  Ha- 
«  betis  Elisajum  disciplinas  religiosa?  pra-- 
«  p'silum,  ac  magislrum,  cui  secundum 
«  Deum  oblemperabitis  quicumque  in  Car- 
«  melo.etc.cctorisque  locis  divinaj  militia) 
«  et  religiosa^  professioni  nomen  dcdistis. 
«  Hunc  tanq;iam  e  Moysi  calhedra  loquen- 
«  tem  audietis,  in  ejus  manibus  vota  ves- 
«  tra  ofTeretis  Doo.  Ergo  quam  coepistis 
«  casto,  ac  religiose  vitam  agere,  eodem 
«  ductore  constanter  ad  raortem  usque  du- 
«  cere  porsoverabitis.  »  Ubi  aperte  repra;- 
senlat  vota  religionis  :  Vofa,  inquit,  vestra 
offcrctif!  Dco.  Et  in  raanibus  superioris 
emissa  :  In  manihus  ejus.  Specialius  votum 
obedienti;E  :  Cui  secundum  Dsum  obtempe- 
rabilis.  Et  castitatis  :  Caste,  ac  religiose  vi- 
iam  arjcrc.  V.i  ne  do  paupertatis  voto  dubi- 
taretur,  illud  expressit  in  sua  Epitome, 
anno  314-"J,  numero  2,  ubi  inquit  :  «  Sas- 
«  viento  egestate,religiosi  ad  ElisaDum  tan- 
«  quam  ad  communem  parentem  undique 
«  convolabant,  ut  ab  eo  vel  divina  subsi- 
«  dia  per  miracula,  vel  humana  per  exi- 
«  miam  ejus  apud  omnes  gratiam  conse- 
«  querentur,  et  promissara  Deo  pauperla- 
«  tera  facilius  ferrent.  »  Paupertas  enim 
Doo  prorai.=sa  necessario  importat  votum 
paupertalis. 

Benedictus  Aephtenus   illustrissimi  Or-  A.-piu. 
dinis  Penedictini,  lib.  I   Discjuisit.  monast. 
traciatu  2,  disquisit.  3,  pluribus  commen- 

dat 


DISP.  III,  DUB.  VIII. 


529 


dat  monachatum  EIia3,  et  concludit  :  «  Ex 
«  his  autem  videtur   coUigi  posse,   Eliam 
«  non  tam   umbram,  quam  corpus  ;  non 
«  typum,  sed  veritatem  ;  non  figuram,  sed 
«  ipsam  subsfantiam  monasticae  religionis 
«  exhibuisse.  Unde  P.  Thomas  a  Jesu  pro- 
«  babilitersustinet  Eliam,  ejusque  succes- 
«  sores  professionem  monasticam  triplici 
«  (fere  ut  nunc  fit)   votorum  vinculo  ob- 
«  servasse.   »   Illud    probabiliter   non  est 
additum  a  Thoma  positum,  sed  quo  Aeph- 
temus  sententiam  P.  Thoma?  qualificavit. 
^Baro"/'     ^^"<^6"tius  Baronius  egregius  Theologus 
Ordinis  Praedicacorum,  ut  varia  ejus  opera 
maifestant,  to7n.  2,  homiUar.  in  sermon.  de 
S.  Theresia,  pagina  141,   inquit :    «   Elias 
«  tempore  legis   scripta?  coepit   practicare 
«  eminentiorem    perfectionem    evangeli- 
«  cam.  Vota  fecit  castitatis,  et  voluntariae 
«  paupertatis,  et  ut   ait  S.    Hieronymus, 
«  primus  vexillum  erexit  vitaj  monasticae. 
«  Nubecula,  figura  Deiparae  pra^nuntiante 
«  Prophetae  isti  virginitatem  futuram  foe- 
«  cundam,   et  parituram  Deum.  Ista  enim 
«  induxit,  ut  virginitatem  voveret ;  et  is 
«  fructus  fuitquasi  anticipative  exemphim 
«  Virginis  sancfaj.  »   Kon  explicat  votum 
obedientiaj,   quia  agebat  de  Elia  supremo 
illiusinstituti  Pra^Iato,  juxta  ea,  quffi  dixi- 
mus  7inmero  98,  sed  illud  etiam  aliorum 
duorum,  et  vitae  monasticae  clara  assertione 
complexus  fuit. 
lictov.       108.  .Jodocus  Clictoveus  insignis  Theolo- 
gus,  tom.  2  homil.  in  serm.  penuU.  qui  in- 
cipit,   Quam  dixerint  vobis  fdii  vestri,   ex 
profosso  ostendit  Eliam  esse  fundaforem 
Keligionis  Carmelilana?.  Et  ut  dubium  re- 
moveat  circa  ea,  qua>ad  religionis  substan- 
tiam  pertinont,  inter  qua^  castitatis  votum 
conseturdifiicilius,  inquil:«Virginilatisper- 
«  petuo  servanda3votum,atque  propositum 
«  ab   Elia  primo  ejus  «  (Ordinis  videlicet 
(  armelitani) «  institutoro  eorum  habuit.  » 
;henn        Paulus  Schentnet  in  Promontorio  malx 
spei,  lib,  4,  §  13,  afTirmat  successores  Eliaj 
tenaces  arrepli  somel  Instituti  eodem  in  lo- 
co  .semper  perslitisse  usque  ad  ipsa  Christi 
Salvatoris  tempora.  Et  inferius  :  «  Volun- 
«  taria  paupertate,   castimonia,   obedien- 
«  tiaque  sese  Deo  adstrinxerunt  in  arctius 
«  ejusdem  obsequium,   auspicaluri   simul 
«  et   religiosa?  vitac  oxemplar  ,   et  daturi 
«  aliis  pulchra;  imitafionis  occasionem.  » 
Quffi  verba  sic  oxprimunt  substantialia  re- 
ligionis  vota,  ut  oxplicari,  aut  corroborari    j 
lion  debeant. 


Petrus  de  Valderrama  illustrissimi  Or-  Vaiderr. 
dinis  Augustiniani,  et  concionatorum  sui 
femporis  facile  princeps,  in  Theatro  Uelig. 
sermonede  S.  Elia,iiToha.\.  ex  D.  Hierony- 
mo  Eliam  fuisse  primum  inventorem  vitaj 
monastica?,  idque  asserit  ex  Scriptura  de- 
duci.  Postea  addit :  «  Licet  verum  sit,  quod 
«  tempore  Samuelis  reperiantur  Prophe- 
«  tarum  filii,  et  aliqua,  qua?  videntur  ins- 
«  titutum  religiosum  reprassentare  ;  nihi- 
«  lominus  instituti  cum  votis,  sicut  coepit 
«  Elias,  absque  dubio  ipse  fuit  primus  in- 
«  ventor.  »  Prosequitur  :  «  Pro  comperto 
ff  habetur,  quod  ipse  vovit  virginitatem,  et 
«  quod  illam  voverunt  ipsius  discipuli,  et 
«  quod  haec  virginitas  erat  perpetua.  » 
Tandem  sic  concludit  :  «  Supposito  igitur, 
«  quod  Elias,  ejusque  monachi  observarunt 
«  virginitatem  »  (utique  cum  voto,  ut  pro- 
xime  dixerat)  «  etiam  videtur  indubita- 
«  bile,  quod  observaverunt  obedientiam, 
«  et  paupertatem,  in  quibus  sita  est  reli- 
«  gionum  essentia  ;  quod  ad  illud  usque 
«  tempus  visum  non  fuerat.  » 

Coelestinus  a  monte  Alarsano,  religio- 
sissimi  Ordinis  Capucinoram  ,  in  Claie  Coelest. 
David,  sive  Arcanis  Scripturai  sacrse,  obser-  "" 
vatione  79,  inquit :  «  Elias  natione  Thes- 
«  bytes  ,  Prophetarum  coryphasus  ,  Ana- 
«  choretarum  in  monte  Carmelo,  aliisque 
«  sacris  Palasstina?  locis  religiosam  vitam 
«  agentium  supremus  fuit  Arcliimandri- 
«  ta.  »  Et  ut  manifestet  se  loqui  de  vita 
reIigiosa*vere,  et  proprie  dicta,  et  difilcul- 
tatem  excludat,  in  qua  nonnuUi  offendunt, 
subdit  :  «  Ardentissimum  Eliaj  zelum,  ut 
«  suam  effectus  causam  ,  subsequuta  est 
«  singularis,  nondumque  audita  castitas  ; 
«  ipse  enim  primus  omnium  mortalium 
«  votiva  se  castitate  insignivit.  » 

109.  Jacobus  Boulduc,  ejusdem  sacri  Or-Bouiauc. 
dinis  Capucinorum  insignis  Scriptor,  ut 
commentaria  in  Job  manifestant,  in  lib.  de 
Ecclesia  post  legem,  cap.  14.  pagina  nobis 
100,  observat  monachos  legis  grati;c  in  plu- 
ribus  conveniro  cum  monachis  voteris  lo- 
gis,  et  probat  :  primum  quidom,  qiiod  sicut 
modo  dantur  diversi  ritus,  divcrsaque  no- 
mina  religiosorum,  qui  tamen  conveniunt 
in  eadem  substantia  religiosi  status  ;  ita 
etiam  in  vetcri  Testamento,  quia  omncs, 
inquit,  in  nomine  Enoscxorum  conve.niebant, 
quorum  si  institutum,  modusque  vivendi  di- 
ligenter  consideretur,  prxscrtim  eorum,  qui 
rigiaiusvivetjanl,  invcnietur  ad  illa  tria  cn- 
pita  reduci  (castitatem  videlicet.  pauperta- 


530 


DK  STATIJ  UKMOIOSO. 


tem,  ot  obodientiani),  (}u,r  Christus  nuper 
expressit.  adhibito  voto,  tjuoil  etitDii  in  lege 
natur.r  freiiuentatuni  fuisse  letjimus.  I'rose- 
quitur  oxplicando.qualitor  nionaclii  votoris 
Tostanionli  liabiiorint  spocialo  indunion- 
tiim  distinctiim  a  sa^ularibus,  ut  jntlet,  in- 
quit,  1«  lHiti  lUchaliilantm  patre,  tjui  zona 
j\'Uicea  accinctuseral  renihus.  Joannes  (juo- 
que  Jiaptisla  tltstrlicola,  el  ejitstlem  cum 
hlia  spiritus,  et  instituti  habebat  vestimen- 
luni  ile  pilis  camelorum,  et  zonam  peUiccam 
circa  lumbos  sutys.  Kt  post  pauca  :  «  Alii 
«  videnlursubrufis  istis  pollibusapposuisse 
«  albas,  laneasquo  vostos,  oo  niodo,  quo 
«  Palros  CarmelitaG  induuntur,  ut  illis  sub 
«  noniino  Nazara^orum  roclo  conveniat  is- 
«  tud  diclum  :  ?\azara3i  ejus  nitidiores  lacte. 
«  rubicundioros  ebore  antiquo  (qui  su- 
«  brufi,  camolinique  coloris  est),  saphiro 
«  pulclirioros.  »  Etin  margine  habet  :  For- 
i:.!i,  et  colur  habilus  PP.  CarmeUlarum  a 
yazarxis  tlerivari  videtur. 

Tenas.  Ludovicus  Tenas,  Frimarius,  ac  cele- 
berrimus  Academiae  Complulensis  Theolo- 
gus,  in  serm.  de  S.  Thcrcsia,  Matrili  im- 
presso  anno  IGl.",  inquit  :  «  Institutum 
«  monasticum  sacraj  religionis  Carmelita- 
('  rum  principium  habuit  in  propheta  Klia, 
«  qui  referentibus  D.  Hieronymo,  et  D. 
«  Isidoro,  fuit  primus  homo,  qui  castitatem 
«  vovit.  »  .\djecit  hoc,  ut  aliquorum  scru- 
pulum  removeret,  qui  in  hoc  voto  pra?ci- 
puam  difTicuItatem  habent.  Ko  autem  ad- 
misso,  alia  facile  connectuntur,  quaj  neces- 
saria  sunt  ad  instilutum  monaslicum  sacrse 
religionis,  dequo  Tenas  loquebatur. 

Oxea.  Petrus  Oxea  lector,  ac  rector  Collegii 
Cacsaraugustani sacra; Societalis.Tesu,  scrip- 
sit  Vilam  V.  }'.  F.  Michaelis  a  Fonte  Car- 
melitae,  et  in  dedicatione  operis  sui  sic  al- 
loquitur  M.  Lumbier  ejusdem  Ordinis  : 
«  Habet  V.  Keverendissiraa  Fratres  tot 
«  homines  primse  magnitudinis  in  sancti- 
«  tate,  ac  litteris.quibusS.  Kcclesiam  illus- 
«  trarunt  a  suis  principiis  (principiis,  in- 
«  quam  ,  ipsius  Ecclesiffi) ,  quinimo  ante 
«  nongentos  annos  ,  postquam  magnus 
«  ipsius  (religionis  videlicet),  pater  ,  et 
«  propheta  Klias  illam  fundavit  in  veris 
«  votis  veri  monachatus,  licet  absque  illa 
«  solemnitate,  perfectione,  et  potestate  cla- 
«  vium,  quae  Christus  huic  dedit  in  lege 
«  gratiaj.  » 

xavier.  Hieronymus  Xavier  Ordinis  Pra^dicato- 
rura,  et  in  Academia  Caesaraugusfana  sa- 
craj  Scriotur.e  emeritus  cathedrarius,   in 


approbationo  libri  imniodiato  relati,  in- 
quit  :  «  Anliquissima  religioCarmelitarum 
«  fauslum  i)rincipium  habuilin  monteCar- 
«  melo,  colobri  ob  sui  momoriam  in  Scrip- 
«  tura,  ominontem  elevalionem,  et  myste- 
«  ria  nominis,  quod  secundum  D.  Hiero- 
«  nymum  signiflcat  Agnum  circumcisum, 
«  utjamex  his  circumslantiis  praimons- 
«  trarijjossethujussacrafamilia^eminentia, 
«  cum  i)ra!ler  hacc  ejus  fundator  fuerit 
«  magnus  patriarcha,  et  zelo  ardens  pro- 
«  pheta  l-Uias.  Ha;c  prima  in  illa  luce  fuit, 
«  quaistabilivit  statum  monasticum,  titu- 
«  lum  Carmoli  vorificans.  Kst  enim  agnus 
«  incandoro,ot  sanctilate;  ot  circumcisu.s 
«  non  tam  corporaliter.quara  spiritualitor. 
«  Quodjuxta  Apostolum  consistit  in  repri- 
«  mendo  alTectus  humanos  divitiarum,  li- 
«  bertatis,  ac  voluptatis  per  tria  vota  cas- 
«  titatis,  paupertatis,  et  obedientiaj,  quaD 
«  00  jam  tompore  nuricuparunt,  ac  exer- 
«  cuerunt ,  etsi  absciue  illa  solemnitale. 
«  perfcctione,  et  potestale  clavium,  quibus 
«  fiuntin  legegratia).  » 

110.  Prolixum  nimis  foret ,  et  in  irn- 
mensum  opus  abiret,  si  omnes  alios  autho- 
res,  quisimilem  proferunt  senteiitiam,  re- 
censero  velloraus.  Plures  alios  referunt 
Lezana  in  Apparatu,  otSylveira/oHi.  Opus- 
culor.  opusc.  .3,  resolut.  3,  quxst.  10.  Sod 
relati  sufficiunt  ad  verificandam  proposi- 
tionem  num.  104  statutam  ,  videlicet  esse 
quamplures  authores  graves,sapientes,  an- 
tiquos,  et  modernos  ,  et  quorum  alias  non 
interest  spocialiter  veritas  nostra;  assertio- 
nis,  qui  aflirmant,  in  lage  veteri  fuisseverwn 
stahim  religiosum  cum  tribus  votis  subslan- 
tialibus  paupcrtatis,  castitatis,  ct  obedienti-e. 
Quod,  transcriptis  fidoliter  eorum  tostimo- 
niis,  hactenusdemonstravimus.  Inde  vei'0 
liquido  infertur,  praBdictara  conclusionem 
esse  certo,  et  evidenter  probabilem,  utloco 
citato  arguebamus,  et  pro  pra^sentis  dubii 
resolutione  statuiraus. 

Quod  fundaraentura  fulciri  magis  valot 
ex  gravissirais  Doctoribus,  qui  etsi  sub  ex- 
plicitis  vocibus  triura  votorura  non  consfi- 
tuant  monachatum  in  veteri  Testamento, 
nihilorainus  ex  raonachatu  in  praediclo 
tempore  inforunt  raonachos  esse  antiquio- 
res  Canonicis,  et  Cloricis  regularibus,  et 
quod  eis  debeant  in  praecedentia,  et  digni- 
tate  loci  praeferri.  Nara  si  loquorentur  de 
monachatu  urabra  tenus,  et  similitudine 
tali,  praecisoque  atribus  votis,  quibus  subs- 
tantialiter  constituitur,  nihil  profecto  con- 
cluderent 


Alii 
Aullin- 
rcs  re- 
iiiissi- 
ve. 
I.ezana. 
Silvciia 


Urgcns 
ejusdcni 
lunda- 
nienli 
conflr- 
niatio. 


DISF.  IIJ,  DUB.  VIII. 


531 


cluderent;  quippe  ad  judicium  circa  hujus- 
modi  prascedenliam.  iionfigura  solasuffici.t, 
sed  veritas  ipsa,  reique  essentia  necessaria 
est.  Pro  hoc  autem  dicendi  modo   referre 
possumus  non  tantum  speciales  personas, 
sed  integras,  easque  sapientissimas  acade- 
:olleb'.  mias.  NamCollesium  BononiensisUniver- 
sitatis  de  hac  re  consultum  respondit  cu7i- 
sil.  1    (quod   extat  post  consilia  Cardinalis 
Zabarelte),    7ium.    35    in  hunc  modum  : 
«  Ordo  monasticus  est  antiquior  csteris, 
«  nam  Paulus,  Antonius,HiIarion,  Macha- 
«  rias,  et  alii  multi  habuerunt  vitam  mo- 
«  nasticam,  ut  dicitur,  ab  Elisso  in  veteri 
«  Testamentoseminatam.    »  Et  CoUegium 
iduaii.  Paduanum  apud  eumdem  ZabareUam  co7i- 
sil.  2,  7ium.20,  inquit  :  «  Principaliter  nos 
«  movet  antiquitas  monaslicJB  religionis, 
«  quod  etiam  apud  Coenobitas,  et  in  eodem 
«  monasterio,sive  coenobiohabitautes,  ante 
«  adventum  Christi  variis  in  locis  sacrae 
«  Scriptura?,  et  in  scriptis  Patrum,  alio- 
«  rumque,  qui   anfiquitates   conscripsere, 
«  fuisse  adinvenimus.  »  Et  Collegium  aca- 
;!rrar  demiaB  Ferrariensis  in  eadem  causa  con- 
sultum,  idem  respondit  coTisil.S.postconsilia 
Zubrellx ,   num.  12.  et  inquit :  «Legitur  in 
«  liistoria   tripartita,    monasticam   vitam 
<  habuisse  originem  in  veteri  Testamento 
«  ab  Elia,  et  Elisaso,  et  a  Joanne  liaptista 
«  in  novo.   »    Et  inferius  :  Ca-nobitx  sab 
Elisxo  videnlur  exorti,  et  a  Christorevocali. 
Pro  qua  sententia    refert  archiepiscopum 
Florentinum    in  2p.   tertix  partis,  tit.  IG. 
Et  eandem  sententiam  docuerat  Baptista  de 
ciiii.  Caccialupis  advocatus  consislorialis,  etsuo 
tempore  primarius,  ac  celeberrimus  Juris- 
consultus,  qui  inconsil.  A  post  cunsdia  Za- 
harellx,   num.   G,  inquit  :  «  Constat  etiam 
«  monasticam  religionem  eliam  apud  Coe- 
«  nobitas  fuisse  ante  adventum  Christi,  ut 
«  legitur  in  lib.  Ecclesiastic.   histor.  ru- 
«  brica  de  signis  in  morte  Domiui,  ubi  fit 
«  mentio  de  sancto  Schariuth,  qui  fuitab- 
«  bas  monasterii,  et  monacliorum.   FA  in 
«  eadem  historia,  sub   rubrica  de   tribus 
«  sectis  Juda^orum,  dum  loquitur  de  Esse- 
«  nis  (sunt  ipsi  Esseni,  (|Uorum  sa?pe  me- 
«  minimus)  in  omnibus  vitam  monasticam 
«  gerentibus.   ;>  Et  quod  hi  omnes  loquan- 
turde  statu   religioso  quoad  veram   ipsius 
o.>^sentiam  consideralo.  Ii([uet  tum  ex  causa, 
((uam    versant,    ut   supra  ponderavimus ; 
tum   ex  verbirf  .    quibus  utuntur,    Ordinis 
laonasfici,  ct  relit/ionis  monasticv,  et  quod 
■inomnibusinonasticam  vilam  gerebant :  qurc 


si  vota  secludantur,  minime  subsistunt. 
His  omiiibus  subscribit  doctissimus  cardi- 
nalis  'i'uschus  tomo  .1  pratic.  conclus.  littera  Tuselms. 
M,  conclus.  311,  num.  7,  ubi  ait  :  «  Mona- 
«  chi  fuerunt,  et  erant  tempore  Concilii 
«  Nicaeni ;  imo  erant  etiam  in  veteri  Tes- 
«  tamento,  prout  Elisasus.  Et  quod  essent 
«  in  veteri  Testamento,  probatur  de  EUa, 
«  Elisa30,  Joanne  Baptista,  et  post  in  initio 
«  Ecclesiffi  fuerunt.  »  Quod  ex  Doctoribus 
supra  relatis  confirmat. 

Idem  fundamentum  potest  amplius  ro-  ^AHa^ 
borari  ox  sententia  illorum  authorum,  qui  uiatio. 
licet  nostrffi  oppositam  defendant,  nostra? 
tamen  probabilitatem  recognoscunt,  etcon- 
cedunt.  Plures  sunt  hi,  etquos  fastidiosum 
esset  referre.  Sed  unum  dabimus,  qui  plu- 
riam  loco  esse  potest,  perdoctum   videlicet 
Franciscum   Suarez.   Hic  enim  tom.  3  de  ^""ez. 
Ilelig.  lib.   3,  cap.  I,  inquit  :  «  Multorum 
«  sontentia  est,  statum  religiosorum  anti- 
«  quiorem  esse  statu  legis  gratia^.  »  Et  n.  •?. 
ait  :  «  PriEterea  ante  legem  novam  in  usu 
«  fuisse  tria  illa  vota,  in  quibus  substantia 
«   religiosi  status  consistit,  verisimile  vi- 
«  detur.  »  Einum.  15,  inquit :  «Si  abstra- 
«  hamus  a  votis  solemnibus  hac  speciali, 
«  et    legitima    solemnitate,   fortasse  fieri 
«  potuit,  ut  aliquis  tria  vota  emiserit  pris- 
«  cis  illis  temporibus.»Et  cap.  3,  n.  I,  ait : 
«  Ex  Catholicis  aliqui  censent  statum  re- 
«   ligiosum,  non  solum  a  tempore  Christi, 
«  et  Apostolorum  ,  sed  etiam  a  tempore 
«  Elia^,  et  Elisaji  continua  traditione  usque 
«  ad  Joannem  Baptistam,  et  deinceps  us- 
«  que  ad   nos    fuisse  derivatura,  de  qua 
«  sententia  dicam  nonnulla  infra,   origi- 
«  nem  Mendicantium  Religionum  expli- 
«  cando.   Nunc   eam    non  improbo,  quia 
«  falsam   esse  demonstrare  non  possum  : 
«  sed  ncc  eam  approbo,  sed  tamquam  in- 
«  certam  relinquo.  »  In  quibus  Suarii  dic- 
tis   tria   reperiuntur  observatione  digna. 
Primum  ,    multorum    Catholicorum   esse 
sentenliam,  quod  status   religiosorum  sit 
antiquior  slatu  legis  gratia?  :  multi   autem 
Catholici  suiliciunt  ad  deferendam   proba- 
bilitatem,  saltemextrinsecamopinioni  illi, 
quam  propugnant.  Secundum,  quod  Sua- 
rius  ingenue  falelur,  se  non  posse   demons- 
trare   opinionem  illam   esse  falsa^n  :  crat 
autem  vir  doctissimus  ,  Theologi.T,  Scrip- 
turao,  tradilionum,  et  liistoriaD  salisgnarus, 
qiii  facile  posset  opinioiiis  illius  falsilatem, 
si  noii  essel  probabilis,  doraonstrare  ;  unde 
ipsius  confessio  nobis  robur,  et   aliis  (si 


532 


I»K  ST.Vrr  KKLKIIOSO. 


noslram  sentontiam  ini|)robaro  tononl). 
di'S|)oraliononiiiulucit.  Tortiuni.  quodSua- 
rius  noii  doserit  opinionom  nostrani  tam- 
quam  improbabilom,  sod  tamquam  incor- 
tani  :  plurima  aulom  sunt  probahilia,  et 
simul  incorla.  proptor  iiigruonlia.  ot  con- 
traria  binc  indo  motiv.i.  Kt  do  ojus  otiam 
opiniono  dici  potost.  quod  ost  incorta.  ot 
domonstrari  non  valel,  ut  ipse  palam  coii- 
codit.  .Miundo  voro  sontentia  nostra  babet 
Iiistorialom  cortiludinom,  quantuni  incjus 
maleria  desidorari  valot.  ulcontra  pr;rdic- 
iLim  autborom  ostondimus  n.  r)-2,ot  ox  lota 
bac  disputatione  salis  liquet.  DeniquoSua- 
rius/oHi.  t  de  Jieliq.  Irad.  9,  lib.  -J,  c.  10, 
quo  loco  so  acturum  de  origine  religioiium 
mendicantium  ubi  supra  promiserat,  iu- 
quit :  «  Est  auteni  valde  recepla,  et  salis 
«  antiquatraditio.  roligioncni,banc(nempe 
.(  Carmelitarum)  a  temporibus  l'ropbeta- 
«  rum,  et  signatim  ab  Kliaj  instilutiono 
<(  suam  ducere  origiiiom.  et  quasi  bacredi 
<(  tariam  successionem  in  monto  'Jarmelo.a 
:<  quo  nomen  etiam  aecepit.  (^'uam  tradi- 
«  tionem  ut  verani  suscipimus,  pr;T3cipae 
<(  quiaseptem  Summi  t^ontifices  SixtusIV, 
«  Joaniies  XXII,  .Julius  III,  1'ius  V,  Gre- 
«  gorius  XIII.  Sixlus  V  ot  Clemens  \'III  in 
«  bullis  buic  Ordini  concessis  de  profcsso- 
«  ribus  bujus  sacri  institutiita  loquuntur: 
:(  Tamquam  religionis  speculum.  et  exem- 
«  plar  cbaritate  fulgentes.  sanclorumque 
«  Propbetarum  Kli;e,  et  Klisa^i.  ot  aliorum 
«  Patrum  ,  qui  montem  sanclum  Carmeli 
«  juxta  Klia?  fontem  inliabitarunt,  succes- 
«  sionem  bajreditariam  lenentes,  elc.  riide 
«  Sixtus  V  buic  religioni  concessit  .  ut 
«  Eliam,  ct  Klisa?um  tamquam  suaj  insti- 
«  tutionis  patronos  coleret,  dies  foslos  in 
«  eorum  bonorem  celebrando,  propriaqne 
«  ofTicia  in  eorum  meraoriam  recitando, 
«  etc.  »  Plura  ibi  coeperat  jaccre  funda- 
menta  nostraj  assertionis.  Sed  priusquam 
scdificium  absolvisset,  mors  virum  doctis- 
simum  orbi.  et  nostras  prajsertim  senten- 
tia)  praeripuit.ut  in  calce  illius  capitis  non- 
dum  perfecti  adnotatur  bis  verbis  :  «  Hasc 
'<  tantum  de  sacro  Carmelitarum  ordine 
«  in  manuscriptis  autborisSuarii  iiivenire 
«  poluimus,  quem  nisi  mors  bonis  omni- 
«  bus  invidens  pra^occupasset,  tam  de  hoc 
«  ipso  Ordine,  quam  de  reliquis  plura 
»  scripturum  fuisse  non  dubitavimus.  » 
Suario  alium  autborom  fpropter  magnam 
viri  authoritatem),  adjungere  placet,  Anto- 
Percz.  nium  Perez,  generalem  illustrissimi  Ordi- 


nisRenodiclini.ol  arcliiopiscopuni  Tarraco- 
nensoni.  Is  in  Pontatouclio  fidoi,  volum.  A, 
cap.  "21,  .v»//>r.  S,  jigit  de  ocdosiaslica  tradi- 
lionccirca  monacbalum  in  volis  substan- 
tialibus  consisl'.Mitem  ,  quom  impugnanl 
h;i?relici.  Kt  primo  loco  ponil  senloiitiam 
allirmanlom,  quod  monacbatus  sic  accoptus 
ca^pit  a  tomporibus  Aposlolorum,  quam 
late  probat.  Doinde  num.  T,C),  inquit:  «  Alii 
«  altius  ropotunl  Monachorum  originom 
«  ab  Klia,  et  Klisajo.  Nec  sane  rnirum,  si- 
«  quidomot  ipsi  loclitarunt  vorba  illa  ps. 
«  \'M:  Kcco  quam  bonum,  ot  quain  jucun- 
«  dum  habilaro  fratros  iii  unum.  Ila^conim 
«  monasteria  erexerunt,  ul  planc  Augus- 
«  tiiuis  moiiuit.  »  Et  in  margine  liabct  : 
"  Aliqui  adstruunt  originem  mon;iclioruin 
«  ab  I-;iia,  et  Elisaco,  nec  temere.  » 


/'^xpcnditur  grave  aliud  fundamcnl utn  ejus- 
dem  asserlionis. 

111.  Ncmo  qui  sciat  summam  aulhori- jmiivi 
t;ilomsupremiConsiliiS.Inquisit.Hispania3,gJ:J,|g^ 
quam  sapicnlibus  censoribus  utatur,  quam  in/iuis 
scveros  judices  adhibeat,  et  qua  vigilantia 
procedat  in  doclrinis  undequaque  ad  fidem 
pcrtinonlibus ;  nemo  ,  inqaam  ,  qui  baec 
sciat,  et  pro  meritis  ponderet,  abiiuet  con- 
cedere  sentcntiam  illam  esse  evidenler 
probabilcm,  quam  sacrum  istud  Tribunal 
scmol,atque  iteruin  probivit.  Quod  aliquo- 
rum  zelo  nostra}  contigit.  Kuerunt  enim 
viri  multaoscientiae.  et  non  inferioris  au- 
thoritalis(honoris,  et  charitalis  gratia  illos 
non  nomiiiamus),  qui  nostram  hanc  sen- 
lonliam  (amquam  iiijuriosam  lcgi  evan- 
gclicas,  dcprimenlemque  Christi  Domini, 
et  Apostolorum  gloriam,  ot  neg.iiUcm  B. 
Maria;  supremum  in  vovendo  virgiiiitatem 
primalum  (qua?  omnia  quantum  a  vcritate 
exulenl,  ostendimus  7i.  38  et  74  cum  se- 
quent.)  ad  sacrum  illud  Tribunal  dcferrent, 
et  graviter  accusarunt.  Negotii  magnitudo, 
et  proposilionum  absolutissima  discussio 
nondies,  non  menses  taiitum,  sed  plures 
annos  absumpsit.  Sed  tandem  anno  1639, 
die  9  decembris  decretum  est,  quod  se- 
quentes  propositionos  currant  impressa),  et 
denovo  possint  imprimi  : 

In  lege  scripta   fuit  volum   castitatis,  et 
virginitatis  perpetux. 

Mulieres  fecerunt    votum   virginitatis  in 
lege  scripla. 

In 


Disp.  111,  DiB.  v: 


533 


In  lege  scripta  fuit  votum   obedicntix  per- 

petu.T. 
In  lege  scripta  fuit  votum  paupertatis  v-t- 

luntari.T. 
In  lege  scripta   fuit  verus  monachatus.  et 

religio. 

Cautum  tamen  est,  ut  in  hac  materia  de- 

claretur,   monachatum    legis  scripta^  non 

fuisse  cum  solemnitate,   et  perfectione,   ac 

pofestate  clavium,  quas  habet  in  lege  gra- 

tiae  ;  hujus  enim  in  tota  sua  perfectione  au- 

thor,  et  institutor   fuit  Redemptor  noster 

Jesus  Christus.  et  illius  in  lege  scripta  fuit 

causa  exemplaris,  et  mcritoria.  Quas  om- 

nes,  et  alias  praedicti  decreti  propositiones 

?iog-  reperiet  lector  in  Apologia  historica^  pro- 

'oph.  pheticae,  et  in  N.  Philippo,  Theologi.e  Car- 

zana!'"^'''-  ?•  ^'  '""^-  '>  Lezana  in  Apparat.  c.  4, 

iipn.  n.  28,  Antonio  a  Spiritu  Sancto  in  tract.de 

\clo!^ primatu  Eliw,  §  8,  n.  136,  et  aliis  scriptori- 

bus  nostri  Ordinis.  Et  juxta  prsdictum  de- 

cretum  in  hac  disputatione  processimus, 

pa?penumero  explicantes  vota  illa,  quibiis 

monachatum    veteris  legis  constasse  dici- 

mus,    fuisse  simplicia,  ac  nuda,  tum  so- 

lemnitate,  tum  aiiisquibusdam  privilegiis, 

quibusreligiosus  statusin  lege  gratiffi  exor- 

natur. 

Licet  autem  omnia  sancti,  et  integerrimi 
Tribunalis  decreta  omnem  venerationem 
mereantur,istud  videtur  habuisse  quasdam 
circunstantias,  qus  non  levem  aulhorita- 
tem  super  a!ia  conciliant.  Primum.  quod 
matcria  summa  contentione  agitata  est,pro- 
ductis  hinc  inde  doctissimisallegationibus. 
Deinde,  quod  per  plures  annos  discussa 
fuit.  Tandem,  quod  ad  resolutionem  illius 
facfa  est  specialis  congregatio(JMn/a  voca- 
mus),  plurium  virorum,  quibus  sapienfio- 
res,  ac  graviores  non  liabcbat  Hispania, 
sed  nec  alia  forte  PJccIesiaG  |)rovincia.  As- 
sistebant  enira  Doctor  D.  Josephus  Argaiz, 
postea  Episcopus  Abulensis,  et  Archiepisco- 
pus  Granafensis.  K.  P.  M.  F.  Joannes  a  S. 
Thoma,  Cathedrarius  Primarius  Com[)Iu- 
tensis,  Confessor  regis  Phili])!  IV.  IMagni, 
et  eruditissimis,profundisque  scriptis  cele- 
berrimus.  D.  Antonius  Calderon,  insignis 
I^cclesiae  TolefanaD  Canonicus,  Magister  Se- 
renissimi  Principis  Hispaniarum.ef  electus 
Archiepiscojjus  Granafensis.  K.  P.F.  Pefrus 
de  Urbina.GeneralisSeraphica)  Keligionis, 
ct  Archiepiscopus  Valenfinus,  ot  llispalen- 
sis.  K.  P.  M.  V.  Petrus  de  Tapia,  Prima- 
rius  Complutensis,  Episcopus  Segoviensis, 


Siguntinus.Cordubensis,  et  tandem  Archie- 

piscopus  Hispalensis,  scripfis,  et  sanctitato 

conspicuus.  K.  P.  M.  Salmeron,  Generalis 

Ordinis  B.  Mariae  de  Mercede,electus  Epis- 

copus  Truxillensis.  RrP.  M.  F.  Luisius  de 

Cabrera.sacri  Ordinis  D.  Augustini,et  Con- 

cionator  Kegius.  Doclor  D.  Franciscus  de 

Kioxa,  Inquisitor  Hispalensis.  Doctor  Ru- 

binos  Ecclesiae  Cauriensis  Canonicus  Ma- 

gistralis.  R.  P.  M.  F.  Joannes  Garcia,Lector 

Theologia^  in  ConventuB.  Virginis  de  .Ato- 

cha.  K.  P.  INI.  F.  Gabriel  Gonzalez  ejusdem 

Conventus  Prior,  et  per  plures  annos  Lec- 

tor.   Pra^sidebat  autem  huic  speciali  Con- 

gregatioui  D.D.  Ferdinandus  de  Castro,  et 

Andrada,  tunc  supremi  Consilii  Inquisitor, 

postea  Episcopus  Gienensis,  et  electus  Ar- 

chiepiscopus  Hispalensis. 

112.    Expendat ,   obsecramus  ,   prudens  roide- 
^  .  .       '       .  raiio 

Lector  tantorum  virorum  nomina,  sapien-  praemis- 

tiam,  prudentiam,  authoritatem,  et  digni-*"v°'^' 

tatem;  et  facile  videbit,  quod  vel  extra  ju- 

dicium  constituti  insignem  probabilitatem 

deferrent  opinioni  a  se  subscriptffi  Quanto 

magis  ubi  materia  non  solum  fidei,  ut  ad- 

versarii  clamabant,sed  jusfitia3efiam,prop- 

ter  apprehensum  aliquod  partium  dedecus, 

urgebatur.5'  Quanto  magis  in  Tribunali  sa- 

cerrimo,  quod  favorum  blandimentis  non 

trahitur,  ut  falsis  opinionibus,  et  fidei  non 

satis  cohffirentibus  parcat.  Ergo  ex  eo,  quod 

sancta  Inquisitiopra^dicta  asserta  probave- 

rit,  efflcaciter  infertur  illa  fuisse,  et  esse 

evidenter   probabilia,  alienaque  ab   omni 

censura  Theologica.  Viderunt  id  viri  docfi, 

et  licet  aliam  habuerint  sententiam,nostra3 

probabilitatem  post  illud  decretum  liquido 

confessi  sunt.  Unde  lUustrissimus  Arauxo  -^-rauxO' 

1,  2,  (/.  99,  disp.  4,  secf.  3,sic  nostram  sen- 

tentiam  proponit  :  Prima  affirmans  mona- 

chatum  inccepisse  ante  Evangeiium  apud  I'a- 

tres  veteris  Testamenti,defendilura  CUctoveo 

hom.  pemdt.  tom.  2,   Waldensi  de  Sacra- 

menlal.  c.  8.',  ooncl.  9.  Aujidio  Carmelit.  lib. 

de  Elia,  c.  6,  sect.  8.  Trithemio  lib.    1,  de 

laudibus  Cannelit.  Francisco  Orantio  (fuit 

hic  vir  doctissimus  Ordinis  Seraphici,  Con- 

fessarius    Serenissimi    .ioannis   Austriaci 

primi,  et  Episcopus  Ovetensis),  lib.  5,  loco- 

rum  Cathoiic.  c.  12,  et  Mendoza  in  quodlib. 

(/.  2,  cxpositiva.  «  Quos  refert,  et  sequifur 

0  novissime   Author   hisforiai    proplieticic 

«  Carmeli  Discalceati,  ut  defendat  Eliam, 

«  etEIisasum  veri  monachatus  fuissopro- 

«  fessores.  <^uam  senfentiam  absque  nota, 

«  vel  censura,  cum  probabilitato,  quam  ei 


::54 


DK  STATf   KKl.KWOSn. 


«  sun  adslniunl  fundampiila.  sanctissinuini 
«  suprom.p  hKiuisitionis  tribunal  novissi- 
«  mo  docrolo.   0    IHvomhris   anni    KkU"», 
«  oxpoditodofondi.  nt  antoa.  otexcudi  por- 
11  misil.  Quam  probahilitatom  ot  nos  libon- 
uard»'  "  '^''  ^^u^^^ipinii^s.  »  Kt  K.  K.  Hieronymus 
'  (Jarcia.   Dillinilor   (^oneralis    illuslrissimi 
Ordinis  llioronymiani,  ot  orudilis  scriptis 
salis  notus,  i»j  {'ulilica  lieniilari.  tracl.  10, 
iHfficull.  J.  (/m/>.  I.  n.  l.  cuin  spijuenl.  refert 
nostram  opinionom,  ejusque  fundamenta, 
ot  n.  8.  inquit  :  «  HaDc  opinio  censenda  ad 
-(  minus  est  ut  probabilis,  el  talem  esse 
'I  qualificavit  sanctum  Inquisilionis  tribu- 
X  nal  anno  \C)A9,  tosto  K.  V.  Francisco  a  S. 
M  Maria.  Indoqui  nuiic  dicorot  eam  im- 
«  probabilem  osso.  punirotur  por  sanctum 
«  Oiricium  tanquam  contumax,  et  rcbellis 
«  ejus  decretis,  ac  mandatis.    Et  profeclo 
«  licet  id  sancta  Inquisilio  non  deccrneret, 
<'  Apologia  P.  F.  Francisci  a  S.  Maria,  ubi 
«  tot  occurrunt    rationcs,  et   autlioritates, 
«  eam  probabilcm  faccret ;  quinimo  non 
«  utcumque  probabilcni.sed  eliam  probabi- 
«  lissimam,  et  ul  talem  illam  refero.  Unde 
«  protestor  quod  si  aliquando  in  hujus  ope- 
«  ris  decursu  non  me  sunicienter  declara- 
0  verim,  et  visum  alicui  fuerit  me  contra 
«  illam  sentirc.  minime  id  iniendo  ;   nam 
«  si  loquor  de  opinione  contraria,  semper 
0  eam  intelligo  nondereligionequoadsubs- 
'(  tantiam,  sed   quoad   completam,  et  per- 
«  fectissimam  perfectionem,  sicut  hic  sta- 
«  tus  modo  existit  in  lege  gratiae.  » 
Alind        1  IS.QuidiscursusfuIciri  urgcnter  potcst; 
''uim^  nam  ecce  post  alcyonidas  dies,  quas  rela- 
tum  S.  Inquisitionis  decretum  nobis  attule- 
rat  compescendo  terapestatem,  iterum  Ad- 
versarii  vocarunt  ad  arma.etnovas  allega- 
tiones,  aut  delationes  pra^sentarunt,  quibus 
relatas  propositiones,  aliasque  accusarunt. 
Undeopus  fuit  illas  rursus  in  judicio  con- 
tradictorio  per  novos  Censoros,  et  coram 
novis  judicibus  examinare  :  quod  negotium 
pro  rei  gravitate  plures  consumpsit  annos. 
Sed  tandem  prffidicta?   propositioncs,  (luac 
asserunt  tria  vota  substantialia,  et  verum 
monachatum  (dempta  solemnitate,  et  aliis 
privilegiis  logis  gratiae),  fuisse   in  veteri 
Testamento,  iterum  approbatae  sunt,  et  an- 
tecedens  decretum  dc  novo  confirmatum 
est  Matriti  die  G  I\Iartii  fin  pervigilio  sci- 
licet  Angelici  Pra^ceptoris  nostri  D.Thoma^), 
anno  1673,  insupremoS.  Inquisitionis  Se- 
natu,  cui  praisidebat,  et  praesidet  Excel- 
lentissimus  Princeps,  et  eruditissimus  vir 


D.  D.  Didaci-s  do  \*alla<Iaros,  ot  Sarmiento. 
llpiscopus  Ovotonsis,  ac  Placonliiius,  et  in 
regio.  acsupremoConsilio  Castolho  Prneses. 
Undo  magis  olucel  maxima  i)racdiclarum 
assertionum  probabililas  ;  vix  quippe  intor 
probabilos  alia  roperiotur.cui  lanto  autho- 
ritalis  exlrinsoc.e  poiidus  assislal,  quajvc! 
graviora  hahcat  ])ro  sc  tcslinionia.  I'r;pser-  Noiii 
lim  si  considoromus  autliurilalem,  doctri- 
nain,  potenlinm,  et  zelum  eas  accusantium. 
qui  facilo  ipsas  subrucrent,  si  polenlior, 
innoconliorque  non  fuissol  illarura  veritas. 
Hocsecundum  decretuni  nolissimum  ost  in 
IIis|)ania.  ojusque  meminerunt  N.  Sylveirasyiveir. 
tom.  upnscul.  npusc.  3,  res.  3,  (/.  10,  «'«  Art''>  "'Ai^jr 
et  .losephus  Andreas  sacras  Societatis,  in 
approbaliune  vitx  V.  P.  F.  Michaelis  a 
Iwnte,  [ihi  ait  :  «  Gratulor  antiqun^.et  sem- 
«  pcr  observanle  Religioni  R.  Virginis  do 
:(  monle  Carmclo,  quod  cognita  ,iam'sit,  et 
«  eid  lydium  lapidem  aHricla  vcritas  voto- 
«  rum,  et  veri  monachatus  Kliac  ct  glorio- 
«  sorumipsius  filiorum  in  veleriTestamen- 
«  lo,  per  novum  Decrelum  S.  Tribunalis 
«  Inquisitionis  in  pra?senti  anno  IG73.  » 


in. 


Roboratur  amplius  eadem  cunclusio. 

113.  Licet  supremum  S.  Inquisitionis  Aliud 
judicium,  et  sententia^  plurimorum  extra  vu.-nl 
nostrum  r>rdinem  Authorum  evidentem 
probabilitatem  a  nobis  intentam  satisevin- 
cant,  placet  tamen  id  ipsum  ostendere  alio 
medio  magis  familiari  in  hunc  modum; 
ctcnim  quod  plurimi  sapicnles,et  timoratffi 
conscientia}  affirmant,  est  evidentcr  proba- 
bilc,  saltcm  ab  extrinseco,  ut  tradit  cora- 
munis  Theologorum  senlentia.  et  ostendi- 
mus?twm.  103.  Atqui  plurimi  viri  sapientos, 
et  timorataj  conscientiae  affirmant  verum 
monachatum  cum  tribus  volis  substantiali- 
bus  fuisse  in  vetcri  Testamento  :  ergo  talis 
sentcntia  est  evidcnter  probabilis,  saltem 
ab  extrinseco.  Probatur  minor  ;  nam  pra- 
dicta  assertio  est  antiqua,  recepta,  et  com- 
munis  traditio  Ordinis  Carmelitarum  : 
ncmo  autcm  ncgavit  in  hac  amplissima  re- 
ligione  fuisse,et  esse  plurimos  viros  sapien- 
tes,  et  timorata?  conscientia3. 

Nec  vim  hujus  motivi  diluet,  qui  dixerit,  ^^*,'''"' 
Carmelitas  non  esse  testes  in  hac  causa  au-    eiTu- 
diendos;  quia  dicunt  in  sui  favorem,  ut  su-  °'"'"' 
premam  inter  sacrosOrdines  sibi  vindicent 
antiquitatem.   Nam  conlra  hcc  est  primo, 

quod 


DISP.  III,  DUB.  VIII. 


535 


quod  valde  diversa  sunt,fuisse  verum  mo- 
niichatum  in  veteri  Testamento,  et  reli- 
gionem  Carmelitanam  in  veteri  Testa- 
men!o  incepisse  ;  potestque,  quantum  est 
ex  vi  formac.  prima  assertio  a  posteriori 
prajscindi;  et  lioc  pacto  in  tota  hac  disputa- 
tione  processimus  prcibantes  omnia  asserta 
independenter  a  pradicta^  religionis  anli- 
quitale  :  ergo  CarmolitaB  debent  in  hac  causa 
ut  tesfes  legitimi,  et  nullo  quasstu  conducti 
audiri.  Secundo,  quia  sive  resolutio  hujus 
difficultatis  ad  Carmelitarum  gloriam  refe- 
r.:t,  sive  non,  tamen  incredibile  est,  pluri- 
mos  viros  sapientes,  et  timorata?  conscien- 
ti^e  tradere  uniformiter  doctrinam  aliquam 
iion  probabilem.cum  potius  hoc  sitmaxima 
insipientia,  et  non  leve  omnino  peccatum: 
ergo  quod  plurimi  illi  viri  sapientes,  et  ti- 
morat;cconscientiaesintCarmeIita3,minime 
irapedit,  quod  assertio  ab  illis  uniformiter 
tradita,  sit  evidenter  probabilis.  Tertio,  et 
urgentius,  quia  falsum  omnino  est,  quod 
licet  ad  gloriam  religionis  Carmelitans 
veritas  nostrffi  assertionis  spectet,  non  de- 
bent  admitti,  audiri,  et  authoritatem  suis 
dictis  aflerre  particulares  ipsius  Doctores. 
Nam  constans,  certaque  sententia  est,  testes 
de  communitate,  aut  collegio  admitti,  fi- 
demque  facere,quando  non  agiturdeeorum 
particulari  commodo,  ut  tradunt  commu- 
niter  Doctores  in  cap.  Insuper,  cap.  Cum 
nuntius,  de  testibus.  Idque  a  fortiori  verifi- 
catur  in  roligiosis  circa  causas  suarum  re- 
ligionum,  et  communitatum  :  tum  quia 
ratione  smctitatis,  ac  perfectioris  status 
prffisumuntur  semper  dicere  veritatem  : 
tum  quia  nulli  alii  ita  compertas  habent 
res  suarum  religionum,  prffiserlim  qua?  ad 
factum  pertinent.  Quod  etiam  communiter 
tradunt  Doctores  locis  citatis,  et  in  cap. 
;Jota.  Tertio  loco,  de  probationibus,  et  cap.  Ve- 
niens,  et  2,de  testibus.  Unde  in  negotio  gra- 
vissimo  Canonizationis  Sanclorum  suaj  re- 
ligionis  admittuntur  tanquam  legitimi 
testes,  ut  constat  ex  praxi,  et  resolvunt 
Auditores  sacro)  Rota^  in  Canonizatione  S. 
Franci.scaj  Romana),  p.  1,  art,l.  Quinimo 
non  solum  religiosis,  sed  libris  etiam,  et 
historiis  sacrarum  religionum  in  prffidicta 
causa  (qua3  est  omnium  gravissima)  fides 
adhibetur,  ut  patet  in  canonizatione  D. 
Ronaventurac  p.  2,  art.  8,  et  ex  professo 
probat  .loannes  Andreas  in  fme  Mercuria- 
liu)n,  super  ultim.  quxst.  NuIIa  igitur  est 
ratio,  ut  Carmelita?,  dum  communiter  Ira- 
dunt  verum  monachatum  fuisse  in  veteri 


Testamento,debeant  tanquam  testes  suspecti 
excludi. 

1 14.  Accedit  primo,  non  esse  majoris  au- 
thoritatis  traditionem  alicujus  Ecclesia3,aut 
Dioecesis,  quam  sit  traditio  unius  integra^, 
etamplissima^  religionis  Carmelitana^,  cum 
non  plures  ibi,  quam  hic  concurrant  viri 
sapientes,  aut  sancti,  qui  omni  tempore 
floruerint,  ut  videtur  per  se  manifestum. 
Traditio  autem  alicujus  Ecclesias,  aut  Dice- 
cesis  fidem  facit,  et  fundat  probabilitatem 
pro  rebus  gravissimis,  cujusmodi  est  cultus 
alicujus  Sancti,  et  veneratio  aliquarum  Re- 
liquiarum,  ut  constat  ex  communi  praxi,  et 
late  tradunt  (pluribus  etiam  relatis),  Am- 
bros.Machin  indefensione  Sanc(orum  Cala- 
ritanorum,  lib.  I ,  c.  32,  Escolanus  in  Chro- 
nico  S.  Hierothei,  anno  Christi  64,  pag.2bQ), 
Quintanadvenas  tract.  7,  singul.  14,  et  Mar- 
linez  de  Prado  in  opuscul.  de  sfygmatibus  S. 
Catharinx,  quxst.  2,  §  2.  Et  profecto  nisi 
haac  regula  admittatur,  corruent  plurima, 
quae  tam  in  Ecclesiis  particularibus,  quam 
in  sacris  religionibus  pie,  et  probabiliter 
creduntur;  sublata  quippe  traditionis  au- 
thoritate,  nullum  fere  relinquetur  funda- 
mentum,  cui  incumbant,  et  propter  quod 
admittantur.  Cum  ergo  tota  Carmelitarum 
religio  uniformiter,  et  constanter  afTirmet 
fuisse  in  lege  antiqua  verum  monachatum, 
con.sequens  est,  quod  suo  testimonio  hujus- 
modi  assertionem  faciat  probabilem.  Et  qui 
id  non  admiserit,  vitam  sternit,  ut  cuncta? 
suae  religionis,  aut  communitatis  traditio- 
nes  spernantur;  cum  minime  possit  de  ma- 
jori  authoritate  sibi  blandiri,  quam  habet 
antiquissima,ampIissimaqueCarmeIitarum 
religio. 

Accedit  secundo,  eo  majorem  fidem  testi- 
bus  deberi,  quo  ipsi  plures,  ac  graviores 
sunt;  nam  eo  ipsofaciunt  majorem,  firmio- 
remque  probationem,  ut  ex  se  liquet.  Testes 
autem,  quos  in  hac  causa  religio  Carmeli- 
tana  oflert,  plures  sunt,  et  gravissimi,  ut 
aliquosexinnumeris  recensendo  constabit. 

115.  Primus  occurrit  Joannes  I']cclesiac 
Hierosolymitana3  Patriarcha  44,  qui  floruit 
tempore  D.  Hieronymi,  et  librum  scripsit 
de  institutione  monachoru7n  in  lege  vcteri 
exortorum,  et  in  nova  persc.vc.rantium.  Et 
c.  2,  inquit  :  «  Propheta  Dei  Elias  mona- 
«  chorum  Princeps  primus  extitit,  a  quo 
«  sancta  eorum  primaeva  institutio  sumpsit 
«  exordium.  »  Et  c.  'J,  ait  :  «  Monachus 
«  enim  vere  deinceps  ipse  fuit.  »  Nemo  au- 
tem  est  vere  monaclms  absque  tribus  subs- 


Confir- 
nialio. 


Ambvos. 
Macliin. 

EfCOl. 

Quint. 


Mart.  de 
Prado. 


Carmeli- 
tarum 
traditio. 


Joan. 
Hieros. 


r.36 


DE  STAXr   KKLIOIOSO. 


lanlialibus  votis.  Kt  cap.  10.  dicit:  «  Quid- 
«*  quid  igilur  porfoctionis  ost  in  liac  voslra 
n  roligionooromilica,  ab  hoc  propliota  I>ci 
«  taiuiuom  a  primordiali,  ot  principo  mo- 
«  nachorum  Authoio  oxomplarilor  oma- 
«  navit.  "  Ad  porfoctionom  voro  roligionis 
pertinont  prinio  loco  vota  substantialia. 

Noc  rofort.quod  Haronius.et  HoIIarminus 
negont  pra^dictum  Joannem  fuisse  illius 
libri  .\uthorom.Quod  onim  prapjudicium  po- 
test  alTorro  illorum  duorum  (olsi  gravissi- 
morum)  sontontia,  ubi  innumorabilium, 
noc  inforioris  not.o  Doclorum  adosl  suflra- 
gium/  'J^alos  sunt  Torniellus,  Platus,  Mo- 
rigia,NaIonlia,KmmanuelKodriguez,Acuna 
Archiopiscopus  Kracharensis,  Salianus,  Ca- 
nisius,  Trithomius,  Marulus,  Cornolius  a 
l.apide,  (>aspar  Sanchez,  .Magall.uies,  et  alii 

Wa"d  ''"i^ni^-^ri,  quos  rofort  Lozana  /;(  Apparuttt, 
cap.  9,  /'(•»•  tutum,  et  Wastelius  in  lib.  dc 
Munavhismo  Joannis  iti  Carmelo  apoloijctico, 
quem  vivonto  Baronio,  ut  ad  ipsum  trans- 
mitteretur,  scripsit.  Prolixum  esset  in  re 
ad  pra^sons  institutum  non  admoduni  ne- 
cessaria  inimorari.  Subjiciemus  tamen  ju- 

salazar.  dicium  viri  gravis,  Ferdinandi  de  Salazar, 
s  icra?  Societatis,  suprema)  Inquisitionis,  et 
electi  Archiepiscopi  de  las  Charcas.  Is  in  lib. 
de  Immaculata  conceptione,  swculo  A,ur(jum. 
12,  cap.  42,  relata  Baronii  existimatione, 
inquit :  «  Vidi  certe,  atque  evolvi  non  pauca 
«  antiquitatis  monumenta,  ut  in Jiac  con- 
a  troversia  aliquid  certi  defuiirem  ;  nihil 
a  tamen  reperi,  quod  non  suaderet,  praj- 
«  missum  Joannem  Carmelitanum  fuisse, 
«  et  dictum  de  Institulione  monachorum 
u  librum  ab  ipso  conscriptum  ;  atque  adeo 
«  hanc  senteiitiam  libentius  amplector,  et 
«  gravissimo,  antiquissimoque  Ordini,qua3 
«  sua  sunt,  libere  restituo.  »  Quod  ex  im- 
mediate  dicendis  magis  firmabitur. 

D.  Cyr.      B.   Cyrillus  Constantinopolitanus,  sanc- 

^*'"*''  titate,  etdoctrina  celebris,  qui  floruit  ante 
annum  Domini  1200,  eandem  tenetsenten- 
tiam  in  epist.  ad  Eusebium  eremitam  mon- 
tis  Xeroi;  nam  ibidem  refert  prfflmissum 
Joannem  scripsisse  prffldictum  Ubrum  ad 
Caprasium,  et  alios  monachos  montis  Car- 
meli  (unde  elucet  quantum  antiquitasillius 
libri  transvolet  recentiorum  cogitationes), 
et  ait :  «  In  quo  libro  primariara  nostraj 
«  religionis  iustitutionem,  et  Fundatorum 
«  ejusdem  dignitatem,  atque  priscorura 
«  professorura  gesta,  sanctas,  et  gloriosas 
«  virtutes,  exteriorera  habitus  ornatum 
«  pra;dictus    Joannes  propterea  brevi,  et 


«  lucidoeloquio  ordinalo  dcscripsit,  ul  suc- 
<«  cossorcs  dictorum  1'atrum  in  illo,  tan- 
«  quam  in  nilido  spoculo  Instilutionoin 
«  suam  inluonlos,  eam  observaro  prupon- 
«  sius  conaronlur,  elc.  »  l'ra!diclus  autom 
Joannis  libor  a  S.  Cyrillo  recognitus,  ct 
laudalus  vorum  monachum  in  veteri  Tes- 
tamonloconsliluit,  ul  supra  vidimus. 

\'enerabilis  Doctor  Thomus  Waldonsi.s,  Wuld 
luTcreticorum  malleus,  disputans  contra 
Wiclepli.  tom.  \,doctrinal.  fid.  lib.  !?,  art. 
2,  cap.  4,  inquit  :  «  Sulliciat  religiosis  talcs 
«  habero  palronos(sciIicel  Kliam,  Klis;cuni, 
«  et  filios  l'roplietarum)  et  sancti  proposili 
«  fundatores,  ut  plane  se  monstretsancta- 
«  rum  Scripturarum  ignarum,  quicum.iuo 
«  sic  errat,  ut  dicatnonessejure  fundalos.» 
Observat  aulem  idem  pra^clarus  Aulhor 
codemlib.  urt.  1,  cup.  1,  quod  olim  in  vclcri 
Testamcnlo,dum  religio  cral  infans,  aliqui 
obscrvabantquajdara  vota,  alii  unura,  alii 
univcrsa,  ex  quibus  essentia  status  reli- 
giosi  constituitur,  ut  constat  ex  ejus  ver- 
bis  relatis  num.  99. 

V.  et  R.  P.  Joannes  Sorct,  vir  pietate,  Joan. 
et  sapientia  insignis,  et  Generalis  Ordinis 
anno  1430,  qui  Cardinalitiam  dignitatcm 
a  Calixto  III  oblatara  recusavit  (dc  quo 
\\'ernerus  Carthusianus  in  Uasciculo  tem- 
porum,  circa  annum  1464,  ait  :  «  Vir  sanc- 
«  taG  vita?,  ctsingulariler  Christo  fructifi 
«  cus  Andegavis  obiit,  ubi  quamplurimis 
«  nunc  miraculis  coruscat),  »  in  praDam- 
bulo  rcgula?  inquit  :  «  FUii  namquc  pro- 
«  phctarura  sumus,  non  carnis  origine, 
«  sed  operis  imitatione  :  Elias  namque 
«  coepit  facere,  el  docere  regulam  hujus 
«  sacrae  Religionis,  et    quidera    perfccte,  J 

«  scilicet  quoad  suum  esse  essentiale  di-  I 

«  vina  revelatione  cdoclus.  » 

116.  Id  ipsum  testantur  alii  antiquiores 
hujus  Ordinis  Scriptores,  sed  ad  magis  re- 
centes  doscendamus,  qui  extraneis  lorsan 
suis  scriplis  plus  innotcscunt.  Thoraas  aThom.  a 
Jesu  virtute,  et  plurimis  scriptis  valde  "^^^^' 
celcbris  in  comment.  super  Hegul.  Carmel. 
inquit  :  «  Existimo  Scripturaj,  rationique 
«  valde  conscntaneura  essc  viros  illos  di- 
«  vina  luce  ductos  institutum  monasticum 
«  tribus  votis  firmasse.  »  Et  infra  :  «  Hac- 
<i  tenus  constat  Eliam  prophetam  Institu- 
«  torem  fuisse  monasticaB  professionis, 
«  docuisseque  trium  votorura,  ex  quibus 
«  religioconstat,  cuItum,ctobservantiam.» 

Doctissimus  l^etrus  Cornejo,  hujus  Aca- 
demiffi  lumen,  et  eruditis  in  D.  Thom.  ' 

commentariis 


DISP.  III,  DUB.  VIII. 


n37 


commentariis  notissimus,  Romaj  in  Capi- 
tulo  generali  anno    1613    publicavit,    et 
defendit  hanc  asserlionem  :  «  Forma  mo- 
«  nasticaD  disciplinaB  subobservantia  triura 
«  essentialium   votorum  non  est  novum 
«  inventum  in  Ecclesia,  sed  ab  Elia  pri- 
«  mordialiter  emanavit,  et  ad  haec  usque 
«  tempora  perseverat  imitatione  in  omni 
«  Ecclesia^   monachatu,   hasreditaria  suc- 
«  cessione  in  Carmelitis.  » 
Uicbael      JM.   ]\Iichael   Munoz  Romae  edidit   doc- 
iiunoz.  tissimumpropugnaculumElia3(permittente 
non  solum,  sed  approbante   etiam  R.    P. 
sacri  Palatii  Magistro  Nicolao  Ricardo)  et 
lib.2,  tit.  I,  c.  2,  art.  2,  per  totum,  mona- 
chatum  verum  cum  votis  substantialibus 
statuit,  praesertim  vero  num.    14,  ubi  ait  : 
«  Illi    igitur   religiosi  primaevi   eunuchi, 
«  antiqui  sunt,  et  veteres  spadones,  Recha- 
«  bitae,  etNazaraei,  Esseni,  ac  Assida^i,  qui 
«  consiliorum  ex  voto  observationem  cole 
«  bant,  ex  quo  Elias,  et  Elisasus  casti,  obe- 
«  dientes,   et  pauperes   ex  instituto  voti 
«  disciplinam  monasticam  a  Deo  traditam 
«  induxerunt.  Propter  quod  monachorum 
«  sub  Evangelio  vigentium  in  paupertate, 
«  castitate  et  obedientia  authores,  princi- 
tf  pes,  et  patroni  a  Patribus  commendan- 
«  tur.  » 
ezana.      M.  Joannes  Baptista  de  Lezana,  sapien- 
tiae  Romana?  publicus  Lector,   et  S.   Con- 
gregationislndicis  Consultor,  vir  piissimus 
et  doctissimus,  pluriumque  librorum  Au- 
thor,  et  quo  majorem   prassens  sasculum 
non  habuit,  edidit  Roma3  primum  Anna- 
lium  tomum,  et  in  Ajyparatu,  cap.  4,  per 
/o<wm,  pr^obat  fuisse  in  veteri   lege  verum 
monachatum    cum  tribus  substantialibus 
votis,  praecipue  autem  num.    11,  ubi  ait  : 
«  Quod  autem  Elias,  Elisa^us,  et  alii  pro- 
«   phetarum  filii,  seu  discipuli  nuncupati, 
«  obedientiam,  castitatem,  et  paupertatem 
«  ex  aliquali  voto  observavcrint,  prout  ad 
«   religiosi  status  normam  necessario  exi- 
«  gitur,  attenta  tamen  veteris  legis  imper- 
('.  fectione,  roborandum  restat.  »  Quod  ibi- 
lem  luculenter,  et  eruditissime  exequitur. 
dacus      1 17.  iM.  Didacus  Benavides,   in  Acade- 
lenav.  j^jj^  Complutensi  Primarius  sacra3  Scriptu- 
Tcc  Interpres,  et  eruditis  lecturis  satis  no- 
tus,  in  lecl.  de  fuga  in  (Jlujijjjtum,  vers.  2.3, 
pag.  35,  ait  :  «  Hic  per  incidentiam  occur- 
«  rit  disserere,  an  in  lege  vcteri  constite- 
«  rit  status  vere  religiosusperemissionem 
«  votorum  ?  Respondeo  non  esse  insfituti 
t  prffisentis,sed  historialis.Quodsiagerera, 
Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


«  latiori  calamo  scriberem,  quod  modo 
«  compendio,  extitisse  sub  Elia,  et  EUs.to 
«  parentibus,  et  filiis  Prophotarum.  »  Et 
post  pauca  addit  :  «  Et  certe  istam  senten- 
«  tiam  probavit  in  judicio  contradicforio 
«  supremus  Senatus  Sanctae  Inquisitionis, 
«  ut  jam  solum  ambigere  possit  vel  igna- 
«  rus  historiarum,  vel  invidus  tanfae  excel- 
«  lentiffi.  »  Et  in  lectura  de  Samsone,  vers. 
5,  in  Indice  2,  huic  loco  correspondenti,  ait : 
«  Religio  Carmelitarum  constitit  in  sfatu 
«  vere  religioso  in  veteri  lege,  non  solum 
«  exercitio  obedientias,  castitatis,  et  pau- 
«  pertatis;  sed  ex  voto,  ut  requiritur  ad 
«  veram  religiouem,et  monachatum.  ut  in 
«  nova,  detractis  solemnitatibus.  perfectio- 
«  nibus.potestate  clavium,  et  aliis  circuns- 
«  tantiis,  qu;E  adject.ie  sunt  in  lege  gratia^. 
«  sub  Christo  omnis  perfectionis  exem- 
«  plari.  Ha3  cest  sententia  firmissima  in 
«  Carmelo  antiquae  observantiaj  et  no- 
«  vaj  cbservantiae  PP.  Excalceatorum.  » 
Quod  ibi  productis  Authoribus  probat. 
Deinde  subdit  :  «Sed  quod  vim  affert 
«  maximam,  id  est,  quod  zelus  Elianus 
«  RR.  PP.  Excalceatorum  post  prolixas 
«  excussiones  historias  propheticae,  exa- 
«  minatis,  et  apprime  expensis  defen- 
«  soriis,  aTribunali  sanctae,  et  generalis 
«  Inquisitionis  editum  est  decretum  anno 
«  1639,  die  9  mensis  Decembris,  quod 
«  inter  alia  probat,  qno  in  lege  scripta 
«  extitit  votum  castitatis  perpetua^,  obe- 
«  dientiae,  et  paupertatis,  demptis  supra- 
«  dictis  perfectionibus,  et  soleranitatibus 
«  legis  gratia?.  » 

R.  P.  Philippus  a  SS.  Trinitate  Genera-p|,iiipp 
lis  Discalceatorum  Congregationis  Italicaiass.  ' 
plura  edidit  volumina,  tam  in  Philoso- '^'''""' 
phiam,  quam  in  omnes  partes  D.  Thom. 
aliaque  ad  historiam  pertinontia.  In  Theo- 
logia  Carmelitana  (quarn  Romao  edidit), 
quxst.  2,  art.  4,  inquit  :  «  Dicendum  quod 
«  in  antiqua  lege  religio  Carmelitana  vixit 
«  cura  observantia  trium  votorum  essen- 
«  tialium  a  tempore  VAi?^,  et  doinceps, 
«  quamvis  non  fuerint  cura  tanta  solora- 
«  nitafe  ac  nunc  sunt.»  Et2,  2,  in  tract.de 
virtute  religionis  disp.  6,  dub.  1,  ait  :  «  Di- 
«  cendura,  quod  in  antiqua  lege  fuit  aliqua 
«  religio  cum  votis  essentialibus,  licet  non 
«  fuerit  tam  perfecta,  ac  nunc  est  in  lege 
«  gratia^.  Ita  corarauniter  docent  Doctores 
«  nostri  Ordinis,  etc»  Idem  statuit  in  his- 
toria  Carmelit.    lib.  1,  cap.  "l. 

1 18.  AntoniusaSpiritu  sanclo,vir  doclis- 
35 


538 


PK  STATl'  KKLir.IOSO. 


ADtpn.isimus.  iil  phira  Theologiae  Moralis  volu- 
Mucio"  '"'"«'  prolaiit,  iM  Iravt.  </<■  prinidlu  liiix 
(qucm  do  liaMilia,  ol  approbaliono  supre 
nia?  Inquisilionis  l.u.-ilan.r  odidiO,  §  3, 
nuu.  '2-i,  ail  :  «  Ko^pondco  nogando  Mliam 
i.  non  fuii^so  voro,  oi  proprio  Aulliorem 
0  :iialus  monaslici  cuni  Iribus  votis  osson- 
<<  lialibus.  non  cum  ea  solemnitate,  quam 
0  hodie  habont  in  Kcclesia,  sod  cum  tri- 
«  bus  votissimplicibus.  »  Kt  idom  statuit 
g  8  HHHI..I33,  ot  foie  per  tolura  illum 
Tractatum. 
s>lvoir  M.  .loannosdeSylveira,  ccloberrimussa- 
cr.o  Scriptur.o  Intorpres,  el  Conrionalorum 
hujuss.rculi  facilo  princops,  utogrcgiavo- 
lumina  probant,  eandem  soiUontiam  late 
probat /();/j.  Opuscul.  opusc.  3.  fore  pcr  lo- 
lum,  pra^sertim  vero  resulut.  3,  qu.Tsl.  4, 
ubi  slatuit  :  «  In  Kssenis  fuerunt  vota 
«  obodiontia?,  castilalis,  ct  paupcrtatis, 
«  qualia  potuerunl  esse  pro  illa  lege  im- 
0  perfecta.  et  antiqua.  «  Et  quxst.  8,  ait  : 
«  Kx  factis  colliguntur  vota  obedientiaj, 
«  paupertatis,  el  castitatis  in  Klia,  ac  Eli- 
«  sa?a,  ct  filiis  prophetarum.  »  Quod  ibi, 
et  in  sequcnfibiis  late  probat,  et  denique 
totum  tractalum  Iiis  verbis  absolvit : «  Hunc 
«  tractalum  ostendi  viris  doctissimis  ex- 
8  traneis  a  nostra  religione,  et  in  regia 
«  Conimbricensi  Academia  publice  sacra? 
«  Theologiaj  professoribus,  qui  maxime 
«  illum  approbaverunt  etiam  me  absente, 
«  et  tanquam  uno  ore  mihi  dixerunt,  quod 
tt  his  unum  deerat,  ut  integro,  ac  sincero 
«  animo  legerentur.  »  Eandem  sententiam 
statuit  pra^clarus  hic  Author  tomo  I,  in 
Evang.  lib.  2,  cap.  2,  qun:st.  10. 
Danifl  a  Danicl  a  ^'irgine,  vir  doctus,  m  Vinea 
Virgine.  Qf,yj^-^pii^  ,"»  appendice  ad  liistoriam,  num. 
I2'29,  inquit :  «  Ex  cunclis,  quaj  hactenus 
«  audivimus.  extra  conlroversiam  esse 
«  debere  vidctur,  S.  Prophetam  Eliam 
«  monachum  fuisse  in  observantia  votivffi 
«  castitatis,  atque  etiam  aliorum  consilio- 
«  rum  monasticac  perfectionis.  »  Et  num. 
1235,  addit  :  '<  Kx  jam  dictis  sit  pra)sentis 
«  duhii  (an  vidilicet  in  veteri  testamento 
'.■  fuerint  vota  explicita,  vel  implicita)  ha^c 
«  resolutio.  Utrumlibet  sustineri  potest 
V  quoad  vota  S.  Propheta^  I>Iia3,  et  poste- 
«  riorum  ejus  monachorum  veteris  legis, 
«  nempe  fuisse  expressa,  et  orefenus  facta, 
«  uti  nunc  fiunt  in  plerisque  Ordinibus, 
«  atque  is  videtur  sensus  plerorumque.qui 
«  de  votis  monasticis  sub  lege  veteri  scri- 
«  bunt.  Quod  autera  sic  facta  non  fuerint, 


«  nemoevincct.  Si  quis  ohjectcl  id  in  sa- 
«  cris  lilteris  non  oxprimi,  qu.-cro  ubi 
«  magis  diserte  adstruantur  ore  tenus,  et 
«  explicite  facta  SS.  Apostolorum,  S. 
«  1'auli  eromita),  S.  Antunii,  ct  aliorum 
«  monachorum  velustiuruin  in  primordiis 
«  Ecclosia)  ?  Quod  si  quis  verosimilius 
«  existimel  ea  fuisse  duntaxat  mentalia, 
«  aut  in  aclu  aliquo  alio  .Tquivalente, 
«  equidcm  sic  suiriciuiit,  ut  monachiim 
«  consliluant.  » 

IID.  Omiltimus,  ut  proiixitalem  vite- 
mus,  qaam  forfo  jam  incurrimus,  forma- 
lia  aliorum  vcrba  reforre.  Sic  lamen  do- 
cent  Petrus  Thomas  in  Monolog.  in  vita  S. 
Elix,  fol.  III,  Thomas  de  Aquino /i7j.  I, 
de  Palriarclialu  Elix,  '^  part.  lcct.  1,  F^ran- 
ciscus  Aiig(!lus  m  6'o/a/o(7o,  cap.  I,  Pinto 
in  llierarch.  Carmeiit.  tract.  2,  cap.  10, 
Embun.  in  Slimulo,  1  parl.  cap.  1,  §  4, 
Petrus  I.ucius  in  Compcnd.  histor.  cap.  3, 
Roman.  tract.  I  de  antiquit.  Ordinis,  cap. 
2,  et  in  Elucidario  6,  in  Alphabeto,  verbo 
Elias.  Palionidorus  lib.  I  de  orig.  et  anti- 
quil.  cap.  I,  Franciscus  a  S.  Maria  in  His- 
loria  prophclica,  ct  ejus  apologia,  Didacus 
CoYia.  in  Chronico  Carmel.  lib.  I,  cap.  7, 
Wastelius  lib.  I,  Cindiciarum,  sectione  5, 
art.  13,  Franciscus  Bona?spei  de  Concep. 
Virgi7i.  disput.  5,  per  totam,  et  alii  plurcs, 
quos  brevitati  consulenles  praelermittiraus. 
De  qua  concordi  Carmelilarura  sontentia 
Hieronymus  Garcia  num.  1 12,  relafus  tes- 
tatur  in  hunc  modum  :  «  Omnes  Patres 
«  Carmelifa},  tam  Calceati,  quam  Discal- 
«  ceati,  defendunt  acerrirae,- quod  succes- 
«  sores  Eliffi,  et  Elisaji  fuerint  veri  reli- 
«  giosi,  et  tribus  pracdictis  votis  ligati  in 
«  veteri  Testaraento.  »  Ex  quibus  liquet 
veritas  propositionis,  pro  qua  evincenda 
eos  adduximus,  nempe  perpotuam  csse,  et 
constantem  traditionem  Ordinis  Carmeli- 
tani,  quod  in  veteri  Testamento  fuerit 
verus  status  religiosus  cum  tribus  votis 
substanfialibus,  nudis  tamen  a  solemnitate, 
et  privilegiis,  quajstatus  religiosus  omnino 
perfectus  habet  in  lege  gratiaj. 


§  IV. 

Refertur  sententia  contraria. 

120.  Oppositum  nostra}  assertioni  tenere,  Aiiquo- 
ac  pra^sumere  videbantur  illi,  qui   mona- ''^|'J'^p'*' 
chatum,  et  ipsius  vota  in  veteri  Testamento 
apud  tribunal  S.  Inquisitionis  accusarunt, 


Alii  re- 
niissivc. 


rctrus 
Tliom. 
Thoni. 
le  Af|ui. 
Francis. 
Angel. 
rinto. 


Palion. 

Francis. 

a  S. 

Maria. 

Didac. 

Coria. 
Wastcl. 

Franc. 
Bonaesp. 


Uieron. 
Garcia. 


quos 


DISP.  III,  DUB.  VIII. 


539 


Mirand 
Hiercn. 
Eom. 
Salinas 
Bordon 


Nota. 
Tnrriaii 


Convcl- 
lunlur 
funda- 
meuia. 


quos  nominare  nolumus  ;  nihil  enim  me- 
retur  censuram  theologicam  (quam  illi 
adversus  doctrinam  nostram  procudi  stu- 
duerunt),  nisi  ad  minus  sit  improbabile. 
Sed  contraria  tanti  Tribunalis  sententia 
illos  conatus  fregit,  et  opinioni  nostras  ro- 
bur  addidit,  ut  §  2,  dictum  est.  Possunt 
etiam  contra  nostram  assertionem  referri 
Ludovicus  de  Miranda,  Hieronym.  Roman, 
Salinas,  Bordonus,  et  quidam  alii  tam  ab- 
jecte  de  Carmelitarum  traditione  sentien- 
tes,  ut  quidam  eorum  ausi  fuerint  eam 
vocare  fidionem  a  solo  vulgoadmittendam. 
Sed  quam  ipsi  excesserint,  probat  contra- 
rium  judicium  magnorum  virorum,  quos 
§  1  allegavimus  :  probat  etiam  lata,  et 
repetita  S.  Inquisitionis  sententia,  quaa 
excessum  illum  compescuit.  Parcendum 
tamen  est  illis,  quia  non  videntur  legisse 
Authores;  sed  neque  omnino  parcendum, 
qiiia  dedecet  viros  graves  censuram,  et  tam 
acerbam,  non  cognita  causa,  non  auditis 
le.-5libus,  non  consultis  Doctoribus,  ferre, 
et  opinionem  probabilissimam  infamare. 
Recte  observavit  Turrianus  in  Selectis,  dis- 
putat/SO,  dub.  I,  %  sccus,  quod  «  utdicamus 
«  opinionem  aliquam  esse  singularem  »  (a 
fortiori  ut  dicamus  esse  improbabilem,  aut 
meram  ficlionem),  «  necessurium  est  ha- 
«  bere  exactam  notitiam  Authorum,  si 
«  forte  de  illa  mateiia  disputarunt.  In  quo 
«  non  raro  deficiunt  aliqui  viri  docti,  ju- 
«  dicantes  aliquam  opinionem  singularem 
«  esse,  qui  abstinuissent  a  censura,  si  au- 
«  thores  sedulo  lectitassent.  In  his  ergo 
«  omnibus  maturo  judicio  procedendum 
«  est,  ita  ut  neque  levibus  fundamentis 
«  eligamus  singulares  opiniones,  neque 
«  judicemus  esse  siiigulares  ante  exactam 
«  lectionem  Doctorum,  quorum  scripta 
«  sedulo  si  evolvamus,  sajpe  inveniemus 
«  opinionem  nec  esse  novam,  necsingula- 
«  rem.  »  Quam  regulam  si  relati  Authores 
observassent,  immaturum  illud  judicium 
continuisscnt,  quodsola  lectione  emendare 
potuerunt. 

Fundamenta  vero,  quibus  suam  cogita- 
tionem  fulciunt,  sunt  illa  tantum,  qua?  du- 
biis  prfficedentibus  proposuimus,  et  dirui- 
mus,  in  eoque  potissimum  nituntur,  qiiod 
perfectio  status  roligiosi  sit  propria  lem- 
[loris  logis  gratia;,  superetque  infantilem 
conditionem  veleris  legis.Sed  quam  parum 
probent,  jam  oslendimus,  et  praesertim 
dub.  6,  per  lolum.  Rcliqua  argumenta  sol- 
vimus  0  nuvi.  95.  Nec  alia  motiva  addunt, 


quibiis  nunc  opus  sit  satisfacere.  Commu- 
nius  vero  utuntur  argumento  pure  negati- 
vo,  quod  Scriptura  non  doceat  nostram 
assertionem.  Id  autem  arguendi  genus 
quam  sit  invalidum,  jam  diximus  num.95. 
Pra^sertim  cum  offeramus  testes  antiquos, 
et  majores  omni  exceptione,  qui  nostra» 
sufTragantur  sententiaj,  ut  constat  ex  dictis 
a  num.  104.  Quod  ad  ejus  maximam  pro- 
babilitatem  (quam,  et  non  certitudinem 
fidei  intendimu.s),satis  superque  esse  osten- 
dimus  ex  communi  sententia  relata  num. 
103,  et  liquet  ex  prassenti  dubio,  per  totum. 

121.    Ex    quibus    omnibus    colligimus,*^^'^^^^^ 
sententiam  nostram  non  solum  esse  certo, 
et  evidenter  probabilem,  sed   esse  etiam 
probabiliorem  opposita.  Tum  quia  funda-^Q^^^^Q^r 
menta  adversa  sunt  majori  ex  parte  nega-  traopi- 
tiva ;    nostra  vero    positiva,    ac    proindeJluam^op- 
praBstantiora.  Tum  etiam,  quia  cum  in  re  p°^^'*- 
historiali    versemur,   illis  testibus  major 
fides  cst  adhibenda,  qui   antiquiores  sunt, 
et  rem  quam  affirmant,  videre,  aut  attin- 
gere  potuerunt,  ut  docet  textus,  in  cap.  Cum 
causam,    de   probationibus ,    et    observant 
Glossa  ibidem,    verbo   Per  libros  antiquos,  ^efjf- 
Bernl  decis.  190,  part.  2,  Rodericus  Suarez  Hodcr- 
allegat.  8,   Cardinal.  Lancelottus   in  Nota  LauceL 
18  Noretnb.  anno  1.596,  decis.  290,  num.  7, 
et  alii  plures.  Nos  autem  proferimus  testes 
antiquissimos,    Philonem,  Josephum  He- 
bra^um,  Josephum  Antiochenum,  Solinum, 
D.  Hieronymum,  Joannem  Hierosolymita- 
num,  D.  Isidorum,  Rupertum,  Cassianum, 
et  alios  plures,  qui  tria  substantialia  vota, 
et  verum  monachatum  in  loge  veteri  affir- 
mant  :  adversarii  vero  nullum  testem  prae- 
sentant  ejusdem  anfiquitatis,  qui   id  posi- 
tive,  et  contrarie  neget ;  et  ipsi   recentes 
sunt,  qui   res  pristini   illius  temporis  mi- 
nime  viderunt,   atque   ideo  de   illis  per 
seipsos  testificari  non  valent.  Tum  prajte- 
rca,  quia  in   rebus  antiquissirais,  qualem 
nunc  versamus,  non  solum  sufficit  unicus 
tcstis  fide  dignus,  sed  ctiam  indicia,  et  con- 
jectura;  plcnam  probationem  efficiunt.  ut 
cum  pluril)us  Authoribus  resolvit  Mascar-  Ma.«c. 
dus  de  probation.  concl.  48.5,  num.  II  et  12, 
ibi  :  «  Quod  maxime  verum  est,  si  essemus 
«  in  antiquis  ;  quia  in  eo  casu   indicia,  et 
<f  conjecturae  pro  pleiia  probationo  haben- 
«  fur.  ))  Idemque  tradunt  Decius  consi7. 24,  Dccios. 
Alexander  consil.  12,  vulum.  6,  Hertrandus  i^',?,*; 
covsil.  20,  vnlum.  1,  Menochi us  t/c  arbiVrar.  ^>'<'"*""''- 
judic.  Paleolus  tract.  de  spuriis,  etaliisatis 
communiter.  Nos  autem  in  propriaj  causas 


540 


DE  STATU  UELIGIOSO. 


patrociniiini   proferinnis  gravissinia  iiuli- 
cia,  vt  prohatissimasconjocturas,  qua^  alias 
fundantur  oliam  in  loxlu  sacr;r  Scriptura), 
adhibita  gravium   1'alrum,  et   Authorum 
intorprelatione,    ul   constat    ex    omnibus 
pra?cedenlibus.  in  quibus  singuhi  asserta 
his  fulcris  conimunivinius,   aliaque  pro- 
pugnacuKi  dubio  soquenli  slrucmus.  In  quo 
valde  aliter  se  gerunl  adversarii.  qui  nulla, 
aut  fere  nulla  positive  procudunt,  sed  ne- 
gando  negant.  Tum  ultra,  quia  illasenton- 
tia  probabilior  in  liac  causa  censenda  est, 
quaD  magis  extendit  iniluxum  Christi  Do- 
mini,  B.  Virginis,et  Apostolorum  in  genere 
causaj  exemplaris  :  adversarii  autem  res- 
tringunt  hujusmodi  iniluxum  ad  solos  mo- 
nachos  logis  gratia; ;  nus  vero  iilum  etiam 
protendimus  ad  religiosos  veteris  logis,  ut 
explicuimus  n.  38,  et  70.  Tum  deinde,  quia 
id  in  hac  parte  putandum  est  probabilius, 
quod  magis  confert  ad  dignitalem  status 
religiosi,  ad  quam  dignitatem  pertinet  an- 
tiquitas,  ut  in  aliis  vita;  humana)  conditio- 
nibus  apparet  :   nos   autem    antiquiorem 
asserimus  siatum  religiosum,  quam  adver- 
sarii.  et  magis    contradicimus  ha?reticis, 
qui  negant  praidicli   status  antiquitatem. 
Tum  denique,  quia  illa  sententia  verosimi- 
lius  explicat  modum  originis,  et  profectus 
stalus  religiosi,  quaj  procedit  cum  majori 
correspondentia  ad  originem,  et  profectum 
Ecclesia)  :  certum  autem  est,  quod  Ecclesia 
fuit  subslantialiter  in  veteri  Testamento, 
et  deinde  inaximam   accepit  perfectionem 
ex  pra?sentia  Christi  Domini  in  statu  legis 
gratia).  ut  explicuimus  (/u6.  I,  a  num.  3. 
Ergo  verosimilior,  et  probabilior  est  sen- 
tentia,  quas  asserit  statum  religiosum  fuisse 
quidem  substantialiter    in    veteri   Tesla- 
mento,  rudem  tamen,  et  impolitum,  etsub 
infantia  ;  accepisse  autem  a  Christo  maxi- 
mam,  et  consummatam   perfeclionem  per 
solemnitatem,  et  alia  privilegia  :  et  ha2C  est 
nostra  sententia,   ut    fusius    explicuimus 
dub.  6,  per   tolum,  et  prfficipue  num.  74. 
Tenenda  igitur  est  pra;dicta   assertio  non 
solum  ut  evidenter  probabilis,  sed  tanquam 
probabilior.  Prajsertim  cum  in  veteri  Tes- 
tamento  fuerint  alia  non  minus  perfecta, 
qnam  sit  status  religiosus  secundum  solam 
substantiam   acceptus,  ut  ostendimus  num. 
70.  Etaliunde  ex  praedicta  assertione  nihil 
colligatur,   quod  vel  bonis   moribus,   vel 
aliis  catholice  observandis  repugnet,  ut  ex 
se,  etex  decretis  S.  Inquisitionis  supra  al- 
legatis  satis  apparet. 


DLRIUM  IX. 

Vtrum  stalus  religiosus  in  veteri  Tcstamcnto 
inchoatus  persei;eraiK'rit  usque  ad  lcgem 
(jralix,  et  modo  conlinuetur  in  Ecdesia. 

Supposito  quod   in    veteri    Teslamento 
fueritstatussubslantialitor  religiosus,  pro- 
cedimus  ad  dilTicuItatem.quam  titulus  pra;- 
senlisdubii  proponil.  I'ro  cujus  resolutioneDuplex 
obsorvandum  est,  monachalum  posse  du  rciliiiosi 
pliciter  considerari  :  uno  modo  secundum^JJj^^jj^p'!"- 
essentiam,  altero  modo  quantum  ad  divor- 
sas  perfectiones,  quas  habet  juxta  differen- 
tes  Ecclesiaj  status,  in  quibus  est  :  nam 
tompore  veteris  Testamenti  conjungebatur 
observantiis,  et  cffiremonis  legis  Mosaica;; 
temporeautom  pra?senti  gaudot  solemni- 
tale,  et  aliis  privilegiis,  qua;  ex  prajsontia 
Christi  parlicipat.  Supponimus  autem.quod  Suiiposi- 
status  religiosus,  scu  monachatus,  nec  tem- 
pore  legis  veteris  habebat  solemnitatom,  et 
privilegia  imperfeclioncm  illius  legis  ex- 
cedentia  ;  nec  modo  habet  adjunclas  obsor- 
vantias,  ot  caoromonias  logis  Mosaicao,  qua; 
nunc  mortiferas  sunt.   Unde  pra^sens  dilTi- 
cultas  rcspicit  roligiosum  statum  secundum 
essentiam  accoptum,  et  a  diversitate  illo- 
rum  accidentium  prajcisum  ;  ad  eum  mo- 
dum,  quo  homo  potest  considerari  secun-     • 
dum  essonliam,  ut  abstrahit  ab  accidenti- 
bus,  et  slatu  infantiac,  et  ab  accidentibus, 
et  statu  ffitatis  perfecfop.  Unde  sensus  quaes-Punctus 
tionis  est,  utrum  essentia  status  roligiosi   ["',^s'" 
scmel  introducta  in  veteri  lege  permanserit 
usque  ad  tempus  legis  gratia?,  et  porseveret 
in  hoc  tcmpore,  licet  pro  eorum  diversitate 
habuerit  plura,  et  valde  diversa  acciden- 
tia    :  sicut    eadcm   est   somper    Ecclesia 
quoad  essontiam,  licet  in  diversis  statibus, 
et  cum  differentibus  accidentibus  constitu- 
ta,  ut  explicuimus  dub.  l,  a  n.  3.  Et  quidem 
loquendo  de  possibili,  facile  apparct  pars 
aiTirmativa,  tum  Ecclesi.c  exemplo  imrae- 
diate  pra^misso,  tum  cx  dcfectu  repugnan- 
tia),  tum  ox  dictis  dub.  G,  per  tolum,  qua) 
hanc  etiam  partem  evincunt.  Sed  oportet" 
ut  ulterius  investigemus,  an  de  facto  ita 
contigerit.  Non  autem  ita  expcdit,  quod  hic 
etiam  inculcemus  vota,  et  alia,  de  quibus 
hactenus  egimus;  sed  quod  praecise  resol- 
vamus,  an   pra^dictus  slatus  (qualisqualis 
fuit  in  vcteri  lege),  permanserit  usque  ad 
Icgem  gratiae,  et  modo  perseveret.  Nemo 
enim,  qui  non  neget  talis  status  perseve- 
rantiam,  et  continuationcm,  ncgabit  perse- 
verasse, 


DISP.  III,  DUB.    IX. 


541 


Conclu- 
sio. 


Primum 
moli- 
vum. 


Matih. 

17. 

3Ialach. 

4. 


verasse,  continuarique  cum  sua  illa  pro- 
pria  essentia,  quam  in  veteri  lege  habuit. 
Et  hoc  sensu  tractanda  est  difficultas. 

§  I. 

Defenditur  afjirmativa  sententia. 

122.  Dicendum  est,  statum  religiosum  in 
veferi  lege  inchoatum  perseverasse  usque 
ad  legem  gratia^,  et  nunc  permanere,  seu 
continuari  in  Ecclesia.  Hanc  asseftionera 
defendunt  omnes  Authores  dub.  prxced. 
relati,  et  alii  plures,  quos  dabimus  in  pra^- 
senti.  Qua3  supposita  doctrina  hactenus 
tradita,  posset  demonstrari  in  aliquo  par- 
ticulari  individuo;  nam  Elias  in  veteri 
Testamento  habuit  statum  religiosum,  ut 
constat  ex  dictis  a  n.  86.  Sed  Elias  perse- 
veravit  cum  praDdicto  statu  usque  ad  tempus 
legis  gratia^,  et  modo  etiam  permanet  in 
Ecclesia  :  ergo  status  religiosus  in  veteri 
lege  inchoatus  usque  ad  legem  gratias  per- 
mansit,  et  modo  etiam  in  Ecclesia  perse- 
verat.  Minor,  in  qua  poterat  esse  difficultas, 
est  certa,  quia  Elias  adhuc  non  est  mortuus, 
sed  vivit  in  carne  morlali,  in  qua  vidit 
Christum  Dorainum  in  sua  Transfigura- 
tione,  et  veniet  in  fine  mundi,  ut  contra 
Antichristura  pugnet,  et  verara  fidem  ho- 
minibus  aut  restituat,  aut  conservet,  ut  est 
communis  traditio  innitens  verbis  Christi 
Domini,  Matth.  17  :  Elias  quidein  venturus 
est,  et  restituet  omnia.  Et  Malach.  4  :  Ecce 
ego  miitam  vohis Eliam  'prophetam,antequam 
veniat  dies  Domini  magnus,  et  horribilis.  Et 
convertet  cor  patrum  ad  fdios,  et  cor  filiorum 
ad  patres  eorum.  Aliunde  autera  illa,  per 
quffi  Elias  factus  fuerat  in  lege  veteri  reli- 
giosus,  in  eodcra  moraliter  perseverant, 
quia  ex  una  parte  vota  illa  non  pertinebant 
ad  ca^remonialia  legis  Mosaica^,  qua^  per 
legem  gratia^  exclusa  sunt,  sed  ad  raoralia, 
sive  opera  virtutura,  qua^  possunt  ad  logera 
evangelicam  transferri,  et  in  illa  continua- 
ri  :  et  ex  alia  parle  nullura  vol  apparens 
fundaraentum  occurrit,  ut  dicatur  Deum 
praedicta  vota  irritasse,  aut  deincops  non 
admisisse;  cum  talia  vota,  et  obligatio  ex 
illis  orta  sint  in  omni  statu  quid  bonura, 
ac  Deo  gratura.  Ergo  I']lias  pervenit  ad  le- 
gera  gratia;,  et  in  illa  perseverat  cum  illo- 
met  statu  religioso,  quera  in  lege  antiqua 
contraxit ;  atque  ideo  aliquis  status  religio- 
sus  inchoatus  in  veteri  Testaraento  transla- 
tus  est  ad  legem  gratiaj,  et  in  ea  persistit, 


mutatus  tamen  quoad  accidentia.  Quod  ad 

veritatem  nostra?  assertionis  (quae  indefinita 

est),  satis  superque  erat,  et  probat  nullum 

adesse  inconveniens  in  hujusraodi  transla- 

tione,  ac  permanentia. 

Possetgue  hoc    fundamentum  exemplo  confir- 
^    .,  „  .  ,      .  '        niatio. 

satis   apposito   connrmari   :   etenira   cum 

illaraet  nuraero  substantialiter  fide,  quam 

Eliashabuittemporelegisantiquae,pervenit 

ad  statum  legis  evangelica^,  illaraque  modo 

conservat,  et  conservabit  usque  ad  mortem. 

Nara   fides  non  evacuatur  nisi  per  actum 

contrariura,  vel  per  visionem  beatificam  : 

Elias  autem  nec  illum  exercuit,  nec  istam 

est  adeptus,  cura  adhuc  sit  viator  ambulans 

per  fidem.  Aliunde  vero  fides   non  habet 

necessariam  colligationera  vel  cura  statu 

legis  veteris,  vel  cura  statu  novae,  sed  se- 

cundum  essentiam  considerata  ab  utroque 

prffiscindit.  Manet  ergo  in  Elia  illamet  fi- 

des,  quam  habuit  in   veteri  Testamento, 

cura  sola  mutatione  accidentali  penes  noti- 

tiara  raagis  explicitam  objecti,  quam  pro- 

fecto  acquisivit  tura  videns  Chnstum  in 

Thabor,  tum  ab  eo,  ut  plures  docent,  visi- 

tatus  in  Paradiso,  tura  ex  novis  revelatio- 

nibus,  quibus  illustratur,  ac  roboratur  ad 

pugnandura  contra  Anlichristum.  Quae  si- 

militudo  etiara  evincit  perraanentiam  sta- 

tus  religiosi  in  Elia,  si  illum  habuit  in  ve- 

teri  Testamento,   ut  dub.    7   ostendiraus. 

Nara  pra^dictus  status  secundura  essentiam 

acceptus  non  habet  necessariara  connexio- 

nera  cum  statu  legis  veteris,  nec  cum  statu 

novae  :  quocirca  potest,  invariata  essentia, 

ab  unostatu  in  alium  transferri.  Etex  alia 

parte  nec  Elias  illum  in  se  destruxit,  nec 

Deus  Eliam    ab  ipso  absolvit.   Permanet 

ergo  in  Elia  talis  status,  variatus  tantum 

accidentaliter,  quatenus  exuit  observantiam 

legis  Mosaica),  quara  olira  habuit  adjunc- 

tam,  et  ex  praesentia,  et  coUoquio  Christi 

tum  in  Thabore,  tum  in  Paradiso,  novara, 

insigneraque  perfectionem  acquisivit. 

12.3.  Secundo  posset  eadera  assertio  pro-  auus 

bari  ex  supra  dictis  a  n.  34,  quoniara  Esseni  ™o{i- 

(qui  alias  dicti  sunt  filii  Prophetarura),  ha- 

buerunt  institutum,  siveslatum  religiosum 

in  veteri  Testamento  :  sed  eorum  institu- 

tura  pervenit  ad  tempus  legis  gratia^,  et 

deinceps  in  l^^cclesia  continuatum  est  :  ergo 

status  religiosus  inchoatus  in  veteri  Testa- 

mento  translatus  est  ad  legem  gratiaj,  et 

permanet  in  Ecclesia.  Minor,   quam   hic 

tantum  probare  oportet,   suadetur  ;  nam 

Esseni  Alexandrini  (de  quibus  agit  Philo 


542 


DE  STATl'   KKI.ir.IOSO. 


in  /16.  de    vita   contemphliva  supplicuin), 

fuerant   religiosi    nnte   advontum  Christi 

Domini,  ut  ox  eodoni  }'hiIoncfi.  8r>.  oflica- 

citor  ostondinius.  Privdicti  autom  Ksseni 

suntad  Chrislifidomadduotipr.TdioalioneS, 

Marci  Kvangolistavullradunt  .\ullioros  :bi- 

dem  rciali.Kt  ab  K-^sonis  propagala  osl  vila 

religiosaort'milica  por  .Kgyplum,  aliasque 

provincias.  ot  modo  pormanot  sul)stantiali- 

ter  in  Kcclesia,  ut  .\uihoros  00  loco  relati, 

el  alii  communilor  concodunt.  Krgo  insti- 

lutum  Kssonorum  porvonit  ad  logis  evan- 

golica?  tompus,  ot  modo  in  Kcclosia  conti- 

nuatur,  licol  sub  divcrsa  forma,  et  acci- 

donlium  figura. 

conflr-      Quod  molivum  possot  non  incongruo  ful- 

ciri ;  nam  illa,  qua?  ex  gratia  sunt,  non  mi- 

nus   procurant   suam  conservationem,  et 

propagafionom,  quam  illa,  quaj  sunt  ex  na- 

tura  :sed  aliqui  in  vetcri  Tcstamentodivina 

gratiaadjuti  institucrunt,  amplexique  sunt 

statum  religiosum,  nempe  Klias,  KlisoDus, 

et  filii  Prophetarum,  qui  deinceps  appellali 

sunt  Esseni,  ut  supponimus  ex  dictis  dub.  7. 

Ergo   prajdicfi   studuerunt   conservare,  et 

propagare  illud  institutum.    Quod    revera 

sunt  assequuti  perducenfes  ipsum  continua 

successionousquead  tempusChristi  Domini, 

sicut  constat  ex  .losepho,  et  Philone,  qui  eo- 

rum   tunc  existenfiam   afTirmant,  ut  non 

J*iimB<.  iramerito  de  illis  dixerit  Plinius  n.  '30  re- 

latus,  «  Gens  sola,  et  in  toto  orbe  pra^ter 

«  caeteras  mira,  sine  ulla  fo^mina,  omni  ve- 

«  nere  abdicata,  etc.  Ita  per  seculorum  mil- 

«  lia  (incredibile  dictu)  gens  a^terna  est,  in 

«  qua  nemo  nascitur.   »   Unde  P.  Joannes 

Baptista  ab  infantia  (durante  adhuc  statu 

veteris  legis),  liorum  Essenorum  institutum, 

et  vitam  religiosam  professus  est,  ut  ex  gra- 

vibus  .\uthoribus  vidimus  n.  94.    Pra^dic- 

tum   vero  institutum  secundum   substan- 

tiam,  hoc  est  vota,  consideratum,  nihil  ha- 

buit  incompossibile  cum  lege  evangelica  ; 

atque   ideo   illa  advoniente,  non  cessavit 

substantialiter,  sed  novam  acquisivit  per- 

fectionem,  et  ad  posteros  in  Ecclesia  deri- 

vatur. 

courBta-     Nec  dicat  aliquis,  institutum  religiosum 

dam''^-^"  filiis  Prophetarum,  sive  Essenis  inchoa- 

sio.     tum,  supervenientibus  gravissimis  perse- 

quutionibus    tempore   tam    Prophefarum, 

qnam  Machaba?orum,  interruptum  penitus 

fuisse.  Nam  hoc  facile  refutatur,  tum  ab 

effectu,  siquidem   post  omnes  illas  perse- 

quutiones  perseverabat  institutum  Esseno- 

rum,  ut  constat  ex   proxime  dictis.  Tum 


exemplo,  quia  non  obslantibus  persequu- 
tionibus,  et  •vansmigrationibus,  pcrP'''\..oil 
vora  fi''  '  .n  aliquibus  :  codom  n'fi'ai  modo 
'^  '..ii  porseveraro  status  rcl.oiosus;  ad  hu- 
jus  quippo  su!=iantiam  non  roquiritur, 
quod  pluro'^  .n  communitate  vivant,  sed 
pofostin  (dolibet  soorsim  sumpfo  salvari, 
sicut  '•  lidos,  ut  liquotox  diclis  ilisp.  1,  n. 
31.  .\Iiundo  voro  Kssoni  oranf  pau^)errimi, 
etdogobant  in  oremis,  erranfes  in  solitudi- 
nibus,  in  montibus,  ct  speluncis,  el  in  ca- 
vernis  terra?  :  quos  proinde  nec  ita  facile 
reperit.nec  omnino  absumpsit  tyrannorum 
perscquutio.  Tum  denique  alio  exemplo 
stafus  roligiosi  in  loge  gratia?,  qui  a  Christo 
Domino  omnis  perfecfionis  authore  appro- 
batus,  et  erectus  in  Apostolis  non  est  in- 
tcrruptus,  ut  quidam  falso  existimdrunt, 
usque  ad  tempora  D.  Antonii,  aut  I).  Basi- 
lii ;  sed  permansit  semper  ,  et  conlinuatus 
fuit ,  ut  cum  communi  sententii  docot 
Snarcz  tom.  3,  de  reliij.  lib.  3,  c,  3,  n.  2,  et  ■''■"arez. 
diximus  disp.  1,  n.  10.  Et  tamen  tbfo  illo 
tempore,  a  Christo  videlicet  usque  ad  Cons- 
tantinum,  non  fuerunt  minores  persequu- 
tiones  et  contra  fidem,  et  contra  statum 
religiosum,  quam  fuerant  tempore  veteris 
Teslaracnti,  sed  polius  longe  graviores. 
Ergo  sicut,  eis  persequutionibus  non  obs- 
tantibus,  perraansit  status  religiosus,  non 
quidem  in  Convenlibus,  aut  Coenobiis  (quaj 
tunc  non  erant),  sed  in  particularibus  per- 
sonis  se  Deo  sacrantibus  :  ita  proportiona- 
biliter  stafus  religiosus  in  veteri  lege  in- 
choatus  potuit  in  raedio  persequutionum 
permanere,  ac  continuari,  et  deinde  ad  le- 
gera  gratia)  transferri. 

124.  Verum  cniravero  etsi  pra^dicta  mo- 
tiva  non  obscure  evincant  veritatem  nostraj 
assertionis,  nolumus  in  eis  araplius  robo- 
randis  raorari,  ut  fusius  expendaraus  aliud 
urgens   fundamentura,   cui    tara    assertio, 
quara  alia^  veritates  a  nobis  intenta}  inni- 
tentur.  Quod  in  hunc  modum  proponimus; 
nara  Elias  est  vere   aufhor,  inslitutor,  et 
fundator   religionis   Carmelitarura    :  ergo 
aliquis  status  religiosus  inchoatus  in  veleri 
Testiraento  perseveravit  usque  ad  tempus 
legis  gratiac,  modo  perseverat  in  Ecclcsia. 
Consequentia,  supposita  veritate  anteceden-  Princi- 
tis,  videtur  evidens ;  nara  religio  Carme- 'serUo'- 
litarum   est  quidem  status    religiosus,   et [j^^jjjfg"^; 
modo  existit  in  Ecclesia,  ut  ex  se  liquet  :    tum. 
aliunde  vero  Eliasnonpotuit  praedictam  re- 
ligionem  fundare,  et  instituere  in  statu  le- 
gis  evangelica3;  siquidem  ipse  non  vixit  in- 

ter 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


543 


Prima 
proba- 
lio. 


fer  nos  in  praedicto  statu,  sed  ante  illura 
raptus  est  ad  locum  nobis  ignotum  :  ergo 
si  vere  est  praedictae  religionis  author,  et 
institutor,  oportet  quod  illam  fundaverit 
tempore  veteris  legis,  a  qua  proinde  ad 
statum  legis  gratia^  translata,  et  perfecta 
per  Chrisfum  continuatur,et  persistitmodo 
in  Eoclesia.  Antecedens  autem,  in  quo  est 
difficultas,  potest  multipliciter  suaderi.  Sed 
claritatis  gratiadifferentes  ipsius  probatio- 
nes  ad  diversas  classes  reducemus.  Unde 

§  n. 

Probatur  primo  ex  Summorum  Pontificum, 
bullis. 

125.  Licetea,  quae  Summi  Pontifices  tra- 
dunt  de  origine,  et  antiquitate  Ordinis  Car- 
melitani,  nondiffiniantur  ab  ipsistanquam 
fide  divina  credenda  ;  nihilominus  eam  au- 
thoritatem  habent,  quod  a  nuUo  testimonio 
humano  excedantur,  ut  cordatus  quilibet 

Sixtus  faciie  concedet.  Igitur  Sixtus  IV,  in  buUa, 
qua3  incipit,  Dum  atlenta,  data  anno  1476, 
et  vocatur  Mare  magnum  privilegiorum 
hujus  Ordinis,  inquit  :  «  Dumque  subli- 
«  mium  dicti  Ordinis  utriusque  sexus  per- 
«  sonarum  virtutum  merita,  Deo  quidem 
«  grata,  et  in  conspectu  Apostolicas  Sedis 
«  accepta,  digna  memoria  recensemus,  ac 
«  Ordinem  ipsum,  et  illius  personas  sub 
«  Sedis  Apostolicae,  et  I^cclesia^  Romanae 
«  protectione  immediate  existentes,  et  in- 
ff  ter  cajteros  Regularium  Ordinum  pro- 
«  fessores  in  firmamento  Catholicai  Fidei 
«  militantes,  tanquam  religionisspeculum, 
«  et  exemplar  speciali  charitate  falgentes, 
«  Sanctorumque  Prophetarum  Elia^,  et  Eli- 
'(  s;ei,  et  aliorum  Patrum,  qui  montem 
«  sanctum  Carmeli,  juxta  Eliae  fontem  in- 
«  habitarunt,  successionem  ha^reditariam 
«  tenentes,  etc.  »  Eodem  fere  verba  in  suis 
bullis  scribunt  Joannes  XXII,  Julius  II, 
Pius  V,  Gregorius  XIII,  Sixtus  V,  et  Cle- 
mens  VIII,  in  quibus  plane  asserunt,  Car- 
melitas  esse  hajredes,  et  successores  Eliae, 
non  quidem  in  aliquibus  bonis  temporali- 
bus,  ut  ex  se  liquet;  sed  in  eo  honorifico 
titulo,  ([uem  Pontifices  immediate  pra^mit- 
tunt,  tanquam  relifjionis  spcculum,  etexem- 
plar,  hoc  est,  in  modo  vita;  religiosa).  Sen- 
tiunt  ergo,  Eliam  esse  authorem,  et  insti- 

Suarcz.  tutorem  praedictae  religionis.  Unde  Suar. 
tom.  4,  de  relijj.  tract.  9,  lib.  2,  c.  10,  his 
gravissimis  testimoniis  convictus  inquit  : 


«  Est  autem  recepta,et  valde  antiqua  tradi- 
«  tio,  religionem  hanc  a  temporibus  Pro- 
<(  phetarum,  et  signatim  ab  Elia^  iustitu- 
«  tione  suam  ducere  originem,  et  quasi 
«  haereditariam  successionem  in  monte 
«  Carmelo,  a  quo  etiam  nomen  accepit  : 
«  quam  traditionem  ut  veram  suscipimus, 
«  pra3cipue  quia  septem  Summi  Pontifices 
«  Sixtus  IV,  etc.  »  Et  Gaspar  Sanchez  lib.  3 
Reg.  c.  17,  inquit  :  «  Accedit  ad  hasc  a  Pon- 
«  tificum  judicio  gravissimum  pondus,quo 
«  sacrum  hunc  Ordinem  ab  Eliaj  disci- 
«  plina,  atque  instituto  exordium  habuisse 
«  testantur .  Ita  sane  in  suis  buUis  Sixtusl V, 
«  etc.  qui  docent  familia^  Carmelitanaj  vi- 
«  rosab  Elia,  et  ElisaBO  h;creditariam  suc- 
«  cessionem  tenere.  Ha^c  mihi  gravissima 
«  sunt.  »  Similia  proferunt  Salianus  tom.  3, 
anno  3139,  num.  45,  Cornelius  a  Lapide  3, 
Reg.  cap.  18,  Poyra^us  de  triplici  corona 
Virginis,  tract.  1,  cap.  12,  num  14,  et  alii 
plures. 

Nec  possunt,  aut  debent  verba  Pontifi- 
cum  detorqueri,  ut  pra^cise  significent,  quod 
Carmelita?  succedunt  Elia3  in  loco  mate- 
riali  Carmeli,  in  quo  ipse  vixit,  ut  Bordo- 
nus,  et  quidam  alii  tentarunt  interpretari. 
Nam  ha}c  interpretatio  non  est,  sed  perver- 
sio  sensus  Ponlificum  :  tum  quia  ipsi  ver- 
bis  relatis  intendunt  Carraelitas  commen- 
dare  ;  ex  eo  autem  quod  isti  successerint  in 
eo  loco,  in  quo  FA'ms>  aliquando  habitavit, 
nuUam  laudem  merentur,  ut  ex  se  liquet. 
Imo  vero  si  nihil  aliud  intenderent,  quam 
quod  illi  Authores  dicunt,  possent  eodem 
elogio  honorare  Mahuraetanos,  appellando 
ipsos  successores  Elide,  et  Sanctorum  Pro- 
phetarum,  qui  montem  Carmelura  habita- 
runt;  nam  Mahumetani  possident  pra^dic- 
tura  raontem,  et  illorura  multi  vivunt  in 
eo.  Id  vero  est  plane  ridiculum,  et  absur- 
dum,  indignumque  sapientia,  et  gravitate 
Summorum  Pontificum  in  suis  bullis.  Tum 
etiara,  nam  quod  praedicti  Pontifices  non 
loquantur  de  successiono  adeo  materiali  in 
loco  tantura  habitationis,  sed  in  vita  reli- 
giosa,  evidentius  adhuc  constat  ex  Cle- 
mente  VIII,  qui  aperit  suorum  Pra^deces- 
sorum  sensum  in  litteris  ad  regem  Persa- 
rum,  datis  Romae  die  5  Octobris,  anno  1604, 
quaj  incipiunt,  lUustri,  ac  potentissimo,  ubi 
ait  :  «  Misimus  jam  ad  te  Pauluin,  Simo- 
«  nem,  Joannem,  Thadda^um,  et  Vincen- 
«  tium  Fratres  Ordinis  H.  Maria)  de  monte 
«  Carraelo.  »  Et  infra  itiquit  :  «  llabuerunt 
«  olim  religionis  hujus  professores,  sicut  a 


S.ilian. 
Corn.  I 
Lap. 
Poyr. 


Evasio 
quiedain 
prseclu- 
ditur. 


Clein. 
VIII. 


oU 


DK  STATL'  UKLKIIOSO. 


n  Ronianis  rontificibus  pr^odccessoribus 
a  noslris  nicnioria-'  pro>iituni  pst,  sui  insfi- 
v>  tuti  autlioros  sanctos  Tropliotas  Kliam,  ct 
«  Klisa?um,  omnibus  nationibus,  ct  gcnti- 
«  bus  notos.  »  Quibus  verbis  suani,  suo- 
ruuiquc  praxlcccssorum,  quossupra  allcga- 
vimus,  mcntcm  apcrtissime  dcclarat,  ct 
locum  vanis  subtcrfugiis  pr;ccludit.  Krgo 
ex  raenteSummorum  1'ontificuni  l''lias  fuit 
Author,  el  institutor  rcligionis  Carmclita- 
nae.  Qualis  vero  fuerit  rcligio,  quam  Klias 
incboavit,  et  ad  successorcs  dcduxit,  salis 
liquet  ex  dictis  «/«6. 7,  prajsertim  a  num.  86. 

§111. 

Prubatur  sccuiuh  ex  0/ficiis  Eccksiasticis. 

seounda      120.  Previaria,  et  oiricia  divina  ab  Eccle- 

'tlo!'*'  ^'''*  Homana   approbata   habere   insignem 

aulhoritatem,  facilc  concedet,  qui  sciverit 

summam  vigilautiam,  et  indastriam  sacrae 

Congrcgationis  Kmiiientissimorum  Cardi- 

mliura  huic  negotio  incumbentiam   in  eis 

recognoscendis,  et  approbandis.  Nihil  enim 

iu  hac  parle  conce  lunt,  nisi  prajvio  maturo 

exaraine,   productisque  solidis,  et  authen- 

licis  monumentis.  auditisque,  aut  consultis 

viris  gravibus,  atque  antiquitatis  peritissi- 

^cra   mis.  Undesacra  Ilota  Romana  in  una  deci- 

Eom.   sione  Cajsaraugustana  coram  Domino  Coc- 

cino,  anno   16:iO,   merito  dixit,    historias 

contenfas  in  Breviario  approbato  censeri 

Cone.   ab  Ecclesia  canonizatas.  Et  sacra  Congrega- 

^«'■*^-    tio  Cardin.  anno  1618,  die  14  Junii  decla- 

ravif,   quod  hisforix,   (jux  in  Breviario  per 

sanctain  Sedeni  Apostolicam  approbato  reci- 

tanfur,  ut  maxime  verx  ab  Ecclesia  veneran- 

tw\  ut  refert  Sylveira  opwsc.  3,  q.  I,  n.  4. 

Et  profecto  pra^dicatio  D.  Jacobi  Apostoli 

in  Hispania,  impressio  sacrorum  stygma- 

tura  in  corpore  B.  Francisci,  et  alia  simi- 

^°^-   lia  nullo  alio  graviori  fundamonto  proban- 

tur,  et  admittuntur,  quamquod  ita  referan- 

tur  in  Breviariis,  aut  olTiciis  per  Sedem 

Apostolicara  approbatis.  De  quo  videri  pos- 

Moral.  sunt  Morales  m  Chronicu,  lib.  9,  cap.  11, 

Quint"'  Mariana   m  tract.   de  adventu  D.  Jacobi, 

Quintanadvenas  in  lib.Sanctorum  Toletan. 

advert.  9,  et  alii.  Unde  videndura  est,   an 

assertio  nostra  insignis  hujusgeneris  sub- 

sidio  loboretur.  Et  pra?lermissis  modo  plu- 

ribus  approbationibus  Breviarii  Carmeli- 

tani,  quas  recenset  Lezana  in  Apparatu, 

cap.  6,  a  num.  18,  praDmittendum  est.  Ofil- 

cia  Sancforum  nostri  Ordinis  concessa  Con- 


funda- 
tor. 


grcgationi  Fratrutn  Discalceatorum  (qui 
Brcviariutn  Komanum  aiitnisimus,  eoque 
utimur),  fuis.^c  scincl,  ct  itcrum  approbata 
a  sacra  Kituum  Congrcgatione,  recognos- 
ccntibus  Kmincntissimo  Cardinali  Bellar- 
mino  dic  20  Junii,  anno  1009,  et  Kminen- 
Card.  Torres  dio  12  Junii,  anno  1628,  et 
tandem  alia  approbavit,  et  concessit  Sanc- 
tiss.  D.  N.  Clemens  X,  die  27  Julii,  anno 
1672. 

Quo  supposito,  probatur  urgenter  nostra 
assertio  ex  praedictis  OITiciis  per  Ecclesiam 
approbatis  :  nam  in  primis   in  OiTicio  S. 
Kliaj  (quod  specialiter  jam  concesserat  Six- 
tus  V,  anno   ir)89,  die  27  Julii,  in  bulla  EHas 
Eximium.  quod  nobis),  vocatur  dux,  pater,  c^ffjj^''- 
et  author  nostri  Ordinis ;  iiam  hyranus  addux,  pa- 
primas  Vesperas  sic  habet  : 

llic  sacri  est  auctor,  columen,  decusque 
Ordinis,  cujns  soboles  ab  Ortu 
Usqne  ad  Occasuni  bene  prosperata 
Creoit  in  orbe. 

Et  hymnus  ad  Laudes  : 

Pergamus,  socii,  tollere  canticis 
Tresbytx  eximiivatis  inwthera 
Res  hilares  :  nam  decet  hodie 
Nostri  memores  ducis. 

Kt  hymnus  ad  secundas  Vesperas, 

Nos  tuiprxsens  clypeo  favoris, 
Patris  et  mira  pielale  fretos 
Liberos,  dexlra  pdimus  benigna 
Protege  semper. 

Et  concedenlibus  Innocent.  X,  Alexan- 
dro  VII,  et  Clemente  X,  dicimus  in  Collecta 
cujusdam  olTicii  :  Pr-esta,  qnxsumus,  omni- 
potens  Deus,  ut  sicut  S.  Eiiam  Prophetam 
tuum,  et  Palrem  nostrum,  etc.  Et  in  Offtcio 
S.  .^.ngeli,  illustrissimi  hujus  Ordinis  Mar- 
tyris,  dicitur  in  5  lectione  :  «  Insignem 
«  sanctitate  virum,  patribusque  suis  Eliae, 
«  ac  Klisaeo  persimilem,  miraculis  Deus  si- 
«  milibus  illustravit.  »  Et  in  Officio  ora- 
nium  Sanctorum  praBdicti  Ordinis  dicitur 
in  primo  responsorio  :  «  Sancte  Propheta 
«  Dei  Elias,  Carmelitarum  dux  et  pater, 
«  intercede  pro  nostra,  omniumque  salute. 
«  Devoto  gregi  tuo  subveni  pia  interces- 
«  sione,  etc.  »  In  quibus  omnibus  eviden- 
tissime  significatur,  Magnum  Eliam  esse 
patrem,  authorem,  et  fundatorem  Ordinis 
Carmelit  mi.  Quod  evidentius  adhuc  constat 
ex  aliis  OfTiciis  :  nam  in  OfTicio  S.  Avertani 

dicitur 


DISP.  III,  DUB.   IX. 


545 


dicitur  in  Blectione;  «Sibi  Christum.et  ma- 
«  gnum  Eliam  Prophetam.sui  ordinisFun- 
«  datorem  in  exemplar  paupertatis   pro- 
«  posuerat.  »  Et  inCollecta   S.   Spiridionis 
dicitur  :  «  Sancti  Spiridionis  Confessoris 
«  tui,   atque  Pontificis  nos,  Domine,  festa 
«  tueantur,  ut  sicut  ille  religionis  a  Pro- 
«  pheta  Elia  instituta?  orationibus,  et  ope- 
«  ribus  fuit  fidelis  imitator,  etc.  »  Profecto 
non  aliis  expressioribus   verbis  significat 
EccIesiaB.  Dominicum,  v.  g.  esse  fundato- 
rem  ordinis  Pra^dicatorum,  et  B.  Francis- 
cum  esse  fundatorem  ordinis  IMinorum,  et 
sic  de  aliis,  quam  ipsos  appellando  Institu- 
tores,  et  Auctores,  ac  Patres  praedictorum 
ordinum.  Eisdem  autem  verbis  M.  Eliam 
appellatpatrem,et  fundatorem  ordinis  Car- 
melitani,  et  hanc  dicit  esse  religionem  ab 
Elia  institutam.  Unde  in  hoc  approbalionis 
genere  (quod,  ut  diximus,  est  valde  efficax), 
nihil  majus,  aut  expressius  desiderari  va- 
let.  Tandem  id  ipsum,  et  antiquissiraa  hu- 
jus  religionis  origo,  continuatio,  ac  propa- 
gatio  liquido  significantur  in  Officio  Com- 
memorationis  solemnis  B.    V.  Mariaj   de 
monte  Carmelo,  coucesso  ab  Ecclesia  non 
solum  pro  religione  Carmelitana,  sedetiam 
pro  omnibus   regnis  (quffi  plura  sunt),  sub- 
jectis  Regi  Catholico;  nam  4  lectio  sic  ha- 
bet  :  «  Cum  sacra  Pentecostes  die  Apostoli 
«  coelilus  afflati  variis  linguis  loquerentur, 
«  et  invocato  augustissimo  Jesu  nomine, 
«  mira  multa  patrarcnt,  viri  plurimi,  qui 
«  vestigiis    Elia3,  ac  Elisa^i  institerant,  et 
«  Joannis  Baptistjc  pra^conio  ad  Christi  ad- 
«  ventum  comparati  fuerant,  rerum  veri- 
«  tate  perspecta,  atque  probata,  evangeli- 
«  cam  fidem  confestim  amplexati  sunt,  ac 
«  peculiari  quodam    affectu  Beatissimam 
«  Virginem  (cujus  colloquio,  et  familiari- 
«  tate  foliciler  frui  potuere),  adeo  venerari 
«  coeperunt,  ut  primi  omnium  in  eo  mon- 
«  tisCarmoli  loco,  ubi  Elias  olim  ascenden- 
«  tem    nebulam    Virginis   typo  insignem 
«  conspexerat,  eidem   purissim®  Virgini 
«  sacellum   construxerint.  »  Quibus  non 
oportet  addero,  quia  nec  plura,  nec  majora 
asserimus.  Qualis  autem  fuerit    religiosus 
status  Eliae,  ejusque  successorum,  constat 
ex  dictis  dub.  7. 


IV. 


Probatur  tertio  ex  revelationibus  'probatissi- 
mis. 

127.  Revelatio  est  manifestatio  alicujus  ^^^^1, 
veritatis,  quae  vel  ex  parte  objecti,  vel  ex    tio. 
parte  modi,  quo  fit,  excedit  naturalem  in- 
tellectus  efficaciam,  atque  ideo  ex  altiori 
luce  procedit.  Et  alia  dicitur  universalis, 
nempe  qua^  fit  toti  Ecclesia^,  nobisque  in- 
notescit  per  sacram  Scripturam,  vel  per 
Apostolicas  traditiones  ;  et  ista  fundat,  me- 
returque   assensum   fidei   Catholica^.   Alia^g^J^jp; 
vero   dicilur  particularis,  non  solum  quianumge- 
personae  particulari  fit,  sed  quia  non  ordi-  "'^'"^' 
natur  ad  totam  Ecclesiam,  sed  ad  alium  fi- 
nem  magis  specialem  ;  et  ista  nec  fundat, 
nec  sibi  vendicat  fidei  CatholicaB  assensum. 
sed  alium  inferiorem,  utexplicuimus  tract. 
de  pde,  disp.  1,  dub.  A,  %  \  et  2.  Eoque  ma- 
jorem,  firmioremque  assensum  istso  reve- 
lationes  particulares  merentur,  quo  plura 
concurruiit,  quae  persuadeant  illas  esse  di- 
vinas  :  ad  quod  plurimum  facit  tum  autho- 
ritas ,   et    sanctitas    personarum  ,   quibus 
fiunt,  quaeve  de  praedictis   revelationibus 
testificantur  :  tum  gravis,  sedulaque  ipsa- 
rum  discussio,  ut   approbentur,  ut  videri 
potest  apud  D.  Thom.  2,  ad  Cor.  cap.  11,D-T1io. 
ad  illa  verba,   Saianas   transpgurat  se  in 
angelu')i  lucis  :  Gerson  l,parl.  Alphab.  14,^suai"" 
lit.  E,  et  Suarez  de  fide,   disp.  3,  sect.  10, 
num.  1.  Ostendamus  igitur,  quod  assertio 
nostra  habet  ex  hac  parte  excellentissimum 
fundamentum,  ob  magnas,  ct  valde  proba- 
tas  revelationes,  quaj  merito  iiiter  priva- 
tas  possint  obtinere  primatum. 

Et  primo  occurrit  celeberrima  revelatio^JJ^IlY'! 
facta  Summo  Pontifici  Joanni  XXII,  quam  tio. 
ipse  refert  in  Bulla,  qua5  incipit,  Sacratis- 
simo  uti  culmine,  ubi  testificatur  apparitio- 
nem  Beatissima)  Virginis  sibi  factam.  Mihi 
flexis  genibus  (inquit  Pontifex),  Virgo  visa 
fuit  Carmelita  (hoc  cst,  induta  habitu  Car- 
melitano)  sequentcm  affata  sermoneni  :  «  0 
rt  Joannes,  o  Joannes,  etc.  Istam  gratiam, 
«  et  amplam  meo  sancto,  et  dovoto  Carme- 
«  litarum  Ordini  confirmalionem  debes 
«  praeconcedere  per  Eliam,  et  Elisacum  in 
«  monte  Carmeli  inchoato.  »  Et  integram 
hancJoannis  buUam  inseruit  Alexand.  V 
alteri  diplomati,  quod  incipit,  Tenore  cu- 
jusdam.  I']jusque  mentionem  in  suis  buUis 
faciunt  Sixtus  IV,  Pius  V,  Oregorius  XIII, 
Clemens  VIII,  et  Paulus  V,  In  ea  vero  re- 


546 


DE  STATU  RELIOIOSO. 


velatione  disorte  dixit  purissima  Virgo 
Maria,  Carniplitarum  Ordincm  fuisso  ab 
Elia,  ot  Klisaio  in  monto  rarmelo  inclioa- 
tum,  illosquo  proinde  palam  significavit 
fuisse  authoros  iiujiis  roligionis,  quam  ipsa 
Dei  Oonitrix  pro  sua  piotato  ahi/»i  sdiictinn, 
et  deroluiii  Onliiicin  appollavit.  Pr;edictam 
vero  rovolationom  osso  intor  privatas  cor- 
tissimam,  nogabit  nomo  qui  rocto  oxpon- 
derit  autlioritatom  porsona?,  nempeSummi 
Pontificis,  qui  illam  habuit,  et  sua  bulla 
assertam  reliquit,  admittentibus  eliam, 
ac  suiTragantibus  aliis  Summis  Pontifi- 
cibus. 
Alla  ce-  i-js.  Occurrit  secundo  alia  ejusdem  sanc- 
revcVa-  tissimjD  Nirginis  revelatio  facta  S.  Totro 
""•  ThoniJD  ralriarchac  Constantinopolitano,  et 
Legato  Apostolico  circa  annum  13r)|.  Qua? 
in  oflicio  hujus  Sancti,  lect.  T),  reforturin 
hunc  modum  :  «  Pro  sui  Ordinis  perpetua 
.:  conservatiuno,  ct  augmento  frequontes 
«  ad  Deum,  et  Beatissimam  Virginem  ora- 
«  tiones  fundens,  intimaque  inter  oran- 
«  dum  edons  suspiria,  ipsa  nocte  Pentecos- 
«  tes,  cum  id  instantius  postularet,  et  Bea- 
«  tissima  Virgine  mirabili  hoc  responso 
«  dignatus  est  :  Confidito,  Petre  ;  religio 
«  enim  Carmelitarum  in  fmem  usque  sa^- 
«  culi  est  perseveratura.  Elias  namque  ejus 
«  Institutor  jam  olim  etiam  a  filio  meo  id 
'.'  impetravit.  »  Quaj  revelatio  est  autho- 
ritatis  insignis,  non  solum  quia  continetur 
in  OITicio  approbato  per  Eminentissimos 
Cardinales  sacra?  Rituum  Congregationis, 
juxta  dicta  nuin.  126,  sed  etiam  ob  specia- 
lius  examen.  quod  circa  ipsam  processit  ob 
instantias  Lucaj  Wadingi  Chronographi 
Ordinis  Seraphici.  qui  hunc  Divum  suo 
Ordini  adscribore  satagebat.  Sed  detecta, 
convictaque  veritate,  ipse  Wadingus  non 
solum  ab  incoeptis  destitit,  sed  vitam  hujus 
Divi  Carmelitanieleganti  styloedidit,  prio- 
rem  sententiam  retractans,  et  Eminentis- 
simi  Cardinales  pra^dictam  revelationem 
approbarunt,  utmodo  est  in  officio.  De  quo 
Wading  videri  possunt  ipse  Wading.  lib.  cit.  Fer- 
Uzana.'  dinandus  Ughellus  Cisterciensis  insua  Ila- 
liasacra,  lom.  2  in  Appendice,  et  Lezana 
tom.  4  Annal.  anno  Christi  1354  a  num.  5, 
In  hujusmodi  autem  revelatione  B.  Virgo 
apertissime  vocat  Eliam  Institutorem  re- 
ligionis  Carmelitarum.  Nec  mirum  Sacra- 
tissimara  Virginem  fore  de  tantae  antiqui- 
tatis,  ac  excellentissimi  fundatoris  praero- 
gativa  solicitam  ,  cum  sit  ipsa  prajdictae 
religionis  specialis  mater,  siiumque  sanc- 


tuin,  et  derutuin  Ordincin  appollot,  ut  vidi- 
nius  uum.  pr.rced. 

129.  Ilis  revolationibus  adjungimus  ap- 
paritionos  mirabilos,  in  quibus  Magnus 
Elias  visus  est  cum  habitu  Carmolitano,  ut 
se  ostendorot  hujus  (»rdinis  fundatorem,  et 
patrem.  Doscribit  Soraphica  Virgo,  et  I\I. 
N.  S.  Theresia  in  lib.  Fundalionuin,  cap.  25, ' 
extraordinariam  vocationem  V.  Rcatricis  a 
IMatre  r»ci,  primaj  novitiaj  in  Monasterio 
Ilispalensi,  et  refert,  quod  huic  Virgini 
apparuit  quidam  vcnerabilis  sencx,  barba 
obloiiga,  capillis  velut  argontcis,  et  indutus 
habitu  Carmolitano.  Intcrrogata  postca  pra)- 
dicla  virgo  a  suis  confessariis,  quis  esset 
ille  senex,  respondit  fuisse  Patrem  nns- 
trum  Eliam,  ut  refert  Franciscus  a  S.  Ma- 
ria  toin.  2  de  reformat.  lib.  3,  cap.  38, 
nuin.  8. 

Describit  prasterea  eadem  Seraphica  Vir- 
go  in  prasdicto  libro  Fundationum,  cap.  17, 
admirabilom  ,  et  asperrimam  vitam  V. 
Catharina)  de  Cardona,  cui  Christus  Domi- 
nus  prius  monstravit  habitum  Carmelita- 
num,  etdeinde  ipsi  apparuit  Magnus  Elias 
illo  habitu  indutus.  Undc  solcbat  dicere, 
Vidi  in  carne  et  ossibus  Patrcin  nostrum 
Iiliam,  ut  gravissimi  viri  sub  juramento 
jundice  deposuerunt,  et  refert  citatus  Au- 
thor  lib.  4,  cap.  15,  num.  4. 

V.  Virgo  Anna  a  S.  Bartholoma^o,  mira- 
culis  in  Belgio  notissima  (quam  multum 
dilexit  M.  N.  S.  Theresia,  et  in  cujus  ma- 
nibus  spiritum  Deo  reddidit),  Superiorum 
imperio  suam  vitam  scripsit,  et  c.  24  testa- 
tur  se  vidisse,  Patrem  nostrum  Eliam,  ex- 
tendentem  pallium  suum  album  super  con- 
ventum  Vallisoletanum  eo  tempore,  quo 
ibidem  quoddam  Capitulum  celebrabatur. 
Et  pra^dicti  Capituli  effectus  satis  probarunt 
et  veritatcm  revelatiouis,  et  protectionem 
tanti  Parentis. 

Non  sunt  minus  mirabilia  quae  sequun- 
tur.  Refcrt  Dorotheus  a  S.  Renato  lib.  2  in 
.Apocalyp.  quxst.  10,  sect.  3,  quod  cum  ha^- 
retici  Angli  anno  1580  conarcntur  des- 
truerc  conventum  Carmelitanum  civitatis 
Mechlinensis,  S.  Elia?  peculiariter  conse- 
cratum,  apparuit  supra  Conventum  quidam 
sencx  Carmelitarum  habitu  indutus,  et  gla- 
dium  distringens  contra  hajreticos,  quitcr- 
rore  percussi  statim  recesserunt  a  conven- 
tu.  Communi  autem  omnium  opinione  re- 
ceptum  est,  pra^dictum  senem  fuisse  Eliam, 
qui  filios,  et  conventum  sibi  dicatum  pro- 
tegebat.  Et  similia  scribit  Ludovicus  Cani- 

tellius 


Aliic 

revela- 

lioiies. 


Franc. 
a  S. 
Maria. 


V.  Anna 
a  S.  Bar. 


Doroth. 
aS.Ren. 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


547 


Liidov.  tellius  Patritius  Cremonensis  in  Annalibus 

Caniteii.suaDpatria),  ful.  40?. 

Nicol.        Nicolaus   BeltranJ.  Advocatus,  et  Juris 

^"'■-  professor  Tolosa3,  in  lib.  de  inventione  S. 
Susannx  Babylonicse,  impresso  Tolosa)  anno 
1515,  refert  Danielem  Prophetam  appa- 
ruisse  cuidam  Joanni  de  Bosco  presbytero 
Gallo  indutum  habitu,  inquit  ille,  Carmeli, 
seu  Elim.  Et  cum  prsdictus  presbyter  admi- 
raretur,  quod  Daniel  tali  indueretur  vesti- 
mento,  ipse  protestatus  est  se  in  captivitate 
Babylonica  constitutum,  talem  habitum  ac- 
cepisse,  aliosque  Prophetas  ad  eundem  Or- 
dinemperlinere.  Ex  quibus  omnibus  valde 
verosirailiter  constat,  Eliam  fuisse  Ordinis 
Carmelitani  patrem,  et  authorem,  filiosque 
Prophetarum  illura  continuasse,  ac  propa- 
gasse  in  medio  etiam  captivitatis.  Porro 
Danielera,  cujus  raeminit  posterior  appa- 
ritio,  pertuiere  ad  hunc  Ordinem   recte  os- 

ezana.  tendunt  Lezana  tom.  I,  ann.  3428,  et  Da- 


Probatur  quarlo  ex  perpelua  Ordinis  Car- 
melitani  traditione. 

luarta  130.  Quod  uniuscujusque  religionis  tra- 
iroba-  ditiones  insignem  habeant  authoritatem, 
magnamque  fidera  mereantur,  jam  supra 
ostendimus  a  num.  113.  tiujusmodi  autem 
subsidium  nostra9  assertioni  suffragari  , 
tam  certura  est,  ut  supervacaneura  videatur 
illud  expendere  ;  nuUus  enim  Carmelita 
reperitur,  qui  de  authore,  et  fundatore  sui 
Ordinis  requisitus  non  respondeat,  esse 
sanctissimum  Patrem,  et  ['rophetam  Eliam; 
idque  religionis  steraraata,  antiquissira® 
iraagines,  vetustissima  Breviaria.  Conven- 
tuum  fundationes,  archivorum  monumen- 
rpetuata,  Scriptorum  libri,  et  cuncta  hujus 
iVum''t)rdinis  propalant.  Unde  non  oportet  in 
'^'^'0.  roborando  fundam.entum  istud  multum 
imraorari.  Sed  refereraus  personas  a  iiquaa 
sanctitate  insignes,  qua^  gravissimam  au- 
thoritatem  huic  proprii  Ordinis  traditioni 
conciliant. 
Cyr.  S.  Cyrillus  Constantinopolitanus  ,  qui 
statuitante  annum  1200  in  lib.  de  processu, 
et  variis  refjulis  hujus  religionis,  directo 
per  raodum  epistola)  ad  Eusobium  eremi- 
tam  montis  Neroi,  inquit  :  «  Ex  tunc  pro- 
«  fessores  nostrao  religionis  sategerunt  ad 
«  perfectionera ,  et  finem  vita)  solitaria) 
«  tendere,  secundum  formam  institulionis 
0  Prophetye  Eliaj.  » 


S.  Brocardus  Hierosolymitanus,  qui  an-  s.  Broo. 
tiqua  Ordinis  statuta  compilavit,  in  eorum  Hieros. 
exordio  inquit  :  «  Testimoniura  veritati 
«  perhibentes  dicimus  ,  quod  a  tempore 
(c  Elia),  et  Elisaei  ejus  discipuli,  montem 
«  Carmeli,  qui  non  longe  ab  Achon  distat, 
«  devote  inhabitarunt  multi  sancti  Patres, 
«  tam  veteris,  quam  novi  Testaraenti,  soli- 
«  tudinis  raontis  ejusdera  pro  contempla- 
«  tione  coelestium  veri  amatores  :  ibidem 
«  juxta  fontem  Elias  in  sancta  poenitentia 
«  sanctis  successibus  continuata  sunt  pro- 
-'  culdubio  conversati  laudabiliter.  » 

Idem  affirmat  S.  Petrus  Thomas  m  ^'f'- ^fg^^'"- 
depeccato  originali,  cap.  3. 

De  S.  Avertano  inejus  officio  ab  Ecclesia 
approbata  dicitur,  sibi  in  exemplum  pauper- 
tatis  proposuisse  magnum  Eliam  sui  Ordinis 
fundatorem,  ut  vidimus  num.  126. 

Joannes  Bacho  pietate,  et  doctrina  insi-  J^an- 
gnis(quem  Bellarminus  in  lib.  de  Scriptori- 
bus  Ecclesiasticis,  vocat  Theologum,  et  Phi- 
losophum  doctissimum,  et  Sixtus  Senensis 
lib.  4  Biblioth.  sacrse,  dicit  fuisse  Theologo- 
rum  sui  temporis  principem),  floruit  circa 
annum  1340,  et  in  tract.  de  institutione  Or- 
dinis,  cap.  1,  ait  :  «  Licet  omnes  salvandi 
«  tempore  Prophetarum  filium  B.  Maria? 
«  venturum  venerati  sint,  secundura  Au- 
«  gust.  inepist.  29,  ad  Deogratias  ;  Fratres 
«  tamen  de  Carmelo  tempore  Elisa^i  ven- 
«  turum  venerantes,  in  Carmelo  B.  Maria^ 
«  religionem  suam  incoeperunt,  ut  habetur 
«  in  historia  de  antiquitate  Ordinis.  Ad 
«  ejus  igitur  venerationem  originem  ha- 
«  buerunt.  Et  antiquis  Patribus  Ordinis  de 
«  ortu  ejusdera  tempore  Prophetarum  cre- 
«  dendum  est ;  nara  in  negotiis  ecclesia- 
«  rura  illi  potissimum  assumendi  sunt, 
«  qui  eadem  negotia  tractaverunt.  »  Et 
«  cap.  2,  inquit  :  Jn  Carmelo  B.  Marise 
dato,  Prophetw  Elias,  et  Elisxus  patres  nos- 
tri  inhabitabant . 

Venerabilis  Doctor  Thomas  Waldensis  Waid. 
de  quo  Possevinus  in  Apparatu:  «  Sui  tem- 
«  poris  hffiresum,  ac  deinceps  exortarum 
«  eversor  fuit,  a  Martino  V,  Ponlifice  Ma- 
«  ximo  commendatus,  a  nostri  ajvi  Scrip- 
«  toribus.  prgosertim  a  Joanne  CochIa20,  at- 
«  que  Stanislao  Hosio  Cardinali  magno- 
«  pero  celebratus,  qui  raortuus  est  non  sine 
«  opinione  sanctitatis,  etc.)  »  floruit  circa 
annum  1424,  et  tom.  3,  de  Sacramental. 
tit.  9,  cap.  89 ,  introducit  ha;resiarcham 
Wicleph  dicentem  : «  Ut  fingunt  Carmelits, 
«  Elias  fundavit  eos  in   monte  ("armeli, 


548 


DE  STATr   IIKI.UUOSO. 


(I  tanquam  filios  Prophotarum.  «  Cui  Tho- 
mas,  v(  guod  dicit  Carmolil;p,  hoc  inquam, 
«  |ira?judicium  inforl  li'StimonioCarmelita). 
«  Nolo,  dicat  cum  porfidis  .!uda)is:  Tu  do 
a  tcipso  tostimonium  porhibos.  teslimo- 
«  nium  tuum  vorum  non  ost.  Sod  toslo- 
«  tur,  olc.  »  Profort  oo  capito  plurima, 
caquo  o\tranoa  nostr;t!  antiquitatis  nionu- 
monta,  et  illa  ad  compondium  roducons, 
ait:  w  Ordo  Carmolitarum  a  prophotis  Elia, 
H  ct  Elisaio  prius  incnopit,  post  Salvatoris 
«  advontum  cum  Apostolis  in  Evangolio 
«  solicilissimo  laboravit,  a  Joanno  Tatriar- 
0  clia  Hiorosolymilano  primo  Carnielita 
«  rogulam  vivondi  gra?ce  scriptani  accepit, 
o  quam  plonioro  post  sub  Alborto  itidem 
«  Patriarcha  forma  digostam  inspexit.  » 
131.  Ha3c  sufTiciebant  ad  pra?sentis  ar- 
guraonti  robur.  Sod  a^quum  est.  ut  post 
Palros,  et  Doctores  audiamus  Doctricem, 
ctMatrem,  Therosiam  videlicot  ccelesli  Iiice 
porfusam,  hancsuorum  parenlum  traditio- 
nem  fidolissimo  amplectenfem,  et  ad  filios 
s.  Thcr.derivantem.  In  //6.  Fumlat.  cap.  26,  ait  : 
«  l'ontigit,cumvidelicetMaIagone  Veasiura 
«  peferomus,  febri  asstuarem,  et  tot  simul 
«  malis  oppressa  essem.  ut  via>,  qua  eun- 
«  dum  erat,  longinquitafem  consideraas, 
«  meque  ita  consfitutam  cernens.  Pafris 
«  nostri  Eliae  .lezabelem  fugientis  recorda- 
«  rer.  »  Kt  cap.  27,  inquit  :  «  Wonasterium 
«  hoc  intra  sylvarum  est  abdita,  et  solitu- 
«  dine  satis  devofa.  Ft  infra  :  Florida  pri- 
«  morum  Ordinis  nosfri  Patrum  tempora 
«  in  hac  imagine  intueri  videbar.  Et  iiife- 
«  ritts:  Aditns  porro  illius  subterraneusest, 
«  velut  per  cavernam,  qua?  speeiem  refere- 
«  bat  ejus,  in  qua  Pater  noster  Elias  desti- 
«  torat.  »  Et  c.  '8,  exhortansad  pcrfecfio- 
nis  studium,  ait  :  «  Vestros  in  stirpem,  et 
«  propaginem,  a  qua  descendimus,  Sanc- 
«  torura,  inquam,  illorura  Prophetarum, 
«  oculos  semper  conjicite.  »  P't  cap.  29, 
ait  :  «  Die  qua  festum  S.  Patris  noslri  Elia? 
«  recolebatur,  sacrum  ibi  celebratum  est.  » 
Et  in  lib.  Manfian.  mam.  7,  cap.  4,  in 
medio,  ait  :  «  Hinc  forte  proveniebant  in- 
«  gentes  illa?  penitentias,  quas  plures  Sancti 
'(  fecerunt,  et  specialiter  gloriosa  Magda- 
«  lena,  qua?  vitam  priusduxerat  delitiosam: 
«  hinc  fames  illa  honoris  Dei,  quam  ha- 
«  buit  Pater  noster  Elias,  et  habuerunt  S. 
«  Dominicus,  et  S.  Franciscus,  ut  an.imas 
«  Deo  compararent,  ac  lucrarenlur,  »  In 
quibus  omnibus  recognoscit  Magnum  Eliam 
fuisse  sui  Ordinis  patrera.  et  fundatorem. 


Eodom  modo  loquifur  fidolissimus  Se- 
raphica?  Virginis  coadjulor,  ol  illuminalis- 
simus  Doclor  myslicus  H.  .loannes  a  Cruce.^xJo"" 
Nam  lib.  2,  Ascnmis  in  montcm  Carmdum, 
cap.  8,  inquil :  «  Do  Elia  Patro  nosfro  dici- 
«  tur,  quod  vultum  suum  oporuil  in  pra?- 
«  senfia  Doi.  El  cap.  20,  ait :  Nuntiuserat 
«  Pater  noslor  Elias.  Et  cap.  21,  sic  :  Rx 
«  visionos  adoo  subslantiales,  sicut  illaj, 
«  quas  habuorunt  Paulus,  Moyses,  et  Elias 
«  Pater  nostor,  etc.  »  Et  lib.  3,  cap.  32, 
ibi  :  Prxcepit  J)eus  Palri  nostro  Elix,  ut 
ascendtret  in  montcm  Oreb.  Et  lib.  Cunticor. 
cant.  14,  et  15,  ait  :  Sicut  Pater  noftcr 
Elias.  IJnde  satis  liquet,  porpetuam,  et 
liniformora  religionis  Carmelitana)  tradi- 
tionem  es.se,  quod  Magnus  Elias  fueritejus 
fundator,  et  pater,  in  eo  perfoclo  statu, 
quem  descripsimus  t/u6. 7. 

§  VI. 

Piobatur  quinto  ex  gravissimis  cxternorum. 
tcstimoniis. 


132.  Laudet  te  alienus  (monet  Spiritus 
sanctus  Proverb.  27),  et  non  os  tuum;  cxlra- 
neus,  et  non  labia  tua.  Minori  quippe  sus- 
picioni  obnoxia  sunt  testimonia,  qua?  patro- 
cinium  propria?  causa?  non  procudit,  sed 
exteri  subrainistrant  ultronei.  Unde  non 
solura  Carmelitas  (efsi  Divos,  etsi  excep- 
tiones  majores),  oportet  audire,  sed  consu- 
laraus  etiam  extraneos. 

Josephus  Aiifiochenus  (qui  toste  Posse- 
vino  in  Apparatu,  vixit  anno  Christi  130), 
in  Speculo  perfectx  Ecclesise  primitivx , 
cap.  10,  inquit  :  «  Perfectorum  militum 
«  Christi  Apostoloriim  coadjutores  surrexe- 
«  runt  strenuissimi  viri,  solitarii,  contem- 
«  plafioni  dediti,  Sanctorum  Prophetarum 
«  Eliaj,  ct  Elisaji  imitatores,  qui  do  monte 
«  (Jarmelo  descendentes,  per  Galilajam,  Sa- 
«  mariam,  et  Pala?stinam  fidem  Christi 
«  constantissirae  sparserunt,  quique  in  Vir- 
«  ginis  Maria?  honorem  in  raontis  Carraeli 
«  declivio  fabricantes  oratorium,  Salvato- 
«  ris  Matri  specialissime  servierunt.  » 

Luitprandus,  sive  Eutrandus  Episcopus 
Creraonensis  (qui  floruit  circa  annum 
Christi  900),  in  Fraginentis,  num.  172, 
inquit  :  «  Magna  pars  eorum,  qui  dispersi 
«  in  persequutione  S.  Stephani  ad  varias 
«  partes  trajecerant,  et  ad  Hispaniam  plu- 
«  rimi  venerant,  orat  ex  Monachis  montis 
«  Carmeli,  pra?dicationibusChristi,et  Apos- 
tolorum 


Quinia 
|)roba- 

tio. 
Prov.  27 


Joseph. 
Ant, 


jitpr. 


DISP.  III,    DUB.   IX. 


549 


«  tolorum  ad  fidem  conversis,  in  quibus 
«  Elpidius,    et   socii    r^ontifices   a  Jacobo 
«  creati,  et  post  ^lartyres  facti.  »  Et  Jiuin. 
256,  ait  :  «  Mihi  valde  probabile  est,  et  le- 
«  gitur  in  Orientis  historiis,  Elpidium,  et 
«  reliquos  Episcopos,  quos  traxerat  S.  Ja- 
«  cobus  in  Hispanias,  et  ab  ipso  S.  Jacobo 
«  baptizatos,  fuisse  de  numero  Carmelita- 
>(  rum,  qui  in  Hispania  et  per  alias  religiones 
«  monachatum  introduxerant.   Istos  vocat 
«  Eusebius   lib.  2,  cap.  3  Prophetici  Ordi- 
«  nis.  »  Et  num.  263,  inquit  :  «  Magna  pars 
«  eorum,  qui  ex  Judaa  trajecerant  in  His- 
«  paniam  tempore  Nabuchodonosoris,  erat 
«  ex  discipulis  Sanctorum  Eliae,  et  Elisaei, 
«  et  successores  illorum.  »  Et  num.  100,  in- 
quit  :  «  Sunt  qui  putent,  quod  et  ego  credo, 
«  S.   Leocadiam  monialem  fuisse  Ordinis 
«  Carmelitani,  quem  Ordinem  Monachi  Car- 
«  melitani  ad   fidem  Christi   conversi   in 
«  Hispaniam  intulerunt,  ex  quibus  fuit  EI- 
«  pidius  primus  Toletanus  Prffisul  a  S.  Ja- 
«  cobo  constitutus.  »  Similia  asserit  nu- 
mero  sequenti. 
igeb.      Sigebertus  Monachus  Gemblacensis  (qui 
vixit  ante  annum   IIOO),  in  historia  Hie- 
rosolym.   apud  Quintanadvenas  in  lib.  de 
SS.  Tuletanis,  pag.  137,  inquit  :  «  Cum  in 
«  sancta  prenitentia  Carmelita^  perseveras- 
«  sent  a  tempore  Elia?,  et  Elisai  Propheta- 
«  rum,  tandem  Christum  pradicantem  au- 
«  dierunt,  et  processu  temporis  per  Aposto- 
«  los  baptizati  sunt.  » 
•mac.      Armacanus  Primas  Hibernia^  (qui  vixit 
ante  annum  1400),  apud  Navarrum  de  Ho- 
ris  Canon.  c.  21,  n.  27,  inquit  :  «  Ut  dicunt 
«  fide  dignae  historis,  a  tempore  Eliae,  et 
«  Elisa^i  Prophetarum,  qui  saepius  mora- 
«  bantur  in  Carmelo,  secretius  solebant  ho- 
«  minesdevotiinhabitareusque  ad  tempora 
«  Salvatoris.  Et  tunc  Carmelitac  pra?dicanti- 
«  bus  Apostolis  in  fide  solidati,  in  latere  uno 
«  montis  ipsius  primo  Kcclesiam  construxe- 
«  runt  in  honorem  B.  Maria?  Virginis. 
ith.       133.  Joanncs  Trithemius  Abbas  Bene- 
dictinus  (qui  vixit  ante  annum  ICOO),  in  lib. 
de  laudibus  Carinelitarum  (de  quo   supra 
n.  lO.")),  c.  2,  inquit  :  «  Elias  Propheta  Do- 
«  mini  eximius  recte,  et  catholice  fundator 
«  Carmelitana)   religionis   dicitur,   si  ejus 
«  facta  ex  voluniinibu-i  rcgum  absque  invi- 
«  dia  discutiantur;  enimvero  ipse  monlom 
«  Carmeli  primus  habilasse  legitur,  a  quo 
«  fratres  Carmelitaj  nominanlur.  Triplici 
«  autem  ratione  ostenditur,  quod  istius  ob- 
«  servantia)  princeps  Elias  habeatur,  a  loco 


«  videlicet,  ab  habitu,  et  conversatione.  » 
Quod  ibi  ex  professo  ostendit.  Recolantur 
qua^  de  hoc  Authore  diximus  n.  105,  quibus 
alia  ex  Hieronymo  Romano  addemus  num. 
143,  in  fine. 

Jodocus  Clictoveus  tom.  2,  homil.  serm.  ciictov. 
penult.  in  impress.  Coloniensi  novissima  anni 
1643,  inquit  :  «  Animadvertere  non  est  in- 
«  dignum,CarmeIitarum  Ordinis  exordium 
«  ob  duo  pra^cipue  excellentiam  quandam 
«  habere.  Primo  quia  ante  institutionem 
«  pra5cognitum  est  divino  nutu,  et  revela- 
«  tum  ;  memoriao  enim  proditum  est,  ut 
«  Scholastica  refert  Historia,  quod  Sabatha 
«  pater  Eliae  nondum  nati  vidit  in  somnis 
«  viros  candidatos  se  salutantes,  etc.  »  Et 
infra  :  «  Secundo  quia  hi,  qui  primam  Car- 
«  melitano  Ordini  pra^stiterunt  originem, 
«  ut  Elias,  et  Elisa^us,  ex  Juda^is  nati  sunt ; 
«  qui  vero  caoteris  religionibus  jecerunt 
«  fundamenta,  ex  gentibus  progeniti  sunt. 
«  Constat  itaque  antiquiorem  Carmelitana^ 
«  religionis,  quam  aliorum  Ordinum  esse 
«  originem,  et  ratione  exordii  caeteris  praes- 
«  tare.  » 

Gilbertus  Genebrardus,  vir  doctissimus  Geneb. 
Ordinis  Benedictini,  in  sua  Chronologia, 
lib.  4,  anno  1142,  cum  retulisset  senten- 
tiam  Polydori  sentientis  Ordinem  Carmeli- 
tarum  coepisse  a  temporibus  Aymerici  Prae- 
sulis  Antiocheni,  illam  corrigit  his  verbis  : 
«  Sed  eorum  origo  altius  repetitur,  nempe 
«  a  Prophetis  Elia,  et  Elisapo,  qui  Carmelum 
«  montem  terra)  sanctas  primitus  consecra- 
«  runt,  et  discipulos  illic  reliquerunt,  quos 
«  Scriptura  filios  Prophetarum  appellat.  » 
Et  in  tractatulo  de  dogmatibus  fidei,  qui  in- 
cipit,  Quinta  setate  pietas,  et  religio  floret,  et 
illustratur  per  innumerabiles  Prophetas,  sub 
hoc  ticulo,  lieligiosorum  vita,  et  vota,et  insti- 
tuta  varia,  hasc  habet :  «  Filii  prophetarum 
«  in  Bethel,  in  Jericho,  etc.  Elias  vir  pilo- 
«  sus,  zona  pellicea  accinctus,  et  Elisa^us 
«  hanc  vitam  illustrarunt.  » 

Guillelmus  Eisengreaeus  in  sua  historia,  ouii. 
centuria  I.  tit.  de  lieiigionibus,  et  monasticx  Eisen. 
vitx  cultoribus,  disputans  contra  Magdebur- 
genses,  inquit  :  «  Elias  Propiieta  primus 
«  Carmelita.  »  Et  deinde  :  «  En,  ha^retice, 
«  I';iia3  posteritatem  dici  monachos  Carme- 
«  litas.  »  Et  rursus  :  «  Sanclus  Elisacus  Car- 
«  melita.  princopsque  Eliadum.  »  Etdeni- 
que  :  «  En  quam  antiquus  sit  Ordo  B.  Vir- 
«  ginis.  )) 

Renatus  Choppinus,  vir  clarissimus  in    Rcn. 
supremo  Parisiorum  Senatu,  lib.  1,  Mo~  ^'>0PP- 


ooO 


DK  STATr   UKI.KllOSO. 


nast.  tilul.  3,  num.  I.",  ail  :  >  Noc  Carnioli- 
n  tani  voli  professoribus  desiml  viii  oxi- 
0  mio  saiictitatis  titiilo  nobilitati  sooundum 
«  Kliam  Thosbytom  ordinis  .signifonim.  >> 
Et  oodom  li(>.  lit.  -2,  ii.  11,  inquil  :  «  In  hoc 
«  quoqiio  goniis  roforuntur  rarmeliltP,  pri- 
u  mum  oromicoIa\  Klia  Thosbyto  roligionis 
«  1'alriarclia  :  doindo  in  Collogium  rodncli 
«  ab  Alborto  Hicrosolymorum  Anlistito,  et 
«  Komano  I.ogato,  otc.  » 
\vern         131.  Wcrnenus  Kovelinck  Carthusianus 
in  chronivo   seu  fasciculo    tcmporuin.    auno 
mundi  4300,   inquit  :     k  Klias   1'ropliota, 
«  auriga  Israf^I  et  origo  Carmelitarut!  reli- 
«  gionis,  Klisa?o  vivonte  rapitur.  »  Kt  anno 
Christi  4."0,  aif  :  «  Klisnci  propliet;e  Carme- 
u  litanjc  religionis   primi  post  Kliani  pa- 
«  Iris,  et   palroni,  sjgeberto  (lemblacensi 
«  teste.   ossa  transferuntur  de  Samaria  in 
«  Pala?stinam.  »  Kt  anno  Christi  1291,  hffic 
habet  :    «  Nobilissima    civilas   Acconis    a 
«  Sarracenis  dcslruitur,  ac  demum  Deiferaj 
«  Mari.TD  inCarmeloMonaslerium  adquatuor 
«  milliaria  civitati  vicinum,  ab   cis   igne 
«  crematur.  Kt  tunc  (proh  dolor)  Ordo  Car- 
«  melitarum    mellilluum    locum    ex    toto 
«  perdidit,  in  quo  ab  Kliac,  et  Elisa^i  Pro- 
«  phetarum  tempore,  duobus  millibus  du- 
H  centis,   et    viginti    uno    annis  perstite- 
«  rant. 
Jnju.        .Joannes  Molanus  in  Martyrologio,  ad   \n 
Kal.   .Julii,    inquit  :    «   In    Arabia   raptus 
«  in  coelum   S.    Eliaj   Prophetaj   Domini, 
«  et   Carmelitanaj  religionis    Patriarcha^, 
«  qui  tantam  invenit  coram  Domino  gra- 
«  tiam,  ut   verbo   clauderet,    et    aperiret 
«  ccelum.  » 
^nj        Andreas    Sausay,    vir    doctissimus,    et 
Saus.    Episcopus  TuIIensis,  in  Martyrologio  Gal- 
lico,  die  20  Jul.  inquit  :  «  Raptus  Eliaj  Pro- 
«  phetaj  Ordinis  Carmelitarum  Instituto- 
«  ris,  hodie  solemnis  est  in  universo  Or- 
«  dine.  » 
Viiieg.       M.  Alphonsus  de  Villegas,  vir  eruditus, 
et  piissimus,    m  Ploribus  Sancfor.  2  p.  in 
vila  S.  Elix  Prophetx,  pay.  nohis  293,  in- 
quit  :  «  Tempore  Eliaj  erant  religiosi,  qui 
«  cum  ob  sanctitatem,  tum  ob  propheticas 
«  illuminationes  Prophetae  appellabantur, 
«  et    qui  de  novo  ad  hanc  admittebantur 
«  religionem,    dicebantur  filii    Propheta- 
'<  rum.  Horura  plures  congregavit  Elias  in 
«  monte  Carmelo,ipsosspecialibus  regulis, 
«  et    docurnentis    instruendo,    ac    guber- 
«  nando.  Quod  etiam   post   Elia?  raptum 
«  prajstitit  Elisajus.  Xunquamque  eo  loco 


«  abfucrunt  pra^dicti  roligiosi  \\^i\\w  ad 
»  advontuin  filii  l'oi,  ciijns  doclrinam, 
«  cvangoliuinquo  amploxati  sunt,  coopo- 
.(  ranto  otiam  glorioso  Pnecursore  .loanne 
«  Haptisla,  qui  cum  ipsis  habitaverat  in 
«  dosorlo.  »  Kt  post  pauca  subdil  :  «  Unde 
«  in  pr.Tdictomonte  permanserunt  pcrpetuo 
«  illi  roligiosi,  qiii  anlo  advcntum  Chrisli 
«  obsorv.iriiiit  log(;in  Mosaicam  cum  ois 
«  simul  institiitis,  qua}  ab  Klia  acccporant  : 
«  sod  post  Christi  adventuin  rccoporunt 
«  lcgom  evangelicam.  Kt  hoc  modo  alii 
«  post  alios  succedcbant  usque  ad  Aymcri- 
«  cum  Patriarcham  Anliochcnuin,  etc.  » 
Qua3  omnia  teslatur  Villegas  accepisse,  et 
ad  compendium  redcgisse  ex  S.  .\iitonino, 
Cassaneo,  ct  aliis  .\uthoribus. 

Bartlioloma!Us    Saligniacus,    Protonota-  liartli 
rius  Apostolicus,  in  suo  Itincrario  llieroso-  "' ''^ 
lym.  loin.    10,   c.  0,  iiiquit  :   u  Prodigium 
«  visitur   in   monte  Carmeli,   qui    est   in 
«  inferiori    Galil.Tea    situs   ad  occidonlem.    ~ 
«  Monlcm   enim     hunc  olim  Prophcla)  S. 
«  Elias,  et  Klisa^us  incolere  soliti  erant  cum 
«  filiis  Prophetarum,   quorum  successores 
«  sunt  Fratrcs,  qui  Carmelita^  vocantur.  » 

PetrusBertius,  Geographus,  et  Professor  Peirus 
regius  in  Galliis  (qui  abjurato  Calvinismo,  ^*^''""' 
Fidem  (^atholicam  cum  insigni  eruditione 
conjunxit),  in  epist.  2,  ad  Ahrahamum  B''r- 
tium,  Parisiis  impressa  anno  1618,  expen- 
dit  monachatum  Kliae,  Religionis  progrcs- 
sum,  et  circa  epistolaj  finem  sic  concludit  : 
«  Atque  ha;c  quidem  sunt  Carmelilarum 
«  origines,  omniumaliorum  Monachorum,         i 
«  si  verum  fateri  volumus,  originibus  an-        1 
«  tiquiores.  »  ' 

•Jodocus  Ascensius  Vadius  super  eclog.  Jodnc. 
10  Mantuani,  inquit  :  <■  Monastica^  vitaG 
«  princeps  est  Klias,  oujus  filii  primi  fue- 
«  runt,  qui  Keligiosorum  more  simul  vi- 
«  vere,  et  monasticam  vitam  in  Carmelo 
«  agere  cceperunt. 

yEgidius  Camartus  Generalis  sacri  Ordi-  Camari 
nis  Minimorum,  in  lib.  de  Elia,  c.  6.  sect. 
8,  affirmat  :  «  Hieronymus,  Cassianus,  et 
«  quotquotde  rebusmonasticis  scripserunt, 
«  asserunt  Eliam  omnium  monachorum 
«  parentem  fuisse,  qui  tria  essentialia  re- 
«  ligionis  vota  primus  ipse  opere  adimple- 
«  vit.  »  Et  c.  .5,  sect.  10,  ait  :  «  Credibile 
«  certe  est,  Elia;  discipulos  non  defuisse, 
«  donec  ad  Christi  discipulos,  evangelicam- 
«  que  doctrinara  confluerent.  »  Et  infra  : 
«  Ex  eorum  vero  reliquiis  tanquam  ex  equo 
«  Trojano  prodiit  celeberrimus  in  Ecclesia 

Ordo 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


551 


«  Ordo   B.  Virginis  de  monte  Carmelo.  » 
;hrys.       135.ChryscstomusHenriquez,nobiIisHis- 
enriq.  toriographus  Cisterciencis,  tam  in  apologia 
pro  Renedicto  XI,  quam  in  vita  V.  Anna^  a 
S.  Bartholoma?o,  inquit  :  a  Certum  est  or- 
«  dinem  Carmelitarum  nomenclaturam  ac- 
«  cepisse  a  monte  (larmelo,  unde  et  origi- 
«  nem    trahit ;    et    magnum    Prophetam 
«  Eliara  esse  patrem,  et  institutorem  reli- 
«  giosorum  istius  nominis.  » 
larain.      Joannes  Caramuel,  Episcopus  Satrianen- 
sium,  et  vir  doctissimus,  in  Theol.  Begul. 
disput.  34,  in  qua  agit  de  origine,  et  gene- 
ribus  Coenobitarum,    num.   345,   inquit   : 
«  Carmelitani  Ordinis  spiritus  intenditur 
«  successu  temporis,  quialias  remitteretur, 
«  nisi  Deus  illum  manuteneret  gratia  par- 
«  ticulari.   Elia^  Institutori   successit  Eli- 
«  saeus,  cujus  spiritus   fuit  duplo  major, 
«  etc.»Et  infra  transcribit  doctissimiSuarii 
judicium  :  «  est  valde  recepta,  et  satis  an- 
«  tiqua  traditio,  religionem  hanc  a  tempo- 
9  ribus  Prophetarum,  et  signanter  ab  Elia^ 
«  institutione  suam  ducere  originem.etc.  » 
'rosper       Prosper  Stellartius  Illustrissimi  Ordinis 
^  ^"^  ■  Divi   Augustini,   in   politissimo   opere  de 
Tonsuris,  lib.  2,  sic  proponit  titulum  capi  - 
tis  13.  «  De  Elia  Thesbyte,  Propheta,  reli- 
«  gioso,  Nazaraeo,  piloso,  comato,  Mona- 
«  chorum  Patre,  etOrdinis  a  se  denominati 
«  fundatore.  » 
^alder.      Petrus  Valderrama,  celeberrimus  con- 
cionator  ej  ;sdem  Ordinis  D.  Augustini,  in 
Theatro  rei  q.  serm.  de  S.  Elia  (cui  pra^figit 
hunc  titulum,  «  De  magno  Patriarcha  Elia, 
■    «  fundatore   Ordinis    nostraj   Domina;  de 
«  monte  Carmelo),»  inquit :«  Beatareligio 
«  tua  sacra,  quaj  tali  patre,  et  fundatore 
«  fruitur,  quem  nos  omnes  patrem  appel- 
■'  lare  possumus,  quandoquidem  vitae  mo- 
«  nastica)  initia  dedit.  » 
Basil.       Basilius  Pontius  praedicta^  sacras  religio- 
nis,  et  hujus  Academias  clarissimum  lu- 
men,  lib.  7,  de  Matrim.  c.  1,  num.  2,  ait  : 
«  Quam  vita3  rationem  ad  Eliam,    et  Eli- 
«  saium,  et  filios  Prophetarum,  Carmelita- 
«  naj  religionis  primordia,  et  immobilia 
«  fundamenta,  refert  Hieronymus  epistol. 
«4et  14.  » 
Didacus      Didacus  Yepes,  illustrissimi   Ordinis  D. 
Tepcs.  Hieronymi,   Concionator,  et  Confessarius 
Philippi  II  et  Episcopus  Turiasonensis,  in 
vita  M.  N.  S.  Theresiaj,  c.  20,  ait :  «  Nata 
«  est  haee  religio  in  monle  Carmeli,  et  pa- 
«  trcs  habuit  sanctos  Prophetas  Eliam,  et 
«  Elisaeum.  » 


136.  Ludovicus  Tenas  vir  doctissimus, 
et  Primarius  Complutensis,  in  sermone  S. 
M.  N.  Theresiffi,  Matriti  impresso  anno 
1615,  ait  :  «  Institutum  monasticum  sacras 
«  Religionis  Carmelitana  principium  ha- 
«  bet  in  Propheta  Elia,  qui  primus  homi- 
«  num  vovit  castitatem,  ut  referunt  D. 
«  Hieronymus,  et  D.  Isidorus.  » 

Carolus  Tapia  in  Authent.  Ingressi,  de  sa-  '^^P'^- 
crosanctis  Eccles.  cap.  17,  inquit  :  «  Elias 
«  cum  Elisa?o,  quem  sibi  socium  adcivit, 
«  Carmelum  incoluit  ,  ibique  Propheta- 
«  rum  instituit  conventum,  et  demum  glo- 
«  riosus  in  currum  igneum  assumptus  , 
«  Elisaeum  spiritus  sui  duplicis  ha^redem, 
«  Deo  p-rmittente,  reliquit,  4,  Reg.  2.  » 
Et  infra  addit  :  •<  In  eo  Carmeli  loco  sem- 
«  per  hujusmodi  Prophetae  habitarunt  us- 
«  que  ad  JoannemBaptistam,  qui  sua  sanc- 
«  titate  multos  ad  inibi  habitandum  conci- 
«  tavit  .  Et  deinde  ab  Apostolis  ad  fidem 
«  conversi,  juxta  evangelicara  fidem,  ac 
«  Eliae  traditiones  pie,  et  sancte  vivebant.et 
«  Dei  sanctissima^  genitrici  Maria^  tem- 
«  plum,  quod  primum  in  orbe  fuit,  dedi- 
«  carunt.  » 

Joannes  Cartagena  ,  celebris  Homilio-  Cartag. 
graphus  Ordinis  Seraphici,  tom.  3,  lib.  17, 
hom.  1,  in  principio,  ait  :  Quemadmodum 
«  in  scientiisedocendis  prima  earum  prin- 
«  cipia  non  probantur,  sed  supponuntur 
«  tanquam  lumine  naturas  per  se  nota  : 
«  ita  Prophetam  Eliara  primum  hujussa- 
«  cra3  Carmelitanaj  Religionis  Institutorem 
«  fuisse  (Beata  Virgine  specialiter  ad  ejus 
«  conservationem  postea  cooperante),  pri- 
«  maque  ejus  fundamenta  adinstar  peri- 
«  tissimi  architecti  jecisso,  probatione  non 
«  indigebat  :  cum  tanquam  rem  notissi- 
«  mam  sancti  Patres  testentur,  sacri  Pon- 
«  tificesei  subscribant,  ac  diversarum  tra 
«  ditionum  monumenta  confirment;solum 
«  superciliosi  negent,  invidi  inficientur, 
«  historiarum  ignari  discredant  :  et  si  qui 
«  viri  perdocti,  ac  sapientes  inficias  ierint, 
«  argumentum  hoc  non  ex  professo,  sed 
«  per  transennam  obiter  attigerunt ;  quo- 
«  rum  excellonti  doctrinas  nihil  detrahere 
«  nos  arbitramur,  si  in  hac  parte  eorum 
«  opinioni  refragemur.  Ut  tamen  demceps 
«  in  hoc  genere  argumenti  nulla  supersit 
«  ratio  dubitandi,  gravissimis  testimoniis 
«  id  nunc  constabiliam,  et  latius  in  se- 
«  quentibus.  »  Idque  uberrimo,  et  erudite 
per  quatuor  homilias  prosequitur. 
Ccelestinus  a  monte  Marsano  sacri  Ordi- 


552 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


aMom"'  "'^  «-'apuccinorura,  in  Clave  David,   sive 
arcanis  sacra?  Scriptura?,  obscrrat.  "0.  ait  : 
a  Klias  naliono  ThesbYtos  ,  rropholarum 
«  coryphajus,    Anachorotarum   in   monte 
«  Carmolo  ,  aliisquo  sacris  ralestin:p  lo- 
tt  cis  religiosam  vitam   agentium  supre- 
«  mus   fuit  Archimandrita.    »   Kt   infra  : 
«  ralnarchatuspiissimiCarmelitarum  Or- 
«  dinis  sanctissimo  Propliotaj  illiac  pluri- 
«  bus  argumentis  vindicari  potest.  Kt  quia 
M  in  ore  duorura,  vel  trium   testium  stat 
«  omno  verbum,  duas  diversorum  testimo- 
«  niurum    classes   in   medium   adducam, 
«  etc.  »  cjuod  fuse  pra^stat. 
Gravin,      Dominicus    Gravina  ,    vir    doctissimus 
Ordinis   I*ra?dicatorum,   m  voce  Turturis, 
parl.  2,  cap.  15,  inquit  :  «  De  Carmelita- 
«  rum  vinea  quid  eloquar  ?   Certe  gloria 
«  Libani  data  est  ei,  et  decor  Carmeli  . 
«  Mons  vere  celeberrimus,  in  quo  fructuo- 
«  sus  ille  pnlmes  Elias  commoratus,  soli- 
«  tariam  ab  hominum  consortio  semotam 
«  professus  est  vitam,  quem  primum  co- 
«  lendx  virginitatis  authorem  I*atres  ,  et 
«  Doctoros  appellant,  obedientia?,  et  pau- 
«  pertalis  prolotypum  ,   quem  principem 
«  monachorum    Hieronymus    vocat    cum 
M  EIisa?o  ,   cum   filiis  Proplietarum  ,  qui 
«  habitabant  in  agris  ,   in  solitudine,  et 
«  ffidificabant  sibi  tabernaeulajuxta  fluen- 
«  ta  Jordanis.    »  Et  infra  :  «  Permanse- 
«  runt  vero  hi  Prophetarum  filii   usque 
«  ad  tempora  Apostolorum,  ex  Eusebio. 
«  Successerunt  enim  eis  illi,   qui  supra 
«  Elia2   institutiones  alias  supererogave- 
«  runt,  forte  ab  Elisa^o  Propheta  eorum 
«  magistro,  et  authore  acceptas.   Hi  fue- 
«  runt  Esseni,  S.  Marci  Evangelista?  pos- 
«  tea  legibus,  et  institutionibus   instruc- 
«  ti,   vita?  monastica?  pra?cipui  cultores, 
«  Apostolorum     pra^dicatione     ad     fidem 
«  Christi  instructi.  Ab  his  porro  Monacho- 
«  rum  agraina   in '  ^^^gyptum,   et  Palesti- 
«  nam  descendisse,  Doctores,  et  Historici 
«  tradunt.  » 
Eamir.      Didacus  flamirez,  ejusdem  sacri  Ordi- 
nis  Prffidicatorum,  Qualificator  Inquisitio- 
nis  Suprema?,  et  Visitator  Aragoniac,  in  lib. 
Enceniorum  Matrilemium,  part.  2,  fol.  r,0, 
inquit  :  «  I^atria  hujus  antiqua?  religionis 
cf  est  Carmelus.  Et  cum  hic  mons  plus- 
«  quam  duas  leucas  ambiret,  repletus  ta- 
«  men  fuit    Carmelitis,   viris  sanctis,  ac 
«  filiis  Prophetarum,  ita  quod  accedentes 
«  ad  Elisaeum,  quem  post  Patris  raptum 
«  omnes  ut  Pra-Iatum  venerabantur,  pos- 


Ifoycrl. 


«  tulaverint  ab  ipso  licentiam  ad  cons- 
«  truendum  cellas  prope  Jordanem.  Sic 
«  fecit  I^Iisa;us.  lUiverose  extenderunt, 
«  pluresque  dilatali  sunt  usque  in  Jericho, 
«  et  in  campis  Ephraim,Sareplha,el  Helh- 
«   lohom  primi  illi  Carmolil.o   vixerunt.  » 

Laurontius  lioyerlinck  tum.  G,  lib.   IC,  i,'fiiirc_nt 
lit.  1{.   ccrbo  l{elit)io,  pag.  218,   agens  de 
Ordine  Carmelitarum,    inquit  :   «  Agnos- 
«  cit  liic  Ordo  religiosus  primos  suos  Insti- 
«  tutoros,  et   velut   fundatores  Eliam  ,  et 
«  EIisa?um  Prophetas  vetoris  Testamenli. 
«  Quos  tanquam    instituli  monastici  \mn- 
«  cipes,  et  authorcs,  veruin  plerique  son- 
:(  tiunt.  Siquidem  plures  discipulos,  o!  se- 
«  quacos  eos  habuisse,qui  sul)  certa  norraa 
«  per  eosdem  tradita,  locis  ab  hominum 
«  consortio   remotis   vitam   in   castitate  , 
«  austeritale  ,    ac   conlemplationo   rerum 
«  divinarum  transigebant,   vel   ex  sacris 
''  Litteris  non  obscuro  colligitur,  dum  sub 
«  nomiue   filiorum,   idest,    discipulorum, 
«  Prophetarum,  istiusmodi  sacra  Congre- 
«  gatio  non  semel  doscribitur,  ut  advertit 
«  Nicolaus  de  Lyra  in  postilla  super  lib.  4 
«  Reg.  c.  2.  ))  Et  infra  subdit  :  «  In  lege 
«  autem  gratia^  Joannes  Paptista  vcnit  in 
«  spiritu,  et  virtute  Elia},  et  conversatus 
«  circa  Jordanem  in  deserto,  ut  existima- 
«  tur,  cum  his  qui  ibidem  normam  viven- 
«  di  ab  Elia  observatam,  ab  EIisa?o  quoque 
«  traditam,  sub  nomine  Prophetarum  vi- 
«  vebant,  Carmelilaiii  Instituti  zelatores. 
«  Ita  de  hac  re  S.  Bernardus  ad  Fratres  de 
«  monte  Dei  :   Antiqua  haireditas   Ii^ccle- 
«  siae  Dei  est  a  tempore  Prophetarum  de- 
«  monstrata  (loquitur  autem  de  monasti- 
«  cis  institutis),  jamque  novao  gratiaa  Sole 
«  exorto,   in  Joanno  Baptista  instaurata, 
«  et  renovata.  Et  Philipus  Hieropolitanus 
«  super  cap.  1   Joannis,  ubi  dicitur,  Mise- 
«  runt  Judaci  ab  Hierosolymis  Sacerdotes, 
«  et  Levitas  ad  Joannem  I3aptistam  :  addit 
d  ille  :  Habitantem  cum  Carmelitis  con- 
«  fralribus  suis  in  eremo   prope  fluenta 
«  Jordanis  ,   ubi  Carmelitac  filii  Propheta- 
«  rum  manebant.  Et  inferius  subjungit: 
«  Igitur  ut  Elias  religionem  Carmeli  in- 
«  choavit  in  lege  veteri,  sic  in  nova  S. 
</  Joannes  circa  Jordanem,  et  B.   Enoch 
«  quidam  in  Carmelo  eam  continuarunt, 
«  aliisquepost  se  tradiderunt.  » 

Jacobus   Tirinus  sacrae    Societatis  Jesu  jacob. 
lib.  SReg.  cap.   17,  inquit  :  «  Et  videturTinnus'. 
«  in  Carmelo  Prophetarum  colonia  ob  fre- 
«  quentiorem  istic  Elia?,  ac  Elisasi  praesen- 

tiara, 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


553 


«  tiam,  et  praelustriora  ibi  patrata  mira- 
«  cula  inter  reliqua  eorundem  coenobia 
«  principem  locum  tenuisse.  Unde  et  no- 
«  men  illis  adnatum  Carmelitarum.  Quod 
«  idem  nomen  in  evangelica  lege  usque 
«  eo  placuit  viris,  foeminisque  sub  nomi- 
«  ne,  et  auspicio  B.  Virginis  in  Ecclesia 
«  Christi  hucusque  magna  vitae  sanctitate, 
«  ac  religionis  gloria  militantibus,  ut  plu- 
«  rima  alia  ad  speciem  nobiliora  nomina 
«  uni  illi  posthabenda  putarint,  vel  eam 
«  maxime  ob  causam,  ni  fallor,  ut  etiam 
«  ipso  suo  nomine  palam  orbi  facerent  sa- 
«  crum  hunc  Ordinem  suum  ab  Elia^,  atque 
«  Elis?ei  disciplina,  instituiioneque  exor- 
«  dium  habuisse.  Quod  et  Sixtus  IV,  etc.  et 
«  alii  Pontifices  suis  buUis  (ut  historicos, 
«  et  alios  authores  nunc  omittam),  aperte 
«  profitentur. 
5anch.  Gaspar  Sanchez,  clarissimussacrae  Scrip- 
turffi  Interpres  Societatis  Jesu,  lib.  3  Reg. 
cap.  17,  num.  12,  inquit:  «  Cum  tot  essent 
«  discipulorum  Eliae  excitataccenobia,non 
«  est  difficile  in  Carmeli  montem  deduc- 
«  tam  esse  quandam  quasi  coloniam,  qua^ 
«  quia  in  loco  tot  nobilitato  miraculis,  et 
«  ipso  Elis  nomine,  et  sacrificiis  illustri, 
«  principem  tandem  locum  inter  reliquas 
«  Prophetarum  domus  obtinuit.  Quod  cu- 
«  rasse  Elisa^um  verisimile  est,  cum  tot  a 
«  magistro  esset  ornatus  modis,  nec  bene- 
«  ficiis  nolari  vellet  ingratus,  et  imme- 
«  mor;  a  quo  loco  iste  sanctorum  Ordo  re- 
«  cepisse  videtur  nomen,  et  qui  institutum 
«  illud  sunt  complexi,  Carmelita^  vocati. 
«  Hinc  opinor  ortum  habuerunt  antiquum, 
«  et  nobilem,  qui  nostro  asvo  Carmelitaj 
«  dicuntur,  viri  religionis  gloria,  et  vita? 
«  sanctitate  conspicui.  Quod  ut  credam  fa- 
«  cit  non  solum  illius  Ordinis,  sed  et  om- 
«  nium  penegentium  constans,et  perpetua 
«  traditio.  Et  quidem  si  ab  hac  mea  cogi- 
«  tatione  nihil  staret  pra^ter  traditionem 
«  omni  memoria  superiorem,  salis  putare- 
«  tur  habere  prasidii  ;  quia  communis, 
«  conspiransque  consensio  nullo  inter- 
«  rupla  tempore  eam  habet  authoritatem, 
«  quam  nulla,  nisi  magna  fides,  convel- 
«  lere,  aut  infirmare  posset.Qua  de  re  nos 
«  pluribus  in  nostro  libello  de  adventu  S. 
«  Jacobi  in  Hispaniam,  tract.  2.  Sed  praj- 
«  ter  traditionem,  quae,  ut  diximus,  cons- 
«  tans  existimatur,  atque  perpetua,  sunt 
«  alia  multa,  quae  ad  hanc  cogitationem 
«  plurimum  afierunt  momenti.  Doctorum 
«  nimirum  non  tantum  ex  illa  religiosa 
Salmant.  Curs.  theolog.  torn.  XII. 


«  familia,  quorum  ingens  numerus,  sed 
«  externorum,  quos  longum  esset  numo- 
«  rare,  gravis  authoritas,  et  tam  veteres, 
«  quam  recentes  historiae,  et  sacri  Ordinis 
«  antiqua  monumenta.  Accedit  ad  haec 
«  Pontificum  judicio  gravissimum  pondus, 
«  qui  sacrum  hunc  Ordinem  ab  Elias  disci- 
«  plina,  atque  instituto  exordium  habuisse 
«  testantur.  Ita  sane  aperte  in  suis  bullis 
«  SixtusIV,  JuliusII,  GregoriusXIII,  Cle- 
«  mens  VIII,  qui  dicunt  CarmelitanaB  fami- 
«  liae  viros  ab  Elia,  atque  Elisaeo  haBredita- 
«  riam  successionem  tenere.  HaBC  mihi 
«  gravissima  sunt,  nec  pauca,  nec  levia, 
«  quas  si  Carmelitana^  causas  vindicem  age- 
«  rem,  libens  adducerem,  a  quibus  in  prs- 
«  senti  abstineo,  ne  ab  Interpretis  munere 
«  (quod  longas  digressiones  non  admittit), 
«  defecisse  videar.  » 

Ildephonsus  de  Flores,  ex  eadem  sacra  figi-cs. 
Societate  in  Comment.  ad  cap.  14  Eccle- 
siastici,  p.  3,  in  tractat.  ascetico,  sect.  36, 
inquit :  «  Cum  videam  hanc  nobilissimam 
«  familiam  a  temporibus  Prophetarum,  et 
«  signatim  a  Sanctissimi  Elia^  institutione 
«  suam  trahere  originem,  et  quasi  haere- 
«  ditariam  successionem  ;  idque  septem 
«  Pontificum ,  Sixti  IV,  etc.  authoritate 
«  roboratum  animadvertam.  Cum  videam 
«  tot,  eosque  nobilissimos  Scriptores,  et  e 
«  nostra  familia  Jesuitarum  quamplures, 
«  vetustissimam  hanc  traditionem  susci- 
«  pere;  nefas  duxi  nonnihil  huic  sacra^ 
«  Carmelitarum  familiae  de  sua  vetustate 
«  detrahere.  » 

Joannes  Bonifacius  ex  eadem  sacra  So-  j^j^ 
cietate  inhist.  deB.  M.  lib.  2,  cap.  1,  ait :  Bonif. 
«  Mirabiles  quidam  solitudinis  amatores 
«  Eliffl,  et  Elisa^i  vestigia  persequuti,  rerum 
«  divinarum  attentissima?  meditationi  se 
«  totos  dediderunt ;  ad  quorum  tamen  au- 
«  res  cum  Apostolorum  prima^  de  Christo 
«  mundi  per  crucem  Servatore  evangelic® 
«  voces  pervenissent,  continuo  veteri  legi 
«  nuntium  remittentes,  sese  ad  novam 
«  transtulerunt;  neque  solum  se  Apostolo- 
«  rum  benevolos,  et  dociles  auditores,  sed 
«  etiam  adjutores  pra^buerunt.  Et  cum  ex 
«  monte  Carmelo  descondissont,  Christi 
«  fidem  per  (Jalila^am,  Samariam,  et  Pa- 
«  laestinam  universamconstantissime  pra^- 
«  dicaverunt.  Hi  sunt  qui  in  latere  montis 
«  Carmeli  primum  sanctissimae  Virginis 
«  sacellum  erexisse  dicuntur,  cui  in  illo 
«  ipso  loco  studiosissime  scrviorunt.  » 

Joannes  Bussieres  ex  eadem  sacra  Socie- 
36 


:y'4 


DK  STATI'   KKI.KWOSO. 


Ja«.n.    tale,  2  part.  Florum  histor.  c.  C,  circa  nn- 
tiutn  I"S-j.;iit  :  «  Diva  Therosia  roforniavit 
u  t)rdi«ioni    (\irmoli.    rovocans  illum  ad 
prii-tiniim  rigoroni.  ijuom  in  suaorigine 
"   liabuit,  tanquani  partus  ardentis  spiritus 
'   l'ropliol;c  zolatoris,  qui  primus  ojus  exti- 
>   tit  pator.   » 
X.  CiiK      Nicolaus  raussinus  ojusdem  sacrac  Socie- 
tatis,  ot  Confossarius  Ludovici    Xlll,  regis 
(.'hristianissimi,  in  7  parte  CuriiB  sanctx, 
agens  de  Magno  Klia.  inquit  :  «  Ipse  fuit 
fl  primus  homo.  qui  vexillum  virginitatis 
«  erexit.  illam  corporo  suo  consocrando, 
«  cum  non  cognoscobatur,  sod  parvi  fiebat 
«   in  mundo,  instituoiido  Oi-dinem  angeli- 
«  cum   in  monte  Carniolo  ,    ubi  deposuit 
«  spiritumsuum  in  magna,  ac  suavi  poste- 
«  ritate,  quae  reperit  contemplationis  sca- 
«  turiginos  ad  orbem   poslea  decurrentes, 
«  ut  stenlem  torram  uberrime  foecundaret. 
«  Ipse  invenit  omnium  virtutum  oxempla- 
«  ria  in  perjucundo  illo  Carmeli  nionte,  et 
«  in  ea  sacra  solitudine,  qua}  prima  fuit 
«  ejus  in  terra  paradisus.  » 
J^n-  fie     Joannes  de  Alloza  ex  eadem  sacra  Socie- 
""■  tate,  lib.   4  Ca-li  stcllati,  cap.  1,  stella   33, 
sub  hoc  titulo,  «  Qualiter  religiosi  Carme- 
«  litani  post  gloriosa?  Virginis  in  ccelum 
«  Assumptionem    adificarunt    in    monte 
0  Carmelo  primam  ejus  nomini  ncclesiam, 
«  ibique  collocarunt  sanctanripsius  imagi- 
«  nem,  »  refert  ex  gravibus  Authoribus 
mirabilem  Agabi  historiam,  et  in  Carmelo 
monachismum.  qua?  contigerunt  ante  nati- 
vitatem  Christi  Domini,  et  deinde  subdit  : 
«  Vixit  in  eo  Carmeli  conventu  quadraginta 
«  septem  annos,  meruitque  cum  aliis  reli- 
«  giosis    assistere    Sanctissimae    Virginis 
«  morti.  Erat  tunc  ipse  Carmeli  Archiman- 
«  drita.  et  tanquam  Praelatus,  et  Virginis 
«  consanguineus,  primus  fuit,  qui  curavit 
«  Dominaj  nostraG  eo  loco  Oratorium  con- 
«  secrare.    Hic  est  S.   Prophefa  Agabus, 
«  cujusmeminit  B.  Lucas  in  Actis  Aposto- 
«  lorum.  ))Idein  Author  lih.  4,  cap.  1  l,stella 
28,  agens  de S.  Cyrillo  Constantinopolitano, 
aperte  supponit,  firmatque  continuationem 
status  religiosi  in  monte  Carmelo  a  tempo- 
ribus  Eliaj. 
Joseph.      Josephus  Andreas  ex  eadem  sacra  Socie- 
tate,  in  dccore  Carmeli,  decor.  34,  num.  140, 
inquit : «  Extant  quoque  ex  nostra  Societate 
«  Doctores  egregii,  qui  eadem  instaurent, 
«  ac  roborent.  Hic  est  (inquit  Jacobus  Sa- 
«  lianus  ad  annum  ante  Christi   Domini 
«  natalem  914),  qui  per  multos  iniquitatis 


«  torrentos,  loctos  Prophelarum,  et  reli- 
«  giosorum  in  Carmelo,  lotaque  rhanani- 
«  tido  manipulossui  ;vmulos,  alque  imila- 
«  toros  instituti.  ad  conlestom  vitam,  mundo 
«  ignotam,  ac  contemptam,  traducondam 
«  adduxit.  H;cc  sanclissimum  Valem  Kliam 
«  exaltans  Annalisla  hicceleberrimus.Qui 
«  ne  polius  bcnovolonliaD  erga  religiosissi- 
«  mum  Carmoiitarum  Ordinem,  quam 
«  voritatis  festimonium  hoc  aliquis  arbi-  • 
'<  tretur,  (.'onstifutionibus  Pontificiis,  qua- 
«  rum  meminimus  supra,  illud  communit. 
«  .Multis  quoque  adstruit,  septemque  Pon- 
«  tifiouin  (liplomatibus  eundem  Klia!  Pa- 
«  friarcliafuni  firmal  sacrarum  Scriptura- 
«  rum  Inferpres  piissimus  P.  Cornelius  a 
«  Lapide  lib.  4  Keg.  cap.  18,  vers.  42. 
«  Idem  accuralissime  praDstat  Paulus  Schen- 
«  tnet  in  Promontorio  ma[;c  spei,  lib.  3,  § 
«  13.  Consentiuntque  Tirinus  in  cap.  13, 
«  lib.  3  Kcg.  Petrus  de  Oxeda  in  informa- 
«  tione  pro  Immaculala  Virginis  (_'oncept. 
«  Josephus  Kernandez  in  approbat.concion. 
«  II.  P.  Sorribas,  aliique  quamplures.  )> 
Quibus  addendus  est  K.  P.  Kranciscus  Lo- 
pez,  insignis  ejusdem  sacraj  Societatis  Ma- 
gister,  et  Concionator,  qui  in  solemni  Oc- 
tavario  Canonizationis  S.  Maria;  Magdalenaj 
de  Pazzi  Ulyssipone  celebrato,  et  typis 
commisso,  in  sermonequartaj  diei  inquit  : 
«  Negari  non  potest,  quod  forma  vita^  spi- 
«  ritualis,  et  professio  religiosa  principium 
«  habuerit  in  Elia  Patriarcharum  monar- 
«  cha,  qua^  in  filiis  ejus  continuata  est  per 
«  nongentos  annos  ante  adventum  Christi 
«  usqae  ad  prajsenfem  a^tatem.  Hinc  tan- 
«  quam  ex  primo  fonte  ortum  duxerunt 
«  quatuor  capita  religionum  Monachalium, 
«  etc.  ))  Qua?  ibi  fuse  prosequitur. 

138.  Comes  Antonius  Montecatinus,  Con-A.Mont 
sistorialis  Aulae  Advocatus,  coram  sanctis- 
simo  Urbano  VIII,  et  Eminentissimis  Car- 
dinalibusinpublicoConsistorioha^cprotuIit 
pro  canonizatione  S.  Andrea  Corsini  anno 
1629.  «  Carmelitanae  familia}  dat  nomen 
«  Andreas,  aut  potius  ilos  hic  jam  deliba- 
«  tus  e  spinis  in  amoenissimo  Carmeli  ver- 
«  tice  collocatur.  Et  sapienter  ille  quidem 
«  hanc  sibi  prffi  caeteris  religiosam  fami- 
«  liam  selegit,  qua^  tum  originis  antiqui- 
«  tate,  quam  vel  ab  ipsis  Prophetis  Elia, 
«  atque  Elisa?o  repetit,  tum  instituti  inte- 
«  gerrimi  sanctitate,  tum  illustrium  vita, 
«  doctrinaque  virorum  copia  in  Christiana 
«  Republica  fioruit  semper,  ac  magis,  ma- 
«  gisque  floret  in  dies.  » 

Prolixum 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


555 


Prolixumforetalios,  qui  idem  affirmant, 

referre.  Sed  qui  plures  (plures  etiam  dabi- 

Lezana.  mus  num.  150),  desiderat,  videat  Lezanam 

Amon.  a  .        ,  ^  ^  '      .  „    .   . 

Spir.    tn  Apparatu,  cap.  6,  Antonium  a  Spiritu 

Sj^iveir.  sancto  de  Primatu  Elise ,  §  2,  Sylveram 

^^ap^l  a  o/)«.yc.    3,  res.  2,  quxst.  I,  a  num.  14,  Da- 

nielem  a  Virgine  in  Vinea,  part.  2,  cap.  2, 

per  totum,  et  m  Appendice,  a  num.  1202,  et 

aiios  hujus  Ordinis  Doctores.  Sed  omnium 

agmen  claudat  judicium  Academia^  Canta- 

Lrigensis  olim  in  AngIiaceleberrima3,anno 

1374,  et  eo  tempore  catholicissimaj,  quae 

ut  aliquos  compesceretOrdinem  Carmelita- 

rum  impugnantes,  hac  post  maturum  exa- 

Decre-  men,  et  causae  cognitionem  statuit  :  «  Au- 

demiH;"«  dilis  rationibus,  et   allegationibus,  vi- 

bri"en-  "  sisque  privilegiis,  lectis,  et  examinatis 

sis.     «  una  cum  nonnullis  aliis  monimentis,  et 

«  scripturis  antiquis,  de  consilio,  et  con- 

«  sensu   Discretorum ,  et  Jurisperitorum 

«  dictae  Universitatis  nobis   assistentium 

«  in  ea  parte,  et  per  eandem  deputatorum, 

«  dictum  Ordinem  Fratrum  B.  Maria}  de 

«  moiUe  Carmeli  in  jure  communi,  ac  spe- 

«  ciali   confirmatum,  et  titulo  B.   Maria? 

«  Deigenitricisfore  specialiter  insignitum, 

«  ac  etiam  Fratres  dicti  Ordinis.prout  suf- 

«  ficienter  apparuit  per  pra^missa,  exhi- 

«  bita,  producta,  et  allegata,  Elias,  et  Elisa^i 

«  Sanctorum  Prophetarum  fore  imitatores, 

«  et  successores,  causao  cognitione,  et  juris 

«  ordine  in  ea  parte  de  jure  requisitis  ad 

«  plenum   observatis,  reputamus,  decidi- 

«  mus,etdecidendodeclaramusin  hisscrip- 

«  tis.  Inhibentes  quibuscumque  nostris,  et 

«  dicta)  Universitatis  subditis,  ne  contra 

«  has  decisionem.et  declarationem  nostras, 

«  in   ipsorum   Fratrum  praajudicium  ,  et 

«  dictaj  Universitatis  vituperium,  et  stu- 

«  dentium  ineadem  inquietationem  venire 

«  temere  pra^sumant,  sub  poenis,  et  cen- 

«  suris  nostro,  et  successorum  nostrorum 

«  arbitrio  debite  in  contravenientes  feren- 

«  dis.  In  quorum  omnium,  et  singulorum 

«  testimonium    prajmissorum,    prssentos 

«  litteras  docretum  nostrum  continentes, 

«  sigilli  oflicii  nostri  appensione  fecimus 

«  communiri.   Data  Cantabrigia^,  23   Fe- 

«  bruarii,  anno  1374.  » 


§  VII. 

Probatur  sexto  ex  falsarum   opinionum 
confutatione. 

139.  Licet  prasmissa  veritatem  nostrae  ^^xta 
assertionis  satis  evincere  videantur  ,  et  ''tio.*" 
fundamentum  num.  124  propositum  va- 
lide  fulciant;  aliunde  tamen  possumus  ea- 
dem  confirmare  sequenti  discursu.  Nam 
certum  est  Ordinem  Carmelitarum  ha- 
buisse  aliquem  peculiarem  Institutorem, 
et  incoepisse  in  aliquo  tempore  determi- 
nato.  Si  enim  ha3c  sibi  vendicant  alia  hu- 
mana^  vitae  officia,  atque  instituta,  cur  non 
amplissima,  et  maxime  nota  religio?  Nul- 
lus  autem  hujus  Ordinis  Institutor  potest 
designari,  quam  Magnus  Elias,  nec  aliud 
suaj  durationis  initium,  quam  tempus  ve- 
teris  legis.  Quod  aptiori  via  ostendi  non 
valet,  quam  referendo,  et  refellendo  prae- 
cipuas  quorundam  Authorum  nostra^  sen- 
tentiaeadversantium  opinationes,  qua?  circa 
hujus  religionis  Institulorem,  et  ortum  cir- 
cumferuntur  .  Quibus  plane  Authoribus 
alias  doctissimis  vulgare  illud  proverbium 
aptari  potest,  «  PIus  sapit  stultus  in  domo 
«  sua,  quam  sapiens  in  aliena. »  Dum  enim 
posthabita  notitia  peculiari  historiarum, 
et  traditionum  Ordinis  Carmelitani,vetus- 
tissimam  ipsius  originem,  quasi  Nili  igno- 
tum  caput  investigare  ,  atque  designare 
contendunt,  absurdas,  et  quae  de  evidenti 
falsitate  accusentur,  proferunt  sententias, 
ut  jam  ostendimus. 

Primam  igitur  tradit  Raphael  Volater-  Opinio 
ranus  in  Anfropolofjia,  lib.  21,  his  verbis  r^rinL'" 
«  Carmelitae  in  monte  Carmelo  mora  Elia?, 
«  et  Elisa^i  nobilitato,  ab  Alberto  Patriar- 
«  cha  Hierosolymitanoanno  1286,primum 
«  instituti  fuere  diverso,quo  nunc  utuntur 
«  amictu.  Honorius  IV  illos  a  Sultano 
«  ejectos  excepit.  » 

In  qua  opinione  plures  sunt  errores,  Rcfei- 
atque  inconsequeniiaB,  quam  verba.  l'rimo,  '"'"'"■ 
quia  D.  Albertus  Pafriarcha  Hierosolymi- 
tanus  mortuus  est  anno  1214,  utconstat  ex 
tabula  Ecclesiae  Vercellensis,  cujus  prius 
fuerat  Episcopus,  atque  adeo  non  potuit 
hunc  Ordinom  instiluere  aiino  128G,  nisi 
fingatur  a  mortuis  rosurrexisso.  Secundo, 
quia  regula  ab  Aiberto  data  confirmata  est 
ab  Innocenlio  IV.anno  1248,  in  bulIa,quaD 
incipit  :  Qux  honnrem  Conditoris  omnium, 
ut  plane  constat  ex  ullimis  bullae  verbis  : 
«  .•N.ctum  Lugduni  anno  Domini  1248,  Do- 


556 


DK  STATU  KELIGIOSO. 


«  niini  rapa?  Innoccntii  IV,  nnno  5,  Ka- 
■  lendis  Scptonibris.  »  Non  orgo  potuit 
Alberlus  liuiio  Ordincm  primuni  instituero 
anno  I-J80,  nisi  fingatur  quod  Ordinis  con- 
iirniatio  prjpcessiMit  ejus  inslitutionem. 
Tertio,  quia  ipse  Nolatorranus  atlirmat  S. 
Cyrillum  c"onstantinopolilanum,  et  S.  An- 
gelum  luisse  hujus  Ordinis  alumnos  :  sed 
Cyrillus  iloruit  ante  annum  1200,  et  An- 
gelus  martyrio  coronatus  est  anno  I'220, 
quomodo  igitur  potuit  Ordo  primum  insti- 
tui  tempore  sequenti,  anno  videlicet  1286. 
Quarto,  quia  Ilonorius  IV  vivebat  anno 
128G,  quando  Volaterranus  constituit  pri- 
mam  pra^dicti  Ordinis  institutionem  ,  et 
paulo  post  mortuus  est  :  quomodo  ergo  po- 
tuit  recipere  Carmelitas  a  Sultano  ejectas, 
qui  eodem  anno  dicuntur  instituti  a  Pa- 
triarcha  Hierosolymitano  in  monte  Car- 
melo  ?  Tathiem  errat  \olaterranus,  et  con- 
fundit  Honorium  IV.cum  Honorio  III,  nara 
hic  fuit  qui  Camelitas  ab  Oriente  profectos 
excepit,  ut  plane  constat  ex  Oflicio  B.  V. 
Mariai  de  monte  Carmeloconcesso  proom- 
nibus  provinciis  Hispaniarum  Kegi  sub- 
jectis,  lecl.  5,  ubi  dicitur  :  «  Cum  olim  in 
«  Europa  Ordo  esset  ignotus,  et  ob  id  apud 
«  Honorium  Tertium  non  pauci  pro  illius 
0  extinclione  instarent,  adstitit  Honorio 
'(  noclu  purissima  Virgo  Maria,  planeque 
«  jussit,  ul  Institutum,  et  homines  benigne 
o  complecteretur.  »  Ccepit  aulem  Honorius 
III,  regere  iJei  Ecclesiam  anno  I2I6.  Tadet 
in  refutando  hanc  Volaterrani  evidenter 
falsam  opinationem  amplius  immorari  . 
Sed  ex  dicendis  penilus  corruet, 
jijjj,  140.  Secunda  opinio  tradit,  hunc  Ordi- 
>abei-  nem  institutum  fuisse  ab  Alberto  Patri- 
''"■  archa  Hierosolymitano  tempore  Innocentii 
III,  qui  Concilium  Lateranense  congrega- 
vit  anno  I2I5.  Ita  Sabellicus,  et  quidam 
alii. 
,jgf„.  Sed  falsam  esse  eorum  existimationem 
latur,  potest  multipliciter  demonstrari.  Nam  Al- 
bertus  non  inslituit  praidictum  Ordinem, 
sed  jam  existenti  regulam  dedit,  vel  potius 
sibi  oblatam  approbavit,  ut  plano  constat 
ex  ipsa  regula  inserta  bulla}  Innocentii  IV 
supra  rolataj ;  nam  in  principio  dicitur  : 
«  Albertus  Dei  gratia  Hierosolymitanaj 
«  Ecclcsiaj  vocatus  Patriarcha,  diiectis  in 
«  Christo  filiis  Brocardo,  et  cajteris  fratri- 
«  bus  eremitis,  qui  sub  ejus  obedientia 
«  juxta  fontera  Eliae  in  monte  Carmeli 
«  morantur,  etc.  »  ubi  Patriarcha  plane 
supponit,  Fratres  Carmelitas  viventes  sub 


obedienlia,  et  religiose.  Vnde  S.  Cyrillus 
Constanlinopolitanus,  qui  lloruit  ante  an-  D.cyr. 
num  1200,  in  lib.  de.  processu,  et  variis  rc-  *^"*'- 
gulis  hiijiis  Orditus,  cap.  5,  agens  de  prai- 
dicto  Alberto,  iiiquit  :  «  Postmodum  »  (tra- 
dila  vidolicet  regula,  ex  libro  .loannis 
Patriarcluc  ilidom  Hicrosolymitani  44 
desumpta),  «  codcm  anno  Monaslerium  in 
«  hoc  monle  Carmeli,  juxta  fonlem  Elia» 
«  Propheta;  asdificari  fecit ,  intra  cujus 
«  septa  includi,  ac  renovari  jussit  Capel- 
«  lam,  quam  ad  lionorem  Beata;  Dei  geni- 
«  tricis  J\Iaria3  pra;decessores  eorum  post 
«  Ascensionem  ('hristi  conslruxerant.  » 
Et  profecto  ipse  Cyrillus,  qui  ha;c  scribit, 
et  fuit  pra;dicti  Ordinis  Prior  Gencralis, 
illum  ingressus  est  anno  II73,  atque  ideo 
ante  Innocent.  III,  et  Conciliura  Latera- 
nense.  Unde  fateri  oportet,  prajdictum  Or- 
dinem  illud  tcmpus  pra;cessisse,  ut  viderunt 
graves  Authores  Baronius,  cujus  verba  in- 
fra  dabimus,  et  Bellarminus,  qui  in  suaBcllami. 
Chronologia  inquit  :  Ordo  Carmelitarum 
confirmatur  ab  Alexandro  III,  anno  1180. 
Et  Jacobus  de  Vitriaco  Episcopus  Achonen-  vitr.'^ 
sis,  lib.  I  Histor.  Ilierosohjm.  cap.  52,  agens 
de  reilorescente  Ecclesia  in  terra  sancta 
post  captam  Hierosolymam  anno  1099, 
longo  tempore  ante  Concilium  Lateranense 
Carmelitas  religiose  viventes  commemo- 
rat  :  «  Juxta  fontem,  inguil,  qui  fonsEIiaj 
«  dicitur,  non  longe  a  Monasterio  B.  Mar- 
«  gareta;,  vitam  solitariam  agebant,  in 
«  alvearibus  modicarum  cellularum,  tan- 
«  quam  apes  Domini  dulcedinem  spiritua- 
«  lem  mellificantes.  »  Pracesserat  ergo 
Ordo  Carmelitarum  tempus  Alberti,  Inno- 
centii  III,  et  Concilii  Lateranensis. 

Confirmatur  primo,  et  urgenter  :  nam  Maior 
praedictum  Concilium  statuerat  :  «  Ne  quis  ^^pfnfo"' 
«  de  ca^tero  novam  religionem  inveniat ;  »'sim- 
«  quod  si  aliquis  vellet  inservire  Deo, 
«  unam  ex  religionibus  jam  approbatis 
«  eligeret.  »  Hoc  lamen  non  obstante,  ali- 
qua;  religiones  post  pra^dictura  Concilium 
coeperant  introduci.  Cui  incommodo  ut 
obviam  iret  Concilium  Lugdunense  con- 
gregatum  sub  Gregorio  X,  anno  1274, 
prajcepit,  quod  alia;  religiones  post  Conci- 
lium  Lateranense  introducta^  extingueren- 
tur,  exceptisquatuor  Ordinibus  Mendican- 
tium,  scilicet  Prajdicatorum,  Minorum, 
Augustinianorum,  et  Carmelitarum,  ut 
refertur  in  cap.  unico  de  religiosis  domibus, 
in  0.  Et  quidem  quantum  ad  religiones 
Pra^dicatorum,  et  Minorum,  ut  persevera- 

rent. 


pugna- 


DISP.  ni.  DUB.  IX. 


557 


rent,  non  eam  rationem  reddidit  Concilium 
Lugdunense,  quod  videlicet  fuerint  ante 
Lateranense  institutaD,  sed  quod  institutaa 
post  illud  uberes  fructus  Ecclesiae  attule- 
rint.  ('  Sane,  inguit,  ad  Praedicatorum,  et 
«  Minorum  Ordines  (quos  evidens  ex  eis 
«  utilitas  Ecclesiae  universali  proveniens 
«  perhibet  approbatos)  praesentem  non  pa- 
«  timur  constitutionem  extendi.  »  Sed 
quantum  ad  Ordines  Eremitarum  S. Augus- 
tini ,  et  Carmelitarum  hac  ratione,  aut 
consideratione  non  indiguit  Concilium;  sed 
videns  eorum  institutionem  praecessisse 
tempora  Concilii  Lateranensis,  eos  in  pro- 
prio  statu  reliquit,  ut  constat  ex  verbis  se- 
quentibus  :  «  Cajterum  Eremitarum  S. 
«  Augustini,  et  Carmelitarum  Ordines, 
«  quorum  institutio  Concilium  generale 
«  prascessit,  in  solido  (legunt  alii,  in  solito, 
«  quod  ad  praBsens  nihil  refert),  statu  volu- 
V  mus  permanere.  »  Sensit  ergo,  et  docuit 
Concilium  Ordinera  Carmelitarum  fuisse 
institutum  ante  Concilium  Lateranense,  et 
Ordines  Pra^dicatorum,  et  Minorum  longo 
tempore  pracessisse,  ut  recte  viderunt  Al- 
Alvarus  varus  Pelagius  lib.  2,  de  planctu  Ecclesise, 
Eerfal^ifs  «^^-  "23,  et  Renatus  Chopinus  lib.  2  Monasl. 
Joannes  ''^"  " '  "'  ^^'  ^*  Joannes  Marquez  de  origine 
Marq    Eremitarum  S.  AuQustini,  cap.  14,  §  9,  cum 

sequenti. 
Confu-  Confirmatur  secundo,  et  non  minus  ur- 
ampiius.genter  ex  duabus  epistolis,  quas  Episcopus 
Nicosiensis,  aliique  Pra^lati  Terrae  sanctaB 
simul  cum  Magistro  Templi,  et  Magistro  S. 
Joannis  Hierosolymitani  miserunt  ad  Ro- 
manum  Pontificem  anno  1283,  ut  Carme- 
litis  eo  tempore  in  terra  sancta  ob  rerum 
penuriam,  et  varias  calamitates  afllictis 
subsidio  aliquo  spirituali,  ac  temporali 
succurreret.  In  prima  sic  loquuntur  :  «  Cre- 
«  dimus  enim  vos  non  ignorare,  Pater 
«  sancte,  qualiter  Ordo  Fratrum  B.  Mariae 
«  de  monte  Carmeli  (qui  inter  caeteras  sa- 
«  cras  Religiones  Apostolicas  Sedi  devotas 
«  claret  devotione  conspicua)  fuit  in  cis- 
«  marinis  parlibus  a  tempore  cujus  non 
«  extat  memoria,  a  pra^dictis  Patribus  in 
«  ejusdem  terrai  sancta^  solatium  institu- 
0  tus.  »  In  secundascribunt :  «  Invenimus 
«  siquidem  in  nostraj  memoriaitabula  exa- 
«  ratum,  quod  Ordo  Fratrura  B.  Maria)  de 
«  Monte  Carmelo  in  cismarinis  partibus  a 
«  tempore,  de  quo  memoria  non  existit,  a 
«  sanctis  Patribus  in  ejusdem  terrao  sanctae 
n  solatium  cxtitit  institutus.  »  Si  autem 
Ordo  iste  instilutus  fuissct  ab  Alberto  Pa- 


triarcha  tempore  Innocentii  Tertii,  recens 
profecto,  et  vivida  esset  talis  institutionis 
memoriaapud  pra^dictos  Pra^Iatos;  quippe 
cum  centum  anni  nondum  post  illam  insti- 
tutionem  defluxissent.  ut  ex  se  liquet.  Cum 
ergo  contestentur  institutionem  Ordinis 
Carmelitani  excedere  memoriam  homi- 
num  tunc  viventium,  aperte  sequitur,quod 
longo  tempore  fuerit  ante  Albertum,  et 
Innocentium.  Cujus  argumenti  vires  op 
time  expendit  Venerabilis  Doctor  Walden- 
sis  tom.  3,  in  doctrinali  Hdei,  tit.  9,  cap.  89, 
ubi  ait :  «  Audiat  testes  istos  Wicleph  {qui 
«  Beligiosos  Ordines,  novellas  vanitates 
«  vocabat),  quamvis  judex  iniquus.  Non  a 
«  re,  quam  testantur,  remoti ;  non  ab  ejus 
«  experientia  sunt  longinqui  :  ejusdem 
«  erant  terrae  sancta^  coloni,  domestici, 
«  vicini,  noti  negotio,  de  quo  tractant,  et 
«  scriptis  pronuntiant,  litteris  exponunt, 
«  chirographis  testantur,  quod  Ordinis  an- 
«  tiquitas,  aut  initium  hominum  tunc  ibi 
«  viventium  memorias  superabat.  »  Ex 
quibus  satis  elucet  manifesta  falsitas  prae- 
dictae  opinionis,  magisque  ex  dicendis  cons- 
tabit. 

141.  Tertiam  opinionem  tradit  Baronius  opim» 
tom.  12,  onno  1181,  ubi  agens  de  Alexandro^*'^"""- 
III,  qui  eo  anno  e  vita  migravit,  inquit  : 
«  Antequara  ab  Alexandro  ad  ejus  succes- 
«  sorem  convertamus  orationem,  constan- 
«  tior  illa  videtur  assertio,  quod  Ordo  Re- 
«  ligiosorum  Carmelitarura,  qui  in  Palajs- 
«  tina  in  ipso  Carmelo  monte  fixere  sedes, 
«  sub  eodem  Alexandro  Romano  Pontifice 
«  sumpsit  originem ;  quoto  autem  anno 
«  ejus  Pontificatus,  habetur  incertum.  Ho- 
«  rum  autem  promotor,  propagator,  et 
«  custos  fuit  ille,qui  fungebatur  inOriente 
«  Legatione  Apostolica;  Sedis,  Hairaericus 
«  Patriarcha  Antiochenus,qui  considerans 
«  plures  ex  Occidente,  qui  venerant  vitam 
«  eremiticara  acturi  in  Terra  Sancta,  hinc 
«  inde  dispersos,  expositos  barbarorum 
«  incursibus,  collegit  eos  in  unum,  duxit- 
«  que  in  montem  Carmelura  Eliaj  habita- 
«  tione  egregio  olim  nobilitatum.  Fuere 
c(  ista  principia,  ex  quibus,  ut  ex  parva 
«  scaturigine  flumen,  immonsusest  auctus 
«  coetus  Religiosorum  virorum,  etc.  » 

Verum  enimvero,  licet  sic  asserat  doc-incfirii- 
tissimus  Cardinalis,  minime  taraen  probat,  pr^?^ic- 
nec  ullum  aliquod  fundamentum  pro  sua  ««  opi- 
cogitatione  adducit.  Unde  possumus  res-  '"""'^" 
pondere,  quod  ex  Cararauele  refert  N.  Syl-  syiv. 
veira  opusc.  2,  resolut.  2,  quxst.  2,  n.  22,  ibi: 


558 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


«  Suin  jam  assueliis  Haronio  non  crodere 
«  dicenli.  sed  non  probanti.  «  IMa-^sertim 
cum  praeclarus  liic  annalista  fidem  nostram 
solasiia  atlioritale  neiiueat  exlorquere.  qui 
inaliisetiam  sit  liomo,  et  in  lapsus  circa 
hisloriam  non  semel  impingat.  ut  sapion- 
lissimus  Ordinis  Pra?dicatorum  Annalista 
nioinas.Thonias  .Mahenda  ohservavit  anno  Christi 
*  *  1 198,  his  verbis  :  «  Non  miror  tam  conspi- 
tt  cuum  lapsum  in  Annalium  conditore 
«  (nam  quid  promptius,  quam  impingero?) 
«  Sed  quod  tam  asper  esse  soleal  in  sugil- 
«  landis  aliorum  erratis,  cum  non  pauci  in 
«  cjus  Annalibus.  intcr  tot  sane  benedicta, 
0  facile  animadverti  possint,  et  ipsi  plura 
compreliendimus.  »  Et  Alphonsus  de  S.  Vi- 
5.  viior.  tores  Episcopus  Zamorensis  insuoOccidejids 
Sole  pr.Thid.  2,  cap.  2,  n.  24,  de  eodem  Ra- 
ronio  inquit:  «  .\Iiquando  dormitat  Home- 
«  rus.  Pcriculis  se  exponit,  qui  peisuadere 
«  nititur  novitatcs.  Ca?sares  succumbunt 
«  diiTicultatibus,  quasinconsulteaggrediun- 
0  tur  :  et  Baronius  vincitur,  quamvis  Cae- 
«  sar.  ):  Qu.c  satis  erat  Baronio  dicenti,  et 
non  probanti  respondere;  praesertim  cum 
ipse  non  videatur  pedem  figere,  seddubiam 
proferre  opinionom.  Constantior,  inquit, 
illa  videlur  asserlio.  Et  aliunde  non  signi- 
ficet  Avmericum  fuisse  Ordinis  Carmelitani 
institutorem,  sed  promotorem,  propagato- 
rem,  et  custodem:  quod  optime  fieri  valuit, 
licet  Ordo  fuisset  antiquior. 
Baroiiii  Caeterum  falsitatem  illius  qualisqualis 
confu-  opinationis  facile  est  ostendere,  declarando 
'^""■-  quomodo  pra^dictus  Ordo  non  fuerit  instilu- 
tus  tempore  Aymerici,  sed  ejus  protectio- 
nem,  et  favores  longo  durationis  inter- 
vallo  antocesserit.  Et  Cardinali  contrarium 
opinanti  opponimus  Cardinales  Sacnc  Ri- 
tuum  Congregationis,  opponimus  Sanclis- 
simum  D.  X.  Clementem  X,  qui  Ofiicium 
S.  Bertholdi  approbarunt,  et  Carmelitis 
concesserunt,  cujus  4  lectio  sic  habet  : 
«  Cum  sacrae  illius  temporis  expeditioni  pro 
«  recuperanda  Terra  Sancta  interesset»  (ip- 
se  videlicet  Bertholdus)  « ingredienda?  Reli- 
«  gionis  votum  emisit,  ut  Deus  exercituum 
«  Christianorum  copias  in  maximis  angus- 
tiis,  in  quibus  conjectae  erant,  dignarentur 
eripere.  Quod  postmodum,  re  obtenta,  Al- 
tissimo  redditurus  in  Carroeli  montem  as- 
«  cendit,  poslulatumque  Ordinis  habitum 
«  suscepit.  In  sanct®  Religionis  palajstra 
«  novus  athleta  caeteros  virtutum  exercitio, 
«  et  praesertim  vita?  asperitate  antecedere 
«  nitebatur,    etc.    »    Prosequitur    deinde 


quinta  lectio  in  liunc  modum  :  «  Factum 
«  ost  autem,  ut  eo  temporo  .\ymericus 
«  Antiochenus  Patriacha,  et  ejus  consan- 
u  guineus  in  terram  sanctam  Aposlolica) 
«  Sedis  a  l.atere  I.egatus  missus  sit,  qui  cum 
u  aliquando  in  Carmoli  montom  ascondis- 
«  set,  fratrumque  coelestem  vivendi  ratio- 
«  nem  conlemplatus  esset,  eos  maximis 
«  favoribus  prosequutus  est,  novasque  lo- 
«  gos  odidit  pro  eorum  porfectiori  institu- 
«  tione.  Tum  vita  functo  Ordinis  supe- 
c(  rioro,  S.  Borlholdum  ob  insignem  pru- 
«  dentiam,  etsanclitatem  unanimiomnium 
«  assensu  eloctum  ipsit  praofecit,  moreque 
«  Latinorum  Priorem  (Joneralom  nuncu- 
«  pavit.  »  Ex  quibus  plane  constat,  Ayme- 
ricum  reperisse  Carmolitas  conslitutos  in 
statu  Ordinis,  et  Religionis,  solumque  addi- 
disse  aliqua  pra^dicto  statui  accidentalia, 
quibus  tamon  ipsius  protoctionein,  et  fa- 
mam  apud  Latinos  promovit.  Quod  praeter 
alios  alTirmat  vetustissimus  testis  (vel 
sola  anliquitale,  et  sanctitate  superans 
quaslibet  Baronii  cogitationes),  D.  Cyrillusn.  cyr. 
Constantinopolitanus,  qui  vixit  anteannum  ^°"^^- 
1200,  etAymericum  cognoscerepotuit;  nam 
lib.  supra  cit.  cap.  3,  refert  qualiter  Gode- 
fridus  de  Bullion  sanctam  civitatem  Hie- 
rusalem,  et  totam  terram  sanctam  domi- 
nio  Christianorum  reduxerit  anno  1097, 
et  addit  :  «  Propter  quod  ccepii  tunc  cultus 
«  nostra?  religionis  in  monte  Carmeli  am- 
«  pliari.Quampluresenimdevoti  peregrini, 
c  qui  ab  Occidente  supervenerant,  odore 
«  hujus  sancti  loci  tracti,  et  devolione  reli- 
«  giosorum  eremitarum  montem  hunc  in- 
«  habitantium  permoti,  mundo  renuntia- 
«  bant,  et  per  contemplationem  coelestiura 
«  se  eorum  contubernio  jungebant.  Erat 
«  autem  in  diebus  illis  Patriarcha  Antio- 
«  chenus,  et  in  terra  sancta  Apostolica^  Se- 
«  dis  Legatus  vir  quidam  amabilis  Deo,  et 
«  hominibus  nomine  Aymericus  Malafaida, 
«  natione  Levomicensis,  de  villa  appellata 
«  Salamaicum,  qui  pracdictorum  anteces-o- 
«  rum  nostrorum  Eremitarum  Fratrum  B. 
«  Maria^de  monteCarmelo  laudabilem  con- 
«  versationem  attendens,  eos  multum  spe- 
«  cialiter  suo  tempore  enutrivit,  etc»  Unde 
satisIiquetAymericum  non  fuisse  hujusOr- 
dinislnstitutorem,  sedpromotorem,  et  pro- 
tectorem;  fovit  enim,  et  dofendit,  et  aliqua- 
liter  reformavit  illos  religiosos,  quos  in  Car- 
melo  sancte  viventes  repererat,  ut  optime 
vidit  vir  doctissimus  GilbertusGenebrardus,  Geneb. 
qui  in  Chronologia  circaannum  Christil280 

refert 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


559 


refert  sententiam  Polydori  (quae  eadem  est 
cum  Baronii  opinione),  his  verbis  ;  «  Ordo 
«  Carmelitarum  (qui  tunc  variegata  chla- 
«  myde  utebatur)  initium  habuit  in  deser- 
«  tis  Syria?,  Aymerici  Antiocheni  Antisti- 
«  tis  opera.  »  At  ipse  Genebrardus  Polydori 
sentenfiam  sic  corrigit,  et  refellit  :  «  Sed 
«  eorum  origo  altius  repetitur,  nempe  a 
«  Prophetis  Elia  et  Elisaso,  qui  Carmelum 
«  montem   terra?  sancta?   primi  consecra- 
«  runt,  et  discipulos  illic  reliquerunt,  quos 
«  Scriptura  filios  Prophetarum  appellat.  » 
Gualt.   Gilbertum    imitatur    Gualterus    in  tabul. 
chronograph.   sxculo  12,   dum  Aymericum 
vocat  Ordinis  Carmelitani  non  auctorem, 
sed  promotorem  et  restauratorem.    Eodem 
Pavin.  jj^qJq  loquitur  Onuphius  Pavinus  in  Chro- 
nico  Ecclesiastico,  circa  annum    1141,  et 
icuna'.'  l^odericus  Acuna  Bracarensis  Archiepisco- 
pus  in  I    part.  Decreti,  cap.   Generalis,  12, 
distinct.  54,  num.  3,  ubi  ait  :  «  Susceperunt 
«  post  Christi  adventura  EVise  successores 
«  Carmelitani  Christi  fidem  cum  Baptismo, 
«  ac  votasubstantialia  religionis  emisere.  » 
Et  infra  :    «    Nata   Carmelitanis  eremitis 
«  primum   regula  est  in  scriptis  a  Joanne 
«  44.  Patriarcha  Hierosolymitano,  qui  flo- 
«  ruit  circa  annum  440.  Deinde  ab  Ayme- 
«  rico  Antiocheno  Legato  Apostolico  anno 
«  1141,  sub  Innocentio  II.  Tertioacceper unt 
«  regulam,  quam  nunc  servant,  ab  Alherto 
tf  Patriarcha  Hierosolymitano.   »   Quibus 
planesupponit,  Religionem  Carmclitanam 
longo   tempore  ante  Aymericum  extitisse 
cum  omnibus  substantialibus.  Et  hffic  satis 
sunt    ad  refellendam  opinionem  Baronii, 
praesertim  adjunctis  qaas  7iumero prxcedenti, 
in  secunda  confirmatione  expendimus,   et 
pari  pondere  illam  impugnant,  ut  expen- 
denti  constabit.  Sed  urgentius  refutabitur 
ex  dicendis  num.  sequenli. 
'r?cns      142.  Lt  autem  omnes  tres  relataj  opinio- 
Dntra   nes,  et  qua^dam  aliaj  ipsis  similes  uno  ictu 
'J^j^jfj  percutiantur,  ac  prosternantur,   motivum 
pinio-  proferimus,  quod  omnem  intellectum  recte 
dispositum  convincat,  utjudicet  institutio- 
nem  Ordinis  Carmelitani  antiquiorem  esse, 
quam     prajdicta^  opinionos   imaginantur. 
Etenim  Romani  Pontifices  antiquiores  Ho- 
norio  IV,  Innocentio  IH  et  Alexandro  III, 
concessere  speciales   indulgentias   Ordini 
Carmelitarum  :  ergo  pra?dictus  Ordo  exis- 
tebat  ante  pra^dictos  Pontifices.  Consequen- 
tia  est  manifesta,  quia  Ponlifices  non  po- 
tuerunt  indulgenlias  Ordini  non  existenti 
concedere.  Et  antecedens  certo  constat  ex 


buUa  Sixti  IV,  quae  incipit,  Cum  attenta, 
data  Pontificatus  ipsius  anno  6.  et  ex  alia 
bulla  Gregorii  XIII,  qua?  iacipit,  Ut  laudes. 
data  Pontificatus  ipsius  anno  etiam  6,  in 
quibus  ex  certa  scientia  testantur  Leonem 
IV,  Adrianum  II,  Stephanum  V,  Sergium 
III,  Joannem  X,  Joannem  XI,  Alexandrum 
II,  Sergium  IV,  Gregorium  V,  aliosque 
plures  (ut  prolixitatem  vitemus),  Roraanos 
Pontifices  praBdecessores  suos  indulgentias 
huic  Ordini  concessisse,  quas  ipsi  in  prae- 
dictis  bullis  specialiter  recensent,  et  confir- 
mant,  ut  praedicto  Ordini  de  Ecclesia  be- 
neraerito  faveant,  quera  pra^terea  Sixtus 
his  elogiis  illustrat :  «  Dura  attenta  medi- Eiogimu 
«  tatione  pensamus,  quod  gloriosissima^^^™j*j_ 
«  Dei  genitrix  Maria  Virgo  venustissima,  unie.v 
«  cujus  inefiabilera  pulchritudinem  Sol,  et  iv.'" 
«  Luna  rairantur,  cujusque  precibus  juva- 
«  tur  populus  Christianus,  et  qua?  ilorem 
«  pretiosissimuni ,  immarcescibilem ,  et 
«  ajternum  D.  N.  Jesum  Christum,  im- 
«  mensa  S.  Spiritus  cooperante  virtule  ge- 
«  nuit,  produxit  sacrura  Ordinem  B.  Ma- 
«  ria?  de  raonte  Carmeli,  a  Sancta  Sede 
«  Apostolica,  et  a  pluribus  Romanis  Pon- 
«  tificibus  praedecessoribus  nostris  ,  et 
«  etiara  a  nobis  raultipliciter  approbatura, 
«  quera  ejusdem  gloriosissiraa?  Dei  gene- 
«  tricis,  seraperque  Virginis  Maria?  speciali 
«  titulo  voluit  insigniri,  ut  ob  ejusdera 
«  Virginis  reverentiam  Ordo  ipse  a  Christi 
«  fidelibus  raerito  peramplius  honorare- 
«  tur,  ipsique  fideles  propterea  ejusdem 
«  VirginisMariaBsuffragiis  adducti  aeternas 
«  retributionis  premia  facilius  consequi 
«  mererentur.  Dumque  sublimium  dicti 
«  Ordinis  utriusque  sexus  personarum  vir- 
«  tutura  merita,  Deo  quidem  grata,  et  in 
«  conspectu  praedicta}  Seclis  accepta,  digna 
«  memoriarecenseraus,acOrdiaem  ipsum, 
«  et  illius  personas  sub  Sedis  Apostolicae, 
«  et  Ecclesiae  Romana?  protectione  imrae- 
«  diate  existentes,  et  inter  cffiteros  Kegula- 
«  rium  Ordinum  professores  in  firma- 
«  mento  Calholica?  fidei  militantes,  sanc- 
«  torumque  Prophetarum  Elia),  Elisaei,  et 
«  Henoch,  necnon  et  aliorum  sanctorum 
«  Patrum,  qui  montem  sanctum  Carmeli 
«  juxta  Kliaa  fontera  inhabilarunt,  succes- 
«  sionem  hiireditariam  tenentes,  fructus 
«  quoque  uberes,  quos  dictus  sacer  Ordo 
«  in  agro  militantis  Ecclesiaj,  in  propaga- 
«  tione  Religionis,  et  fidei  ortodox;c  hac- 
«  tenus  produxit  utiliter,  et  producit,  ac 
«  in   futurum  producturum    fore   indubi- 


560 


DE  STATU  KKI.ir.IOSO. 


Major 
prxmis- 
saruDi 
opinio- 
uum 
confu- 
utio. 


Julian. 
Petri. 


«  tanter  sporanius,  paterna  charitate  in- 
j  tiioniiir.  otc.  »  VA  Orcgorius  iiiquit  : 
"  Nos  igitur  OnliiUMii  ipsum,  illiiisque 
»  piTsonas  intor  c.etoros  Hogulariuni  Or- 
«  dinum  profossores  in  Calliolica  Kcclesia 
«  niilitantos.  tanquam  Koligionisexemplar 
«  spociali  charitate  fulgentos,  etc.  »  Quod 
autem  illi  Pontificos.  quos  Sixtus,  et  Orc- 
goriiis  rocensont,  longo  inlorvallo  pra^ces- 
serint  tonipora,  qu:p  sontonti;e  supra  im- 
pugnata}  pro  institutione  roligionis  Car- 
melilanap  designant,  evidonter  ostendifur  ; 
nam  Stephanus  V  regebat  Kcclesiam  anno 
810,  Leo  IV,  anno  847,  Adrianus  II,  anno 
808.  Sergius  III,  anno  909,  Joannes  X, 
anno  91M.  Joannes  XI,  anno  931,  Grego- 
rius  V.  anno  99(),  Sergius  IV,  anno  1009, 
Aloxander  II,  anno  1001,  uf  ex  Chronolo- 
gia  Kellarmini,  ot  aliorum  liquido  constat. 
Easdom  pra?dicforum  anfiquorum  Pontifi- 
cum  indulgentias,  eorum  nominibus  ex- 
pressis.  novissime  expendit,  ac  confirma- 
vit  Sanctissimus  D.  X.  Clemens  X,in  buUa 
qucc  incipit.  0/ficium,  data  anno  Domini 
i073.  Pontificafus  ipsius  anno  3. 

Quod  mofivum  potest  alia  via  non  mi- 
nus  urgenti,  ac  plana  fulciri ;  nam  longo 
tempore  anfe  .Mexandrum  III  et  Innocen- 
tium  III,  fundafa  fuere  plura  Ordinis  Car- 
melifarum  monasteria  :  ergo  exisfebat  hic 
Ordo  ante  pra?dictos  Pontifices.  Conse- 
quenfia  ost  manifesta,  et  antecedens  cons- 
tat  ex  ipsis  monasferiorum  fundationibus  ; 
nam  Florentinum  erigitur  anno  743,  Pisa- 
num  anno  838,  Komanum  S.  Martini  in 
Montibus  anno  847.Boppardianum  in  Ger- 
mania  anno  104.",  Colonienso  anno  1099, et 
sic  de  aliis,  ut  ex  authenticis  insfrumentis, 
et  aliis  monumentis  antiquifatis  probat 
I-ezana  tom.  3,  ad  prxdictos  annos.  Imo 
omnia  monasteria  Britannia?,  et  Scotiae, 
qua3  pra^cesserunt  adventum  Augustini  , 
etsocioruni  in  Angliam  circa  annum  590, 
fuisse  Ordinis  Carmelitani,  probatClemens 
Keynerus  in  libro,  cui  titulus,  Apostolatus 
Benedictinorum  in  Anglia,  tract.  1,  sect.  I, 
§  12.  et  18,  ct  29.  Et  ut  ab  aliis  provinciis 
ad  Hispaniam  nobis  notiorem,  et  ad  Tole- 
tum  Hispaniffi  caput  oculos  convertamus, 
monasterium  Carmelitarum  in  regia  urbe 
Toletana  antiquissimum  est,  et  quod  plura 
secula.  Maurorumque  irruptionem  ante- 
vertit.  Unde  Julianus  Petri  vetustus  Scrip- 
tor  (florebat  enim  ante  annum  1100,  ut 
ipsetestatur  in  tract.  de  Eremitoriis,  num. 
17),    in  eodem   tractatu  ,  n.   15,  inquit : 


«  Eremitorium  Toleti  in  suburbio  S.  Ma- 
«  ria?  de  Als  » (hoc  est  Alficem)  «  a  tempo- 
u  ribiis  anfiquissimis  tortium  tomplum 
«  Tolefanorum,  quo  venorunt  olim  Mona- 
«  chi  Carmelita;,  et  temporo  captivitatis 
«  ha?c  fuit  Ecclesia  .Mdefonsi  Sexti,  »  Et 
Petrus  Sancfius  in  histor.  morali,  et  philo-  |cuiis 
sophica,  3  part.  in  tract.  de  Ecclesiis  Tole- 
tanis,  inquit  :  «  Monasterium  Toletanum 
«  Domina;  nostra)  de  monte  Carmeli  est 
«  antiquius  inter  omnia  religiosorum  mo- 
«  nasteria,  qua)  Toleti  existunt.  »  Et  Fran- 
a  ciscus  Kuspuerta  inhistoria  Gicnnensi,  ^"^l*- 
seculo  7,  cap.  5.  ait :  «  Quod  monachi  Car- 
«  melitaj  eandem  Toletanam  domum  con- 
«  servent,  urgenter  confirmat  veritatem 
«Juliani,  isfaque  ovincit  magnam  Car- 
«  melitarum  in  Ilisjjania  anfiquitatem.  » 
Ipse  vero  hoc  ullerius  sic  confirmat  : . 
«  Sanctos  monachos  Fabricium,  et  Phili- 
«  bertum,  qui  Titultia;anno  308,  martyrio 
«  coronati  sunt,  ut  Dextor  scribit  ;  et  vir- 
«  gines  Deo  consecratas,  quarum  memi- 
«  nit  Concilium  Eliberitanum  cap.  13,  et 
«  monachos  ac  moniales,  de  quibus  agit 
«  Concilium  Cajsaraugustanum  cap.  0,  et 
«  8,  pro  comperto  habeo  fuisse  Carmelitas 
«  Ordinis  Prophetici  ;  nam  eis  tempori- 
«  bus  D.  Augustinus  nondum  fundaverat 
«  suum  Institutum,  nec  D.  Benedictus  in 
«  pluribus  sequenfibus  annis  suum  in- 
«  choavit.  » 

Quibus  omnibus  robur  adjicit  testimo-  ^„ti. 
nium  Eutrandi,seu  Luitprandi  in  fraf/men- ^^'^^» 
tis,  a  n.  100,  ubi  ait  :  «  Sunt  qui   putent,  larum  i'i 
«  quod  et  ego  credo,  S.  Leocadiam  monia- Luftp""' 
«  lem  fuisse   Ordinis   Carmelitani,  quem 
«  Ordinem  monachi  Carmelitani  ad  fidem 
«  Christi  coiiversi  in   Hispaniam  intule- 
«  runt,  ex  quibusfuitElpidius  primus  To- 
«  letanus  Pra^sul  a  S.  Jacobo  constitutus. » 
Et  numero  sequenti  prosequitur  :  «  S.  EI- 
«  pidius,  quem  S.  Jacobus  prajfecit  Toleta- 
«  nis  primum  Pontificem,  Carmelita  mo- 
«  nachus   fuit ,  et  prima   Petri   concione 
«  conversus   ad   fidem  cum  sociis  multis 
«  venit  in  Hispaniam,  et  Toleti  fundavit 
«  monasterium  virginum,et  monachorum, 
«  ubi  postea  fuit  Agaliense,  quod  fuerat  B, 
«  Virgini  curaj  monialium  harum  matri,» 
Qua3 magis  illustrat  Quintanaduenas  e sacra  Qyi„, 
Societaie  in  hist.  sanctor.   Tolet.  pag.   131, 
his  verbis  :  «  Incolebat  Elpidius  celebrem 
«  montem  Carmelum  infer  Syriam,  et  Ju- 
«  daDam,   ubi   fervidi  illi   Patriarcharum 
«  Eliae,  et  Elisaei  filii  habitarunt  a  primis 

seculis 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


561 


«  seculis  usque  ad  aurea  tempora   legis 
«  gratiae.  Tunc  vero  dispersi  per  civitates 
«  Judaea^,  Samaria?,  et  Galilajae,  audita  prae- 
«  dicatione  Christi  Domini  nostri,  et  Bap- 
«  tistae  ipsius  praecursoris,  atque  Apostolo- 
«  rum,  non   tantum   illustrati   splendore 
«  Evangelii    fuere  ,  sed  constituti  etiam 
«  eorundem  Apostolorum  coadjutores  ad 
«  mundi  conversionem,  electique  ab  ipsis 
«  magistri,  et  Pra^Iati  diversarum  religio- 
«  num,  ubi  eisdem  Apostolis  associati  fi- 
«  dem  plantaverunt.  Horum  unus  fuit  EI- 
«  pidius  ,  etc.   »  Similia  tradunt   Comes 
Morensis,  Castejon,  et  alii,  quos  refert  Ta- 
:amayo.  niayo  in  Martyrolog.  Hisfano,  tom.  6,  die  9 
Decembris,  fol.  429,  et  novissime  Paulus  de 
de^la"*  la  Pena  Eques  S.  Mauricii  in  Memor.  pro 
Pena.  Primatu  S.Elpidii  in  Ecdes.Toletana,  pag. 
39.  Omittimus  (quia  pra^missa  sufRciunt), 
alia  addere  ex  Chronico  Haudberti,  quod 
in  lucem  dedit  Gregorius  Argaez  illustris- 
simae   familiffi    Benedictin®    Chronologus 
Generalis.  Satis  sit  aliqua  insinuare.  Anno 
[audb.  Christi  5."),  Haudbertus  inquit  :  «  Eliodorus 
«  Grfficus    Eremita    Carmelitanus   Cauca? 
«  monasterium  confluxit.))Anno  58  «S.  Eu- 
«  logius  Abbas  Carmelita  Toleti  obiit.  » 
•gaez.  Addit  Argaez  :  «   In  monasterio,  scilicet 
«  Agaliensi  a  S.  Elpidio  monacho  quoque 
«  Carmelitano  erecto ))  Anno  66«Cauca3  du- 
«  centi  monachi  Carmelitani  combusti  in- 
«  tra  eremitorium,  quod    construxerant, 
«  die   15  Julii.   »  Alia  relinquimus,  quaj 
nl^  collecta    reperiet  lector    apud    Josephum 
Andream  sacrae  Societatis  Jesu  in  decore 
Carmeli,  a  n.  160. 

§  VIII. 

Confutatio  aliarum   opinionum. 

laria       143.  Ex  dictis  convulsae  etiam  manent 

rtag.  aliai  duae  opiniones  nobis  contraria).  Quar- 

tam  in  ordinesic  refert  Carlagena,  Ordinis 

Seraphici,  lib.    17,  humil.  2,  object.  5,  ibi  : 

«  Hieronymus  Roman  lib.  6,  quem  vocat 

«  de  Republica,  c.  10,  ait  Religionem  Car- 

«  melitarum  non  habuisse  primordia  ab 

«  p]Iia,  et  ejus  successoribus  inmonte  Car- 

«  melo,  sed  anno  796,  tempore  I.oonis  III, 

«  accepisse  quandam  regulam  ex  approba- 

«  tis  ab  EccIesia,BasiIii  scilicet,  Augustini, 

inta  «  etc.  ))  Quintam,  et  ultimam  docent  alii, 

'"'"■  qui  cum  ex  una  parte  nolint  nostraj  sen- 

lentia;  subscribere,  et  ex  alia  videant  se 

opprimi  motivis,  quae  hactenus  expendi- 


mus,  dicunt  praedictumOrdinem  exordium 
accepisse  a  Joanne  Patriarcha  Hierosoly- 
mitano  circa  annum  Christi  412.  Hanc  opi- 
nionera  sub  incerto  nomine  refert  Corio-  Corioi. 
lanus  in  Breviario  Chronolog.  ad  eundem 
annum,  quam  ipse  non  reprobat. 

Sed  quod  ad  opinionem  Romani  attinet,  ^^[^"'.^ 
illam  acriter,  et  nervose  refellit  Cartagena     nio  . 
loco  citato,  ab  illis  verbis  :  «  Cffiterum  ut^°™*"'- 
«  clarius  innotescat  delirium  hujus  homi- 
«  nis,  etc.  »  Nec  videtur  verbo  excedere ; 
nam  profecto  in  re  historiali  adeo  gravi,  et 
antiqua,  qualem   versamus,  delirium   est 
aliquid  affirmare  absque  uUo  testimonio, 
aut  rationabili  fundamento ;   nihil  autem 
horum  occurrit,  ut  dicatur  Ordinem  Car- 
melitarum  incoepisse  tempore  Leonis   III, 
et  anno  796,  et  non  potius  tempore  antece- 
denti,  aut  sequenti ;  nec  id  dici  potest  nisi 
divinando.  Praeterea  optimecohaeret,  quod 
aliquis  religiosus  Ordo  sit  longe  antiquior 
regula,  quam  postea  suscipit;  cum  hajc  ad 
essentiam  status  religiosi  non  requiratur, 
ut  constatex  diiQ.{is  disjmtatione  1,  num.  29, 
unde  dato,  ut  minime  concesso,  quod  Ordo 
Carmelitanus  suscepisset  regulam  B.  Basi- 
lii,  vel  D.  Augustini  anno  796  (quod  est 
prorsus  falsum),  minime  hinc  inferretur, 
quod  praedictus  Ordo  non  fuerit  ante  pr®- 
dictam  regulam,  ejusve  professionem.  Ad- 
dimus  longe  verosimilius  esse,  quod  D.  Ba- 
silius  (quidquid   sit    de   Divo   Augustino), 
primo  sequutus  fuerit  Institutum  EIia3,  et 
Carmelitarum,  quam  quod  isti  aliquando 
illius  regulam  fuerint  professi.   Nam  pri- 
mum  illud  (ut  alia  testimonia  omittamus), 
significat    D.   Gregorius   Nyssenus  BasiliiNys^em' 
frater  in  oratione  de  ipsius  laudibus,  ubi 
ait  :  «  An  etiam  audebimus  ad  sublimem 
«  Eliam  sermone  ascendere,  et  oslendere 
«  Doctorem  nostrum  suae    vitae  instituto 
«  illius  gratiffi  assimilari.  »  Nec  contem- 
nendum  est  argumentum,  quo  utitur  illus- 
trissimus    Sanvictores   Generalis  Ordinis^- ^**''' 
Benedictini,  et  Episcopus  Zamorensis,  tom. 
1,  prxlud.  6,  cap.  1,  num.  22,  ubi  cum  Ba- 
ronio  probat,  D.  Basilium  fuisse  particula- 
rem  in  Ponto  monachum,  quando  ad  Con- 
cilium  Lampsacense  vocatus  est,  et  subdit  : 
«  Nuncinquiro,quam  regulam  ibidom  pro- 
«  fitebatur   magnus   ille   pater   Oriontis  ? 
«  Profectonon  suam,quem  nondumscrip- 
«  serat.   Aliam  itaque  observavit,  nempe 
«  vel  Divi  Antonii,  vel  Pachomii,  vel  quod 
«  certius  est,  Carmelitarum.  » 
Accedit  plura,  quae  supra  expondimus,  et 


.-62 


DE  STATU  RELIGIOSO. 


Kofcl- 
liiur 
quiiita 
opinio. 


Joan. 
Hieros. 


infra  addemus,  satis  ovincore,  quod  isto- 
rum  Ordo  tompus  ilhiJ,  ot  I.oonom  III 
prayossoril.  Noc  oportot  ampliiis  in  rofu- 
tandocogitationom  nuUi  fundamonlo  inni- 
tentom  immorari. 

Sod  obsorvamus,  quod  in  co  loco,  quem 
Cartagona  dosignat,  non  agit  Roman  de 
Carmolilis.  sed  de  Canonicis  rogularibus. 
De  Carmolitis  vero  loquitur  cap.  15.  Et 
licet  00  loco  plura  falsa,  indigesta,  et  fun- 
damento  destituta  acoumulet,  opinionem 
tamen,  quam  ipsi  Cartagona  attribuit,  non 
tuetur,  sed  relatis  n.  1 10  et  141,  subscri- 
bit.  Et  ibidem  tostatur  se  in  monasterio 
Montis  Serrati  vidisse  librum  manuscrip- 
tum  Abbatis  Tritliomii  de  ori(jine,  et  laudi- 
bus  Cannelilanan.  in  quo  nostram  senten- 
tiam  propugnat.  Quod  obiler  notamus  ob 
aliquos,  qui  de  pra^dicto  opere  dubitarunt.; 
validum  quippe  existit  testimonium,  quod 
juralus  nostra?  antiquitatis  hostisultroneus 
edit.  Recolantur  quaediximusn.  105. 

1-14.  Quod  vero  posterior  sententia  afiir- 
mat,  nuUum  habet  prope  testimonium,  aut 
fundamentum,  quam  ipsum  librum  Joan- 
nis  Patriarclia)  44  ad  Caprasium  ;  quia 
enim  prajdicta? sententia^  .\uthores  viderunt 
in  eo  libro  quandam  regulara  Carmelitis 
tradi,  eamque  antiquissimam  esse,  arbitrati 
sunt  Carmelitas  ab  eo  tempore  incocpisse. 
Sed  eorum  absurda  cogitatio  non  aptius, 
aut  ovidentius  refutatur,  quam  ex  ipso 
.loannis  libro,  cui  eara  committunt.  Nam 
prajdictus.Ioannes  totus  est  in  deraonslran- 
do  originem  religtonis  Carmelitanae  ab  Elia, 
illiusque  continuamsuccessionera  usque  ad 
sua  tempora.  Et  quia  prolixum  nimis  esset 
omnia  referre,  pauca  quadara,  etsatisevi- 
dentia  dabimus.  Cap.  21,  inquit  :  «  Quo- 
«  niam  igitur  Elias  pra;  caeleris  eremis,  in 
V  quibus  habitavit,  montem  Carmeli  tan- 
«  quam  comraodiorera  ad  plantandum  in 
«  eo  Propheticam  religionera  vita?  mo- 
«  nasticae,  et  docendam  melius,  et  exer- 
«  cendam  (ut  dictum  est)  elegit,quem  etiam 
«  montem  prasfatis  miraculis  clarissime 
«  decoravit ;  ideo  Elisa^us,  et  caeteri  Eliae 
«  discipuli ,  religiosi  viri,  Prophetarum 
«  filii,  necnon  eorum  tam  veteris,  quam 
«  novi  Testamenti  successores  ,  montem 
«  Carmeli  in  veneratione  speciali  semper 
«  habentes,  ipsum  aliis  eremis,  ut  religioni 
«  suaj  magis  congruum  pratulerunt,  etc.  » 
Et  cap.  28,ait  :«Intuentes  quidam  viri  mo- 
«  nachos  in  monte  Carmelo  nunc  habi- 
«  tantes  esse  Christianos,  putaverunt  (ut 


«  asseris  dilecte  Caprasi),  eos  non  csse 
a  cjusdem  roiigionis  cum  illis  monachis. 
«  qui  olim  por  .sanctum  Eliam  Dei  Proplio- 
«  tam  fuorunl  in  oodom  monto  instituti, 
«  proeoquod  illi  non  fuerunt  Christiani, 
«  sed.luda^i.  Quam  autem  erronea  sit  isto- 
«  rum  virorum  opinio,  et  a  veritate  deviet, 
.t  exsequentibus  tibi  manifestum  fiet.  An- 
«  tiqui  namque  hujus  montis  monachi,  etsi 
«  non  nomino,  tamon  recta  fide  fuerunt 
«  viri  Christiani,  sicut  sunt  monachi  mo- 
«  derni.  Quoniam  illi  firmam  fidem  in 
«  Chrislum  habuerunt,  a  quo  et  animarum 
«  salutem  sporaverunt ,  pro  qua  conse- 
«  quenda  mundum  reliquerunt,et  corpora, 
«  ac  animas  suas  obtulerunt  Deo,  de  qui- 
«  bus  ait  Apostolus :  Circuierunt  in  melotis, 
«  et  in  pellibus  caprinis,  angustiati,  etc.  » 
Et  cap.  .'52,  inquit  :  «  Postquam  autem  pro- 
«  fessores  hujus  religionis  fuerunt  por 
«  Apostolos  baptizali,  et  sacri  Evangelii 
«  eloquiis  eruditi,intellexerunt  plane  illud 
«  mysterium  esse  impletum  ,  quod  per 
«  Deura  fuerat  Propheta;  Eliaj  in  raonte 
«  Carmeli  revelatum,  etc .  »  Ex  quibus 
liquet,  Ordinem  Carmelitarura  ortum  non 
ducere  a  praedicto  Joanne,  qui  vetustiorem 
ipsius  originem  tam  evidonter  tradit,  et 
recognoscit. 

Adde  primo,  ipsum  Joannem,  antequam  urgen- 
ad  dignitatem   l'atriarchalem    assumptus"',]j(Ft^" 
fuisset,   et  praofatum   librura    scripsisset,  opinio- 
fuisse  raonachum   Carmelitam ,   hujusque  futatio. 
religionis  aluranum  :  ex  quo  satis  evinci- 
tur,  quod  ipsa  ab  illo  non  duxerit  suum 
exordium.  Unde  Salianus  vir  doctissimus  saiian. 
tom.  4,   anno  mundi  3123,  numero  7,  de 
praedicto  Joanne  agens,  inquit  :  «  Eum  ille 
«   librum  conscripsit,  cura  post  diuturnara 
«  vita3  religiosii;  cum  frairibus  montis  Car- 
«  meli  professionera,  Hierosolyrais  post  S. 
«  Cyrillum  factus  Pontifex,  ad  alias  voca- 
«  tus  curas,  non  potuit  eos  ultra  domesti- 
«  cis  exemplis,  verbisque  instituere  ;  ro- 
«  gatus  enim  a  Fratribus,   maximeque  a 
«  Caprasio,  quem  ille  Pra^positum  religio- 
«  sorum  suo  loco  relinquebat,  ad    eorum 
«  consolationem,  certioreraque  institutio- 
«  nem  edidit  librum,  in  quem  non  pauca 
«  partim  ex  Scriptura  mandavit  litteris, 
«  partim  ex  traditione  seniorum,  quibus- 
«  cum  a  puero  vixerat,  qui  et  ipsi  a  majo- 
«  ribus  eadem  per  manus  acceperant,  etc» 
Et  Ferdinandus  de  Salazar  Hb.  de  immacu-  gjig^ar. 
lata  Conceptionne  Virgin.   sxculo  4,  argum. 
12,  c.  42,  inquit :  «  Vidi  certe,  atque  evol- 

vi 


DISP.  Iir,  DUB.  IX. 


563 


<(  vi  non  pauca  antiquitatis  monumenta,  ut 
'(  in  hac  controversia  aliquid  certi  defini- 
((  rem  ;  nihil  tameu  reperi,  quoi  non  sua- 
«  deret  pra^missum  Joannem  Carmelita- 
((  num  fuisse,  et  dictum  de  Institutione 
((  Monachorura  librum  ab  ipso  conscrip- 
((  tum,  atque  adeo  hanc  sententiam  liben- 
((  tius  amplector,  et  gravissimo,  antiquis- 
((  simoque  Ordini,  quaa  sua  sunt,  libere 
((  restituo.  »   Et  Hieronymus  Plati  Ub.  2, 

li. '  de  bono  statureligiosi,  cap.  22,inquit  :  «  Car- 
((  melitarum  quoque  Institutum,  etsi  an- 
((  nis  demum  1200,  post  Christum  natum 
((  in  Italiam  illatum  est,  multo  tamen  an- 
((  tiquius  fuisse  asserunt  viri  gravissimi, 
((  cum  memoriae  proditum  sit  in  ipso  anno 
((  salutis  412,  Joanaem  Hierosolymitanum 
((  Patriarchatum,  qui  ex  hoc  ipso  Ordine 
((  antea  fuerat,  eique  prasfuerat,  regulam 
((  ei   conlidisse:  ex   quo   appiret,  ipsum 

'us-  -(  etiam  vetustius  esse.  »  Et  Lajlius  Zechius 
in  lib.  de  Bepuhlica  Ecclesiast.  tract.  de  Re- 
Ucj.  c.  2,  n.  2,  de  Carmelitis  disserens,  in- 

.  quit :  ((  Joannes  Hierosolymifanus  Patriar- 
'(  cha,  qui  ex  eodem  Ordine  fuerat,  regu- 
"  lam  eis  prajscripsit  ,  quo  notatur  eos 
((  ante  extitisse.  »  Similia  proferunt  plures 
alii,  tam  ex  extraneis,  quam  propriis,  quos 

ina.  refert  Lezana  in  Apparatu,  c.  9.  Sed  prae 
aliis  audiendus   vir  sapientia,   sanctitate, 

5^i'''et  antiquitate  insignis  D.  Cyrillus  Constan- 
tinopolitanus,  in  Ub.  sive  epist.  de  processu 
hujus  Ordinis,  cap.  1,  ubiait :  «  Fuit  autem 
«  tempore  Arcadii,  et  Honorii  Imperato- 
'.'  rum  in  monte  Carmeli  Pater  dictorum 
((  Reiigiosorum,  quidam  vir  miraj  virtulis, 
«  et  perfectionis  ,  Joannes  nomine,  qui 
«  ca^teros  consortes  suos,  ejusdem  montis 
«  monachos  exemplo  suo  ,  et  magisterio 
«  solicite  inducebat  ad  perfectionem  inqui- 
«  rendam  secundum  propheticam  discipli- 
«  nam  vita?  monastica^  per  Eliam  Prophe- 
«  tam  instituta),  quam  Joannes  eis  expo- 
«  nebat  ex  diversis  dictis,  tam  veteris, 
«  quam  nova^  legis,  etex  nonnullis  tracta- 
«  tibus  edilis  a  professoribus  prasdecesso- 
«  rissuis.  Qui  tandem  proptor  ejus  sancti- 
«  tatem  in  Pontificem  Hierosolymitana^ 
«  Ecclesiaj  sublimatus,  Apostolo  Jacobo  in 
«  Episcopatu  ejusdem  Ecclesiic  quadrage- 
«  simus  quartussuccessit,  etc. »  Unde  pla- 
ne  constat,  pra^dictum  Joannom  non  au- 
thorem,  sed  Keligionis  Carmelitana}  jam 
diu  instituta^  sectatorem  fuisse. 

or       145.    Adde  secundo,  quod  sicut  senten- 

io.  tias  supra   relatas  refellimus,   quia   ante 


tempora  ab  ipsis  designata  reperimus  hu- 

jus   religionis   statum  ,   ac  memoriam,  ut 

con.-tatex  dictis  :  sic  etiam  rejiciendus  est 

posterior  hic  dicendi  modus,  quoniam  ante 

prasdicti  Patriarcha^  Joannis  a^tatem,  tam 

in  lege  nova,    quam  veteri  occurrunt  non 

obscura  ejusdem    religionis   indicia  ,    et 

quantum  materia  historialis,  et  antiquissi- 

ma  fert,  satis  etTicacia  argumenta,  ut  fuse 

ostendimus  a  num.    125.   Occasio  vero,  ut 

omnes  relata^  sententiaj  a  vero  deviaverint, 

fuit  (ut  minus  attentam  ad  traditionem  hu- 

jus   Ordinis,   aliaque   antiquitalis   monu- 

menta  considerationem   prastermittamus), 

falsa  quorundam  apprehensio  existiman- 

tium,  non  aliterstatura  religiosura  secun- 

dum    essentiara    consideratura    incipere , 

quam  a  positiva  Ecclesias  approbatione,  et 

determinatffi  regula^   professione.  Et  quia  J^fjfj'.' 

videruiit  Keligionera  Carraelitanam  diver-<iuorura 

sis  teraporibus  regulas  accepisse,  aut  ab  *catio?" 

Ecclesia  approbatam  fuisse  ;  propterea  jux- 

ta  diversa  tempora  prajdictarura  regula- 

rum,  aut  approbationum  designarunt  illius 

initiura,  ipsum  referentes  vel  ad  tempus 

Innocentii   III,   vel  ad   tempus  Aymerici, 

vel   ad  tempus  Joannis  Hierosolymitani. 

Sed  profecto  tam  in  principio,  quam  in  de- 

cursu  falluntur  ;  quia  ad  essentiam  status 

religiosi  (si  praetermittamus  accidentariam 

Ecclesia^  dispositionem,  quas  a  Concilio  La- 

teranensi  sub  Innocentio  III,  longo  tempo- 

re  post  Ordinem  Carmelitanura  inco^pit), 

non   requiritur  positiva  approbatio,   sive 

confirmatio  Ecclesia^,  nec  certa  regula  ;  sed 

sutliciunt  tria  vota  substantialia  cum  tradi- 

tione  ad  Dei  cultum,  ut  ostendimus  disp.  I, 

dub.   2,   et  3.   Ha3c  autem  adfuerunt  pro 

constituendo  statu  religioso  etiara  in  lego 

veteri,  ut  constat  ex  dictis  in  pra^senti  dis- 

putatione,  per  totara.  Dato  autera,  et  non 

concesso,  quod  certa   regula,    et  positiva 

P^cclesiae  approbatio  requirerentur,  adhuc 

inde  non  inferretur,  quod  religio  Carme- 

litana  non  fuerit  a  tempore  antiquissimo 

veteris  legis  ;  quippe  illo  etiam  poluit  ab 

Ecclesia  approbari,  et  determiii  itam  viven- 

di  formam  profiteri,  ut  num.   l^  explicui- 

mus.   I'>t  quod   ita  contigerit ,   constat  ex 

omnibus,  qua^  probant  pra^dictae  Keligionis 

antiquitatem  ,    et  hucusque  expendimus  ; 

non  enim  aliter  extitit,  quam  cum  omni- 

bus  essentialiter  requisitis. 

Ab   illis    autem,    qui   nimis  scrupilose  Aiiquo. 

....  ^  riim  mo- 

circa  istasegerunt,  iiuiuireiidum(.'st,  quain  iiva  rc- 


5G4 


DH  STATl'  RKLIGIOSO. 


Carlap 


Josepb. 
Andr. 


Leand. 
Granat. 


fuerunt  in  Kcclosia  a  tpniporo  .\posloloriini 
usquo  ad  Hasiliinn,  aut  .\ntoniiim,  aiit  .\u- 
pustiniiin  cortaruni  roa;uIariini  Aiitlioros  ? 
Fuisso  oniin  viros  rolij?iosos  corto  constat ; 
habuisso  autom  dotorminatam  rogulam,  aut 
spccialom  Kcclesi;c  confinnationom,  non 
constat.  Quod  orgo  illi  rospondorint.  idip- 
sum  rospondomus.  Kt  morito  id  ipsum, 
quia  omnos  monachi,  qui  primis  tribus, 
aut  quatuor  soculis  floruorunt,  priusquam 
status  roligiosus  por  varias  formas,  aut 
rogulas  essct  divisus,  non  alterius  Ins- 
tituti  fuorunt.  quam  Kliani,  Prophetici, 
et  Carmelitici,  ut  non  immerito  Joannos 
Cartagena  Ordinis  Seraphici  lib.  [IJwinil.  2 
circa  finem,  li;x?c  scripserit  :  «  Ut  uno  verbo 
«  2  innumoros  hujus  Keligionis  comme- 
«  morom.  quotquot  ab  Klia  (lioc  ost  ab  ojus 
«  tempore.  et  religiosa  institutione)  inspe- 
«  luncis,  cavernis,  montibus  et  desertis 
«  .Egypti,  et  Thebaldae,  et  aliarum  regio- 
«  num  nionasticam  vitam  professi  sunt, 
«  Hliani  Instituti  fuerunt  cultores.  ac  hujus 
«  sacraj  Religionis  filii.  l'nde  Trithemius 
«  ait  :Tot  sancti  sub  Ordine  Carmelitano 
«  fuerunt,  ut  penitus  numerari  nequeant; 
«  etenim  si  quisstellas  cosli  dinumeret,  et 
«  Sanctos  hujus  Ordinis  numerare  pote- 
(f  rit.  »  Et  Josephus  Andreas  sacra?  Socie- 
tatis  Jesu,  in  lib.  sxpius  laudalo,  decore  38, 
hanc  statuit  assertionem  :  «  Monachi  et 
«  Anachoretaj  omnes,  qui  per  quatuor  fere 
«  prima  saccula  floruerunt,  Eliani  Instifuti 
«  pressere  vestigia.  »  Et  ibidem  refert 
Leandrum  Granatensem  illustrissimi  Or- 
dinis  Benedictini,  invitaS.  Gertrudis,  qui 
ait  :  «  Existimo  quod  optirae,  et  verissime 
«  ad  hanc  Religionem  reduci  queant  omnia 
«  Ccenobia  Orienlis,  omnesque  viri  illus- 
«  tres  sanctitate,  et  doctrina,  qui  ex  illis 
«  prodierunt,  omnes  Patriarcha^,  Archie- 
«  piscopi,  et  Episcopi,  qui  orientalem  Ec- 
«  clesiam  rexerunt.  »  Majus  quid  addit 
Joannes  Bussieres  sacra^  Societatis  Jesu  2, 
part.  Florumhistor.  c.  5,circa  annum  1 170, 
ubi  ait  :  «  His  temporibus  florebat  jam 
«  Carmeli  gloria.  quae  ab  Klia  et  Klisajo 
«  originem  ducens  tot  seculis  perdurave- 
«  rat  in  sanctis  Anachoretis.  Albertus  Hie- 
«  rosolymitanus  ipsam  reparavit.  et  Ale- 
«  xander  III,  primus  approbavit  regulara. 
«  Vere  ipsa  Religionum  origo,  etc.  »  Sed 
haec  Ordinis  Scriptoribus,  et  Annalistis  re- 
linquimus. 


§  IX. 

Motira    contrari.T    scntcntix   rcfcritntur,   ct 
diluuntur. 


tur  plures  Authores  §  prxcedcnli  relati,  et  siia 
alii,  quos  dedimus  num.  95,  cl  n.  120. 
Illorum  voro  praecipuum  fundamentumest, 
quod  slatus  religiosus  secundum  essentiam 
considoratus  non  praccesserit  tempus  evan- 
gelicaD  logis,  atque  ideo  non  potuerit  ad  illud 
usque  continuari,  et  multo  minus  ad  pra3- 
sentem  istam  durationem  extendi.  Sed  ' 
motivum  istud  diruimus  locis  citatis,  lir- 
mando  contrarium,  quod  hicsupponendum 
est.  Unde  oportct,  quod  .\dversarii  ad  alia 
fundameiita  rocurrant,  ot  probent  statum 
religiosum  in  vetori  loge  inchoatum  ces- 
sasse  aliquando  absolute,  et  hacc  usque  tem- 
pora  non  pervenisse.  Quo  pacto,  et  non 
aliter  nostrara  assertionem  directe  oppu- 
gnabunt:  et  in  eorum  favorem. 

Arguitur  primo  :  Nam  admisso,  quod^^J"^^ 
Elias  instituerit  aliquam  religiosam  fami-menu 
liam  in  monte  Carmelo,  nihilominus  post 
ipsius  raptum  usque  ad  Christi  adventum 
supervenerunt  gravissiraac  populi  Judalci 
persequutiones,  in  quibus  illagens  dispersa 
a  propriis  sedibus  fuit,  ut  constat  ex  libris 
Regum,  Prophetarum,  et  .Machabajorum  : 
Ergo  incredibile  est,  quod  pra^dicta  farai- 
liaia  raonte  Carmelo,  et  duraverit  usque 
ad  legis  evangelica?  tempus. 

Confirmatur,  quia  tempore  Vespasiani  conii 
paulo  post  mortem  Christi  Domini,  non  "''"" 
erat  in  praedicto  monte  verus  Dei  cultus, 
sed  potius  vigebant  sacrilegae  Gentiliura 
superstitiones  :  ergo  signum  est,  quod 
tempore  imraediato  praecedenti  non  fuerat 
ibidera  verus  status  religiosus,  qui  sine 
legitimo  Dei  cultu  minime  consistit.  Con- 
sequentia  videtur  raanifesta,  quia  credibile 
non  videtur,  quod  pra^dictus  status,  si  ibi- 
dem  fuisset,  tam  repente  cessaverit.  Et 
antecedens  probatur  ex  Cornelio  Tacito,  ^°'j'J[ 
qui  agens  de  Vespasiano  a  Nerone  misso  ad 
subjugandam  Juda^am,  inquit  :  «  Est  Ju- 
«  dffiam  inter  Syriamque  Carmelus,  ita 
«  vocant  montem,  Deuraque.  Nec  simula- 
«  chrura  Deo,  aut  templura  (sic  tradidere 
«  niajores)  ara,  et  reverentia.  IUic  sacri- 
«  ficanti  Vespasiano,  cura  spes  occultas 
«  vcTsaret  anirao,  Basilides  Sacerdos  ins- 
«  pectisextis,  quidquid  est  (inquit)  Vespa- 

siane. 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


565 


«  siane,  quod  paras,  seu  domumexstriiere, 
«  seu  prolatare  agros,  sive  ampliare,  datur 
«  tibi  magnasedes,  ingentes  termini,  mul- 

n.  «  tum  hominum.  »  Et  Suetonius  in  Vespa- 
«  siano,  c.  5,  inquit  :«  Apud  Judaeam  Car- 
«  meli  Dei  oraculum  consulentem  ita  con- 
«  firmavere  fortes,  ut  quidquid  cogitaret, 
«  volveretque  animo,  quantumlibet  ma- 
«  gnum,  id  esse  proventurum  poUiceren- 
«  tur.  ))  Ubi  omnia,  sacrificia  videlicet, 
exta,  fortes,  Deique  Carmeli  nomen,  redo- 
lent  ethnicismum. 

ri-      Ad   argumentem   respondetur  negando 

^"'consequentiam,  saltem  quoad  ultimam 
partem,  qua^  (quidquid  sit  de  continua  per- 
manentia  in  Carmelo)  excludit  absolutam 
perseverantiam  religionis  ab  Elia  insti- 
tutae;  nam  oppositum  constat  ex  omnibus 
testimoniis  supra  adductis  a  num.  125.  Et 
quod  incredibile  minime  sit,  dupliciter 
potest  ostendi.  Primo,  quia  pra?dicta5  per- 
sequutiones  non  minus  respiciebant  fidem, 
quam  religionem,  quinimo  magis,  ut  rem 
magis  notam,  et  Gentilibus  magis  exosam; 
et  tamen  certum  est,  qnod  fides  non  defecit 
absolute  in  populo  Judaico,  sed  permansit 
usque  ad  Christum  :  sic  igitur  potuit  in 
aliqaibus  conservari  religiosus  status.  Se- 
cundo,  quia  prajdictffi  persequutiones  gra- 
viores  non  fuerunt  illis,  quas  plures  Ty- 
ranni  excitaverent  contra  fidem  Christi 
Domini  post  ipsius  mortem,  el  tamen  eis 
obstantibus,  perseveravit  non  solum  prae- 
dicta  fides,  sed  etiam  status  religiosus  erec- 
tus,  et  approbatus  ab  ipso  Christo.  Cur  ergo 
status  elle,  quem  Elias  inchoavit,  non  po- 
tuit  similiter  inter  persequutiones  similes 
conservari,  et  usque  ad  tempus  legis  evan- 
gelicae  progredi  ?  Prffisertim  cum  ad  sal- 
vandam  prffidicti  status  perseverantiam 
opus  non  fuerit  habere  publica  et  commu- 
nia  monasteria,  deterniinatum,  et  pecu- 
liarem  habitum,  aliaque  similia  huic  sta- 
tui  accidentaria,  qua3  quia  Adversarii 
(imaginatione  pra^sentis  conditionis  Eccle- 
sia  detentij  non  transcendunt,  trahuntur 
ad  magnas  angustias,  vel  circa  ipsum  etiam 
statum  religiosum  in  primitiva  Ecclesia, 
in  qua  praedicta  accidentaria  non  erant. 

■  Quod  facile  declinarent  advertendo  statum 
religiosumsalvarisubstantialiterpones  vota 
et  traditionem,  ut  fuse  ostendimus  dispula- 
tione  I,  dub.  1  et  3,  sive  quis  talem  statum 
profiteatur  in  particulari  domo,  sive  in 
monasterio,  sive  in  eremo,  sive  in  captivi- 
tate  constitutus.   Et  hoc  modo  permansit 


status  religiosus  ab  Elia  institutus,  ut  facile 

apparet  in   Essensis   ipsius  alumnis,  cum 

quibus  vixit  B.   Joannes  Baptista,  et  qui 

usque  ad  tempus  Christi,  et  praedicationem 

Evangelii  continuo   perseverarunt,  ut  os- 

tendimus  7iu7n.  84,  et  locis  ibidem  relatis. 

Quinimo  valde  probabile  est,  permansisse 

continuo  in  ipso  monte  Carmeli,  ubi  Elias 

pra^dictum  statum  inchoavit,  ut  satis  con- 

stat  ex  Joseph  Antiocheno,  et  aliis  Autho- 

ribus  relatis  a  n.  132,  et  luculenter  tradit 

Joannes   Hierosolymitanus   lib.    de  instit.  ^9*"- 

Monach.  cap.   26,  et  facile  intelligitur  ex 

eo,  quod  persequutionis  illas  regna,  civita- 

tes,  et  divites  respiciebant;   non  sic  autem 

religiosos,  pauperes,  afllictos,   errantes  in 

solitudinibus,  et  occultosin  cavernis  terra?, 

quorum  nec  arma  timebant,  necsperabant 

divitias. 

Ad  confirmationem  posset,  omisso  ante-i*iluit.ui- 

...  .  X-  ■  1-      confir- 

cedenti,  negan  consequentia  ;  quia  reli-  matio. 

gio  ab  Elia  instituta  non  erat  alligata  illi 

materiali  loco  montis  Carmeli  ;   unde  ex 

eo,  quod  eo  tempore   in  illo  monte  non 

fuisset,   minime  inferretur,  quod  eo  tem- 

pore  nullibi  existeret;  poterat  enim  in  aliis 

Judaeae,  et  orbis  locis  conservari,  pra^ser- 

tim  cum  eo  jam  tempore  Apostolis  coopera- 

retur  in  pra^dicatione  Evangelii,  ut  constat 

ex  dictis  num.  126,  et  132.   Unde  pra^dicta 

consequentia  non  valet  magis,  quam  ista  : 

«  Post  invasionem  Sarracenorum  non  fuit 

«  religio  Carmelitarum  in  monte  Carmelo  : 

«  ergo  prius  non  erat,  nec  tunc  alibi  con- 

«  servabatur.    »   Et  quam   ista  :    «  Post 

«  Henricum  VIII,  non  fuit  publicus  verae 

«  fidei   cultus  in  Anglia  :  ergo  prius  non 

«  fuerat,  nec  tunc  erat  in  alio  loco.  »  Quaj 

illationes  sunt  absurdae,  et  ridiculac,  ut  ex 

se  liquet. 

Sed   respondetur  negando   antecedens  : 

nam  eo  tempore,  quo  Vespasianus  accessit 

ad  Carmelum,   anno  videlicet  tertio  ante 

Hierosolymitanum   excidium,    vigebat   in 

Carmelo  et  vera  fides,  et  vera  religio,   ut 

satis  constat  ex  Ofiicio  ab  Ecclesia  appro- 

bato,  cujus  verba  dedimus  num.  20,  in  fme, 

et  ex  aliis  testimoniis,  qua;  supra  allega- 

vimus.  Ad  antecedentis  vero  probationem 

respondetur   primo ,    Carmelum   montem 

salis  extondi  ;  nam  vel  solus  tractus  occi- 

dentalis  respiciens  mare  continet  quinque 

circiter  leucas.  Unde  olim  in  sortem  cessit 

tribus  Tribubus  Israel,  pars  meridionalis 

tribus  Issachar,  septentrionalis  tribui  As- 

ser,  media  vero  tribui  Zabulon.  In  ea  vero 


566 


DK  STATl"   KKI.IC.IOSO. 


tam  cxlonsa  situs  ninsiiiliidiiio  fiori  optiino 
potiiit,  quod  qua^dani  niontis  pars  rolinuo- 
rit  vorum  Iioicullum  apud  nionaclios  Klia^ 
imilcitores,  acdisoipulos  ;  ol  quod  in  alia 
cjusdom  montis  parte  l^tlinicismus  sodom 
fixerit,  ol  soquacos  fiabuerit.  Sicut  do  faclo 
vidomus  roligiosos  Carmolitas  OiscalccvUos 
Iiabitaro  modo  quandam,  olsi  salis  par- 
vam,  pr.odicti  montis  partom  ,  roliqiaim 
vero  montis  spatium  ab  infidolibus  occu- 
pari,  inlorquos  plurimi  sunteromitae  logis 
Mahomclic.e,  ut  refert  oculatus  testis  Plii- 
lip.  a  SS.  Trinitato  lib.  8  Uist.  ('armclita- 
tir,  cap.  ~K  Indedato,  ac  pormisso,  quod  oa 
qua?  Tacitus,  ot  Suetonius  roferunt,  fuerint 
sacrilega,  in  aliquaquo  ('armeli  parte  con- 
tigerint,  nullo  modo  infortur,  quod  eo  tem- 
pore  logitimus  veri  Dei  cultus  a  toto  mon- 
te  penilus  abfuerit  ;  opposilum  enim  satis 
constat  ex  supra  dictis. 

Ca^torum  quia  longe  probabiliusest,  ora- 
culum,  cujus  Scriptores.  illi  memincrunt, 
fuisse  veram  Dei  revelationem,  et  Basili- 
dcm  vera  ipsius  fidc  imbutum,  propterea 
respondctur  sccu^ndo,  ct  melius,  Scriptores 
illos  gentiles  loqui  morc,  ct  vocabulis  Gen- 
tilium,  qui  vcrum  Dei  cultum,  et  ex  vero 
Deo  oraculum  nominibus  apud  ethnicos 
familiaribus  obscurare  voluerunt,  aut  forte 
mclioribus  referre  nescierunt.  Quod  in 
Baron.  eisdem  Tacito,  ct  Suctonio  notat  Baronius 
anno  Christi  328,  ubi  ait  :  «  Nec  mirari 
«  quis  dcbct,  si  subobscure,  neque  adeo 
«  dilucide  ethnicus  Scriplor  mystcria  nos- 
«  tra  sit  proscquutus,  cum  id  ipsum  sit 
«  observarc  in  ca^teris  Scriptoribus  Genti- 
«  libus  omnibus,  qui  rerum  Christiana- 
«  rum  meminerunt  ;  nam  eadem  obscure, 
«  concise,  dubic,  ct  haud  usquequaque  fi- 
«  dcliter,  in  omnibusquc  verc  referre 
«  consucvcrunt,  ut  Suetonius,  et  Tacitus, 
«  Lucianus,  et  alii.  »  Lnde  iidem  Sueto- 
nius,  ct  Tacitus  Vespasiano  deferebant 
plura,  qua2  sacras  lilterffi  tribuunt  Alessia?, 
ut  idcm  Ikroniiis  observat  anno  71.  Sic 
ergo  hallucinati  sunt  in  refercndo  revela- 
tionem  factam  Carmcli  eremitaj  de  gestis 
Vespasiani  futuris. 
Sccnn-  147.  Arguilur  secundo,  quia  status  legis 
ar^-  scriptaj,  et  status  legis  gratiaG  habent  con- 
meniuDi.  ditioncs  valde  diversas,  et  essentialiter  rc- 
pugnantes  :  ergo  monachatus  veteris  legis 
diflert  esscntialitcr  a  monachatu  legis 
evangelicffl,  atque  ideo  cumisto  continuari 
non  potuit,  sed  eo  adveniente  cessavit. 

Rcspondetur  ncgando  utramque  conse- 


quontiam;  nam  sicut  noii  obstanle  praDdic-Rcsr 
torum  statuum  divorsitato,  Kcclcsia  sub 
illis  constituta  est  substantialitcr  una,  et 
oadem,  ot  simililcr  fides,  et  gratia,  ut  liub. 
I  lale  oxpluicuimus  ;  sic  otiam  monacha- 
tus.  Quia  ad  ojus  essentiam  sufliciunt  tria 
substantialia  vota  cum  aliquali  traditione 
ad  Doi  cullum;  qu;c  omnia  (|ueLint  cum 
idonlilatospecifica  salvari  in  ulro(iue  Tes- 
tamcnto.  Quam  cssentialem  idontitateni 
haud  obscure  docuit  Vencrabilis  Abbas 
.loachimus,  qui  (referenlibus  Bivar.  lib.  I 
(ic  vctcri  Monachatu,  cap.  I,  ct  Quintanilla 
lib.  4,  do  arca  Tcstamcnti,  in  cxplanat. 
moral.  //ics'.  8.)  sensit  duos  illos  Cherubi- 
nos  assistentes  Propitiatorio  repraesentasse 
IMonachatum  vctcris,  ct  novi  Testamenti. 
«  Sic  enim  (ait  Quintanilla)  ille  rescripsit 
«  ad  Summos  Kcclcsia)  Pontifices  Lu- 
«  cium  III,  Lrbanum  III,  ct  Clement.  III, 
«  I']t  hanc  efiigiem  ipse  humili  ingenuitato 
«  fassus  est  e  sapientia?  c(TpIestis  arcanis 
«  deprompsisse.  »  Eamque  cogilationem 
appellat  relatus  Authorpjam  etvereauream. 
Quanta  autem  fuerit  inter  eos  Cherubinos 
similitudo,  supcrfluum  cst  hic  expenderc, 
cum  satis  constet  ex  Scriptura,  et  communi 
Doctorum  expositionc.  Accessit  tamen  mo- 
nachatui,  sicut  etiam  EccIesiaB,  insignis 
perfectio  tempore  legis  gratia^  ob  pra^scn- 
tiam  Christi  Domini :  sed  augmentum  is- 
tud  sicut  non  variat  essentialiter  Eccle- 
siam,  ita  non  prastat,  quod  monachatus 
sit  a  prajcedcnti  substantialitcr  diversus. 
Etquia  hanc  diincultatcmsaDpius  diluimus, 
in  ejus  enodationc  non  amplius  immora- 
mur.  Recolantur  dicta  loco  cit.  et  nuni.  77, 
et  n.  97. 

Ob  candem  rationem  omittimus  hic  ar- 
gumenta  desumpta  ex  necessitate  approba- 
tionis,  confirmationis,  reguli;,  potestatis 
clavium,  et  similium,  qua^  videntur  rc- 
quiri  ad  religiosum  statum,  et  non  fuisse  in 
veteri  Testamento  ;  nam  ad  hac  satis  cons- 
tat  ex  dictis  nuni.  95,  et  locis  ibidem  rela- 
tis ;  ct  non  tam  impugnant  continuatio- 
nem  status  religiosi  instituti  tempore  legis 
scripta^,  quam  primam  ipsius  eo  tcmpore 
institutioncm  :  cujus  contrarium  supponi- 
mus  in  prassenti  ex  dictis  dub.  7,  per  to- 
tum. 

148.  Arguiturtcrtio, quiasireligioabEliaxcrti 
instituta  continuata  fuisset  tompore  legis   ar^' 
gratiae,  ct  permansissel  prioribus  illis  pri- 
mitiva?  Ecclcsiaj  seculis,  maxime  in  Pa- 
la3stina,   ubi  primum   Prophetica   religio 

magis 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


567 


:onflr- 
natio. 


Aug- 
entum 
iflieul- 
talis. 


alisQt 
argu- 
lento. 


Viig. 


magis  floruerat  :  atque  ibidem  non  per- 
mansit,  nec  continuata  est  :  ergo  nuUibi. 
■Minor  probatur  ex  D.  Hieronymo  in  vita 
S.  Hilarionis,  ubi  affirmat,  quod  ante  Hila- 
rionem  non  erant  monasteria,  aut  mona- 
chi  in  Palaestina;  sed  quod  ille  fuerit  pri- 
mus  vitae  monasticae  Author  in  ea  provin- 
cia.  Ideraque  argumentum  fieri  potest  ex 
eo,  quod  idem  D.  Hieronymus  in  vita 
S.  Pauli  dixerit,  eum  fuisse  primum  ere- 
mitam. 

Confirmatur,  quia  D.  Hieronymus,  et 
alii  Patres  non  meminerunt  religionis  Car- 
melitana?  in  illis  primis  seculis,  imo  neque 
in  aliquod  subsequentibus  :  signum  ergo 
est,  pra^dictam  religionem  (qua?  alias  dici- 
tur  ab  Elia  instituta),  non  permansisse 
illis  temporibus,  sed  vel  fuisse  interrup- 
tam,  vel  (quod  verius  videtur),  postea  in- 
ccepisse. 

Et  urget  hoc  Roman,  quia  Elias  (a  quo 
Carmelitae  dicunt  se  optum  ducere),  non 
vixit  in  Carmelo,  unde  illi  nomen  habent. 
Quod  tam  constanter  asseverat  ille  Author, 
ut  dixerit  nullibi  reperiri,  quod  Elias  in 
Carmelo  vel  unum  duxerit  diem. 

Ad  argumentum  respondetur,  quod  Sca- 
liger,  et  Sectarii  eo  utuntur,  ut  negent  non 
solum  vetustam  Carmelitarum  originem, 
sed  totius  etiam  status  religiosi  antiquita- 
tem,  ut  in  principio  hujus  disputationis 
observavimus  ;  unde  ab  omnibus  Catholi- 
cis,  et  veri  araatoribus  diluendum  est.  Sed 
quod  nostra  attinet,  possemus  respondere 
negando  sequelam,  seu  minorem;  quia  re- 
ligio  ab  Elia  instituta  poterat  eo  tempore 
conservari  aliis  locis,  praesertim  vero  apud 
Essenos  Alexandrinos  (de  quibus  diximus 
niim.  84).  et  aliis  mundi  partibus,  ad  quas 
Carmelita?  simul  cum  Apostolis  raigrarunt, 
ut  ex  gravibus  Authoribus  vidiraus  num. 
142.  Unde  ex  non  existentia  prffidictae  reli- 
gionis  in  Palaestina,  inefTicaciter  colligitur, 
quod  absolute  eo  tempore  non  extiterit. 
Eo  vel  maxime,  quod  pracipua  sedes,  in 
qua  religio  ab  Elia  instituta  mansit,  fuit 
mons  Carmelus;  hic  autem  non  occupat 
Pala}stinam,  sed  vel  est  in  Phmnicia,  vel 
inter  utramque,  ut  ex  Cluverio,  -lacobo  de 
Vitriaco,  et  (ilossa  super  caput  26  Jsaise, 
recte  observat  Daniel  a  Virginein  Vinea, 
num.  1124.  Atque  ideo  non  infertur,  prae- 
dictam  religionem  non  perseverasso  in  Car- 
melo  ex  eo,  quod  Pala^stinam  non  occupa- 
verit,  ad  illamve  non  .«e  extenderit. 

Sed  respondemusabsolute  negando  mino- 


rem,  quam  minime  docet  D.  Hieronymus  : 
neque  intendit,  quod  ante  Hilarionera  nulli 
fuerint  monachi  in  Palajstina,  nec  ante 
Paulum  eremitaj  in  desertis  ;  sed  eo  lo- 
quendi  genere  significat  eos  fuisse  praidicti 
instituti  insignes  promotores,  ac  propaga- 
tores,  juxta  familiarem  tam  sacra^,  quam 
prophanffl  Scripturs  usum,  quo  Auctores 
vocantur,  qui  rem  ab  alio  coeptara  arapli- 
ficant,  ut  exemplo  jam  explicuimus  n.  75, 
in  fine.  Et  hoc  modo  dicit,  non  fuisse  mona- 
chos  ante  Hilarionem  in  Palastina,  per 
comparationem  videlicet  ad  insignem  eo- 
rum  multitudinera,  qui  in  eadem  provin- 
cia  verbo,  exemploque  Hilarionis  instructi, 
postea  floruerunt.  Videantur  BellarminusBeiiami. 
lib.  de  Monach.  cap.  5,  BoIIandus  in  Aciis  Gualt. ' 
Sanctor.  die  17  Januarii,  in  prolegom.  ad 
vitam  Antonii,  cap.  3,  Gualterius  in  tabul. 
chronograph.  sxculo  3,  ubi  de  Paulo  agens 
hffic  habet,  quae  praesenti  argumento,  et 
similibus  applicanda  sunt :  «  Si  proprie  lo- 
«  quendum  sit,  Auctor  vocatur  »  (vitae  sci- 
licet  eremiticae)  «  potius  quod  illam  magno- 
«  pere  illustraverit,  ac  perfecerit,  quam 
«  quod  invenerit;  siquidem  (ut  nihil  dicam 
«  de  Elia,  qui  ut  plurimum  versabatur  in 
«  Carmelo,  ut  ex  lib.  Regum  perspicuum 
«  est)  Thelesphorus,  ut  in  secundi  seculi 
«  columna  prima  observatum  est,  Anocho- 
«  reta  prius  fuit,  quam  in  Pontificem  eli- 
«  geretur.  »  (Hujus  ut  proprii  Sancti  sui 
Ordinis  celebrant  diem  festum  Carraelitae 
cum  Ofiicio  ab  Ecclesia  approbato).  «  Adde, 
«  quod  non  solura  S.  Cyprianus,  ac  Tertul- 
«  lianus  merainerint  voti  castitatis,  velique 
«  sanctimonialiura  in  Ecclesia  practicati, 
«  sed  praeterea  S.  Dionysius  Areopagita 
«  Pauli  Apostoli  discipulus  monasticam 
«  professionera  extollil,  etiam  designata 
«  inter  alias  ceremonias  tonsura,  et  habi- 
«  tus  mutatione  suo  tempore  usitata.  Adeo 
«  ut  neque  dubium  cuiquam  esse  queat, 
«  quin  vita  anachorelica  generalius  surapta 
«  sit  antiquissiraa,  irao  et  ante  Christi  prac- 
«  dicationem  trita  :  neque  negare  quis 
«  possit,  statum  monasticura;  ac  religiosura 
«  pressius  sumptum  jara  ab  Aposfolorura 
«  teraporibus  in  Ecclesia  Christiana  exti- 
«  tisse.  »  Eadem  fere  traditJacobus  Serve-  gg,.ygi 
tius  Theologus  Parisiensis  in  chronologia 
historica  Antistitum  Lugdunensiuni,  3  part. 
cop.  I,  sect.  2,  §6,  ubi  Calvinum  negaiitem 
antiquitatem  status  roligiosi  in  primis  I']c- 
clesia?  seculis  valide  refellit,  ot  intor  alin 
inquit  :  «  Ea  vita)  solitudine  jam  nuncu- 


568 


DE  STATll  RKLIOIOSO. 


B  pali  sunt  nionachi  a  D.  Dionysio  in  sua 

«  Hiorarch.  cl  epist.  quas  ad  Caium,  ot  De- 

«  mophilum  monachos  misil,  Apo.stolis  id 

«  nomon,  cl  cam  sanctimoiiiam  procandi 

a  assiduitato  probantibus.  llinc  S.  Thelos- 

«  pliorus  Martyr  anto  Pontificatum,  et  se- 

«  misoculuni  liumana?  part;u  salulis,  mona- 

u  cliatum  profossus  ost.  Quod  vit;t  gonus 

u  habuit   tortio   post  seculo   D.    Antonius 

«  prcDler  socios  plures.  )>  Unde  liquot  insti- 

tutum   monasticum,  et  eremiticum  anti- 

quius  osse  Taulo,  Antonio,  et  Hilarione. 

s.  iiila.       Addimus   ipsum  B.    Hilarionom    fuisse 

'^uu!^'  I"s''luli  Kliani,  sive   Carmolitani   alum- 

num,  acmirificura  propagatorom,  ut  cons- 

tat  tum  ox  Ollicio  ipsius  specialilor  appro- 

D-  Cyr.  bato  pro  hac  roligione.  Tuni  ox  D.  Cyrillo 

Constantinopolitano  Carmelita  in  epistola 

Abbatem  Joachim  praofixa  Oraculo  Ange- 

lico,  ubi  ha?c  habet  :  «  Igitur  cum  pro  ve- 

.«  neranda  colobritate  B.  Hilarionis  coere- 

«  mita?  nostri  quondam,  sacrarum  Missa- 

«  rum  solemnia  inchoassem,  etc.  »  Tum  ex 

Aub.    Auberto  Miraeo  Decano  Antverpiensi  lib. 

-'^'''^-    supra  cit.  cap.  6,  ubi  ex  pervetustis  Gra?co- 

rum  monumentisexhibet  hoc  S.  Hilarionis 

elogium. 

Hilarion  Thabatensis    Palxstinus,    natu 

Gentilis, 
Alexandrix  Christum  cognoscit. 
Bimestris  Antoniidiscipulus,  eremi  cultor. 
Essenorum  dispersorum  in  Carmelo  Pales- 

tinx 
Eeparator  magnificus. 
Quos  iteiii  Gazx,  Bcthelix,  Pelusii,  Lych- 

lini  mire  propagat. 
Episcupos  exules  visitat. 
Sub  Augusli  Imper.  Const.  et  Const.  Ju- 

lianum  fugit. 
Siciliam,   Dalmatiam,   et  Cyprum  pera- 

gratus. 
Jejuniis  maceratus,  senio  moritur  sancto. 
Anno  ccLxxii. 

octurri-  1^9.  Ad  confirmationem  respondetur 
"}.'■     continere  arguraentum    pure  negativura, 

mationi.quod  in  materia  facti  nulliusest  elTicaciie  ; 
parum  quippe  interest,  quod  isti,  aut  illi 
testes  aliquid  non  dicant,  si  dantur  alii, 
qui  ipsum  allirment.  Quod  autcm  religio 
Carmelitana  ab  Elia  ducat  ortura,  et  usque 
ad  haec  terapora  non  interrupta  successione 
perduret,  asserunt  quamplures  testes  anti- 
qui,  et  moderni,  adjuncta  etiamtraditione, 
aliisque  urgentibus  motivis,  uto  num.  125 


domonstravimus,  ut  lato  oxpondimus.  Op- 
positumaulom  arguondi  moduni  docuerunt 
h;rretici,  qui  traditionos  spornunt,  doctri- 
nam  l'atrum  parvifaciunt,  nihilque  ad- 
mittunt,  nisi  oxprossum  sil  in  vorbo  Dei 
scripto.  ut  siinra  obsorv;ivimus  num.  9."). 
Unde  Holiarminus  simili  argumcnlo  occur- 
rens  lib.  2,  de  lioman.  Pontif.  cap.  8,  in- 
quit  :  «  Hospondeo  nihil  concludi  ex  argu- 
«  mentis  ab  autiioritate  nogativa ;  non 
«  onim  scquitur,  I.ucas,  Paulus,  et  Seneca 
«  non  dicunt  l'etrum  fuisse  Komaj  :  igitur 
«  Petrus  noii  fuit  Honia3.  Non  enim  isli 
«  tres  omnia  diceredebuerunt.  Ktphiscro- 
«  ditur  tribus  testibus  aflirmatibus,  (luam 
«  mille  nihil  dicentibus.  »  Qua  doclrina 
suam,  et  communcra  do  Essenoruni  anti- 
quitate  sententiam  protegit  Baronius  anno  ^*'""""- 
Chris*i  Gl,  a  num.  8,  quia  nec  Trogus  I'om- 
poius,  nec  Aristaoas,  nec  Strabo,  ncc  alii 
plures  antiqui,  qui  de  Hepublica  .ludaica 
scripserunt,  instituti  Essenorum  meraine- 
runt,  sod  alio  silentio  obscurarunt  ;  et  ta- 
men  cordatus  nemo  negabit  pra^dictos  Es- 
senos  extitisse  apud  Hebra^os,  cum  id  asse- 
rant  Josephus,  Philo,,  et  Alinius  :  «  Et  plus 
«  creditur  tribus  testibus  afTirmantibus, 
«  quam  raille  nihil  dicentibus.  »  Sic  ergo, 
si  in  prassenti  materia  simile  argumentum 
fiat  ex  00,  quod  D.  Hieronymus,  RufTinus, 
Cassianus  non  expresse  meminerint  Insti- 
luti  Carmelitani,  staraineum  profecto,  et 
nullius  roboris  est  ad  negandum  ipsius 
existentiam  ;  quiaillam  anirmantJosephus 
Antiochenus,  Joannes  Hierosolymitanus,  et 
alii  plures  a  num.  132  relati  :  «  Et  plus 
«  creditur  tribus  lestibus  alTirmantibus, 
«  quam  mille  nihil  dicentibus.  » 

Addimus  huic  confirraationi  (si  quid  ro-iiifirma- 
boris  haberet),  oportere  etiara  alios  occur-  ,,Hus"™a- 
sum   ire,   quia   apud  antiquos  Scriptores    <'6"i 
nunquara,  aut  raro  auditur  noraen  mona-  iratio. 
chi  Basiliani,   vel   religiosi  Augustiniani, 
et  similium  ;  sed  hic  distinctionis  usus  re- 
centior  est,    ut  recte  observavit  Thomas  Thom. 
Bozius  de  signisEcclesix,  lib.  9,  cap.S,  circa^^^^^^' 
ftnem,  his  verbis:  «  Quamvis  antea  plurirai 
«  sequerentur  instituta  Antonii,  Hierony- 
«  mi,    Bencdicti,   Basilii,   Augustini,  non 
«  videas  tamenmonachos  illosfere  a  Scrip- 
«  toribus  nominari  a  nomine  istorum.  His 
«  temporibus   (nempc   post    annum  1200) 
«  coeperunt  distingui  familia?,  quasi  mem- 
«  bra  unius  corporis  ab  uno  spiriluconten- 
«  ta,  et  gubernata.  Prius  universi  monachi 
«  communinominenuncupabantur. »  Quod 


DISP.  III,  DUB.  IX 


a  fortiori  dicendum  esl  de  monachisEliani 
Instituti,  propter  rationem  statim  assi- 
gnandam.  Cnde  respondemus,  quod  licet 
Patres  in  primis  tribus,  aut  quatuor  sa^cu- 
lis  non  meminerint  status  religiosi  sub 
expresso  vocabulo  religionis  Carmelitana^ 
(quod  est  falsum,  ut  constat  vel  in  uno 
Josepho  Antiocheno,  cujus  verba  dedimus 
tium.  \32),  nihilominus  quotquot  asserunt 
existentiam,  et  continuationem  status  reli- 
giosi  a  tempore  primitivae  Ecclesia^,  id  ip- 
sum  in  re  testantur  de   religione  Carmeli- 

'oia-  tana  ab  Elia  instituta.  Quia  ante  divisio- 
nem  pra^dicti  status  secundum  varias  regu- 
las,  et  diversas  vivendi  formas  (qua)  primo 
incoepisse  videtur  tempore  D.  Antonii,  aut 
D.  Basilii,  omnes  monachi  erant  ejusdem 
instituti,  nempe  Eliani,  Prophetici,  seu 
Carmelitici  ;  semel  enim  ab  Elia  instituti, 
continuati  sunt  absque  multiplici  divisione, 
recognoscentes  illum  tanquam  ducem,  et 
authorem  sui  Instituti,  ut  palam  afiirmant 
D.  Hieronymus,  et  F'atres  relati  a  nam.SQ. 
Quocirca  opus  non  habuerunt  speciali  no- 
minis  charactore  distingui.  Possumusque 
huic  rei  applicare,  quas  in  simili  observa- 

irsias.  vit  Garsias  Loaisa  in  notis  ad  Concilium 

ioaisa.  Toletanum  III,  cap.  4.  «  Monasteria,  et 
«  Xenodochia  postea  sunt  appellata  novis 
«  nominibus  ;  res  autem  ipsae  ante  sua 
«  nomina  erant.«  Etquamvis  nonnuUi  re- 
ligiosi  succedentibus  temporibus  elegerint 
peculiares  regulas,  asciverintque  sibi  par- 
ticulares  patronos;  Garmelita^  tamen  in 
antiquo  illo  substantiali  modo  persevera- 
runt,  retinentes  vetustissimum  Authorem 
Eliam,  a  quo  proinde  trahunt  nomen,  et 
successionem  haBreditariam,  ut  expresse 
dicunt  Summi  Pontifices  relaiimimero  125. 
IJnde  in  eisdem  locis,  in  quibus  Patres 
docent  expliciteexistentiam  status  mona- 
chorum  in  tribus  primis,  autquatuor  secu- 
lis,  implicite  id  ipsum  tradunt  de  roligione 
Carmelitana,  ([UrC  in  re  erat  illemet  status, 
et  cum  eoconvertebatur,  cum  alterius  ins- 
tituti  .Monachi  non  fuerunt  tunc  in  Eccle- 
sia.KecoIanturquaidiximusn.  I-1."J,  in  /ine. 
Addimus  ulterius,  Patres  satis  anfiquos 
meminisse  OrdinisCarmelitarum  subvoca- 
bulo  Ordinis   Prophetici,  quod   non   raro 

).  iid.  apud  illos  occurrit.  Unde  D.  Ildelphonsus 

in  epitaphio  SS.  Isidori,  et  Leandri,  dixit. 

Crux  hxc  alma  yerit  Sanctorum  corpora 

[fratrum 

Leandri,   Isidorique,  Priorum  ex  Ordine 

[Vatum. 

Salmant.  Curs.  theolog.  tom.  XII. 


Et   Eusebius    Cassareensis    Ildelphonso  Eufcb. 
longe  antiquior,  lib.  2,  Histor.  cap.  3,  ait  :    '*''^'"^' 
«  Apud  Antiochiam  floridissima  congrega- 
«  tur  Ecclesia,   in  qua  etiam  fuerunt  Pro- 
«  phetici  Ordinis  viri  quamplurimi.  »  Et 
Tuffinus  lih.  1,   Histor.  Ecclesiast.  cap.  5,  K""'"'- 
agens  de  Spiridione    (qiiem  ut  proprium 
sanctum  colit  religio  Carmelitana  OlTicio 
ab  Ecclesia  approbato),  inquit  :  «  Ex  eo- 
«  rum    numero   fuisse    dicitur    Spiridion 
«  Cyprus  Episcopus,  vir    unus   ex  Ordine 
«  Prophetarum.  »    Et  similia  apud  alios 
occurrunt. 

150.  Ad  id  quod  addebat  Hieronymus    Aug- 
Roman,   respondetur  continere  insignem  ",'|||")''"ui'. 
ignorantiam,  vel  non  mediocrem  temerita-'3ti_^^^cva- 
tem  in  re  historiali,  nam  communis  Inter- 
pretum  sacraB  Scripturae,  et  aliorum  gra- 
vium  Aulhorum  sententia  est,  Eliam  habi- 
tasse  specialiter  in  monte  Carmelo,  ibique 
discipulos  congregasse.  Ta^det  in  his  deti- 
neri,  sed  opus  est  importuuo  homini  sa- 
tisfacere.  D.  Gregorius  Nazianz.  in  o?-aa'o7fe  d.  Greg. 
de  paitperum   amore,  ait  :   «  Praeclara   est^'"'^"' 
«  solitudo,  et  vita  ab  hominum  consortio 
«  semota,idque  nunc  docet  Elia^  Carmelus, 
«  etJoannis  desertum.»  Et  in  apologet.  post- 
quam  e  fuga  rediit,  inquit  :  «  Ut  ab  omni 
«  negotio  tranquille    philosopharer  ,   me- 
«  cumque  ipse  colloquium  haberem,  Elia; 
«  Carmelum  cogitabam.  »  Et  rursus  orat. 
ad  Maximum,  ait  :  «  Nam  et  Elias  libenter 
«  in  Carmelo  coelesti  Philosophia^  operam 
«  dabat,  et  Joannes  in  deserto.  » 

Joannes  Hierosolymitanus  lib.  de  institut.  joamies 
Monach.  cap.  19,  ait  :  «  Elias  ad  sui,  etHieros. 
«  suorum  discipulorum  jugem  mansionem 
«  elegit  prae  aliis  eremis  Carmeli  montem, 
«  tanquam  commodiorem  ad  propheticam 
«  disciplinam,  et  vitam  monasticam  in  eo 
«  docendam,  et  exercendam.  » 

Abulensis  4  lieg.  cap.  1,  ciuxst.  16,  in-  Abui. 
quit:  «  Elias  sequestratus  a  casteris  homi- 
«  nibus,  habitans  in  monle  Carmelo,  Hoc 
«  etiam  religiositati  conveniebat,  scilicet 
«  fugere  seculi  communicationem.  »  Et 
super  MattJi.  cap.  3,  (juxst.  29,  ait  :  «  Inter 
«  antiquos  Sanctos  Eiias  legitur  fuisse  ma- 
«  jor  eremicola;  namipsemanebatin  monte 
«  Carmelo,  ut  patet  3  Reg.  18,  et  19,  et  4 
«Reg.  1.» 

Guillelmus  Tyrius  lib.  5  continuat.  belli  Qy^<^\\^.\ 
sacri,  cap.  3,  sic  :  «  Est  Carmelus  mons  in  Tyrius. 
«  Syria  mora  tam  aliorum  Prophetarun», 
«  quam  Elis,  et  Elisa^i  nobilis.  »   Eadtm 
fere  verba  habet  Sabellicus,  lib.  5  ennead.     sabcii. 
37 


570 


DE  STATU  KELIGIOSO. 


voiai  Vohiterran.  in  anlropolog.  lib.  "22,  scribit : 
11  Camiolit;!?  a  monte  Carmolo  mora  VMx, 
«  et  Klisa?i  nobilitato.  »  Polydor.  Virgiliiis 
/i6.  de  inrentor.  rcr.  cap.  7,  ait  :  «  Est  in 
«  Syria  mons  Carmeliis  olim  cum  alionun 
i(  rrophelariim,  tum  Eliae  in  primis  me- 
«  moria  nohilis.  >> 

G<Miob  (HMiebrardus  lih.  Chronic.  circa  annnm 
IISO.  inquit  :  »  Origo  Carmelitarum  repe- 
«  tenda  est  a  Prophelis  Elia,  et  Klisaso,  qui 
«  Carmelum  montem  Terrjc  sancta)  primi 
0  consecrarunt,  et  discipulos  ihi  relique- 
u  runt.  » 

Adric  .\dricomius  in  Tfwalro  Terr.r  sanclx  ,  in 
Iribn  Issavar,  n.  10,  scrihit  :  « In  lioc  monte 
«  (Carmelo)  spelunca  est,  et  fons  uhi  hahi- 
«  tavit  Elias,  et  Klisaeus,  et  filii  l'roplieta- 
«  rum.  » 

Guali.  Gualterus  in  Chronolog.  ad  ann.  300. pag. 
221,  ait  :  «  Klias  utplurimum  versahalur  in 
ci  Carmela,  ut  ex  lihris  Regum  perspicuum 
«  est.  ). 

Saiian.  Salianus  anno  mundi  3139  :  «Elias  Pro- 
«  phetarum  et  religiosorum  in  Carmelo, 
«  totaque  Chananitide  nianipulos  sui  ajmu- 
«  los,  alque  imitatores  instituit.  » 
Gravina.  Gravina  in  vocc  Turlnris,parl.  2,cap.  15, 
ait  :  «(  CarmcUis  mons  vere  celeborrimus, 
n  in  quo  fructuosus  ille  palmos  I^lias  com- 
«  moratus  solitariam  ab  hominum  con- 
u  sortio  semotam  professus  est  vitam.  » 
Quarc?  Franciscus(^uaresmiusOrdinisSeraphici, 
in  elucidal.  Terrx  sanclm,  tom.  2,lib.  7,  cap. 
3,  scribit  de  sacro  Carmelo  monte  :  «  Cele- 
«  brem  hunc  montem  reddidit  primo  Elias 
«  Propheta  sua  habitatione,  sicut  Elisajus, 
«  et  alii  postea.  Hoc  ut  explicemus.animad- 
«  vertendum  est,  S.  Vatem  vitam  eremiti- 
«  cam  coluisse.  Hinc  S.  Hieronymus  epist. 
«  12,  ad  Paulinum,  dixit.  Princeps  noster 
«  ?:iias.  »  Et  infra  agens  do  filiis  Prophe- 
tarum,  ait ;  «  Ideo  dicitur  illos  in  monte 
«  Carmelo  continuo  habitasse,  quia  illum 
«  pro  suo  domiciiio  elegerunt,  ibique  pro 
«  majori  parte  habitabant,  et  habitassent 
(  semper  contemplationi  vacando,  nisi  ali- 
'  ter  fuisset  ordinatum  a  Deo,  ut  solitudine 
relicta  ad  civitates,  et  loca  hominum  con- 
Y  cursu  celebria  proficiscerentur,  actioni 
«  etiam  vocando  ,  propter  majorem  Dei 
«  gloriam.  »  Et  tandem  concludit  :  «  Quo- 
*  modo  ex  Carmelo  monte,  et  Klia  origi- 
a  nem  traxerit sacra  Carmelitarum  Keligio? 
«  Dico  id  haberi  ex  antiqua,  satisque  re- 
«  cepta  traditione,  etc. » 
Ludovicus  Cellotius  sacraj  Societatis  lib. 


5,  de  liegularib.  cap.  9,  ait :  «  Negari  non  Ludnv. 
«  potest,  Kliam,  comite  Klisajo,  sacram  il-  ^'^"'"- 
i<  lam  specum  (quaj  in  monle  Carmelo  est), 
«  hahilasse,  et  Carmelitanos  Patres  dici  a 
H  Ponlificihus  Komanis  eorum  successio- 
«  nom  lucreditariam  tenere.  Quam  specum 
«  ut  paternam  hooroditatem  incolunt  adhue 
«  Patres  Discalceati,  antiqui  spiritus  Kliac, 
«  et  eremiticae  severitatis  restauratores.  » 

Suarez  toni.  4,  de  Helig.  lib.2,c.  10,  n.  13,  Suarcz 
ait  :  «  I*Misa3us  post  raplum  Klia;  eundem 
«  Carmclum  incoluit,  ut  ex  citato  loco  col- 
«  ligitur,  otcommuniter  Authores  docent.» 

Corneliusa  Lapidc;  in  cap.  .3  Canl.  rers.  Corn^.  a 

I,  sensu  2,  inquit  :  «  l';iias  ergo  prinius  vi- 
«  detur  Monachorum  Institutor,  lum  alibi, 
«  tum  in  monte  Carmelo,  uhi  frequentius 
«  degeb.it.  IJnde  ab  eo  Keligiosi  Carmelitae 
«  nomen  acceperunt,  seseque  l^li;D  discipu- 
«  los,  et  sequaces  profitentur.  »  Kodemque 
modo  loquuntur  generaliter  alii  Authores, 
quos  in  hac  disputatione  allegavimus,  et 
prolixum  osset  referre.  Sed  omnium  loco 
demus  Summos  Pontifices  Sixtum  IV,  Jul.  ^i^^as- 

II,  Gregor.  XIII,  et  Clem.  VIII,  qui  in  bul-  Juiiiis. 
lis  Ordini  Carmelitarum  concessis,  de  qui-  (jreg. 
buf  supra  n.I25sic  loquuntur  :«  Sanctorum  ^f^i- 
«  Prophetarum  Klia:;,  et  Klisffii,  et  aliorum  viii." 
«  Patrum,  qui  montem  sanctum  Carmeli 

«  juxta  Klia3  fontem  inhahitarunt,  succes- 

«  sionem  haereditariam  tenentes.  »  Ut  vi- 

deat  Author  ille  quibus  pra^cipiti  judicio  se 

opponat. 

151.  Arguitur  quarto  :  nam  si  conceda- Quartun 

tur  hanc,  quam  nunc  videmus,  Carmelita- i^^J^^j^^ 

rum   religionem  ortum  ducere  ab  Elia,  et 

non  interrupta  serieadhaec  usque  tempora 

pervenisse,  opus  est  concedere  pra^dictam 

religionem    permansisse    per   quamplura 

secula,  ea  videlicet,  quae  ab  Klia  tempore 

ad  usque  nostrum  defluxerunt :  hoc  autem 

apparet  prorsus  incredibile,  pra^sertim  in 

tot,  ac  tam  diversis  rerum  mutationibus, 

qua3   prajdictis  seculis  contigerunt  :  ergo 

nostra  senlentia,  qua^  id   asserit,  falsa,  et 

incredibilis  est. 

Kt  confirmat  hoc  Roman,  quia  praodicta  ^    ^ 
.     .•  j      1-   j      -j  i       ■  X      Confir- 

sententia  non  ad  aliud  videtur  inventa,   matio. 

quam  ut  religio  Carmelitarum  plurimos 

Sanctos  sibi   attribuat,  et  de  antiquitate 

super  alios  sacros  Ordines  glorietur;  in  quo 

ipsa  reprehensione  noncaret,cum  ex  afTectu 

ad  hanc  gloriam  tot  conflaverit  commen- 

titia. 

Ad  argumentum  respondetur  concedendo  Satisfit 

sequelam,et  negando  minorem;  quod  enim  ^""lijto, 

majop 


I 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


571 


major  deducit,  non  solum  incredibile  non 
existit,  sed  est  verosimilius,  et  longe  pro- 
babilius,  quam  oppsitum,  ut  in  hoc  dubio, 
imo  in  tota  disputatione  fuse  ostendimus. 
et  judicio  gravissimorum  Scriptorum  fir- 
mavimus.  Potestque  urgenter  confirmari 
tum  exemplo  Ecclesiae,  qus  antiquior  est 
religione  ab  Elia  instituta,  cuique  obviam 
fuerenon  minores  persequutiones.etrerura 
mutationes;  et  tamen  una,  et  eadem  subs- 
tantialiter  perseverat,  ut  n.  3  ostendimus. 
Tum  exemplo  status  religiosi  a  Christo  Do- 
mino  in  Apostolis  approbati,  et  erecti.qui 
post  tot  annos,  et  inter  gravissimas  perse- 
quutiones  persistit,  perseverabitque  (ut  par 
est  credere),  usque  ad  finem  mundi.  Cur 
ergo  non  potuit  religio  ab  Elia  instituta 
similiter  conservari?  Fallitur  autem  ar- 
guens;  dum  in  corpore  morali,  cujusmodi 
est  religio,  imaginatur  identitatem  ad  ins- 
tar  substantiarum  incorruptibilium,  qus 
nulli  subjacent  mutationi.  Et  tamen  res 
longe  aliter  se  habet ;  nam  ad  continuam 
persistentiam  corporis  moralis  sufficit , 
quod  defluentibus  aliquibus  partibus,  alia^ 
loco  illarum  succedant,  ut  patet  in  Eccle- 
sia,  in  regnis,  in  civitatibus,  in  religioni- 
bus,  et  in  omnibus  communitatibus,  qua^ 
hac  ratione  dicuntur  continuari,  atque  per- 
Jurisc  sistere.  Unde  .Jurisconsullus  in  l.  Propone- 
bant,  jf.  de  jiulic.  affirmat  :  «  Legionem 
K  eandem  haberi  exqua  multidecessissent, 
«  quorum  in  locum  alii  suflecti  sunt.  »  Et 
hoc  modo  religio  ab  Elia  instituta  conti- 
nuatur  propter  non  interruptam  alumno- 
rura  successionem,  non  minus  ac  religio- 
nes,  quas  D.  Basilius,  D.  Augustinus,  aiii- 
que  Patriarchac  instituerunt.  Quao  Carmeli- 
tana^  religionis  conlinuatio  haud  obscure 
constat  ex  dictis  t?  prajcedenti,  adjunctis 
qua)  per  totam  disputalionem  sparsimus. 
h-ed  magis  dearticulala  temporum,  et  per- 
sonarum  designatio  ad  nostros  Annalistas 
spectat.quos  Loctor  consulat.et  cum  minori 
difficultate  nostra  assertioni  subscribet. 
Diiuitur  152.  Ad  confirmationem  respondemus, 
n^a^tio'  malitiosam  cogitationem  ilhim  Ilieronymi 
lloman  injuriosam  csse  Ordini  Carmelita- 
rum,  qui  ut  aliis  sacris  Ordinibus  non  in- 
videat,  opus  non  habet  ad  tempora  anti- 
quissima  recurrere,  cum  ab  eo,  quod  Ro- 
man,  aliive  §  prxced.  relali  voluerint  ei 
designare,  tot  Sanclos,  et  insignes  Doclores 
numeret,  sicut  quivis  alius.  UikIo  non  jac- 
tantia,  sed  veri  amor  nostrani  as-scrlio- 
nem   firmat,  consignantibus  plurimis,  ac 


gravissimis  Scriptoribus  extraneis.  Nec 
omnes  excellentias,  quas  origo  obsignat, 
evolvimus,  sed  aliis  explicandas  omitti- 
mus.  Videantur  Authores  relati  n.  145,  in 
fine.  Et  parci  nobiscum  non  sunt  alii  IUus- 
trissimi,  et  florentissimi  Ordinis  Augusti- 
niani  (ex  quo  Roman)  Patres,  et  Doctores, 
qui  immensam  proprii  luminis  gloriam 
in  alios  derivare  possunt,  et  solent.  Nam 
ut  Valderramam,  et  Stellartium  relatos 
7ium.  135,  nunc  omittamus,  M.  Gabriel  Gabr. 
Hernandez  apud  Josephum  Andream  lib.  ^^^ 
cit.  num.  225,  hfflc  de  Carmelitis  protulit  : 
«  Carmeliticus  Ordo  ipse  solus  multiplex 
«  ortus  est.  »  Marianus,  «  quia  a  Maria 
«  sanctissima  plantatus ,  nominatus,  et 
«  excultus.  »  Propheticus,  «  ab  Elia,  Eli- 
«  5330,  filiisque  Prophetarum.  »  Apostoli- 
cus,  «  propter  Elpidium,  aliosque  Aposto- 
«  lorum  coadjutores,  quorum  voce,  et  spi- 
«  ritu  fides  eluxit  toti  mundo.  »  Essenus, 
«  propter  insignem  Baptistam,  caeterosque 
'(  Essenos  ante,  et  post  Christi  pra?cones  ». 
Eremiticus,  «  ob  Paulum,  Antonium,  Hi- 
«  larionem,  Onuphrium,  Anastasium  Per- 
«  samdeCarmelisolitudineadmartyriipal- 
«  mam  evocatum,  Prothura,  Hiacynthum, 
«  Gerardura  Hungaria?  (ultra  Antioche- 
«  nura,  et  Hierosolyraitanura  Hospitalis 
«  Institutorera  principera),  Chrysostomum, 
«  et  alios  innumeros,  qui  (ut  loquitur  Hie- 
«  ronymus)  tanquam  verura  Patrera,  et  sui 
«  Instituti  principem  Eliara  venerantur.  » 
Coenobiticus,  «  propter  infinita  monasteria 
«  Thebaida?,  Palffistina?,  Syria?,  et  ^Egypti, 
«  quaj  (teste  Leandro  de  Granada  in  vita 
«  S.  Gertrudis,  in  prologo)  ante  parentem 
«  nostrura  Augustinum,  et  Benedictum 
«  omnia  Eliana  fuerunt.  Horti  quidem 
«  arborum  adeo  sublimium,  ut  dederit 
«  Ecclesia}  Papas  (juxta  .Egidium  Gale- 
«  nura  lib.  3,  de  magnitudine  Colonia?),  Cle- 
«  mentem,TheIespliorura,  Dionysium,SyI- 
«  verium,  Zachariam,  etBenedictura  :  Pa- 
«  triarchos  Alexandrina?,  et  Hierosolymi- 
«  tana),  utrumque  Cyrillum,  Joannem  44, 
«  et  alios.  Dedit  etiam  Daraa^cenos,  Basi- 
«  lios,  Spiridiones,  Joannes,  totque  fortis- 
«  simos  Martyres,  inclytosque  (^onfessores, 
«  ut  juxta  gravissimi  Trithemii  sententiam 
«  facilius  sit  corU  stellas,  quam  Elianas  fa- 
«  milia)  Sanctos  dirmmerare.  Dedit  et  pal- 
«  mas  virginitale  candidas,  passione  pur- 
«  pureas,  litteralura  insignes,  Syncleticam, 
«  Leocadiam,  iMiphemiam,  Kebroniam, 
«  Euphrasiam,  Euphrosinam,  AngelamjC^. 


DH  STATr  HKLIGIOSO. 


«  rillam.  Thcresiam,  Magdalenamde  I'azzi, 
«  aUasqiie  iimumeras.  Multa  priftereo  (ail 
«  Augiist.  l\)  quia  mullum  festiiio.  »  lht?c 
pcrdoi-tLis  famili.e  AugusliniaiKi}  .Magister, 
ut  deobligemur  alia  Komano  repoiiere. 

Quod  de  antiquitale  addit,  responsionem 
specialem  non  exposcit.  cum  sit  totus  dilli- 
cultatis  cardo.  in  qua  versamur,  cujusque 
decisio  liquet  ex  dictis  per  totam  disputa- 
tioncm,  et  prxsertim  hij»i.  11.",  in  fn\o. 
Tnde  non  moramur  addero  quac  quaD  l^ap- 

Bapt.     tista  Mantuanus  inliclog.  anle  annain  iriOO 

^^»"'-  canebat. 

Bembe  yenus  nustruni,  generisque  cxurdia 

[(licam. 

Venimus  Assijnis  [ut  candidus  inquil)  ab 

[uris. 

El   pater  llelias  nobis,  qui  sustulit  armis 

Pasturum  yenus  omnes  malum,  qui  traxit 

[Ohjmpo 

Flammujtros  ignes,  qui  ascendit  in  xthera 

[curru. 

Pastores  alii,  quotquot  rura  vagantur 

Omnia,  sunt  rici  nostris  de  fontibus  orti. 

.Vo5  dedimus  leges,   pascendi  ostendcmus 

[artem : 

Xos  radix,  alii  rami :  sed  nos  quoque  rami 

A  vetere  radice  Fatrum,  elc. 

Recolantur  etiam  qua^  profert  Jodocus 
Clictoveus  relatus  7nim.  113.  Fctrus  Ber- 
tius  relalus  num.  134.  Kt  Chassaneus  refo- 
rendus  nunt.  154. 
Quininni  153.  Arguitur  quinto  :  nam  ante  Ayme- 
nicmum  ricum  Patriarcham  Antiochenum  (de  quo 
supra  a  numero  141)  eremitaj  montis  Car- 
meli  non  emittebant  obedientia)  votum  : 
iSed  absque  illo  non  consistit  status  vere 
religiosus  :  ergo  dato,  quod  iste  fuorit  in 
antiqua  lege,  non  potuit,  ut  intendimus, 
per  Carmelitas  ad  haec  usque  tempora  con- 
linuari,  sed  aliquo  saltem  tompore  inter- 
missus  est.  Caetera  constant;  et  major  pro- 
batur  ex  D.  Cyrillo  Constantinopolilano  in 
li.DSL'  /J6.  deprocessu  et  regulis  hujus  Ordinis,  cap. 
4,  ubi  alTirmat,  quod  pra^dictus  Aymericus 
Carmelilas  per  obedientix  vinculum  colliga- 
vit,  quo  opus  non  esset,  si  ipsi  prius  obe- 
dientiac  votum  nuncupassent :  non  igitur 
emittebant  tale  votum. 
i:e«pon-  Respondetur  negando  majorem,  ad  cujus 
^'^-  probationem  dicendum  est.  D.  Cyrillum 
non  loqui  de  antiquis,  et  propriis  montis 
Carmelieremitis,  qui  temporeAymerici,  et 
ante  sequebantur  Institutum  Elianum;  sed 


de  quibusdam  advenis,  quioccasione  recu- 
perationis  terr.e  saiu'l;e  eo  advcnerant,  vo- 
lehanlque  Carinelilis  adjungi,  ac  monlis 
devotione  frui;  renuehant  tamen  se  ad  hu- 
jusmodivitamohedientiicvinculoobslringi. 
unde  alios  eniinitas  turbahant,  et  molesti 
erantseniorihus.  lUos  itaque  obligavit  Fa- 
triarcha,  ut  si  vellent  Oarmelitarum  titulo 
insigniri,  et  de  sancta  illorum  conversa- 
tione  partioipare.  oljcdicnliam  promitte- 
rent  montis  Suporiori,  quem  ipse  deinceps 
voluit  I.atinorum  more  Prinrem  C.enera- 
Icm  vocari.  Unde  minime  soquitur,  quod 
ca^teri  votum  obedientia)  non  fuerint  soliti 
facere,  sed  magis  infertur  contrarium,  ut 
evidentius  constahit  refereudo  texlum  D. 
Cyrilli  :  «  Inlelligens  autem  (Aymericus) 
«  quosdam  eorum,  qui  ab  Occidente  super- 
«  venerant,  sprefis  seniorum  montis  non 
«  recte  ambulare  ad  veritatem  religiosaa 
«  vita?  eremitica^  in  pracdicto  libro  Joannis 
«  descriptac,  et  perpendens  hoc  ideo  ma- 
«  xime  contingero,  quia  Graecas  litteras 
«  ignorantes  nesciohant  codicem  illum  le- 
«  gere,  fecit  illum  de  Graeco  in  Lalinum 
«  transferri.  Et  ut  illorum  improhorum 
«  coercerctur  audacia,  tutaque  inter  eos 
«  essetseniorum  Eremitarum  illiusmontis 
«  innocentia,  ipsos  omnes  per  obedientiae 
«  vinculum  colligavit.  Statuit  enim,  quod 
«  exipsis  unus,  qui  diceretur  Prior,  dein- 
«  ceps  eis  ita  pra^esset,  ut  quilihot  aliorum 
«  obedientiam  ei  devoverct,  sub  cura  cujus, 
«  et  regimine  omnes  viverent,  etc.  «Exqui- 
bus  liquido  constat  nostra)  responsionis  ve- 
ritas.  Tum  quia  D.  Cyrillus  expresse  tra- 
dit,  improhos  illos  non  recte  ambulantes, 
quihus  opus  fuit  obedientia?  frenum  impo- 
nore,  fuisse  advenas  ex  partibus  Occiden- 
talibus.  Tum  quia  aperte  dicit,  praeter  rela- 
tos  fuisse  in  illo  monte  sancto  seniores, 
quorum  conservandaj  innocentia^  studuit 
Aymericus  consulere  coercendo  eremitas 
peregrinos,  et  ohligando  ipsos  ad  unifor- 
mem  cum  Sanctis,  et  antiquis  seniorihus  vi- 
tae  modum,  et  tenorem.  Tum  denique,  quia 
Cyrillus  asserit  hujus  montis  eremitas  soli- 
tos  esse  gubernari  juxla  formam  religiosam 
traditam  in  libro  Joannis  Patriarcha?  Hie- 
rosolymitani44,  proptereaquecurasse  pra^- 
dictum  librum  de  Grajco  in  Latinum  con- 
verti,  ut  advena^  Latini  ipsum  probe  intel- 
ligerent,  et  ipsius  normae  se  sicut  seniores 
incolae  proprii  illius  montis  adaptarent, 
Porro  in  praidicto  Joannis  libro  expresse 
ponitur 


DISP.  III,  DUB.  IX. 


573 


ponitur  obedientiaB  votum  in  Carmelitis,  ut 

constat  ex  cap.  7,  et  expressius  ex  cap.  39, 

Joan.  ubi  agit  Author  de  Carmelitarum  habitu, 

et  inquit :  «  Per  hoc  autem,  quod  ha^c  vestis 

«  (constans  videlicet  scapulari,  et  caputio), 

«  capite,  et  scapulis  ea  onustis,  et  opertis 

« jugiter  a  Monacho  portatur,  denotatur 

«  INIonachum  debere  semper  jugum  obe- 

«  dientia}  super  se  humiliter  ferre,  et  Su- 

«  periori    suo    irrefragabiliter    subjacere, 

«  Apostolo  Paulo  ita  pradicante  :  Obedite 

«  pra^positis  vestris,  et    subjacete  illis.  » 

Dan.  a  Aliam  responsionem  tradit  Daniel  a  Vir- 

gine  in  notis  ad  lib.  I).  Cyrilli,  a  n.  25,  sed 

eam  omittimus  ut  non  necessariam. 

Sextuin       154.  Arguitur  iexto,  quia  si  Ordo  Carme- 

mcmum  lifarum  fuisset  ab  Elia  institutus,  et  ad  hasc 

usque    tempora    continuatus,    pra^cederet 

alios    Ordines  in   Capella    Pontificis,    in 

publicis  processionibus,   et  in  narrativis 

Constitutionum  Apostolicarum  ;  quippe  loci 

prfficedentia  debetur  sacris  Ordinibus  juxta 

eorum  antiquitatem  :  consequens  est  fal- 

sum,  et  contra  praxim,  et  experientiam  : 

ergo  signum  est,  vel  quod  pra^dictus  Ordo 

non    fuerit  ab  Elia   institutus,   vel  quod 

absque  interruptione  usque  ad  ha^c  tem- 

pora  non  perduraverit. 

Satis-       Respondetur  negando  sequelam,  quam 

**'"°'  inserta  probatio  minime  evincit,  quia  pra^- 

dicta  praecedentia  non  semper  revocatur  in 

majorem  antiquitatem,  sed  vel  in  favores 

Principum,  vel  in  humilitatem  eas  pra^ro- 

gativas  respuentem,  vel  in  peculiaria  me- 

rita,  vel  denique  in  alias,  et  varias  causas, 

ut  recte  observavit  Joannes  Najvius  in  lih. 

de  insdf.  Eremitar.  D.Auguslini,  capite  12. 

Ratio  autem  ob  quam  Carmelita^  non  ha- 

beant  prijcedentiam  maxima^  sus  antiqui- 

tati    corresi)ondentem,    ost  quia    illorum 

Ordo  initium,  et  specialem  sedem  habuit  in 

Oriente,   ibique   permansit,   et    pra^cipue 

floruit  quousque  ingruentibus  Sarraceno- 

rum   persequutionibus   venit   apertius   in 

Europam  tanquam  hospes,  et  peregrinus. 

Reperit  autem  tunc  (et  tunc  dicimus,  quia 

primis,  et  antiquis  Ecclesiaj  seculis   non 

eratcontroversia  inter  Monachos  circa  istas 

praecedentias),  alios  Ordines  in  suis  prajce- 

dentiis  constitutos,  cum  quibus  non  opor- 

tuit  novam  in  Europa  plantam  decertare, 

sed  magis  in  pacc  radices  figere.  Prajsertim 

cum   Ordo  esset  ercmeticus,  quique  raro 

illis  tomporibus  civitatcs  incolebat,  sed  de- 

serta  loca  :  unde  parum,  aut  nihil  curavit 

de  meliori  loco  in  Capella  Papa;,  et  aliis 


actibus  publicis.  Et  quod  tunc  sincere  ac 
cidit,  factum  est  quasi  jus  commune  ubili- 
bet  observandum;  quamvis  nec  omnino 
ubilibet,  cum  in  pluribus  civitatibus  non 
alius  in  prfficedentiis  ordo  servetur,  quam 
temporis  fundationum,  in  quo  non  raro 
religiones  aliffl  Carmelitanam  sequuntur. 
Porro  rem  ifa,  ut  diximus,  se  habere,  et 
non  semper  attendi  majorem  Ordinis  anti- 
quitatem,  velex  eo  liquet,  quod  Ordo  Car 
melitanus  habet  locum  in  Capella  Papa> 
non  solum  post  aliquos  Ordines,  qui  forsan 
possent  de  antiquitate  contendere,  sed  post 
aliquos  etiam,  quibus  certum  est  antiquio- 
rem  esse:  nam  Ordines  D.  Dominici,  et 
D.  Francisci  non  fuerunt  ante  Concilium 
generale  Lateranense ;  Ordo  autem  Carme- 
litarum  illud  praBcessit,  ut  liquido  constat 
ex-dictis  a  num.  140.  Non  ergo  in  praece- 
dentia  attenditur  sola  antiquitas,  nec  ex 
negatione  illius  infertur  istius  negatio  ;  sed 
possunt  h32c  aliter  disponi  ob  causas  supra 
relatas,  ut  recte  vidit  Chassaneus  in  Cata  chassaiu 
logo  glorix  mundi,  part.  4,  considerat.  70, 
ubi  de  Carmelitis  agens  inquit :  «  Isti  prae- 
«  ferendi  sunt  et  fratribus  Praedicatoribus, 
«  et  S.  Augustini,  et  Minoribus,  cum  primo 
«  fuerint  instituti,  etc.  In  multis  locis  in 
«  processionibus  vidi  eos  pra^cedere,  et 
«  esse  in  loco  digniori  :  in  aliis  vero  vidi 
«  et  Fratres  Praidicatores,  etMinores  pra;- 
«  cedere,  et  esse  in  digniori  loco.  Unde 
«  tanta  discordia,  et  diversitas  videtur  esse 
«  ex  consuetudine  loci,  etc. » 

155.  Arguitur  septimo  :  nam  Ordo  Car-  Septi- 
melitarum  appellatur  Ordo  B.  Maria)  :  a"gu'- 
ergo  tempus,  et  existentiam  B.  Virginis  n^entma 
non  prascessit  :  ergo  ex  duratione,  et  per- 
manentia  pra^dicti  Ordinis  in  Ecclesia  non 
potest  inferri,  quod  aliquis  Ordo  in  veteri 
lege,  atque  adeo  ante  B.  Virginem  fuerit 
institutus,  modoque  in  Ecclesia  persistat. 
Antecedens  est  certum,  ut  constat  ex  bullis 
Apostolicis  :  et  secunda  consequentia  recte 
infertur  ex  prima.  Qua)  facile  ostenditur; 
nam  denominatio  Ordinum  attenditur  pe- 
nes  eorum  institutionem  ;  atque  ideo  quod 
hic  Ordo  dicatur  B.  Virginis,  non  potuit 
aliunde  provenire,  nisi  ex  eo,  quod  ini- 
tium,  sive  institutionem  habuerit  ex  spe- 
ciali  aliquo  sacra?  Virginis  favore,  seu  pa- 
irocinio,  ut  liquet  exemplo  in  sacra  re- 
ligione  B.  Marias  de  Mercede  :  ad  id  autem 
opus  est,  quod  existentia  ipsius  Virginis 
talem  Ordinem  praecesserit,  ut  ex  se  cons- 
tare  videtur. 


574 


DE  STATl'  KKLIGIOSO. 


Ucspomlotiir  concodonilo  anteccdons,  ol 
iiogando  priniam  consoquontiam.  qiiia  op- 
time  liori  valot.  quod  Ordo  socundum  sub- 
stanliam  anliquior  nomonclaturam  sortia- 
lur  ab  aliquo,  quod  socundum  durationom 
IK>slorius  ost,  ut  patot  in  sacro  Ordine 
ristorcionsi.  qui  D.  liornardum  tomporo 
"  prapcossit;  ot  tamen  Ordo  D.  Dornardi  com- 
muniter  appoUatur,  ob  insignom  splondo- 
rem,  qui  ox  tam  illustri  filio  (morito  dein- 
ceps  patrono,  et  patro),  ipsi  acccssit.  Idque 
proportionabiliter  accidit  in  re  pr;rsenti; 
nam  Ordo  illo  Elianus,  Kssenus,  et  Dropbe- 
ticus  in  voteri  lege  institutus  nativitatem- 
que  B.  Virginis  tomporo  proeccdens,  tot  ab 
ipsa  bonoficia  accepit,  ut  merito  illam  sibi 
singularissimam  Patronam  asciverit,  etde 
filiatione  glorietur,  ut  omissis  nunc  aliis 
testimoniis,  liquet  tum  ex  verbis  Sixti  IV 
relatis  nuin.  \12.  tum  ex  Ofiicio  icujus  par- 
ticulam  dedimus  nuni.  127,  in  fi iw)  Com- 
memorationis  D.  \irginis  Maria;  de  monte 
Carmelo,  concesso  liuic  Ordini,  et  omnibus 
I*rovinciis  Catholico  Kegi  subjectis.  Ilic  la- 
tissimus  et  floridissimus  sese  ofYerebat 
campus,  ut  pra?dicta  beneficia  recensere- 
mus,  simulque  correlativam  Carmelitarum 


in  Malrem  diloctissimam  devolionem.  Sed 
a  porjucundo  hoc  studio  violciitiir  abstra- 
liimur,  no  ab  institulo  hujus  disputalionis, 
qua»  solam  roligiosi  status  antiquitalom 
considerat,  divertore  videamur.  Consulat 
tamen  I.ector  Lezanam  in  Maria  /'"/'•"»«>  paui."ai> 
1'aulum  ab  omnibus   Sanctis  in   r//fsain-o'"""i'>us 

,,      .,  ,.  ,.  ,.  ,.     1-     ■    i^aiictis. 

Parlliciw    Carmclilano,     aliosque    Ordinis  t1ico[k 

Scriptoros,    ot    Tlioophilum    Kaynaudum  ^^'""- 

sacrae  Societalis,  in  eloganti  opere  de  Sca- 

pulari Parllienico.  Kt  modo  recolat  huncOr- 

dinem  sic  temporaliter  praicessisse  B.  Vir- 

ginis  existentiam,   ut  ipsam  nihilominus 

tanquam  singularissimam  suaj  pertectionis 

id  cam  a  primis  dolineamentis  habucrit  in 

nubecula  illa  nolitia)  Klia)  Kundatori^  pro- 

posila,  ut  diximus  num.  41.  KthaBCSufii- 

ciant  pro  hoc  Tracatu,  et  toto  Opere.  Qua3 

cedant  in  laudem  Omnipolentis  Dei,  Bea- 

tissinia)  Virginis  Mariyc  do  monte  Carmeli, 

Sanclissimi    Patriarclia)    Klia^,    Soraphicai 

Matris  Therosia:!,   et  Angelici   Doctoris,  ac 

Praoceptoris  nostri  D.  ThomaB.  Si  quid  au- 

tem  doctrino)  Sancla)  Komanaj  Kcclcsia;  in 

nostris    Oporibus    reperiatur  contrarium, 

aut  Angelico  Doctori   adversum,  libenlis- 

sime  iterum  revocamus. 


IL.A,XJS     3DEO 


'rc^M^, 


'^ 


INDEX 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM 

QU^   IN   TOMO  XII  CURSUS   SALMANTICENSIS  THEOLOGIGI    CONTINENTUR 


In  quo  prior  numerus  paglnam,  postremus  vero  marginales  numeros  designant. 


A. 


ACTUS.  Unus  actus  nequit  esse  a  duplici 
principio  immediato  quo  naturali,  et  super- 
naturali,  p.  117,  n.  8. 

Actus  vitalis  nequit  esse  a  principio  ex- 
trinseco,  p.  119,  n.  11. 

Nec  actus  voluntarius,  p.  119,  n.  14. 

Actus  charitatis  secundum  providentiam 
ordinariam  nequit  fieri  per  solum  auxi- 
lium  actuale,  p.  127,  n.  22. 

Actus  disponentes  ad  infusionem  gratiaj 
justificantis  procedunt  ab  ipsa,  p.  130,  n. 
27. 

Actus  charitatis  dependet  essentialiter  a 
gratia,  p.  141,  n.  46. 

Actus  meritorii  disponunt  physice  ad 
augmentum  charitatis,  p.  162,  n.  20. 

Soli  actus  intensiores  disponunt  physice 
ultimo  ad  charitatis  augmentum,  p.  164, 
n.  25. 

Actus  charitatis  remissi  non  sunt  pecca- 
tum,  p.  172,  n.  38. 

Qualiter  mereantur  charitatis  augmen- 
tum,  p.  174,  n.  40,  et  seqq. 

AMICITIA.  Amicitiajdiffinitio,  p.  5,  n.  1. 

Amicitiaj  divisio,  ibid.  n.  2. 

Possibilis  est  vera  amicitia  supernatura- 
lisinter  Deum,  et  homines,  p.  6,  n.  5. 

An  ad  amicitiam  requiratur  acqualitas 
inter  amicos,  p.  12,  n.  12. 

De  facto  datur  vera  amicitia  inter  Deum, 
et  homines,  p.  16,  n.  17. 

Hujusmodi  amicitia  estcharitas,  ibid.  n. 
18. 

An  inter  personas  divinas  detur  vera 
amicitia,  p.  22,  n.  23. 


Intra  ordinem  naturas  non  ost  possibilis 
vera  amicitia  creatura^  ad  Deum,  p.  33,  n. 
47. 

Qua3  communicatio  requiratur  ad  amici- 
tiam,  p.  38,  n.  51 . 

Inter  Angelum,  et  hominem  non  datur 
amicitia  naturalis,  bene  autem  inter  ipsos 
Angelos,  p.  36,  n.  48,  et  p.  38,  n.  52. 

Amici  qualiter  habeant  idem  velle,  p.  70, 
n.  44. 

An  possit  esse  amicitia  amantis  ad  seip- 
sum,  p.  74,  n.  53, 

Nulla  praster  charitatem  est  supernatu- 
ralis  proximi  amicitia,  p.  75,  n.  55. 

An  eadem  possit  esse  amicitia  excellen- 
tia^,  et  asqualitatis,  p.  77,  et  seq.  n.  59. 

An  liceat  mortem  subire  pro  amico,  p. 
62,  n.  29. 

An  possit  honeste  pra^ferri  parentibus, 
et  filiis,  p.  67,  n.  39. 

Amicitia  naturalis  non  est  virtus,  p.  289, 
n.  4. 

AMOR.  Duplex  amor,  affectivus,  et  ef- 
fectivus,  p.  1 1,  n.  11,  et  p.  14,  n.  15. 

Maximus  Dei  amor  erga  creaturas,  p.  19, 
n.  19. 

An  omnis  amor  charitatis  sit  essentiali- 
ter  actualis  amicitia  cum  Deo,  p.  30,  n. 
39. 

Possibilis  est  amor  naturalis  Dei  super 
omnia,  p.  33,  n.  45. 

Amor  potest  dici  major  objective,  appre- 
tiative,  et  intensive,  p.  94,  n.  7. 

Unde  habeat  ordinem  in  attingendo  ob- 
jecta,  p.  95,  n.  9. 

Ad  amorem  Dei  finis  naturalis  super 
omnia  non  datur,  nec  est  possibilis  virti:/ 
aliqua,  p.  288,  n.  3. 


576 


INDKX  KKIUM  KT  VKKHOKIM. 


A1'0ST<»LI.  Apostoli  fiionmt  roligiosi, 
D.  4SI,  n.  ."..". 

yualittM-  dicaiitur  primi  religiosi  com- 
paralive  ad  roligiosos  voleris  legis,  p.  IW, 
u.  70. 

Insignis  .Apostolorum  perfeclio,  p.  22!^, 
n.  127. 

Ouam  pauperes  fuerint,  p.  227,  n.   132. 

Non  utebantur  calceis,  ibid.  n.  133. 

Vilia  eorum  vestimenta,  ibid. 

Apostolorum  alimenta,  p.  228,  n.  131. 

Alia?  incommoditates,  p.  229,  n.  135. 

Sancte  pra?dicans  imitatur  Apostolos,  p. 
230.  n.  136. 

Apostoli  docuorunt  studium  contempla- 
tionis,  el  fugere  secularia  negotia.  p.  231, 

1.38. 


BKATITUDO,  KT  BKATUS.  Duplex  hu- 
jus  \iUv  beatitudo.  p.  298,  n.  22. 

B(^NrM.  I-ionitatis  divina?  multiplex  ac- 
ceptio.  p.  49,  n.  8. 

Diflerentia  inter  ens  simpliciter,  et  bo- 
num  simpliciter.  p.  51,  n.  12. 

Summa  bonitas  quid  formaliter  impor- 
tet,  p.  52,  n.  14. 

Quid  requiratur  ut  aliquid  sit  summum 
bonum  per  essentiam,  p.  54,  n.  17. 

Qua3  bonitas  divina  sit  motiva  amoris 
beatifici,  ibid.  n.  18. 

Sunimum  bonum  positive,  et  negative, 
p.  G2,  n.  30. 

Differentia  inter  bonitatem,  et  excellen- 
tiam,  p.  88,  n.  79. 


G. 


C.\USA.  Qualiter  causa  ejusdem  speciei 
possint  habere  diversos  effectus,  p.  356,  n. 
49. 

Causaj  adinvicem  sunt  causac,  et  possunt 
mutuo  in  diversis  generibus  se  pra^cedere. 
Uateexplicatur,  p.  109,  n.  36. 

CHAKIT.\S,  Charitasetymologia,  et  va- 
ria3  acceptiones,   n.    1 ,   in  prooemio. 

Est  vere  amicitia  inter  creaturas  ,  et 
Deum  p.  17,  n.  18. 

Charitatis  effectus,  p.  19,  n.  19. 

Charitas  potcst  secundario  elicere  amo- 
rem  concupiscentiae,  p.  22,  n.  26. 

Esse  amicitiam  convenit  charitati  essen- 
tialiter,  p.  25.  n.  30. 


Charilas  supponit  essontialitor  gratiam 
sancliticantem,  p.  26,  n.  31. 

Est  complete,  et  ad;L>qualo  amicilia  ciim 
Deo,  p.  28.  n.  36,  et  p.  31,  n.  12. 

objectum  quotl  primarium,  et  adocqua- 
tum  cliaritatis  ost  Dous.  p.  46,  n.  1. 

Objoctum  socundarium  charitatis  com- 
plectitur  omno  ons  croatum,  ibid.  n.  3. 

Kalio  .s»6  fyi/a  charitatisest  bonitas  di- 
vina,  p.  49,  n.  8. 

Quac  bonitas  divina  sit  ratio  sub  qua  cha- 
ritatis,  p.  52,  et  soq.  n.  14,  et  seqq. 

An  relationes  divinac  pertineantad  ratio- 
nom  sub  qua  cliaritalis,  p.  58,  n.  22. 

Dincronfia  inler  motiva  propria  charita- 
ritatis,  et  luminis  gloriao,   p.  59,  n.  24. 

Charitas  habet  rationem  amicitiae  res- 
pectu  proximi  existentis  in  gratia,  p.  66, 
n.  36. 

Est  etiam  amicitia  rcspoctu  proximi  exis- 
lenlis  in  poccalo  mortali,  p.  68,  n.  41. 
An  otiam  repectu  Chrisli,  p.  71,  n.  48. 
Sola  charitas  est  supernaturalis  proximi 
amicitia,  p.  75,  n.  55. 

Diligero  justosob  perfcctionom  intrinse- 
cam  quam  in  se  habent,  est  actus  elicitus 
acharitate,  p.  78,  n.  60. 

Eadem  charitas  sub  conceptu  amicitia) 
fertur  in  Deum,  et  proximum  ut  justum, 
p.  80,  n.  03. 

Quare  eadem  charitas  sufficiat  ad  diligen- 
dum  Deum,  et  justos  ;  et  eadem  religio  non 
sulTiciat  ad  eos  colendos,  p.  87,  n.  76. 

Charitas  servat  ordinem  in  attigendo  sua 
objecta,  p.  91,  n.  1. 

Ordo  charitatis  magis  attenditur  penes 
affectum,  quam  secundum  affectum,  p.  93, 
n.  6. 

Et  magis  penes  affectum  appretiativum, 
quam  secundum  intensivum,  p.94,  et  seq. 
n.  7. 

Ordo  charitatis  cadit  sub  pracepto,  p. 
94,  n.  8. 

Attenditur  penes  conjunctionem  objecto- 
rum  ad  Deum,  et  ipsum  diligentem,  p.95, 
n.  9. 

Expendilur  ordo,  quo  charitas  se  habet 
ad  diversa  objecta,  p.  96,  n.  11,  cum 
seqq. 

An  per  charitatem  possimus  intensius 
diligere  alia,  quam  Deum,  p.  97,  n.  15,  et 
p.  99,  n.  18. 

Homo  secundum  naturam  spiritualem 
debet  se  diligere  magis,  quam  proximum, 
p.  100,  n.  20. 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM. 


577 


Secus  si  comparetur  anima  proximi  cum 
proprio  corpore,  p.lOO.etseq.  in  fine. 

Plus  ex  charitate  amamus  corpus  pro- 
prium,  quam  alienum,   p.  105,  n.  29. 

Secundum  ordinem  charitatis  plus  de- 
bemus  amare  personas  sanguine,  aut  alia 
ratione  conjunctas.quam  extraneas,  p.I09, 
n.  36. 

Quid  si  extraneus  sit  sanctior,  p.l09,  n. 
37. 

Quid  si  amicissimus,  p.  110,  n.  38. 
Quis  ordo  servandus  inter  personas  san- 
guine  conjunctas,  p.  111,  n,  40. 

Principium  immediatum  quo  actus  cha- 
ritatis  non  est  de  facto  Spiritus  sanctus,  sed 
virtus  creata,  p.  112,  n.  1; 

Oppositum  implicat  contradictionem,  p. 
114,  n.  3. 

Actus  charitatis  secundum  ordinariam 
providentiam  nequit  fieri  per  solum  auxi- 
lium  actuale,  p.  127,  n.  22. 

Et  ita  de  facto  semper  sit  per  habitum 
charitatis  p.  130,  n.  27, 

Praedictus  actus  dependet  essentialiter  a 
gratia  sanctificante  sicut  a  principio  effec- 
tivo,  p.  141,  n.  46. 

Est  essentialiter  meritorius  vitas  ffiter- 
na?,  p.  46,  n.  16,  et  p.  122,  n.  56. 

Charitas  secundum  se  sumpta  est  capax 
intensionis  syncategorematice  infinitae,  p. 
152,  n.  1. 

Charitas  via;  semper  potest  augeri  absque 
termino,  p.  154,  n.  4. 

Quid  dicendum  de  charitate  patria?,  p. 
155,  n.  7. 

An  actus  nostri  efficiant  physice  charita- 
tis  augmentum,  p.  160,  n.  16. 

Charitas  augetur  dispositive  physice  per 
nostros  actus.  p.  162,  n.  20. 

Qui  actus  disponant  physice  ultimo  ad 
charitatis  augmentum,  p.  164,  n.  25. 

Non  augetur  gratia,  quin  augeatur  cha- 
ritas.ete  converso,  p.  170,  n.  33. 

Actus  charitatis  remissi  merentur  de 
condigno  charitatis  augmentum,  p.  171,  n. 
36,  et  p.  181,  num.  53. 

Qualiter  hoc  meritum  exponendum  sit, 
p.  173,  etseq.  40. 

Lnde  actus  physice  remissi  augeantur 
moraliter,  p.  177,  n.  45. 

Quando  conferatur  charitatis  augmen- 
tum,  quod  actibus  ejus  remissis  correspon- 
det,  pag.  248,  n.  185. 

Non  confertur  in  hac  vita,  p.  254,  n. 
195. 


Datur  per  se  loquendo  in  primo  glorifi- 
cationis  momento,  p.  259,  n.  204. 

Confertur  non  semel  in  Purgatorio,  p. 
260,  n.  207. 

An,  et  qualiter  actus  aliarum  virtutum 
disponant  ad  charitatis  augmentum  ,  p. 
270,  n.  223. 

Charitas  non  diminuitur,  nec  remittitur 
per  peccata  venialia,  p.  275,  n.  1. 

Qualiter  diminuatur  quoad  fervorem, 
p.  282,  n.  15. 

Charitas  est  virtus  quoad  essentiam,  p. 
287,  n.  1. 

Non  datur  virtus  naturalis  charitatis  ad 
diligendum  Deum  naturalem  finem,  p.  288, 
n.  3. 

Charitas  semper  habet  statum  virtutis, 
p.  289,  n.  5. 

Charitas  via^,  et  charitas  patriaj  sunt 
idem  habitus,  p.  291,  n.  8. 

Charitas  est  perfectior  fide  in  esse  virtu- 
tis,  pag.  296,  n.  17. 

Est  etiam  perfectior  fide  simpliciter,  et 
in  esse  entis,  p.  299,  n.  23. 

Est  perfectior  omnibus  virtutibus  status 
via3,  sed  minus  perfecta,  quam  lumen  glo- 
riae,  p.  309,  n.  41. 

Charitas  est  forma  aliarum  virtutum 
pag.  310,  n.  42. 

Et  qua  ratione,  p.  311,  n.  44. 

Ha}c  formatio  ponit  aliquid  intrinsecum 
in  virtutibus  ,  et  earum  actibus,  p.  313, 
num,  48. 

An  praGcedat  actuale  exercitium  charita- 
tis,  p.  315,  n.  53. 

Charitas  unius  vialoris  potest  esse  aequa- 
lis  charitati  alterius  comprehensoris,  pag. 
323,  n.  66. 

Secus  si  fiat  comparatio  ad  idem  subjec- 
tum,  p.  324,. n.  69. 

Christus  Dominus  est  author  originalis 
status  religiosi,  p.  337,  n,  17. 

Christus  Dominus  fuit  author,  et  causa 
omnis  perfectionis  reperta^  injustis  veteris 
legis,  p.  444,  n.  15  etseq. 

Qualiter  fuerit  causa,  et  auctor  status 
religiosi  in  lege  veteri,  p.  497,  n.  75. 

Christi  gratia  an  potuerit  augori,  pagin. 
!57,  n.  10. 

Christi  vita  exemplar  perfocti  conciona- 
toris,  p.  223,  n.  127. 

Christus  fuit  pauperrimus,  p.224,  n.  128. 
Ejus  vita  plena  fuit  incommoditatibus, 
et  asperitatibus  corporalibus,  ibid.  et  se- 
quent.  num.  129. 


INDKX  RKRUM  KT  VERBORUM. 


Christus  dociiit  studium  conitemplatio- 
nis,  ct  parvipendere  rogum,  et  divitum  pa- 
latia,  p.  -230,  clseq.  n.  137. 

Qualilcr  elegerit  vitam  communem,  p. 
238,  n.  140. 

Quaj  dicantur  in  Clirislo  opera  condes- 
censionis,  p.  211,  n.  ir)2. 

CO.NCK)N.\TOR.  Concionatoris  labor  un- 
de  habeat  perfectionem,  p.  201,  n.  8G  et 
seq. 

Vide  rerfectio. 

Vana  aliquornra  concionatorum  gloria- 
tio,  p.  -213,  n.  100,  et  p.  220,  n.  124. 

Ul  concionator  fructuoso  pra^dicet,  debet 
ducere  vitam  pn?nitontem,  p.  222,  n.   126. 

Kt  imitari  vitam  Christi  Domini  ,  et 
.\postolorum,  ibid.  ot  soq.  n.  127. 

Vacare  contemplationi,  et  fugum  pala- 
tia,  p.  230,  n.  137. 

Qualitor  se  gerat  cum  aliis,  p.  238,  n, 
140. 

Oportet  ut  contemnat  divitias,  p.  240, 
n.  151 

CONSILIUM.  Differentia  inter  consilia, 
et  pra?cepta,  p.  442,  n.  11. 

Aliqui  justi  anto  statum  legis  evangelicae 
observarunt  aliqua  consilia,  p.  443,   n.  12. 

DKUS.  Dei  actus  nequeunt  habere  pro 
objecto  motivo  aliquid  creatum,  p.  7,  n.  6. 

Dei  essentia  considerata  physice,  et  me- 
taphysice,  p.  60,  n.  26. 

Per  quid  constituatur  Deus  amabilis  su- 
per  omnia,  et  objectum  charitatis,  p.  63, 
n.  30etp.  07,  n.  15. 

Deus  noquit  croaturaj  uniri  per  modura 
virtutis  activa^,  p.  118,  n.  10. 

Quare  primus  voluntatis  actus  reducatur 
in  Deum  sicut  in  specialem  auctorem, 
p.  121,  n.  14. 

Deus  potest  uniri  intellectui  per  raodura 
verbi,  secus  voluntati  per  modum  ponderis, 
p.  125,  n.  20. 


KCCLKSIA.  Qualis  approbatio  Ecclesiae 
requiratur  ad  statum  religiosum,  p.  341, 
n.24. 

Ecclesia  statuit  soleranitatem  votorum, 
p.  350,  n,  54  et  p.  262,  n.  50. 

Multiple.x  Kcclesiae  acceptio,  p.  435, 
n.   1. 

Quidsit,  p.  435,  n.  2. 

Semper  fuit,  et  est  una,  et  eadem  sub- 
stantialiter,  p.  436,  n.  3. 


(^^uos  status  habuerit,  p.  43(),  n.  4. 

Qualitor  se  habuorit  in  volori,  ot  novo 
Testamonto,  p.  411,  n.  10. 

ELIAS.  Klias  estvirgo,  p.  448,  n.  10. 

Elias  fecit  in  veteri  loge  votum  castitatis, 
p.  451,  n.  23. 

Fuit  eunuchus  spiritualis,  p.  453,  n.  25. 

Imitatus  fiiit  oxomplar  H.  Virginis  Ma- 
riaj,  p.  407,  n.  41. 

Coluit  volunlariam  paupertatom,  p.  4G7, 
n.  42. 

Erat  suo  tompore  princops,  et  caput  om- 
nium  prophetarum,  p.  470  etseq.  n.  53. 

An  regulam  vit;c  religiosae  scripserit,  vel 
tradiderit,  p.  500,  n.  78. 

Klias  fuit  vere  roligiosus,  cum  fuerit  mo- 
nachorum  oxemplar,  p.  508  et  soq.  n.  86. 

Palros  illum  vocant  ducem,  et  principem 
monachorum,  p.  510,  n.  88. 

Fuit  raonachus,  sicut  B.  Joannes  Ba- 
ptista,  p.  514,  n.  01. 

Insignis  KlioB  obedientia.  p.  520,   n.  08. 

Instituisse  verum  moiiachatum  in  lege 
veteri  cum  tribus  votissiinpiicibus  substan- 
tialibus,  est  evidontor  probabile,  p.  526, 
n.  104,  cum  seq. 

Et  probabilius,  quam  oppositum,  p.  530, 
n.  121. 

Elias  transtulit  in  propria  porsona  sta- 
tum  religiosura  a  loge  scripta  ad  legera 
gratia?,  p.  541,  n.  122. 

Eliam  instituisse  in  veteri  Testaraento 
Religionera  Carmelitanara,  quaj  eadem 
substantialiter  perraanens  continuatur,  et 
persoverat  in  Kcclesia,  probatur  ex  buUis 
Pontificura,  p.  543,  n.  125. 

Kx  ofEciis  ab  Kcclesia  approbatis,  p.  544, 
n.  126. 

Kx  revelationibus  probatissirais,  p.  545, 
n.  127. 

Ex  perpetua  Ordinis  Carraelitani  tradi- 
tione,  p.  547,  n.  130. 

Ex  testimoniisgraviura  Auctorum  exter- 
norum,  p.  548,  n.  132. 

Ex  falsarum  opinionem  confutatione, 
p.  554  etsoq.  n.  130. 

Elias  specialiter  habitavit  in  Carmelo, 
p.  560,  n.  150. 

ELIS.EUS.  Elisaeus  observavit castitatem 
ex  voto,  p.  458,  n.  31. 

Elegit  voluntariam  paupertatem,  p.  468, 
n.  42. 

Ex  voto,  p.  460,  n.  44. 

Fecit  votum  obediendi  Eliaj,  p.  481, 
n.  55. 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM. 


579 


Se  tradidit  ad  Dei  cultum,  p.  490,  n.  66. 

EPISCOPrS.  Status  Episcoporum  est 
status  parfectiouis,  p.  328,  n.  4. 

Etperfeclior  statu  religiosorum,  p.  329, 
n.  6. 

ESSENI.  Esseni  tempore  legis  scriptaa 
observabant  castitatem  ex  voto,  p.  456, 
n.  29. 

Amplexati  sunt  voluntariam  pauperta- 
tem,  p.  468,  n.42. 

Et  ex  voto,  p.  473,  n.  47. 

Emittebant  obedientias  votum,  p.  484, 
n.  60. 

Esseni  habuerunt  sanam  fidem,  et  san- 
ctos  mores,  p.  484,  n.  61. 

Esseni  Alexandrini  fuerunt  vere  reli- 
giosi,  ortumque  ducebant  ab  antiquis  Pro- 
phetis,  p.  507.  n.  85. 

B.  Joannes  Baptista  vixit  inter  Esseno.3, 
p.  517,  n.  91. 

Essenorum  aliqui  ducebant  uxores. 
p.  523,  n.  100. 

Esseni  statum  religiosum  in  lego  vetori 
inchoatum  coatinuarunt  in  lege  gratias, 
p,541,  n.  123. 


F. 


FINIS.  An  finis  possit  influere  in  bonum 
volitum  non  influendo  in  voluntatem, 
p.  15,  n.  16. 


GRATIA.  Qui  existit  in  gratia  nequit  non 
diligi  a  Deo,  p.  27,  n.  34. 

Qualiter  concurrat  ad  constituenda  ami- 
citiam  cum  Deo,  p.  28,  n.  36. 

Actus  ultimo  disponentes  ad  gratiam  jus- 
tificantem  procedunt  ab  ipsa.  p.l04,  n.  27. 

Nequit  homo  certo  cognoscere,  quod  ha- 
beatgratiam,  p.  111,  n.  40. 

Qualiter  gratia  sit  forma  charitatis,  et 
aliarum  virtutum,  p.  1 11,  n.  41. 

Gratia  an  possit  augeri  infinite,  p.  118, 
n.  10. 

Qui  actus  disponant  ultimo  ad  gratiaj  in- 
fusionem,  et  augmentum,  p.  270,  n.  223. 


HABITUS.  Ad  quac  objecta  possit  unicus 
habitus  se  extendere,  p.  88,  n.  79. 

Habitus  tam  naturales,  quam  superna- 


turales    augentur    secundum    latitudinem 
actus  ad  eos  disponentis,  p.  251,  n.  190. 

HUMILITAS.   Humilitas   gignit  pacem, 
p.  93,  n.  5. 


JEJUNIUM.  Jejunii,  et  poenitentias  lau- 
des,  p.  233,  n.  143,  cum  seq. 

Cur  Ecclesia  obliget  fideles  ad  aliqua  de- 
terminata  jejunia,  p.  246  et  seq. 

IMPERIUM.  An  imperium  potentia3  mo- 
ventis  imprimat  aliquid  potentiffi  motaj, 
p.  320,  n.  63. 

INTENSIO.  Intensio  charitatis  fit  depen- 
denter  a  nostris  actibus,  sicut  a  disposi- 
tione  physica,  p.  162,  n.  20. 

Distinguenda  est  duplex  intensio  in  acti- 
buscharitatis,  alia  physica,  et  aliamoralis, 
p.  174,  n.41. 

S.  JOANNES  BAPTISTA.  B.  Joannes 
Baptista  sequutus  est  institutum  Esseno- 
rum,  p.  457,  n.  30. 

Vide  Esseni. 

Fuit  vere  religiosus  durante  veteri  lege, 
p.502,  n.  80. 

Fuit  simillimus  Elia^  in  modo,  et  statu 
vitaB,  p.  514,  n.  90. 

Sequutus,  et  imitatus  fuit  institulum 
Eliae,  p.  516,  n.  93. 

Vixit  inter  Essenos  Eliae  discipulos, 
p.  517,  n.  94. 

Qualiter  dicatur  princeps  monachorum, 
p.  519,  n.  96. 


LEX.  In  statu  veteris  legis  fuerunt  veri 
justi  per  gratiam  ejusdem  rationis  cum 
nostra,  p.  437,  n.  5. 

Lex  Mosayca  suo  tempore  fuit  absolute 
bona,  et  utilis,  p.  440,  n.  7. 

Durante  pra^dicta  lege  fuerunt  aliqua 
consilia,  et  vota,  p.  443,  n.  12. 

Quare  pra^dicta  lex  dicatur  imperfecta, 
p.  444,  n.  15. 

In  lege  veteri  non  erat  prohibitum  ob- 
servare  castitatem,  p.  446.  n.  17. 

Aliqui  in  vetori  lege  duxerunt  vitam 
ccDlibem,  p.  448,  n.  19. 

Ad  castitatem  voto  simplici  se  obligarunt, 
p.  450,  n.  22. 

Eunuchi  spiritualesin  lege  veteri,p.452^ 
n.  24. 


580 


INDF.X  KKUrM  KT  VKKHOUrM. 


Votum  pauportalis  in  lopo  votori.  p.  ItV.). 
n.  K^ 

Uisli  in  loge  votori  oxpoctabaiif  boiia 
a?terna.  p.  llo,  n.  1'.). 

In  loge  veleri  fuit  siniplox  obodionti.TD 
votuni,  p.  170,  n.  .'I. 

In  logo  voteri  fiobnt  aliqua  personarum 
tradilio,  ot  consecralio  ad  cultum  Dei, 
p.  ISS.  n.  01. 

In  loge  veteri  potuit  esso  status  subslan- 
tialitor  roligiosus,  p.  192,  n.  08. 

Aliqua  fuorunt  in  loge  veteri  perfecliora 
statu  religioso,  p.  193,  n.  70,  ct  soq. 

De  facto  fuit  status  substantialiter,  et 
vere  roligiosus  in  logo  vcteri,  p.50I.  n.  79. 

Renovatur,  ct  perficitur  in  logo  gratia?, 
p.  r,I3,  n.  90. 

Fuisse  in  veteri  lege  slatuni  vore,  et 
quoad  essontiam  religiosuni,  est  opinio 
evidenter  probabilis,  p.  .")20,  n.  101. 


iM 


M.\CULA.  DifFerentia  iiiter  maculam 
peccati  mortalis,  et  maculam  venialis,  p. 
284,  n.   18. 

B.  V.  MARIA.  An  B.  Virgo  fuerit  prima 
in  tempore,  quas  vovit  virginitatem,  p. 
402,  n.  3."). 

Est  principium,  et  exemplar  omnis  vir- 
tutis.  ibidem. 

F^rimatus  hic  pertinet  ad  genus  causac 
exemplaris,  p.  104,  n.  38. 

Movit  suo  exemplo  justos  vetoris  legis, 
p.  408,  n.  42. 

MATKIMOMUM.  Triplicitor  usurpatur 
p.  480.  n.  02. 

Matrimoniumratum  non  consummafum 
dissolvitur   per  professionem    solemnem, 
p.  488,  n.  03. 
Non  solo  jure  ecclesiastico,  p.49I/  n.  07. 
Nec  ex  jure  naturali,  p.  493,  n.  09. 
Sed  jure  divino,  p.  493,  n.  70. 
Professio  solemnis  jure  naturali  divino 
dirimit  sequens    matrimonium  ,   p.  499, 
n.  77. 
Secus  ordo  sacer,  p.  ."00,  n.  78. 
Matrimonium  ratum  non  consummatum 
nequit  dissolvi  per  dispensationera  Ponti- 
ficis,  p.  .527,  n.  100. 

MERITUM.  Actus  charitatis  estessentia- 
liter  meritorius,  p.  141,  n.  40. 

Implicat  actum  esse  condignum  vitaj 
aeterna3,  nisi  procedat  a  gratia  habituali, 
sicut  a  principio  effectivo,  p.  143,  n.  51. 


.\n  nctu>  charilatis  nMiiissi  nioroaiitur 
ojus  augmonlum,  j).  175,  n.  41. 

.\(1  ngonilum  valorom  oporis  moritorii 
plus  confort  continuatio,  quam  repotitio, 
p.  177,  n.  45. 


N 


N.\ZAK.KI.  \n  Nazarasi  obsorvaverint 
castitatom  ex  voto,  p.  409,  n.  32. 

I''orum  traditio,  et  consecratio  ad  cultum 
Dei,  p.  489et  soq.05. 

NKCESSAKHJM.  Triplex  necessitas,  et 
libortas,  p.  191,  n.  09. 


OR.IKCTU\I.  Objoctum  charitatis  ost  per- 
fectius  in  esseobjocti,([uam  objcctum  fidei, 
p.  302.  n.  28. 

OPINIO.  Duplex  probabilitas  opinionis, 
alia  ab  intrinseco,  et  alia  ab  cxtrinseco, 
p.  525,  n.  103. 

Opinio  docens  fuisse  in  lege  veteri  sta- 
tum  vere,  et  quoad  essentiam  religiosum, 
est  evidenter  probabilis,  p.  520,  n.  104. 

Kt  probabilior,  quam  opposita  p.  539. 
n.  121. 


PECC.\TUM.  An  peccata  venialia  dimi- 
nuant  charitatem,  p.  275,  n.  1. 

In  quo  consistat  macula,  quam  inducunt, 
p.  284,  et  seq.  n.  18. 

PERFECTIO.  In  quo  consistnt,  p.  327, 
n.  2. 

Tria  consilia  specialiter  requiruntur  ad 
perfectionom,  p.  328,  n.  5. 

Magis  placet  Deo,  ipsumque  glorificat 
unus  justus  perfectus,  qunm  plures  tepidi, 
et  imporfecti,  p.  195,  n.  70. 

Conversio  unius  peccatoris  ad  insignem 
perfectionom  magis  placet  Deo,  illumque 
glorificat,  quam  convorsiones  plurium  pec- 
catorum  ad  justitiam  tepidam,  et  imper- 
fectam,  p.  197,  et  seq.  n.  80. 

Concionafor,  vel  pater  spiritualis,  qui 
unum  peccatorem  converlit  ad  insignem 
perfectionem,  mngis  Deo  placet,  eumque 
glorificat,  quam  alius,  qui  plures  convertit 
relinquendo  illos  tepidos,  et  imperfectos  in 
ju=titia,  p.  200,  n.  85. 

Mngis  glorificat  Deum,  qui  justum  tepi- 
dum    ad    perfectionem    insignem  trahit. 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM. 


581 


quam  qui  plures  peccatores  convertit  ad 
justitiam  imperfectam,  p.  205,  n.  93. 

Perfectio  vita^  Christianffl  in  quo  con- 
sistat,  p.  217,  n.  117. 

Ad  eam  plurimum  conferunt  mortifica- 
tiones,  et  asperitates  corporales  ,  p.  230, 
n.  136. 

Et  studium  contemplationis,  ibidem,  et 
seq.  n.  137. 

Melius,  et  perfectius  est,  quod  religiones 
observent  jejunia,  et  alias  mortificationes 
ex  obligatione  regute,  aut  voti,  quam  ea- 
dem  pra:>stare  absque  tali  obligatione,  ibid. 
et  seqq. 

Vide  Jejunium, 

POXTIFEX.  Pontifex  nequit  generaliter 
statuere,  quod  matrimonium  ratum  in 
hoc,  aut  illoeventu  dissolvatur,  p.  268,  n. 
68. 

An  possit  circa  hoc  in  aliquocasu  dispen- 
sare,  ibid. 

Non  valet  Pontifex  dispensare,  ut  solem- 
niter  professus  contrahat  matrimonium, 
p.  387,  n.  91. 

Potest  tamen  ad  id  dispensare  cum  sacer- 
dotenon  professo,  p.  397,  n.  104. 

Nequit  Pontifex  dispensare,  ut  matri- 
monium  ratum  non  consummatum  dissol- 
vatur,  p.  398,  n.  106. 

Nunquam  Pontifex  dispensavit  cum  so- 
lemniter  professo,  ut  contraheret  matri- 
monium :  et  historia^  oppositum  aflirmantes 
refelluntur,  p.  400,  n.  109. 

Nequit  cum  solernniter  professo  dispen- 
sare  in  voto  paupertatis,  nec  in  voto  obe- 
dientia;,  p.  406,  n.  116. 

PROFESSIO.  Professio  simplex,  et  so- 
lemnisqualiter  differant,  p.  .347,  n.  35. 

Solemniter  professus  peccans  contra  cas- 
titatem  an  dobeat  suura  statum  manifeslare 
in  confessione,  p.  353,  n.  41,  cum  seqq.  ct 
p.  357,  n.  50. 

Professio  solemnis  dissolvit  matrimo- 
nium  ratum,  non  consummatum,  p.  365, 
n.  63. 

Secus  matrimonium  consummatum,  p. 
365,  n.  65. 

Quo  jure  dissolvat  matrimonium  ratura, 
p.  367,  n.  67. 

Professio  solemnis  dirimit  sequens  ma- 
trimonium,  etquojure,  p.  374,  n.  76. 

Nequit  semel  facta  rescindidispcnsatione 
Pontificis,  p.  387,  n.  91. 


Est  vincalum  non  minus  firmum,  et 
perfectum,  quam  matrimonium  consum- 
matum,  p.  399,  n.  108. 

PROPHET.E.  Filii  Prophetarum  qui 
dicerentur,  p.  455,  n.  28. 

Colebant  castitatem  ex  voto,  p.  456,  n. 
29. 

Et  voluntariam  paupertatem,  p.  471,  n, 
45. 

Vivebant  in  communitate  sub  unius  re- 
gimine,  p.  479,  et  seq.  n.  53. 

Cui  promittebant  obedientiam,  p.  479, 
n.  54. 

Consecrarunt  se  Dei  cultui,  p.  490,  n. 
66. 

Aliqui  Prophetarum  filii  ducebant  uxo- 
res.  secus  alii,  p.  522,  n.  99. 

PROXIMUS.  Quaj  persona^  significentur 
nomine  proximi.  p.  65,  n.  35, 

Qualiter  proximus  terminet  amorem 
charitatis,  p.  66,  n.  36,  et  seq. 

Vide  Charitas. 

Proximus  in  quantum  justus  potest  du- 
pliciter  amari,  p.  78,  n.  60. 

Quis  ordo  charitatis  in  eo  diligendo  ser- 
vandus,  p.  100,  n.  20. 

Qualiter  proximo  in  necessitatibus  spi- 
ritualibus  subvenire  teneamur,  p.  104,  n. 
27. 


R. 


RATIO.  Duplex  ratio  sub  qua  in  habiti- 
bus  distinguenda,  p.  81,  n.  65. 

RECHABIT^.  Voluntaria  Rechabita- 
rum  paupertas,  p.  473,  et  seq.  n.  47. 

Fecerunt  obedientia^  votum,  p.  482,  n. 
57. 

Rechabitae  aliqui  non  ducebant  uxores, 
p.  530,  n.  110. 

REGULA.  Regula  rcligionis  quid  sit,  p. 
340,  n.  23. 

An  requiratur  ad  statum  religiosum,  p. 
344,  n.  30. 

RELIGIO.  Ut  quis  fiat  religiosus  requi- 
runtur  tria  vota,  castitatis,  paupertatis,  et 
obedientia},  p.  329,  n.  6. 

SuHiciunt  vota  simplicia,  p.  330,  n.  8,et 
p.  36u,  n.  56. 

.\n  requiratur  traditio,  qua  homo  se  do- 
net  Deo,  p.  331,  n.  9. 

An  Equites  militares  sint  vere  religiosi, 
p.  333,  n.  13, 


INDFA  KKUrM  V.T   WMWRIM. 


Statiis  religiosus  cst  ox  insliluliono  di- 
vina,  p.  [VM,  n.  17. 

.•\n  ad  taloni  st;itum  socundum  osson- 
tiam  considoralura  roquiraliir  jurisdiclio 
Ecclesiaslic.i,  p.  'SM<,  n.  -Jl,  ct  p.  'Ml,  n. 
26. 

Qualis  approl)alioKcclcsi.D  requiralur  ad 
talom  slaUim.  p.  'M\,  n.  -21. 

.\n  sil  ncccssaria  potoslas  clavium,  p. 
312,  n.  2(). 

Antiquarum  religioimm  modus,  ibid.  n. 
27. 

An  rogula  rcquiralur  ad  slatum  religio- 
sum,  p.  'M'\  n.  30. 

Kl  vivcre  in  communilate,  p.  31."),  n. 
31. 

Quidcirca  ha?c  decrevcrit  Ecclesia,  ibid. 
n.  32. 

Qualitcr  difTcrant  vota  simplicia,  et  so- 
lemnia  religionis,  p.  347,  n.  35. 

Quomodo  distinguantur  solemnilcr  pro- 
fcssi,  et  religiosi  per  tria  vota  simplicia,  p. 
261,  n.  56. 

Rcligiosi  post  professionem  solemnem 
contralientes  matrimonium  excommuni- 
cantur.  p.  360,  n.  76. 

Religiosus  professus  nequit  ex  dispensa- 
tione  Papaj  contrahere  matrimonium,  p. 
387,  n.  91. 

Religiosus  professus  factus  Episcopus 
non  liberatur  a  voto  paupertatis,  nec  habet 
dominium  Ecclesiasticorum  proventuum, 
p.  406,  n.  116. 

Religio.alia  contemplativa,  alia  activa, 
alia  mixta,  p.  419,  n.  19. 

Unde  proveniat  multiplex  diversitas  re- 
ligionum,  ibid.  et  seq. 

Varietasha^cestEcclesiffi  utilissima,  ibid. 
etseq.  n.  20. 

Inlerquas  religiones  datur  distinctio  es- 
scntialis,  p.  421,  n.  21 . 

Qualissit  h<]DC  diversitas,   p.  305,  n.  23. 

Religio  pure  contcmplativa  est  siraplici- 
ter  perfectior,  quam  religio  pure  activa, 
ibid.  et  seq.  n.  24. 

Religio  mixta  est  simpliciter  perfectior 
religione  pure  contemplativa,  el  religiono 
pure  activa,  p.  425,  n.  28. 

Qua2  conditiones  requirantur,  ut  religio 
dicatur  profiteri  vitam  mixtam,  ibid.  et 
seq.  n.  29. 

An  religio  pure  eremitica  sit  perfectior 
religione  ccenobitica,  p.  430,  n.  36. 

Status  verc,  et  substantialiter  religiosus 
fuit  in  lege  veleri,  p.  501,  n.  79. 


El  talis  assortio  cst  evidcntcr  probabilis» 
p.  526.  n.  101. 

Auctorcs  id  allirmantfs,  ibid.  ct  p.  382, 
n.  115. 

Rcligiosi  audiondi  siint  tanquam  testos 
lcgitinii  in  causis  pertincntibus  ad  suarn 
communitalom,  ibid.  p.  535,  n.  113. 

Roligio  Carmclilarum  inchoala  cum  tri- 
bus  volis  substantialibus  in  vcleri  lcge, 
pcrscvcrat  cadcm  numero  in  pra?scnti  stalii 
lcgis  gratia),  p.  542,  n.  524. 

Fals.D  opiniones  circa  cjus  inilium,  }). 
5,55et  seq.  n.  139. 

Fr;Dccssit  Ilonorium  IV,  ibid. 

Aiitiquior  est  Innocentio  III,  et  Concilio 
I.atcrancnsi  sub  eo  celcbralo,  p.  556, 
n.  110. 

Fuil  inslituta  anto  Alcxandrum  III  ct 
Avmericum  ipsius  Legatum,  p.  557,  n. 
141. 

Antiquitas  liujus  religionis  in  Hispania 
tcmpore  Aposlolorum,  n.  559,  n.  142. 

Praicessit  tcmpora  Leonis  111,  p.  561  et 
seq.  n.  143. 

Quod  fuerit  antiqulor  Joanne  Hicroso- 
lymitano,  probatur  ex  ipso  Joanne,  p.  562, 
n.   144. 

Innumeri  hujus  religionis  Sancti,  Mo- 
nachi,  Martyrcs,  et  Pra5lati,p.  563,  n.  145, 
et  p.  571,  n.  1.52. 

Non  cessavit  ha3C  rcligio  in  persequutio- 
nibus  contra  Juda^os,  et  Christianos,  p.564, 
n.  146.  et  p.  .571,  n.  151. 

Est  eadem  specifice  in  veteri,  et  novo 
Testamento,  p..566,  n.  147. 

Natale  hujus  religionis  solum  est  mons 
Carmelus,  in  quo  specialiler  habitavit 
Elias,  p.  .569,  n.  150. 

Quare  hfflc  religio  alias  in  actibus  pu- 
blicis  non  pra^cedat,  p.  .573,  n.  1.54. 

Quare  religio  ab  Elia  instituta  dicatur 
Ordo  B.  Virginis  Maria^,  p.  573,  n.  155.- 

Ad  rcligionum  porfectionem  plurimum 
conferunt  jejunia,  chorus,  solitudo,  et  si- 
milia,  p.  232,  n.  140. 

Quomodo  possit  ex  hoc  capite  colligi 
exccssus  religionis  in  pcrfectione,    ibid. 

Religiosi  habeiit  vestimenta  a  commu- 
nibus  diversa,  in  signum  poenitentia),  p. 
244,  n.  1.56. 

Decct  hfflc  vestimenta  esse  aspera,  et  hu- 
milia,  ibid. 

Et  observare  jejunia,  aliasque  mortifica- 
tiones  corporales  ex  vi  regulae,  aut  voti, 
p.  246  et  seq.  Vide  Jejunium. 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM. 


583 


Religiones,  qu3G  ita  se  gerunt,  perfec- 
tiori  modo  se  habent,  ibid. 

Inconvenientia,  qua^  ex  opposito  conse- 
quuntur,  ibid.  etseq. 

REVELATIO.  Revelationes  probatissimae 
de  antiquitate  religionis  Carmelitana?,  p. 
546,  n.  127. 

Vide  Elias. 


SACRAMENTA.  Sacramenta  illa  sunt 
perfectiora,  quaa  primam  gratiam  suppo- 
nunt,  et  illam  augent,  et  perficiunt,  p.  21 1, 
n.  104. 

SOLEMNITAS.  Solemnitas  votorum  in 
quo  consistat.  p.  357,  n.  52. 

Aliud  est  solemnitas  votorum,  et  aliud 
essentia  votorum  solemnium,  p.  359,  n.  54. 

Qualiter  solemnitas  comparetur  ad  vota, 
p.  361,  n.  58. 

STATUS.  Quid  sitstatus,  p.  326,  n.  1. 

Alius  status  vitaa  communis,  et  alius 
status  perfectionis,  p.  327,  n.  2. 

Ad  statum  perfectionis  pertinent  consi- 
lia,  et  quomodo,  ibid.  n.  3. 

In  quo  differant  status  Episcoporum,  et 
religiosorum,  ibid.  n.  4. 

Ad  stalum  religiosum  requiruntur  tria 
vota,  castitatis,  paupertatis,  et  obedientiaj, 
p.  329,  n.  6. 

Sufficiunt  vota  simplicia,  p.  330,  n.  8. 

Requirilur  etiam  traditio,  qua  homo  se 
donet  Deo,  p.  331,  n.  9. 

Status  religiosus  est  ex  institutione  divi- 
na,  p.  337,  n.  17. 

Est  de  jure  divino,  et  in  quo  sensu,  p. 
338,  n.  20. 

Status  religiosus  est  valde  perfectus,  p. 
409,  n.  1. 

Et  EcclesiaB  utilissimus,  ibid.  n.  3. 

Sed  est  minus  perfectus,  quam  status 
Episcoporum,  p.  412,  n.  6. 

Praedictus  status  fuit  de  faclo  in  tali  lege, 
p.  501,  n.  79. 

Translatus  est  ab  illa  lege  ad  legom  gra- 
tia3,  et  modo  perseverat  in  Ecclcsia,  p. 
541,  n.  122. 

Status  integritatis  naturalis  in  quo  con- 
sistat,  p.  33,  n.  44. 


TEMPLUM.  Tepiditas  quam  periculosa 
in  negotio  salutis,  p.  207,  n.  96. 

TRADITIO.  Aliqua  hominis  traditio  re- 
quiritur  ad  essentiam  status  religiosi,  p. 
331,  n.  9. 

Qualis  requiratur  ad  solemnem,  p.  254, 
n.  40  et  p.  362,  n.  59. 

Traditio  Apostolica  quid  dicatur,  p,  368, 
n.  68. 

Plures  sunt  traditiones,  quaj  in  Scrip- 
tura  expresse  non  continentur,  p.  519, 
n.  95. 

Traditio  personarum  ad  cultum  Dei  in 
lege  veteri,  p.  488,  n.  64. 


VIRGINITAS.  Virginitas  non  prohibeba- 
tur  in  lege  veteri,  p.  446,  n.  17. 

Aliqui  eam  illo  tempore  observarunt,  p. 
448,  n.  19. 

Licebat  illius  votum  emittere,  p.  449, 
n.  21. 

Aliqui  ad  illam  se  voto  obligarunt,  ibid. 
et  seq.  n.  22, 

VITA.  Operationem  esse  vitalem  in  quo 
consistat,  p.  119,  n.  11 

VIRTUS.  Nulla  datur  virtus  moralis  in- 
fusa,  qua3  sil  vera  proximi  amicitia,  p.  75, 
n.  55. 

Repugnat  virtutem  operativam  non  esse 
aliquid  intrinsecum  agenti,  p.  115,  n.  5. 

Virtutes  qualiter  in  suo  augmento  de- 
pendeantagratia,  p.  273,  n.  229. 

Quid  requiratur  ad  essentiam  virtutis, 
p.  287,  n.  1. 

Unde  desuinatur  excessu.s  intor  virtutes, 
p.  303,  n.  30. 

Virtutes  formantur  per  charitulem,  p. 
;^I0,  n.  42. 

VOTUM.  Tria  vota  requisita  ad  statum 
religiosum,  p.  329,  n.  6. 

Non  requiruntur  vota  solemnia,  sedsuf- 
ficiunt  simplicia,  p.  330,  n.  8. 

Olim  requirobantur  vota  solemnia  ad 
constituendum  statum  religiosum,  p.  335, 
etseq.  n.  15. 


r>84 


INDEX  KKKUM  ET  VERBORUM. 


Kx  votls  religionis  orilur  viuculum  de 
jure  divino,  p.  oI^S,  n.  20. 

Qualiter  dilYorant  vota  simplicia,  et  so- 
lemnia  religionis.  p.  317,  n.  3r>. 

llabcnt  effeclus  valde  diversos,  p.  319, 
n.  38. 

Radix  hujus  didercntia?,  p.  ^."O,  n.  39. 

An  ha}c  distinctio  sit  essentialis,  p.  353, 
n.  -11. 

Solemnitas  votorum  in  quo  consistat, 
p.  3:.7,  n.  .V2. 

Vota  simplicia  Societatis  non  dis&olvunt 
matrimonium  ratum,  p.  3GG,  n.  6G. 

Solemnia  dissolvunt  matrimonium  ra- 
tum  nonsolojure  ecclesiastico,  ibid.  n.  G7. 


Ncc  cx  natura  rei,  p.  369,  n.  G9. 

Votum  siraplox  castifatis  jure  naturali 
impedit,  et  dirimit  si)onsalia ,  p.  37G, 
n.  80. 

In  veteri  Testamento  fuerunt  aliqua 
vota.  p,  143,  n.  13. 

Votum  castitatis  durante  veteri  lego,  p. 
•ino,  n.  22. 

^■otum  paupertatis  in  eadem  lege,  p.469, 
n.  43. 

Votura  obediontiic,  p.  479,  n.  54. 

Opera  bona  ex  voto  facta  sunt  me- 
liora,  quam  si  absque  illo  fiant,  p.  24G, 
n.  157. 


"^/^ 


S' 


BRIXELLIS.  —  TTPIS  A.   VHOMANT. 


^  ^ 


Hk\ 


^^ 


'":**3'i  -^